Kinh Bát-nhã Hai mươi lăm ngàn bài tụng, Bản Dutt (Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā)

agavann ucyate katamasyaitad bhagavan dharmasyādhivacanaṃ yad uta bodhisattva iti nāhaṃ bhagavan dharmaṃ samanupaśyāmi yad uta bodhisattva iti so 'haṃ bhagavan bodhisattvam asamanupaśyan prajñāpāramitām apy anupalabhamānaḥ katamaṃ bodhisattvaṃ katamasyāṃ prajñāpāramitāyām avavadiṣyāmi bhagavān āha nāmamātram idaṃ subhūte yad uta prajñāpāramitā iti bodhisattva iti ca tad api ca bodhisattvanāma nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antareṇopalabhyate tad yathāpi nāma subhūte sattvaḥ sattva iti cocyate na ca kācit sattvopalabdhiḥ yac ca tan nāma tat prajñaptimātraṃ prajñaptidharmaḥ prajñaptisat iti duḥkhe dharmajñānakṣāntiḥ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate evam ātmasattvajīvapoṣapuruṣapudgalamanujamānavakārakavedakajānakapaśyakāḥ (PSP1: 100) sarva ete prajñaptidharmāḥ sarva ete anutpādā anirodhā yāvad eva nāmamātreṇa vyavahriyante evam eva subhūte yā ca prajñāpāramitā yaś ca bodhisattvo mahāsattvo yac ca bodhisattvanāma sarva ete prajñaptidharmāḥ sarva ete anutpādā anirodhā yāvad eva nāmamātreṇa vyavahriyate tad yathāpi nāma subhūte idam ādhyātmikaṃ rūpam iti dharmaprajñaptimātraṃ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate vedaneti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate saṃjñeti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate saṃskārā iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate vijñānam iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate evam eva subhūte prajñāpāramitā ca bodhisattvaś ca bodhisattvanāma ca sarva ete prajñaptidharmās teṣāñ ca prajñaptidharmāṇāṃ notpādo na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate cakṣur iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate yad uta cakṣur iti tac ca cakṣur nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antareṇopalabhyate śrotram itisubhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate yad uta śrotram iti tac ca śrotraṃ nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antareṇopalabhyate ghrāṇam iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate jihveti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate kāya iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate mana iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate rūpam iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate śabda iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate gandha iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate rasa iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate sparśa iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate dharma iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate cakṣurdhātū rūpadhātuś cakṣurvijñānadhātuḥ iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate te ca nādhyātmaṃ na bahirdhā
nobhayam antareṇopalabhyante śrotradhātuḥ śabdadhātuḥ śrotravijñānadhātur iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate te ca nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antreṇopalabhyante ghrāṇadhātur gandhadhātur ghrāṇavijñānadhātur iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate te ca nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antreṇopalabhyante jihvādhātū rasadhātur jihvāvijñānadhātur iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate te ca nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antreṇopalabhyante (PSP1: 101) kāyadhātuḥ spraṣṭavyadhātuḥ kāyavijñānadhātur iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate te ca nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antreṇopalabhyante manodhātu dharmadhātur manovijñānadhātur iti subhūte dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma saṅketamātreṇa vyavahriyate te ca nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antreṇopalabhyante evam eva subhūte yad ucyate prajñāpāramiteti bodhisattva iti bodhisattvanāmeti ca dharmaprajñaptimātram etat tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate tac ca nāma nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antareṇopalabhyate tad yathāpi nāma subhūte yad etad ādhyātmikaṃ śarīraṃ śarīram iti vyavahriyate śirogrīvā udaramaṃsau skandhau bādu pṛṣṭhaṃ pārśvakāḥ kaṭyūru jaṅghe pādāvasthīnīti vyavahriyante te ca prajñaptidharmās teṣāñ ca notpādo na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate evam eva subhute yad ucyate prajñāpāramiteti bodhsiattva iti bodhisattvanāmeti ca sarva ete prajñaptidharmās teṣāñ ca notpādā na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate tad yathāpi nāma subhūte bāhyaṃ tṛṇakāṣṭhaṃ śākhāparṇapalāśaṃ sarvaṃ taṃ nānānāmadheyair vyapadiśyate teṣāñ ca nāmnāṃ notpādo na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate tāni ca nāmāni nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antareṇopalabhyante evam eva subhūte yad ucyate prajñāpāramiteti bodhsiattva iti bodhisattvanāmeti ca sarva ete prajñaptidharmās te ca nāmadheyair vyapadiśyante teṣāñ ca notpādā na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate tāni ca nāmāni nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antareṇopalabhyante evaṃ hi subhūte bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam punar aparaṃ subhūte tad yathāpi nāma svapnapratiśrutkāmarīcipratibhāsamāyopamās tathāgatanirmitāḥ sarve te dharmaprajñaptimātrās teṣāñ ca notpādo na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate (PSP1: 102) evam eva subhūte yad ucyate prajñāpāramiteti yad ucyate prajñāpāramiteti bodhsiattva iti bodhisattvanāmeti ca sarva ete prajñaptidharmās teṣāñ ca notpādā na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate evaṃ hi subhūte bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāñ caratā nāmasaṅketaprajñaptyām avavādaprajñaptyāṃ dharmaprajñaptyāñ ca śikṣitavyam iti duḥkhe dharmajñānam evaṃ hi subhute prajñāpāramitāyāṃ caran bodhisattvo mahāsattvo na rūpaṃ nityam iti samanupaśyati na rūpaṃ sukham iti samanupaśyati na rūpaṃ duḥkham iti samanupaśyati na rūpam ātmeti samanupaśyati na rūpam anātmeti samanupaśyati na rūpaṃ śāntam iti samanupaśyati na rūpam aśāntam iti samanupaśyati na rūpam śūnyam iti samanupaśyati na rūpam aśūnyam iti samanupaśyati na rūpaṃ nimittam iti samanupaśyati na rūpam animittam iti samanupaśyati na rūpaṃ praṇihitam iti samanupaśyati na rūpam apraṇihitam iti samanupaśyati na rūpaṃ saṃskṛtam iti samanupaśyati na rūpam asaṃskṛtam iti samanupaśyati na rūpam utpannam iti samanupaśyati na rūpam anutpannam iti samanupaśyati na rūpaṃ niruddham iti samanupaśyati na rūpam aniruddham iti samanupaśyati na rūpaṃ viviktam iti samanupaśyati na rūpam aviviktam iti samanupaśyati na rūpaṃ kuśalam iti samanupaśyati na rūpam akuśalam iti samanupaśyati na rūpaṃ sāvadyam iti samanupaśyati na rūpam anavadyam iti samanupaśyati na rūpaṃ sāsravam iti samanupaśyati na rūpam anāsravam iti samanupaśyati na rūpaṃ saṃkleśam iti samanupaśyati na rūpaṃ niḥkleśam iti samanupaśyati na rūpaṃ laukikam iti samanupaśyati na rūpaṃ lokottaram iti samanupaśyati na rūpaṃ saṃkleśam iti samanupaśyati na rūpaṃ vyavadānam iti samanupaśyati na rūpaṃ saṃsāra iti samanupaśyati na rūpaṃ nirvāṇam iti samanupaśyati na vedanā nityeti samanupaśyati na vedanā sukheti samanupaśyati na vedanā duḥkheti samanupaśyati na vedanātmeti samanupaśyati na vedanānātmeti samanupaśyati na vedanā śānteti samanupaśyati na vedanāśānteti samanupaśyati na vedanā śūnyeti samanupaśyati na vedanāśūnyeti samanupaśyati na vedanā nimitteti samanupaśyati na vedanānimitteti samanupaśyati na vedanā praṇihiteti samanupaśyati na vedanāpraṇihiteti samanupaśyati na vedanā saṃskṛteti samanupaśyati na vedanāsaṃskṛteti samanupaśyati na vedanotpanneti samanupaśyati na vedanānutpanneti samanupaśyati na vedanā niruddheti samanupaśyati na vedanāniruddheti samanupaśyati na vedanā vivikteti samanupaśyati na vedanāvivikteti samanupaśyati na vedanā kuśaleti samanupaśyati na vedanākuśaleti samanupaśyati na vedanā sāvadyeti samanupaśyati na vedanānavadyeti samanupaśyati na vedanā sāsraveti samanupaśyati na vedanānāsraveti
samanupaśyati na vedanā saṃkleśeti samanupaśyati na vedanā niḥkleśeti samanupaśyati na vedanā laukiketi samanupaśyati na vedanā lokottareti samanupaśyati na vedanā saṃkleśeti samanupaśyati na vedanā vyavadāneti samanupaśyati na vedanā saṃsāreti samanupaśyati na vedanā nirvāṇeti samanupaśyati na saṃjñā nityeti samanupaśyati na saṃjñā sukheti samanupaśyati na saṃjñā duḥkheti samanupaśyati na saṃjñātmeti samanupaśyati na saṃjñānātmeti samanupaśyati na saṃjñā śānteti samanupaśyati na saṃjñāśānteti samanupaśyati na saṃjñā śūnyeti samanupaśyati na saṃjñāśūnyeti samanupaśyati na saṃjñā nimitteti samanupaśyati na saṃjñānimitteti samanupaśyati na saṃjñā praṇihiteti samanupaśyati na saṃjñāpraṇihiteti samanupaśyati na saṃjñā saṃskṛteti samanupaśyati na saṃjñāsaṃskṛteti samanupaśyati na saṃjñotpanneti samanupaśyati na saṃjñānutpanneti samanupaśyati na saṃjñā niruddheti samanupaśyati na saṃjñāniruddheti samanupaśyati na saṃjñā vivikteti samanupaśyati na saṃjñāvivikteti samanupaśyati na saṃjñā kuśaleti samanupaśyati na saṃjñākuśaleti samanupaśyati na saṃjñā sāvadyeti samanupaśyati na saṃjñānavadyeti samanupaśyati na saṃjñā sāsraveti samanupaśyati na saṃjñānāsraveti samanupaśyati na saṃjñā saṃkleśeti samanupaśyati na saṃjñā niḥkleśeti samanupaśyati na saṃjñā laukiketi samanupaśyati na saṃjñā lokottareti samanupaśyati na saṃjñā saṃkleśeti samanupaśyati na saṃjñā vyavadāneti samanupaśyati na saṃjñā saṃsāreti samanupaśyati na saṃjñā nirvāṇeti samanupaśyati (PSP1: 103) na saṃskārā nityā iti samanupaśyati na saṃskārāḥ sukhā iti samanupaśyati na saṃskārā duḥkhā iti samanupaśyati na saṃskārā ātmāno iti samanupaśyati na saṃskārā anātmāno iti samanupaśyati na saṃskārāḥ śāntā iti samanupaśyati na saṃskārā aśāntā iti samanupaśyati na saṃskārāḥ śūnyā iti samanupaśyati na saṃskārā aśūnyā iti samanupaśyati na saṃskārā nimittā iti samanupaśyati na saṃskārā animittā iti samanupaśyati na saṃskārāḥ praṇihitā iti samanupaśyati na saṃskārā apraṇihitā iti samanupaśyati na saṃskārāḥ saṃskṛtā iti samanupaśyati na saṃskārāḥ asaṃskṛtā iti samanupaśyati na saṃskārā utpannā iti samanupaśyati na saṃskārā anutpannā iti samanupaśyati na saṃskārā niruddhā iti samanupaśyati na saṃskārā aniruddhā iti samanupaśyati na saṃskārā viviktā iti samanupaśyati na saṃskārā aviviktā iti samanupaśyati na saṃskārā kuśalā iti samanupaśyati na saṃskārā akuśalā iti samanupaśyati na saṃskārāḥ sāvadyā iti samanupaśyati na saṃskārā anavadyā iti samanupaśyati na saṃskārāḥ sāsravā iti samanupaśyati na saṃskārā anāsravā iti samanupaśyati na saṃskārāḥ saṃkleśā iti samanupaśyati na saṃskārā niḥkleśā iti samanupaśyati na saṃskārā laukikā iti samanupaśyati na saṃskārā lokottarā iti samanupaśyati na saṃskārā saṃkleśā iti samanupaśyati na saṃskārā vyavadānā iti samanupaśyati na saṃskārāḥ saṃsārā iti samanupaśyati na saṃskārā nirvāṇā iti samanupaśyati na vijñānan nityam iti samanupaśyati na vijñānaṃ sukham iti samanupaśyati na vijñānaṃ duḥkham iti samanupaśyati na vijñānaṃ ātmeti samanupaśyati na vijñānam anātmeti samanupaśyati na vijñānaṃ śāntam iti samanupaśyati na vijñānam aśāntam iti samanupaśyati na vijñānaṃ śūnyam iti samanupaśyati na vijñānaṃ aśūnyam iti samanupaśyati na vijñānaṃ nimittam iti samanupaśyati na vijñānaṃ animittam iti samanupaśyati na vijñānaṃ praṇihitam iti samanupaśyati na vijñānam apraṇihitam iti samanupaśyati na vijñānaṃ saṃskṛtam iti samanupaśyati na vijñānam asaṃskṛtam iti samanupaśyati na vijñānam utpannam iti samanupaśyati na vijñānam anutpannam iti samanupaśyati na vijñānaṃ niruddham iti samanupaśyati na vijñānam aniruddham iti samanupaśyati na vijñānaṃ viviktam iti samanupaśyati na vijñānam aviviktam iti samanupaśyati na vijñānaṃ kuśalam iti
samanupaśyati na vijñānam akuśalam iti samanupaśyati na vijñānaṃ sāvadyam iti samanupaśyati na vijñānaṃ anavadyam iti samanupaśyati na vijñānaṃ sāsravam iti samanupaśyati na vijñānam anāsravam iti samanupaśyati na vijñānaṃ saṃkleśam iti samanupaśyati na vijñānaṃ niḥkleśam iti samanupaśyati na vijñānaṃ laukikam iti samanupaśyati na vijñānaṃ lokottaram iti samanupaśyati na vijñānaṃ saṃkleśam iti samanupaśyati na vijñānaṃ vyavadānam iti samanupaśyati na vijñānaṃ saṃsāram iti samanupaśyati na vijñānaṃ nirvāṇam iti samanupaśyati evaṃ na cakṣurdhātur nitya iti vā anitya iti vā samanupaśyati na rūpadhātur nitya iti vā anitya iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātur nitya iti vā anitya iti vā samanupaśyati na cakṣurdhātuḥ sukha iti vā duḥkha iti vā samanupaśyati na rūpadhātuḥ sukha iti vā duḥkha iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātuḥ sukha iti vā duḥkha iti vā samanupaśyati na cakṣurdhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na rūpadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na cakṣurdhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na rūpadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na cakṣurdhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na rūpadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na cakṣurdhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na rūpadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na cakṣurdhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na rūpadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na cakṣurdhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na rūpadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na cakṣurdhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na rūpadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na cakṣurdhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na rūpadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na cakṣurdhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na rūpadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na cakṣurdhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na rūpadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na cakṣurdhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na rūpadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na cakṣurdhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na rūpadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na cakṣurdhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na rūpadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa
iti vā samanupaśyati na cakṣurdhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na rūpadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na cakṣurdhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na rūpadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na cakṣurdhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati na rūpadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati na cakṣurvijñānadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati evaṃ na śrotradhātur na śavdadhātur na śrotravijñānadhātur nitya iti vā anitya iti vā samanupaśyati na śrotradhātur na śabdadhātur na śrotravijñānadhātuḥ sukha iti vā duḥkha iti vā samanupaśyati na śrotradhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na śabdadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na śrotravijñānadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na śrotradhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na śabdadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na śrotravijñānadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na śrotradhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na śabdadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na śrotravijñānadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na śrotradhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na śabdadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na śrotravijñānadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na śrotradhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na śabdadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na śrotravijñānadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na śrotradhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na śabdadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na śrotravijñānadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na śrotradhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na śabdadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na śrotravijñānadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na śrotradhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na śabdadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na śrotravijñānadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na śrotradhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na śabdadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na śrotravijñānadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na śrotradhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na śabdadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na śrotravijñānadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na śrotradhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na śabdadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na śrotravijñānadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na śrotradhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na śabdadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na śrotravijñānadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na śrotradhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na śabdadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na śrotravijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na śrotradhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na śabdadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na śrotravijñānadhātur
laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na śrotradhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na śabdadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na śrotravijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na śrotradhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati na śabdadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati na śrotravijñānadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātur na gandhadhātur na ghrāṇavijñānadhātur nitya iti vā anitya iti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātur na gandhadhātur na ghrāṇavijñānadhātuḥ sukha iti vā duḥkha iti samanupaśyati na ghrāṇadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na gandhadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na ghrāṇavijñānadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na gandhadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na ghrāṇavijñānadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na gandhadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na ghrāṇavijñānadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na gandhadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na ghrāṇavijñānadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na gandhadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na ghrāṇavijñānadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na gandhadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na ghrāṇavijñānadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na gandhadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na ghrāṇavijñānadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na gandhadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na ghrāṇavijñānadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na gandhadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na ghrāṇavijñānadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na gandhadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na ghrāṇavijñānadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na gandhadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na ghrāṇavijñānadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na gandhadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na ghrāṇavijñānadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na gandhadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na ghrāṇavijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na gandhadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na ghrāṇavijñānadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na gandhadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti
vā samanupaśyati na ghrāṇavijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na ghrāṇadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati na gandhadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati na ghrāṇavijñānadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati na jihvādhātur na rasadhātur na jihvāvijñānadhātur nitya iti vā anitya iti vā samanupaśyati na jihvādhātur na rasadhātur na jihvāvijñānadhātuḥ sukha iti vā duḥkha iti vā samanupaśyati na jihvādhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na rasadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na jihvāvijñānadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na jihvādhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na rasadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na jihvāvijñānadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na jihvādhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na rasadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na jihvāvijñānadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na jihvādhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na rasadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na jihvāvijñānadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na jihvādhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na rasadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na jihvāvijñānadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na jihvādhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na rasadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na jihvāvijñānadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na jihvādhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na rasadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na jihvāvijñānadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na jihvādhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na rasadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na jihvāvijñānadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na jihvādhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na rasadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na jihvāvijñānadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na jihvādhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na rasadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na jihvāvijñānadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na jihvādhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na rasadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na jihvāvijñānadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na jihvādhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na rasadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na jihvāvijñānadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na jihvādhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na rasadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na jihvāvijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na jihvādhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na rasadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na jihvāvijñānadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na jihvādhātuḥ
saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na rasadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na jihvāvijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na jihvādhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati na rasadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati na jihvāvijñānadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati na kāyadhātur na spraṣṭavyadhātur na kāyavijñānadhātur nitya iti vā anitya iti vā samanupaśyati na kāyadhātur na spraṣṭavyadhātur na kāyavijñānadhātuḥ sukha iti vā duḥkha iti vā samanupaśyati na kāyadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na spraṣṭavyadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na kāyavijñānadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na kāyadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na spraṣṭavyadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na kāyavijñānadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na kāyadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na spraṣṭavyadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na kāyavijñānadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na kāyadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na spraṣṭavyadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na kāyavijñānadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na kāyadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na spraṣṭavyadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na kāyavijñānadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na kāyadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na spraṣṭavyadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na kāyavijñānadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na kāyadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na spraṣṭavyadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na kāyavijñānadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na kāyadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na spraṣṭavyadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na kāyavijñānadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na kāyadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na spraṣṭavyadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na kāyavijñānadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na kāyadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na spraṣṭavyadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na kāyavijñānadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na kāyadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na spraṣṭavyadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na kāyavijñānadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na kāyadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na spraṣṭavyadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na kāyavijñānadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na kāyadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na spraṣṭavyadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na kāyavijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na kāyadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na spraṣṭavyadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na kāyavijñānadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na kāyadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na spraṣṭavyadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na kāyavijñānadhātuḥ saṃkleśa iti
vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na kāyadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati na spraṣṭavyadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati na kāyavijñānadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati na manodhātur na dharmadhātur na manovijñānadhātur nitya iti vā anitya iti vā samanupaśyati (PSP1: 104) na manodhātur na dharmadhātur na manovijñānadhātuḥ sukha iti vā duḥkha iti vā samanupaśyati na manodhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na dharmadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na manovijñānadhātur ātmeti vā anātmeti vā samanupaśyati na manodhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na dharmadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na manovijñānadhātuḥ śānta iti vāśānta iti vā samanupaśyati na manodhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na dharmadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na manovijñānadhātuḥ śūnya iti vāśūnya iti vā samanupaśyati na manodhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na dharmadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na manovijñānadhātur nimitta iti vānimitta iti vā samanupaśyati na manodhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na dharmadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na manovijñānadhātuḥ praṇihita iti vāpraṇihita iti vā samanupaśyati na manodhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na dharmadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na manovijñānadhātuḥ saṃskṛta iti vāsaṃskṛta iti vā samanupaśyati na manodhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na dharmadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na manovijñānadhātur utpanna iti vānutpanna iti vā samanupaśyati na manodhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na dharmadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na manovijñānadhātur niruddha iti vāniruddha iti vā samanupaśyati na manodhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na dharmadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na manovijñānadhātur vivikta iti vāvivikta iti vā samanupaśyati na manodhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na dharmadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na manovijñānadhātuḥ kuśala iti vākuśala iti vā samanupaśyati na manodhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na dharmadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na manovijñānadhātuḥ sāvadya iti vānasāvadya iti vā samanupaśyati na manodhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na dharmadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na manovijñānadhātuḥ sāsrava iti vānāsrava iti vā samanupaśyati na manodhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na dharmadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na manovijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā niḥkleśa iti vā samanupaśyati na manodhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na dharmadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na manovijñānadhātur laukika iti vā lokottara iti vā samanupaśyati na manodhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na dharmadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na manovijñānadhātuḥ saṃkleśa iti vā vyavadāna iti vā samanupaśyati na manodhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati na dharmadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa iti vā samanupaśyati na manovijñānadhātuḥ saṃsāra iti vā nirvāṇa
iti vā samanupaśyati yad api cakṣurūpacakṣurvijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api na nityam iti vā nānityam iti vā samanupaśyati evaṃ na sukham iti vā na duḥkham iti vā samanupaśyati nātmeti vā nānātmeti vā samanupaśyati na śāntam iti vā nāśāntam iti vā samanupaśyati na śūnyam iti vā nāśūnyam iti vā samanupaśyati na nimittam iti vā nānimittam iti vā samanupaśyati na praṇihitam iti vā nāpraṇihitam iti vā samanupaśyati na saṃskṛtam iti vā nāsaṃskṛtam iti vā samanupaśyati notpannam iti vā nānutpannam iti vā samanupaśyati na niruddham iti vā nāniruddham iti vā samanupaśyati na viviktam iti vā nāviviktam iti vā samanupaśyati na kuśalam iti vā nākuśalam iti vā samanupaśyati na sāvadyam iti vā nānavadyam iti vā samanupaśyati na sāsravam iti vā nānāsravam iti vā samanupaśyati na saṃkleśam iti vā na niḥkleśam iti vā samanupaśyati na laukikam iti vā na lokottaram iti vā samanupaśyati na saṃkleśam iti vā na vyavadāṇam iti vā samanupaśyati na saṃsāram iti vā na nirvānam iti vā samanupaśyati yad api śrotraśabdaśrotravijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api na nityam iti vā nānityam iti vā samanupaśyati na śāntam iti vā nāśāntam iti vā samanupaśyati na śūnyam iti vā nāśūnyam iti vā samanupaśyati na nimittam iti vā nānimittam iti vā samanupaśyati na praṇihitam iti vā nāpraṇihitam iti vā samanupaśyati na saṃskṛtam iti vā nāsaṃskṛtam iti vā samanupaśyati notpannam iti vā nānutpannam iti vā samanupaśyati na niruddham iti vā nāniruddham iti vā samanupaśyati na viviktam iti vā nāviviktam iti vā samanupaśyati na kuśalam iti vā nākuśalam iti vā samanupaśyati na sāvadyam iti vā nānavadyam iti vā samanupaśyati na sāsravam iti vā nānāsravam iti vā samanupaśyati na saṃkleśam iti vā na niḥkleśam iti vā samanupaśyati na laukikam iti vā na lokottaram iti vā samanupaśyati na saṃkleśam iti vā na vyavadāṇam iti vā samanupaśyati na saṃsāram iti vā na nirvānam iti vā samanupaśyati yad api ghrāṇagandhaghrāṇavijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api na nityam iti vā nānityam iti vā samanupaśyati na śāntam iti vā nāśāntam iti vā samanupaśyati na śūnyam iti vā nāśūnyam iti vā samanupaśyati na nimittam iti vā nānimittam iti vā samanupaśyati na praṇihitam iti vā nāpraṇihitam iti vā samanupaśyati na saṃskṛtam iti vā nāsaṃskṛtam iti vā samanupaśyati notpannam iti vā nānutpannam iti vā samanupaśyati na niruddham iti vā nāniruddham iti vā samanupaśyati na viviktam iti vā nāviviktam iti vā samanupaśyati na kuśalam iti vā nākuśalam iti vā samanupaśyati na sāvadyam iti vā nānavadyam iti vā samanupaśyati na sāsravam iti vā nānāsravam iti vā samanupaśyati na saṃkleśam iti vā na niḥkleśam iti vā samanupaśyati na laukikam iti vā na lokottaram iti vā samanupaśyati na saṃkleśam iti vā na vyavadāṇam iti vā samanupaśyati na saṃsāram iti vā na nirvānam iti vā samanupaśyati yad api jihvārasajihvāvijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api na nityam iti vā nānitaym iti vā samanupaśyati na śāntam iti vā nāśāntam iti
vā samanupaśyati na śūnyam iti vā nāśūnyam iti vā samanupaśyati na nimittam iti vā nānimittam iti vā samanupaśyati na praṇihitam iti vā nāpraṇihitam iti vā samanupaśyati na saṃskṛtam iti vā nāsaṃskṛtam iti vā samanupaśyati notpannam iti vā nānutpannam iti vā samanupaśyati na niruddham iti vā nāniruddham iti vā samanupaśyati na viviktam iti vā nāviviktam iti vā samanupaśyati na kuśalam iti vā nākuśalam iti vā samanupaśyati na sāvadyam iti vā nānavadyam iti vā samanupaśyati na sāsravam iti vā nānāsravam iti vā samanupaśyati na saṃkleśam iti vā na niḥkleśam iti vā samanupaśyati na laukikam iti vā na lokottaram iti vā samanupaśyati na saṃkleśam iti vā na vyavadāṇam iti vā samanupaśyati na saṃsāram iti vā na nirvānam iti vā samanupaśyati yad api kāyaspraṣṭavyakāyavijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api na nityam iti vā nānityam iti vā samanupaśyati na sukham iti na duḥkham iti nātmeti nānātmeti samanupaśyati na śāntam iti vā nāśāntam iti vā samanupaśyati na śūnyam iti vā nāśūnyam iti vā samanupaśyati na nimittam iti vā nānimittam iti vā samanupaśyati na praṇihitam iti vā nāpraṇihitam iti vā samanupaśyati na saṃskṛtam iti vā nāsaṃskṛtam iti vā samanupaśyati notpannam iti vā nānutpannam iti vā samanupaśyati na niruddham iti vā nāniruddham iti vā samanupaśyati na viviktam iti vā nāviviktam iti vā samanupaśyati na kuśalam iti vā nākuśalam iti vā samanupaśyati na sāvadyam iti vā nānavadyam iti vā samanupaśyati na sāsravam iti vā nānāsravam iti vā samanupaśyati na saṃkleśam iti vā na niḥkleśam iti vā samanupaśyati na laukikam iti vā na lokottaram iti vā samanupaśyati na saṃkleśam iti vā na vyavadāṇam iti vā samanupaśyati na saṃsāram iti vā na nirvānam iti vā samanupaśyati yad api kāyaspraṣṭavyakāyavijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api na saṃsāram iti vā na nirvāṇam iti vā samanupaśyati yad api manodharmamanovijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api na nityam iti vā nānityam iti vā samanupaśyati na sukham iti na duḥkham iti nātmeti nānātmeti samanupaśyati na śāntam iti vā nāśāntam iti vā samanupaśyati na śūnyam iti vā nāśūnyam iti vā samanupaśyati na nimittam iti vā nānimittam iti vā samanupaśyati na praṇihitam iti vā nāpraṇihitam iti vā samanupaśyati na saṃskṛtam iti vā nāsaṃskṛtam iti vā samanupaśyati notpannam iti vā nānutpannam iti vā samanupaśyati na niruddham iti vā nāniruddham iti vā samanupaśyati na viviktam iti vā nāviviktam iti vā samanupaśyati na kuśalam iti vā nākuśalam iti vā samanupaśyati na sāvadyam iti vā nānavadyam iti vā samanupaśyati na sāsravam iti vā nānāsravam iti vā samanupaśyati na saṃkleśam iti vā na niḥkleśam iti vā samanupaśyati na laukikam iti vā na lokottaram iti vā samanupaśyati na saṃkleśam iti vā na vyavadāṇam iti vā samanupaśyati na saṃsāram iti vā na nirvānam iti vā samanupaśyati iti duḥkhe 'nvayajñānakṣāntiḥ (PSP1: 105) tat kasya hetoḥ tathā hi bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran prajñāpāramitāṃ prajñāpāramitānāma taṃ ca bodhisattvaṃ tat ca bodhisattvanāma na samanupaśyati saṃskṛte vā dhātāv asaṃskṛte vā dhātau tathā hi subhūte bodhisattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran naitān sarvadharmān kalpayati
na vikalpayati so 'vikalpe dharme sthitvā smṛtyupasthānāni bhāvayati prajñāpāramitāyāṃ caran na prajñāpāramitāṃ nāpi prajñāpāramitānāma samanupaśyati na bodhisattvaṃ nāpi bodhisattvanāma samanupaśyati evaṃ samyakprahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgapāramitātathāgatabalavaiśāradyapratisaṃvidaṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān bhāvayati prajñāpāramitāyāṃ caran na prajñāpāramitāṃ nāpi prajñāpāramitānāma samanupaśyati na bodhisattvaṃ nāpi bodhisattvanāma samanupaśyati anyatra sarvākārajñatā manasikārāt iti duḥkhe 'nvayajñānam tathā hi tena prajñāpāramitāyāṃ caratā dharmalakṣaṇaṃ pratividdhaṃ bhavati yac ca dharmāṇāṃ lakṣaṇaṃ tan na saṃkliśyate na vyavadāyate evaṃ hi subhūte bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā nāmasāṃketikī dharmaprajñaptir anuboddhavyā iti samudaye dharmakṣāntiḥ sa nāmasāṃketikyā dharmaprajñaptyā avabudhya na rūpam abhinivekṣyate na vedanām abhinivekṣyate na saṃjñām abhinivekyate na saṃskārān abhinivekṣyate na vijñānam abhinivekṣyate (PSP1: 106) na cakṣur abhinivekṣyate na rūpam abhinivekṣyate na cakṣurvijñānam abhinivekṣyate na cakṣuḥsaṃsparśam abhinivekṣyate yad api cakṣuḥsaṃsparśapratyayotpannaṃ vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api nābhinivekṣyate na śrotram abhinivekṣyate na śabdaṃ na śrotravijñānaṃ na śrotrasaṃsparśaṃ yad api śrotrasaṃsparśapratyayotpannaṃ vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api nābhinivekṣyate na ghrāṇam abhinivekṣyate na gandhaṃ na ghrāṇavijñānaṃ na ghrāṇasaṃsparśaṃ yad api ghrāṇasaṃsparśapratyayotpannaṃ vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api nābhinivekṣyate na jihvām abhinivekṣyate na rasaṃ na jihvāvijñānaṃ na jihvāsaṃsparśaṃ yad api jihvāsaṃsparśapratyayotpannaṃ vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api nābhinivekṣyate na kāyam abhinivekṣyate na spraṣṭavyaṃ na kāyaṃ na kāyavijñānaṃ na kāyasaṃsparśaṃ yad api kāyasaṃsparśapratyayotpannaṃ vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api nābhinivekṣyate na mano abhinivekṣyate na dharmam na manovijñānaṃ na manaḥsaṃsparśaṃ yad api manaḥsaṃsparśapratyayotpannaṃ vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api nābhinivekṣyate nāpi saṃskṛtadhātum abhinivekṣyate nāpy asaṃskṛtadhātum abhinivekṣyate iti samudaye dharamjñānam sa na dānapāramitām abhinivekṣyate na śīlapāramitām abhinivekṣyate na kṣāntipāramitām abhinivekṣyate na vīryapāramitām abhinivekṣyate na dhyānapāramitām abhinivekṣyate na prajñāpāramitām abhinivekṣyate na nāmāpi na lakṣaṇam api tāsām abhinivekṣyate na kāye 'bhinivekṣyate nā māṃsacakṣuṣy abhinivekṣyate na divyacakṣuṣy abhinivekṣyate na prajñācakṣuṣy abhinivekṣyate na dharmacakṣuṣy abhinivekṣyate na buddhacakṣuṣy abhinivekṣyate nābhijñāsv abhinivekṣyate nādhyātmaśūnyatāyām abhinivekṣyate na bahirdhāśūnyatāyām abhinivekṣyate nādhyātmabahirdhāśūnyatāyām abhinivekṣyate na śūnyatāśūnyatāyāṃ na mahāśūnyatāyāṃ na paramārthaśūnyatāyāṃ na saṃskṛtaśūnyatāyāṃ nāsaṃskṛtaśūnyatāyāṃ nātyantaśūnyatāyāṃ nānavarāgraśūnyatāyāṃ nānavakāraśūnyatāyāṃ na prakṛtiśūnyatāyāṃ na sarvadharmaśūnyatāyāṃ na svalakṣaṇaśūnyatāyāṃ nānupalambhaśūnyatāyāṃ nābhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ na bhāvaśūnyatāyāṃ (PSP1: 107) nābhāvaśūnyatāyāṃ na svabhāvaśūnyatāyāṃ na parabhāvaśūnyatāyām abhinivekṣyate na tathatāyāṃ na bhūtakoṭyāṃ na dharmadhātau na sattvaparipāke na buddhakṣetrapariśuddhau nopāyakauśalye 'bhinivekṣyate tat kasya hetoḥ tathā hi te sarvadharmā na saṃvidyante yaś cābhinivikśeta yena cābhiniviśeta yatra cābhiniviśeta iti samudaye 'nvayajñānakṣāntiḥ evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ carann anabhiniviṣṭaḥ sarvadharmeṣu dānapāramitayā vivarddhate śīlapāramitayā vivarddhate kṣāntipāramitayā vivarddhate vīryapāramitayā vivarddhate dhyānapāramitayā vivarddhate prajñāpāramitayā vivarddhate bodhisattvaniyāmam avakrāmati iti samudaye 'nvayajñānam evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann avinivartanīyāṃ bhūmim avakrāmati iti nirodhe dharamjñānakṣāntiḥ evaṃ caran subhūte bodhisattvo mahāsattvo 'bhijñāḥ paripūrayati abhijñāḥ paripūrya buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrāmati satvāṃś ca paripācayati buddhāṃś ca bhagavataḥ satkaroti gurūkaroti mānayati tenaiva kuśalamūlena teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ cāntika upapadyate dharmaṃ ca śṛṇoti śrutāś cāsya dharmā na jātūcchetsyante yāvad ā bodhimaṇḍād iti dhāraṇīmukhāni pratilapsyate samādhimukhāni pratilapsyate evaṃ hi subhūte bodhisattvena mahāsattvena rpajñāpāramitāyāṃ caratā nāmasāṃketikī dharmaprajñaptir anuboddhavyā iti nirodhe dharmajñānam (PSP1: 108) tat kiṃ manyase subhūte yad ucyate bodhisattvo mahāsattva iti api tu rūpaṃ bodhisattva iti vedanā bodhisattva iti saṃjñā bodhisattva iti saṃskārā bodhisattva iti vijñānaṃ bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte 'nyatra rūpād bodhisattva iti anyatra vedanāyā bodhisattva iti anyatra saṃjñāyā bodhisattva iti anyatra saṃskārebhyo bodhisattva iti anyatra vijñānād bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte rūpe bodhisattva iti vedanāyāṃ bodhisattva iti saṃjñāyāṃ bodhisattva iti saṃskāreṣu bodhisattva iti vijñāne bodhisattva iti tat kiṃ
manyase subhūte bodhisattve rūpam iti bodhisattve vedaneti bodhisattve saṃjñeti bodhisattve saṃskārā iti bodhisattve vijñānam iti tat kiṃ manyase subhūte arūpo bodhisattva iti avedanā bodhisattva iti asaṃjñā bodhisattva iti asaṃskārā bodhisattva iti avijñānaṃ bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte cakṣur bodhisattvo 'nyatra cakṣuṣaś cakṣuṣi bodhisattvo bodhisattve cakṣur acakṣuṣko bodhisattva iti śrotraṃ bodhisattvo 'nyatra śrotrāc chrotre bodhisattvo bodhisattve śrotram aśrotro bodhisattva iti ghrāṇaṃ bodhisattvo 'nyatra ghrāṇāc ghrāṇe bodhisattvo bodhisattve ghrāṇam aghrāṇo bodhisattva iti jihvā bodhisattvo 'nyatra jihvāyā jihvāyāṃ bodhisattvo bodhisattve jihvā ajihvo bodhisattva iti kāyo bodhisattvo 'nyatra kāyāt kāye bodhisattvo bodhisattve kāyo 'kāyo bodhisattva iti mano bodhisattvo 'nyatra manaso manasi bodhisattvo bodhisattve mano 'mananā bodhisattva iti subhūtir āha no hīdam bhagavan bhagavān āha tat kiṃ manyase subhūte rūpaṃ bodhisattvo 'nyatra rūpād rūpe bodhisattvo bodhisattve rūpam arūpo bodhisattva iti śabdo bodhisattvo 'nyatra śabdāt śabde bodhisattvo bodhisattve śabdo aśabdo bodhisattva iti gandho bodhisattvo 'nyatra gandhād gandhe bodhisattvo bodhisattve gandho agandho bodhisattva iti raso bodhisattvo 'nyatra rasād rase bodhisattvo bodhisattve raso araso bodhisattva iti sparśo bodhisattvo 'nyatra sparśād sparśe bodhisattvo bodhisattve sparśo asparśo bodhisattva iti dharmo bodhisattvo 'nyatra dharmād dharme bodhisattvo bodhisattve dharmo adharmo bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte cakṣūrūpacakṣurvijñānāni bodhisattvo 'nyatra ebhya eṣu saḥ etāni tasmin vinā cakṣūrūpacakṣurvijñānair bodhisattva iti tat kiṃ manyase (PSP1: 109) subhūte śrotraśabdaśrotravijñānāni bodhisattvo anyatra ebhya eṣu saḥ etāni tasmin vinā śrotraśabdaśrotravijñānair bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte ghrāṇagandhaghrāṇavijñānāni bodhisattvo anyatra ebhya eṣu saḥ etāni tasmin vinā ghrāṇagandhaghrāṇavijñānānair bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte jihvārasajihvāvijñānāni bodhisattvo anyatra ebhya eṣu saḥ etāni tasmin vinā jihvārasajihvāvijñānānair bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte kāyaspraṣṭavyakāyavijñānāni bodhisattvo anyatra ebhya eṣu saḥ etāni tasmin vinā kāyaspraṣṭavyakāyavijñānānair bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte manodharmamanovijñānāni bodhisattvo anyatra ebhya eṣu saḥ etāni tasmin vinā manodharmamanovijñānānair bodhisattva iti subhūtir āha no hīdaṃ bhagavan bhagavān āha tat kiṃ manyase subhūte pṛthivīdhātur bodhisattvo 'nyatra pṛthivīdhātos tatra bodhisattva bodhisattve pṛthivīdhātur apṛthivīdhātuko bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte abdhātur bodhisattvo 'nyatra abdhātos tatra bodhisattva bodhisattve abdhātur anabdhātuko bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte tejodhātur bodhisattvo 'nyatra tejodhātos tatra bodhisattva bodhisattve tejodhātur atejodhātuko bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte vāyudhātur bodhisattvo 'nyatra vāyudhātos tatra bodhisattva bodhisattve vāyudhātur avāyudhātuko bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte ākāśadhātur bodhisattvo 'nyatra ākāśadhātos tatra bodhisattva bodhisattve ākāśadhātur anākāśadhātuko bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte vijñānadhātur bodhisattvo 'nyatra vijñānadhātos tatra bodhisattva bodhisattve vijñānadhātur avijñānadhātuko bodhisattva iti subhūtir āha no hīdaṃ bhagavan bhagavān āha tat kiṃ manyase subhūte avidyā bodhisattvo 'nyatrāvidyāyāḥ avidyāyāṃ bodhisattvo bodhisatte 'vidyā 'navidyā bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte saṃskārā bodhisattvo 'nyatra saṃskārebhyaḥ saṃskāreṣu bodhisattvo bodhisattve saṃskārā asaṃskārā bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte vijñānaṃ bodhisattvo 'nyatra vijñānād vijñāne bodhisattvo bodhisattve vijñānam avijñānaṃ bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte nāmarūpaṃ bodhisattvo 'nyatra nāmarūpād nāmarūpe bodhisattvo bodhisattve nāmarūpaṃ anāmarūpaṃ bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte ṣaḍāyatanāni bodhisattvo 'nyatra ṣaḍāyatanānebhyaḥ ṣaḍāyatanāneṣu bodhisattvo bodhisattve ṣaḍāyatanāny aṣaḍāyatanāni bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte sparśo bodhisattvo 'nyatra sparśāt sparśe bodhisattvo bodhisattve sparśo 'sparśo bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte vedanā bodhisattvo 'nyatra vedanāyā vedanāyāṃ bodhisattvo bodhisattve vedanā avedanā bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte tṛṣṇā bodhisattvo 'nyatra tṛṣṇāyāḥ tṛṣṇāyāṃ bodhisattvo bodhisattve tṛṣṇā atṛṣṇā bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte upādānaṃ bodhisattvo 'nyatra upādānād upādāne bodhisattvo bodhisattve upādānam anupādānaṃ bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte bhavo bodhisattvo 'nyatra bhavād bhave bodhisattvo bodhisattve bhavo 'bhavo bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte jātir bodhisattvo 'nyatra jāter jātau bodhisattvo bodhisattve jātir ajātir bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte jarāmaraṇaṃ bodhisattvo 'nyatra jarāmaraṇād jarāmaraṇe bodhisattvo
bodhisattve jarāmaraṇam ajarāmaraṇaṃ bodhisattva iti subhūtir āha no hīdaṃ bhagavan iti nirodhe 'nvayajñānakṣāntiḥ bhagavān āha tat kiṃ manyase subhūte 'pi nu yā rūpasya tathatā sā bodhisattvo 'nyatra rūpatathatāyāṃ rūpatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve rūpatathatā arūpatathatā bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte yā vedanātathatā sā bodhisattvo 'nyatra vedanātathatāyā vedanātathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve vedanātathatā avedanātathatā bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte yā saṃjñātathatā sā bodhisattvo 'nyatra saṃjñātathatāyā saṃjñātathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve saṃjñātathatā asaṃjñātathatā bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte yā saṃskāratathatā sā bodhisattvo 'nyatra saṃskāratathatāyā saṃskāratathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve saṃskāratathatā asaṃskāratathatā bodhisattva iti tat kiṃ manyase subhūte yā vijñānatathatā sā bodhisattvo 'nyatra vijñānatathatāyā vijñānatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve vijñānatathatā avijñānatathatā bodhisattva iti (PSP1: 110) subhūtir āha no hīdaṃ bhagavan bhagavān āha tat kiṃ manyase subhūte yadi vyasteṣu na bodhisattvaḥ samasteṣu bhavatu yā skandhatathatā sā bodhisattvo 'nyatra skandhatathatāyāḥ skandhatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve skandhatathatā askandhatathatā bodhisattva iti subhūtir āha no hīdaṃ bhagavan bhagavān āha tat kiṃ manyase subhūte yā cakṣūrūpacakṣurvijñānatathatā sā bodhisattvo 'nyatra cakṣūrūpacakṣurvijñānatathatāyāś cakṣurūpacakṣurvijñānatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve cakṣūrūpacakṣurvijñānatathatā acakṣūrūpacakṣurvijñānatathatā bodhisattva iti evaṃ śrotraśabdaśrotravijñānatathatā, ghrāṇagandhaghrāṇavijñānatathatā, jih