Phạn tạng (Sanskrit Canon)pspduttu.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Bát-nhã Hai mươi lăm ngàn bài tụng, Bản Dutt (Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā)
Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 3 / 15 (50.000 ký tự/trang)
vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasya prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam api upaniśām api nopaiti sacec chāriputra dakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ tad yathāpi nāma nalavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvaṇaṃ vā śaravaṇaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasya prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam api upaniśām api nopaiti sacec chāriputra paścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ tad yathāpi nāma nalavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvaṇaṃ vā śaravaṇaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasya prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam api upaniśām api nopaiti sacec chāriputra uttarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ tad yathāpi nāma nalavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvaṇaṃ vā śaravaṇaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasya prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam api upaniśām api nopaiti sacec chāriputra uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ tad yathāpi nāma nalavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvaṇaṃ vā śaravaṇaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasya prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam api upaniśām api nopaiti sacec chāriputra pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ tad yathāpi nāma nalavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvaṇaṃ vā śaravaṇaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasya prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam api upaniśām api nopaiti sacec chāriputra dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ tad yathāpi nāma nalavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvaṇaṃ vā śaravaṇaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasya prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam api upaniśām api nopaiti sacec chāriputra paścimottarasyām diśi gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ tad yathāpi nāma nalavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvaṇaṃ vā śaravaṇaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasya prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam api upaniśām api nopaiti sacec chāriputra adhastād diśi gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ tad yathāpi nāma nalavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvaṇaṃ vā śaravaṇaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasya prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam api upaniśām api nopaiti sacec chāriputra ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ tad yathāpi nāma nalavanaṃ vā veṇuvanaṃ vā ikṣuvaṇaṃ vā śaravaṇaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasya prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam api upaniśām api nopaiti atha khalv āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat yeyaṃ bhagavan (PSP1: 40) srotaāpannasya prajñā sakṛdāgāmino 'nāgāmino 'rhataḥ pratyekabuddhasya prajñā bodhisattvasya mahāsattvasya prajñā tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya prajñā sarvā etāḥ prajñāñ abhinnā viviktā anutpannā asvabhāvāḥ śūnyāḥ na ca bhagavann abhinnasya viviktasya anutpannasyāsvabhāvasya śūnyasya nānākaraṇam upalabhyate viśeṣo vā tat kathaṃ punar bhagavan yā bodhisattvasyaikadivasabhāvitā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carataḥ prajñā sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ prajñām abhibhavati evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat tat kiṃ manyase śāriputra yena kāryeṇa bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carataḥ ekadivasabhāvitā prajñā pratyupasthitā sarvākāravaropetā savajñatāyāṃ carataḥ sarvasattvānāṃ arthaṃ kurvataḥ sarvākāraṃ sarvadharmān buddhvā sarvasattvāḥ parinirvāpayitavyā iti api nu śāriputra tena kṛtyena sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ pratyupasthitā śāriputra āha no hīdaṃ bhagavan bhagavān āha tat kiṃ manyase śāriputra api nu sarvaśrāvakapratyekabuddhānām evaṃ bhavati asmābhir anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya sarvasattvanirupadhiśeṣanirvāṇadhātau parinirvāpayitavyā iti śāriputra āha no hīdaṃ bhagavan bhagavān āha tad anenāpi te śāriputra paryāyeṇaivaṃ veditavyam yeyaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ prajñā sā bodhisattvasya prajñāyā ekadivasabhāvitāyāḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇanām apy upamām apy upaniṣadam api upaniśām api nopaiti tat kiṃ manyase śāriputra api nu sasrvaśrāvakapratyekabuddhānām evaṃ bhavati ṣaṭsu pāramitāsu caritvā sattvān paripācya buddhakṣetraṃ pariśodhya daśa tathāgatabalāni paripūrya catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān paripūrya anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya (PSP1: 41) aprameyān asaṃkhyeyān aparimāṇān sattvān parinirvāpayiṣyāma iti śāriputra āha no hīdaṃ bhagavan bhavagān āha bodhisattvasya mahāsattvasya punaḥ śāriputraivaṃ bhavaty ahaṃ ṣaṭsu pāramitāsu caritvā sattvān paripācya buddhakṣetraṃ pariśodhya daśa tathāgatabalāni paripūrya catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān paripūrya anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya aprameyān asaṃkhyeyān aparimāṇān sattvān parinirvāpayiṣyāmīti tad yathāpi nāma śāriputra na bhavati khadyotakasya prāṇakajātasya mamābhayā jaṃbudvīpo 'vabhāsyeteti mamābhayā jambudvīpaḥ sphuṭo bhaved iti evam eva śāriputra sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ naivaṃ bhavati ekasyāpy ahaṃ ṣaṭsu pāramitāsu caritvā sattvān paripācya buddhakṣetraṃ pariśodhya daśa tathāgatabalāni paripūrya catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān paripūrya anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya aprameyān asaṃkhyeyān aparimāṇān sattvān parinirvāpayiṣyāmīti tad yathāpi nāma śāriputra sūryamaṇḍalam udayat sarvajambudvīpam avabhāsena sphuṭīkaroti evam eva śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caritvā sattvān paripācya buddhakṣetraṃ pariśodhya daśa tathāgatabalāni paripūrya catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān paripūrya anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya aprameyān asaṃkhyeyān aparimāṇān sattvān parinirvāpayati evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat kathaṃ bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvaśrāvakapratyekabuddhabhūmiṃ cātikramya avinivartanīyabhūmim anuprāpnoti bodhimārgaṃ ca pariśodhayati evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat iha śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prathamacittotpādam upādāya ṣaṭsu pāramitāsu caran śūnyatānimittāpraṇihiteṣu dharmeṣu sthitvā śrāvakapratyekabuddhabhūmiṃ cātikrāmati avinivartanīyabhūmim anuprāpnoti bodhimārgaṃ ca pariśodhayati evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat katamasyāṃ bhagavan bhūmau sthitvā bodhisattvo mahāsattvaḥ satatasamitaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ (PSP1: 42) dakṣiṇīyo bhavati evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāripturam etad avocat prathamacittotpādam upādāya śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran yāvadā bodhimaṇḍād atrāntare satatasamitaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ dakṣiṇīyo bhavati tat kasya hetoḥ tathā hi śāriptura bodhisattvaṃ mahāsattvam āgamya sarveṣāṃ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ loke prādurbhāvo bhavati yad uta daśānāṃ kuśalānāṃ karmapathānāṃ pañcānāṃ śikṣāṇām aṣṭāṅgasamanvāgatasya poṣadhasya caturṇāṃ dhyānānāṃ caturṇām apramāṇānāṃ catasṛṇām ārūpyasamāpattīnāṃ pañcānām abhijñānāṃ caturṇām āryasatyānāṃ caturṇāṃ smṛtyupasthānānāṃ caturṇāṃ samyakprahāṇānāṃ caturṇām ṛddhipādānāṃ pañcānām indriyāṇāṃ pañcānāṃ balānāṃ saptānāṃ bodhyaṅgānām āryāṣṭāṅgasya mārgasya loke prādurbhāvo bhavati caturṇāṃ vaiśāradyānāṃ loke prādurbhāvo bhavati catasṛṇāṃ pratisaṃvidāṃ loke prādurbhāvo bhavati ṣaṇṇāṃ pāramitānāṃ daśānāṃ tathāgatabalānāṃ aṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ loke prādurbhāvo bhavati eteṣāṃ ca kuśalānāṃ dharmāṇāṃ loke prādurbhāvāt kṣatriyamahāśālakulāni prajñāyante brāhmaṇamahāśālakulāni prajñāyante gṛhapatimahāśālakulāni prajñāyante cāturmahārājakāyikā devāḥ prajñāyante trayastriṃśā devāḥ prajñāyante yāmā devāḥ prajñāyante nirmāṇaratayo devāḥ prajñāyante paranirmitavaśavartino devāḥ prajñāyante brahmakāyikā devāḥ prajñāyante brahmapurohitā devāḥ prajñāyante mahābrahmāṇā devāḥ prajñāyante brahmapāriṣadyā devāḥ prajñāyante parīttābhā devāḥ prajñāyante apramāṇābhā devāḥ prajñāyante ābhāsvarā devāḥ prajñāyante parīttaśubhā devāḥ prajñāyante apramāṇaśubhā devāḥ prajñāyante śubhakṛtsnā devāḥ prajñāyante anabhrakā devāḥ prajñāyante puṇyaprasavā devāḥ prajñāyante bṛhatphalā devāḥ prajñāyante asaṃjñisattvā devāḥ prajñāyante śuddhāvāsā devāḥ prajñāyante aspṛhā devāḥ prajñāyante atapāḥ devāḥ prajñāyante sadṛśā devāḥ prajñāyante sudarśanā devāḥ prajñāyante akaniṣṭhā devāḥ prajñāyante ākāśānantyāyatanā devāḥ prajñāyante vijñānānantyāyatanā (PSP1: 43) devāḥ prajñāyante ākiñcanyāyatanā devāḥ prajñāyante naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanā devāḥ prajñāyante srotaāpannā loke utpadyante sakṛdāgāmino loke utpadyante anāgamino loke utpadyante arhanto loke utpadyante pratyekabuddhā loke utpadyante bodhisattvā loke utpadyante tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā loke utpadyante evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat kiṃ punar bhagavan bodhisattvo mahāsattvo dakṣiṇāṃ śodhayati uta neti bhagavān āha na hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvo dakṣiṇāṃ śodhayati tat kasya hetoḥ atyantaśuddhaiva dakṣiṇā bodhisattvasya mahāsattvasya tat kasya hetoḥ dāyakaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ kasya dāyakaḥ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ dāyakaḥ katameṣāṃ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ dāyakaḥ yad uta daśānāṃ kuśalānāṃ karmapathānāṃ pañcānāṃ śikṣāṇām aṣṭāṅgasamanvāgatasya poṣadhasya caturṇāṃ dhyānānāṃ caturṇām apramāṇānāṃ catasṛṇām ārūpyasamāpattīnāṃ pañcānām abhijñānāṃ caturṇām āryasatyānāṃ caturṇāṃ smṛtyupasthānānāṃ caturṇāṃ samyakprahāṇānāṃ caturṇām ṛddhipādānāṃ pañcānām indriyāṇāṃ pañcānāṃ balānāṃ saptānāṃ bodhyaṅgānām āryāṣṭāṅgasya mārgasya caturṇāṃ vaiśāradyānāṃ catasṛṇāṃ pratisaṃvidāṃ ṣaṇṇāṃ pāramitānāṃ daśānāṃ tathāgatabalānām aṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ dāyakaḥ iti pratipattyavavādaḥ evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat kathaṃ yujyamāno bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat iha śāriputra bodhisattvo mahāsattvo rūpaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ (PSP1: 44) vedanāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ saṃjñāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ saṃskāraśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ vijñānaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaś cakṣuḥśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ śrotraśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ ghrāṇaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ jihvāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ kāyaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ manaḥśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ rūpaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ śabdaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ gandhaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ rasaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ spraṣṭavyaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ dharmaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ cakṣurvijñānadhātuśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ śrotravijñānadhātuśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ ghrāṇavijñānadhātuśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ jihvāvijñānadhātuśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ kāyavijñānadhātuśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ manovijñānadhātuśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ duḥkhaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ samudayaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ nirodhaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ mārgaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ avidyāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ saṃskāraśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ vijñānaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ nāmarūpaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ ṣaḍāyatanaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ sparśaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ vedanāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ tṛṣṇāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ upādānaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ bhavaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ jātiśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann adhyātmaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ bahirdhāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ adhyātmabahirdhāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ yāvat parabhāvaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann āsu sarvāsu śūnyatāsu yukto yukta iti vaktavyaḥ sa ābhiḥ śūnyatābhiḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na tāvad bodhisattvo mahāsattvo yukta iti vaktavyo 'yukta iti tat kasya hetoḥ tathā hi na sa rūpaṃ na vedanāṃ na saṃjñāṃ na saṃskārān na vijñānaṃ yuktam iti vā ayuktam iti vā samanupaśyati iti duḥkhasatyāvavādaḥ sa na rūpam utpādadharmi vā nirodhadharmi vā samanupaśyati na (PSP1: 45) vedanām utpādadharmiṇīṃ vā nirodhadharmiṇīṃ vā samanupaśyati na saṃjñām utpādadharmiṇīṃ vā nirodhadharmiṇīṃ vā samanupaśyati na saṃskārānutpādadharmiṇo vā nirodhadharmiṇiṇo vā samanupaśyati na vijñānam utpādadharmi vā nirodhadharmi vā samanupaśyati na rūpaṃ saṃkleśadharmi vā vyavadānadharmi vā samanupaśyati na vedanāṃ saṃkleśadharmiṇīṃ vā vyavadānadharmiṇīṃ vā samanupaśyati na saṃjñāṃ saṃkleśadharmiṇīṃ vā vyavadānadharmiṇīṃ vā samanupaśyati na saṃskārān saṃkleśadharmiṇo vā vyavadānadharmiṇo vā samanupaśyati na vijñānam saṃkleśadharmi vā vyavadānadharmi vā samanupaśyati punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvo na rūpaṃ vedanāyāṃ samavasaratīti samanupaśyati na vedanā saṃjñāyāṃ samavasaratīti samanupaśyati na saṃjñā saṃskāreṣu samavasaratīti samanupaśyati na saṃskārā vijñāne samavasarantīti samanupaśyati na vijñānaṃ dharme samavasaratīti samanupaśyati na dharmaḥ kvacid dharme samavasaratīti samanupaśyati tat kasya hetoḥ na hi kaścid dharmaḥ kvacid dharme samavasarati prakṛtiśūnyatām upādāya tat kasya hetoḥ tathā hi śāriputra yā rūpasya śūnyatā na tad rūpam yā vedanāyāḥ śūnyatā na sā vedanā yā saṃjñāyāḥ śūnyatā na sā saṃjñā yā saṃskārāṇāṃ śūnyatā na te saṃskārāḥ yā vijñānasya śūnyatā na tad vijñānam tat kasya hetoḥ tathā hi yā rūpaśūnyatā na sā rūpayati yā vedanāśūnyatā na sā vedayati yā saṃjñāśūnyatā na sā saṃjānīte yā saṃskāraśūnyatā (PSP1: 46) na sābhisaṃskāroti yā vijñānaśūnyatā na sā vijānāti tat kasya hetoḥ tathā hi śāriputra nānyad rūpam anyā śūnyatā nānyā śūnyatā anyad rūpam rūpam eva śūnyatā śūnyataiva rūpam nānyā vedanā anyā śūnyatā nānyā śūnyatā anyā vedanā vedanaiva śūnyatā śūnyataiva vedanā nānyā saṃjñā anyā śūnyatā nānyā śūnyatā anyā saṃjñā saṃjñaiva śūnyatā śūnyataiva saṃjñā nānye saṃskārā anyā śūnyatā nānyā śūnyatā anye saṃskārāḥ saṃskārā eva śūnyatā śūnyataiva saṃskārāḥ nānyad vijñānam anyā śūnyatā nānyā śūnyatā anyad vijñānam vijñānam eva śūnyatā śūnyataiva vijñānam iti samudayasatyāvavādaḥ śūnyatā śāriputra notpadyate na nirudhyate na saṃkliśyate na vyavadāyate na hīyate na vardhate nātītā nāgatā na pratyutpannā yā ca īdṛśī na tatra rūpaṃ na vedanā na saṃjñā na saṃskārāḥ na vijñānaṃ na pṛthivīdhātur nābdhātur na tejodhātur na vāyudhātur nākāśadhātur na vijñānadhātur na cakṣur āyatanaṃ na rūpāyatanaṃ na śrotrāyatanaṃ na śabdāyatanaṃ na ghrāṇāyatanaṃ na gandhāyatanaṃ na jihvāyatanaṃ na rasāyatanaṃ na kāyāyatanaṃ na spraṣṭavyāyatanaṃ na manaāyatanaṃ na dharmāyatanam na cakṣurdhātur na rūpadhātur na cakṣurvijñānadhātuḥ na śrotradhātur na śabdadhātur na śrotravijñānadhātuḥ na ghrāṇadhātur na gandhadhātur na ghrāṇavijñānadhātuḥ na jihvādhātur na rasadhātur na jihvāvijñānadhātuḥ na kāyadhātur na spraṣṭavyadhātur na kāyavijñānadhātuḥ na manodhātur na dharmadhātur na manovijñānadhatuḥ nāvidyotpādo nāvidyānirodhaḥ na saṃskārotpādo na saṃskāranirodhaḥ na vijñānotpādo na vijñānanirodhaḥ na nāmarūpotpādo na nāmarūpanirodhaḥ na ṣaḍāyatanotpādo na ṣaḍāyatananirodhaḥ na sparśotpādo na sparśanirodhaḥ na vedanotpādo na vedanānirodhaḥ na tṛṣṇotpādo na tṛṣṇānirodhaḥ nopādānotpādo nopādānanirodhaḥ na bhavotpādo na bhavanirodhaḥ na jātyutpādo na jātinirodhaḥ na jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsotpādo (PSP1: 47) na jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsanirodhaḥ na duḥkhaṃ na samudayo na nirodho na mārgo na prāptir nābhisamayo na srotaāpannā na srotaāpattiphalam na sakṛdāgāmī na sakṛdāgāmiphalam nānāgāmī nānāgāmiphalaṃ nārhattvaṃ nārhattvaphalam na pratyekabuddhā na pratyekabodhiḥ na buddho na bodhiḥ evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yutko yukta iti vaktavyaḥ iti nirodhasatyāvavādaḥ sa prajñāpāramitāyāṃ caran na dānapāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā ātmānaṃ samanupaśyati na śīlapāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na kṣāntipāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na vīryapāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na dhyānapāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na rūpe yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na vedanāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na saṃjñāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na saṃskāreṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na vijñāne yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na cakṣuṣi yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na śrotre yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na ghrāṇe yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na jihvāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na kāye yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na manasi yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na rūpe yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na śabde yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na gandhe yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na rase yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na spraṣṭavye yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na dharme yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na smṛtyupashtāneṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na samyakprahāṇeṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na ṛddhipādeṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati nendriyeṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na baleṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na bodhyaṅge yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na mārgeṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na casturṣu satyeṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na caturṣu vaiśāradyeṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na catasṛṣu pratisaṃvitsu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati nābhijñāsu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na daśasu tathāgatabaleṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati nāṣṭādaśasv āveṇikeṣu (PSP1: 48) buddhadharmeṣu yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati yāvan na sarvākārajñatāyāṃ yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati na sarvajñajñāne yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati tad anenāpi te śāriputra paryāyeṇaivaṃ veditavyaṃ bodhisattvo mahāsattva evaṃ prajñāpāramitāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na śūnyatāṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāyogam nānimittam animittena yojayati nānimittayogam nāpraṇihitam apraṇihitena yojayati nāpraṇihitayogam tat kasya hetoḥ tathā hi śūnyatā na yogo nāyogaḥ evam animittam apraṇihitaṃ na yogo nāyogaḥ evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran dharmāṇāṃ svalakṣaṇaśūnyatām avatarati evam avataran na rūpaṃ yojayati na viyojayati na vedanāṃ yojayati na viyojayati na saṃjñāṃ yojayati na viyojayati na saṃskārān yojayati na viyojayati na vijñānaṃ yojayati na viyojayati na rūpaṃ pūrvāntena yojayati na viyojayati pūrvāntam eva na samanupaśyati na rūpam aparāntena yojayati na viyojayati aparāntam eva na samanupaśyati na rūpaṃ pratyutpannena yojayati na viyojayati pratyutpannam eva na samanupaśyati na vedanāṃ pūrvāntena yojayati na viyojayati pūrvāntam eva na samanupaśyati na vedanām aparāntena (PSP1: 49) yojayati na viyojayati aparāntam eva na samanupaśyati na vedanāṃ pratyutpannena yojayati na viyojayati pratyutpannam eva na samanupaśyati na saṃjñāṃ pūrvāntena yojayati na viyojayati pūrvāntam eva na samanupaśyati na saṃjñāṃ aparāntena yojayati na viyojayati aparāntam eva na samanupaśyati na saṃjñāṃ pratyutpannena yojayati na viyojayati pratyutpannam eva na samanupaśyati na saṃskārān pūrvāntena yojayati na viyojayati pūrvāntam eva na samanupaśyati na saṃskārān aparāntena yojayati na viyojayati aparāntam eva na samanupaśyati na saṃskārān pratyutpannena yojayati na viyojayati pratyutpannam eva na samanupaśyati na vijñānaṃ pūrvāntena yojayati na viyojayati pūrvāntam eva na samanupaśyati na vijñānaṃ aparāntena yojayati na viyojayati aparāntam eva na samanupaśyati na vijñānaṃ pratyutpannena yojayati na viyojayati pratyutpannam eva na samanupaśyati punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na pūrvāntam aparāntena yojayati nāparāntaṃ pūrvāntena yojayati na pratyutpannaṃ pūrvāntena vā aparāntena vā yojayati nāparāntaṃ pūrvāntena vā pratyutpannena vā yojayati na pūrvāntam aparāntena vā pratyutpannena vā yojayati adhvaśūnyatām upādāya evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran evaṃ yujyate yathā yujyamāno na sarvākārajñatām atītena yojayati anītam eva na samanupaśyati katham atītena sarvākārajñatāṃ yojayati na sarvākārajñatām anāgatena yojayati anāgatam eva na samanupaśyati katham anāgatena sarvākārajñatāṃ yojayati na sarvākārajñatāṃ pratyutpannena yojayati pratyutpannam eva na samanupaśyati kathaṃ pratyutpannena sarvākārajñatāṃ yojayati evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na (PSP1: 50) rūpaṃ sarvākārajñatayā yojayati rūpam eva na samanupaśyati na vedanāṃ sarvākārajñatayā yojayati vedanām eva na samanupaśyati na saṃjñāṃ sarvākārajñatayā yojayati saṃjñām eva na samanupaśyati na saṃskārāṇ sarvākārajñatayā yojayati saṃskārāṇ eva na samanupaśyati na vijñānaṃ sarvākārajñatayā yojayati vijñānam eva na samanupaśyati na cakṣuḥ sarvākārajñatayā yojayati cakṣur eva na samanupaśyati na śrotraṃ sarvākārajñatayā yojayati śrotram eva na samanupaśyati na ghrāṇaṃ sarvākārajñatayā yojayati ghrāṇam eva na samanupaśyati na jihvāṃ sarvākārajñatayā yojayati jihvām eva na samanupaśyati na kāyaṃ sarvākārajñatayā yojayati kāyam eva na samanupaśyati na manaḥ sarvākārajñatayā yojayati mano eva na samanupaśyati na rūpaṃ sarvākārajñatayā yojayati rūpam eva na samanupaśyati na śabdān sarvākārajñatayā yojayati śabdān eva na samanupaśyati na gandhān sarvākārajñatayā yojayati gandhān eva na samanupaśyati na rasān sarvākārajñatayā yojayati rasān eva na samanupaśyati na spraṣṭavyaṃ sarvākārajñatayā yojayati spraṣṭavyam eva na samanupaśyati na dharmān sarvākārajñatayā yojayati dharmān eva na samanupaśyati evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na dānapāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati dānapāramitām eva na samanupaśyati na śīlapāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati śīlapāramitām eva na samanupaśyati na kṣāntipāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati kṣāntipāramitām eva na samanupaśyati na vīryapāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati vīryapāramitām eva na samanupaśyati na dhyānapāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati dhyānapāramitām eva na samanupaśyati na prajñāpāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati prajñāpāramitām eva na samanupaśyati na smṛtyupasthānāni sarvākārajñatayā yojayati smṛtyupasthānāny eva na samanupaśyati na samyakprahāṇāni sarvākārajñatayā yojayati samyakprahāṇāny eva na samanupaśyati na ṛddhipādān sarvākārajñatayā yojayati ṛddhipādān eva na samanupaśyati na indriyāṇi sarvākārajñatayā yojayati indriyāṇy eva na samanupaśyati na balāni sarvākārajñatayā yojayati balāny eva na samanupaśyati na bodhyaṅgāni sarvākārajñatayā yojayati bodhyaṅgāny eva na samanupaśyati na mārgān sarvākārajñatayā yojayati mārgān eva na samanupaśyati na pratisaṃvidaḥ sarvākārajñatayā yojayati pratisaṃvido eva na samanupaśyati na vaiśāradyāni sarvākārajñatayā yojayati vaiśāradyāny eva na samanupaśyati na abhijñāḥ sarvākārajñatayā yojayati abhijñā eva na samanupaśyati na daśatathāgatabalāni sarvākārajñatayā yojayati daśatathāgatabalāny eva na samanupaśyati nāṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān sarvākārajñatayā yojayati aṣṭāadaśāveṇikān buddhadharmān eva na samanupaśyati evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ (PSP1: 51) punar aparaṃ śāiputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na buddhaṃ sarvākārajñatayā yojayati buddham eva na samanupaśyati na sarvākārajñatāṃ buddhena yojayati sarvākārajñatām eva na samanupaśyati na bodhiṃ sarvākārajñatayā yojayati bodhim eva na samanupaśyati na sarvākārajñatāṃ bodhyā yojayati sarvākārajñatām eva na samanupaśyati tat kasya hetoḥ buddha eva sarvākārajñatā sarvākārajñataiva buddhaḥ bodhir eva sarvākārajñatā sarvākārajñataiva bodhiḥ evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ iti buddharatnāvavādaḥ punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na rūpaṃ bhavatīti yojayati na rūpaṃ vibhavatīti yojayati na vedanā bhavatīti yojayati na vedanā vibhavatīti yojayati na saṃjñā bhavatīti yojayati na saṃjñā vibhavatīti yojayati na saṃskārā bhavantīti yojayati na saṃskārā vibhavantīti yojayati na vijñānaṃ bhavatīti yojayati na vijñānaṃ vibhavatīti yojayati na rūpaṃ nityam iti yojayati na rūpam anityam iti yojayati na rūpaṃ sukham iti yojayati na rūpaṃ duḥkham iti yojayati na rūpam ātmeti yoajayati na rūpam anātmeti yojayati na rūpaṃ śāntam iti yojayati na rūpam aśāntam iti yojayati na vedanā nityeti yojayati na vedanā anityeti yojayati na vedanā sukheti yojayati na vedanā duḥkheti (PSP1: 52) yojayati na vedanā ātmeti yojayati na vedanā anātmeti yojayati na vedanā śānteti yojayati na vedanā aśānteti yojayati na saṃjñā nityeti yojayati na saṃjñā anityeti yojayati na saṃjñā sukheti yojayati na saṃjñā duḥkheti yojayati na saṃjñā ātmeti yojayati na saṃjñā anātmeti yojayati na saṃjñā śānteti yojayati na saṃjñā aśānteti yojayati na saṃskārā nityā iti yojayati na saṃskārā anityā iti yojayati na saṃskārāḥ sukhā iti yojayati na saṃskārā duḥkhā iti yojayati na saṃskārā ātmāna iti yojayati na saṃskārā anātmāna iti yojayati na saṃskārāḥ śāntā iti yojayati na saṃskārā aśāntā iti yojayati na vijñānaṃ nityam iti yojayati na vijñānam anityam iti yojayati na vijñānaṃ sukham iti yojayati na vijñānaṃ duḥkham iti yojayati na vijñānam ātmeti yoajayati na vijñānam anātmeti yojayati na vijñānaṃ śāntam iti yojayati na vijñānam aśāntam iti yojayati na rūpaṃ śūnyam iti yojayati na rūpam aśūnyam iti yojayati na rūpaṃ sanimittam iti vā carati na rūpam animittam iti vā carati na rūpaṃ sapraṇihitam iti vā carati na rūpam apraṇihitam iti vā carati na vedanā śūnyeti vā carati na vedanā aśūnyeti vā carati na vedanā sanimitteti vā carati na vedanā animitteti vā carati na vedanā sapraṇihiteti vā carati na vedanā apraṇihiteti vā carati na saṃjñā śūnyeti vā carati na saṃjñā aśūnyeti vā carati na saṃjñā sanimitteti vā carati na saṃjñā animitteti vā carati na saṃjñā sapraṇihiteti vā carati na saṃjñā apraṇihiteti vā carati na saṃskārāḥ śūnyā iti vā carati na saṃskārā aśūnyā iti vā carati na saṃskārāḥ sanimittā iti vā carati na saṃskārā animittā iti vā carati na saṃskārāḥ sapraṇihitā iti vā carati na saṃskārā apraṇihitā iti vā carati na vijñānaṃ śūnyam iti yojayati na vijñānam aśūnyam iti yojayati na vijñānaṃ sanimittam iti vā carati na vijñānam animittam iti vā carati na vijñānaṃ sapraṇihitam iti vā carati na vijñānam apraṇihitam iti vā carati ya evaṃ carati sa prajñāpāramitāyāṃ caratīti nopaiti na caratīti nopaiti carati ca na carati ceti nopaiti naiva carati na na caratīti nopaiti evaṃ caran śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ (PSP1: 53) punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na dānapāramitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na śīlapāramitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na kṣāntipāramitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na vīryapāramitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na dhyānapāramitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na prajñāpāramitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati nāvinivartanīyabhūmeḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na sattvaparipākahetoḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na buddhakṣetrapariśuddhihetoḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na daśānāṃ tathāgatabalānāṃ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na caturṇāṃ vaiśāradyānāṃ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na catasṛṇāṃ pratisaṃvidāṃ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati nāṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati nādhyātmaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na bahirdhāśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati nādhyātmabahirdhāśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na śūnyatāśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na mahāśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na paramārthaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na saṃskṛtaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati nātyantaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati nānavarāgraśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati nānavakāraśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na prakṛtiśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na sarvadharmaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na svalakṣaṇaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati nānupalambhaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati nābhāvasvabhāvaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na bhāvaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati nābhāvaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na svabhāvaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na parabhāvaśūnyatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na tathatāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na dharmadhātoḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na bhūtakoṭeḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati tat kasya hetoḥ na hi bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran kasyacid dharmasya saṃbhedaṃ samanupaśyati evaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na divyasya cakṣuṣaḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na divyasya śrotrasya kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na paracittajñānasya kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati (PSP1: 54) na pūrvanivāsānusmṛteḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na ṛddhividheḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati tat kasya hetoḥ tathā hi prajñāpāramitāyāṃ caran prajñāpāramitām eva na samanupaśyati kuta eva bodhisattvaṃ kuta eva sarvākāraṃ sarvābhijñāḥ evaṃ hi śāriptura bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti vaktavyaḥ punar aparaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato naivaṃ bhavati ahaṃ divyena cakṣuṣā pūrvasyaṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati ahaṃ divyena cakṣuṣā dakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati ahaṃ divyena cakṣuṣā paścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati ahaṃ divyena cakṣuṣā uttarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati ahaṃ divyena cakṣuṣā uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati ahaṃ divyena cakṣuṣā pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati ahaṃ divyena cakṣuṣā dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati ahaṃ divyena cakṣuṣā paścimottarasyām diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati ahaṃ divyena cakṣuṣā adhastād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti evaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya naivaṃ bhavati ahaṃ divyena cakṣuṣā ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmīti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti (PSP1: 55) evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann aprameyān asaṃkhyeyān aparimāṇān sattvān parinirvāpayan yukta iti vaktavyaḥ evaṃ hi śāriputa bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato māraḥ pāpīyān avatāraṃ na labhate sarve cāsyānye 'pi laukikā ye kecit kleśās te sarve dalitā bhavanti ye 'pi te śāriputra pūrvasyāṃ diśi buddhā bhagavanto gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devās trayastriṃśā yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ paranirmitavaśavartino brahmapārṣadyā brahmapurohitā mahābrahmāṇaḥ parīttābhā apramāṇābhā ābhāsvarāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā anabhrakāḥ puṇyaprasavā bṛhatphalā asaṃjñisattvāḥ śuddhāvāsā avṛhā atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhā devās te 'pi taṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ rakṣanti mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasya kaścid antarāyaṃ kārṣīt ye 'py asya kecit kāyikā doṣās te 'py asya dṛṣṭadhārmikā bhavanti tat kasya hetoḥ tathā hi sa sarvasattvān maitryā spharati ye 'pi te śāriputra dakṣiṇasyāṃ diśi buddhā bhagavanto gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devās trayastriṃśā yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ paranirmitavaśavartino brahmapārṣadyā brahmapurohitā mahābrahmāṇaḥ parīttābhā apramāṇābhā ābhāsvarāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā anabhrakāḥ puṇyaprasavā bṛhatphalā asaṃjñisattvāḥ śuddhāvāsā avṛhā atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhā devās te 'pi taṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ rakṣanti mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasya kaścid antarāyaṃ kārṣīt ye 'py asya kecit kāyikā doṣās te 'py asya dṛṣṭadhārmikā bhavanti tat kasya hetoḥ tathā hi sa sarvasattvān maitryā spharati ye 'pi te śāriputra paścimāyāṃ diśi buddhā bhagavanto gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devās trayastriṃśā yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ paranirmitavaśavartino brahmapārṣadyā brahmapurohitā mahābrahmāṇaḥ parīttābhā apramāṇābhā ābhāsvarāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā anabhrakāḥ puṇyaprasavā bṛhatphalā asaṃjñisattvāḥ śuddhāvāsā avṛhā atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhā devās te 'pi taṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ rakṣanti mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasya kaścid antarāyaṃ kārṣīt ye 'py asya kecit kāyikā doṣās te 'py asya dṛṣṭadhārmikā bhavanti tat kasya hetoḥ tathā hi sa sarvasattvān maitryā spharati (PSP1: 56) ye 'pi te śāriputra uttarasyāṃ diśi buddhā bhagavanto gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devās trayastriṃśā yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ paranirmitavaśavartino brahmapārṣadyā brahmapurohitā mahābrahmāṇaḥ parīttābhā apramāṇābhā ābhāsvarāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā anabhrakāḥ puṇyaprasavā bṛhatphalā asaṃjñisattvāḥ śuddhāvāsā avṛhā atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhā devās te 'pi taṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ rakṣanti mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasya kaścid antarāyaṃ kārṣīt ye 'py asya kecit kāyikā doṣās te 'py asya dṛṣṭadhārmikā bhavanti tat kasya hetoḥ tathā hi sa sarvasattvān maitryā spharati ye'pi te śāriputra uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā devās te 'pi tasya bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti ye'pi te śāriputra pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā devās te 'pi tasya bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti ye'pi te śāriputra dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā devās te 'pi tasya bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti ye'pi te śāriputra paścimottarasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā devās te 'pi tasya bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti ye'pi te śāriputra adhastād diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā devās te 'pi tasya bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti ye'pi te śāriputra ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā devās te 'pi tasya bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti mā khalv asya bodhisattvasya mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti punar aparaṃ śāriputa bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carataḥ alpakṛcchreṇa dhāraṇīmukhāni samādhimukhāni cāmukhībhavanti sarvopapattyāyataneṣu ca tathāgatān arhataḥ samykasaṃbuddhān ārāgayati nanu kadācid buddhair bhagavadbhir virahito bhavati yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddha iti evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti vaktavyaḥ punar aparaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato naivaṃ bhavati asti sa kaścid dharmo yo dharmaiḥ saha saṃyujyate vā visaṃyujyate vā punar aparaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato naivaṃ bhavati kaścid ahaṃ kṣiprataraṃ dharmadhātum abhisaṃbudhyeyaṃ vā na vābhisaṃbudhyeyam (PSP1: 57) tat kasya hetoḥ na hi dharmadhātur dharmadhātunābhisaṃbudhyate evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti vaktavyaḥ punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na kiñcid dharmadhātor vyatiriktaṃ samanupaśyati nāpi dharmadhātor dharmanānākaraṇaṃ karoti nāpy asyaivaṃ bhavati ayaṃ dharmadhātur evaṃ pratividhyate na vā pratividhyata iti tathā hi na sa kañcid dharmaṃ samanupaśyati yena dharmeṇa tāṃ dharmatāṃ pratividhyed iti tathā hi sa na dharmadhatuṃ śūnyam iti yojayati nāśūnyam iti yojayati evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti vaktavyaḥ punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na cakṣurdhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ cakṣurdhātunā yojayati na rūpadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ rūpadhātunā yojayati na cakṣurvijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ cakṣurvijñānadhātunā yojayati (PSP1: 58) na śrotradhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ śrotradhātunā yojayati na śabdadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ śabdadhātunā yojayati na śrotravijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ śrotravijñānadhātunā yojayati na ghrāṇadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ ghrāṇadhātunā yojayati na gandhadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ gandhadhātunā yojayati na ghrāṇavijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ ghrāṇavijñānadhātunā yojayati na jihvādhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ jihvādhātunā yojayati na rasadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ rasadhātunā yojayati na jihvāvijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ jihvāvijñānadhātunā yojayati na kāyadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ kāyadhātunā yojayati na spraṣṭavyadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ spraṣṭavyadhātunā yojayati na kāyavijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ kāyavijñānadhātunā yojayati na manodhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ manodhātunā yojayati na dharmadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ dharmadhātunā yojayati na manoviñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ manoviñānadhātunā yojayati tat kasya hetoḥ eṣa hi śāriputra paramayogo bodhisattvasya mahāsattvasya yad uta śūnyatāyogaḥ śūnyatāyāṃ śāriputra caran bodhisattvo mahāsattvo na śrāvakapratyekabuddhabhūmau patati buddhakṣetraṃ pariśodhayati sattvān paripācayati kṣipraṃ cānuttarāṃ samykasaṃbodhim abhisaṃbudhyate ye kecic chāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya yogās teṣāṃ prajñāpāramitāyogo 'gra ākhyāyate śreṣṭha ākhyāyate varaḥ pravara uttamo 'nuttaro 'samo'samasamaḥ praṇīta ākhyāyate tat kasya hetoḥ niruttaro hy eṣaḥ śāriputra (PSP1: 59) yogo yad uta prajñāpāramitāyogaḥ śūnyatāyogaḥ animittayogaḥ apraṇihitayogaḥ evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvo vyākṛta iti dhārayitavyaḥ āsannībhūto vyākaraṇasya evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ aprameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ sattvānām arthaṃ kariṣyati na cāsyaivaṃ bhaviṣyati māṃ buddhā bhagavanto vyākariṣyantīti aham āsannībhūto vyākaraṇasyeti ahaṃ buddhakṣetraṃ pariśodhayiṣyāmīti ahaṃ sattvān paripācayiṣyāmīti aham anuttarāṃ samyaksaṃbodim abhisaṃbudhya dharmacakraṃ pravartayiṣyāmīti tat kasya hetoḥ tathā hi sa dharmadhātuṃ na viviktīkaroti na ca dharmadhātor anyadharmaṃ samanupaśyati yaḥ prajñāpāramitāyāṃ caret yo vā buddhair bhagavadbhir vyākriyeta anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau tat kasya hetoḥ tathā hi bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato na sattvasaṃjñotpadyate tat kasya hetoḥ tathā hy atyantatayā sattvo notpadyate na nirudhyate anutpādānirodhadharmatvāt yasya ca notpādo na nirodhaḥ sa kathaṃ prajñāpāramitāyāṃ cariṣyati evaṃ caran bodhisattvo mahāsattvaḥ sattvānutpādatayā prajñāpāramitāyāṃ carati sattvaśūnyatayā prajñāpāramitāyāṃ carati sattvānupalabdhyā prajñāpāramitāyāṃ carati sattvaviviktatayā prajñāpāramitāyāṃ carati evaṃ hi śāriputra bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ paramayogo yad uta śūnyatāyogaḥ sarvān anyān yogān abhibhūyāvatiṣṭhate atra hi śāriputra yoge caran bodhisattvo mahāsattvo (PSP1: 60) mahāmaitrīm abhinirharati na ca mātsaryacittam utpādayati na dauḥśaulyacittam utpādayati na vyāpādacittam utpādayati na kuśīdacittam utpādayati na vikṣiptacittam utpādayati na dauṣprajñacittam utpādayati iti dharmmaratnāvavādaḥ evam ukte āyusmān śāriputro bhagavantam etad avocat yo bhagavan bodhisattvo mahāsattvo 'nena prajñāpāramitāvihāreṇa viharati sa kutaś cyuta ihopapadyate ito vā cyutaḥ kutropapatsyate evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat yaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvo 'nena prajñāpāramitāvihāreṇa viharati sa itaś cyuta ihaiva buddhakṣetre upapadyate anyebhyo vā buddhakṣetrebhyaś cyutas tuṣitebhyo vā devebhyaś cyuta ihopapadyate iti bodhisatvāṣṭamakaḥ tatra śāriputra yo 'yaṃ bodhisattvo mahāsattvo manuṣyebhya eva cyutvā manuṣyāṇām eva sabhāgatāyām upapadyate tasya bodhisattvasya mahāsattvasyāvinivartanīyān bodhisattvān mahāsattvān sthāpayitvā dhanvānīndriyāṇi bhavanti na ca kṣipraṃ prajñāpāramitāyogaṃ samāpadyate na cāsya dhāraṇīmukham abhimukhībhavati na ca samādhimukham yat punaḥ śāriputra evaṃ vadasi yo bhagavan bodhisattvo mahāsattva imaṃ prajñāpāramitāyogaṃ samāpadyate sa itaś cyutaḥ kutropapatsyata iti yaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattva imaṃ prajñāpāramitāyogaṃ samāpadyate sa ito buddhakṣetrāc cyutaḥ (PSP1: 61) buddhakṣetād buddhakṣetraṃ saṃkramiṣyati tatra buddhakṣetre buddhān bhagavata ārāgayiṣyati na kadācid buddhavirahito bhaviṣyati iti bodhisattvaśraddhānusārī yaḥ punaḥ śāriputrāyaṃ bodhisattvo mahāsattvo 'nyebhyo buddhakṣetrebhyaś cyuta ihopapadyate tasya tīkṣṇānīndriyāṇi bhavanti sa kṣipram imaṃ yogam āpadyate yad uta prajñāpāramitāyogam tasya jātivyativṛttasyāpy amī gambhīragambhīrā dharmā abhimukhībhavanti sa paścāt prajñāpāramitāyogaṃ samāapadyate yatra yatra buddhakṣetre upapadyate tatra tatra tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān ārāgayiṣyati yaḥ punaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ tuṣitebhyo devebhyaś cyutvā ihopapanno bhavati tasyāpi paṭutarāṇīndriyāṇi bhavanti avipramuṣitāḥ ṣaṭ pāramitāḥ sarvadhāraṇīsamādhimukhāni cābhimukhībhavanti iti bodhisattvadharmānusārī santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ caranto ghaṭamānā vyāyacchantaḥ sattvaparipākāyopāyakauśalyabalena srotaāpattiphalaṃ sākṣātkurvanti na ca te na manyante iti srotaāpannaḥ santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā anupāyakuśalā ye catvāri dhyānāni niṣpādayanti pāramitāsu ca caranti tena ca dhyānalābhena dīrghāyuṣkeṣu deveṣūpapadyante sacet tataś cyutvā manuṣyeṣu deveṣu vā upapadyante buddhāṃś ca bhagavata ārāgayiṣyanti (PSP1: 62) teṣām api dhanvānīndriyāṇi bhavanti na tīkṣṇāni santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā dhyānāni ca samāpadyante prajñāpāramitāyāṃ ca caranti te cānupāyakauśalyena dhyānāny utsṛjya kāmadhātāv upapadyante teṣām api śāriputra bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ dhanvānīndriyāṇi bhavanti na tīkṣṇāni iti dvitīyatṛtīyaphalapratipannakaḥ śraddhādhimuktaḥ santi śāriputra bodhisattvā mahasattvāś catvāri dhyānāny utpādya catvāryapramāṇāni samāpadyante catasra ārūpyasamāpattīḥ smṛtyupasthānasamyakprahāṇaṛddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgān samāpadyante mahākāruṇikā upāyakauśalyena copapadyante na dhyānavaśena nāpramāṇavaśena nārūpyasamāpattivaśena tatra copapadyante yatra tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān ārāgayiṣyanti te punaḥ prajñāpāramitāvihāreṇāvirahitā ihaiva bhadrakalpe anuttarāṃ samykasaṃbodhim abhisaṃbhotsyante iti dvitīyatṛtīyaphalapratipannako dṛṣṭiprāptaḥ santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvā ekajātipratibaddhā ye prajñāpāramitāyāṃ caranta upāyakauśalyena catvāri dhyānāni samāpadyante catvāry apramāṇāni catasra ārupyasamāpattīḥ smṛtyupasthānasamyakprahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgān bhāvayanti śūnyatāsamādhiṃ samāpadyante animittasamādhiṃ samāpadyante apraṇihitasamādhiṃ samāpadyante (PSP1: 63) na ca teṣāṃ vaśena gacchanti saṃmukhībhūtāṃś ca buddhān bhagavata ārāgayitvā tatra brahmacaryaṃ caritvā punar eva tuṣitānāṃ devānāṃ sabhāgagatāyai upapadyante te tatra yāvad āyus tiṣṭhanti te tatra yāvad āyuḥ sthitvā ahīnendriyāḥ smṛtimantaḥ saṃprajānanto anekair devakoṭīniyutaśatasahasraiḥ parivṛtāḥ puraskṛtā ihopapattiṃ sarśayitvā nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhyante iti sakṛdāgāmī santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ ṣaṇṇām abhijñānāṃ lābhino ye na kāmadhātau na rūpadhātau nārūpyadhātāv upapadyante api tu buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrāmanti tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān satkurvanto gurūkurvanto mānayantaḥ pūjayantaḥ santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ ṣaṇṇām abhijñānāṃ lābhinas te tābhir abhijñābhir vikrīḍanto buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrāmanti yeṣu buddhakṣetreṣu na śrāvakapratyekabuddhayānasya prajñaptir apy asti santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ ṣaṇṇām abhijñānāṃ lābhinas te tābhir abhijñābhir vikrīḍanto buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrāmanti yeṣu buddhakṣetreṣv amitam (PSP1: 64) āyuḥ santi śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ ṣaṇṇām abhijñānāṃ lābhinaḥ ye lokadhātor lokadhātuṃ saṃkrāmanti te tatropasaṃkramya yatra na buddhaśabdo na dharmaśabdo na saṅghaśabdas tatrāvasthitāḥ buddhaśabdaṃ ca dharmaśabdaṃ ca saṅghaśabdaṃ ca sattvānāṃ saṃśrāvayanti trayāṇāṃ ca ratnānāṃ varṇaṃ bhāṣant