Phạn tạng (Sanskrit Canon)pspduttu.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Bát-nhã Hai mươi lăm ngàn bài tụng, Bản Dutt (Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā)
Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 4 / 15 (50.000 ký tự/trang)
e te tena buddhaśabdena dharmaśabdena saṅghaśabdena tataś cyutā yatra yatra buddhā bhagavanto bhavanti te tatra tatropapadyante iti anāgāmī santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvāś catvāri dhyānāni utpādya catvāry apramāṇāni catasra ārūpyasamāpattīḥ samāpadyante te copāyakauśalyena samanvāgatāḥ samādhisamāpattibhyo nivṛtya kāmadhātāv upapadyante kṣatriyamahāśālakuleṣu vā brāhmaṇamahāśālakuleṣu vā gṛhapatimahāśālakuleṣu vā upapadyante sattvaparipākāya iti ayaṃ manuṣyakulaṃ kulaḥ santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvāś catvāri dhyānāni samāpadyante catvāry apramāṇāni catasra ārūpyasamāpattīḥ samāpadyante te 'py upāyakauśalyabalena dhyānasamādhisamāpattivaśena vā cāturmahārājakāyikānām api devānāṃ sabhāgatāyai upapadyante trayastriṃśānāṃ yāmānāṃ tuṣitānāṃ nirmāṇaratīnāṃ paranirmitavaśavartināṃ sabhāgatāyai upapadyante te (PSP1: 65) tatra sthitvā sattvān paripācayanti buddhakṣetraṃ ca pariśodhayanti buddhāṃś ca bhagavata ārāgayanti santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvāś catvāri dhyānāni utpādya catvāry apramāṇāni catasra ārūpyasamāpattīḥ samāpadyante te tataś cyutāḥ santa upāyakauśalyena brahmaloke yāvad akaniṣṭhe upapadyante te tatra bhavanti brahmāṇo mahābrahmāṇas teṣu brahmabhavaneṣu tiṣṭhanti te tatra sthitvā buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrāmanti ye ca teṣu buddhakṣetreṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhās tāṃs tathāgatān dharmacakrapravartanāyādhyeṣayanti iti devakulaṃ kulaḥ santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye caturṇāṃ dhyānānāṃ lābhino yāvad aṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ lābhinas teṣāṃ cānurodhāya caranti caturṇām āryasatyānāṃ lābhino na ca tāni pratividhyanti te punar bodhisattvā mahāsattvā ekajātipratibaddhā veditavyāḥ ity akavīcikaḥ santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye prathamacittotpādam upādāya caturṇāṃ dhyānānāṃ lābhino bhavanti caturṇām apramāṇānāṃ lābhino bhavanti catasṛṇām ārūpyasamāpattīnāṃ lābhino bhavanti smṛtyupasthānasamyakprahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgān bhāvayanti balavaiśāradyapratisaṃvidāveṇikabuddhadharmān (PSP1: 66) pratilabhante upāyakauśalyena brahmakāyikeṣu deveṣu yāvad akaniṣṭheṣu deveṣūpapadyante tatra cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya sattvānām arthaṃ kurvanti ity antarāparinirvāyī santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye prathamacittotpādenaivānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante dharmacakraṃ pravartayanty aprameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ sattvānāṃ cārthaṃ kṛtvā nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvānti teṣāṃ parinirvṛtānāṃ kalpaṃ vā kalpāvaśeṣaṃ vā saddharmas tiṣṭhati ity upapadyaparinirvāyī santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye ṣaṭpāramitāsu caranto lokadhātor lokadhātuṃ saṃkrāmanti tatra ca sattvān bodhaye pratiṣṭhāpayiṣyanti te nityam udyuktāḥ sattvānāṃ kṛtaśo na kadācid anarthasaṃhitāṃ vācaṃ bhāṣante sattvānāṃ kṛtaśo nityam udyuktā buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrāmanti te 'pi bodhisattvā mahāsattvāḥ sattvānāṃ kṛtaśo 'saṃkhyeyair aprameyaiḥ kalpair jānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante ity abhisaṃskāraparinirvāyī santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye prathamacittotpādenaiva bodhisattvanyāsam avakrāmanti avinivartanīyabhūmau vā avatiṣṭhante sarvabuddhadharmān (PSP1: 67) vā samudānayanti santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye prathamacittotpādenaiva prajñāpāramitāyāṃ yogam āpadyante te 'nekair bodhisattvakoṭīniyutaśatasahasraiḥ sārdhaṃ buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ svabuddhakṣetrapariśodhanāya saṃkrāmanti nānābuddhakṣetreṣu cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante ity anabhisaṃskāraparinirvāyī santi śāriputra bodhisattvā mahasattvā ye ṣaṭsu parimitāsu carantaś cakravartino bhūtvā dānapāramitāṃ puraskṛtya sarvasattvānāṃ sarvasukhopadhānāny upasaṃhariṣyanti annam annārthikebhyaḥ pānaṃ pānārthikebhyaḥ evaṃ gandhamālyavilepanacūrṇadhūpaśayanāsanopāśrayagṛhadhanadhānyamaṇimuktāsuvarṇarūpyapravāḍābharaṇāni jīvitopakaraṇāni upasaṃhariṣyanti yāvad daśakuśalakarmapatheṣu sattvān pratiṣṭhāpya brahmakāyikeṣu yāvad akaniṣṭheṣu deveṣūpapadyamānā nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante ity akaniṣṭhaparamaḥ santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye catvāri dhyānāni niṣpādya dhyānebhyaḥ parihīṇāḥ prathamaṃ dhyānam āsādya brahmakāyikeṣu deveṣūpapadyante te punar dhyānāni niṣpādyākaniṣṭheṣūpapadya nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante iti plutaḥ (PSP1: 68) santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye brahmalokāc cyutvā śuddhāvāseṣūpapadyante te śuddhāvāsānām ekaṃ vā dve vā sthāne vilaṃdhyākaniṣṭheṣu deveṣūpapadya nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante ity ardhaplutaḥ santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye tathāgatasadṛśam ātmabhāvam abhinirmāya tuṣitabhavanaṃ pariśodhya brahmakāyikeṣu deveṣu yāvad akaniṣṭheṣu deveṣūpapadyopāyakauśalyena nairayikāṇāṃ sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti tiryagyonigatānāṃ sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti yamalaukikānāṃ sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye ṣaṭsu parimitāsu sthitvā yādṛśas tathāgatakāyas tādṛśam ātmabhāvam abhinirmāya gaṅgānadīvālukopamāni buddhakṣetrāṇy upasaṃkramya sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti tathāgatāṃś ca paryupāsate buddhakṣetraṃ ca niṣpādayanti dharmaṃ ca śṛṇvanti evaṃ pūrvasyāṃ diśi dakṣiṇasyāṃ paścimāyām uttarasyām uttarapūrvasyāṃ pūrvadakṣiṇasyāṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ paścimottarsyām ūrdhvam adhaḥ sarvāsu daśasu dikṣu ekaikasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu gatvā sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti buddhakṣetrāṇi ca niṣpādayanti buddhāṃś ca paryupāsate dharmaṃ ca śṛṇvanti te tebhyo buddhakṣetrebhyo nirmitāni nirmāya śreṣṭhāni viśiṣṭhāni anuttarāṇi buddhakṣetrāṇi (PSP1: 69) niṣpādayanti ekajātipratibaddhāś ca bodhisattvā mahāsattvās tatra buddhakṣetreṣūpapadya nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante iti sarvasthānacyutaḥ santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye dhyānārūpyasamāpattīr āsādayanto brahmakāyikeṣu yāvac chubhakṛtsneṣu deveṣūpapadyante tatra ākāśānantyāyatane yāvad bhavāgre upapadyante tato nānābuddhakṣetreṣūpapadyante iti bhavāgraparamaḥ santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye dhyānārūpyasamāpattīnāṃ lābhinas ta ākāśānantyāyatane yāvad bhavāgre upapadyante tato nānābuddhakṣetreṣūpapadyante iti rūpavītarāgaḥ santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye ṣaṭpāramitāsu caranto dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇālaṅkṛtamūrtayo niruttaraiḥ pariśuddhair indriyaiḥ samanvāgatā bhavanti te taiḥ pariśuddhair indriyaiḥ samanvāgatā bahujanasya priyāś ca bhavanti manaāpāś ca ye punaḥ sattvās tān bodhisattvān mahāsattvān paśyanti te tenaiva cittaprasādenānupūrveṇa tribhir yānaiḥ parinirvānti evaṃ hi śāriputra bodhisattvena mahāsattvena kāyapariśuddhaye śikṣitavyam vākpariśuddhaye śikṣitavyam manaḥpariśuddhaye śikṣitavyam santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye ṣaṭsu pāramitāsu caranta uttaptānīndriyāṇi pratilabhante te tair uttaptair indriyair (PSP1: 70) nātmānam utkarṣayanti na parān peṣayanti santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye prathamacittotpādam upādāya dānapāramitāyāṃ śīlapāramitāyāṃ sthitvā naivaṃ kadācid apāyadurgativinipāteṣūpapadyante yāvad avinivartanīyabhūmim anuprāpnuvanti santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye prathamacittotpādam upādāya na jātu daśakuśalān karmapathān utsṛjanti yāvad avinivartanīyāṃ bhūmim anuprāpnuvanti santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye dānapāramitāyāṃ sthitvā rājānaś cakravartino bhūtvā dānaṃ sattvebhyo dattvā tān eva daśakuśalakarmapatheṣu patiṣṭhāpayanti santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye dānapāramitāyāṃ śīlapāramitāyāṃ sthitvā anekāni cakravartirājyaśatāni parigṛhṇanti anekāni cakravartirājyaśatasahasrāṇi parigṛhṇanti tatra sthitvā anekāni ca buddhakoṭīniyutaśatasahasrāṇi ārāgayanti tāṃś ca buddhān bhagavataḥ satkurvanti gurūkurvanti mānayanti pūjayanti tato 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante iti dṛṣṭadharmaparinirvāyī santi śāriputra bodhisatvā mahāsattvā ye prajñāpāramitāyāṃ carantaś caturṇāṃ dhyānānāṃ lābhinaś catasṛṇām ārūpyasamāpattīnāṃ lābhinas te tābhir vikrīḍantaḥ prathamaṃ dhyānaṃ samāpadyante tato vyutthāya nirodhasamāpattiṃ samāpādyante tato vyutthāya dvitīyaṃ dhyānaṃ samāpadyante tato vyutthāya nirodhasamādhiṃ samāpadyante tato vyutthāya tṛtīyaṃ dhyānaṃ samāpadyante tato vyutthāya nirodhasamāpattiṃ samāpadyante tato vyutthāya (PSP1: 71) caturthaṃ dhyānaṃ samāpadyante tato vyutthāya nirodhasamāpattiṃ samāpadyante tato vyutthāya ākāśānantyāyatanaṃ samāpadyante tato vyutthāya nirodhasamāpattiṃ samāpadyantetato vyutthāya vijñānānantyāyatanaṃ samāpadyante tato vyutthāya nirodhasamāpattiṃ samāpadyante tato vyutthāya ākiñcanyāyatanaṃ samāpadyante tato vyutthāya nirodhasamāpattiṃ samāpadyante tato vyutthāya naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanaṃ samāpadyante tato vyutthāya nirodhasamāpattiṃ samāpadyante evaṃ hi śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ caranta upāyakauśalyenāvaskandakena samādhiṃ samāpadya nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante iti kāyasākṣī santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye ṣaṭsu pāramitāsu sthitvā sattvānāṃ buddhadharmāvabhāsaṃ kurvanti ātmanāpi buddhadharmāvabhāsenā virahitā bhavanti yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante iti arhattvapratipannakaḥ santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye 'buddhakeṣu lokadhātuṣu apagataśrāvakeṣu pratyekabodhim abhisaṃbudhyante ta upāyakauśalyena bahvani prāṇikoṭīniyutaśatasahasrāṇi triṣu yāneṣu paripācyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante iti pratyekabuddhaḥ santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye smṛtyupasthānasamyakprahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgāṇāṃ lābhino daśabalavaiśāradyapratisaṃvidaṣṭādaśāveṇikabuddhadharmāṇāṃ lābhinaḥ na ca srotaāattiphalaṃ prāpnuvanti na sakṛdāgāmiphalaṃ (PSP1: 72) nānāgāmiphalaṃ nārhattvaṃ prāpnuvanti na pratyekabuddhatvaṃ prāpnuvanti te prajñāpāramitāyāṃ caranta upāyakauśalyena sarvasattvān mārge 'vatārya viśodhya srotaāpattiphalaṃ prāpayanti sakṛdāgāmiphalaṃ prāpayanti anāgāmiphalaṃ prāpayanti arhattvaṃ prāpayanti pratyekāṃ bodhiṃ prāpayanti svayam asākṣātkurvantaḥ parāṃs tatra pratiṣṭhāpayanti iti śrāvakapratyekabuddhamārgalabhyāni phalāni yac chāriputra sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ jñānaṃ ca prakāśaṃ ca sānutpattikadharmakṣāntipratilabdhasya bodhisattvasya mahāsattvasya kṣāntiḥ iti svayam aprāpte dharme parapratiṣṭhāpanam amī śāriputra bodhisattvā mahāsattvā avinivartanīyā veditavyāḥ ye anayā prajñāpāramitayā viharanti santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye ṣaṭsu pāramitāsu sthitvā tuṣitabhavanaṃ viśodhayanti te khalu punar bodhisattvā mahāsattvā bhādrakalpikā veditavyāḥ amī śāriputra vaivartikā bodhisattvā mahāsattvā yeṣām ayam udayo buddhadharmeṣu tasmāt tarhi śāriputra bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā sāvadyasya kāyavāṅmanaskarmano 'vakāśo na dātavyaḥ kāyavāṅmanaskarmapariśuddhaye ca śikṣitavyam itīdam avaivartikabodhisattvasaṃghaparidīpanam iti saṃgharatnāvavādaḥ (PSP1: 73) evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat katamad bhagavan sāvadyaṃ kāyakarma sāvadyaṃ vākkarma sāvadyaṃ manaskarma evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat iha śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasyaivaṃ bhavati katamaḥ sa kāyaḥ yena kāyena kāyakarma samārabheya katamā sā vāg yayā vākkarma samārabheya katamat tan manaḥ yena manaskarma samārabheya evam upaparīkṣamāṇaḥ kāyam upalabhate vācam upalabhate mana upalabhate ayaṃ śāriptura bodhisattvasya mahāsattvasya kāyavāṅmanaskarmasamārambhaḥ sāvadyaḥ na khalu punaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran kāyam upalabhate na vācam upalabhate na mana upalabhate yena kāyena vācā manasā mātsaryadauḥśīlyavyāpādakausīdya vikṣepadauṣprajñacittam utpādayet asthānam etac chāriputrān avakāśo yad bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran kāyavāṅmanodauṣṭhulyam utpādayet naitat sthānaṃ vidyate tat kasya hetoḥ tathā hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran kāyadauṣṭhulyaṃ śodhayati vāgdauṣṭhulyaṃ śodhayati manodauṣṭhulyaṃ śodhayati śāriputra āha kathaṃ bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ kāyavāṅmanodauṣṭhulyaṃ śodhayati bhagavān āha yataḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvo na kāyam upalabhate na vācam upalabhate na mana upalabhate (PSP1: 74) evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ kāyavāṅmanodauṣṭhulyaṃ śodhayati sacet punaḥ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya prathamacittotpādam upādāya daśa kuśalā karmapathā anuvartante na ca śrāvakacittaṃ pratyekabuddhacittaṃ cotpādayati satatasamitaṃ cāsya sarvasattveṣu mahākaruṇācittaṃ pratyupasthitaṃ bhavati evaṃ hi śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya kāyavāṅmanodauṣṭhulyaṃ śuddham iti vadāmi santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye prajñāpāramitāyāṃ caranto bodhimārgaṃ pariśodhayanto dānapāramitāyāṃ caranti śīlapāramitāyāṃ caranti kṣāntipāramitāyāṃ caranti vīryapāramitāyāṃ caranti dhyānapāramitāyāṃ caranti prajñāpāramitāyāṃ caranti śāriputra āha katamo bhagavan bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ bodhimārgaḥ bhagavān āha yadā śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na kāyam upalabhate na vācam upalabhate na mana upalabhate na dānapāramitām upalabhate na śīlapāramittām upalabhate na kṣāntipāramitām upalabhate na vīryapāramitām upalabhate na dhyānapāramitām upalabhate na prajñāpāramitām upalabhate na śrāvakam upalabhate na pratyekabuddham upalabhate na bodhisattvam upalabhate na buddham upalabhate ayaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya bodhimārgo yad uta sarvadharmānupalambho 'nena mārgeṇa gacchan bodhisattvo mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran na śakyo 'vamarditum ity aśaktyavavādaḥ punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran (PSP1: 75) na rūpam manyate na vedanāṃ manyate na saṃjñāṃ manyate na saṃskārān manyate na vijñānaṃ manyate na pṛthivīdhātuṃ manyate nābdhātuṃ manyate na tejodhātuṃ manyate na vāyudhātuṃ manyate nākāśadhātuṃ manyate na vijñānadhātuṃ manyate na cakṣurdhātuṃ manyate na rūpadhātuṃ manyate na cakṣurvijñānadhātuṃ manyate na śrotradhātuṃ manyate na śabdadhātuṃ manyate na śrotravijñānadhātuṃ manyate na ghrāṇadhātuṃ manyate na gandhadhātuṃ manyate na ghrāṇavijñānadhātuṃ manyate na jihvādhātuṃ manyate na rasadhātuṃ manyate na jihvāvijñānadhātuṃ manyate na kāyadhātuṃ manyate na spraṣṭavyadhātuṃ manyate na kāyavijñānadhātuṃ manyate na manodhātuṃ manyate na dharmadhātuṃ manyate na manoviñānadhātuṃ manyate na smṛtyupasthānāni manyate na samyakprahāṇāni manyate na ṛddhipādān manyate nendriyāṇi na balāni manyate na bodhyaṅgāni manyate na mārgaṃ manyate na dānapāramitāṃ manyatena śīlapāramitāṃ manyate na kṣāntipāramitāṃ manyate na vīryapāramitāṃ manyate na dhyānapāramitāṃ manyate na prajñāpāramitāṃ manyate na vaiśāradyāni manyate na patisaṃvidaḥ manyate na daśatathāgatabalāni manyate nāṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān manyate na srotaāpattiphalaṃ na sakṛdāgāmiphalaṃ nānāgāmiphalaṃ manyate nārhattvaṃ manyate na pratyekabodhiṃ manyate na bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ manyate nānuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ manyate evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ ṣaṭbhiḥ pāramitābhir vardhate na ca kenacid avamṛdyate santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye prajñāpāramitāyāṃ sthitvā sarvajñānaṃ paripūrayanti yena jñānena samanvāgatānāṃ sarvāṇy apāyadvārāṇi pithitāni (PSP1: 76) bhavanti nāpi manuṣyadāridryavipattim anubhavanti nāpi tādṛśam ātmabhāvaṃ parigṛhṇanti yena nindanīyā bhavanti sadevakasya lokasya ity apariśrāntyavavādaḥ śāriputra āha katamad bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya sarvajñajñānam bhagavān āha yena jñānena samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaḥ pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamāṃs tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān paśyati teṣāṃ dharmadeśanāṃ śṛṇoti saṃghaṃ ca paryupāste buddhakṣetraviśuddhiṃ ca paśyati evaṃ dakṣiṇasyāṃ paścimāyām uttarasyāṃ vidikṣv adha ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadīvālukopamāṃs tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān paśyati teṣāṃ dharmadeśanāṃ śṛṇoti saṃghaṃ ca paryupāste buddhakṣetraviśuddhiṃ ca paśyati yena jñānena samanvāgatānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ na buddhasaṃjñā bhavati na bodhisaṃjñā bhavati na śrāvakasaṃjñā bhavati na pratyekabuddhasaṃjñā bhavati nātmasaṃjñā bhavati na parasaṃjñā bhavati na buddhakṣetrasaṃjñā bhavati yena jñānena samanvāgato bodhisattvo mahāsattvo dānapāramitāyāṃ carati śīlapāramitāyāṃ carati kṣāntipāramitāyāṃ carati vīryapāramitāyāṃ carati dhyānapāramitāyāṃ carati prajñāpāramitāyāṃ carati na ca pāramitām upalabhate yena jñānena samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaḥ smṛtyupashtānāni bhāvayati na ca smṛtyupasthānāny upalabhate samyakprahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgān bhāvayati na ca samyakprahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṃgamārgān upalabhate balavaiśāradyāveṇikān buddhadharmān samudānayati na ca balavaiśāradyāveṇikān buddhadharmān upalabhate idaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya jñānaṃ yena jñānena samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvabuddhadharmāṃś ca paripūrayati na ca sarvabuddhadharmāṃś ca manyate iti pratipatsaṃparigrahāvavādaḥ (PSP1: 77) santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ye pañcacakṣūṃṣi pratilabhante pariśodhayanti katamāni pañca yad uta māṃsacakṣuḥ divyacakṣuḥ prajñācakṣuḥ dharmacakṣuḥ buddhacakṣuḥ śāriputra āha katamad bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya pariśuddhaṃ māṃsacakṣuḥ bhagavān āha asti śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣuḥ yat yojanaśataṃ paśyati asti śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣur yat yojanaśatadvayaṃ paśyati asti śāriptutra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣur yat jambudvīpaṃ paśyati asti śāriptutra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣur yat cāturdvīpakaṃ lokadhātuṃ paśyati asti śāriptutra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣur yat sahasraṃ lokadhātuṃ paśyati asti śāriptutra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣur yat dvisahasraṃ lokadhātuṃ paśyati asti śāriptutra bodhisattvasya mahāsattvasya māṃsacakṣur yat trisahasramahāsāhasraṃ lokadhātuṃ paśyati idaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya pariśuddhaṃ māṃsacakṣuḥ śāriputra āha katamad bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya pariśuddhaṃ divyacakṣuḥ bhagavān āha yac chāriputra cāturmahārājakāyikānāṃ devānāṃ divyacakṣus tad bodhisattvaḥ prajānīte yat trayastriṃśānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad yāmānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad tuṣitānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad nirmāṇaratīnāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad paranirmitavaśavartināṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad brahmakāyikāṇāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad brahmapurohitānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad brahmapāriṣadyānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad parīttābhānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad apramāṇābhānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad ābhāsvarāṇāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad śubhakṛtsnānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad anabhrakāṇāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad puṇyaprasavānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad bṛhatphalānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad asaṃjñisattvānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad śuddhāvāsānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad aspṛhāṇāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad atapānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad sadṛśānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad sudarśanānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad akaniṣṭhānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte (PSP1: 78) yat punaḥ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya divyacakṣuḥ tac cāturmahārājakāyikā devā na prajānanti na trayastriṃśā devāḥ prajānanti na yāmā devāḥ prajānanti na tuṣitā devāḥ prajānanti na nirmāṇaratayo devāḥ prajānanti na paranirmitavaśavartino devāḥ prajānanti na brahmakāyikā devāḥ prajānanti na brahmapurohitā devāḥ prajānanti na brahmapāriṣadyā devāḥ prajānanti na parīttābhā devāḥ prajānanti na apramāṇābhā devāḥ prajānanti na ābhāsvarā devāḥ prajānanti na parīttaśubhā devāḥ prajānanti na apramāṇaśubhā devāḥ prajānanti na śubhakṛtsnā devāḥ prajānanti na anabhrakā devāḥ prajānanti na puṇyaprasavā devāḥ prajānanti na bṛhatphalā devāḥ prajānanti na asaṃjñisattvā devāḥ prajānanti na śuddhāvāsā devāḥ prajānanti na aspṛhā devāḥ prajānanti na atapā devāḥ prajānanti na sadṛśā devāḥ prajānanti na sudarśanā devāḥ prajānanti na akaniṣṭhā devāḥ prajānanti tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā dakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā paścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā uttarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā paścimottarasyām diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā adhastād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā ūrdhvaṃ diśi gaṅgādanīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti idaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya pariśuddhaṃ divyacakṣuḥ śāriputra āha katamad bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya pariśuddhaṃ prajñācakṣuḥ bhagavān āha yena śāriputra prajñācakṣuṣā samanvāgato bodhisattvo mahāsattvo na kañcid dharmaṃ prajānāti saṃskṛtaṃ vā asaṃskṛtaṃ vā kuśalaṃ vā akuśalaṃ vā sāvadyaṃ vā anavadyaṃ vā sāsravaṃ vā anāsravaṃ vā saṃkleśaṃ vā niṣkleśaṃ laukikaṃ vā lokottaraṃ vā saṃkliṣṭaṃ vā vyavadānam vā yena prajñācakṣuṣā bodhisattvena mahāsattvena kaścid dharmo na dṛṣṭo na śruto na mato na vijñātaḥ idam śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya pariśuddhaṃ prajñācakṣuḥ (PSP1: 79) śāriputra āha katamad bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ bhagavān āha iha śāriputra bodhisattvo mahāsattvo dharmacakṣuṣaiva jānāti ayaṃ pudgalaḥ śraddhānusārī ayaṃ pudgalo dharmānusārī ayaṃ pudgalaḥ śūnyatāvihārī ayaṃ pudgalo 'nimittavihārī ayaṃ pudgalo 'praṇihitavihārī ayaṃ pudgalaḥ śūnyatāvihārī asya pudgalasya śūnyatāvimokṣamukhena pañcendriyāṇy utpatsyante pañcabhir indriyair ānantaryasamādhiṃ prekṣate ānantaryeṇa samādhinā vimuktijñānadarśanam utpādayiṣyati vimuktijñānadarśanena trīṇi saṃyojanāni prahāsyati satkāyadṛṣṭiṃ śīlavrataparāmarśavicikitsāṃ ceti ayam ucyate pudgalaḥ srotaāpannaḥ sa bhāvanāmārgaṃ pratilabhya kāmarāgavyāpādatanutvād ayam ucyate pudgalaḥ sakṛdāgāmī sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena kāmarāgavyāpādaprahāṇādayam ucyate pudgalo 'nāgāmī sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena rūparāgam ārūpyarāgam avidyāṃ mānamauddhatyaṃ ca prahāyām ucyate pudgalo 'rhan ayaṃ pudgalo 'nimittavihārī asya pudgalasyānimittavimokṣamukheṇa pañcendriyāṇi utpatsyante pañcabhir indriyair ānantaryasamādhiṃ prekṣate ānantaryeṇa samādhinā vimuktijñānadarśanam utpādayiṣyati vimuktijñānadarśanena trīṇi saṃyojanāni prahāsyati satkāyadṛṣṭiṃ śīlavrataparāmarśavicikitsāṃ ceti ayam ucyate pudgalaḥ srotaāpannaḥ sa bhāvanāmārgaṃ pratilabhya kāmarāgavyāpādatanutvād ayam ucyate pudgalaḥ sakṛdāgāmī sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena kāmarāgavyāpādaprahāṇādayam ucyate pudgalo 'nāgāmī sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena rūparāgam ārūpyarāgam avidyāṃ mānamauddhatyaṃ ca prahāyām ucyate pudgalo 'rhan ayaṃ pudgalo 'praṇihitavihārī asya pudgalasyāpraṇihitavimokṣamukheṇa pañcendriyāṇy utpastyante pañcabhir indriyair ānantaryasamādhiṃ prekṣate ānantaryeṇa samādhinā vimuktijñānadarśanam utpādayiṣyati vimuktijñānadarśanena trīṇi saṃyojanāni prahāsyati satkāyadṛṣṭiṃ śīlavrataparāmarśavicikitsāṃ ceti ayam ucyate pudgalaḥ srotaāpannaḥ sa bhāvanāmārgaṃ pratilabhya kāmarāgavyāpādatanutvād ayam ucyate pudgalaḥ sakṛdāgāmī sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena kāmarāgavyāpādaprahāṇādayam ucyate pudgalo 'nāgāmī sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena rūparāgam ārūpyarāgam avidyāṃ mānamauddhatyaṃ ca prahāyām ucyate pudgalo 'rhan idaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ (PSP1: 80) punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ evaṃ jānāti yat kiñcit samudayadharmi sarvaṃ tannirodhadharmīti prajānāti prajñāpāramitāyāṃ caran pañcendriyāṇi prāpnoti idaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ evaṃ jānāti ayaṃ bodhisattvaḥ prathamacittotpādiko yo dānapāramitāyāṃ vā carati śīlapāramitāyāṃ vā carati sa tataḥ śraddhendriyaṃ pratilabhate vīryendiryaṃ ca sa upāyakauśalyena samanvāgataḥ saṃcintyātmabhāvaṃ parigṛhṇāti kuśalamūlopalambhaś ca bhavati ayaṃ bodhisattvo brāhmaṇamahāśālakuleṣūpapatsyate ayaṃ kṣatriyamahāśālakuleṣūpapatsyate ayaṃ gṛhapatimahāśālakuleṣūpapatsyate ayaṃ cāturmahārājakāyikeṣu deveṣūpapatsyate ayaṃ trayastriṃśeṣu deveṣupapatsyate ayaṃ yāmeṣu deveṣupapatsyate ayan tuṣiteṣu deveṣūpapatsyate ayaṃ nirmāṇaratiṣu deveṣūpapatsyate ayaṃ paranirmitavaśavartiṣū deveṣūpapatsyate ayaṃ yāvad akaniṣṭheṣu deveṣūpapatsyate sa tatra sthitvā sattvān paripācayiṣyati sarvamukhopadhānena ca sattvān pratyupasthāsyati buddhakṣetraṃ ca pariśodhayiṣyati tathāgatāṃś cārhataḥ samyaksaṃbuddhān ārāgayiṣyati satkariṣyati gurūkariṣyati mānayiṣyati na ca śrāvakabhūmau vā pratyekabuddhabhūmau vā patiṣyati ayaṃ bodhisattvo mahasattvo na nivartate yāvan nānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddha iti idaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ (PSP1: 81) punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattva evaṃ jānāti amī bodhisattvā mahāsattvā vyākṛtā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau amī bodhisattvā na vyākṛtāḥ amī bodhisattvā avinivartanīyāḥ amī bodhisattvā na avinivartanīyāḥ eṣāṃ bodhisattvānām abhijñāḥ paripūrṇāḥ eṣāṃ bodhisattvānāṃ na paripūrṇāḥ ayaṃ bodhisattvo 'bhijñāparipūrṇaḥ pūrvasyāṃ diśi yāvad upariṣṭhād diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhātūn gatvā tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān satkaroti gurūkaroti mānayati pūjayati ayaṃ bodhisattvo nābhijñāparipūrṇo yāvan na pūjayati ayaṃ bodhisattvo 'bhijñānāṃ lābhī bhaviṣyati ayaṃ bodhisattvo nābhijñānāṃ lābhī bhaviṣyati asya bodhisattvasya mahāsattvasya pariśuddhaṃ buddhakṣetraṃ bhaviṣyati asya bodhisattvasya mahāsattvasyāpariśuddhaṃ buddhakṣetraṃ bhaviṣyati anena bodhisattvena sattvāḥ pariśodhitāḥ asya bodhisattvasya mahāsattvasyāpariśuddhaṃ buddhakṣetraṃ bhaviṣyati anena bodhisattvena sattvāḥ na pariśodhitāḥ asya bodhisattvasya mahāsattvasya buddhā bhagavanto varṇaṃ bhāṣante asya bodhisattvasya mahāsattvasya buddhā bhagavanto varṇaṃ na bhāṣante amī bodhisattvā buddhānāṃ bhagavatām āsannasthāyino bhaviṣyanti amī bodhisattvā buddhānāṃ bhagavatām nāsannasthāyino bhaviṣyanti asya bodhisattvasya parimitam āyur bhaviṣyati asya bodhisattvasya aparimitam āyur bhaviṣyati asya bodhisattvasya parimitaḥ saṃgho bhaviṣyati asya bodhisattvasya aparimitaḥ saṃgho bhaviṣyati asya bodhisattvasyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhasya bodhisattvasaṃgho bhaviṣyati asya bodhisattvasyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhasya na bodhisattvasaṃgho bhaviṣyati (PSP1: 82) ayaṃ bodhisattvo mahāsattvo duṣkaracaryāṃ cariṣyati ayaṃ bodhisattvo mahāsattvo na duṣkaracaryāṃ cariṣyati ayaṃ bodhisattvaś caramabhavikaḥ ayaṃ bodhisattvo na caramabhavikaḥ ayaṃ bodhisattvo bodhimaṇḍe niṣatsyate ayaṃ bodhisattvo bodhimaṇḍe na niṣatsyate asya bodhisattvasya māro bhaviṣyati asya bodhisattvasya na māro bhaviṣyati evaṃ hi śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ śāriputra āha katamad bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya pariśuddhaṃ buddhacakṣuḥ bhagavān āha yac chāriputra bodhisattvo mahāsattvo bodhicittānantaraṃ vajropamaṃ samādhiṃ samāpadya ekacittakṣaṇasamāyuktayā prajñayā sarvākārajñatām anuprāpnoti daśabhis tathāgatabalaiḥ samanvāgataḥ caturbhir vaiśāradhyaiś catasṛbhiḥ pratisaṃvidbhir aṣṭādaśabhir āveṇikabuddhadharmair mahāmaitryā mahākaruṇayā ca samanvāgataḥ yena ca cakṣuṣā bodhisattvena mahāsattvena nāsti kiñcid adṛṣṭaṃ vā 'śrutaṃ vā 'mataṃ vā 'vijñātaṃ vā sarvair ākārair evaṃ hi śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya pariśuddhaṃ buddhaśakṣuḥ evaṃ hi śāriputra bodhisattvena mahāsattvena pañcacakṣūṃṣi śodhayitukāmena ṣaṭsu pāramitāsu yogaḥ karaṇīyaḥ tat kasya hetoḥ tathā hi śāriputra ṣaṭsu pāramitāsu sarve kuśalā dharmā antargatāḥ sarvaśrāvakadharmāś ca sarvapratyekabuddhadharmāś (PSP1: 83) ca bodhisattvadharmāś ca yat khalu śāriputra samyag vadanto vadeyuḥ sarvakuśaladharmasaṃgraha iti prajñāpāramitāṃ khalu samyag vadanto vadeyuḥ tat kasya hetoḥ tathā hi śāriputra prajñāpāramitā janayitrī sarvāsāṃ pāramitānām eṣāṃ ca pañcānāṃ bodhisattvacakṣuṣām eṣu ca śāriputra pañcasu bodhisattvacakṣuḥṣu śikṣitvā bodhisattvā mahāsattvā anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante iti pañcacakṣuravavādaḥ atra śāriptura bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann abhijñāpāramitāṃ bhāvayati so 'nekavidham ṛddhividhiṃ pratyanubhavati pṛthivīm api kampayati eko 'pi bhūtvā bahudhā bhavati bahudhāpi bhūtvā eko bhavati āvivirbhāvaṃ tirobhāvam api pratyanubhavati tiraḥkuḍyaṃ tiraḥprākāraṃ tiraḥparvatam apy asakto gacchati tad yathāpi nāma ākāśe pakṣī śakuniḥ pṛthivyām apy unmajjanimajjaṃ karoti tadyathāpi nāmodake udake 'bhidyamāno gacchati tad yathāpi nāma pṛthivyām dhūmāyaty api prajvalaty api tad yathāpi nāma mahān agniskandhaḥ udakam api kāyāt pramuñcati tad yathāpi nāma mahāmeghaḥ imāv api (PSP1: 84) sūryacandramasau evaṃ maharddhikau mahānubhāvau pāṇinā parāmṛśati parimārṣṭi yāvad brahmalokād api kāyaṃ vaśena vartayati tayā ca ṛddhyā na manyate tathā hi sa tām ṛddhiṃ nopalabhate yayā manyate tad api na manyate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya svabhāvānupalabdhitām upādāya sa na ṛddhivetanām apy utpādayati na ṛddhyabhinirhāracetanāṃ vā anyatra sarvajñatām anasikārāt evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran ṛddhividhyabhijñāsākṣātkriyājñānam abhinirharati sa divyena śrotradhātunā viśuddhenātikrāntam ānuṣyakeṇa śabdān śṛṇoti divyān mānuṣyakāṃś ca na ca tena divyena śrotreṇa manyate ahaṃ śabdān śṛṇomi tathā hi sa tam api śabdaṃ nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya svabhāvānupalabdhitām upādāya sa na divyaśrotracetanām apy utpādayati na divyaśrotrābhinirhāracetanāṃ vā anyatra sarvākārajñatāmanasikārāt evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran divyaśrotrābhijñāsākṣātkriyājñānam abhinirharati (PSP1: 85) sa parasattvānāṃ parapudgalānāṃ cetasaiva cittaṃ yathābhūtaṃ prajānāti sarāgacittaṃ sarāgacittam iti yathābhūtaṃ prajānāti vigatarāgaṃ cittaṃ vigatarāgaṃ cittam iti yathābhūtaṃ prajānāti sadoṣaṃ cittaṃ sadoṣaṃ cittam iti yathābhūtaṃ prajānāti vītadoṣaṃ samohi cittaṃ vītamohaṃ satṛṣṇaṃ vītatṛṣṇaṃ sopādānaṃ nirupādānaṃ saṃkṣiptaṃ vikṣiptaṃ parīttaṃ cittaṃ vipulaṃ mahadgataṃ samāhitaṃ asamāhitaṃ viviktaṃ aviviktaṃ sāsravaṃ anāsravaṃ sāṅgaṇaṃ anaṅgaṇaṃ sottaraṃ anuttaraṃ tena ca na manyate tathā hi tāc cittam acittam acintyatām upādāya so 'haṃ prajānāmīti na manyate tad eva cittaṃ nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya svabhāvānupalabdhitām upādāya na sa paracittacetanām apy utpādayati na paracittābhinirhāracetanāṃ vā anyatra sarvākārajñatāmanasikārāt evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran sarvasattvacittacaritābhijñāsākṣātkriyājñānam abhinirharati (PSP1: 86) sa pūrvanivāsānusmṛtijñānena ekām api jātim anusmarati dve tisro yāvaj jātiśatasahasrāṇy apy anusmarati sa ekam api cittam anusmarati yāvac cittaśatam api ekam api divasaṃ divasaśatam api ekam api māsaṃ māsaśatam api ekam api varṣaṃ varṣaśatam api ekam api kalpaṃ kalpaśatam api anekāni api kalpaśatāny anekāny api kalpasahasrāṇy anekāny api kalpaśatasahasrāṇy ekāni api kalpakoṭiniyutaśatasahasrāṇi anusmarati yāvat pūrvāntakoṭīm apy anusmarati amutrāham āsam evaṃnāmā evaṃgotra evaṃjātiḥ evamāhāra evaṃcirasthitikaḥ evamāyuḥparyantaḥ sa tataś cyuto 'mutropapannaḥ tataś cyuta ihāsmy upapanna iti sa evaṃ sākāraṃ sādṛśaṃ sanirdeśam anekavidhaṃ pūrvanivāsam anusmarati tena ca pūrvanivāsānusmṛtyabhijñānena na manyate tathā hi taj jñānam ajñānam acintyatām upādāya so 'ham prajānāmīti na manyate sa tad eva jñānaṃ nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya svabhāvānupalabdhitām upādāya na sa pūrvanivāsānusmṛticetanām apy utpādayati na pūrvanivāsānusmṛtyabhinirhāracetanāṃ vā anyatra sarvākārajñatāmanasikārāt evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ (PSP1: 87) prajñāpāramitāyāṃ caran pūrvanivāsānusmṛtisākṣātkriyājñānam abhinirharati sa divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntam ānuṣyakeṇa sattvān paśyati cyavamānānutpadyamānān suvarṇān durvarṇān hīnān praṇītān sugatau durgatau yathākarmopagān sattvān prajānāti amī bhavantaḥ sattvāḥ kāyasucaritena samanvāgatāḥ vāksucaritena samanvāgatāḥ manaḥsucaritena samanvāgatāḥ āryāṇām anapavādakāḥ samyagdṛṣṭayaḥ tena kāyavāṅmanaḥsucaritena hetunā sugatau svargaloka upapadyante ime punarbhavantaḥ sattvāḥ kāyaduścaritena samanvāgatāḥ vāgduścaritena samanvāgatāḥ manoduścaritena samanvāgatāḥ āryāṇām apavādakāḥ mithyādṛṣṭayas te mithyādṛṣṭikarmasamādānahetoḥ kāyasya bhedāt paraṃ maraṇād apāya durgativinipātaṃ narakeṣūpapadyante iti hi divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntam ānuṣyakeṇa daśadiśi loke sarvalokadhātuṣu dharmadhātūparame ākāśadhātuparyavasāne ṣaḍgatikānāṃ sattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti tena ca na manyate tathā hi tac cakṣur (PSP1: 88) acakṣur acintyatām upādāya so 'haṃ paśyāmīti na manyate tad eva cakṣur nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktām upādāya svabhāvānupalabdhitām upādāya na sa divyacakṣuś cetanām apy utpādayati na divyacakṣur abhinirhāracetanāṃ vā anyatra sarvākārajñatāmanasikārāt evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran divyacakṣur abhijñāsākṣātkriyājñānam abhinirharati so 'nutpādasākṣātkriyā abhijñānam abhinirharati na ca śrāvakabhūmau vā pratyekabuddhabhūmau vā patati nāpy anyaṃ kañcid dharmam āśaṃsati anyatrānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyāmīti sa tayā āsravakṣaya sākṣātkriyābhijñājñānābhinirhārakuśalatayā na manyate tathā hi taj jñānam ajñānam acintyatām upādāya so 'haṃ prajānāmīti na manyate tad eva jñānaṃ nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya svabhāvānupalabdhitām upādāya na sa āsravakṣayacetanām apy utpādayati nāsravakṣayābhijñābhinirhāracetanāṃ vā anyatra sarvākārajñatāmanasikārāt evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann āsravakṣayābhijñāsākṣātkriyājñānam abhinirharati (PSP1: 89) evaṃ punaḥ śāriputa bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carataḥ ṣaḍabhijñāḥ paripūryante pariśudhyante ca abhijñāḥ śāariputra pariśuddhāḥ sarvākārajñatām arpayanti santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ caranto dānapāramitāyāṃ sthitvā sarvākārajñatāpanthānaṃ śodhayanti atyantaśūnyatayā na ca gṛhītatām upādāya santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ carantaḥ śīlapāramitāyāṃ sthitvā sarvākārajñatāpanthānaṃ śodhayanti atyantaśūnyatayā āpattyanadhyāpattitām upādāya santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ carantaḥ kṣāntipāramitāyāṃ sthitvā sarvākārajñatāpanthānaṃ śodhayanti atyantaśūnyatayā akṣobhaṇatām upādāya santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ carantaḥ vīryapāramitāyāṃ sthitvā sarvākārajñatāpanthānaṃ śodhayanti atyantaśūnyatayā kāyikacaitasikavīryyāsraṃsanatām upādāya santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ carantaḥ dhyānapāramitāyāṃ sthitvā sarvākārajñatāpanthānaṃ śodhayanti atyantaśūnyatayā avikṣiptacittatām upādāya santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ carantaḥ prajñāpāramitāyāṃ sthitvā sarvākārajñatāpanthānaṃ śodhayanti atyantaśūnyatayā dauṣprajñacittaparivarjanatām upādāya evaṃ khalu śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ carantaḥ ṣaṭsu pāramitāsu sthitvā sarvākārajñatāpanthāanaṃ śodhayanti atyantaśūnyatām upādāya dānaṃ parigrahatām upādāya prajñapyate śīlaṃ dauḥśīlyam upādāya prajñapyate kṣāntir akṣāntitām upādāya prajñapyate vīryaṃ kauśīdyam upādāya prajñapyate samādhir asamāhitatām upādāya prajñapyate prajñā dauṣprajñam upādāya prajñapyate sa tīrṇa iti na manyate atīrṇa iti na manyate dānaṃ parigraha iti na manyate śīlaṃ dauḥśīlyam iti na manyate kṣāntiḥ kṣobha iti na manyate vīryyaṃ kauśīdyam (PSP1: 90) iti na manyate samādhir asamāhita iti na manyate prajñā dauṣprajñam iti na manyate ākruṣṭo 'ham iti na manyate vandito 'ham iti na manyate satkṛto 'ham iti na manyate asatkṛto 'ham iti na manyate tat kasya hetoḥ na hi śāriputra anutpāda ākruṣṭo 'ham iti manyate vandito 'ham iti na manyate satkṛto 'ham iti na manyate asatkṛto 'ham iti na manyate tat kasya hetos tathā hi prajñāpāramitā sarvamananāḥ samucchinatti iha śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato ye guṇā bhavanti na te sarve śrāvakapratyekabuddhānāṃ saṃvidyante sa imān guṇān paripūrayan sattvāṃś ca paripācayati buddhakṣetraṃ ca pariśodhayati sarvākārajñatāṃ cānuprāpnoti punar aparaṃ śāriputa bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran sarvasattvānām antike samacittatām utpādayati sarvasattvānām antike samacittatām utpādya sarvadharamsamatāṃ pratilabhate sarvadharamsamatāṃ pratilabhya sarvasattvān sarvadharmasamatāyāṃ pratiṣṭhāpayati sa dṛṣṭa eva dharme buddhānāṃ bhagavatāṃ priyo bhavati manaāpaś ca sarvabodhisattvānāṃ ca sarvaśrāvakānāṃ ca pratyekabuddhānāṃ ca priyo bhavati manaāpaś ca sa yatra yatropapadyate tatra tatra na jātu cakṣuṣā amanaāpāni rūpāṇi paśyati na śrotreṇāmanaāpān śabdān śṛṇoti na ghrāṇenāmanaāpān (PSP1: 91) gandhān jighrati na jihvyā 'manaāpān rasān āsvādayati na kāyenāmanaāpān sparśān spṛśati na manasā 'manaāpān dharmān vijānāti na ca parihīyate anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ asmin khalu punaḥ prajñāpāramitānirdeśe nirdeśyamāne trīṇi bhikṣuṇīśatāni bhagavantaṃ yathāvṛtaiś cīvarair abhicchādayāmāsur anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittāny utpādayāmāsuḥ atha khalu bhagavāṃs tasyāṃ velāyāṃ smitam akarot atha khalv āyuṣmān ānandaḥ samutthāyāsanād ekāṃs anuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇañ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃs tenāñjaliṃ praṇamya bhagavantam etad avocat ko bhagavan hetuḥ kaḥ pratyayaḥ smitasya prādurbhāvāya nāhetukaṃ nāpratyayaṃ buddhā bhagavantaḥ smitaṃ prāduṣkurvanti bhagavān āha etāny ānanda trīṇi bhikṣuṇīśatāni ekaṣaṣṭitame kalpe mahākeunāmānas tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā loke utpatsyante tārakopame kalpe itaś cyutāni santi akṣobhyasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya buddhakṣetre upapatsyante ṣaṣṭiś ca devaputrasahasrāṇi yāni yāny anayā dharmadeśanayā paripācitāni tāni (PSP1: 92) tāni maitreyasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāntike parinirvāsyanti atha khalu bhagavato 'nubhāvena tasyāṃ velāyāṃ pūrvasyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti sma catasraḥ pariṣado bhagavataḥ śākyamuneḥ parṣammaṇḍalāt evaṃ dakṣiṇasyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti paścimāyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti uttarasyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti uttarapūrvasyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti paścimottarasyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti adha ūrdhvam ekaikasyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti mahato buddhakṣetraguṇavyūhān paśyanti na ceha sahāyāṃ lokadhātau tān buddhakṣetraguṇavyūhān paśyanti yān daśasu daśasu dikṣu teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ buddhakṣetraguṇavyāuhān paśyanti sma atha khalu bhagavataḥ śākyamuneḥ parṣanmaṇḍalād daśabhiḥ prāṇisahasraiḥ praṇidhānāni kṛtāni vayaṃ tāni puṇyāni kariṣyāmo yaiḥ puṇyair eteṣu buddhakṣetreṣūpapatsyāmaha iti atha khalu bhagavāṃs teṣāṃ kulaputrāṇām āśayaṃ viditvā tasyāṃ velāyāṃ smitam akarot ānanda āha ko bhagavān hetuḥ kaḥ pratyayaḥ smitasya prādurbhāvāya bhagavān āha paśyasi tvam ānandemāni daśaprāṇisahasrāṇi ānanda āha paśyāmi bhagavan bhagavān āha etāny ānanda daśaprāṇisahasrāṇi itaś cyutāni teṣu daśasu dikṣu buddhakṣetrasahasreṣūpapatsyante na ca kadācit tathāgatavirahitāni bhaviṣyanti tataḥ paścād vyūharājanāmānas tathāgatā loke utpatsyante (PSP1: 93) atha khalv āyuṣmān śāriputra āyuṣmāṃś ca mahāmaudgalyāyana āyuṣmāṃś ca subhūtir āyuṣmāṃś ca mahākāśyapaḥ ete cānye ca sambahulā abhijñātā abhijñātā bhikṣavo bodhisattvāś ca bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāś ca bhagavantam etad avocan mahāpāramiteyaṃ bhagavan bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ yad uta prajñāpāramitā agrapāramiteyaṃ viśiṣṭapāramiteyaṃ pravarapāramiteyaṃ anuttarapāramiteyaṃ niruttarapāramiteyaṃ asamapāramiteyaṃ ākāśapāramiteyaṃ svalakṣaṇaśūnyatāpāramiteyaṃ sasrvaguṇasamanvāgatapāramiteyaṃ anavamardanīyapāramiteyaṃ bhagavan bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ yad uta prajñāpāramitā atra hi bhagavan prajñāpāramitāyāṃ caradbhir bodhisattvair mahāsattvair asamasamaṃ dānaṃ dattaṃ tair asamasamā dānapāramitā paripūritā tair asamasama ātmabhāvaḥ pratilabdhaḥ te 'samasamasya dharmasya lābhino bhāviṣyanti yad utānuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ tair asamasamaṃ śīlaṃ rakṣitaṃ tair asamasamā śīlapāramitā paripūritā tair asamasama ātmabhāvaḥ pratilabdhas te asamasamasya dharmasya lābhino bhaviṣyanti yad utānuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ tair asamasamā kṣāntir bhāvitār asamasamā kṣāntipāramitā paripūritā tair asamasama ātmabhāvaḥ pratilabdhas te asamasamasya dharmasya lābhino bhaviṣyanti yad utānuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ tair asamasamaṃ vīryam ārabdhaṃ tair asamasamavīryapāramitā paripūritā tair asamasama ātmabhāvaḥ pratilabdhas te asamasamasya dharmasya lābhino bhaviṣyanti yad utānuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ tair asamasamaṃ (PSP1: 94) dhyānam utpāditam tair asamasamadhyānapāramitā paripūritā tair asamasama ātmabhāvaḥ pratilabdhas te asamasamasya dharmasya lābhino bhaviṣyanti yad utānuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ tair asamasamā prajñā bhāvitā tair asamasamā prajñāpāramitā paripūritā tair asamasama ātmabhāvaḥ pratilabdhas te asamasamasya dharmasya lābhino bhaviṣyanti yad utānuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ atraiva ca tvaṃ bhagavan prajñāpāramitāyāṃ carann asamasamasya rūpasya lābhī jāto 'samasamāyā vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām asamasamasya vijñānasya lābhī jāto 'samasamāṃ bodhim abhisaṃbuddho 'samasamaṃ dharmacakraṃ pravartitam evam atītānāgatapratyutpannā buddhā bhagavanto 'traiva prajñāpāramitāyāṃ caranto 'nuttarāṃ samyaksambodhim abhisaṃbuddhā abhisaṃbhotsyante ca abhisambudhyante ca tasmāt tarhi bhagavan sarvadharmāṇāṃ pāraṃ gantukāmena bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ yogaḥ karaṇīyaḥ namaskaraṇīyās te bhagavan bodhisattvā mahāsattvā ye 'syāṃ prajñāpāramitāyāṃ caranti sadevamānuṣāsureṇa lokena evam ukte bhagavāṃs tān sambahulān śrāvakāṃs tāṃś ca bodhisattvān etad avocat evam etat kulaputrā evam etat namaskaraṇīyās te bodhisattvā mahāsattvāḥ sadevamānuṣāsureṇa lokena ye 'syāṃ prajñāpāramitāyāṃ caranti tat kasya hetoḥ bodhisattvaṃ hi śāriputrāgamya lokasya loke prādurbhāvo bhavati manuṣyalokasya devalokasya kṣatriyamahāśālakulānāṃ brāhmaṇamahāśālakulānāṃ gṛhapatimahāśālakulānāṃ rājñāṃ cakravartināṃ cāturmahārājakāyikānāṃ devānāṃ trayastriṃśānāṃ devānāṃ yāmānāṃ devānāṃ tuṣitānāṃ devānāṃ nirmāṇaratīnāṃ devānāṃ paranirmitavaśavartināṃ devānāṃ brahmakāyikāṇāṃ devānāṃ brahmapurohitānāṃ devānāṃ brahmapāriṣadyānāṃ devānāṃ parīttābhānāṃ devānāṃ apramāṇābhānāṃ devānāṃ ābhāsvarāṇāṃ devānāṃ parīttaśubhānāṃ devāṃ apramāṇaśubhānāṃ devāṃ śubhakṛtsnānāṃ devānāṃ anabhrakāṇāṃ devānāṃ puṇyaprasavānāṃ devānāṃ bṛhatphalānāṃ devānāṃ asaṃjñisattvānāṃ devānāṃ śuddhāvāsānāṃ devānāṃ aspṛhāṇāṃ devānāṃ atapānāṃ devānāṃ sadṛśānāṃ devānāṃ sudarśanānāṃ devānāṃ akaniṣṭhānāṃ devānāṃ naiva saṃjñānāsaṃjñāyatanopagānāṃ devānāṃ loke (PSP1: 95) prādurbhāvo bhavati srotaāpannānāṃ sakṛdāgāminām anāgāminām arhatāṃ pratyekabuddhānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ loke prādurbhāvo bhavati bodhisattvaṃ hi śāriputrāgamya trayāṇāṃ ratnānāṃ loke prādurbhāvo bhavati laukikānāñ ca sarvajīvitopakaraṇānām annapānavastraśayyāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariskārāṇāṃ maṇimuktāvaiduryaśaṃkhaśilāprabālajātarūparajatānāṃ loke prādurbhāvo bhavati yāvac chāriputra sarvasukhopadhānāṃ divyānāṃ mānuṣyakāṇāṃ ca bhavamukhānāñ ca nirvāṇamukhānāñ ca loke prādurbhāvo bhavati sarvaśaḥ śāriputra bodhisattvam āgamya tat kasya hetoḥ bodhisattvo hi śāriputra caryāñ caran ṣaṭsu pāramitāsu sattvān niyojayati dānaṃ dāpayati śīlaṃ samādāpayati kṣāntyāṃ pratiṣṭhāpayati vīryaṃ niyojayati dhyāne pratiṣṭhāpayati prajñāyāṃ niyojayati sarve ca sattvā bodhisattvam āgamya prajñāpāramitāyāṃ caranti tasmāc chāriputra bodhisattvo mahāsattvo sarvasattvānāṃ hitamukhāya pratipanno bhavati atha khalu bhagavāṃs tasyāṃ velāyāṃ jihvendriyaṃ nirnāmayitvā imaṃ trisāhasraṃ mahāsahasraṃ lokadhātuṃ jihvendriyeṇāc chādayāmāsa atha khalu tato jihvendriyād anekavarṇā nānāvarṇā arciṣo niḥsṛtya pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhātūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ evaṃ dakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ (PSP1: 96) paścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ uttarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ paścimottarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ adhastād diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhātūn ābhayāvabhāsayāmāsuḥ atha khalu pūrvasyāṃ yāvad ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadīvālukopamebhyo buddhakṣetrebhyo 'prameyāsaṃkhyeyā bodhisattvās tān prabhāvyūhān dṛṣṭvā svakasvakeṣu buddhakṣetreṣu buddhān bhagavataḥ paripṛcchanti sma kasyāyaṃ bhagavann anubhāvo yenāyam evaṃ prabhāvabhāsaḥ saṃdṛśyate te buddhā bhagavantas tān bodhisattvān mahāsattvān evam āhuḥ eṣa kulaputrāḥ paścimāyāṃ yāvad adho digbhāge sahāyāṃ lokadhātau śākyamunir nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati tena jihvendriyaṃ nirnamayya sarvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavo 'vabhāsena sphuṭīkṛtā yāvad ūrdhvaṃ diśi evaṃ daśasu dikṣu gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavo 'vabhāsena sphuṭīkṛtā yad uta bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ deśanāya saṃprakāśanāya te bodhisattvās tāṃs tathāgatān evam āhuḥ gamiṣyāmo vayaṃ bhagavaṃs tāṃ sahālokadhātuṃ taṃ bahgavantaṃ śākyamuniṃ tathāgataṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya tāṃś ca daśadiksannipatitān bodhisattvān mahāsattvāṃs tāṃ ca prajñāpāramitāṃ sravaṇāya te buddhā bhagavanta āhuḥ gacchata kulaputrā yasyedānīṃ kālaṃ manyadhvam atha khalu te bodhisattvā mahāsattvā daśabhyo digbhyo puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvaijayantīr gṛhītvā nānāratnasuvarṇarūpyapuṣpapuṭāni ca gṛhītvā mahatyā tūryatāḍāvacara saṃgītyā bhagavantaṃ śākyamunim upasaṃkrāntā abhūvan atha khalu cāturmahārājakāyikā devās trayastriṃśā devāḥ trayastriṃśā devā yāmā devāḥ tuṣitā devā nirmāṇaratayo devāḥ paranirmitavaśavartino devā brahmakāyikā devā brahmapurohitā devā brahmapāriṣadyā devāḥ parīttābhā devā apramāṇābhā devā ābhāsvarā devāḥ parīttaśubhā devā apramāṇaśubhā devāḥ śubhakṛtsnā devā anabhrakā devāḥ puṇyaprasavā devā bṛhatphalā devā asaṃjñisattvā devāḥ śuddhāvāsā devā aspṛhā devā atapā devāḥ sadṛśā devāḥ sudarśanā devā (PSP1: 97) akaniṣṭhāś ca devā divyapuṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākā utpalakumudapuṇḍarīkamandāravakesaratamālapatrāṇi gṛhītvā yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāman atha khalu te bodhisattvās te ca devās taiḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanais tathāgatam arhantaṃ samyaksaṃbuddham avakiranti sma atha khalu tāni puṣpāṇi vihāya samabhyudgamyāsya trisāhasramahāsāhasrasya lokadhātor upariṣṭāt puṣpakūṭāgāraḥ saṃsthito 'bhūt catusthūṇaś caturasro bhāgataḥ suvibhakto ramaṇīyo manīramaḥ atha khalu tataḥ parṣadaḥ prāṇikoṭīniyutaśatasahasram utthāyāsanādekāṃsam uttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃ s tenāñjaliṃ praṇamya bhagavantam etad avocat vayaṃ bhagavann anāgate 'dhvani evaṃrūpāṇāṃ dharmāṇāṃ lābhino bhavema yathā tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ evañ ca śrāvakagaṇaṃ parikarṣema evañ ca parṣadi dharmaṃ deśayema yac caitarhi tathāgato bhagavān dharmaṃ deśayati atha khalu bhagavāṃs teṣāṃ kulaputrāṇām āśayaṃ viditvā sarvadharmāṇāṃ cānutpādāyānirodhāyānabhisaṃskārāyāprādurbhāvāya kṣāntiṃ viditvā smitam akarot atha tato 'nekavarṇā raśmayo bhagavato mukhadvārān niścaritās te sarvāvantaṃ lokaṃ pradakṣiṇīkṛtya punar evāgatā bhagavato mūrdhvany antardhīyante sma atha khalv āyuṣmān ānanda utthāyāsānād ekāṃ samuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ (PSP1: 98) pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃs tenāñjaliṃ praṇamya bhagavantam etad avocat ko bhagavan hetuḥ kaḥ pratyayaḥ smitasya prādurbhāvāya atha khalu bhagavān āyuṣmantam ānandam etad acovat etad ānanda prāṇikoṭīniyutaśatasahasram aṣṭaṣaṣṭhyā kalpakoṭībhir bodhyaṅgapuṣpanāmānas tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā loke utpatsyante puṣpākare kalpe iti ṣaḍabhijñāvavādaḥ atha khalu bhagavāṃs tasyāṃ velāyām āyuṣmantaṃ subhūtim āmantrayāmāsa pratibhātu te subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitām ārabhya yathā bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ niryāyur iti atha khalu teṣāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ teṣāñ ca mahāśrāvakāṇāṃ teṣāñ ca devaputrāṇām etad abhavat kiṃ nu khalv āyuṣmān subhūtiḥ svakena prajñāpratibhānavalādhānena bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitām upadekṣyaty utāho buddhānubhāvena atha khalv āyuṣmān subhūtir buddhānubhāvena teṣāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ teṣāñ ca mahāśrāvakāṇāṃ teṣāñ ca devaputrāṇāṃ cetasaiva cetaḥparivitarkam ājñāya āyuṣmantaṃ śāriputram etad acovat yat kiñcid āyuṣman śāriputra bhagavataḥ śrāvakā bhāṣante deśayanty upadiśanti sarvaḥ sa tathāgatasya puruṣakāro veditavyaḥ tat kasya hetoḥ yo hi tathāgatena dharmo deśitas tasyāṃ dharmadeśanāyāṃ śikṣamāṇās tāṃ dharmatāṃ sākṣātkurvanti tāṃ dharmatāṃ (PSP1: 99) sākṣātkṛtvā yad yad eva bhāṣante deśayanty upadiśanti sarvaṃ tad dharmatayā na virudhyate tathāgata evaiṣa śāriputra upāyayogena bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitām upadekṣyati aviṣayo 'tra śāriputra sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitām upadeṣṭum iti darśanamārgāvavādopakṣepaḥ atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat bodhisattva iti bh