Bổn Sanh Bảo Man (Ratnamālāvadāna)

a āgatāḥ /
sabhāsanasamāsīnaṃ prādrākṣus taṃ munīśvaraṃ // Rm_38.13 //
dṛṣṭvā te muditāḥ sarve praṇatvā samupāsṛtāḥ /
yathākramaṃ samabhyarcya kṛtvā tritvaḥ pradakṣiṇaṃ // Rm_38.14 //
tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthuḥ samāhitāḥ // Rm_38.15 //
tatra te tatsabhāsīnā bhikṣavaḥ śrāvakā api /
bhikṣuṇyaś cailakāś caivam upāsakā upāsikāḥ // Rm_38.16 //
bodhisatvā mahāsatvāḥ saṃbodhivratacāriṇaḥ /
vasuṃdharāvratotpattiṃ śrotuṃ sarve samīchire // Rm_38.17 //
tatrānaṃdaḥ parijñāya teṣāṃ manaḥsamīhitaṃ /
sāṃjaliḥ purataḥ sthitvā natvaivaṃ prārthayan muniṃ // Rm_38.18 //
bhagavan sarvavic chāstān ime sarve sabhājanāḥ /
vasulakṣmīvratotpattiṃ śrotum ichanti āsṛtāḥ // Rm_38.19 //
(Rm 435)
tad bhavāṃs trijagacchāstā sarvasatvābhibodhane /
vasulakṣmīvratotpattiṃ samupādeṣṭum arhati // Rm_38.20 //
ity ānaṃdena bhadreṇa prārthite sa munīśvaraḥ /
tān sabhāsaṃsthitān sarvān samālokyaivam ādiśat // Rm_38.21 //
śṛṇv ānanda pravakṣyāmi munīndreṇa yathoditaṃ /
vajradharābdhigambhīranirghoṣeṇa śrutaṃ mayā // Rm_38.22 //
tadyathābhūt purā rājā sūryodayābhidho nṛpaḥ /
śrīpure nagare ramye cakravarttī nṛpādhipaḥ // Rm_38.23 //
daśākuśalasaṃraktaḥ pramadājanavaśyagaḥ /
tadā tatra narāḥ sarve 'py asanmitropadeśataḥ /
daśākusalamūleṣu karmasu saṃpracerire // Rm_38.24 //
tadā tatpāpadoṣeṇa mahetayaḥ pravarttitāḥ /
tad ītisamupākrāntā saṃkṣobhitābhavan mahī // Rm_38.25 //
tataḥ sarvatra deśeṣu durbhikṣam abhavad bhuvi /
tadā te manujāḥ sarve daridrā abhavan kramāt // Rm_38.26 //
tatas te nirdhanāḥ sarve kṣutpipāsāhatāturāḥ /
lobhitā nirdayāḥ krūrāḥ praduṣṭā duritāratāḥ /
svakuladharmamaryādaṃ vilaṃghyāpy aśubhe 'caran // Rm_38.27 //
tataḥ sarve 'pi te lokā andhā iva kumārgagāḥ /
asatsaṃgānusaṃraktāḥ pracerur narakāmukhāḥ // Rm_38.28 //
tadā tatpāpasaṃghṛṣṭaduḥkhāgniparitāpitā /
śoṣitevābhavad bhūmī nirguṇā nīrasā kharā // Rm_38.29 //
tadā sarve 'pi satvāś ca kṣuttṛṣṇāgnyahidāhitāḥ /
nirāśā mṛtyum ichanto niṣeduḥ parimohitāḥ // Rm_38.30 //
tadaikasmin dine tatra tuṣitabhuvane sthitāḥ /
śrīdevīpramukhā devyo vasundharyyāḥ sahāyikāḥ // Rm_38.31 //
sarvās tā militā martyaloke gaṃtuṃ samipsavaḥ /
kim idānīṃ manuṣyāṇām avastheti samīkṣire // Rm_38.32 //
tatas tān manujān sarvān daridrān pāpacāriṇaḥ /
dṛṣṭvā tāḥ sakalā devyā dayārttā evam abruvan // Rm_38.33 //
aho duḥkhaṃ manuṣyāṇāṃ yat pāpe niratā narāḥ /
daridrā nirdayāḥ krūrā bhavanti narakāmukhāḥ // Rm_38.34 //
tat tatra martyaloke 'pi daridryaduḥkhaśāntaye /
yatnāc chrīvasudhārāyā vrataṃ cārayemahi // Rm_38.35 //
tatas te manujāḥ sarve śrutvā dṛṣṭvānumoditāḥ /
śrīdevyāḥ śaraṇaṃ gatvā careyur vratam ādarāt // Rm_38.36 //
tadā tatpuṇyasaṃpūtāḥ sarve te mānavā api /
śrīmantaḥ sukhino bhadre careyuḥ sarvadādarāt // Rm_38.37 //
tatas te manujāḥ sarve daśakuśalasaṃratāḥ /
parasparahitaṃ kṛtvā careyur bodhisaṃvaraṃ // Rm_38.38 //
tatas te bhadritātmānaḥ sarvasatvahitodyatāḥ /
bodhisatvā mahāsatvā bhaveyur bodhicāriṇaḥ // Rm_38.39 //
tatas te sadguṇādhānās triratnabhajanāratāḥ /
kramāt saṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyuḥ // Rm_38.40 //
(Rm 436)
iti hetor vayaṃ sarvāḥ śrīdevyāḥ purato gatāḥ /
etat sarvapravṛttāṃtaṃ vijñāpayema sāṃprataṃ // Rm_38.41 //
ity evaṃ saṃmataṃ kṛtvā sarvā devvyo 'pi tās tataḥ /
śrīvasudhāmahādevyā ālaye samupācaran // Rm_38.42 //
tatra tāḥ sakalā devyaḥ sāṃjalaya upāsṛtāḥ /
tāṃ śrīvasuṃdharāṃ devīṃ praṇatvaivaṃ nyavedayan // Rm_38.43 //
bhagavati mahādevi vijānīyād bhavaṃty api /
yan manuṣyā daridrās te bhavanti pāpacāriṇaḥ // Rm_38.44 //
tad bhavatī prayatnena manujāns tān suduḥkhitān /
kṛpayā sahasālokya sarvānn uddharttum arhati // Rm_38.45 //
iti saṃprārthite tābhir devībhiḥ sā vasundharā /
tā devī sakalā dṛṣṭvā prasannāsyaivam abravīt // Rm_38.46 //
aho duḥkhaṃ manuṣyāṇāṃ yatra śāstā na sadguruḥ /
tena te 'kuśalācārāḥ sarve narā daridratāḥ // Rm_38.47 //
pāpābhis saṃratā duṣṭā kṣuttṛṣṇāgnyabhidāhitāḥ /
durbhagā nirdayāḥ krūrāḥ pateyur narake dhruvaṃ // Rm_38.48 //
iti hetor ahaṃ tesāṃ martyānāṃ duḥkhaśāṃtaye /
saṃvare tānn upasthāpya bodhau niyojayemahi // Rm_38.49 //
iti niścitya sā devī vasulakṣmī kṛpārditā /
tatra samādhim ādhāya trimurttiṃ sā samādadhau // Rm_38.50 //
tadyathaikā vasuṃdharyyā mahālakṣmī dvitīyakā /
tṛtīyikā kumāryyāś ca trimūrttir iti sā dadhe // Rm_38.51 //
tataḥ sā śrīmahādevī gaṃtuṃ martyālaye svayaṃ /
naṃdīmukhāśvaghoṣau dvau samāmaṃtryaivam ādiśat // Rm_38.52 //
naṃdīmukhāśvaghoṣau yan mayā saṃprārthitaṃ yathā /
tathā tan me mahatkāryaṃ harttum arhatha sarvathā // Rm_38.53 //
ity ādiṣṭaṃ tayā devyā niśamya tau kṛtāṃjaliḥ /
nandimukhāśvaghoṣau tāṃ devīṃ natvaivam ūcatuḥ // Rm_38.54 //
devi kiṃ te mahat kāryaṃ tadā jñāpayatu dhruvaṃ /
yathādiṣṭaṃ bhavaty āśu kariṣyāvas tathā khalu // Rm_38.55 //
iti tābhyāṃ samākhyātaṃ śrutvā sā śrīvasuṃdharā /
mahādevī prasannāsyā tau dṛṣṭvaivam abhāṣata // Rm_38.56 //
śṛṇuta bhadramukhau yan me kāryaṃ vāṃ tan mayocyate /
tathā yuvāṃ samādhāya karttum arhatha sāṃprataṃ // Rm_38.57 //
yan narā bhūtale sarve daridrā atiduḥkhitā /
pāpābhiniratā duṣṭā bhavanti narakāmukhāḥ // Rm_38.58 //
tat tān sarvān samuddharttum ichāmi sarvathā 'dhunā /
tridhā mūrttim ahaṃ dhṛtvā gacheyaṃ tan mahītale // Rm_38.59 //
tayo rājā mahīpālaḥ sarvalokādhipaḥ prabhuḥ /
taṃ evaṃ prathamaṃ dharme vinīya yojayemahi // Rm_38.60 //
yatra rājā svayaṃ dharme sthitvā caret samāhitaḥ /
tatra sarve 'nugā rājño dharme careyur ādarāt // Rm_38.61 //
yatrābhinirato rājā carate 'py aśubhe śubhe /
(Rm 437)
tatra sarve 'pi lokās te pracareyur hi sādaraṃ // Rm_38.62 //
ity ādau nṛpati dharme yojanīyaḥ prayatnataḥ /
tataḥ sa nṛpatiḥ sārvāl lokān dharme niyojayet // Rm_38.63 //
tataḥ sarve 'pi lokās te daśākuśalavaimukhāḥ /
saddharme hi ratā bhadre pracareyuḥ samāhitāḥ // Rm_38.64 //
tataḥ sarve 'pi te lokāḥ parasparahitonmukhāḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā careyuḥ saṃvare sadā // Rm_38.65 //
tatas te sarvadā śreyaḥ kṛtvā yāyuḥ sukhāvatīṃ /
tatrāpi saṃvaraṃ dhṛtvā pracareyuḥ sukhānvitāḥ // Rm_38.66 //
tataḥ kramāt samādhāya sarvapāramitāsv api /
carantaḥ sarvasatvānāṃ hitaṃ kuryuḥ sadādarāt // Rm_38.67 //
tatas te bodhisatvāḥ syuḥ saddharmaguṇaratninaḥ /
śuddhātmāno mahāsatvā bhaviṣyanti jinātmajāḥ // Rm_38.68 //
tataḥ sarve 'pi te dhīrāḥ pariśuddha trimaṇḍalāḥ /
triyānabodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyuḥ // Rm_38.69 //
iti hetor ahaṃ teṣāṃ satvānāṃ vinayārthataḥ /
trimūrttirūpam ādhāya gachāmi bhūtale 'dhunā // Rm_38.70 //
tad yuvāṃ me vaco dhṛtvā gantum arhatha bhūtale /
tatra gatvā prayatnena sarvathāhara taṃ nṛpaṃ // Rm_38.71 //
tato 'haṃ taṃ vaśīkṛtya bodhayitvā prayatnataḥ /
saddharmacāriṇaṃ kṛtvā cārayiṣyāmi me vrataṃ // Rm_38.72 //
iti tayā mahādevyā samādiṣṭaṃ niśamya tau /
nandimukhāśvaghoṣau tāṃ devīṃ natvaivam ūcatuḥ // Rm_38.73 //
bhadre devi tavādeśaṃ dhṛtvāvāṃ śirasā tathā /
gatvā nṛpaṃ samāhṛtya prāṇayiṣyāvahe puraḥ // Rm_38.74 //
ity uktvā tau prasannāsyau kṛtāṃjalipuṭo mudā /
pādau devyāḥ praṇatvaivaṃ prajagmatus tato bhuvi // Rm_38.75 //
trimūrttirūpam ādhāya vasulakṣmīr api svayaṃ /
śrīdevyādisakhīyuktā gaṃgātīram upāgatāḥ // Rm_38.76 //
tatra tau bhūtale gatvā prāpaśyataṃ samaṃtataḥ /
ramaṇīyaṃ mahodyāne puṣkariṇīpraśobhitaṃ // Rm_38.77 //
dṛṣṭvā tāv ubhau tatra kṣaṇaṃ viśramya saṃsthitau /
tato mithasamāsīnau dṛṣṭvaivaṃ samabhāṣatāṃ // Rm_38.78 //
aho ramyaṃ mahīlokaṃ taḍāgodyānamaṇḍitaṃ /
tat katham iha rājānam apaharttuṃ carevahi // Rm_38.79 //
tatra nandīmukhaḥ prāha divyastrīsuṃdaraṃ vapuḥ /
dhṛtvāvāṃ surasaṃgītaṃ gāyantau prācarevahi // Rm_38.80 //
nūnaṃ sa nṛpatī rājā dṛṣṭvā nau divyasuṃdaraṃ /
vapuḥ kāmāgnisaṃtaptaḥ samāharttum upācaret // Rm_38.81 //
tadāvāṃ sahasāhṛtya nṛpatiṃ taṃ prayatnataḥ /
mohayitvā vaśīkṛtya devyā upānayevahi // Rm_38.82 //
iti saṃbhāṣaṇaṃ kṛtvā vidhāya ca susaṃmataṃ /
nandimukhāśvaghoṣau tau strīrūpaṃ dadhatus tathā // Rm_38.83 //
tatas te divyarāmāṃśe manābhirāmaniḥsvanaiḥ /
(Rm 438)
gāyaṃtyau surasaṃgītaṃ durgāsthane niṣedatuḥ // Rm_38.84 //
tayos tat surasaṃgītaṃ śrutvā tatpuravāsinaḥ /
janāḥ kautūhalākrāntacittā draṣṭum upāsaran // Rm_38.85 //
dṛṣṭvā te divyarūpāṃśe sarve te vismayānvitāḥ /
devakanye ime nūnam iti proktvā samīkṣire // Rm_38.86 //
divyāṃśe te samālokya sarve te vismayoddhatāḥ /
aho citram iti proktvā pratyāyayuś cirāt puraṃ // Rm_38.87 //
tatra te surakanyāṃśe naikasthāne niṣedatuḥ /
pratidinaṃ caturddikṣu pragāyaṃtyau praceratuḥ // Rm_38.88 //
tathā te caritaṃ dṛṣṭvā sarve te paurikā api /
atyadbhutasamākrāṃtacittā ceruḥ praśaṃkitāḥ // Rm_38.89 //
tatas te paurikā lokāḥ sādbhutaśaṃkitāśayāḥ /
nṛpateḥ purato gatvā praṇatvaivaṃ nyavedayet // Rm_38.90 //
jaya deva mahārāja vijānīyā bhavānn api /
tathāpy atra mahac citraṃ vijñaptuṃ vayam āgatāḥ // Rm_38.91 //
tad atra surarāmāṃśe ubhe striyau sulakṣaṇau /
gāyantyau surasaṃgītaṃ durgāsthāne samāśrite // Rm_38.92 //
pratidinaṃ caturdikṣu tathā te devakanyake /
gāyaṃtyo surasaṃgītaṃ bhramitvā carato mudā // Rm_38.93 //
tan nimittaṃ kathaṃ rājaṃ cchubhaṃ vā syād athāśubhaṃ /
iti praṣṭuṃ samāyāmo vayaṃ sarve 'pi nānyathā // Rm_38.94 //
iti taiḥ paurikaiḥ sarvair niveditaṃ niśamya saḥ /
mahīpatiḥ kṣaṇaṃ dhyātvā tato dṛṣṭvaivam abravīt // Rm_38.95 //
strībhir ālāpitaṃ gītaṃ śubhāya na bhavet kvacit /
ity uktvā sa viṣaṇṇātmā manasaivaṃ vyacintayat // Rm_38.96 //
kṣemaṃ neme bhaven nūnaṃ yat te striyau na mānave /
strīrūpā vahinirmāya preṣite kena māyayā // Rm_38.97 //
tad atra kiṃ bhaven nūnaṃ tan nimittaṃ śubhaṃ na hi /
kim upāyaṃ kariṣyāmi na manye ko hitaṃ diśet // Rm_38.98 //
iti ciṃttā viṣaṇṇātmā nṛpatiḥ sa viniśvasan /
śokālaye samāsīno vahi naivācaret kvacit // Rm_38.99 //
tathā sthitaṃ narendraṃ taṃ matvā vahir anirgataṃ /
nandīmukho 'svaghoṣaṃ taṃ samālokyaivam abravīt // Rm_38.100 //
aśvaghoṣa narendro 'sau tathāpi na vahiś caret /
tad atra kiṃ kariṣyāvo yan nṛpo na vahiś caret // Rm_38.101 //
iti tenoditaṃ śrutva so 'śvaghoṣo vicintayan /
taṃ nandimukham ālokya bodhayann evam abravīt // Rm_38.102 //
śṛṇu naṃdimukhopāyaṃ yena nṛpaḥ sa nicaret /
tad ahaṃ saṃpravakṣyāmi tan nṛpāharaṇaṃ prati // Rm_38.103 //
yat tatra nṛpater gehe māyāgninābhidhakṣyate /
tadā sa nṛpatis trastaḥ kopito niḥsared vahi // Rm_38.104 //
tadā taṃ nṛpatiṃ dūrāt samāhṛtya prayatnataḥ /
sahasā purato devyā upaneṣyāvahe drutaṃ // Rm_38.105 //
(Rm 439)
iti tenoditaṃ śrutvā nandīmukhaḥ sa bodhitaḥ /
tathā hīti pratiśrutya tathā kartuṃ samaichata // Rm_38.106 //
tatas tau saṃmataṃ kṛtvā tato 'py antarhitau drutaṃ /
gatvā māyāgninā tābhyāṃ pradāhitaṃ nṛpālayaṃ // Rm_38.107 //
tad dṛṣṭvā nṛpatis trastaḥ sahasā niścarans tataḥ /
upāyais taj jvaladvahniṃ śamayām āsa satvaraṃ // Rm_38.108 //
tataḥ sa bhūpatī rājā taccintāparikheṭitaḥ /
śokāgare viṣaṇṇātmā sthitaś caiva vyacintayat // Rm_38.109 //
aho sadyaphalaṃ hy etad yat strīgītanimittajaṃ /
tad atra kiṃ kariṣyāmi yenaitac chāmyate 'śubhaṃ // Rm_38.110 //
bhūyo 'py atra bhaved anyan mahotpātam amaṃgalaṃ /
katham atra pratīkāraṃ kariṣyāmi na manyate // Rm_38.111 //
iti ciṃtāviṣaṇṇātmā nṛpatiḥ sa vimohitaḥ /
śokāgāre samāsīno naiva vahir viniryayau // Rm_38.112 //
tathāpi svālayāsīnaṃ dṛṣṭvā vahir ayāyinaṃ /
nandīmukhāśvaghoṣau tau punar evaṃ samūcatuḥ // Rm_38.113 //
tathāpi sa nṛpo rājā naiva vahir viniḥsaret /
tad atra kiṃ kariṣyāvo yenāśu niścaren nṛpaḥ // Rm_38.114 //
tataś cāpi samālokya so 'śvaghoṣo vicintayan /
naṃdīmukhaṃ sahāyaṃ taṃ samāmaṃtryaivam abravīt // Rm_38.115 //
bho sakhe sa mahārājas tathāpi nātra niścaret /
tad atra kiṃ vilambena yatnena taṃ harevahi // Rm_38.116 //
varāharūpam ādhāya tasyodyāne manorame /
sarvatrotpātanaṃ kastuṃ pracārevo 'dhunā drutaṃ // Rm_38.117 //
iti tenoditaṃ śrutvā naṃdīmukhas tatheti sā /
pratiśrutya sakhāyaṃ taṃ samālokyaivam abravīt // Rm_38.118 //
evam api kariṣyāvo devīkāryābhisiddhaye /
iti tau saṃmataṃ kṛtvā tatrodyāne prajagmatuḥ // Rm_38.119 //
tatra tau samupālokya puṣkariṇīṃ manoramāṃ /
nānāpuṣpasamākīrṇāṃ paśyaṃtau tasthatuś ciraṃ // Rm_38.120 //
tato nandīmukho dṛṣṭvā tam udyānaṃ manoramaṃ /
puskariṇīṃ ca prāmodya gaṃdhāḍhyām evam abravīt // Rm_38.121 //
ahodyānaṃ manoramyaṃ suramyaṃ ca saro varaṃ /
nedaṃ vidhvaṃsanīyaṃ hi kathaṃ vidhvaṃsayevahi // Rm_38.122 //
iti tenoditaṃ śrutvā so 'śvaghoṣo viciṃtayan /
udyānaṃ tat saro dṛṣṭvācirād evam abhāṣata // Rm_38.123 //
yathābhilaṣitaṃ devyāḥ sādhayeva tathā drutaṃ /
tan nṛpatim apāharttuṃ tad idaṃ dhvaṃsayāvahe // Rm_38.124 //
ity uktvā saumataṃ kṛtvā tāv ubhau mahadāśrayaṃ /
varāharūpam āsthāya prajagmatus sarastaṭe // Rm_38.125 //
raktākṣau hṛṣṭaromāṇau nādāpuritadiṅmukhau /
siṃhaśārdūlasadṛśau damṣṭravibhīṣaṇānanau // Rm_38.126 //
tatra tau prasarantau tad udyānaṃ tat saro 'pi ca /
vindhvaṃsitum upākramya praceratuḥ samaṃtataḥ // Rm_38.127 //
(Rm 440)
tau varāhau samālokya traste udyānapālakaḥ /
sahasā sa vinirgatya tato rājakule yayau // Rm_38.128 //
tatra sa samupāsṛtya rājñaḥ pādau kṛtāṃjaliḥ /
natvā trāsavibhinnāsyaḥ pura evaṃ nyavedayat // Rm_38.129 //
jaya deva vijānīyā yad udyāne sarovaraṃ /
dvau varāhāv upākramya dhvaṃsituṃ caratā 'dhunā // Rm_38.130 //
tad atra sahasā deva sarvasainyajanānn api /
samupāhūya tau haṃtuṃ preṣayasva drutaṃ vane // Rm_38.131 //
iti tenoditaṃ śrutvā sa rājā parikopitaḥ /
sahasā sainyam āhūya svayaṃ tau hantum udyayau // Rm_38.132 //
tataḥ sa nṛpatī rājā samaṃtrīsainyapaurikāḥ /
sahasā nādayan vādyāns tatrodyāne upācarat // Rm_38.133 //
tatra sa nṛpatir dṛṣṭvā samaṃtrisainyapaurikān /
tān sarvān samupāmaṃtrya punar evam upādiśat // Rm_38.134 //
bho bhavanto janāḥ sarve sajjīkṛtya samāhitāḥ /
atra dṛṣṭvopatiṣṭhantu parivṛtya samaṃtataḥ // Rm_38.135 //
ahaṃ prāgdiśi tiṣṭhāmi yāmye 'mātyāḥ samaṃtriṇaḥ /
paścimādiśi sainānyaḥ paurās tiṣṭhantu cottare // Rm_38.136 //
evaṃ sarve 'py amātyādyāḥ sarvadikṣu samāhitāḥ /
sajjīkṛtyābhitiṣṭhantu parivṛtya samaṃtataḥ // Rm_38.137 //
yatra sthāne varāhau tau boddhuṃ naivābhiśaknutha /
yataś cāsau parāyetāṃ taddiksthān daṇḍayeya hi // Rm_38.138 //
iti me vacanaṃ śrutvā sarve yūyaṃ samāhitāḥ /
sajjīkṛtya samālokya parivṛtyānutiṣṭhata // Rm_38.139 //
iti rājñā samādiṣṭaṃ śrutvā sarve 'pi te janāḥ /
tatheti prativijñapya tathā sthātuṃ pracerire // Rm_38.140 //
tathā rājā sthitaḥ prācyāṃ yāmye 'mātyagaṇās tathā /
senānyo paścimāyāṃ ca paurās tasthus tathottare // Rm_38.141 //
evaṃ te sanṛpā lokāḥ sāmātyasainyapaurikāḥ /
sajjīkṛtya samālokya sarve tasthuḥ samāhitāḥ // Rm_38.142 //
evaṃ te sarvato dikṣu nirudhya samavasthitāḥ /
sarvavādyābhinirghoṣaṃ mahārāvair akheṭayan // Rm_38.143 //
tat savādyamahārāvaṃ śrutvā tau tān upasthitān /
samaṃtataḥ samālokya mahāśabdaṃ vyamuṃcatāṃ // Rm_38.144 //
tatas tau sahasotpātamahāvāte pravarttataiḥ /
kṛtvāndhakāraṇair lokya rājānam adhyadhāvatāṃ // Rm_38.145 //
tatra sa nṛpatis tābhyāṃ spṛśyamāno vimūrchitaḥ /
saṃtrāsaparibhūyātmā kaṃpito nyapatad bhuvi // Rm_38.146 //
tataś cirāt samutthāya kutremāv iti lokya saḥ /
sahasāśvaṃ samāruhya tad anuprāsaran yayau // Rm_38.147 //
tathā te maṃtriṇo 'mātyāḥ sainyalokāś ca paurikāḥ /
sarve te 'py anudhāvantaḥ pradudruvur nṛpānugāḥ // Rm_38.148 //
sa nṛpāśvasamārūḍhas tadvarāhānugaḥ śaraṃ /
maurvīyuktaiḥ samādhāya vegād vanam upāviśat // Rm_38.149 //
(Rm 441)
tatra tau māyikau tyaktvā vārāhadeham āśu tau /
niviśyāśvaṃ samāhṛtya prerayatāṃ vanāṃtare // Rm_38.150 //
tatra so 'śvo mahāvegād vāyunā riva mahājavi /
vilaṃghya nimnagāṃ chailāṃ pradudrāva mahāvane // Rm_38.151 //
tatas te maṃtriṇo 'mātyāḥ sainānyaḥ sainikāḥ prajāḥ /
nṛpaṃ dūravanāviṣṭaṃ dṛṣṭvā pratyāyayuḥ śramāt // Rm_38.152 //
sena eko mahāvīraḥ svāmyamārgānusaṃcaran /
asakteḥ asahas tūrṇaṃ kamaṇḍalukaras tadā // Rm_38.153 //
chāyeva sahago vegād vanāṃtare tathānvagāt // Rm_38.154 //
tatrātivegato rājā vāyuhato samāhitaḥ /
aśvavṛkṣatale so 'śvād dhāvatā nyapatad bhuvi // Rm_38.155 //
tatra sa mūrchito rājā kṣaṇaṃ tasthāv acetanaḥ /
tataḥ senaḥ prayatnena niḥśvasanrudatiṣṭhata // Rm_38.156 //
tataḥ sena samāśvāsya dhṛtvā taṃ nṛpam ātmanā /
saha tatrāsane sthāpya vyaśrāmayec chramānvitaṃ // Rm_38.157 //
tataḥ sa nṛpa ālokya tam aśvaṃ samupasthitaṃ /
tṛṣārtto niḥśvasan senaṃ muhur dṛṣṭvaivam abravīt // Rm_38.158 //
aho sena mahat kaṣṭaṃ jāyate nāv ihā 'dhunā /
yat sudūre mahāraṇye majjāvahe sudustare // Rm_38.159 //
tad atra kiṃ kariṣyāvo yat sarve nirvṛto janāḥ /
sudūre nirjane 'raṇye ko 'tra mārgaṃ hi nirdiśet // Rm_38.160 //
yad atrātitṛṣārtto 'haṃ tāpavātāhatāturaḥ /
śramakleśāgnisaṃdagdho dhairyeṇāpi vimocitaḥ // Rm_38.161 //
tad atra sahasā sena mama jīvitarakṣaṇaṃ /
yatas tato 'pi vānviṣya śītalāmṛtam ānaya // Rm_38.162 //
iti rājñoditaṃ śrutvā sa seneḥ sahasotthitaḥ /
svāminaṃ taṃ samāśvāsya paśyann evam abhāṣata // Rm_38.163 //
mā viṣīdāta rājendra yat kṣatriyo 'si dhīravān /
tad bhavān dhairyam ālambya muhurttaṃ sthātum arhati // Rm_38.164 //
yatas tato 'pi vānviṣya pāṇīyam amṛtopamaṃ /
sahasā samupānīya dāsyāmi te narādhipa // Rm_38.165 //
tad yāvannātra pāṇīyaṃ dhṛtvāgachāmi sarvathā /
tāvad dhairyaṃ samālambya tiṣṭhāśvena saha prabho // Rm_38.166 //
iti vijñapya seno 'sau svāminaṃ taṃ narādhipaṃ /
samāśvāsya supāṇīyam anveṣituṃ drutaṃ yayau // Rm_38.167 //
tatra sa samupālokya sarvatrāpy abhilokayan /
supāṇīyam anasādya paśyan dūratare yayān // Rm_38.168 //
tatra suranadīśabdaṃ śrutvā senaḥ sa satvaraḥ /
tac chabdaṃ samanuśrutvā tatrābhyanusaran yayau // Rm_38.169 //
tatra tīraṃ samāsādya suranadyāḥ samāditaḥ /
sahasā samupāśritya pānīyaṃ surasaṃ papau // Rm_38.170 //
tatra sa parituṣṭātmā samaṃtato vilokayan /
tatpāre śuddhite dvīpe prādrākṣīd apsarogaṇān // Rm_38.171 //
(Rm 442)
tān apsarogaṇān dṛṣṭvā sa seno vismayānvitaḥ /
mudā vilokayann eva tasthau citrārppitā yathā // Rm_38.172 //
tatrasthaṃtaṃ samālokya sarvā apsaraso 'pi tāḥ /
katham atrāgataḥ kas tvaṃ prehīti samakandayan // Rm_38.173 //
iti tābhiḥ samāhūtaṃ śrutvā sa sena ātmanā /
suranadīṃ vilaṃghyāśu tatprabhāvād upāsarat // Rm_38.174 //
tatra sa samupāśritya sarvāns tān apsarogaṇān /
sāṃjaliḥ suprasannāsyaḥ praṇatvaivaṃ nyavedayat // Rm_38.175 //
mahādevyā vijānīdhvaṃ yat trailokyeṣu viśrutaḥ /
sūryodayo mahārājas tasyāhaṃ sevako 'nugaḥ // Rm_38.176 //
yan nṛpasya varāhābhyāṃ udyānaṃ dhvaṃsitaṃ tataḥ /
tau varāhau nihaṃtuṃ sa nṛpo 'nudhāvati drutaṃ // Rm_38.177 //
aśvenāpahṛto rājā sa mayaikena naujjhitaḥ /
atyabhidhāvato 'raṇye patito 'śvād ihā 'dhunā // Rm_38.178 //
aśokavṛkṣa āśritya gharmavātā hato 'turaḥ /
śramatṛsārditas tatra sthito 'mbu pātum ichati // Rm_38.179 //
tad ambu sarvato 'nviṣya kutrāpi labhyate na hi /
nadīśabdam ihākarṇya sahasāham upāsare // Rm_38.180 //
atra me bhāgyayogena preṣito 'ham ihāgataḥ /
labhāmi darśanaṃ devyo bhavāṃtīnam aho 'dhunā // Rm_38.181 //
ity uktvā sena ālokya sāṃjaliḥ purato gataḥ /
tāḥ sarvā apsarā devīnatvaitaṃ samapṛchata // Rm_38.182 //
bho devyo bhavantyo 'pi kim artham iha tiṣṭhatha /
vaktavyaṃ cet tad arthaṃ me samupādeṣṭum arhatha // Rm_38.183 //
iti saṃprārthitaṃ tena niśamyāyāpsaro 'dhipāḥ /
sā taṃ senaṃ samāmaṃtrya purar evam upādiśat // Rm_38.184 //
mānava tvaṃ na jānāsi yad idaṃ vratam uttamaṃ /
śrīvasudhāmahādevyā vayaṃ sarvāś carāmahe // Rm_38.185 //
iti devyā tayākhyātaṃ śrutvā senaḥ sa moditaḥ /
tad vrataṃ dharttum ichaṃs tāṃ devīṃ natvaivam abravīt // Rm_38.186 //
prasīda me mahādevi yac chrīdevyā idaṃ vrataṃ /
aham api samichāmi dhartuṃ tan me upādiśa // Rm_38.187 //
iti tenārthitaṃ śrutvā sā devī paritoṣitā /
taṃ senaṃ sudhiyaṃ dhīraṃ matvaivam abravīt punaḥ // Rm_38.188 //
mānava vadi te vāṃchāpy asti śrīvasudhāvrate /
tat tāvad iha saṃpaśya samāpyetā 'dhunā vrataṃ // Rm_38.189 //
paścāt te 'haṃ samākhyāya śrīdevyā vratasādhanaṃ /
vidhiṃ samupadekṣyāmi saṃbuddhena yathoditaṃ // Rm_38.190 //
ity uktvā sāpsaro devī sarvās tā apsarogaṇāḥ /
prāhūya tan nadītīre vratārambhaṃ tathākarot // Rm_38.191 //
tatra tāḥ samupāśritya sarvā devyā yathākramaṃ /
yathāvidhi samārabhya vrataṃ pūrṇaṃ pracakrire // Rm_38.192 //
(Rm 443)
tad vrataṃ samupālokya sa seno 'bhyanumoditaḥ /
aṣṭāṃgapraṇatiṃ kṛtvā sāṃjalir evam abravīt // Rm_38.193 //
aho bhāgyena saṃprāptaṃ śridevīvratadarśanaṃ /
tan metiḥ kṣīyate pāpam ātmāri śuddhyate 'dhunā // Rm_38.194 //
prasīdata mahādevyaḥ sarvā me kṛpayā dṛśā /
paśyantyo 'nugrahaṃ kṛtvā vrate pradātum arhataṃ // Rm_38.195 //
sarvadāhaṃ cariṣyāmi śrīdevyāḥ śaraṇaṃ gatāḥ /
tad vratavidhi saṃpūrṇaṃ samupādeṣṭum arhatha // Rm_38.196 //
iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā devī pradhānikā /
sā taṃ senaṃ viśuddhāṃśaṃ dṛṣṭvaivaṃ samupādiśat // Rm_38.197 //
śṛṇu sādho samādhāya vratavidhiṃ samucyate /
vajradharābdhigaṃbhīranirghoṣeṇa yathoditaṃ // Rm_38.198 //
bhādrapade 'site pakṣe śuklapakṣe 'pi vā tathā /
māghe māse ca tadvac ca sarveṣv api ca māsu vā // Rm_38.199 //
dvitīyāyām upātīrthe snātvā śuddhāmvarāvṛtaḥ /
śuddhabhūmī pradeśeṣu saṃśodhayet samaṃtataḥ // Rm_38.200 //
mṛdgomayaśubhāmbhobhiḥ pralipya pariśodhayan /
tatra ratnamayaraṅgai dhātucūrṇaiś ca paṃcabhiḥ // Rm_38.201 //
pauṣpikair vrīhicūrṇair vā tathā pāṣāṇacūrṇakaiḥ /
yathāvidhi samārabhya sūtrayitvā yathākramaṃ // Rm_38.202 //
guruḥ śiṣyaiḥ sahālakṣya varttayen maṇḍalaṃ kramāt /
tatra devyādi cihnāni likhed yathāvidhi kramāt // Rm_38.203 //
saptavrīhyāvalībhiś ca saṃveṣṭayet samaṃtataḥ /
tatas tīrthāmbusaṃpūrṇān pītavastrāvṛtān ghaṭān /
ṣoḍaśadevatācihna lakṣitān pariśuddhitān // Rm_38.204 //
paṃcaratnāmṛtauṣadhyapallavapratisaṃyutān /
suvarṇatilakachatradhvajapatākikānvitān // Rm_38.205 //
bahiḥ pītāmbujāvalyāṃ saṃsthāpya veṣṭayet kramāt /
dhvajacāmarasaṃyuktavitānaiḥ parimaṃḍayet // Rm_38.206 //
vicitrapuṣpamālābhiḥ sugaṃdhibhiḥ samaṃtataḥ /
saurabhyadhūpanai dīpai paṃktibhiś cābhiśobhayet // Rm_38.207 //
tatas tanmaṇḍale devīṃ sagaṇāṃ śrīvasuṃdharāṃ /
dhyātvāvāhya samabhyarcya pratiṣṭhāpyādhivāsayet // Rm_38.208 //
tato rātrau trisaṃdhyaṃ ca samabhyarcya yathāvidhiḥ /
baliṃ paṃcāmṛtair yuktaṃ datvā devīṃ smaraṃś caret // Rm_38.209 //
tataḥ prātas tṛtīyāyāṃ tīrthe dravyaiḥ sugaṃdhibhiḥ /
saha śuddhāmbubhiḥ snātvā śuddhapītāmvarāvṛtaḥ // Rm_38.210 //
paṃcagavyaiḥ svam ātmānaṃ pariṣiṃcya viśodhayet /
maṇḍale sagaṇāṃ devīṃ dhyātvāvāhya samarcayet // Rm_38.211 //
vratīnāpi tathā snātvā śuddhapītāmvarāvṛtāḥ /
paṃcagavyais tathā sarvār abhisiṃcya viśodhayet // Rm_38.212 //
tatas te vratinaḥ sarve ācāryyapramukhāḥ kramāt /
madhyāhne yakṣarājasya digmukhāḥ svāsanāḥ śritāḥ // Rm_38.213 //
(Rm 444)
yathācāryasamādiṣṭaṃ tathādhārya samāhitāḥ /
ādau vajradharaṃ natvā triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ // Rm_38.214 //
maṃtrale sagaṇāṃ devīṃ dhyātvārcaye yathākramaṃ // Rm_38.215 //
tadyathā gurur ācāryaḥ śūnye drīkārasaṃbhavaṃ /
pītavarṇaṃ mahāpad maṃ tatrasthaṃ candramaṇḍalaṃ /
tadutthaṃ śrībhavaṃ ratnaparvataṃ tasya copari /
tvaṃja bhadraghaṭāsīnāṃ bhāvayec chrīvasuṃdharāṃ // Rm_38.216 //
pītām ekamukhāṃ kāṃtām ṣaḍbhujāṃ lalitāsanāṃ /
savye varadasaṃbuddhaṃ praṇāmaratnamaṃjalīṃ // Rm_38.217 //
vāme bhadraghaṭaprajñā pustakadhānyamaṃjaliṃ /
dadhānaṃ ratnasaṃbuddhamakuṭinīṃ susuṃdarīṃ // Rm_38.218 //
pītapaṭṭāvṛtāṃ divyaratnālaṃkārabhūṣitaṃ /
tad dvitīyapuṭe pṛṣṭhe pīto vajrāsano jināḥ // Rm_38.219 //
vajradharābdhinirghoṣo varābhayapradānabhṛt // Rm_38.220 //
dakṣiṇe dvibhujārakto varadavajrahastakaḥ /
lokeśvaro rājallīlāvajraparyaṃkasaṃsthitaḥ // Rm_38.221 //
vajrapāṇis tathā vāme varadavajrabhṛtkaraḥ /
haritā rājasaṃlīlā vajraparyaṃkasaṃsthitaḥ // Rm_38.222 //
līlā devī puraḥ pītā satvaparyaṃkasaṃsthitā /
bhujadvayena sarvopakaraṇādhikṛtiṃ tadā // Rm_38.223 //
tad vāme varuṇaḥ śvetaḥ satvaparyaṃkasaṃsthitaḥ /
vījapūrakam utsaṅgasthitiṃ karadvayena bhṛt // Rm_38.224 //
nīlobhe dakṣiṇe bhadraḥ satvaparyaṃkasaṃsthitaḥ /
bījapūrakam ekena vibhrat kroḍaṃ tathāparaṃ // Rm_38.225 //
civikuṇḍalir āgneye iṣadraktas tathāsthitaḥ /
bījapūrakam utsaṅge sthitiṃ dorbhyāṃ samā tathā // Rm_38.226 //
nairṛtye kelimālī ca śyāmavarṇas tathā sthitaḥ /
bījapūrakam utsaṃgasthitaṃ dadhat karadvayaḥ // Rm_38.227 //
vāyavye ca mukhendrākhyaḥ pītavarṇas tathā sthitaḥ /
bījapūrakam utsaṃgasthitiṃ dadhat karadvayaṃ // Rm_38.228 //
carendro gaurar iśāne satvaparyaṃkasaṃsthitaḥ /
bījapūrakam utsaṃgasthitiṃ dadhad bhujadvayaḥ // Rm_38.229 //
tat tṛtīyapuṭe pūrve guptā devī tathā sthitā /
haridvarṇā bhujābhyāṃ sa cāmaraṃ vibhratī dharā // Rm_38.230 //
nairṛte vasuguptākhyā devī raktās tathā sthitā /
bhujābhyāṃ vibhratī chatraṃ sarvaratnasamujvalaṃ // Rm_38.231 //
sarasvatī ca vāyavye devī pītā tathā sthitā /
dhvajahastā subhadrāṃgī sarvavidyārthadāyinī // Rm_38.232 //
iśāne caṃdrakāṃtākhyā devī śvetā tathā sthitā /
patākā vibhratī sarvaratnālaṃkārabhūṣitā // Rm_38.233 //
pūrvadvāre mahāyakṣo māṇibhadras tathā sthitaḥ /
kuṃkumābhā dadhad dorbhyāṃ nakulībījapūrakau // Rm_38.234 //
dakṣiṇe pūrṇabhadrākhyo nīlavarṇas tathāsthitaḥ /
karābhyāṃ vidadhad ratnastavakaṃ bījapūrakaṃ // Rm_38.235 //
(Rm 445)
paścime dhanado raktaḥ satvaparyaṃkasaṃsthitaḥ /
bhujadvayena vibhrāṇaḥ sughaṭabījapūrakau // Rm_38.236 //
uttare pītavarṇaś ca vaiśravaṇas tathā sthitaḥ /
bhujābhyāṃ saṃdadhad ratnaprasavabījapūrakauḥ // Rm_38.237 //
ity etā devatā sarvāḥ śrīdevīpramukhān kramāt /
dhyātvāvāhya tato datvā pādyācamanaprokṣaṇaṃ // Rm_38.238 //
tatas tā maṇḍale sarvāḥ pratiṣṭhāpya yathā kramaṃ /
ṣoḍaśavidhipūjāṃgaiḥ samarcayed yathā vidhi // Rm_38.239 //
gaṃdhaṃ puṣpaṃ tathā dhūpaṃ dīpaṃ naivedyam eva ca /
ete paṃcopacārās tu kaivalyaphaladāyinaḥ // Rm_38.240 //
iti paṃcopacārāḥ
pādyam arghyaṃ tathā snānaṃ madhuparkācanaṃ tathā /
gaṃdhaṃ puṣpaṃ ca dhūpaṃ ca dīpaṃ naivedyam eva ca /
pūtanācamanīyaṃ ca daśaitān saṃpracakṣyate // Rm_38.241 //
iti daśopacārā
āsanaṃ svāgataṃ pādyam arghyam ācamanīyakaṃ /
madhuparkācamanasnānaṃ vasanābharaṇāni ca // Rm_38.242 //
sugaṃdhasumano dhūpadīpanaivedyacaṃdanaṃ /
prayojayed arcanāyām upacārās tu ṣoḍaśaḥ // Rm_38.243 //
tato devyāḥ svahṛtmaṃtraṃ tathā upahṛdayaṃ japet /
sarvāsām api maṃtrāṇi yāvac chatasahasradhā // Rm_38.244 //
tataḥ stotrādibhi stutvā kṛtāṃjalipuṭo mudā /
kṛtvā pradakṣiṇāny evaṃ aṣṭāṃgaiḥ praṇayet punaḥ // Rm_38.245 //
tataś ca sāṃjaliḥ sthitvā prakuryāt pāpadeśanāṃ /
puṇyānumodanāṃ capi saṃsthitiyācanām api // Rm_38.246 //
tataḥ kṣīrodanaiḥ śuddharasaiḥ paṃcāmṛtair yutaṃ /
baliṃ gāthāḥ paṭhan dadyāt sarvabhūtā hi tuṣṭaye // Rm_38.247 //
tathā te vratinaḥ sarve sarvaṃ dhṛtvā samāhitāḥ /
yathā śāstrā samādiṣṭam anukuryu vrataṃ kramāt // Rm_38.248 //
tatas te vratinaḥ sarve dānaṃ dadyuḥ sa dakṣiṇaṃ /
gurave devatābhyo 'pi praṇameyuś ca sādaraṃ // Rm_38.249 //
tataḥ kṣamārthanaṃ kṛtvā sūtraṃ ṣoḍaśabheditaṃ /
ṣoḍaśagraṃthitaṃ pītaṃ vratibhyo gurur arpayet // Rm_38.250 //
tat sūtraṃ te samādāya sarve 'pi vratino mudā /
rakṣārthaṃ svakare vadhvā dadhyur vratasamāptitaḥ // Rm_38.251 //
tatas te vratinaḥ sarve dhṛtvā saṃpattiprārthanāṃ /
natvā kṣamārthanāṃ cāpi kṛtvā careyur utthitāḥ // Rm_38.252 //
tato dinatriyāmāgre yavagodhūmapiṣṭakaṃ /
saha paṃcāmṛtaiḥ sarvaiḥ kuryus tadvratapālanāṃ // Rm_38.253 //
tatas tevratinaḥ sarve snātvā cāpi samāhitāḥ /
dīpamālāḥ samujvālya tiṣṭheyu niśi jāgritāḥ // Rm_38.254 //
tāṃ devīṃ sagaṇāṃ smṛtvā paṭhanto dhāraṇīm api /
japastotrādikaṃ kṛtvā toṣayeyur upasthitāḥ // Rm_38.255 //
evaṃ te tan niśāṃ sarve vyatilaṃghya punas tathā /
(Rm 446)
prātaḥ sugaṃdhibhis tīrthe snātva śuddhāmvarāvṛtāḥ // Rm_38.256 //
tāṃ devīṃ sagaṇāṃ dhyātvā samāvāhya yathākramaṃ /
sarvapūjopahāraiś ca prārcayeyus tathādarāt // Rm_38.257 //
japastotrādikaṃ kṛtvā ratvā sāṃjalayo mudā /
kṛtvā pradakṣiṇāṃ cāpi kuryur aṣṭāṅgaprāṇatiṃ // Rm_38.258 //
tataś ca purataḥ sthitvā prakuryuḥ pāpadeśanāṃ /
puṇyānumodanāṃ cāpi prārthayeyuḥ susaṃsthitiṃ // Rm_38.259 //
tataḥ saṃbodhicaryārthaṃ sarvasatvahitārthataḥ /
sarvadravyasusaṃpattiḥ prārthayeyur yathechayā // Rm_38.260 //
tato guruṃ samabhyarcya datvā dānaṃ sadakṣiṇaṃ /
śraddhayā praṇatiṃ kṛtvā toṣayeyuḥ samādarāt // Rm_38.261 //
tato bhūtavaliṃ datvā prārthayitvā yathepsitaṃ /
kṛtvā kṣamārthanāṃ cāpi visarjayed yathāvidhi // Rm_38.262 //
tataḥ śāstā sa ācāryaḥ kṛtvā cāpi kṣamārthanāṃ /
saṃpūrṇaṃ tad vrataṃ kṛtvā vratasūtraṃ samāharet // Rm_38.263 //
tato 'bhiṣekam ādāya vratināpy abhiṣiṃcayet /
śubhāśiṣaṃ pradatvā ca tan maṇḍalaṃ visarjayet // Rm_38.264 //
tatas tad rajam ādāya koṣṭhāgāre suguptite /
nikṣipya pratisaṃsthāpya nityaṃ namet sadādarāt // Rm_38.265 //
aparaṃ puṣpādikaṃ sarvaṃ nirmālyaṃ savid ambhasi /
nāgān abhyarcya tat sarvaṃ samarppitvā pravāhayet // Rm_38.266 //
tan nadījalam ādāya gṛhe tataḥ samācaret /
tatra sarvatra geheṣu tajjalair abhiṣiṃcayet // Rm_38.267 //
tatas tan maṇḍale sthāne samāvāhya yathāvidhi /
śrīkumārīṃ mahādevīṃ samabhyarcya hi toṣayet // Rm_38.268 //
tatprasādaṃ samādāya gaṇacakraṃ yathāvidhi /
samabhyarcya yathārheṇa bhojanenapi toṣayet // Rm_38.269 //
evaṃ tad vratasaṃpūrṇaṃ kṛtvā sarve pramoditāḥ /
śrivasudhāṃ mahādevīṃ smṛtvā careyur ābhavaṃ // Rm_38.270 //
evam etad vidhānena śrīdevyāḥ śaraṇaṃ gataḥ /
yathāvidhi samādhāya vrataṃ caret samādarāt // Rm_38.271 //
tasya gṛhe tad ārabhya śrīdevī śrīvasundharā /
svayam āgatya sarvatra kṣemaṃ kṛtvā vaset sadā // Rm_38.272 //
tad ārābhya sadā tasya gṛhe sarvatra maṃgalaṃ /
nirupadravam ānaṃdaṃ sarvadāpi bhaved dhruvaṃ // Rm_38.273 //
tatas tasya gṛhe saṃpad dine dine pravarddhitā /
sarvadravyābhisaṃpūrṇā śrīdasyeva samudbhavet // Rm_38.274 //
atha cāpi tathā śaktau yaḥ śrāddhaḥ puruṣaḥ sudhīḥ /
snātvā śuddhāmvaro gehe śodhayitvā samaṃtataḥ // Rm_38.275 //
śrīdevyāḥ pratimāyaivaṃ paṭaṃ vāpi prasārya ca /
yathāśakti samabhyarcya dhāraṇīṃ sarvadā paṭhet // Rm_38.276 //
tasyāpi ca gṛhe tiṣṭhec chrīdevī sagaṇānvitā /
tathā tatra bhaved evaṃ maṃgalaṃ nirupadravaṃ // Rm_38.277 //
(Rm 447)
tadā tasya gṛhe saṃpad dine dine hi varddhate /
sarvadravyābhisaṃpūrṇā bhaven na kṣiṇuyāt kvacit // Rm_38.278 //
atha vā prāktane pītarajasā maṃḍalaṃ tathā /
varttayitvātra tad rātrīṃ niyamenātināmayet // Rm_38.279 //
prātaḥ snātvā sugaṃdhena śuddhapītāmvarāvṛtaḥ /
brahmacārī viśuddhātmā triratnaśaraṇaṃ gataḥ // Rm_38.280 //
tāṃ śrīvasuṃdharāṃ devīṃ dhyātvāhya samāhitaḥ /
yathāśakti samabhyarcya dhāraṇīṃ śraddhayā paṭhet // Rm_38.281 //
tasyāpi ca gṛhe bhadraṃ kṛtvā devī vaset sadā /
tatas tathā kramāt saṃpat parivṛddhā bhaved dhruvaṃ // Rm_38.282 //
atha prātas tathā snātvā śuddhavastrāvṛtaḥ sudhīḥ /
brahmacārī samādhāya triratnaśaraṇaṃ gataḥ // Rm_38.283 //
śubhe sthāne paṭaṃ cāpi devyā mūrttiṃ prasārya ca /
yāthāśakti samabhyarcya trivārān dhāraṇīṃ paṭhet // Rm_38.284 //
tasyāpi ca gṛhe bhadraṃ kṛtvā devī sadā vaset /
tathā tatra mahāsaṃpad abhivṛddhā bhaved dhruvaṃ // Rm_38.285 //
atha vā ca tathā snātvā śuddhavastrāvṛtaḥ sudhīḥ /
brahmacārī viśuddhātmā triratnaśaraṇaṃ gataḥ // Rm_38.286 //
śubhe sthāne gṛhe devyāś candanenāpi maṃḍalaṃ /
varttayitvā tathā devīṃ dhyatvāvāhya samarcayet // Rm_38.287 //
saṃpaṭhed dhāraṇīṃ caivaṃ kuryāj japastavādikaṃ /
kṛtvā pradakṣiṇāny evaṃ natvā saṃprārthayen nidhiṃ // Rm_38.288 //
tasyāpi ca gṛhe devī maṃgalaṃ nirupadravaṃ /
kṛtvā svayaṃ samāśritya nivaset sarvadā dhruvaṃ // Rm_38.289 //
tatas tatra gṛhe saṃpatsarvadravyasamanvitā /
abhivṛddhya bhaven nūnaṃ nidhiś cāpi samudbhavet // Rm_38.290 //
atha vā svagṛhe śuddhe kośakoṣṭhālaye 'pi ca /
tathā paragṛhe vāpi manoramye 'bhiśodhite // Rm_38.291 //
atha tathāgatasyāpi lokeśasyāpi cāgrataḥ /
tathānyabodhisatvānāṃ devatānāṃ tathāgrataḥ // Rm_38.292 //
candanenāpi kṛtvaivaṃ śrīdevyā maṇḍalaṃ tathā /
vidhivan manasā dhyātvā samāvāhya samarcayet // Rm_38.293 //
tathā tathāgatānaṃ ca trailokādhipater api /
tathānyabodhisatvānāṃ yathāśakti samarcayet // Rm_38.294 //
tatas tāṃ sagaṇāṃ devīṃ dhyātvā japet samāhitaḥ /
saṃpaṭhed dhāraṇīṃ cāpi śraddhayā bhaktimānasaḥ // Rm_38.295 //
tatha caikam ahorātram avichinnaṃ paṃthen mudā /
yāvat tripaṃcasaptāhorātrāṇi ca paṭhet tathā // Rm_38.296 //
ācāryaś ca tathā rātrau striḥ kṛtvā divasasya ca /
sa lokapālabhūtebhyo baliṃ dadyād yathāvidhi // Rm_38.297 //
tato dānapatiḥ śāstre sarvopakaraṇādikaṃ /
dāne sadakṣiṇaṃ dadyād anyebhyo 'pi tathādarāt // Rm_38.298 //
(Rm 448)
tataś ca sāṃjalir natvā prārthayitvā kṣamām api /
saṃbodhisādhanīṃ dravyasaṃpattiṃ prārthayen mudā // Rm_38.299 //
tataḥ sarvaṃ samāpyaivaiḥ kṛtvāpi tad visarjanaṃ /
yathārhabhojanaiḥ sarvāñ chāstrādīn samatoṣayet // Rm_38.300 //
tan maṇḍale rajaḥ sarvaṃ samādāya sapuṣpakaṃ /
koṣṭhakoṣṭhālayāgāre nikṣipya sthāpayet sadā // Rm_38.301 //
tad rajo yatra nikṣiptaṃ tatra saṃpat pravarddhitaḥ /
sarvadravyābhisaṃpūrṇā bhaven na kṣiṇuyāt kvacit // Rm_38.302 //
nirmālyam aparaṃ sarvaṃ sanaivedyadhvajādikaṃ /
nadyāṃ nāgān samabhyarya saṃprakṣipya pravāhayet // Rm_38.303 //
tatas tad dhāraṇīvidyā bhavet paṭhitasiddhitā /
yatrāpi paṭhyate tatra saṃpat pravarddhitā bhavet // Rm_38.304 //
evaṃ satyaṃ samākhyātaṃ sarvair api munīśvaraṃ /
śrīdevyāḥ sādhanaṃ kalyaṃ matvaivaṃ cara tad vrataṃ // Rm_38.305 //
ya evaṃ śrīmahādevyāḥ śraddhayā śaraṇaṃ gataḥ /
yathāvidhi samādhāya carate vratam ādarāt // Rm_38.306 //
tasya māragaṇāḥ sarve satvopadravakārakāḥ /
viheṭhanāṃ sadā kvāpi karttu maivābhiśaknuyuḥ // Rm_38.307 //
sarvaśakrādayo devāḥ sarvadaityādhipā api /
grahās tārāś ca siddhāś ca sādhyā vidyādharā api // Rm_38.308 //
lokapālāś ca sarve 'pi gaṃdharvāḥ kiṃnarā api /
yakṣāś ca rākṣasāḥ sarve nāgāś ca garuḍā api // Rm_38.309 //
mātṛkā bhairavāḥ sarve sakumāravināyakāḥ /
mahākālāś ca ḍākinyaḥ śākinyo 'pi tathāparāḥ // Rm_38.310 //
yoginyo 'pi tathā sarve vīrā yamāntakādayaḥ /
rakṣanti sarvadā nityaṃ śrīdevyāḥ śaraṇāśritaṃ // Rm_38.311 //
dhāraṇīpāṭhakaṃ yo 'pi sādhakaṃ vratacāriṇaṃ /
tathā bhūtagaṇāḥ sarve piśācāś ca durāśayāḥ // Rm_38.312 //
sarve jvarādayo rogā apasmārādayo 'pi ca // Rm_38.313 //
unmādā piṭakāś cāpi sarve kuṣṭhāś ca kachavaḥ /
śrīdevīvratino dehe na spṛśaṃti kadācana // Rm_38.314 //
ītayaś ca tathā sarvā mahopadravakārakāḥ /
tasya deśe gṛhe dehe na viśanti kadā cana // Rm_38.315 //
vasuṃdharyā vrate yatra dhāraṇī ca pravarttate /
tatra māragaṇā duṣṭā upasargā viśanti na // Rm_38.316 //
nṛpāgnyudakā caurādi duṣṭāḥ śaṭhāś ca vaṃcakāḥ /
śrīdevīvratinaḥ kiṃcid apakartuṃ na śaknuyuḥ // Rm_38.317 //
yaś ca śrīvasudhārāyā bhaktimāñ charaṇaṃ gataḥ /
sarvadā smaraṇaṃ kṛtvā bhajate saṃcarad vrataṃ // Rm_38.318 //
yaś ca tasyā mahādevyā dhāraṇīṃ muditaḥ smaran /
paṭhate sarvadāpy evaṃ parebhyo 'pi samādiśet // Rm_38.319 //
yaś caitad dhāraṇīṃ samyag 'likhel likhāyayed api /
likhitāṃ samādāya saṃsthāpya bhajate gṛhe // Rm_38.320 //
yaś cāpi hṛdayaṃ devyā likhitvā bhūrjapatrake /
(Rm 449)
mūrddhni kaṇṭhe bhuje vāhau dadhāti nityam ādarāt // Rm_38.321 //
teṣām api ca sarveṣāṃ māravighnopasargikāḥ /
sarve 'pi sarvadā kvāpi hy apakarttuṃ na śaknuyuḥ // Rm_38.322 //
sarve 'pi bodhisatvās te traidhātukanivāsinaḥ /
etadvidyānubhāvena dānapāramitāśritāḥ // Rm_38.323 //
sarvopakaraṇaiḥ sarvān satvān saṃtarppayanty api /
tathā dānaṃ sadā kṛtvā bodhimārge caranti ye // Rm_38.324 //
te sarve krameṇaivaṃ pūrya pāramitā daśaḥ /
sarvān māragāṇāṃ jitvā prāpnuyu bodhisaṃpadaṃ // Rm_38.325 //
sarvabhūpāś ca rājānaś cakravarttyādayo nṛpāḥ /
pālayanti prajā lokān dharmair lakṣmīvratodbhavaiḥ // Rm_38.326 //
evam anye 'pi lokāś ca ye ye saṃpatsamṛddhitāḥ /
mahādhanā mahābhogāḥ sarvadravyasamanvitāḥ // Rm_38.327 //
datvā dānaṃ sukhaṃ bhuktvā yāvajjīvaṃ śubhe sadā /
pracaranty api sarve te jñeyā lakṣmīprasādataḥ // Rm_38.328 //
ye śrīdevyā vrataṃ dhṛtvā sarvārthibhyo yathepsitaṃ /
dadāti te mahāsatvāḥ śrīmantaḥ sadguṇānvitāḥ // Rm_38.329 //
yaśaḥsaṃpatsamāpannāḥ sarvavidyākalāspadāḥ /
dharmātmāno maheśākhyaḥ sudhiyaḥ satyavādinaḥ // Rm_38.330 //
suśīlāḥ subhagā bhadrāḥ kṣāntisaurabhyavāsinaḥ /
saumyendriyā viśuddhāṃgāḥ karuṇārdraśubhāśayāḥ // Rm_38.331 //
balavīryamahotsāhā niḥkleśāḥ susamāhitāḥ /
jitendriyā mahādhīrāḥ prajñāvanto vicakṣaṇāḥ // Rm_38.332 //
upāyavidhivijñāś ca sarvasatvahitārthinaḥ /
supraṇidhisamādhānā balino brahmacāriṇaḥ // Rm_38.333 //
jñānavijñānavidvānsaḥ sarvasatvaśubhaṃkarāḥ /
bodhisatvā jagannāthā buddhātmajā bhavaṃty api // Rm_38.334 //
yatibhir nā atītās te varttamānā anāgatāḥ /
te 'pi sarve mahādevyā vratapuṇyānubhāvataḥ // Rm_38.335 //
kramāt pāramitāḥ sarvāḥ paripūrya samāhitāḥ /
bodhilabdhā bhavaṃty evaṃ lapsyaṃti nānyathā khalu // Rm_38.336 //
evaṃ matvā mahāvidyaṃ śrīdevīṃ dhāraṇīṃ parāṃ /
samādhāya paṭhan nityaṃ vrataṃ cara samādarāt // Rm_38.337 //
eṣā mahaiśvarī devī bodhilakṣmīr jineśvaśrī /
jananī sarvabuddhānāṃ dhātrī mātānupālinī // Rm_38.338 //
adhṛṣyā sarvaduṣṭānāṃ sarvavighnavināśinī /
mahāvidyeśvarī bhadrā sarvāriṣṭhanisūdanī // Rm_38.339 //
yasyāḥ śaraṇamātreṇa vrataṃ caraṃti mānavāḥ /
dāridryaduḥkhaśokāgnau na pataṃti kadāpi te // Rm_38.340 //
acintitāni ratnādi dhanadravyaguṇāni ca /
yaśodharmārthakāmādi sukhāni samavāpnuyuḥ // Rm_38.341 //
etatpuṇyam asaṃkhyeyam aprameyaṃ mahattaraṃ /
sarvair api munīndrair hi saṃkhyātuṃ nāpi śakyate // Rm_38.342 //
sarve vratajapuṇyānāni saṃkhyātum abhiśakyate /
tad etadvratapuṇyānāṃ saṃkhyātuṃ kena śakyate // Rm_38.343 //
(Rm 450)
yad etadvratasādṛśyaṃ kutrāpi no hi vidyate /
tad adhikaṃ kuto loke sarvatrāpi na dṛśyate // Rm_38.344 //
īdṛk puṇyamahāratnaṃ trailokyeṣv api durllabhaṃ /
triratnabhajanād eva labhyate bhuvi mānavaṃ // Rm_38.345 //
tad evaṃ tvaṃ parijñāya triratnaśaraṇaṃ gataḥ /
śrīdevīṃ vidhināvāhya vrataṃ cara samāhitaḥ // Rm_38.346 //
etatpuṇyānubhāvena sarvadā sadgatīṃ gataḥ /
śrīsaṃpattisamāpannaḥ pradātā sukhabhṛd bhavet // Rm_38.347 //
trividhāṃ bodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyuḥ // Rm_38.348 //
iti hetor mahādevyāḥ svayaṃ tvaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
vrataṃ caraṃs tathā loke pracāraya samaṃtataḥ // Rm_38.349 //
iti tayā mahādevyāḥ samādiṣṭaṃ niśamya saḥ /
senaḥ kṛtāṃjalir natvā tāṃ devīm evam abravīt // Rm_38.350 //
evaṃ devi kariṣyāmi bhavatyājñāṃ śiro vahan /
tat prasīda mahādevyā dhāraṇīṃ saṃpradehi me // Rm_38.351 //
iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā sā saṃprasāditā /
devī taṃ senam ālokya samāmaṃtryaivam ādiśat // Rm_38.352 //
sādhu sena gṛhāṇa tvaṃ devyāyā dhāraṇīṃ varāṃ /
svayaṃ paṭhaṃ parebhyo 'pi deśayasva yathāvidhi // Rm_38.353 //
ity ādiśyāpsarorūpā sā śrīdevī vasuṃdharā /
tasmai senāsu tāṃ devyā dhāraṇīṃ saṃpaṭhan dadau // Rm_38.354 //
sa senas tāṃ mahādevīṃ praṇatvā sāṃjalir mudā /
śrīdevyā dhāraṇīṃ vidyāṃ praṇatvā śraddhayādade // Rm_38.355 //
tataḥ sā cāpsaro devī tasmai senāya sādaraṃ /
sa paṃcāmṛtagodhūmai piṣṭakaṃ pālane dadau // Rm_38.356 //
tad dattaṃ piṣṭataṃ taṃ sa seno dṛṣṭvā pramoditaḥ /
praṇatvādāya taṃ bhūpaṃ smṛtvā na bubhuje svayaṃ // Rm_38.357 //
tadā divyapsarorūpaṃ tyaktvā sākṣāt trimūrttidhṛk /
caṃdramaṇḍalamadhyasthabhadraghaṭoparisthitā // Rm_38.358 //
darśayām āsa rūpaṃ svaṃ prabhāmaṇḍalavarttitaṃ /
anyā devyo 'pi rūpaṃ svaṃ dhṛtvā devīṃ vasuṃdharāṃ // Rm_38.359 //
parivṛtya puro dhāya patākādhvajacāmaraiḥ /
vījayaṃtyaḥ sarvadikṣu tasthu saṃproktarūpavat // Rm_38.360 //
tataḥ sa sena utthāya tāṃ devīṃ sagaṇāṃ mudā /
muhurmuhur vaddhagala aṣṭāṅgaiḥ praṇatiṃ vyadhāt // Rm_38.361 //
tataḥ sa sena ādhāya sapaṃcāmṛtapiṣṭakaṃ /
taṃ jalaṃ ca samādhāya sahasā nṛpāṃtike yayau // Rm_38.362 //
tatra sa sena ālokya nṛpaṃ durād upāgataṃ /
tad amṛtādikaṃ sarvam upasthāpyāpy adhaukayat // Rm_38.363 //
tataḥ sa sena ālokya taṃ nṛpaṃ sāṃjalir mudā /
praṇatvā suprasannāsyaḥ purataḥ samupāśrayat // Rm_38.364 //
tam amṛtādikaṃ sarvaṃ dṛṣṭvā sa vismito nṛpaḥ /
kiṃ vilaṃvaṃ kṛtaś caitad ity evaṃ tam apṛchata // Rm_38.365 //
(Rm 451)
iti pṛṣṭe narendreṇa sa senaḥ samupāśritaḥ /
taṃ narendraṃ samālokya vinayann evam abravīt // Rm_38.366 //
kṣamasva bho mahārāja yad arthe me vilaṃvitaṃ /
tat sarvaṃ samupākhyāya bhavantaṃ bodhayāny api // Rm_38.367 //
idaṃ tāvan mahārāja suranadyamṛtaṃ pivā /
idaṃ paṃcāmṛtaṃ cāpi bhukṣvedaṃ ca supiṣṭakaṃ // Rm_38.368 //
ity uktvā sa samādāya kamaṇḍaluṃ samarppayat /
bhogyaṃ paṃcāmṛtaṃ cāpi piṣṭakaṃ cāgrataḥ prabhoḥ // Rm_38.369 //
tad amṛtādikaṃ sarvaṃ dṛṣṭvā sa mudito nṛpaḥ /
kamaṇḍaluṃ samādāya papau tat surasāmṛtaṃ // Rm_38.370 //
tataḥ sa nṛpatis tuṣṭo nistṛṣṇāhlāditāśayaḥ /
taṃ ca paṃcāmṛtaṃ bhogyaṃ bubhuje piṣṭakāny api // Rm_38.371 //
tataḥ sa nṛpatis tuṣṭo mahānaṃdapramoditaḥ /
taṃ senaṃ sumatiṃ dhīraṃ samālokyaivam abravīt // Rm_38.372 //
tvam apīdaṃ sudhākalpam amṛtaṃ piva sanmate /
bhukṣva pacāmṛtaṃ bhogyaṃ piṣṭakaṃ cedam uttamaṃ // Rm_38.373 //
iti rājñā samādiṣṭe sa senaḥ pratimaṃḍitaḥ /
tad amṛtādikaṃ sarvam ādāya bubhuje svayaṃ // Rm_38.374 //
tatas tac cheṣam ādāya sa senaḥ paritoṣitaḥ /
aśvāya samupasthāpya sarvaṃ dadau vinodayan // Rm_38.375 //
so 'pi cāśvaḥ samālokya tat sarvam amṛtādikaṃ /
āśvādya paribhuṃjāno mahānaṃdaṃ samāyayau // Rm_38.376 //
tataḥ sa nṛpati rājā pariśuddhāśayo mudā /
taṃ senaṃ tam upāmaṃtrya punar evam apṛchata // Rm_38.377 //
aho sena tvam ānītaṃ yad etad amṛtādikaṃ /
kutaḥ kathaṃ samāsādya tat satyaṃ vaktum arhasi // Rm_38.378 //
ity evaṃ prārthite rājñā sa senaḥ sāṃjalir mudā /
svāminaṃ taṃ nṛpaṃ natvā samālokyaivam abravīt // Rm_38.379 //
śṛṇu rājan samādhāya yad etad amṛtādikaṃ /
mayāsādya samānītaṃ tat saṃnivedayāni te // Rm_38.380 //
yad atra tvaṃ tṛṣārtto 'si tadarthe 'haṃ sasaṃbhramaḥ /
jalam anveṣituṃ tatra vane paśyan bhramāmy ahaṃ // Rm_38.381 //
kutrāpi dṛśyate nātra pānīyaṃ nirjane vane /
tato dūrataraṃ gatvā jalam anveṣituṃ bhrame // Rm_38.382 //
tatrāpi dṛśyate naiva jalaṃ kvāpi samaṃtataḥ /
tato 'tidūrato nadyāḥ śabdaṃ śṛṇvann anuvraje // Rm_38.383 //
tacchabdānusaran gatvā paśyāmi suranimnagāṃ /
tatra devīgaṇāś cāpi paśyāmi vratacārikāḥ // Rm_38.384 //
tatra tāsāṃ samālokya samākraṃdaṃti sādaraṃ /
tato 'haṃ tatprabhāvena tāṃ nadīṃ laṃghayan vraje // Rm_38.385 //
tatra māṃ samupāhūya sarvā tā apsarogaṇāḥ /
kutaḥ katham ihāyāsi tvaṃ vadeti babhāṣire // Rm_38.386 //
tato 'haṃ samupāsṛtya tāḥ sarvā apsarogaṇāḥ /
sāṃjaliḥ sādaraṃ natvā pura evaṃ nivedaya // Rm_38.387 //
(Rm 452)
sūryodayo mahārājo mahīpālo narādhipaḥ /
tasyodyāne varāhau dvau prakurvāta upadravaṃ // Rm_38.388 //
tan niśamya sa bhūpālaḥ samaṃtrisainyapaurikaḥ /
saha bhogyaṃ samāruhya varāhau haṃtuṃ udyayau // Rm_38.389 //
tatrodyāne caturdikṣu parivṛtya samaṃtataḥ /
hāhākāraṃ prakurvantas tiṣṭhanti te nṛpādayaḥ // Rm_38.390 //
tatas tau dvau mahāghorau varāhau saha sāgataḥ /
udyānān nirgatau vegān nṛpāntikāt parāgatau // Rm_38.391 //
tatra sa nṛpatiḥ kopāt tau varāhāv anudrutaḥ /
aśvam āruhya vegena praviṣṭo bhramate vane // Rm_38.392 //
tatra sa nṛpatir aśvād vegāt pradhāvato 'patat /
śramatāpapipāsārtto tarutale niṣīdati // Rm_38.393 //
tasya rājñas tṛṣārttasya jalam anveṣituṃ bhraman /
kutrāpi nirjane 'raṇye jalaṃ paśyāmy ahaṃ na hi // Rm_38.394 //
tato dūrataraṃ gatvā jalam anviṣya sarvataḥ /
bhraman dūrān nadīśabdaṃ śrutvāhaṃ samupāsare // Rm_38.395 //
etad artham ahaṃ devyo dūrataḥ sahasāgataḥ /
tad bhavantyaḥ prasīdaṃtu dṛśyaṃte bhāgyato mayā // Rm_38.396 //
bhavantyo 'pi kim arthe 'tra viharanti samāśritāḥ /
iti pṛṣṭe mayā tāś ca devyaḥ sarvāḥ prasāditāḥ // Rm_38.397 //
ādarān māṃ samāmaṃtrya pura evaṃ babhāṣire /
mānava tvaṃ na jānīṣe yad iheva mamāśritā /
tad arthaṃ samupākhyāyas tat saṃśṛṇu samāhitaḥ // Rm_38.398 //
yā śrībhagavatī devī māheśvarī vasuṃdharā /
tasyā vrataṃ vayaṃ sarvā caritum iha saṃsthitāḥ // Rm_38.399 //
tad atra no vrataṃ paśyaṃ kṣaṇaṃ tiṣṭha samāhitaḥ /
etaddṛṣṭe 'pi te puṇyaṃ saṃprajāyen mahattaraṃ // Rm_38.400 //
iti tābhiḥ samādiṣṭaṃ śrutvāhaṃ saṃpramoditaḥ /
tatheti prativijñapya tad vrataṃ draṣṭum āśrame // Rm_38.401 //
tatas tā apsarodevyaḥ sarvās tatra yathākramaṃ /
svasvāsane samāśritya prārabhanti yathākramāt // Rm_38.402 //
tatra tā maṃḍale devīṃ sagaṇāṃ śrīvasuṃdharāṇ /
yathāvidhiṃ samāvāhya pūjayaṃti samādarāt // Rm_38.403 //
japastotrādikaṃ kṛtvā sarvāḥ sāṃjalayaś ca tāḥ /
natvā pradakṣiṇīkṛtya prārthayaṃti susaṃpadaṃ // Rm_38.404 //
tatas tā apsarodevyaḥ sarvāḥ samāptite vrate /
sa paṃcāmṛtaiḥ pūpaiḥ kurvaṃti vratapālanāṃ // Rm_38.405 //
mahyam api tathā dattaṃ tābhiḥ sarvābhir ādarāt /
idaṃ paṃcāṃṛtaṃ bhojyaṃ godhūmapiṣṭakaṃ varaṃ // Rm_38.406 //
smṛtvā bhavaṃtam ādāya tābhir dattaṃ samādarāt /
tathā pātre pratiṣṭhāpya gopayāmi tavārthataḥ // Rm_38.407 //
tato 'haṃ sāṃjalir natvā tā devīḥ sakalā api /
tathā caritum ālocya prārthayāmi vidhiṃ vrate // Rm_38.408 //
mayā saṃprārthitaṃ śrutvā yā tad devī gaṇādhipā /
(Rm 453)
sā tad vratavidhiṃ samyak samādiśati me kramāt // Rm_38.409 //
tat sarvaṃ samupādiṣṭaṃ śrutvāhaṃ saṃpramoditaḥ /
tathā tad vratam ārādhya prechāmi carituṃ sadā // Rm_38.410 //
pratyakṣadarśanaṃ labdhvā aṣṭāṃgaiḥ praṇato 'smy ahaṃ // Rm_38.411 //
tatas tāḥ sakalā devīḥ prārthayitvā samādārāt /
idaṃ divyāmṛtaṃ bhojyaṃ prādāya sahasā care // Rm_38.412 //
iti heto mahārāja vilamvo jāyate tathā /
tat kṣamasva prabho mātra raukṣyaṃ kṛthāḥ prasīda me // Rm_38.413 //
iti tenoditaṃ śrutvā sa rājā vismayānvitaḥ /
tad darśanotsuko dṛṣṭvā taṃ senam etad abravīt // Rm_38.414 //
aho āścaryyam atra yad vasudhārā vrataṃ śrutaṃ /
pratyakṣadarśanam api labdhaṃ seneha nirjane // Rm_38.415 //
mayā na śrūyate kvāpi dṛśyate na kadā cana /
tad draṣṭuṃ sena me cittaṃ samabhilaṣati dhruvaṃ // Rm_38.416 //
tasmāt tvaṃ tatra māṃ nītvā tā devī darśaya drutaṃ /
iti rājñoditaṃ śrutvā sa senaḥ sacivaḥ sudhīḥ /
tatheti prativijñapya tatra rājñā saha caran // Rm_38.417 //
sahasā tau pragachaṃtau taddevīdarśanotsukau /
daivayogāt kṣaṇāt prāptau tatra sthāne samaikṣatāṃ // Rm_38.418 //
tadā tatra na tā devyaḥ sthitāḥ sarvā divaṃ gatāḥ /
vratanirmālyapuṣpādi tatrādrāṣṭāṃ na tāḥ kvacit // Rm_38.419 //
tatra sa nṛpatis tāsāṃ devīnāṃ darśanaṃ kvacit /
alabhyamāne udvignaparikhinnāśayo 'bhavat // Rm_38.420 //
tatra sa nṛpatir natvā vratasthāne kṛtāṃjaliḥ /
sarvatrāpi samālokya khaṃ paśyann evam abravīt // Rm_38.421 //
hā mayā labhyate nātra devīnāṃ darśanaṃ kvacit /
kiṃ mayā prakṛtaṃ pāpaṃ maṃdabhāgyo 'smy ahaṃ yataḥ // Rm_38.422 //
vrataṃ caritum ichāmi tat kathaṃ jñāsyate vidhiṃ /
aho me daivayogena śrutam eva na darśanaṃ // Rm_38.423 //
tad atra kiṃ kariṣyāmi ko 'tra me vidhim ādiśet /
yadichāmi na tat siddhaṃ vṛthaivetye pariśramaṃ // Rm_38.424 //
iti proktvā viṣaṇṇātmā nṛpatiḥ sa vimohitaḥ /
nirāśayā vibhinnāsyo nirjale mīnajātivat // Rm_38.425 //
hā heti ninditātmānaṃ hā me bhāgyam apīha dhik // Rm_38.426 //
ity evaṃ vilapann aśrupūrṇāsyo gadgadaḥ svaraḥ /
hṛdi lalāṭe vāhubhyāṃ tāḍayan mūrchito muhuḥ // Rm_38.427 //
smṛtimāṃś ca svayam api tasthau tatra viniḥsvasan // Rm_38.428 //
ity evaṃ taṃ sthitaṃ dṛṣṭvā sā śrīdevī vasuṃdharā /
ākāśān mahadāghoṣaṃ tatraivaṃ niracārayat // Rm_38.429 //
rājan mātra viṣīda tvaṃ setsyate te 'bhilāṣitaṃ /
sarvaṃ seno vijānāti tat senaṃ pṛcha tad vidhiṃ // Rm_38.430 //
ity ākāśāt samuccāraṃ ghoṣaṃ śrutvā sa bhūpatiḥ /
sāṃjaliḥ praṇato 'ṣṭauṣīd ūrddhvāsyaḥ śrīvasuṃdharāṃ // Rm_38.431 //
(Rm 454)
yā susmṛtā suruciraṃ suṣṭhutaraṃ pravṛddhaṃ dāridryaduḥkhaduritaṃ śamate narāṇāṃ /
tāṃ kalpavṛkṣasadṛśīṃ vasudhārasaṃjñāṃ bhaktyā namāmi śirasā jagato hitāya // Rm_38.432 //
praṇamāmi sadā vasudhāṃ jananīṃ karuṇārdrahṛdaṃ parivīkṣya janaṃ /
bahudheti bhayānvitaduḥkhataraṃ praṇamāmi sadā vasudhāṃ jananīṃ // Rm_38.433 //
pāpācārasya durbuddher durbhagasya sadā mama /
kṣaṃtavyo bhūyaśaś cāgaḥ śrīvasudhe namo 'stu te // Rm_38.434 //
namas te bho mahādevi prasīda me kṛpāṃ kuru /
bhavaṃty atra yathādiṣṭaṃ kariṣyāmi tathā khalu // Rm_38.435 //
ity uktvā sa nṛpo bhūyas tatra natvā kṛtāṃjaliḥ /
taṃ senaṃ purataḥ kṛtvā tato 'carat pramoditaḥ // Rm_38.436 //
tataḥ sa nṛpatir gachan sahasā muditāśayaḥ /
tatrāśokatalāsīnam aśvaṃ paśyann upācaran // Rm_38.437 //
tatra prātaḥ sa bhūyas tam aśvaṃ dṛṣṭvā pramoditaḥ /
rājā taṃ senam ānatvā dṛṣṭvā evam abhāṣata // Rm_38.438 //
sena tam aśvam āruhya gacha tvaṃ puram āśrame /
mama tavānugachāmi sahasā gachatu dhruvaṃ // Rm_38.439 //
iti rājñoditaṃ śrutvā sa senaḥ sāṃjalir naman /
nṛpatiṃ taṃ mahīpālaṃ samālokyaivam abravīt // Rm_38.440 //
naivam atra mahārāja yan me svāmi bhavān prabhuḥ /
tad bhavadvāhanaṃ hīnaṃ katham ārohayeya vai // Rm_38.441 //
iti tenoditaṃ śrutvā sūryodaya ātmavit /
rājā taṃ senam ānatvā punar evam abhāṣata // Rm_38.442 //
mā tvayaivaṃ pravaktavyaṃ yad adyārabhya bhavān guruḥ /
yathākāśasamādiṣṭaṃ tat tathā karttum arhasi // Rm_38.443 //
iti me vacanaṃ śrutvā mamānukaṃpayā 'dhunā /
śāstar agre 'śvam āruhya pravrajatāmayānvitaḥ // Rm_38.444 //
iti rājñoditaṃ śrutvā tatheti sa prabodhitaḥ /
svayam agre 'śvam āruhya pṛṣṭhe prārohayen nṛpaṃ // Rm_38.445 //
tataḥ sa 'śvas tadārūḍho vāyur iva samuccaran /
mahāvegāt puropāṃtaṃ tatkṣaṇāt samupāyayau // Rm_38.446 //
tatra taṃ nṛpam āyātaṃ samaṃtrijanapaurikāḥ /
sarve te samupālokya pratyujjagmuḥ pramoditāḥ // Rm_38.447 //
tatrāśvapṛṣṭham ārūḍhaṃ nṛpaṃ senaṃ puraḥ sthitaṃ /
dṛṣṭvā te maṃtriṇaḥ sarve paurāś ca vismayaṃ yayuḥ // Rm_38.448 //
tatas te maṃtriṇo 'mātyā paurāḥ sarve pramoditāḥ /
praṇatvā taṃ nṛpaṃ rājakule 'nayan mahotsavaṃ // Rm_38.449 //
tatrāśvapṛṣṭhato rājā so 'varuhya svayaṃ tataḥ /
senaṃ puraḥ sthitaṃ paścād avārohayad ādarāt // Rm_38.450 //
tato rājakule gatvā nṛpaḥ pṛṣṭhataś caran /
pādaprakṣālanasthāne taṃ senam evam abravīt // Rm_38.451 //
he sene sumater atra pādaprakṣālayāgrataḥ /
(Rm 455)
tvattaḥ paścād ahaṃ pādau prakṣālayāmi sāṃprataṃ // Rm_38.452 //
iti rājñoditaṃ śrutvā sa senaḥ sāṃjalir naman /
nṛpatiṃ taṃ mahīpālaṃ samālokyaivam abravīt // Rm_38.453 //
vibhramo 'si kathaṃ rājan bhavān svāmi narādhipaḥ /
tat prathamaṃ tvam evātra pādau prakṣālaya prabho // Rm_38.454 //
iti tenoditaṃ śrutvā nṛpatiḥ sa kṛtāṃjaliḥ /
namaṃs taṃ senam ālokya tatraivaṃ saṃnyavedayat // Rm_38.455 //
bho sena yad bhavāṃ chāstā mama sanmārgadeśakaḥ /
tad atra prathamaṃ pādau prakṣālayitum arhati // Rm_38.456 //
iti saṃprārthite rājñā sa senaḥ paribodhitaḥ /
rājña ājñā hy alaṃghyeti pādau prakṣālayet puraḥ // Rm_38.457 //
tataḥ sa nṛpatiḥ pādau prakṣālyānusaran mudā /
taṃ senaṃ purataḥ kṛtvā prāsāde samupācarat // Rm_38.458 //
tatrāsane purodhāya taṃ senaṃ gurum ādarāt /
nṛpatiḥ sa sabhāmadhye tasthau lokān vilokayan // Rm_38.459 //
tataḥ sa nṛpatir dṛṣṭvā sarvāl lokān sabhāśritān /
sarvavṛttāntam ākhyāya vyanodayad vratotsave // Rm_38.460 //
tan nṛpādeśitaṃ śrutvā sarve lokāḥ pramoditāḥ /
śrīdevyās tad vrataṃ dharttuṃ samaichanta dhanārthinaḥ // Rm_38.461 //
tatas sarve 'pi te lokā natvā taṃ senam ādarāt /
nṛpatiṃ ca samālokya svasvālayaṃ yayur mudā // Rm_38.462 //
tataḥ sa nṛpatis tena senena guruṇā saha /
sānaṃdaṃ prerayām āsa dināni katicin mudā // Rm_38.463 //
tataḥ sa bhūpatī rājā tadvratasamayāgate /
sāmātyān maṃtriṇān sarvān samāmaṃtryaivam ādiśat // Rm_38.464 //
bho maṃtriṇo janāḥ sarve vratasamayam āgataṃ /
tasmāt sarve mayā sārddhaṃ vrataṃ caritum arhatha // Rm_38.465 //
tad enaṃ senam evātra pravrajyāsadguruṃ kuru /
iti maṃtribhir ākhyātaṃ śrutvā nṛpas tatheti saḥ /
taṃ senaṃ śāsane bauddhe prāvrājayad yathāvidhi // Rm_38.466 //
sātha pravrajito nāmnā śrīsenagupta ity abhūt /
khikkhirīpātrabhṛn muṇḍaḥ kāṣāyacīvarāvṛtaḥ // Rm_38.467 //
tatas tad vratam utsṛjya vajradharapadāptaye /
va