Kinh Bát-nhã Hai mươi lăm ngàn bài tụng, Bản Dutt (Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā)

ḥsaṃsparśo nitya ity upaparīkṣate nānitya iti na sukha iti na duḥkha iti nātmeti nānātmeti na śānta iti nāśānta iti na śūnya iti nāśāunya iti na nimitta iti nānimitta iti na praṇihita iti nāpraṇihita ity upaparīkṣate na vivikta iti nāvivikta ity upaparīkṣate evaṃ cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedanā na nityety upaparīkṣate nānityeti na sukheti na duḥkheti nātmeti nānātmeti na śānteti nāśānteti na śūnyeti nāśāunyeti na nimitteti nānimitteti na praṇihiteti nāpraṇihitety upaparīkṣate na vivikteti nāviviktety upaparīkṣate na śrotrasaṃsparśapratyayavedanā na ghrāṇasaṃsparśapratyayavedanā na jihvāsaṃsparśapratyayavedanā na kāyasaṃsparśapratyayavedanā na manaḥsaṃsparśapratyayavedanā nityety upaparīkṣate nānityeti na sukheti na duḥkheti nātmeti nānātmeti na śānteti nāśānteti na śūnyeti nāśāunyeti na nimitteti nānimitteti na praṇihiteti nāpraṇihitety upaparīkṣate na vivikteti nāviviktety upaparīkṣate evaṃ dānapāramitā na nityety upaparīkṣate nānityeti na sukheti na duḥkheti nātmeti nānātmeti na śānteti nāśānteti na śūnyeti nāśāunyeti na nimitteti nānimitteti na praṇihiteti nāpraṇihitety upaparīkṣate na vivikteti nāviviktety upaparīkṣate na śīlapāramitā na kṣāntipāramitā na vīryapāramitā na dhyānapāramitā na prajñāpāramitā nityety upaparīkṣate nānityeti na sukheti na duḥkheti nātmeti nānātmeti na śānteti nāśānteti na śūnyeti nāśāunyeti na nimitteti nānimitteti na praṇihiteti nāpraṇihitety upaparīkṣate na vivikteti nāviviktety upaparīkṣate evam adhyātmaśūnyatā na nityety upaparīkṣate nānityeti na sukheti na duḥkheti nātmeti nānātmeti na śānteti nāśānteti na śūnyeti nāśāunyeti na nimitteti nānimitteti na praṇihiteti nāpraṇihitety upaparīkṣate na vivikteti nāviviktety upaparīkṣate na bahirdhāśūnyatā nādhyātmabahirdhāśūnyatā na śūnyatāśūnyatā na mahāśūnyatā na paramārthaśūnyatā na saṃskṛtaśūnyatā nātyantaśūnyatā nānavarāgraśūnyatā nānavakāraśūnyatā na prakṛtiśūnyatā na sarvadharmaśūnyatā na svalakṣaṇaśūnyatā nānupalambhaśūnyatā nābhāvasvabhāvaśūnyatā na bhāvaśūnyatā nābhāvaśūnyatā na svabhāvaśūnyatā na parabhāvaśūnyatā nityety upaparīkṣate nānityeti na sukheti na duḥkheti nātmeti nānātmeti na śānteti nāśānteti na śūnyeti nāśāunyeti na nimitteti nānimitteti na praṇihiteti nāpraṇihitety upaparīkṣate na vivikteti nāviviktety upaparīkṣate evaṃ smṛtyupasthānāni na nityānīti upaparīkṣante nānityānīti na sukhānīti na duḥkhānīti nātmānīti nānātmānīti na śāntānīti nāśāntānīti na śūnyānīti nāśāunyānīti na nimittānīti nānimittānīti
na praṇihitānīti nāpraṇihitānīty upaparīkṣante na viviktānīti nāviviktānīty upaparīkṣante evaṃ samyakprahāṇāni ṛddhipādā indriyāni balāni bodhyaṅgāni mārgā apramāṇadhyānāni ārūpyasamāpattayo daśabalāni vaiśāradyāni pratisaṃvidā aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ samādhayaḥ sarvadhāraṇīmukhāni sarvajñatā na nityeti upaparīkṣate nānityeti na sukheti na duḥkheti nātmeti nānātmeti na śānteti nāśānteti na śūnyeti nāśāunyeti na nimitteti nānimitteti na praṇihiteti nāpraṇihitety upaparīkṣate na vivikteti nāviviktety upaparīkṣate evaṃ hy āyuṣman śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran imān dharmān upaparīkṣate śāriputra āha kena kāraṇenāyuṣman subhūte evaṃ vadasi yo rūpasyānutpādo na tad rūpam yo vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ yo vijñānasyānutpādo na tad vijñānam evaṃ vyastasamasteṣu skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādeṣu pāramitāsu sarvaśūnyatāsu sarvabodhipakṣeṣu dharmeṣu apramāṇadhyānārūpyasamāpattiṣu baleṣu vaiśāradyeṣu (PSP1: 258) pratisaṃvitsu samādhidhāraṇīmukheṣv abhijñāsu aṣṭādaśāveṇikeṣu buddhadharmeṣu yaḥ sarvākārajñatāyā anutpādo na sā sarvākārajñateti subhūtir āha rūpam āyuṣman śāriputra śūnyaṃ rūpeṇa yā cāyuṣman śāriputra śūnyatā na tad rūpaṃ notpādaḥ anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa yo rūpasyānutpādo na tad rūpam vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ śūnyaṃ vijñānena yā cāyuṣman śāriputra śūnyatā na tad vijñānaṃ notpādaḥ anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa yo vijñānasyānutpādo na tad vijñānam dānapāramitā āyuṣman śāriputra śūnyā dānapāramitā yā cāyuṣman śāriputra śūnyatā na sā dānapāramitā notpādaḥ anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa yo dānapāramitāyā anutpādo na sā dānapāramitā śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramitā dhyānapāramitā prajñāpāramitā śūnyā prajñāpāramitayā yā cāyuṣman śāriputra śūnyatā na sā prajñāpāramitā notpādaḥ anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa yo prajñāpāramitāyā anutpādo na sā prajñāpāramitā adhyātmaśūnyatā āyuṣman śāriputra śūnyā adhyātmaśūnyatā yā cāyuṣman śāriputra śūnyatā na sā adhyātmaśūnyatā notpādaḥ anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa yo adhyātmaśūnyatāyā anutpādo na sā adhyātmaśūnyatā bahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatā śūnyatāśūnyatā mahāśūnyatā paramārthaśūnyatā saṃskṛtaśūnyatā atyantaśūnyatā anavarāgraśūnyatā anavakāraśūnyatā prakṛtiśūnyatā sarvadharmaśūnyatā svalakṣaṇaśūnyatā anupalambhaśūnyatā abhāvasvabhāvaśūnyatā bhāvaśūnyatā abhāvaśūnyatā svabhāvaśūnyatā parabhāvaśūnyatā śūnyā parabhāvaśūnyatayā yā cāyuṣman śāriputra śūnyatā na sā parabhāvaśūnyatā notpādaḥ anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa yo parabhāvaśūnyatāyā anutpādo na sā parabhāvaśūnyatā smṛtyupasthānāny āyuṣman śāriputra śūnyāni smṛtyupasthānāni yā cāyuṣman śāriputra śūnyatā na tāni smṛtyupasthānāni notpādaḥ anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa yo smṛtyupasthānānām anutpādo na tāni smṛtyupasthānāni samyakprahāṇāny ṛddhipādā indriyāni balāni bodhyaṅgāni mārgā apramāṇadhyānāny ārūpyasamāpattayo daśabalāni vaiśāradyāni pratisaṃvidā aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ sarvākārajñatā śūnyā sarvākārajñatayā yā cāyuṣman śāriputra śūnyatā na sā sarvākārajñatā notpādaḥ anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa yaḥ sarvākārajñatāyā anutpādo na sā sarvākārajñatā śāriputra āha kiṃ kāraṇam āyuṣman subhūte evaṃ vadasi yo rūpasya vyayo na tad rūpam yo vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ yo vijñānasya vyayo na tad vijñānam iti evaṃ vyastasamasteṣu skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādeṣu pāramitāsu sarvaśūnyatāsu sarvabodhipakṣeṣu dharmeṣu apramāṇadhyānārūpyasamāpattiṣu baleṣu vaiśāradyeṣu pratisaṃvitsv aṣṭādaśasv āveṇikeṣu buddhadharmeṣu yaḥ sarvākārajñatāyā vyayo na sā sarvākārajñatā subhūtir āha tathā hy āyuṣman śāriputra yaś ca vyayo yac ca rūpaṃ yac cādvaidhīkāraṃ yā ca vedanā yā ca saṃjñā ye ca saṃskārā yac ca vijñānaṃ sarva ete dharmā na saṃyuktā na visaṃyuktā arūpiṇo 'nidarśanā apratighā ekalakṣaṇā yad utālakṣaṇāḥ evaṃ vyastasamasteṣu skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādeṣu pāramitāsu sarvaśūnyatāsu sarvabodhipakṣeṣu dharmeṣu apramāṇadhyānārūpyasamāpattiṣu baleṣu vaiśāradyeṣu pratisaṃvitsu buddhadharmasamādhidhāraṇīmukheṣu yaś ca vyayo yāvat sarvākārajñatā yac cādvaidhīkāraṃ sarva ete dharmā na saṃyuktāḥ arūpiṇo 'nidarśanā apratighā ekalakṣaṇā yad utālakṣaṇāḥ anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa yo rūpasya vyayo na tad rūpam evaṃ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ yo vijñānasya vyayo na tad vijñānam evaṃ vyastasamasteṣu skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādaśūnyatāsu samādhidhāraṇīmukheṣu yāvad yaḥ sarvākārajñatāyā vyayo na sā sarvākārajñatā śāriputra āha kena kāraṇenāyuṣman subhūte evaṃ vadasi yad idam ucyate rūpam ity advayasyaiṣā gaṇanā kṛteti vedanā saṃjñā saṃskārāḥ yad idam ucyate vijñānam ity advayasyaiṣā gaṇanā kṛteti yāvad yad idam ucyate sarvākārajñatety advayasyaiṣā gaṇanā kṛteti subhūtir āha tathā hy āyuṣman śāriputra nānyo 'nutpādo 'nyad rūpam anutpāda eva (PSP1: 259) rūpam rūpam evānutpādaḥ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ nānyo 'nutpādo 'nyad vijñānam vijñānam evānutpādo 'nutpāda eva vijñānam anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa yad etad ucyate rūpam ity advayasyaiṣā gaṇanā kṛtā vedanā saṃjñā saṃskārāḥ yad etad ucyate vijñānam ity advayasyaiṣā gaṇanā kṛtā evaṃ vyastasamasteṣu skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādeṣu pāramitāsu sarvaśūnyatāsu sarvabodhipakṣeṣu dharmeṣu apramāṇadhyānārūpyasamāpattiṣu baleṣu vaiśāradyeṣu pratisaṃvitsu samādhidhāraṇīmukheṣu tathā hy āyuṣman śāriputra nānyo 'nutpādo 'nyā sarvākārajñatā anutpāda eva sarvākārajñatā sarvākārajñataivānutpādaḥ anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa yad etad ucyate sarvākārajñatety advayasyaiṣā gaṇanā kṛtā punar aparam āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat yasmin samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye rūpasyānutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya vedanā saṃjñā saṃskārāḥ vijñānasyānutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya ātmano 'nutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya evaṃ sattvajīvapoṣapuruṣapudgalamanujamānavakārakavedakajānakapaśyakasyānutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya evaṃ vyastasamastānāṃ skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādābhijñānām anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya dānapāramitāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya śīlapāramitāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya kṣāntipāramitāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya vīryapāramitāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya dhyānapāramitāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya prajñāpāramitāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya adhyātmaśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya bahirdhāśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya adhyātmabahirdhāśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya śūnyatāśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya mahāśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya paramārthaśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya saṃskṛtaśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya atyantaśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya anavarāgraśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya anavakāraśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya prakṛtiśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya sarvadharmaśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya svalakṣaṇaśūnyatāyā
anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya anupalambhaśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya abhāvasvabhāvaśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya bhāvaśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya abhāvaśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya svabhāvaśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya parabhāvaśūnyatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya smṛtyupasthānānām anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya evaṃ samyakprahāṇasamyakprahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgāpramāṇadhyānārūpyasamāpattidaśabalavaiśāradyapratisaṃvidaṣṭādaśāveṇikabuddhadharmāṇāṃ sarvākārajñatāyā anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya pṛthagjanasyānutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya pṛthagjanadharmāṇām anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya evaṃ srotaāpannasya srotaāpannadharmāṇāṃ sakṛdāgāminaḥ sakṛdāgāmidharmāṇām anāgāmino 'nāgāmidharmāṇām arhato arhaddharmāṇāṃ pratyekabuddhasya pratyekabuddhadharmāṇāṃ bodhisattvasya bodhisattvadharmāṇāṃ buddhasyānutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya buddhadharmāṇām anutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya śāriputra āha yathāham āyuṣmataḥ subhūter bhāṣitasyārtham ājānāmi tathā rūpam anutpādo vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam anutpādo yāvad vyastasamastā skandhā anutpādā dhātavo 'nutpādāḥ ātmānutpādadaḥ sattvo 'nutpādo jīvo 'nutpādo poṣo 'nutpādo puruṣo 'nutpādo pudgalo 'nutpādo manujo 'nutpādo mānavo 'nutpādo kārako 'nutpādo vedako 'nutpādo jānakao 'nutpādo paśyako 'nutpādo evaṃ vyastasamastāḥ skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādābhijñā anutpādāḥ dānapāramitānutpādaḥ śīlapāramitānutpādaḥ kṣāntipāramitānutpādo vīryapāramitānutpādo dhyānapāramitānutpādaḥ prajñāpāramitānutpādo adhyātmaśūnyatānutpādo bahirdhāśūnyatānutpādo 'dhyātmabahirdhāśūnyatānutpādaḥ śūnyatāśūnyatānutpādo mahāśūnyatānutpādaḥ paramārthaśūnyatnutpādaḥ saṃskṛtaśūnyatānutpādo 'tyantaśūnyatānutpādo 'navarāgraśūnyatānutpādo 'navakāraśūnyatānutpādaḥ prakṛtiśūnyatānutpādaḥ sarvadharmaśūnyatānutpādaḥ svalakṣaṇaśūnyatānutpādo 'nupalambhaśūnyatānutpādo 'bhāvasvabhāvaśūnyatānutpādo bhāvaśūnyatānutpādo 'bhāvaśūnyatānutpādaḥ svabhāvaśūnyatānutpādaḥ parabhāvaśūnyatānutpādaḥ smṛtyupasthānāny anutpādāḥ samyakprahāṇāny anutpādā ṛddhipādā anutpādāḥ indriyāny anutpādāḥ balāny anutpādāḥ bodhyaṅgāny anutpādāḥ mārgā anutpādā apramāṇadhyānāny anutpādā ārūpyasamāpattayo 'nutpādā daśabalāny anutpādā vaiśāradyāny anutpādāḥ pratisaṃvidā anutpādā aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā anutpādāḥ sarvākārajñatāanutpādaḥ pṛthagjano 'nutpādaḥ pṛthagjanadharmā anutpādāḥ srotaāpanno 'nutpādaḥ srotaāpannadharmā anutpādāḥ sakṛdāgāmy anutpādaḥ sakṛdāgāmidharmā anutpādā anāgāmy anutpādo 'nāgāmidharmā anutpādā arhan anutpādo 'rhaddharmā anutpādā pratyekabuddho 'nutpādaḥ pratyekabuddhadharmā anutpādā bodhisattvo 'nutpādo bodhisattvadharmā anutpādāḥ buddho 'nutpādo buddhadharmā anutpādāḥ yadi cāyuṣman subhūte rūpam apy anutpādo yāvad buddhadharmā apy anutpādāḥ nanv āyuṣman subhūte prāptaiva śrāvakeṇa śrāvakabodhiḥ pratyekabuddhayānikena pratyekabuddhabodhiḥ bodhisattvena prāptaiva sarvākārajñatā bhavati pañcānāñ ca gatīnāṃ bhedo na bhaviṣyati prāptaiva bhavati bodhisattvena mahāsattvena pañcavidhā bodhir yadi cāyuṣman subhūte sarvadharmā anutpādāḥ kim arthaṃ srotaāpannena (PSP1: 260) trayāṇāṃ saṃyojanānāṃ prahāṇāya mārgo bhāvayitavyaḥ sakṛdāgāminā rāgadoṣamohānāṃ tanutāyai mārgo bhāvayitavyaḥ anāgāminā pañcānām avarabhāgīyānāṃ saṃyojanānāṃ prahāṇāya mārgo bhāvayitavyaḥ arhatā pañcordhvabhāgīyānāṃ saṃyojanānāṃ prahāṇāya mārgo bhāvayitavyaḥ pratyekabuddhayānikaiḥ pratyekabodhiprāptaye mārgo bhāvayitavyaḥ kiṃ kāraṇaṃ bodhisattvo duṣkaracārikāṃ carati yāni tāni sattvānāṃ kṛtaśo duḥkhāni pratyanubhavati kiṃ kāraṇaṃ tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhenānuttarā samyaksaṃbodhir abhisaṃbuddhā kiṃ kāraṇaṃ tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena dharmacakraṃ pravartitam subhūtir āha nāham āyuṣman śāriputra anutpannasya dharmasya prāptim icchāmi nāpy abhisamayaṃ nāham anutpādasya srotaāpannam icchāmi na srotaāpattiphalaṃ na sakṛdāgāminaṃ na sakṛdāgāmiphalaṃ nānāgāminaṃ nānāgāmiphalaṃ nārhatvaṃ nārhatvaphalaṃ nānutpādasya pratyekāṃ bodhim icchāmi na pratyekabuddhatvaṃ nāham āyuṣman śāriputra icchāmi bodhisattvaṃ duṣkaracārikāṃ carantaṃ nāpi bodhisattvo duṣkarasaṃjñayā carati tat kasya hetoḥ na hi śakya āyuṣman śāriputra duṣkarasaṃjñāyāṃ sthitvā aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām arthaṃ kartum api tu khalu punar āyuṣman śāriputra mātṛsaṃjñāṃ sarvasattveṣu janayitvā pitṛsaṃjñāṃ bhrātṛsaṃjñāṃ putrasaṃjñām ātmasaṃjñāṃ janayitvā śakyo 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām artham kartum api tu khalu punar āyuṣman śāriputra bodhisattvena mahāsattvena evaṃ cittam utpādayitavyam yathā ātmā ātmeti cocyate atyantatayā anutpanna ātmā evaṃ sarveṣv ādhyātmikabāhyeṣu dharmeṣu saṃjñotpādayitavyā saced evaṃ saṃjñām utpādayiṣyati na duṣkarasaṃjñāṃ bhaviṣyati tat kasya hetoḥ tathā hi te bodhisattvāḥ sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ kañcid dharmaṃ notpādayante nopalabhante nāham āyuṣman śāriputra anutpādatathāgatam icchāmi nāpy anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ nāpi dharmacakrapravartanaṃ nāpīcchāmi anutpannena dharmeṇānutpannāṃ prāptiṃ prāpyamāṇām śāriputra āha kiṃ punar āyuṣman subhūte anutpannena dharmeṇa utpannā prāptiḥ prāpyate atha utpannena dharmeṇa anutpannā prāptiḥ prāpyate (PSP1: 261) subhūtir āha nāham āyuṣman śāriputra utpannena dhameṇānutpannāṃ prāptiṃ prāpyamāṇām icchāmi nāpy anutpannenotpannāṃ prāptiṃ prāpyamāṇām śāriputra āha kiṃ punar āyuṣman subhūte anutpannena dharmeṇa prāptim icchasi atha votpannena dharmeṇa prāptim icchasi subhūtir āha nāham āyuṣman śāriputra anutpannena dharmeṇa prāptim icchāmi nāpy utpannena dharmeṇa prāptim icchāmi śāriputra āha kiṃ punar āyuṣman subhūte nāsti prāptir nāsty abhisamayaḥ subhūtir āha asty āyuṣman śāriputra prāptir asty abhisamayo na punar dvayam api tu khalu punar āyuṣman śāriputra lokavyavahāreṇa prāptiś cābhisamayaś ca prajñapyate lokavyavahāreṇa srotaāpanno vā sakṛdāgāmī vā anāgāmī vā arhan vā pratyekabuddho vā bodhisattvo vā buddho vā prajñapyate na punaḥ paramāthena prāptir nābhisamayo na srotaāpanno na sakṛdāgāmī nānāgāmī nārhan na pratyekabuddho na bodhisattvo na buddhaḥ śāriputra āha anutpanno dharma ity āyuṣman subhūte pratibhāti mantrayitum subhūtir āha anutpanno dharmo 'nutpanno dharma ity āyuṣman śāriputra yad vadasi pratibhāti mantrayitum iti anutpādo 'pi ye āyuṣman śāriputra pratibhāti mantrayitum tat kasya hetoḥ tathā hy āyuṣman śāriputra yaś cānutpanno dharmo yac ca pratibhānaṃ ye ca mantrā yā cānutpattiḥ sarve ete dharmā na saṃyuktā na visaṃyuktā arūpiṇo 'nidarśanā apratighā ekalakṣaṇā yad utālakṣaṇāḥ śāriputra āha anutpādo 'py āyuṣman subhūte mantraḥ anutpādaḥ pratibhānam anutpādo dharmas te 'pi dharmā anutpannā yān ārabhya pratibhāti mantrayitum subhūtir āha evam etad āyuṣman śāriputra anutpādo mantraḥ anutpādaḥ pratibhānam anutpādo dharmas te 'pi dharmā anutpannā yān ārabhya pratibhāti mantrayitum tat kasya hetoḥ tathā hy āyuṣman śāriputra rūpam anutpādaḥ evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ vijñānam anutpādaḥ evaṃ vyastasamastāḥ skandhadhātavaḥ āyatanāni pratītyasamutpādāḥ pāramitāḥ sarvaśūnyatāḥ sarvabodhipakṣā dharmā apramāṇadhyānārūpyasamāpattayo balāni vaiśāradyāni pratisaṃvidaḥ samādhidhāraṇīmukhāny abhijñā aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā anutpādāḥ (PSP1: 262) srotaāpannaḥ sakṛdāgāmy anāgāmy arhan pratyekabuddho bodhisattvaḥ sarvajñaḥ sarvākārajñaḥ sarvākārajñatā 'py anutpādaḥ śāriputra āha evam etad āyuṣman subhūte anutpādo mantraḥ anutpādaḥ pratibhānam anutpādo dharmas te 'pi dharmā anutpannā yān ārabhya pratibhāti mantrayitum yāvat skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādāḥ pāramitāḥ sarvaśūnyatāḥ sarvabodhipakṣā dharmā apramāṇadhyānārūpyasamāpattayo balāni vaiśāradyāni pratisaṃvidaḥ
samādhidhāraṇīmukhāny abhijñā aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ peyālam yāvat sarvākārajñatāpy anutpādaḥ śāriputra āha kiṃ punar āyuṣman subhūte yathaiva lokavyavahāreṇa prāptiś cābhisamayaś ca evaṃ pañcāṇāṃ gatīnāṃ saṃbhedo bhavati lokavyavahāreṇa paramārthato na bhavati subhūtir āha evam etad āyuṣman śāriputra evam etat yathaiva lokavyavahāreṇa prāptiś cābhisamayaś ca evaṃ pañcāṇāṃ gatīnāṃ saṃbhedo bhavati lokavyavahāreṇa paramārthato na bhavati nātra khalu punaḥ paramārthena tat kasya hetoḥ tathā hy āyuṣman śāriputra paramārthe na karma na vipāko notpādo na nirodho na saṃkleśo na vyavadānam śāriputra āha kiṃ punar āyuṣman subhūte anutpanno dharma utpadyate utāho utpanno dharma utpadyate subhūtir āha nāham āyuṣman śāriputra utpannasya dharmasya utpādam icchāmi nāpy anutpannasya dharmasya utpādam icchāmi śāriputra āha katamasyāyuṣman subhūte anutpannasya dharmasyotpādaṃ necchāmi subhūtir āha rūpasyāham āyuṣman śāriputra anutpannasya dharmasya svabhāvaśūnyotpādaṃ necchāmi vedanayā saṃjñayā saṃskārānām vijñānasyāham āyuṣman śāriputra anutpannasya dharmasya svabhāvaśūnyotpādaṃ necchāmi evaṃ vyastasamastānāṃ skandhadhātvāyatanānāṃ pratītyasamutpādānāṃ pāramitānāṃ sarvaśūnyatānāṃ sarvabodhipakṣānāṃ dharmāṇāṃ apramāṇadhyānārūpyasamāpattīnāṃ balānāṃ vaiśāradyānāṃ pratisaṃvidāṃ samādhidhāraṇīmukhānām abhijñānāṃ aṣṭādaśāveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ bodher apy aham āyuṣman śāriputra anutpannāyāḥ svabhāvaśūnyāyā utpādaṃ necchāmi śāriputra āha kiṃ punar āyuṣman subhūte utpāda utpadyate athānutpāda utpadyate subhūtir āha na hy āyuṣman śāriputra utpāda utpadyate nāpy anutpāda utpadyate tat kasya hetoḥ tathā hi āyuṣman śāriputra yaś cotpādo yaś cānutpādo dvāv apy etau dharmau na saṃyuktau na visaṃyuktau arūpiṇau anidarśanau apratighau ekalakṣaṇau yad utālakṣaṇau anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa notpāda utpadyate nāpy anutpāda utpadyate anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa anutpādo mantro 'nutpādaḥ pratibhānam anutpādo dharmas te 'pi dharmā anutpannā yān ārabhya pratibhāti mantrayitum (PSP1: 263) śāriputra āha dharmakāyikānām āyuṣmān subhūtir agratāyāṃ sthāpayitavyaḥ tat kasya hetoḥ tathā hi āyuṣmān subhūtir yad yad eva paripraśnīkriyate tatas tata eva niḥsarati subhūtir āha dharmataiṣā āyuṣman śāriputra tathāgataśrāvakāṇām aniśritasarvadharmāṇāṃ te yato yata eva paripṛcchyante tatas tata eva niḥsaranti tat kasya hetoḥ yathāpi nāmāniśritatvāt sarvadharmāṇām śāriputra āha katham āyuṣman subhūte aniśritāḥ sarvadharmāḥ subhūtir āha rūpam āyuṣman śāriputra prakṛtiśūnyaṃ taṃ nādhyātmaniśritaṃ na bahirdhāniśritaṃ nobhayam antareṇopalabhyate vedanā saṃjñā saṃskārāḥ vijñānam āyuṣman śāriputra prakṛtiśūnyaṃ taṃ nādhyātmaniśritaṃ na bahirdhāniśritaṃ nobhayam antareṇopalabhyate cakṣur āyuṣman śāriputra prakṛtiśūnyaṃ taṃ nādhyātmaniśritaṃ na bahirdhāniśritaṃ nobhayam antareṇopalabhyate śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyaḥ mana āyuṣman śāriputra prakṛtiśūnyaṃ taṃ nādhyātmaniśritaṃ na bahirdhāniśritaṃ nobhayam antareṇopalabhyate rūpam āyuṣman śāriputra prakṛtiśūnyaṃ taṃ nādhyātmaniśritaṃ na bahirdhāniśritaṃ nobhayam antareṇopalabhyate śabdo gandho rasaḥ spraṣṭavyam dharma āyuṣman śāriputra prakṛtiśūnyaḥ sa nādhyātmaniśrito na bahirdhāniśrito nobhayam antareṇopalabhyate cakṣurvijñānam āyuṣman śāriputra prakṛtiśūnyaṃ taṃ nādhyātmaniśritaṃ na bahirdhāniśritaṃ nobhayam antareṇopalabhyate śrotravijñānaṃ ghrāṇavijñānaṃ jihvāvijñānaṃ kāyavijñānam manovijñānam āyuṣman śāriputra prakṛtiśūnyaṃ taṃ nādhyātmaniśritaṃ na bahirdhāniśritaṃ nobhayam antareṇopalabhyate smṛtyupasthānāny āyuṣman śāriputra prakṛtiśūnyāni tāni nādhyātmaniśritāni na bahirdhāniśritāni nobhayam antareṇopalabhyante samyakprahāṇāny ṛddhipādā indriyāni balāni bodhyaṅgāni mārgā apramāṇadhyānāny ārūpyasamāpattayo daśabalāni vaiśāradyāni pratisaṃvidāḥ aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā āyuṣman śāriputra prakṛtiśūnyāḥ te nādhyātmaniśritā na bahirdhāniśritā nobhayam antareṇopalabhyante anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa sarvadharmā aniśritāḥ prakṛtiśūnyatām upādāya evaṃ hi āyuṣman śāriputra bodhisattvena mahāsattvena ṣaṭsu pāramitāsu carato rūpaṃ pariśodhayitavyam vedanā saṃjñā saṃskārāḥ vijñānaṃ pariśodhayitavyam evaṃ vyastasamastāḥ skandhadhātavaḥ āyatanāni pratītyasamutpādāḥ pāramitāḥ sarvaśūnyatāḥ sarvabodhipakṣāni dharmā apramāṇadhyānārūpyasamāpattayo balāni vaiśāradyāni pratisaṃvidaḥ samādhidhāraṇīmukhāny abhijñā aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ pariśodhayitavyāḥ yāvat sarvākārajñatā pariśodhayitavyā iti sarvākārajñatāniryāṇam śāriputra āha katham āyuṣman subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran bodhisattvamārgaṃ pariśodhayati subhūtir āha asti āyuṣman śāriputra dānapāramitā laukikī asti lokottarā evaṃ śīlapāramitā laukikī asti lokottarā kṣāntipāramitā laukikī asti lokottarā vīryapāramitā laukikī asti lokottarā dhyānapāramitā laukikī lokottarā asti prajñāpāramitā laukikī asti lokottarā śāriputra āha katamā āyuṣman subhūte dānapāramitā laukikī katamā lokottarā subhūtir āha laukikī āyuṣman śāriputra dānapāramitā iha bodhisattvo mahāsattvo dāyako bhavati dānapatiḥ śramaṇabrāhmaṇakṛpaṇavanīpakādhvagebhyo yācanakebhyo dātā bhavati annārthikebhyo 'nnaṃ dadāti pānayānavasanagandhamālyavilepanapuṣpadhūpacūrṇavāsopāśrayapratiśrayajīvitapariṣkāropakaraṇaśayanāsanabhaiṣajyārthikebhyo (PSP1: 264) 'nnapānayānavasanagandhamālyavilepanapuṣpadhūpacūrṇavāsopāśrayapratiśrayānyatarānyatarajīvitapariṣkāropakaraṇabhaiṣajyadātā bhavati putrārthikebhyaḥ putraṃ dadāti duhitryarthikebhyo duhitaraṃ dadāti bhāryārthikebhyo bhāryāṃ dadāti rāṣṭrārthikebhyo rājyāni dadāti śirorthikebhyaḥ śiro dadāti aṅgārthikebhyo 'ṅgāni dadāti
māṃsaśoṇitamajjārthikebhyo māṃsaśoṇitamajjāno dadāti tac ca sanniśritaṃ parityajati tasyaivaṃ bhavati ahaṃ dadāmi eṣa parigṛhṇīte idaṃ dānam ahaṃ nirmatsaraḥ sarvasvaṃ parityajāmi ahaṃ buddhājñāṃ karomi ahaṃ dānapāramitāyāṃ carāmi aham etad dānaṃ sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayāmi tac cānupalambhayogena anena ca dānena dānaphalena ca sarvasattvā dṛṣṭa eva dharme sukhitā bhavantu anupādāya parinirvāntu sa tribhiḥ saṅgaiḥ sakto dānaṃ dadāti katamais tribhir yad uta ātmasaṃjñayā parasaṃjñayā dānasaṃjñayā ca ebhis tribhiḥ saṅgaiḥ sakto dānaṃ dadāti iyam ucyate laukikī dānapāramiteti tathā hi āyuṣman śāriputra lokato na calati noccalati na saṃkrāmati tenocyate laukikī dānapāramitā iti tatra katamā lokottarā dānapāramitā yad uta trimaṇḍalapariśuddhiḥ tatra katamā trimaṇḍalapariśuddhiḥ iha bodhisattvo mahāsattvo dānaṃ dadat nātmānam upalabhate pratigrāhakaṃ nopalabhate dānañ ca nopalabhate tad vipākañ ca nopalabhate iyam āyuṣman śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya trimaṇḍalapariśuddhiḥ punar aparam āyuṣman śāriputra bodhisattvo mahāsattvo dānaṃ dadat na sarvasattvebhyas tad dānaṃ niryātayati sattvāṃś ca nopalabhate ātmānaṃ ca nopalabhate tac ca dānam anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati na ca bodhim upalabhate iyam ucyate lokottarā dānapāramiteti (PSP1: 265) kena kāraṇenocyate lokottarā dānapāramiteti tathā hy āyuṣman śāriputra lokāc calati uccalati saṃkrāmati tena kāraṇenocyate lokottarā dānapāramiteti evaṃ śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramitā dhyānapāramitā śāriputra āha katamā āyuṣman subhūte prajñāpāramitā laukikī katamā lokottarā subhūtir āha laukikī āyuṣman śāriputra prajñāpāramitā iha bodhisattvo mahāsattvo dānaṃ dadāti upalambhaniśrito mātsaryacittaṃ mayā nigrahītavyam iti tac cātmasattvadānasaṃjñāniśritaḥ sarvasvaṃ parityajati bāhyaṃ vā ādhyātmikaṃ vā vastu upāttaṃ vā anupāttaṃ vā nāsti kiñcid yat na parityajati tac ca kuśalamūlaṃ bodhaye pariṇāmayati sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā upalambhaniśritaḥ sa śīlaṃ sevate dhūtaguṇapratiṣṭhitaḥ kāyavākcittopalambhaniśritas tāṃś ca daśakuśalān karmapathān sevamānaḥ ātmadṛṣṭyāṃ sattvadṛṣṭyāṃ kuśaladṛṣṭyāṃ niśritaḥ bodhim upalabhya sarvasattvasādhāraṇāni śīlāni bodhaye pariṇāmayati tac copalambhena ātmānam utkarṣayati parān paṃsayati sa sarvasattvānāṃ duṣkṛtāni kṣamate ātmasattvakṣāntidṛṣṭiniśritas tac ca kuśalam anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā upalambhayogena sa vīryam ārabhate kāyam upalambhamānaḥ cittam upalambhamānaḥ puṇyasambhāram upalambhamāno jñānasambhāram upalambhamāna ātmānam upalambhamāno bodhim upalambhamānaḥ tena ca vīryārambhena manyate tac ca sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā upalambhayogenānuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati sa maitrīkaruṇāmuditopekṣāṃ bhāvayati dhyānasamāpattīḥ samāpadyate vyuttiṣṭhate ca tā āsvādayati tā āsvādayan manyate sarvasattvasādhāraṇāni ca kuśalamūlāni upalambhadṛṣṭiko bodhaye pariṇāmayati iyam ucyate laukikī prajñāpāramitā sa śūnyatāṃ bhāvayan rūpaṃ śūnyam iti upalabhate vedanā saṃjñā saṃskārāḥ vijñānaṃ śūnyam iti upalabhate yāvad buddhabodhiṃ copalabhate upalambhayogena tāni kuśalamūlāni sarvasattvasādhāraṇāni kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati taṃ (PSP1: 266) copalambhayogena sarvapāpaṃ pratideśayaty upalambhayogena ātmanaś ca pareṣāṃ ca puṇyam anumodate ātmanaś ca parasya cārthāya upalabhamānaḥ sarvabuddhān adhyeṣayate anupāyena triḥkṛtvaḥ puṇyaṃ sarvajñatāyai pariṇāmayati sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā iyam ucyate laukikī prajñāpāramitā tatra katamā lokottarā prajñāpāramitā ātmasattvadeyabodhyanupalabdhyā trimaṇḍalapariśuddhyā dānapāramitāṃ pariśodhayati bodhāya ātmasattvaśīlabodhyanupalabdhyā trimaṇḍalapariśuddhyā śīlapāramitāṃ pariśodhayati bodhāya ātmasattvakṣamābodhyanupalabdhyā trimaṇḍalapariśuddhyā kṣāntipāramitāṃ pariśodhayati bodhāya cātmakāyacittavīryapuṇyajñānabodhyanupalabdhyā trimaṇḍalapariśuddhyā vīryapāramitāṃ pariśodhayati bodhāya ātmasattvadhyānasamādhisamāpattibodhyanupalabdhyā trimaṇḍalapariśuddhyā dhyānapāramitāṃ pariśodhayati bodhāya ātmasattvasarvadharmānupalabdhyā trimaṇḍalapariśuddhyā prajñāpāramitāṃ pariśodhayati bodhāya sarvakuśalamūlāni cānuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati nirviśeṣapariṇāmenānuttarapariṇāmena asamasamapariṇāmena acintyātulyapariṇāmena aprameyapariṇāmena iyam ucyate lokottarā prajñāpāramitā kena kāraṇena laukikī loko yābhir bhavati lokaṃ vā yābhir nivartayati lokena vā yāḥ samāḥ lokāya vā yābhir dīyate lokāt vā yābhir niḥsarati lokasya vā yā bhavāya loke vā bhavā yās tā laukikyaḥ tatra katamā lokottarā
loko yābhir uttārayati lokaṃ yābhir uttārayati lokena vā yābhir uttāryate ālokāya vā yā bhavati lokāt vā yābhir niḥsarati lokasya vā yā uttaraṇāya loke vā yā uttarās tā lokottarā iti evaṃ hy āyuṣman śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran bodhimārgaṃ pariśodhayati śāriputra āha katama āyuṣman subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya bodhimārgaḥ (PSP1: 267) subhūtir āha catvāry āyuṣman śāriputra smṛtyupasthānāni bodhisattvasya mahāsattvasya bodhimārgaḥ catvāri samyakprahāṇāni catvāra ṛddhipādāḥ pañcendriyāṇi pañcabalāni bodhyaṅgāni āryāṣṭāṅgo mārgaḥ śūnyatāvimokṣamukham animittavimokṣamukham apraṇihitavimokṣamukham adhyātmaśūnyatā bahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatā yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatā sarvasamādhayaḥ sarvadhāraṇīmukhāni catvāry apramāṇāni catvāri dhyānāni catasra ārūpyasamāpattayo daśa tathāgatabalāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā mahākaruṇā ayam ucyate āyuṣman śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya bodhimārgaḥ śāriputra āha katamasyā āyuṣman subhūte pāramitāyā ayaṃ puruṣakāraḥ subhūtir āha prajñāpāramitāyā āyuṣman śāriputra ayaṃ puruṣakāraḥ tat kasya hetoḥ tathā hy āyuṣman śāriputra prajñāpāramitā janayitrī sarveṣāṃ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ śrāvakapratyekabuddhadharmāṇāṃ bodhisattvadharmāṇāṃ buddhadharmāṇām prajñāpāramitā āyuṣman śāriputra pratigrāhikā sarveṣāṃ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ śrāvakapratyekabuddhadharmāṇāṃ bodhisattvadharmāṇām prajñāpāramitāyām āyuṣman śāriputra śikṣitvā taiḥ paurvakais tathāgatair arhadbhiḥ samyaksaṃbuddhair anuttarā samyaksaṃbodhir abhisaṃbuddhā anāgatā apy āyuṣman śāriputra tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā ihaiva prajñāpāramitāyāṃ śikṣitvānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyante ye 'py etarhi āyuṣman śāriputra daśasu dikṣu loke tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhās tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ deśayanti te 'pi sarve ihaiva prajñāpāramitāyāṃ śikṣitvā anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhāḥ sacet punar āyuṣman śāriputra asyāṃ prajñāpāramitāyāṃ bhāṣyamāṇāyāṃ bodhisattvasya mahāsattvasya na bhavati kāṃkṣāyitatvaṃ na bhavati dhanvāyitatvaṃ veditavyam etad āyuṣman śāriputra viharaty ayaṃ bodhisattvo mahāsattvo 'nena vihāreṇāvirahitaś cānena manasikāreṇa yad uta sarvasattvaparitrāṇāya sarvasattvāparityāgamanasikāreṇa mahākaruṇāmanasikāreṇa śāriputra āha yad āyuṣmān subhūtir evam āha viharaty ayaṃ bodhisattvo mahāsattvo 'nena vihāreṇāvirahitaś cānena manasikāreṇeti evaṃ saty āyuṣman subhūte sarvasattvā api (PSP1: 268) bodhisattvā bhaviṣyanti tat kasya hetoḥ tathā hy āyuṣman subhūte sarvasattvā avirahitā manasikāreṇa subhūtir āha sādhu sādhu āyuṣman śāriputra upālapsye tvāṃ artha evāyuṣmatā śāriputreṇa bhūtapadābhidhānena parigṛhītaḥ tat kasya hetoḥ sattvāsattayāyuṣman śāriputra manasikārāsattā veditavyā sattvaśūnyatayā manasikāraśūnyatā veditavyā sattvāsvabhāvatayā manasikārāsvabhāvatā veditavyā sattvaviviktatayā manasikāraviviktatā veditavyā sattvānabhisaṃbodhanatayā manasikārānabhisaṃbodhanatā veditavyā rūpāsattayā rūpaśūnyatayā rūpāsvabhāvatayā rūpaviviktatayā rūpānabhisaṃbodhanatayā manasikārānabhisaṃbodhanatā veditavyā vedanā saṃjñā saṃskārāḥ vijñānāsattayā vijñānaśūnyatayā vijñānāsvabhāvatayā vijñānaviviktatayā vijñānānabhisaṃbodhanatayā manasikārānabhisaṃbodhanatā veditavyā evaṃ vyastasamasteṣu skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādeṣu pāramitāsu sarvaśūnyatāsu sarvabodhipakṣeṣu dharmeṣu apramāṇadhyānārūpyasamāpattiṣu baleṣu vaiśāradyeṣu pratisaṃvitsu samādhidhāraṇīmukheṣv abhijñāsu aṣṭādaśāveṇikeṣu buddhadharmeṣu sarvākārajñatāsattayā sarvākārajñatāśūnyatayā sarvākārajñatāsvabhāvatayā sarvākārajñatāviviktatayā sarvākārajñatānabhisaṃbodhanatayā manasikārānabhisaṃbodhanatā veditavyā anenāyuṣman śāriputra vihāreṇānena ca manasikāreṇa avirahito bodhisattvo mahāsattva iti atha khalu bhagavān āyuṣmate shūtaye sādhukāram adāt sādhu sādhu subhūte evaṃ hi subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitopadeṣṭavyā yathā tvam upadiśasi yathāpi nāma tathāgatānubhāvenaivaṃ bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caritavyaṃ yathā tvam upadiśasi asmin khalu punaḥ prajñāpāramitāparivarte āyuṣmatā subhūtinā bhāṣyamāṇe trisāhasramahāsāhasro lokadhātuḥ ṣaḍvikāraṃ prakampito yāvat pūrvottaradakṣiṇapaścimāyāṃ vidiśy unnāmāvanāmaṃ gacchati sma atha khalu bhagavāṃs tasyāṃ velāyāṃ smitam akarot atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat ko bhagavan hetuḥ kaḥ pratyayaḥ smitasya prādurbhāvāya bhagavān āha yathaiva subhūte iha lokadhātau tathāgataḥ prajñāpāramitāṃ nirdiśati tathaiva pūrvasyāṃ diśy asaṃkhyeyeṣv aprameyeṣu lokadhātuṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ bhgāṣante evaṃ samantād daśasu dikṣv asaṃkhyeyeṣv aprameyeṣu lokadhātuṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ nirdiśanti (PSP1: 269) asmin khalu punaḥ subhūtinā prajñāpāramitānirdeśe nirdiśyamāne dvādaśānām ayutānāṃ devamānuṣikāyāḥ prajāyā anutpattikadharmakṣāntipratilambho 'bhūt teṣām api buddhānāṃ bhagavatāṃ samantād daśasu dikṣu lokadhātuṣu imāṃ prajñāpāramitāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ bhāṣamāṇānām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittāny utpannāni iti mārganiryāṇam ity uktā niryāṇapratipattir ity uktā sarvākārajñatā
āryapañcaviṃśatisāhasrikāyāṃ bodhisattvadharmāṇāṃ bhavatyāṃ prajñāpāramitāyām abhisamayālaṅkārānusāreṇa saṃśodhitāyāṃ sarvākārajñatādhikāraḥ subhūtiparivartaḥ prathamaḥ