Phạn tạng (Sanskrit Canon)pspduttu.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Bát-nhã Hai mươi lăm ngàn bài tụng, Bản Dutt (Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā)
Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 14 / 15 (50.000 ký tự/trang)
āyuṣman śāriputra sarvasamādhyasattayā sarvadhāraṇīmukhāsattayā dharmadhātvasattayā tathatāsattayā bhūtakoṭyasattayā bhūtakoṭiśūnyatayā bhūtakoṭiviviktatayā bhūtakoṭyasvabhāvatayā pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti tat kasya hetoḥ na hy āyuṣman śāriputra samādhyasattāyāṃ yāvad bhūtakoṭyasattāyāṃ śūnyatāyāṃ viviktatāyām asvabhāvatāyāṃ pūrvāntāparāntamadhyāny upalabhyante na ca śāriputra anyā asattā anyā śūnyatā anyā viviktatā anyā asvabhāvatā anyo bodhisattvo 'nyāni pūrvāntāparāntamadhyāni iti hy āyuṣman śāriputra ye ca samādhayaḥ asattā śūnyatā viviktatā asvabhāvatā yāvad bhūtakoṭir asattā śūnyatā viviktatā asvabhāvatā yaś ca bodhisattvo yāni ca pūrvāntāparāntamadhyāni sarvam etad advaidhīkāram anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti punar aparam āyuṣman śāriputra śrāvakāsattayā śūnyatayā viviktatayā asvabhāvatayā pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti pratyekabuddhāsattayā bodhisattvāsattayā sarvajñāsattayā sarvajñaśūnyatayā sarvajñaviviktatayā sarvajñāsvabhāvatayā pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti tat kasya hetoḥ na hy āyuṣman śāriputra śrāvakāsattāyāṃ yāvad sarvajñatāsattāyāṃ śūnyatāyāṃ viviktatāyām asvabhāvatāyāṃ pūrvāntāparāntamadhyāny upalabhyante na ca śāriputra anyā asattā anyā śūnyatā anyā viviktatā anyā asvabhāvatā anyo bodhisattvo 'nyāni pūrvāntāparāntamadhyāni iti hy āyuṣman śāriputra yaś ca śrāvako 'sattā śūnyatā viviktatā asvabhāvatā yāvad sarvajñatā asattā śūnyatā viviktatā asvabhāvatā yaś ca bodhisattvo yāni ca pūrvāntāparāntamadhyāni sarvam etad advaidhīkāram anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti iti prāptiniryāṇaprāpyapratiṣedhaḥ yat punar āyuṣman śāriputra evaṃ vadasi kena kāraṇena rūpāparyantatayā bodhisattvāparyantatā veditavyā vedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānāparyantatayā bodhisattvāparyantatā veditavyeti rūpam āyuṣman śāriputra ākaśasamam vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ ākāśasamam vijñānam āyuṣman śāriputra ākāśasamam tat kasya hetoḥ tad yathāpi (PSP1: 248) nāma āyuṣman śāriputra yathā ākāśasya na pūrvānta upalabhyate nāparānta upalabhyate na madhya upalabhyate anantāparyantatayā ākāśam iti ca vyavahriyate evam evāyuṣman śāriputra rūpasya naiva pūrvānta upalabhyate nāparānta upalabhyate na madhyam upalabhyate tat kasya hetoḥ rūpaśūnyatām upādāya na ca śūnyatāyāḥ pūrvānto vā aparānto vā madhyaṃ nopalabhyate vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ vijñānasya naiva pūrvānta upalabhyate nāparānta upalabhyate madhyam upalabhyate tat kasya hetoḥ vijñānaśūnyatām upādāya na ca śūnyatāyāḥ pūrvānto vā aparānto vā madhyaṃ vopalabhyate śūnyateti ca vyavahriyate anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa rūpāparyantatayā bodhisattvāparyantatā veditavyā vedanā saṃjñā saṃskārāḥ vijñānāparyantatayā bodhisattvāparyantatā veditavyā evaṃ vyastasamasteṣu skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādeṣu yāvaj jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāseṣu smṛtyupasthānāni samyakprahāṇāny ṛddhipādā indriyāni balāni bodhyaṅgāni mārgā apramāṇadhyānāni ārūpyasamāpattayo daśabalāni vaiśāradyāni pratisaṃvidāḥ aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā āyuṣman śāriputra ākāśasamāḥ tat kasya hetoḥ tad yathāpi nāmāyuṣman śāriputra ākāśasya naivādir nānto na madhyam upalabhyate anantāparyantatayā ākāśam iti ca vyavahriyate evam evāyuṣman śāriputra buddhadharmāṇāṃ nādir nānto na madhyam upalabhyate buddhadharmaśūnyatām upādāya na ca śūnyatāyāḥ pūrvānto vā aparānto vā madhyaṃ nopalabhyate aneāyuṣman śāriputra paryāyeṇa buddhadharmāparyantatayā bodhisattvāparyantatā veditavyā yat punar āyuṣman śāriputra evaṃ vadasi kena kāraṇena rūpaṃ bodhisattvaity evam api na vidyate nopalabhyate vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ bodhisattva ity evam api na vidyate nopalabhyate iti rūpam āyuṣman śāriputra rūpeṇa śūnyam vedanāsaṃjñāsaṃskārā vijñānam āyuṣman śāriputra vijñānena śūnyam tat kasya hetoḥ na hy āyuṣman śāriputra śūnyatāyāṃ rūpaṃ saṃvidyate nāpi śūnyatāyāṃ bodhisattvaḥ saṃvidyate vedanā saṃjñā saṃskārāḥ na śūnyatāyāṃ (PSP1: 249) vijñānaṃ saṃvidyate nāpi śūnyatāyāṃ bodhisattvaḥ saṃvidyate anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa rūpaṃ bodhisattva iti evam api na vidyate nopalabhyate vedanā saṃjñā saṃskārāḥ vijñānaṃ bodhisattva iti evam api na vidyate nopalabhyate punar aparam āyuṣman śāriputra dānapāramitā dānapāramitayā śūnyā śīlapāramitā śīlapāramitayā śūnyā kṣāntipāramitā kṣāntipāramitayā śūnyā vīryapāramitā vīryapāramitayā śūnyā dhyānapāramitā dhyānapāramitayā śūnyā prajñāpāramitā prajñāpāramitayā śūnyā tat kasya hetoḥ na hi śūnyatāyāṃ dānapāramitā vidyate na śūnyatāyāṃ bodhisattvo vidyate evaṃ śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramitā dhyānapāramitā na śūnyatāyāṃ prajñāpāramitā vidyate na śūnyatāyāṃ bodhisattvo vidyate adhyātmaśūnyatā āyuṣman śāriputra adhyātmaśūnyatayā śūnyā evaṃ yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatā abhāvasvabhāvaśūnyatayā śūnyā smṛtyupasthānāni smṛtyupasthānaiḥ śūnyāni evaṃ samyakprahāṇāni ṛddhipādāḥ indriyāni balāni bodhyaṅgāni mārgā apramāṇadhyānāni ārūpyasamāpattayo daśabalāni vaiśāradyāni pratisaṃvidāḥ aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā aṣṭādaśāveṇikaiḥ buddhadharmaiḥ śūnyā dharmadhātur dharmadhātunā śūnyaḥ samādhiḥ samādhinā śūnyaḥ dhāraṇīmukhāni dhāraṇīmukhaiḥ śūnyāni sarvajñatā sarvajñatayā śūnyā mārgajñatā mārgajñatayā śūnyā sarvākārajñatā sarvākārajñatayā śūnyā śrāvakayānaṃ śrāvakayānena śūnyaṃ pratyekabuddhayānaṃ pratyekabuddhayānena śūnyaṃ buddhayānaṃ buddhayānena śūnyaṃ śrāvakatvena śrāvakaḥ śūnyaḥ pratyekabuddhatvena pratyekabuddhaḥ śūnyas tathāgatatvena tathāgataḥ śūnyaḥ tat kasya hetoḥ na hi śūnyatāyāṃ tathāgato vidyate na śūnyatāyāṃ bodhisattvo vidyate anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa rūpaṃ bodhisattva iti evam api na vidyate nopalabhyate vedanā saṃjñā saṃskārāḥ vijñānaṃ bodhisattva iti evam api na vidyate nopalabhyate yad apy āyuṣmān śāriputra āha kena kāraṇenaivaṃ vadasi evam ahaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvam anupalabhamāno 'samanupaśyan katamaṃ bodhisattvaṃ katamasyāṃ prajñāpāramitāyām avavadiṣyāmy anuśāsiṣyāmīti rūpam āyuṣman śāriputra rūpe na saṃvidyate nopalabhyate rūpaṃ vedanāyāṃ na saṃvidyate nopalabhyate vedanā vedanāyāṃ na saṃvidyate nopalabhyate vedanā rūpe na saṃvidyate nopalabhyate rūpaṃ vedanā ca saṃjñāyāṃ na saṃvidyate nopalabhyate saṃjñā saṃjñāyāṃ na saṃvidyate nopalabhyate saṃjñā rūpe na saṃvidyate nopalabhyate saṃjñā rūpavedanayor na saṃvidyate nopalabhyate rūpaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskāreṣu na saṃvidyate nopalabhyate saṃskārāḥ saṃskāreṣu na saṃvidyante nopalabhyante saṃskārā rūpavedanāsaṃjñāsu na saṃvidyate nopalabhyate rūpavedanāsaṃjñāsaṃskārā vijñāne na (PSP1: 250) saṃvidyante nopalabhyante vijñānaṃ vijñāne na saṃvidyate nopalabhyate vijñānaṃ rūpavedanāsaṃjñāsaṃskāreṣu na saṃvidyate nopalabhyate cakṣuḥ cakṣusi saṃvidyate nopalabhyate śrotraṃ śrotre saṃvidyate nopalabhyate ghrāṇaṃ ghrāṇe saṃvidyate nopalabhyate jihvā jihvāyāṃ saṃvidyate nopalabhyate kāyaḥ kāye saṃvidyate nopalabhyate mano manasi saṃvidyate nopalabhyate tatrāpītarāny itareṣu ca na saṃvidyante nopalabhyante rūpaṃ rūpe saṃvidyate nopalabhyate śabdaḥ śabde saṃvidyate nopalabhyate gandho gandhe saṃvidyate nopalabhyate raso rase saṃvidyate nopalabhyate spraṣṭavyaṃ spraṣṭavye saṃvidyate nopalabhyate dharmo dharme saṃvidyate nopalabhyate tatrāpītare itareṣu ca na saṃvidyate nopalabhyate cakṣurvijñānaṃ cakṣurvijñāne saṃvidyate nopalabhyate śrotravijñānaṃ śrotravijñāne saṃvidyate nopalabhyate ghrāṇavijñānaṃ ghrāṇavijñāne saṃvidyate nopalabhyate jihvāvijñānaṃ jihvāvijñāne saṃvidyate nopalabhyate kāyavijñānaṃ kāyavijñāne saṃvidyate nopalabhyate manovijñānaṃ manovijñāne saṃvidyate nopalabhyate tatrāpītarāny itareṣu ca na saṃvidyante nopalabhyante cakṣuḥsaṃsparśaḥ cakṣuḥsaṃsparśe saṃvidyate nopalabhyate śrotrasaṃsparśaḥ śrotrasaṃsparśe saṃvidyate nopalabhyate ghrāṇasaṃsparśo ghrāṇasaṃsparśe saṃvidyate nopalabhyate jihvāsaṃsparśaḥ jihvāsaṃsparśe saṃvidyate nopalabhyate kāyasaṃsparśaḥ kāyasaṃsparśe saṃvidyate nopalabhyate manaḥsaṃsparśaḥ manaḥsaṃsparśe saṃvidyate nopalabhyate tatrāpītara itarasmin ca na saṃvidyate nopalabhyate cakṣuḥsaṃsparśajā vedanā cakṣuḥsaṃsparśajāyāṃ vedanāyāṃ saṃvidyate nopalabhyate śrotrasaṃsparśajā vedanā śrotrasaṃsparśajāyāṃ vedanāyāṃ saṃvidyate nopalabhyate ghrāṇasaṃsparśajā vedanā ghrāṇasaṃsparśajāyāṃ vedanāyāṃ saṃvidyate nopalabhyate jihvāsaṃsparśajā vedanā jihvāsaṃsparśajāyāṃ vedanāyāṃ saṃvidyate nopalabhyate kāyasaṃsparśajā vedanā kāyasaṃsparśajāyāṃ vedanāyāṃ saṃvidyate nopalabhyate manaḥsaṃsparśajā vedanā manaḥsaṃsparśajāyāṃ vedanāyāṃ saṃvidyate nopalabhyate tatrāpītara itarasmin ca na saṃvidyate nopalabhyate tatrāpītarā itarāsu ca sā na saṃvidyante nopalabhyante smṛtyupasthānāni smṛtyupasthāneṣu na saṃvidyante nopalabhyate evaṃ samyakprahāṇāni ṛddhipādāḥ indriyāni balāni bodhyaṅgāni mārgā apramāṇadhyānāni ārūpyasamāpattayo daśabalāni vaiśāradyāni pratisaṃvidāḥ aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā aṣṭādaśāveṇikeṣu buddhadharmeṣu na saṃvidyante nopalabhyante tatrāpītare itareṣu ca te na saṃvidyante nopalabhyante adhyātmaśūnyatā adhyātmaśūnyatāyāṃ na saṃvidyate nopalabhyate yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatā abhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ na saṃvidyate nopalabhyate samādhiḥ samādhau na saṃvidyate nopalabhyate dhāraṇī dhāraṇīyāṃ na saṃvidyate nopalabhyate pṛthagjanabhūmiḥ gotrabhūmir aṣṭamakabhūmir darśanabhūmis tanubhūmir vītarāgabhūmiḥ kṛtāvibhūmiḥ pratyekabuddhabhūmir bodhisattvabhūmis tathāgatabhūmiḥ savajñatābhūmiḥ srotaāpanna srotaāpannatve na saṃvidyate nopalabhyate evaṃ sakṛdāgāmī anāgāmī arhan pratyekabuddhaḥ pratyekabuddhatve na saṃvidyate nopalabhyate bodhisattvo bodhisattvatve na saṃvidyate nopalabhyate tathāgatas tathāgatatve na saṃvidyate nopalabhyate prajñāpāramitā prajñāpāramitāyāṃ na saṃvidyate nopalabhyate prajñāpāramitāyām avavādānuśāsanī na saṃvidyate nopalabhyate avavādānuśāsanyāṃ prajñāpāramitā na saṃvidyate nopalabhyate evaṃ hy āyuṣman śāriputra sarvadharmā saṃvidyamānatvena anupalambhena bodhisattvo na saṃvidyate nopalabhyate iti prāptiniryāṇe prāpakapratiṣedhaḥ yat punar āyuṣman śāriputra evaṃ vadasi kena kāraṇena nāmadheyamātram etat yad uta bodhisattva iti kena kāraṇenāyuṣman subhūte evaṃ vadasi āgantukam etan nāmadheyaṃ prakṣiptaṃ yad uta bodhisattva iti tathā hy āyuṣman śāriputra nāma daśabhyo digbhyo na kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati sarvadharmāṇām eva bodhisattvānāṃ nāmāpi na kutaścid eti na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati āgantukam etan nāmadheyaṃ tathā hi yadrūpaṃ yadvedanā yatsaṃjñā yatsaṃskārā yadvijñānam iti nāmadheyaṃ na tad rūpaṃ na vedanā na saṃjñā na saṃskārā na vijñānam tat kasya hetoḥ tathā hi nāma śūnyaṃ nāmasvabhāvena yac ca śūnyaṃ na tan nāma tena kāraṇena (PSP1: 251) nocyate bodhisattva iti nāmadheyamātram etad iti punar aparam āyuṣman śāriputra nāmadheyamātram etad yad uta dānapāramiteti na ca dānapāramitāyāṃ nāma na ca nāmni dānapāramitā tat kasya hetoḥ yac ca nāma yā ca dānapāramitā ubhayam etan na saṃvidyate nopalabhyate tasmān nāmadheyamātram etad yad uta bodhisattva iti evaṃ nāmadheyamātram etad yad uta śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramitā dhyānapāramitā nāmadheyamātram etad yad uta prajñāpāramitā iti na ca prajñāpāramitāyāṃ nāma na ca nāmni prajñāpāramitā tat kasya hetoḥ yac ca nāma yā ca prajñāpāramitā ubhayam etan na saṃvidyate nopalabhyate tasmān nāmadheyamātram etad yad uta bodhisattva iti āgantukam etan nāmadheyamātram etad yad uta bodhisattva iti nāmadheyamātram etad yad uta adhyātmaśūnyatā bahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatā yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatā na cādhyātmanyatāyāṃ nāma na ca nāmni adhyātmaśūnyatā bahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatā yāvad bhāvasvabhāvaśūnyatā tat kasya hetoḥ tathā hi yac ca nāma yā cādhyātmaśūnyatā yā ca bahirdhāśūnyatā yā cādhyātmabahirdhāśūnyatā yā ca yāvad bhāvasvabhāvaśūnyatā sarva ete na saṃvidyante nopalabhyante anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa nāmadheyamātram etat yad uta bodhisattva iti āgantukam etan nāmadheyamātram etad yad uta smṛtyupasthānāni na ca smṛtyupasthāneṣu nāma na ca nāmni smṛtyupasthānāni tat kasya hetoḥ tatha hi yac ca nāma yāni ca smṛtyupasthānāny ubhayaṃ etan na saṃvidyante nopalabhyante āgantukam etan nāmadheyamātram etad yad uta samyakprahāṇāni na ca samyakprahāṇeṣu nāma na ca nāmni samyakprahāṇāni tat kasya hetoḥ tatha hi yac ca nāma yāni ca smṛtyupasthānāny ubhayaṃ etan na saṃvidyate nopalabhyate āgantukam etan nāmadheyamātram etad yad uta ṛddhipādā na ca ṛddhipādeṣu nāma na ca nāmni ṛddhipādāḥ tat kasya hetoḥ tatha hi yac ca nāma ye ca ṛddhipādāḥ ubhayaṃ etan na saṃvidyate nopalabhyate āgantukam etan nāmadheyamātram etad yad uta indriyāni na ca indriyeṣu nāma na ca nāmni indriyāni tat kasya hetoḥ tatha hi yac ca nāma yāni ca indriyāny ubhayaṃ etan na saṃvidyate nopalabhyate āgantukam etan nāmadheyamātram etad yad uta balāni na ca baleṣu nāma na ca nāmni balāni tat kasya hetoḥ tatha hi yac ca nāma yāni ca balāny ubhayaṃ etan na saṃvidyate nopalabhyate āgantukam etan nāmadheyamātram etad yad uta bodhyaṅgāni na ca bodhyaṅgeṣu nāma na ca nāmni bodhyaṅgāni tat kasya hetoḥ tatha hi yac ca nāma yāni ca bodhyaṅgāny ubhayaṃ etan na saṃvidyate nopalabhyate āgantukam etan nāmadheyamātram etad yad uta mārgā na ca mārgeṣu nāma na ca nāmni mārgāḥ tat kasya hetoḥ tatha hi yac ca nāma ye ca mārgā ubhayaṃ etan na saṃvidyate nopalabhyate āgantukam etan nāmadheyamātram etad yad uta apramāṇadhyānāni na ca apramāṇadhyāneṣu nāma na ca nāmni apramāṇadhyānāni tat kasya hetoḥ tatha hi yac ca nāma yāni ca apramāṇadhyānāny ubhayaṃ etan na saṃvidyate nopalabhyate āgantukam etan nāmadheyamātram etad yad uta ārūpyasamāpattayo na ca ārūpyasamāpattiṣu nāma na ca nāmni ārūpyasamāpattayaḥ tat kasya hetoḥ tatha hi yac ca nāma yāś ca ārūpyasamāpattaya ubhayaṃ etan na saṃvidyate nopalabhyate āgantukam etan nāmadheyamātram etad yad uta daśabalāni na ca daśabaleṣu nāma na ca nāmni daśabalāni tat kasya hetoḥ tatha hi yac ca nāma yāni ca daśabalāny ubhayaṃ etan na saṃvidyate nopalabhyate āgantukam etan nāmadheyamātram etad yad uta vaiśāradyāni na ca vaiśāradyeṣu nāma na ca nāmni vaiśāradyāni tat kasya hetoḥ tatha hi yac ca nāma yāni ca vaiśāradyāny ubhayaṃ etan na saṃvidyate nopalabhyate āgantukam etan nāmadheyamātram etad yad uta pratisaṃvidā na ca pratisaṃvidāsu nāma na ca nāmni pratisaṃvidāḥ tat kasya hetoḥ tatha hi yac ca nāma yāś ca pratisaṃvidā ubhayaṃ etan na saṃvidyate nopalabhyate āgantukam etan nāmadheyamātram etad yad uta aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā na ca aṣṭādaśāveṇikeṣu buddhadharmeṣu nāma na ca nāmni aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ tat kasya hetoḥ tatha hi yac ca nāma ye ca aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā ubhayaṃ etan na saṃvidyate nopalabhyate āgantukam etan nāmadheyamātram etad yad uta samādhir iti yāvat sarvajñateti na ca sarvajñatāyāṃ nāma na ca nāmni sarvajñatā tat kasya hetoḥ tathā hi yac ca nāma yā ca sarvajñatā ubhayam etan na saṃvidyate nopalabhyate yat punar āyuṣman śāriputra evaṃ vadasi kena kāraṇenocyate yathā ātmātmeti cocyate atyāntatayā cānabhinivṛtta ātmeti ātmā śāriputra atyantatayā na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyābhinivṛttir bhaviṣyati atyantatayā āyuṣman śāriputra sattvo jīvaḥ poṣaḥ puruṣaḥ pudgalo manujo mānavaḥ kārako vedako jānakaḥ paśyako na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyābhinivṛttir bhaviṣyati atyantatayā āyuṣman śāriputra rūpaṃ na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyābhinivṛttir bhaviṣyati vedanā saṃjñā saṃskārā atyantatayā āyuṣman śāriputra vijñānaṃ na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyābhinivṛttir bhaviṣyati atyantatayā āyuṣman śāriputra cakṣur na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyābhinivṛttir bhaviṣyati evaṃ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyaḥ atyantatayā āyuṣman śāriputra mano na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyābhinivṛttir bhaviṣyati atyantatayā āyuṣman śāriputra rūpaṃ na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyābhinivṛttir bhaviṣyati evaṃ śabdo gandho rasaḥ spraṣṭavyam atyantatayā āyuṣman śāriputra dharmo na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyābhinivṛttir bhaviṣyati atyantatayā āyuṣman śāriputra cakṣurvijñānaṃ na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyābhinivṛttir bhaviṣyati evaṃ śrotravijñānaṃ ghrāṇavijñānaṃ jihvāvijñānaṃ kāyavijñānam atyantatayā āyuṣman śāriputra manovijñānaṃ na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyābhinivṛttir bhaviṣyati atyantatayā āyuṣman śāriputra cakṣuḥsaṃsparśo na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyābhinivṛttir bhaviṣyati evaṃ śrotrasaṃsparśo ghrāṇasaṃsparśo jihvāsaṃsparśaḥ kāyasaṃsparśaḥ atyantatayā āyuṣman śāriputra manaḥsaṃsparśo na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyābhinivṛttir bhaviṣyati atyantatayā āyuṣman śāriputra (PSP1: 252) cakṣuḥsaṃsparśajā vedanā na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyā abhinivṛttir bhaviṣyati evaṃ śrotrasaṃsparśajā vedanā ghrāṇasaṃsparśajā vedanā jihvāsaṃsparśajā vedanā kāyasaṃsparśajā vedanā atyantatayā āyuṣman śāriputra manaḥsaṃsparśajā vedanā na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyā abhinivṛttir bhaviṣyati atyantatayā āyuṣman śāriputra dānapāramitā na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyā abhinivṛttir bhaviṣyati evaṃ śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramitā dhyānapāramitā atyantatayā āyuṣman śāriputra prajñāpāramitā na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyā abhinivṛttir bhaviṣyati atyantatayā āyuṣman śāriputra adhyātmaśūnyatā na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyā abhinivṛttir bhaviṣyati evaṃ śīlapāramitā bahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatā yāvad atyantatayā āyuṣman śāriputra abhāvasvabhāvaśūnyatā na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyā abhinivṛttir bhaviṣyati atyantatayā āyuṣman śāriputra smṛtyupasthānāni na saṃvidyante nopalabhyante kutaḥ punar eṣām abhinivṛttir bhaviṣyati evaṃ samyakprahāṇāny ṛddhipādā indriyāni balāni bodhyaṅgāni mārgā apramāṇadhyānāni ārūpyasamāpattayo daśabalāni vaiśāradyāni pratisaṃvidāḥ atyantatayā āyuṣman śāriputra aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā na saṃvidyante nopalabhyante kutaḥ punar eṣām abhinivṛttir bhaviṣyati atyantatayā samādhayo dhāraṇīmukhāni na saṃvidyante nopalabhyante kutaḥ punar eṣām abhinivṛttir bhaviṣyati atyantatayā śrāvakaḥ pratyekabuddho bodhisattvas tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho na saṃvidyate nopalabhyate kutaḥ punar asyābhinivṛttir bhaviṣyati anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa ātmātmeti cocyate atyantatayā cānabhinivṛtta ātmā punar aparaṃ yad āyuṣmān śāriputra evam āha abhāvasvabhāvāḥ sarvadharmā iti evam etat tat kasya hetoḥ tathā hy āyuṣman śāriputra nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ śāriputra āha kasyāyuṣman subhūte nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ subhūtir āha rūpasyāyuṣman śāriputra nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ vijñānasyāyuṣman śāriputra nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ cakṣusa āyuṣman śāriputra nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ śrotrasya ghrāṇasya jihvāyāḥ kāyasya manasa āyuṣman śāriputra nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ rūpasyāyuṣman śāriputra nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ śabdasya gandhasya rasasya spraṣṭavyasya dharmasyāyuṣman śāriputra nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ cakṣurvijñānasyāyuṣman śāriputra nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ śrotravijñānasya ghrāṇavijñānasya jihvāvijñānasya kāyavijñānasya manasovijñānasyāyuṣman śāriputra nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ cakṣuḥsaṃsparśasyāyuṣman śāriputra nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ śrotrasaṃsparśasya ghrāṇasaṃsparśasya jihvāsaṃsparśasya kāyasaṃsparśasya manaḥsaṃsparśasyāyuṣman śāriputra nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedanāyā āyuṣman śāriputra nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ śrotrasaṃsparśapratyayavedanāyā ghrāṇasaṃsparśapratyayavedanāyā jihvāsaṃsparśapratyayavedanāyāḥ kāyasaṃsparśapratyayavedanāyā manaḥsaṃsparśapratyayavedanāyā āyuṣman śāriputra nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ dānapāramitāyā āyuṣman śāriputra nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ śīlapāramitāyāḥ kṣāntipāramitāyā vīryapāramitāyā dhyānapāramitāyāḥ nāsti prajñāpāramitāyā sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇāsvabhāvāḥ sarvadharmāḥ punar aparam āyuṣman śāriputra anityāḥ sarvadharmā na kasyacid vigamena śāriputra āha katame te āyuṣman subhūte anityāḥ sarvadharmā na kasyacid vigamena subhūtir āha rūpam āyuṣman śāriputra anityaṃ na kasyacid vigamena vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam āyuṣman śāriputra anityaṃ na kasyacid vigamena tat kasya hetoḥ tathā hy āyuṣman śāriputra yad anityaṃ so 'bhāvaḥ kṣayaś ca evaṃ duḥkhāḥ anātmānaḥ śāntāḥ śūnyā animittā apraṇihitā na kasyacid vigamena sarvadharmāḥ kuśalā anavadyā anāsravā niḥkleśā lokottarā avyavadānā asaṃskṛtāḥ tat kasya hetoḥ tathā hy āyuṣman śāriputra yo 'saṃskṛtaḥ so 'bhāvaḥ kṣayaś cāneāyuṣman śāriputra paryāyeṇa niḥsvabhāvāḥ sarvadharmā na kasyacid vigamena punar aparaṃ śāriputra akūṭasthā avināśinaḥ sarvadharmāḥ śāriputra āha kena kāraṇenāyuṣman subhūte akūṭasthā 'vināśinaḥ sarvadharmāḥ (PSP1: 253) subhūtir āha rūpam āyuṣman śāriputra akūṭastham avināśi tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam āyuṣman śāriputra akūṭastham avināśi tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā evaṃ kuśalam akuśalaṃ sāvadyam anavadyaṃ sāsravam anāsravaṃ saṃkleśaṃ niḥkleśaṃ laukikaṃ lokottaraṃ saṃskṛtam asaṃskṛtaṃ saṃkleśo vyavadānaṃ saṃsāro nirvāṇaṃ akūṭastham avināśi tat kasya hetoḥ prakṛtir asyaiṣā anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇābhāvasvabhāvāḥ sarvadharmāḥ yat punar āyuṣman śāriputra evam āha kena kāraṇena rūpam anabhisaṃskṛtam evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ kena kāraṇena vijñānam anabhisaṃskṛtam iti subhūtir āha tathā hy āyuṣman śāriputra rūpam anabhinivṛttaṃ vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam anabhinivṛttam tat kasya hetoḥ tathā hy āyuṣman śāriputra abhisaṃskarttā nāsti cakṣur āyuṣman śāriputra anabhisaṃskṛtam tat kasya hetoḥ tathā hy āyuṣman śāriputra abhisaṃskarttā nāsti evaṃ śrotram ghrāṇaṃ jihvā kāyo mano 'nabhisaṃskṛtam tat kasya hetoḥ tathā hy āyuṣman śāriputra abhisaṃskarttā nāsti punar aparaṃ śāriputra rūpam śabdo gandho rasaḥ spraṣṭavyaṃ dharmā anabhisaṃskṛtāḥ tat kasya hetoḥ tathā hy abhisaṃskarttā nopalabhyate yāvat sarvadharmā anabhisaṃskṛtāḥ tat kasya hetoḥ tathā hy abhisaṃskarttā nopalabhate anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa rūpavedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānāny anabhinivṛttāni yat punar āyuṣman śāriputra evaṃ vadasi kena kāraṇena yad anabhinivṛttaṃ na tad rūpaṃ na vedanā na saṃjñā na saṃskārā na vijñānam iti subhūtir āha tathā hy āyuṣman śāriputra rūpaṃ prakṛtiśūnyam yac ca prakṛtiśūnyaṃ na tasyotpādo na vyayaḥ yasya ca notpādo na vyayo na tasyānyathātvaṃ prajñāyate vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ prakṛtiśūnyaṃ yac ca prakṛtiśūnyaṃ na tasyotpādo na vyayaḥ yasya ca notpādo na vyayo na tasyānyathātvaṃ prajñāyate evaṃ yāvat sarvadharmāḥ prakṛtiśūnyā ye ca prakṛtiśūnyā na teṣām utpādo na vyayaḥ yeṣāṃ ca notpādo na vyayo na teṣām anyathātvaṃ prajñāyate anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa yad anabhinivṛttaṃ na tad rūpaṃ vedanā saṃjñā saṃskārā na vijñānam (PSP1: 254) yat punar āyuṣman śāriputra evam āha kena kāraṇenaivaṃ vadasi tat kim anabhinivṛttim anabhinivṛttau prajñāpāramitāyām avavadiṣyāmy anuśāsiṣyāmīti yathā hy āyuṣman śāriputra yā anabhinivṛttiḥ sā prajñāpāramitā yā prajñāpāramitā sā anabhinivṛttiḥ iti hi prajñāpāramitā cānabhinivṛttiś cādvayam etad advaidhīkāram anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇaivaṃ vadāmi tat kim anabhinivṛttim anabhinivṛttau prajñāpāramitāyām avavadiṣyāmy anuśāsiṣyāmīti yat punar āyuṣman śāriputra evam āha na cānyatrānabhinivṛtter bodhisattva upalabhyate yo bodhāya cared iti tathā hy āyuṣman śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ caran nānyām anabhinivṛttim anyaṃ bodhisattvaṃ samanupaśyati iti hy anabhinivṛttiś ca bodhisattvaś cādvayam etad advaidhīkāraṃ nānyatrānabhinivṛtteḥ rūpaṃ samanupaśyati iti hy anabhinivṛttiś ca rūpaṃ cādvayam etad advaidhīkāraṃ iti hy anabhinivṛttiś ca vedanā cādvayam etad advaidhīkāraṃ iti hy anabhinivṛttiś ca saṃjñā cādvayam etad advaidhīkāraṃ iti hy anabhinivṛttiś ca saṃskārāś cādvayam etad advaidhīkāraṃ iti hy anabhinivṛttiś ca vijñānaṃ cādvayam etad advaidhīkāraṃ iti hy anabhinivṛttiś ca cakṣuś cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca śrotraṃ cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca ghrāṇaṃ cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca jihvā cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca kāyaś cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca manaś cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca rūpaṃ cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca śabdaś cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca gandhaś cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca rasaś cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca spraṣṭavyaṃ cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca dharmaś cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca cakṣurvijñānaṃ cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca śrotravijñānaṃ cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca ghrāṇavijñānaṃ cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca jihvāvijñānaṃ cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca kāyavijñānaṃ cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca manovijñānaṃ cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca cakṣuḥsaṃsparśaś cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca śrotrasaṃsparśaś cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca ghrāṇasaṃsparśaś cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca jihvāsaṃsparśaś cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca kāyasaṃsparśaś cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca manaḥsaṃsparśaś cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedanā cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca śrotrasaṃsparśapratyayavedanā cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca ghrāṇasaṃsparśapratyayavedanā cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca jihvāsaṃsparśapratyayavedanā cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca kāyasaṃsparśapratyayavedanā cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca manaḥsaṃsparśapratyayavedanā cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca samyakprahāṇāni cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca ṛddhipādāś cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca indriyāni cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca balāni cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca bodhyaṅgāni cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca mārgāś cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca apramāṇadhyānārūpyasamāpattayaś cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca dānapāramitā cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca śīlapāramitā cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca kṣāntipāramitā cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca vīryapāramitā cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca dhyānapāramitā cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca prajñāpāramitā cādvayam etad advaidhīkāram iti hy anabhinivṛttiś ca daśabalavaiśāradyāṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāś cādvayam etad advaidhīkāram yāvad iti hy anabhinivṛttiś ca sarvadharmāś cādvayam etad advaidhīkāram anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa nānyatrānabhinivṛtter bodhisattva upalabhyate yo bodhāya caret yat punar āyuṣman śāriputra evam āha kena kāraṇenaivaṃ vadasi saced bodhisattvasya mahāsattvasya evam upadiśyamāne cittaṃ nāvalīyate na saṃlīyate na vipratisārī bhavati mānasaṃ notrasyati na santrasyati na santrāsam āpadyate carati bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyām iti tathā hy āyuṣman śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvadharmān nirīhān samanupaśyati māyopamān svapnopamān marīcyupamān pratiśrutkopamān pratibimbopamān pratibhāsopamān nirmitakopamān gandharvanagaropamān samanupaśyati anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa bodhisattvasya mahāsattvasya evam upadiśyamāne cittaṃ nāvalīyate na saṃlīyate na vipratisārī bhavati mānasaṃ notrasyati na santrasyati na santrāsam āpadyate carati bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyām iti (PSP1: 255) atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye rūpaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati rūpam etad iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye vedanāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati vedanā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye saṃjñāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati saṃjñā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye saṃskārān nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati saṃskārā ete iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye vijñānaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati vijñānam etad iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye cakṣur nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati cakṣur etad iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye śrotraṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati śrotram etad iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye ghrāṇaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati ghrāṇam etad iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye jihvāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati jihvā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye kāyaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati kāya eṣa iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye mano nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati mana etad iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye rūpaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati rūpam etad iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye śabdaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati śabda eṣa iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye gandhaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati gandha eṣa iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye rasaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati rasa eṣa iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye spraṣṭavyaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati spraṣṭavyam etad iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye dharmaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati dharma eṣa iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye cakṣurvijñānaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati cakṣurvijñānaṃ etad iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye śrotravijñānaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati śrotravijñānam etad iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye ghrāṇavijñānaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati ghrāṇavijñānam etad iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye jihvāvijñānaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati jihvāvijñānaṃ etad iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye kāyavijñānaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati kāyavijñānam etad iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye manovijñānaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati manovijñānam etad iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye dānapāramitāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati dānapāramitā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye śīlapāramitāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati śīlapāramitā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye kṣāntipāramitāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati kṣāntipāramitā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye vīryapāramitāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati vīryapāramitā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye dhyānapāramitāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati dhyānapāramitā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye prajñāpāramitāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati prajñāpāramitā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye 'dhyātmaśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayaty adhyātmaśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye bahirdhāśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati bahirdhāśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye 'dhyātmabahirdhāśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayaty adhyātmabahirdhāśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye śūnyatāśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati śūnyatāśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye mahāśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati mahāśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye paramārthaśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati paramārthaśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye saṃskṛtaśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati saṃskṛtaśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye 'tyantaśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayaty atyantaśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye 'navarāgraśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayaty anavarāgraśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye prakṛtiśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati prakṛtiśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye sarvadharmaśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati sarvadharmaśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye svalakṣaṇaśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati svalakṣaṇaśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye 'nupalambhaśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayaty anupalambhaśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye 'bhāvasvabhāvaśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayaty abhāvasvabhāvaśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye bhāvaśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati bhāvaśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye 'bhāvaśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayaty abhāvaśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye svabhāvaśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati svabhāvaśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye parabhāvaśūnyatāṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati parabhāvaśūnyatā eṣā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye smṛtyupasthānāni nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati smṛtyupasthānāny etānīti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye samyakprahāṇāni nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati samyakprahāṇāny etānīti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye ṛddhipādān nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati ṛddhipādā eta iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaya indriyāni nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayatīndriyāny etānīti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye balāni nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati balāny etānīti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye bodhyaṅgāni nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati bodhyaṅgāny etānīti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye mārgān nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati mārgā eta iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye 'pramāṇadhyānāni nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayaty apramāṇadhyānāni etānīti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye ārūpyasamāpattīr nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayaty ārūpyasamāpattaya etā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye daśabalāni nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati daśabalāny etānīti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye vaiśāradyāni nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati vaiśāradyāny etānīti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye pratisaṃvidāḥ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati pratisaṃvidā etā iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye 'ṣṭādaśāveṇikabuddhadharmān nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayaty aṣṭādaśāveṇikabuddhadharmā eta iti yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye samādhidhāraṇīmukhāni nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati samādhidhāraṇīmukhānīmāni tat kasya hetoḥ tathā hi bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran rūpaṃ na samanupaśyati yāvad vyastasamastāni skandhadhātvāyatanāni pratītyasamutpādaṃ na samanupaśyati saptatriṃśadbodhipakṣān dharmān na samanupaśyati pāramitāṃ na samanupaśyati apramāṇadhyānārūpyasamāpattidaśabalavaiśāradyapratisaṃvidaṣṭādaśāveṇikabuddhadharmān yāvat sarvākārajñatāṃ na samanupaśyati tat kasya hetoḥ tathā hi bhagavan yo rūpasyānutpādo na tad rūpam yo vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ yo vijñānasyānutpādo na tad vijñānam iti hi vijñānaṃ cānutpādaś cādvayam etad advaidhīkāram yo bhagavan cakṣuro 'nutpādo na tad cakṣuḥ yo śrotrasya ghrāṇasya jihvāyāḥ kāyasya yo manaso 'nutpādo na tad mana iti hi manaś cānutpādaś cādvayam etad advaidhīkāram yo bhagavan rūpasyānutpādo na tad rūpam yo śabdasya gandhasya rasasya spraṣṭavyasya yo dharmasyānutpādo na sa dharma iti hi dharmaś cānutpādaś cādvayam etad advaidhīkāram yo bhagavan cakṣurvijñānasyānutpādo na tad cakṣurvijñānam yo śrotravijñānasya ghrāṇavijñānasya jihvāvijñānasya kāyavijñānasya yo manovijñānasyānutpādo na tad manovijñānam iti hi manovijñānaṃ cānutpādaś cādvayam etad advaidhīkāram yo bhagavan dānapāramitāyā anutpādo na sā dānapāramitā yo śīlapāramitāyāḥ kṣāntipāramitāyā vīryapāramitāyā dhyānapāramitāyā yaḥ prajñāpāramitāyā anutpādo na sā prajñāpāramitā iti hi prajñāpāramitā cānutpādaś cādvayam etad advaidhīkāram yo bhagavan adhyātmaśūnyatāyā anutpādo na tad adhyātmaśūnyatā yo bahirdhāśūnyatāyā adhyātmabahirdhāśūnyatāyāḥ śūnyatāśūnyatāyā mahāśūnyatāyāḥ paramārthaśūnyatāyāḥ saṃskṛtaśūnyatāyā atyantaśūnyatāyā anavarāgraśūnyatāyā anavakāraśūnyatāyāḥ prakṛtiśūnyatāyāḥ sarvadharmaśūnyatāyāḥ svalakṣaṇaśūnyatāyā anupalambhaśūnyatāyā abhāvasvabhāvaśūnyatāyā bhāvaśūnyatāyā abhāvaśūnyatāyāḥ svabhāvaśūnyatāyā yaḥ parabhāvaśūnyatāyā anutpādo na sā parabhāvaśūnyatā iti hi parabhāvaśūnyatā cānutpādaś cādvayam etad advaidhīkāram yo bhagavan smṛtyupasthānānām anutpādo na tāni smṛtyupasthānāni yo samyakprahāṇānām ṛddhipādānām indriyānāṃ balānāṃ bodhyaṅgānāṃ mārgānām apramāṇadhyānānām ārūpyasamāpattīnāṃ daśabalānāṃ vaiśāradyānāṃ pratisaṃvidānāṃ yo 'ṣṭādaśāveṇikānāṃ buddhadharmānām anutpādo na te buddhadharmā iti hi buddhadharmāś cānutpādaś cādvayam etad advaidhīkāram yo bhagavan dharmadhātor anutpādo na sa dharmadhātuḥ yas tathatāyā ākāśadhātor bhūtakoṭer acintyadhātor bodher yaḥ sarvākārajñatāyā anutpādo na sā sarvākārajñateti hi sarvākārajñatā cānutpādaś cādvayam etad advaidhīkāram tat kasya hetoḥ tathā hi anutpādo naiko na dvau na bahavo na pṛthak tasmād yaḥ sarvākārajñatāyā anutpādo na sā sarvākārajñatā yo bhagavan rūpasya vyayo na tad rūpam yā vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ yo vijñānasya vyayo na tad vijñānam iti hi skandhāś ca vyayaś cādvayam etad advaidhīkāram tat kasya hetoḥ tathā hi vyayo na eko na dvau na bahavo na pṛtahk tasmād yaḥ pañcānāṃ skandhānāṃ vyayo na te pañca skandhāḥ yo bhagavan (PSP1: 256) dānapāramitāyā vyayo na sā dānapāramitā yo bhagavan śīlapāramitāyā vyayo na sā dānapāramitā yo bhagavan kṣāntipāramitāyā vyayo na sā dānapāramitā yo bhagavan vīryapāramitāyā vyayo na sā dānapāramitā yo bhagavan dhyānapāramitāyā vyayo na sā dānapāramitā yo bhagavan prajñāpāramitāyā vyayo na sā dānapāramitā yo bhagavan adhyātmaśūnyatāyā vyayo na sā adhyātmaśūnyatā yo bhagavan bahirdhāśūnyatāyā vyayo na sā bahirdhāśūnyatā yo bhagavan adhyātmabahirdhāśūnyatāyā vyayo na sā adhyātmabahirdhāśūnyatā yo bhagavan śūnyatāśūnyatāyā vyayo na sā śūnyatāśūnyatā yo bhagavan mahāśūnyatāyā vyayo na sā mahāśūnyatā yo bhagavan paramārthaśūnyatāyā vyayo na sā paramārthaśūnyatā yo bhagavan saṃskṛtaśūnyatāyā vyayo na sā saṃskṛtaśūnyatā yo bhagavan atyantaśūnyatāyā vyayo na sā atyantaśūnyatā yo bhagavan anavarāgraśūnyatāyā vyayo na sā anavarāgraśūnyatā yo bhagavan anavakāraśūnyatāyā vyayo na sā anavakāraśūnyatā yo bhagavan prakṛtiśūnyatāyā vyayo na sā prakṛtiśūnyatā yo bhagavan sarvadharmaśūnyatāyā vyayo na sā sarvadharmaśūnyatā yo bhagavan svalakṣaṇaśūnyatāyā vyayo na sā svalakṣaṇaśūnyatā yo bhagavan anupalambhaśūnyatāyā vyayo na sā anupalambhaśūnyatā yo bhagavan abhāvasvabhāvaśūnyatāyā vyayo na sā abhāvasvabhāvaśūnyatā yo bhagavan bhāvaśūnyatāyā vyayo na sā bhāvaśūnyatā yo bhagavan abhāvaśūnyatāyā vyayo na sā abhāvaśūnyatā yo bhagavan svabhāvaśūnyatāyā vyayo na sā svabhāvaśūnyatā yo bhagavan parabhāvaśūnyatāyā vyayo na sā parabhāvaśūnyatā yo bhagavan smṛtyupasthānānāṃ vyayo na tāni smṛtyupasthānāni yo bhagavan samyakprahāṇānāṃ vyayo na tāni samyakprahāṇāni yo bhagavan ṛddhipādānāṃ vyayo na te ṛddhipādāḥ yo bhagavan indriyānāṃ vyayo na tānīndriyāni yo bhagavan balānāṃ vyayo na tāni balāni yo bhagavan bodhyaṅgānāṃ vyayo na tāni bodhyaṅgāni yo bhagavan mārgānāṃ vyayo na te mārgāḥ yo bhagavan apramāṇadhyānānāṃ vyayo na tāny apramāṇadhyānāni yo bhagavan ārūpyasamāpattīnāṃ vyayo na tā ārūpyasamāpattayaḥ yo bhagavan daśabalānāṃ vyayo na tāni daśabalāni yo bhagavan vaiśāradyānāṃ vyayo na tāni vaiśāradyāni yo bhagavan pratisaṃvidānāṃ vyayo na tāḥ pratisaṃvidāḥ yo bhagavan smṛtyupasthānānāṃ vyayo na tāni smṛtyupasthānāni yo bhagavan aṣṭādaśāveṇikānāṃ buddhadharmānāṃ vyayo na te buddhadharmāḥ iti hi buddhadharmāś ca vyayaś cādvayam etad advaidhīkāram tat kasya hetoḥ tathā hi vyayo na eko na dvau na bahavo na pṛthak tasmād yo buddhadharmāṇāṃ vyayo na te buddhadharmāḥ yat punar bhagavan ucyate rūpam ity advayasyaiṣāgaṇanākṛtā vedanā saṃjñā saṃskārā yat punar ucyate vijñānam ity advayasyaiṣāgaṇanākṛtā yat kasyeti punar ucyate rūpaṃ yāvat sarvākārajñatety advayasyaiṣāgaṇanākṛtā iti prāptiniryāṇe prāpyaprāpakasambandhapratiṣedhaḥ atha khalv āyuṣman śāriputra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat katham āyuṣman subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran imān dharmān upaparīkṣate katama āyuṣman subhūte bodhisattvaḥ katamā prajñāpāramitā katamā upaparīkṣamāṇā subhūtir āha yad āyuṣman śāriputra evaṃ vadasi katamo bodhisattva iti bodhir eva sattvas tenocyate bodhisattva iti tayā ca bodhyā sarvadharmāṇām ākāraṃ jānāti na cātrābhiniviśate katameṣāṃ dharmāṇām ākārān jānāti rūpasyākārān jānāti na cātrābhiniviśate vedanāyā ākārān jānāti na cātrābhiniviśate saṃjñāyā ākārān jānāti na cātrābhiniviśate saṃskārānām ākārān jānāti na cātrābhiniviśate vijñānasyākārān jānāti na cātrābhiniviśate evaṃ vyastasamastānāṃ skandhadhātvāyatanānāṃ pratītyasamutpādasya saptatriṃśadbodhipakṣāṇāṃ dharmāṇām ākārān jānāti na cātrābhiniviśate evam apramāṇadhyānārūpyasamāpattīnāṃ pāramitānāṃ balānāṃ vaiśāradyānāṃ pratisaṃvidām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇām ākārān jānāti na cātrābhiniviśate śāriputra āha katame te subhūte sarvadharmāṇām ākārāḥ subhūtir āha yair āyuṣman śāriputra ākārair yair liṅgair yair nimittaiḥ rūpaśabdagandharasaspraṣṭavyadharmā vā ādhyātmikabāhyā vā dharmāḥ saṃskṛtā asaṃskṛtā vā ākārair yair te ima ucyante sarvadharmāṇām ākārāḥ yat punar āyuṣman śāriputra evaṃ vadasi katamā prajñāpāramiteti (PSP1: 257) āratā āramitaiṣā āyuṣman śāriputra tenocyate prajñāpāramiteti kuta āratā āramitā skandhebhyo dhātubhya āyatanebhya pratītyasamutpādād dānapāramitāyāḥ śīlapāramitāyāḥ kṣāntipāramitāyā vīryapāramitāyā dhyānapāramitāyāḥ prajñāpāramitāyā āratā āramitā adhyātmaśūnyatāyā bahirdhāśūnyatāyā adhyātmabahirdhāśūnyatāyā yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatāyā āratā āramitā smṛtyupasthānebhya āratā āramitā samyakprahāṇebhya ṛddhipādebhya indriyebhyo balebhyo bodhyaṅgebhyo mārgebhyo 'pramāṇadhyānebhya ārūpyasamāpattibhyo daśabalebhyo vaiśāradyebhyaḥ pratisaṃvidbhyo 'ṣṭādaśāveṇikebhyo buddhadharmebhya āratā āramitā yāvat sarvajñatāyā āratā āramitā eṣā tenocyate prajñāpāramiteti anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa āratā āramitā eṣā yad uta prajñāpāramitā yat punar āyuṣman śāriputra evaṃ vadasi katamā upaparīkṣaṇeti ihāyuṣman śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran rūpaṃ na nityam ity upaparīkṣate nānityam iti na sukham iti na duḥkham iti nātmeti nānātmeti na śāntam iti nāśāntam iti na śūnyam iti nāśāunyam iti na nimittam iti nānimittam iti na praṇihitam iti nāpraṇihitam iti upaparīkṣate na viviktam iti nāviviktam ity upaparīkṣate na vedanāṃ na saṃjñāṃ na saṃskārān na vijñānaṃ nityam ity upaparīkṣate nānityam iti na sukham iti na duḥkham iti nātmeti nānātmeti na śāntam iti nāśāntam iti na śūnyam iti nāśāunyam iti na nimittam iti nānimittam iti na praṇihitam iti nāpraṇihitam ity upaparīkṣate na viviktam iti nāviviktam ity upaparīkṣate evaṃ cakṣuḥ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvāṃ kāyaṃ mano na nityam iti upaparīkṣate nānityam iti na sukham iti na duḥkham iti nātmeti nānātmeti na śāntam iti nāśāntam iti na śūnyam iti nāśāunyam iti na nimittam iti nānimittam iti na praṇihitam iti nāpraṇihitam ity upaparīkṣate na viviktam iti nāviviktam ity upaparīkṣate evaṃ rūpaśabdagandharasaspraṣṭavyadharmā na nityā iti upaparīkṣante nānityā iti na sukhā iti na duḥkhā iti nātmāna iti nānātmāna iti na śāntā iti nāśāntā iti na śūnyā iti nāśāunyā iti na nimittā iti nānimittā iti na praṇihitā iti nāpraṇihitā ity upaparīkṣante na viviktā iti nāviviktā ity upaparīkṣante evaṃ cakṣurvijñānaṃ na nityam ity upaparīkṣate nānityam iti na sukham iti na duḥkham iti nātmeti nānātmeti na śāntam iti nāśāntam iti na śūnyam iti nāśāunyam iti na nimittam iti nānimittam iti na praṇihitam iti nāpraṇihitam ity upaparīkṣate na viviktam iti nāviviktam ity upaparīkṣate na śrotravijñānaṃ na ghrāṇavijñānaṃ na jihvāvijñānaṃ na kāyavijñānaṃ na manovijñānaṃ nityam ity upaparīkṣate nānityam iti na sukham iti na duḥkham iti nātmeti nānātmeti na śāntam iti nāśāntam iti na śūnyam iti nāśāunyam iti na nimittam iti nānimittam iti na praṇihitam iti nāpraṇihitam ity upaparīkṣate na viviktam iti nāviviktam ity upaparīkṣate evaṃ cakṣuḥsaṃsparśo na nitya ity upaparīkṣate nānitya iti na sukha iti na duḥkha iti nātmeti nānātmeti na śānta iti nāśānta iti na śūnya iti nāśāunya iti na nimitta iti nānimitta iti na praṇihita iti nāpraṇihita ity upaparīkṣate na vivikta iti nāvivikta ity upaparīkṣate na śrotrasaṃsparśo na ghrāṇasaṃsparśo na jihvāsaṃsparśo na kāyasaṃsparśo na mana