Bổn Sanh Bảo Man (Ratnamālāvadāna)

ddho hīnadīnānukaṃpakaḥ /
sarvavidyākalābhijñaḥ ṣaḍabhijño vicakṣaṇaḥ // Rm_37.49 //
mārajil lokavin nātho vināyakas tathāgataḥ /
dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanapratimaṇḍitaḥ // Rm_37.50 //
vyāma prabhābhibhāsvaṃtaṃ śatasūryādhikaprabhaṃ /
jaṃgamam iva ratnābhaṃ saumyaṃ samaṃtabhadrakaṃ // Rm_37.51 //
sarvasatvahitārthena vijahāra sasāṃghikaḥ /
tatra gatvā praṇatvā tat taṃ buddhaṃ śṛṇutādarāt // Rm_37.52 //
tadā sa bhagavān buddhas tad upāyaṃ samādiśet // Rm_37.53 //
iti bhāryāsamādiṣṭaṃ śrutvā dharmadhvajo 'pi saḥ /
tatheti paribhāṣitvā sa bharttā saṃpramoditaḥ // Rm_37.54 //
tadā sa dharmadhvajo bhāryaṃ velām ādāya prācarat /
tato vihāre gatvā sa bhagavaṃtaṃ sasāṃghikaṃ /
dūrataḥ praṇatiṃ kṛtvā ekasthāne samāśrayat // Rm_37.55 //
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā taṃ dharmadhvajaduḥkhitaṃ /
jānann apy āgataṃ kāmaṃ dharmadhvaje samabravīt // Rm_37.56 //
sādho kasmād ihāgatya tiṣṭhase tat samādiśa /
iti śāstrā samādiṣṭaṃ śrutvā dharmadhvajo 'pi saḥ // Rm_37.57 //
kṛtāṃjalipuṭo natvā bhagavaṃtam evam abravīt /
bhagavan yad vijānīyā nānya gacchāmi me vibho /
tvayi mama kāryyam eka pṛchāmīti vyacintayat // Rm_37.58 //
tadyathā me mahāsaṃpat kṣīṇaṃ yāti daridratāṃ /
punar vṛddhigataṃ dravyaṃ tat kathaṃ me samādiśa // Rm_37.59 //
katamad vratapuṇyasya prabhāvāc chrī pravarddhate /
tad vrataṃ me bhavāñ chāstā samyag ādeṣṭum arhati // Rm_37.60 //
(Rm 413)
iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā sa bhagavān mudā /
dharmadhvajaṃ tam āmaṃtrya saṃpaśyann evam abravīt // Rm_37.61 //
sādhu śṛṇu samādhāya tad vidhiṃ saṃpravakṣyate /
tac chrutvā te prabodhitvā samācara vidhānataḥ // Rm_37.62 //
vasudhārāvrataṃ samyak yathā śrutaṃ mayā purā /
vajradharābdhigaṃbhīranirghoṣeṇopadeśitaṃ // Rm_37.63 //
tathāthā prathamaṃ tāvac chuddhabhūmau parigrahaṃ /
kṛtvā mṛdgomayāmbhobhiḥ saṃlipya paryaśobhayet // Rm_37.64 //
tataḥ sadgurum ārādhya natvā kṛtāṃjalir mudā /
satkṛtya prārthayed evaṃ vasudhārāvrataṃ varaṃ // Rm_37.65 //
tataḥ sa guruṇā sārddhaṃ snātvā tīrthe viśuddhadhīḥ /
śuddhavastrāvṛtāḥ śuddhacitto brahmavihārikaḥ // Rm_37.66 //
māse bhādrapade kṛṣṇapakṣe māghe 'pi vā punaḥ /
tṛtīyāyāṃ tithau devīṃ samāvāhya vrataṃ caret // Rm_37.67 //
pūrvasmin divase vighnān kīlayet sarvadiksthitān /
tatra subhūtale sūtraṃ pātayitvā yathāvidhi // Rm_37.68 //
varttayen maṃḍalaṃ devyāḥ sagaṇapratimaṇḍitaṃ // Rm_37.69 //
evaṃ tan maṃḍalaṃ kṛtvā saptavrīhisuveṣṭitaṃ /
tato 'ṣṭayakṣaṇīcihnaṃ śobhitaiḥ kalaśair vṛtaṃ // Rm_37.70 //
sapatākadhvajachatravitānaiḥ parimaṇḍitaṃ /
kṛtvā tan maṇḍalaṃ vajrī pratiṣṭhāpya yathāvidhi // Rm_37.71 //
vicitrapuṣpamālābhiḥ pradīpaiḥ saṃprabhojvalaiḥ /
saurabhyadhūpanaiś cāpi samabhyarcyābhiśobhayet // Rm_37.72 //
tatas tan maṇḍale devī sagaṇāṃ parisaṃsmaran /
dhyātvā jāgaraṇaṃ kṛtvā tad rātrīṃ vyatilaṃghayet // Rm_37.73 //
tataḥ prātaḥ samutthāya tīrthe snātvā suśuddhadhīḥ /
śucivastrāvṛte paṃcagavyaiḥ svāṃgaṃ vyaśodhayet // Rm_37.74 //
tataḥ sa sadguruṃ natvā tadājñāṃ śirasāvahan /
uttarābhimukhaḥ śuddha āsane samupāśrayet // Rm_37.75 //
tatas tāvad guruṃ natvā triratnaśaraṇaṃ gataḥ /
maṃḍale sagaṇāṃ devīṃ dhyātvāvāhya samarcayet // Rm_37.76 //
tato 'rahaṃ saṃpradatvāgre praṇatvā sāṃjalir mudā /
japastotrādikaṃ kṛtvā kuryāc ca pāpadeśanāṃ // Rm_37.77 //
puṇyānumodanāṃ kṛtvā prārthayed bodhisaṃvaraṃ // Rm_37.78 //
tataḥ pradakṣiṇāṃ kṛtvā natvāstāṃgaiś ca sāṃjaliḥ /
tataḥ pītamayaṃ sūtram ṣoḍaśabhedavarttitaṃ /
śuddhaṃ gurur maṃtreṇa śodhayet // Rm_37.79 //
tatas tad vratasūtraṃ sa sagurur dhāraṇīṃ pathan /
tasmai śiṣyāya rakṣyārthaṃ datvābhiṣekam arppayet // Rm_37.80 //
tad vrataṃ sūtram ādāya vaṃdhitvā svakare vratī /
yāvad vratasamāptaṃ na tāvat tat sūtram ādharet // Rm_37.81 //
tataḥ vratī yathāśakti gurave dānadakṣiṇaṃ /
(Rm 414)
datvāṣṭāṅgapraṇāmeṇa natvā samabhitoṣayet // Rm_37.82 //
tataḥ paṃcāmṛtair yuktaṃ baliṃ kṣīrodanābharaṃ /
sa yakṣayakṣaṇīlokapālebhyaḥ saṃpradāpayet // Rm_37.83 //
tataḥ kṣamārthanaṃ kṛtvā guruṇā saha pālanaṃ /
tṛtīyapraharāgre 'hneḥ kuryāt sa yavapūrakaiḥ // Rm_37.84 //
pālanāṃte punaḥ snātvā tāṃ devīṃ sagaṇāṃ smaran /
paṭhañ chrīdhāraṇīm rātrī pūjayec ca yathāvidhi // Rm_37.85 //
evaṃ nityaṃ catuḥsaṃdhyaṃ pūjayec chrīvasuṃdharāṃ /
yāvajjīvaṃ yathāsaktau varṣaikaṃ vā tathā caret // Rm_37.86 //
ṣaṇmāsaṃ māsam ekaṃ ca yathāśakti vrataṃ caret /
navasaptadināny evaṃ paṃcatrīṇi dināny api // Rm_37.87 //
aho rātraṃ tathaikaṃ vā vāram ekaṃ vrataṃ caret /
tatpare dyur dine prātaḥ snātvā śuddhāśayo vratī /
tathā tāṃ sagaṇāṃ devīṃ samarcayed yathāvidhi // Rm_37.88 //
tataś ca guruve 'bhyarcya vastrālaṃkārabhūgṛhaṃ /
sadakṣiṇāṃ pradatvaivaṃ svātmānaṃ ca samarppayet // Rm_37.89 //
tataḥ sa gurur ādāya tasmai śiṣyāya sāśiṣaṃ /
datvā kṣamārthanāṃ kṛtvā tan maṇḍalaṃ visarjayet // Rm_37.90 //
tatas tad raja ādāya bhaṇḍāgāre 'bhigopitaṃ /
saṃnidhāya sadā nityam abhyarcya sādaraṃ bhajet // Rm_37.91 //
tad rajaḥśeṣanirmālyaṃ nadyāṃ nāgān yathāvidhi /
samabhyarcya samarppitvā sarvaṃ jale pravāhayet // Rm_37.92 //
tatas taj jalam ādāya gṛhe gatvā mahotsavaiḥ /
taj jalair maṇḍalāgārakoṣṭhe sarvatra siṃcayet // Rm_37.93 //
tatas tad vratapūrṇārthaṃ rātrau devīṃ kumārikāṃ /
yathāvidhi samāvāhya samabhyarcyābhyatoṣayet // Rm_37.94 //
satgurupramukhān sarvān yogino yoginīr api /
samabhyarcya yathākāmaṃ bhojanaiḥ saṃpratoṣayet // Rm_37.95 //
tatas taṃ sagaṇaṃ cakraṃ natvā vratī sa sāṃjaliḥ /
kṣamāpya vinayaṃ kṛtvā prārthayec chrīsamṛddhitāṃ // Rm_37.96 //
tatas tat sagaṇaṃ cakraṃ tadbhaktyā saṃpratoṣitaṃ /
tasmai vratine dadyāt susaṃpattisubhāṣitaṃ // Rm_37.97 //
tatas tasya gṛhe devī vasudhārā samāśritā /
sarvadravyābhisaṃpūrṇaṃ kṛtvā tiṣṭhet sadā sthirā // Rm_37.98 //
tatas tad dravyam ādāya sarvārthibhyo yathepsitaṃ /
saṃpradatvā yathākāmaṃ bhuktvā bhavaṃ sukhaṃ caret // Rm_37.99 //
evaṃ gṛhapate matvā vasudhārāvrataṃ mahat /
yathāvidhi samādāya gṛhe cara samādarāt // Rm_37.100 //
tatas te sarvadā gehe maṃgalaṃ nirupadravaṃ /
bhavet sāpi mahādevī sagaṇā nivaset sthirā // Rm_37.101 //
tatas te sarvasaṃpattiḥ pravarddhitā śubhānvitā /
bhavane saṃbhavanty eva na kadācit kṣayaṃ vrajet // Rm_37.102 //
tatas tvaṃ sarvadā saukhyaṃ bhuktvā datvā yathepsitaṃ /
(Rm 415)
triratnabhajanaṃ kṛtvā śubhe cara samāhitaḥ // Rm_37.103 //
etatpuṇyavipākena sadā tvaṃ sadgatiṃ tataḥ /
bodhicaryāṃ caran bodhiṃ prāpya buddhapadaṃ labheḥ // Rm_37.104 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā dharmadhvajo gṛhī /
sa mudā suprasannātmā vrataṃ caritum aichata // Rm_37.105 //
tataḥ sa mudito natvā sāṃjalis taṃ jagadguruṃ /
bhagavantaṃ jagannāthaṃ prārthayad evam ādarāt // Rm_37.106 //
bhagavan sarvavic chāstar bhavatāṃ śaraṇaṃ gataḥ /
bhavadājñāṃ śiro dhṛtvā cariṣye 'ham idaṃ vrataṃ // Rm_37.107 //
tad bhavāṃ kṛpayā śāstas tad anujñāṃ dadātu me /
bhavatātra yathādiṣṭaṃ cariṣye tat tathā khalu // Rm_37.108 //
iti saṃprārthite tena bhagavān sa jagadguruḥ /
tasmai devyā mahāvidyāṃ dhāraṇīṃ saṃpaṭhan dadau // Rm_37.109 //
so 'pi dharmadhvajo natvā sāñjalis taṃ munīśvaraṃ /
dhāraṇīṃ tāṃ samādāya saṃpapāṭha pramoditaḥ // Rm_37.110 //
tataḥ sa suprasannātmā dharmadhvajaḥ kṛtāṃjaliḥ /
taṃ munīndraṃ jagannāthaṃ praṇatvā svagṛhaṃ yayau // Rm_37.111 //
tataḥ sa svagṛhaprāptaḥ suprasannamukhāmbujaḥ /
tāṃ śāṃtamatāṃ bhāryāṃ samāmaṃtryaivam abravīt // Rm_37.112 //
priye dhanyāsi kalyāṇī yat tvayāhaṃ prabodhitaḥ /
saṃbuddhaśāsanaṃ ratnam āptavān aham āgataḥ // Rm_37.113 //
tadyathā samupādiṣṭaṃ munīndreṇānuśāsinā /
tathāvāṃ tad vrataṃ devyāś carevahi samādarāt // Rm_37.114 //
iti bhartrā samuddiṣṭe sāpi śāntamatī mudā /
bharttāraṃ taṃ samālokya sudṛṣṭyaivam abhāṣata // Rm_37.115 //
ayi svāmin kathaṃ śāstra samādiṣṭaṃ vadasva me /
yathādiṣṭaṃ munīndreṇa tatha carevahi dhruvaṃ // Rm_37.116 //
iti bhāryoditaṃ śrutvā bharttā dharmadhvajo 'tha saḥ /
mudā śāṃtamatīṃ bhāryāṃ tāṃ samīkṣyaivam abravīt // Rm_37.117 //
śṛṇu bhadre yathādiṣṭaṃ munīndreṇa tathā khalu /
yad vrataṃ vasudhārāyās tad vidhiṃ te pravakṣyate // Rm_37.118 //
ity ukte svāminā tena sā ca śāntamatī priyā /
bharttāraṃ taṃ samālokya muditaivam abhāṣata // Rm_37.119 //
svāmins tena munīndreṇa yathādiṣṭaṃ tathā bhavān /
suvistaraṃ samākhyāya mano me saṃvinodata // Rm_37.120 //
ity ukte bhāryayā sātha dharmadhvajaḥ suvistaraṃ /
yathādiṣṭaṃ munīndreṇa tathā sarvaṃ nyavedayat // Rm_37.121 //
tac chrutvā sā prabodhantī śāṃtamaty anumoditā /
tathā tasyā mahādevyā vrataṃ caritum aichata // Rm_37.122 //
tatas taṃ svāminaṃ natvā sā ca śāntamatī satī /
tadvratārambhasāmagrīṃ sādhitum evam abravīt // Rm_37.123 //
svāmin vrataṃ cariṣyāvo vasulakṣmyā yathāvidhi /
sāmagrīṃ sādhayeyāsya tad anujñāṃ pradehi me // Rm_37.124 //
iti bhāryoditaṃ śrutvā dharmadhvajaḥ sa moditaḥ /
sādhyatāṃ sarvasāmāgrīm iti tāṃ sāṃvyanodayat // Rm_37.125 //
(Rm 416)
tataḥ sā muditāḥ sarve sāmagrīṃ sādhayanty api /
bharttāraṃ tam upāmaṃtrya darśayanty evam abravīt // Rm_37.126 //
sarvaṃ me sādhitaṃ siddhaṃ svāminn atra prasīdatu /
tat sadguruṃ samāmaṃtrya vratam ālabdhum arhati // Rm_37.127 //
iti bhāryoditaṃ śrutvā sa dharmadhvaja ādarāt /
sadguruṃ samupārādhya natvevaṃ prārthayan mudā // Rm_37.128 //
bhadanta śrīvasudhārādevyā vrataṃ carevahi /
tasmāt devīṃ samārādhya vratopadeśam ādiśa // Rm_37.129 //
iti saṃprārthite tena tatheti hi sa sadguruḥ /
pratiśrutya yathādiṣṭaṃ munīndreṇa tathācarat // Rm_37.130 //
tathā bhādrapade māse kṛṣṇapakṣe sa sadguruḥ /
dvitīyāyaṃ tithau tīrthe snātvā suvāsasā sudhīḥ // Rm_37.131 //
yathāvidhiṃ samārabhya maṃḍalaṃ samavarttayat /
tatra tāṃ sagaṇāṃ devīṃ pratiṣṭhāpya samarcayat // Rm_37.132 //
tat paredyus tritīyāyāṃ susnātaṃ śubhāmbaraṃ /
dharmadhvajaṃ sadāraṃ taṃ paṃcagavyair vyaśodhayat // Rm_37.133 //
tatas tau daṃpatī śāstrā yathādiṣṭaṃ samāhitau /
śrutvā tathā samādhāya pracaratu vrataṃ mudā // Rm_37.134 //
yathā śāstrā samādiṣṭaṃ tathā kṛtvā vrataṃ mudā /
gaṇacakrādikaṃ sarvaṃ samāpya tau nanandatuḥ // Rm_37.135 //
tatas tasya gṛhe devīṃ vasudhārā samāśritā /
sarvadravyaṃ samāpūryya tasthau sadā prasāditā // Rm_37.136 //
tatas tasya gṛhe saṃpad dine pravarddhitā /
saratnadhātusadvastraśasyādi dravyajātayaḥ // Rm_37.137 //
tā evaṃ varddhitā dṛṣṭvā sadāraḥ sa gṛhādhipaḥ /
sa vismayo muditotphullavaktrāmbujo 'bhyanaṃdata // Rm_37.138 //
tataḥ sa sarvadārthibhyo datvā dānaṃ yathepsitaṃ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā sukhaṃ bhuktvā śubhe 'carat // Rm_37.139 //
tad dṛṣṭvā tasya gehasya samīpastho dvijottamaḥ /
viṣṇudāsābhidho vijño vismayoddhatamānasaḥ // Rm_37.140 //
dhīmatīṃ ramaṇīṃ bhāryāṃ suviśuddhāśayāṃ satīṃ /
niḥśvasans tāṃ samāmaṃtrya punar evam abhāṣata // Rm_37.141 //
paśya bhadrasya mitrasya gṛhe saṃpat samṛddhitā /
kim anena kṛtaṃ dharmaṃ yenaivaṃ śrīḥ pravarddhitā // Rm_37.142 //
kim āvābhyāṃ kṛtaṃ pāpaṃ yenaivaṃ no vipat sadā /
kim atrāvāṃ kariṣyāvo yena saṃpat pravarddhitā // Rm_37.143 //
tad upāyaṃ na jānāmi ko me upadiśed dhitaṃ /
dhanyās te dhanavaṃtā ye yathākāma sukhāśinaḥ // Rm_37.144 //
kiṃ te sadguṇavaṃto 'pi kṛpaṇā ye daridritā /
varaṃ prāṇaparityāgaṃ na tv evaṃ jīvitaṃ bhave // Rm_37.145 //
kiṃ teṣāṃ sadguṇaiś cāpi yeṣāṃ saṃpad gṛhe na hi /
dhanavān puruṣo dhīraḥ kulīno nirguṇo 'pi ca /
(Rm 417)
sarve hi dhanināṃ vaśyā paṃḍitāḥ suguṇā api // Rm_37.146 //
dhanavān nirguṇaś cāpi mānyate guruvaj janaiḥ /
dhanahīnā na pūjyaṃte paṃḍitā brahmaṇā api // Rm_37.147 //
dhig me jīvitam evaṃ hi brāhmaṇasyāpi duḥkhinaḥ /
varam evādyetan mṛtyur na tv eva cirajīvituṃ // Rm_37.148 //
kim anenāpi jīvena kevaladuḥkhabhoginā /
tad atra marttum ichāmi naiva jīveya duḥkhabhāk // Rm_37.149 //
sarveṣām api jaṃtūnām avaśyaṃ maraṇaṃ bhave /
tad atra vidyamāno 'haṃ kathaṃ loke careya hi // Rm_37.150 //
ity evaṃ vilapaṃ vipro viṣṇudāsaḥ sa mohitaḥ /
galadaśruvirukṣākṣas tasthau muhur viniḥśvasan // Rm_37.151 //
ity evaṃ vilapantan taṃ dṛṣṭvā sā dhīmatī priyā /
bodhayituṃ samāśvāsya bharttāram evam abravīt // Rm_37.152 //
mā viṣādaṃ kṛthāḥ svāmin dhairyyam ālambya tiṣṭhatu /
kiṃ kariṣyāvahe hy atra daivāt saṃpan na tau gṛhe // Rm_37.153 //
tathāpi dhairyyam ālambya yatnaṃ kuru samāhitaḥ /
yatnena siddhyate sarvaṃ guṇadravyādi sādhanaṃ // Rm_37.154 //
tad atrāhaṃ vadiṣyāmi hitārthaṃ te śṛṇu prabho /
bhāryā hi svāmino bharttur hitārtham 'bhyanudeśinī // Rm_37.155 //
yad ayaṃ gṛhabhṛd bharttā dharmadhvajas tava priyaḥ /
suhṛn mitraṃ mahāsādhus tad ādarāt sa pṛchyatāṃ // Rm_37.156 //
yathā tena samādiṣṭaṃ tathaiva krīyatāṃ prabho /
tatas tasya yathā saṃpat tathāsmākaṃ bhaved api // Rm_37.157 //
iti bhāryoditaṃ śrutvā viṣṇudāsaḥ sa tairthikaḥ /
bauddhavākye viruddhatvād anichann evam abravīt // Rm_37.158 //
vayaṃ hi brāhmaṇā bhadre buddhadevī vasuṃdharā /
tad vidhiṃ vedaśāstreṣu kathitaṃ na kvacid api // Rm_37.159 //
tat kathaṃ svakulācāraṃ tyaktvānyacharaṇaṃ gatāḥ /
bauddhopadeśam āsādya lakṣmyā vrataṃ caremahi // Rm_37.160 //
ye tyaktvā svakulācāram anyatra śaraṇaṃ gatāḥ /
vrataṃ caraṃti saṃpattilābhilābhākulāśayāḥ // Rm_37.161 //
te svadharmaparibhraṣṭā ihāpi kliṣṭabhoginaḥ /
rogiṇo duhitātmāno mṛtā yāsyaṃti durgatīṃ // Rm_37.162 //
iti bhadre na me vāṃchā bauddhadevyā vrate 'śubhe /
varaṃ prāṇaparityāgaṃ nānyadvrataṃ caremahi // Rm_37.163 //
asmākam api yā devī mahālakṣmī kuleśvarī /
tasyā vrataṃ samādhāya caremahi sadādarāt // Rm_37.164 //
tataḥ sā śrīmahādevī gṛhe 'śmākaṃ samāśritā /
yathābhivāṃchitaṃ dravyaṃ sarvaṃ dadyāt prasāditā // Rm_37.165 //
iti tasyā mahālakṣmyā vrataṃ carāvahe vayaṃ /
tat tad vratasya sāmagrīṃ sādhaya sarvam ādarāt // Rm_37.166 //
iti bhartroditaṃ śrutvā dhīmatī sā pramoditā /
(Rm 418)
tathety abhyanumodantī tat sāmagrīm asādhayat // Rm_37.167 //
tatra sā dhīmatī tasyāḥ śāṃtamatyāḥ puro gatā /
tad vṛttāntaṃ sāmākhyāya sāmagrīṃ samayācata // Rm_37.168 //
sāpi śāṃtamatī tasyai dhīmatyai saṃpramoditā /
yad yat saṃprārthitaṃ dravyaṃ tat tat sarvaṃ dadau mudā // Rm_37.169 //
tad dravyaṃ sā samādāya bharttur agre samāgatā /
tat sarvaṃ samupasthāpya vinodyaivam abhāṣata // Rm_37.170 //
svāmin tvayā yathādiṣṭaṃ tat sarvaṃ sādhitaṃ mayā /
tathā tasyā mahālakṣmyā vratam ārabha sāṃprataṃ // Rm_37.171 //
iti bhāryoditaṃ śrutvā viṣṇudāsaḥ sa moditaḥ /
yathāvidhi mahālakṣmīvrataṃ caritum ārabhat // Rm_37.172 //
māse bhādrapade kṛṣṇapakṣe 'ṣṭamyāṃ yathāvidhi /
maṇḍalādīn pratisthāpya śuddhaśīlaḥ samāhitaḥ // Rm_37.173 //
sadāras tāṃ mahālakṣmīṃ samāvāhya samarcayan /
vidhinā tad vrataṃ kṛtvā saṃpattiṃ prārthayan mudā // Rm_37.174 //
tataḥ sa brāhmaṇaḥ kṛtvā tad vrataṃ susamāptitaṃ /
sabhāryaḥ suprasannātmā prācarat tāṃ śriyaṃ smaran // Rm_37.175 //
tathā tasya gṛhe saṃpat samudbhūtābhyajāyata /
dṛṣṭvā tau daṃpatī tatra mahānaṃdam avāpatuḥ // Rm_37.176 //
tataḥ sa brāhmaṇo lubdho dṛṣṭvā tān saṃpadaṃ mudā /
sarvān gupte nidhāyaiva na kiṃ cit tad vyayaṃ vyadhāt // Rm_37.177 //
bhūyas tṛṣṇābhisaṃtapto mātsaryābhihatāśayaḥ /
kasmai cid api tad dravyaṃ kiṃ cid dānaṃ dadau kvacit // Rm_37.178 //
tathā saṃrakṣya tad dravyaṃ nidhāya tu viyatnataḥ /
gopayitvā svayaṃ bhoktum api naivābhyavāṃchata // Rm_37.179 //
tathāpi sa pralubdhātmā nityaṃ kṛpaṇo 'rthivat /
dhanināṃ samupāśritya yācitvā dhanam ārjayat // Rm_37.180 //
tathārjanaḥ kṛtas tasya gṛhe dravyaṃ na varddhitaṃ /
dine dine nihīnatvaṃ gatvā kṣayaṃ kramād yayau // Rm_37.181 //
tataḥ sa brāhmaṇo lubdho dhaninām arthino gṛhe /
dṛṣṭvātiruṣitaḥ sarvān paribhāṣyābhyaniṃdayat // Rm_37.182 //
tatpāpatāvipākena gṛhe yad gopitaṃ dhanaṃ /
tat sarvaṃ nihṛtaṃ caurair nidagdhaṃ cāpi vahninā // Rm_37.183 //
tataḥ sa brāhmaṇas tīvrakleśāgniparitāpitaḥ /
daridritāvibhagnāśaḥ sabhāryo nyavasad gṛhe // Rm_37.184 //
tasminn avasare tasyā dhīmatyāḥ sa pitā dvijaḥ /
hariśarmābhidho gehe yajñaṃ karttuṃ sadārabhat // Rm_37.185 //
tadā sa vāṃdhavān sārvāñ jñātīn mitrasuhṛjjanān /
bhaginībhāgineyāṃś ca jāmātrīṃś tatsutān api // Rm_37.186 //
duhitṝr api sarvāś ca nyamaṃtrayat samādarāt // Rm_37.187 //
(Rm 419)
tatra te vāṃdhavā sarve jñātimitrasuhṛjjanāḥ /
bhaginyā bhāgineyāś ca jāmātaro 'pi tatsutāḥ // Rm_37.188 //
duhitaras tathā pautrāḥ pautryādayo 'pi cāpare /
sarve te samupāgatya samupatasthur ādritāḥ // Rm_37.189 //
tatra sā kṛpaṇībhūtā durbhageti pitāpi saḥ /
tatra yajñamahotsāhe tām ekāṃ na nyamaṃtrayat // Rm_37.190 //
tadā sā dhīmatī śrutvā pitur yajñamahotsavaṃ /
kathaṃ me vismṛtaṃ pitrā mātrāpi vāṃdhavair api // Rm_37.191 //
iti ciṃtāviṣāghrātahṛdayā parimūrchitā /
bhojane 'pi nirutsāhā tasthau lajjānvitā gṛhe // Rm_37.192 //
tathā sa viṣṇudāso 'pi sasurasya gṛhe tadā /
śrutvā yajñamahotsāhaṃ tāṃ bhāryām evam abravīt // Rm_37.193 //
kathaṃ te janakenāvāṃ vismṛtau kena hetunā /
naiva nimaṃtritau bhadre yathā sarve nimaṃtritā // Rm_37.194 //
iti bhartroditaṃ śrutvā dhīmatī sātilajjitā /
bharttāraṃ viṣṇudāsaṃ taṃ bodhayanty evam abravīt // Rm_37.195 //
kim atrāhaṃ vadiṣyāmi yan nau saṃpad gṛhe 'sti na /
tena nau lajjayāmbāpi nimaṃtrituṃ na vāṃchate // Rm_37.196 //
iti sā dhīmatī lajjāsaṃkuṃcitāśayānanā /
bhartrā saha vilapyaiva tasthau gṛhe nirāśitā // Rm_37.197 //
tadā tajjanaṃ smṛtvā dhīmatīṃ tām anāgatāṃ /
kāñ cit paṭhigatāṃ ceṭīṃ samāhūyaivam abravīt // Rm_37.198 //
ayi sakhi sutā me sā dhīmatā yadi dṛśyate /
madvācasā sametyāsau vaktavyaivaṃ laghu tvayā // Rm_37.199 //
pitus te mandire yajñamahotsāhaṃ pravarttate /
tat kathaṃ na samāyāsi sabharttāgantum arhasi // Rm_37.200 //
iti saṃdiśya te mātrā preṣitāhaṃ tvadantike /
tan mātur vacanaṃ śrutvāgacheti tat puro vada // Rm_37.201 //
tat saṃdiṣṭaṃ tayā śrutvā tatheti pratibhāṣya sā /
ceṭī tato 'bhigachantī dhīmatyā bhavane yayau // Rm_37.202 //
tatra tāṃ dhīmatīṃ dṛṣṭvā sā ceṭī samupasthitā /
yathā mātrā samādiṣṭaṃ tathā sarvaṃ nyavedayat // Rm_37.203 //
tat tayā kathitaṃ śrutvā dhīmatī sāśrumocinī /
viniḥśvasya prasūṃ smṛtvā vilapantyaivam abravīt // Rm_37.204 //
hā mātaḥ katham adyāhaṃ saṃsmṛtā sāṃprataṃ tvayā /
kim āgacheya te putrī pāpinī duḥkhabhāginī // Rm_37.205 //
tasminn eva kṣaṇe bharttā viṣṇudāsa upācarat /
tāṃ ceṭīṃ samupālokya kim artham ity apṛchata // Rm_37.206 //
iti tenābhisaṃpṛṣṭe sā ceṭī racitāṃjaliḥ /
brāhmaṇaṃ taṃ praṇamyaitat sarvaṃ vṛtāṃtam abravīt // Rm_37.207 //
tathā tat kathitaṃ śrutvā viṣṇudāso 'pi sa dvijaḥ /
galadaśruvirukṣākṣas tāṃ bhāryām evam abravīt // Rm_37.208 //
kiṃ vadiṣyāvahe bhārye daivān nau jāyate vipat /
(Rm 420)
tathāpi dhairyyam ālamvya gacha draṣṭuṃ pitur manaḥ // Rm_37.209 //
iti bhartroditaṃ śrutvā dhīmatī sā kuvāsinī /
nirmaṇḍanāt sutān putrīḥ samādāya śanair yayau // Rm_37.210 //
tato mātur gṛhe prāptā dṛṣṭvā tau pitarau puraḥ /
gatvā sā dhīmatī natvā tasthau lajjāhatāśayā // Rm_37.211 //
pitarau tāṃ sutāṃ dṛṣṭvā vichandāṃ lajjitāśayaṃ /
kiṃ cid dṛṣṭvāgatāsīti kathitvaiva niṣedatuḥ // Rm_37.212 //
tataḥ sā dhīmatī sarvāñ jñātīn bhrātrīṃś ca vāṃdhavān /
bhaginīḥ suhṛdo jeṣṭhān praṇanāma yathākramaṃ // Rm_37.213 //
tāṃ dṛṣṭvā jñātayaḥ sarve bhrātaro vāṃdhavā api /
bhaginyāpi suhṛdaś cāpi dṛṣṭvopahasya jalpire // Rm_37.214 //
tathā prahasitaṃ sarve sā dṛṣṭvātitrapānvitā /
svadaivasmṛtim ādhāya niḥśvasyaikānta āśrayat // Rm_37.215 //
tataḥ sa hariśarmā sa purohito yathāvidhi /
yajñakarmasamārabhya yathākāmaṃ samāpayat // Rm_37.216 //
tatas tān vāṃdhavāñ jñātīn suhṛnmitrajanān api /
satkṛtyātyabhisaṃtuṣṭān sādareṇa vyasarjayat // Rm_37.217 //
tatas te jñātayaḥ sarve vaṃdhumitrasuhṛjjanāḥ /
naṃditās taṃ praśaṃsitvā svasvālayaṃ mudā yayuḥ // Rm_37.218 //
tatas te susthitāḥ sarve jñātivaṃdhusuhṛjjanāḥ /
nānākathābhisaṃlāpaṃ kurvantaḥ saṃniṣedire // Rm_37.219 //
tataḥ sā dhīmatī paścād bhuktvaikānte nirādritā /
putraputrī samādāya śivasya bhavane 'carat // Rm_37.220 //
tatra sā stṛṇam āstīrya putraputrīsamanvitā /
dāridryaduḥkhacintānuniḥśvasantī nyaṣīdata // Rm_37.221 //
tatra sa viṣṇudāso 'pi paścād bhuktvā nirādritaḥ /
śivālaye sthitāṃ śrutvā saha sthātum upācarat // Rm_37.222 //
bharttāraṃ tam upāyātaṃ dṛṣṭvā sā dhīmatī tadā /
galadaśruvirukṣākṣā vilapanty evam abravīt // Rm_37.223 //
dhig me jīvaṃ daridrāyāḥ kim evaṃ jīvitena hi /
pitror api dayāsnehadṛṣṭir na vidyate mayi // Rm_37.224 //
yat pitroḥ samāḥ sarvā bhaginyaḥ svātmajā api /
tathāhaṃ mānitā naiva mānitās tā yathādarāt // Rm_37.225 //
dhig jīvitaṃ daridrāyā janmāpi dhik ca mānuṣe /
kiṃ rūpaiḥ suguṇaiḥ vāpi vidyābhiḥ kiṃ dhanaṃ vinā // Rm_37.226 //
hā daiva kiṃ mayā pāpaṃ dāruṇaṃ prakṛtaṃ purā /
yan me na vidyate saṃpat pitro dadhāpi dayā mayi // Rm_37.227 //
tad atra kiṃ kariṣyāmi yāsyāmi śaraṇaṃ kuha /
kā māṃ rakṣet svadaivotthadaridryaduḥkhatāpinīṃ // Rm_37.228 //
kim evaṃ jīvitenāpi varaṃ mṛtyur hi sāṃpratāṃ /
avaśyam eva marttavyaṃ sarveṣām api janmināṃ // Rm_37.229 //
evaṃ nānāpralāpena vilapantī sutam sutāṃ /
(Rm 421)
bharttāraṃ ca muhur dṛṣṭvā kāruṇyārttā ruroda sā // Rm_37.230 //
evaṃ vilāpaṃ kurvantīṃ rudantīṃ tāṃ vilokya saḥ /
viṣṇudāso viniḥśvasya samāśvāsyaivam abravīt // Rm_37.231 //
priye 'tra mā rudihi tvaṃ kiṃ kariṣyāvahe 'dhunā /
yad āvābhyāṃ kṛtaṃ pāpaṃ bhoktavyam eva tat phalaṃ // Rm_37.232 //
tad atra dhairyyam ālamvya tiṣṭha kiṃ vakṣyate bahu /
avaśyaṃ bhāvino bhāvā bhavaṃti mahatām api // Rm_37.233 //
śivo 'pi sa virūpākṣo nīlakaṇṭho digaṃvaraḥ /
unmatto bhasmaliptāṃgaḥ kapālayo 'pi rasthidhṛk // Rm_37.234 //
viṣṇur vīro 'pi saṃsāre bhramitaḥ sa janārdanaḥ /
so 'pi dāso validvāsthaś cauro vyādheṣuṇāhataḥ // Rm_37.235 //
brahmā lokādhipaḥ so 'pi kāmārtto 'gamyakarmakṛt /
niyujyo nighnito vairisevakaś chinnamastaka // Rm_37.236 //
cicheda brahmaṇaḥ pūrvaṃ rudraḥ krodhātta paṃcamaṃ /
tac chiro dustyajaṃ gṛhṇan brahmāṇḍaṃ parivabhrame // Rm_37.237 //
śaṃkhatīrthe gato rudras tac chiraḥ parimuktavān /
kapālamocanas tīrtho dvitīyāvarttasaṃsthitaḥ // Rm_37.238 //
iti utkalakhaṇḍakṣetramāhātmye uktam āste /
evam anye 'pi lokāś ca munayas tāpasā api // Rm_37.239 //
kopāgnidahitātmāno vrajanti narakeṣv api /
evaṃ sarve 'pi lokāś ca svasvadaivānubhāvinaḥ // Rm_37.240 //
sukhino duḥkhino bhūtā bhramaṃti bhavasāgare /
kṣaṇāl labhanti saṃpattiṃ bhavanti ca daridritāḥ // Rm_37.241 //
sarve devādayo lokāḥ svakṛtakarmabhoginaḥ /
evaṃ matvātra saṃsāre sukhaṃ duḥkhaṃ svadaivajaṃ // Rm_37.242 //
mā kṛthās tad viṣāda tvaṃ dhairyaṃ dhṛtvā samācara /
svakuleśam anusmṛtvā samabhyarcya yathāvidhiḥ /
śraddhayā śaraṇaṃ kṛtvā bhaja nityaṃ samāhitā // Rm_37.243 //
tatas tatpuṇyapākena pāpaṃ no vilayaṃ vrajet /
tataḥ saṃpat samṛddhiḥ syāt tadā lapsyāvahe sukhaṃ // Rm_37.244 //
iti me vacanaṃ śrutvā dhairyyam ālamvya sāṃprataṃ /
putraputrīṃ samādāya praihi gṛhe vrajāmahe // Rm_37.245 //
iti bhartroditaṃ śrutvā dhīmatī sābhibodhitā /
putraṃ putrīṃ purodhāya śanair bhartrā sahācarat // Rm_37.246 //
tatra sā svagṛhe gatvā kṣaṇaṃ sthitvā nirutsahā /
tataḥ śāntamatīṃ draṣṭuṃ samutthāya śanair yayau // Rm_37.247 //
tatra sā dhīmatī tasyāḥ śāṃtamatyāḥ purogatā /
galadaśruviliptāsyā niḥśvasaṃty evam abravīt // Rm_37.248 //
śāṃtamate pitur yajñamahotsāhapravarttitaṃ /
tat saṃdraṣṭu gatā tatra mahālajjānvitā caraṃ // Rm_37.249 //
yan māṃ dṛṣṭvā bhaginyo 'pi jñātivaṃdhusuhṛjjanāḥ /
api sarve mitho dṛṣṭvā prajalpitābhyupāhasan // Rm_37.250 //
(Rm 422)
bhāgineyāś ca sarve 'pi māṃ dṛṣṭvā ruṣitāśayāḥ /
putraputrīṃ ca me dṛṣṭvā phutkṛtya pratyātāḍayan // Rm_37.251 //
pitṛbhyāṃ mānitāḥ sarvāḥ bhaginyas tā yathādarāt /
tathāhaṃ mānitā naiva draṣṭum api na caiṣyate // Rm_37.252 //
rātrāv api gṛhe vāsaṃ na me dattaṃ nirādarāt /
śivālaye niṣaṇṇā tan niśāṃ kṛcchrād vyalaṃghayaṃ // Rm_37.253 //
evam ahaṃ mahallajjāduḥkhāgnipatitāpitā /
marttum api tad icchāmi kim evaṃ jīvitenapi // Rm_37.254 //
yadi te 'sti kṛpā bhadre duḥkhinyāṃ mayi vidyate /
tad dravyopārjanopāyaṃ samupadeṣṭum arhati // Rm_37.255 //
iti tayoditaṃ śrutvā śāntamatīr dayārditaḥ /
dhīmatīṃ tāṃ samālokya samāśvāsyaivam abravīt // Rm_37.256 //
dhīmatī śrīmahāsaṃpatsādhanopāyam asti me /
yady atrāpy asti te vāṃchā pravakṣyāmi śṛṇuṣva tat // Rm_37.257 //
yadi śraddhāsti te devyā vasulakṣmyā vrataṃ cara /
tatas te śrīvasundhārā mahādevī vased gṛhe // Rm_37.258 //
tatas tasyā mahādevyāḥ kṛpādṛṣṭiprasādataḥ /
saṃpattis te samudbhūtā pravarddhitā bhaved gṛhe // Rm_37.259 //
tadā tvaṃ śraddhayārthibhyo dānaṃ datvā yathepsitaṃ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā śubhe cara sukhāśinī // Rm_37.260 //
etatpuṇyavipākena sarvadā sadgatiṃ gatā /
kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // Rm_37.261 //
evaṃ matvāsti te vāṃchā saṃbuddhapada sādhane /
śrīdevyāḥ śaraṇaṃ gatvā samādhāya vrataṃ cara // Rm_37.262 //
iti tayā samādiṣṭaṃ śrutva sā dhīmatī mudā /
tāṃ śāṃtamatīm ānamya sāṃjalīr evam abravīt // Rm_37.263 //
sādhu bhadre vrataṃ dhṛtvā śrīdevyāḥ śaraṇaṃ gatā /
triratnabhajanam kṛtvā cariṣyāmi śubhe sadā // Rm_37.264 //
tad bhavaṃtī kṛpādṛṣṭyā tad upadeśam ādiśa /
yāvajjīvaṃ cariṣyāmi śrīdevyā vratam ādarāt // Rm_37.265 //
iti tayoditaṃ śrutvā śāntamatiḥ samādarāt /
dhīmatīṃ tāṃ samālokya punar evam abhāṣata // Rm_37.266 //
yadi bhadre 'sti te satyaṃ snātvā śuddhāmvarāvṛtā /
prehi taṃ śrīghanaṃ nāthaṃ saṃsmṛtvā prārthayāvahe // Rm_37.267 //
tayeti samupādiṣṭaṃ śrutvā sā dhīmatī mudā /
sahasā svagṛhe gatvā snātvā śuddhāmvarāvṛtā // Rm_37.268 //
sa lājākṣatapuṣpāṇi gṛhitvā sahasā mudā /
tasyāḥ śāṃtamater agre prayātevam abhāṣata // Rm_37.269 //
bhadre tvayā yathādiṣṭaṃ tathāhaṃ samupāgatā /
taṃ munīndram anusmṛtvā prārthayeha samāgamaṃ // Rm_37.270 //
iti tayoditaṃ śrutvā sā śāntamatir ādarāt /
tāṃ dhīmatīṃ samāmaṃtrya prāsādāntaṃ yayau mudā // Rm_37.271 //
tatra śāntamatiḥ sāṭṭe dhīmatyā saha saṃsthitā /
(Rm 423)
jānubhyāṃ bhuvi saṃsthitvā bhagavatsthitadigmukhā // Rm_37.272 //
saṃbhavanty uttarāsaṅgaṃ saha lājākṣatādibhiḥ /
sāmbupuṣpāñjaliṃ dhṛtvā natvaivaṃ prārthayan muniṃ // Rm_37.273 //
bhagavan nātha sarvajña vijānīte bhavān api /
yad iyaṃ dhīmatī sādhvī bhagavaccharaṇam āgatā // Rm_37.274 //
yad iyaṃ sāṃprataṃ śāstur upadeśād yathāvidhi /
śrīvasudhāmahādevyā vrataṃ caritum ichati // Rm_37.275 //
tad atra samupāgatya kṛpayāsmai dayānidhe /
śrīsādhanaṃ vrataṃ śreṣṭhaṃ samupadeṣṭum arhati // Rm_37.276 //
iti saṃprārthya sā śāntamatis taṃ trijagadguruṃ /
anusmṛtvā tridhā nātvā prākṣipat tajjalādikaṃ // Rm_37.277 //
prakṣiptāni tayā tāni sāmbulājākṣatāṇy api /
sadūrvākuṇḍapuṣpāṇi sarvāṇi gagaṇe śaran // Rm_37.278 //
tatas tāni pragacchanti vihāyasā vihaṅgavat /
kośāmvyāṃ ghoṣirārāme vihāre samupāyayuḥ // Rm_37.279 //
tatrasthasya munīndrasya murddhā pari vihāyasi /
saṃsthitāni prabhāsanti virejus tāni chatravat // Rm_37.280 //
tad dṛṣṭvā bhikṣavaḥ sarve sāṃghikās te savismayāḥ /
kuto nimaṃtraṇam āyātam iti dhyātvābhitasthire // Rm_37.281 //
tatrānandaḥ samutthāya sāṃjaliḥ purato gataḥ /
taṃ munīndraṃ praṇatvaivaṃ papracha vismayānvitaḥ // Rm_37.282 //
bhagavan kuta etāni sāmbulājākṣatāny api /
puṣpāṇi samupāyānti tat samādeṣṭum arhati // Rm_37.283 //
iti tenoditaṃ śrutvā bhagavāṃ sa munīśvaraḥ /
tam ānaṃdaṃ samāmaṃtrya samālokyaivam abravīt // Rm_37.284 //
yaḥ kāśīpure vipro viṣṇudāso daridritaḥ /
dharmadhvajo dhanī śrīmān gṛhastho dhanadopamaḥ // Rm_37.285 //
tayor bhārya ubhe sādhvau śāntamatī ramopamā /
dhīmatī brāhmaṇī bhadrā daridritā suduḥkhinī // Rm_37.286 //
tābhyāṃ śrīvasudhārāyā vrataṃ caritum ichyate /
tad idaṃ nimaṃtraṇārthaṃ me upahāraṃ samāgataṃ // Rm_37.287 //
tasmāc chrīvasudhārāyā vratavidhiṃ tvam ātmanā /
upadeṣṭuṃ tayor gehe kāśyāṃ gaṃtuṃ samarhasi // Rm_37.288 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvānaṃdas tatheti saḥ /
śāstur ājñāṃ śirodhṛtvā kāśyāṃ vihāyasā yayau // Rm_37.289 //
tatrākāśān sa ānaṃdaḥ śāṃtamater gṛhe puraḥ /
avatīrya sudhāraśmir iva tasthau prabhāsayan // Rm_37.290 //
tatrasthaṃ taṃ samālokya śāntamatiḥ sa dhīmatī /
muditā sahasā tasya praṇaṃtuṃ samupācarat // Rm_37.291 //
tatra sā samupāsṛtya śāṃtamatiḥ sadhīmatī/
tam ānaṃdaṃ samālokya natvaivaṃ prārthayan mudā // Rm_37.292 //
bhadanta caraṇau vaṃde bhavatāṃ śaraṇaṃ gatā /
tad atra kṛpayāsmākam anugṛhya prasīdatu // Rm_37.293 //
yad asmākaṃ bhavāñ chāstā tad gṛhe samupāśrayan /
(Rm 424)
vasudhārāmahādevyā vratavidhiṃ samādiśa // Rm_37.294 //
yad iyaṃ dhīmatī bhadrā bhavatām upadeśataḥ /
vasulakṣmyā mahādevyā vrataṃ caritum ichati // Rm_37.295 //
tad asyai śrīmahādevyā vratavidhiṃ yathākramaṃ /
vistaraṃ samupādeṣṭum arhati kṛpayā bhavān // Rm_37.296 //
iti saṃprārthitaṃ śāntamatyā tayā niśamya saḥ /
ānaṃdas te ubhe dṛṣṭvā tatheti pratyabhāṣata // Rm_37.297 //
tataḥ sā dhīmatī natvā sāṃjalis taṃ jinātmajaṃ /
ānaṃdaṃ suprasannāsyā dṛṣṭvaivaṃ prārthayan mudā // Rm_37.298 //
bhadaṃto 'haṃ svadaivena pāpinī duḥkhabhāginī /
tad bhavaccharaṇaṃ gatvā samiche vasudhāvrataṃ // Rm_37.299 //
tad bhavān kṛpayā śāstar gṛhe me samupāgataḥ /
yathāvidhi samādiśya vrataṃ me dātum arhati // Rm_37.300 //
tayaivaṃ prārthitaṃ śrutvā sa ānaṃdo jinātmajaḥ /
tatra utthāya dhīmatyās tasyā gṛhe upācarat // Rm_37.301 //
tatra sā dhīmatī sādhvī śāntamatyā samanvitā /
sahasā svagṛhe gatvā prastārayat tadāsanaṃ // Rm_37.302 //
tataḥ sā dhīmatī tasya śāstuḥ śuddhāmbunā mudā /
pādaprakṣālanaṃ kṛtvā praṇatvaiva ca prārthayat // Rm_37.303 //
bhadaṃtārhan mahābhijña mamānugrahakāraṇaṃ /
atrāsane samāśritya dharmam ādeṣṭum arhati // Rm_37.304 //
tayeti prārthitaṃ śrutvā sa ānaṃdaḥ prasannadhīḥ /
tad dattāsana āśritya tasthau dhyātvā prabhāsayan // Rm_37.305 //
taṃ dṛṣṭvā brāhmaṇaḥ so 'pi viṣṇudāsaḥ prasāditaḥ /
sahasā sāṃjalir natvā tatraikāṃta upāśrayan // Rm_37.306 //
tataḥ sā dhīmatī sādhvī sāṃtamatīsamanvitā /
tam ānaṃdaṃ samabhyarcya bhojanenābhyatoṣayat // Rm_37.307 //
tataḥ sā praṇatiṃ kṛtvā nīcāsanasamāśritā /
tam ānaṃdaṃ mahābhijñaṃ sāṃjalir evam abravīt // Rm_37.308 //
bhadanta bhavatām ājñāṃ dhṛtvāhaṃ śirasā mudā /
śrīdevyā vasudhārāyāś cariṣyāmi vrataṃ dhruvaṃ // Rm_37.309 //
tad bhadanta bhavāñ chāstā tad vidhiṃ me yathākramaṃ /
kṛpānugraham ādhāya samupādeṣṭum arhati // Rm_37.310 //
iti saṃprārthite tena viṣṇudāsena saddhiyā /
śrutvānaṃdaḥ sa saṃpaśyans taṃ dvijam evam abravīt // Rm_37.311 //
śṛṇu vipra munīndreṇa yāthādiṣṭaṃ mayā śrutaṃ /
tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrīvratasya vidhiṃ kramāt // Rm_37.312 //
bhādrapade 'śite pakṣe tṛtīyāyāṃ tithau tathā /
māghe vāpi śite pakṣe śuklapakṣe 'pi vā sadā // Rm_37.313 //
tīrthe devālaye śuddhabhūpradeśe gṛheṣu vā /
samyag bhūśodhanaṃ kuryād gomayena mṛdāmbunā // Rm_37.314 //
prātar utthāya tīrtheṣu snātvā śucisamācaraḥ /
tridhācamyāmṛtaṃ kāyaṃ paṃcagavyena śodhayet // Rm_37.315 //
śuddhaśīlasamādhānaḥ pariśuddhāmvarāvṛtaḥ /
(Rm 425)
saṃbodhicittam ādhāya sadguror upadeśa dhṛk // Rm_37.316 //
subhūmau maṇḍalaṃ samyag varttayitvā yathāvidhi /
dhvajachatrapatākābhi vitānaiś cābhimaṃḍayet // Rm_37.317 //
maṃḍalasya vahis tasya jvālāvalyā vahiḥ punaḥ /
paṃcavalyāvalībhiś ca sa lājākṣatasaṃyutaiḥ // Rm_37.318 //
veṣṭayitvā tato vāhye kramān saṃsthāpayed ghaṭān /
tīrthāmbupūritān pītavastrāvṛtān saciṃhnitān // Rm_37.319 //
tātra śrīvasudhāṃ devīṃ sagaṇāṃ vidhinā kramāt /
samāvāhya samabhyarcya pratiṣṭhāpyādhivāsayet // Rm_37.320 //
tṛtīyāyāṃ tathā prātaḥ snātvā śuddhāmvarāvṛtaḥ /
madhyāhne svāsanāsīna uttarādigmukhasthitaḥ // Rm_37.321 //
ādau guruṃ samabhyarcya ratnatrayaṃ samarcayet /
tato dhyātvā mahādevīṃ vasudhārāṃ śubhakarīṃ // Rm_37.322 //
sagaṇāṃ tāṃ samāvāhya datvā pādārgham ādarāt /
pītamayopahāreṇa samabhyarcya yathāvidhi // Rm_37.323 //
sarvopakaraṇāny agre nivesya samaḍhokayat /
tatas taddhāraṇīṃ samyak paṭhen maṃtrāṇi ca kramāt // Rm_37.324 //
tataḥ kṛtāṃjaliḥ stutvā kuryāś ca pāpadeśanāṃ /
puṇyānumodanāṃ cāpi kuryāc ca praṇatiṃ smaran // Rm_37.325 //
kuryāt pradakṣiṇāny evam aṣṭāṅgaiḥ praṇamet punaḥ /
bodhicittaṃ samādhāya saṃprārthayed abhīpsitaṃ // Rm_37.326 //
tato valiṃ pradatvā ca sa bhūtān paritoṣayet /
tataḥ kṣamārthanāṃ kṛtvā vratasūtraṃ ca prārthayet // Rm_37.327 //
ṣoḍaśabheditaṃ sūtram ṣoḍaśagraṃthisaṃyutaṃ /
vratasūtraṃ samādāya rakṣārthaṃ vaṃdhayet kare // Rm_37.328 //
tato guruṃ samārādhya deyād dānaṃ samichitaṃ /
sadakṣiṇaṃ susatkāraiḥ satkṛtya samatoṣayet // Rm_37.329 //
tatas tṛtīyā yāme 'hneḥ prāśnuyād yavapūrakān /
paṃcāmṛtaphalaskaṃdamūlapatrādikān api // Rm_37.330 //
pālanānte punaḥ snātvā tāṃ śrīdevīm anusmaran /
taddhāraṇīṃ paṭhan rātrau pūjayec ca samāhitaḥ // Rm_37.331 //
evaṃ nityaṃ catuḥ saṃdhyaṃ pūjayec chrīvasuṃdharāṃ /
tat paredyus tathābhyarcya tan maṃḍalaṃ visarjayet // Rm_37.332 //
tad rajāṃsi samādāya saṃnidhāya śubhe ghaṭe /
bhaṃḍāgāre pratisthāpya sadārān bhajen namet // Rm_37.333 //
śeṣarajaḥ sa nirmālyaṃ nadyāṃ nāgān yathāvidhi /
samabhyarcya samarppitvā sarvaṃ jale pravāhayet // Rm_37.334 //
tatas taj jalam ādāya gṛhe gatvā samantataḥ /
prokṣya tan maṃḍalasthāne kumārīṃ vidhinārcayet // Rm_37.335 //
tatas tan sagaṇaṃ cakraṃ samabhyarcya yathāvidhi /
bhojanaiḥ saṃparitoṣya prārthayed yat samīchitaṃ // Rm_37.336 //
(Rm 426)
tathā tat sagaṇaṃ cakraṃ kṛtvā kṣamārthanāṃ tataḥ /
sāṃjaliś ca kramān natvā visarjayet prasādayan // Rm_37.337 //
tadā śrīvasudhā devī svayam āgatya tadgṛhe /
samāśritya sadā sarvadravyaiḥ saṃpūrayed dhruvaṃ // Rm_37.338 //
tatas tatra gṛhe nityaṃ maṃgalaṃ nirupadravaṃ /
dānapuṇyamahotsāhapravarttitaṃ bhavet sadā // Rm_37.339 //
evaṃ tasyā mahādevyā vasulakṣmyā vratodbhavaṃ /
puṇyaṃ mahad asaṃkhyeyam aprameyaṃ vidur jināḥ // Rm_37.340 //
evaṃ mahattaraṃ puṇyaṃ vijñāya dvija tat tathā /
śraddhaye tadvrataṃ kuryā yadi saṃpattim ichasi // Rm_37.341 //
yaś ca tāṃ śrīmahādevīṃ vasudhārām anusmaran /
yat kāryyam ārabhet tasya tat sarvaṃ hi samṛddhyati // Rm_37.342 //
ratnārthī labhate ratnaṃ dhanārthī labhate dhanaṃ /
bhogyārthī labhate bhogyaṃ yaso 'rthī labhate yaśaḥ // Rm_37.343 //
dravyārthī labhate dravyān guṇārthī labhate guṇān /
vidyārthī labhate vidyāṃ śubhārthī labhate śubhaṃ // Rm_37.344 //
mānyārthī labhate mānyaṃ jayārthī labhate jayaṃ /
dharmārthī labhate dharmān sukhārthī labhate sukhaṃ // Rm_37.345 //
rājyārthī labhate rājyaṃ gṛhārthī labhate gṛhaṃ /
kṣetrārthī labhate kṣetrān rasārthī labhate rasān // Rm_37.346 //
bhāryārthī labhate bhāryāṃ sutārthī labhate sutāṃ /
putrārthī labhate putrān pautrārthī pautram āpnuyāt // Rm_37.347 //
jñānārthī labhate jñānaṃ mokṣārthī mokṣam āpnuyāt /
evam anyāni vastūni sarvopakaraṇāny api // Rm_37.348 //
sarvāṇi dravyajātāni vastrādi bhūṣaṇāny api /
samāpnuyāt samṛddhāni vasulakṣmyāḥ prasādataḥ // Rm_37.349 //
tato dānāni dadyāt sa śuddhaśīlaḥ samācaret /
kṣāntiṃ ca bhāvayen nityaṃ dharmavīryyaṃ samārabhet // Rm_37.350 //
tathā dhyānaṃ samādhāya prajñābdhiṃ saṃtared drutaṃ /
sarvopāyavidhānajño bodhipraṇidhimānasaḥ // Rm_37.351 //
sadbuddhibalavān dhīraḥ sa bodhijñānam āpnuyāt /
sarvamāragaṇāñ jitvā niḥkleśo 'rhañ jitendriyaḥ /
saṃbuddhapadam āsādya nirvṛtapadam āpnuyāt // Rm_37.352 //
evaṃ brāhmaṇa vijñāya saddharmmaṃ yadi vāṃchasi /
tāṃ śrīdevīṃ mahālakṣmīṃ vasudhārāṃ sadā bhaja // Rm_37.353 //
tathā te sarvadā gehe maṃgalaṃ nirupadravaṃ /
sarvatreha paratrāpi bhaven nūnaṃ na saṃśayaḥ // Rm_37.354 //
tathā dānāni datvā tvaṃ svayaṃ tadvrataṃ saṃcaran /
sarvasatvahitaṃ kṛtvā yāvajjīvaṃ sukhaṃ cara // Rm_37.355 //
tataḥ kleśavimuktātmā saṃbodhipraṇidhānadhṛk /
bodhicaryāvratāraktā bodhisatvo bhaved dhruvaṃ // Rm_37.356 //
sarve 'pi sugatā bodhisatvāś cāpi jinātmajāḥ /
(Rm 427)
vasudhārāvrataṃ dhṛtvā saṃvibhrati jagattrayaṃ // Rm_37.357 //
iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvā sa brāhmaṇo mudā /
tathā śrīvasudhārāyā vrataṃ caritum aichata // Rm_37.358 //
tataḥ sa viṣṇudāso 'pi bhāryāṃ tāṃ dhīmatīṃ mudā /
suprasannamukhāmbhojaḥ samālokyaivam abravīt // Rm_37.359 //
priye dhanyāsi kalyāṇī yad ahaṃ tvatprayatnataḥ /
śrīdevyā vrataṃ ratnaṃ prāpnomi sāṃprataṃ khalu // Rm_37.360 //
tad yathānena śāstrātra samādiṣṭaṃ tathā khalu /
śrīdevyāḥ śaraṇaṃ gatvā vāṃchāmi carituṃ vrataṃ // Rm_37.361 //
tat tvam api samādhāya mayā sārddhaṃ tathādarāt /
śrīdevyāḥ śaraṇaṃ kṛtvā vrataṃ caritum arhati // Rm_37.362 //
iti bhartroditaṃ śrutvā dhīmatī sānumoditā /
bharttāraṃ taṃ samālokya punar evam abhāṣata // Rm_37.363 //
tathā satyaṃ samādhāya śraddhayā śaraṇaṃ gatau /
śrīdevyā vratam atrāvāṃ samādarāc carāvahe // Rm_37.364 //
ity uktvā sā satī bhadrā dhīmatī sahasādarāt /
vratopacārasāmagrīṃ muditā samasādhayat // Rm_37.365 //
tatas taṃ gurum ānaṃdaṃ natvā sā sāṃjalir mudā /
tad vratārambham ādhātuṃ prārthayed evam ādarāt // Rm_37.366 //
bhadanta śrīmahādevyā vratadina upāsthitaḥ /
tad yathāvidhim ādiśya saṃcārayatāṃ vrataṃ // Rm_37.367 //
tayeti prārthitaṃ śrutvā sa ānaṃdo jinātmajaḥ /
sarvavidhiṃ samādiśya vratāraṃbhaṃ samākramat // Rm_37.368 //
tatra bhūśodhanaṃ kṛtvā sa ānaṃdo yathāvidhi /
maṃḍalaṃ varttayitvā tat pratisthāpyādhyavāsayat // Rm_37.369 //
tathā tau daṃpatī tīrthe snātvā śuddhāmvarāvṛtau /
yathā śāstrā samādiṣṭaṃ sarvaṃ kṛtvopatasthatuḥ // Rm_37.370 //
tatas tau daṃpatī tasya śāstur ādeśataḥ kramāt /
śuddhāsanasamāsīnāv uttarābhimukhasthitau // Rm_37.371 //
gavyaiḥ kāmādi vastūni sarvāṇi śuddhitāny api /
kṛtvā śāstrā yathādiṣṭaṃ tathāraṃbhaṃ pracakratuḥ // Rm_37.372 //
ādau guruṃ samabhyarcya tato ratnatrayaṃ mudā /
abhyarcya śaraṇaṃ kṛtvā praṇatvā vidhinādarāt // Rm_37.373 //
tatas tanmaṇḍale devīṃ sagaṇāṃ śrīvasuṃdharāṃ /
dhyātvā tathā samāvāhya datvā pādārgham ādarāt // Rm_37.374 //
tatas tāṃ sagaṇāṃ devīṃ samabhyarcya yathākramaṃ /
sarvapūjopacāraiś ca paṭhitvā dhāraṇīṃ tataḥ // Rm_37.375 //
sahṛdvījādimaṃtrāṇi yathākramaṃ jajalpatuḥ /
tato 'ṣṭāṅgapraṇāmaiś ca natvā kṛtvā pradakṣiṇāṃ // Rm_37.376 //
guṇābhivādanai stotrai stutvā natau vavaṃdatuḥ // Rm_37.377 //
tatas tau sāṃjalī sthitvā prakṣitvā pāpadeśanāṃ /
(Rm 428)
puṇyānumodanāṃ cāpi saṃprārthya śrīsamṛddhyatāṃ // Rm_37.378 //
salokapālabhūtebhyo baliṃ paṃcāmṛtānvitaṃ /
yathāvidhi praḍhaukitvā prārthayatāṃ susaṃpadaṃ // Rm_37.379 //
tato dānaṃ pradatvaivaṃ gurave 'pi sudakṣiṇāṃ /
tataḥ kṣamārthanāṃ kṛtvā samāptaṃ cakratur vrataṃ // Rm_37.380 //
tato gurus tayoḥ śāstā vratasūtraṃ samarppayat /
saṃpattisasamṛddhāśīrvādaṃ dadau prasāditaḥ // Rm_37.381 //
tato guruṃ puraskṛtya yathoktaṃ vratapālanaṃ /
kṛtvā tataḥ punaḥ snātvā devīṃ dhyātvā niṣedituḥ // Rm_37.382 //
tato rātrau samādhāya sagaṇāṃ vasuṃdharāṃ /
devīṃ dhyātvā samabhyarcya dharmmaṃ śrutvā niṣedatuḥ // Rm_37.383 //
tataḥ prātaḥ samutthāya snātvā śuddhāmvarāvṛtau /
tathā tāṃ sagaṇāṃ devīm āvāhyānarcatuḥ kramāt // Rm_37.384 //
tatas tad vratasaṃpūrṇaṃ kṛtvā dānaṃ sadakṣiṇaṃ /
pradatvā gurave natvā tan maṇḍalaṃ vyasarjatāṃ // Rm_37.385 //
tatas tad rajam ādāya bhaṃḍāgāre yathoditaṃ /
nidhāya tat sa nirmālyaṃ śeṣaṃ nadyāṃ yathāvidhiṃ // Rm_37.386 //
gurur nāgān samabhyarcya samarpya prākṣipaj jale /
tatas taj jalam ādāya mahotsāhair gṛhaṃ yayau // Rm_37.387 //
tata gṛhe tad ambhobhir abhiṣiṃcya samantataḥ /
kumārīṃ vidhinārādhya gaṇacakraṃ samarcayat // Rm_37.388 //
tatas tau daṃpatī natvā sāṃjali sādaraṃ mudā /
saṃpattiprārthanāṃ kṛtvā kṣamāpya tad vyasarjatāṃ // Rm_37.389 //
tatas tasyā gṛhe devī vasundhārā svayaṃ sthitā /
sarvadravyasamāpūrṇaṃ kṛtvā tasthau prasāditā // Rm_37.390 //
sarvadravyābhisaṃpūrṇaṃ dṛṣṭvā tau daṃpatī gṛhaṃ /
vismayānaṃdasaṃpannau mitha evaṃ samūcatuḥ // Rm_37.391 //
aho satyaṃ jagacchāstur yathādiṣṭaṃ tathā khalu /
tathāvāṃ śaraṇaṃ gatvā devyā vrataṃ carevahi // Rm_37.392 //
ity uktvā tau prasīdaṃtau śaraṇaṃ gatvā samāhitau /
tasyāḥ śrīmahādevyāḥ sadā vrataṃ praceratuḥ // Rm_37.393 //
tadārabhyaḥ sadārthibhyo datvā dānaṃ yathārthitaṃ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā praceratuḥ śubhe sadā // Rm_37.394 //
tato 'sau yatir ānaṃdas tau samāmaṃtrya daṃpatī /
pakṣivat sahasākāśāt kauśāṃvyāṃ samupācarat // Rm_37.395 //
tatra sa taṃ jagannāthaṃ praṇatvā sāṃjaliḥ punaḥ /
etat sarvaṃ pravṛttāṃtaṃ nivedyaikāntam āśrayat // Rm_37.396 //
tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā tam ānaṃdaṃ sabhāṃ ca tāṃ /
dhīmatyāḥ śāṃtamatyāś ca prasāditvaivam ādiśat // Rm_37.397 //
dhanyā sā dhīmatī śāntamatī cāpi subhāvinī /
yat te śrīvasudhārāyā bhavetāṃ vratadhāriṇī // Rm_37.398 //
tan me ubhe mahatpuṇyalābhinyau śrīsamanvite /
(Rm 429)
sarvasatvahitādhānabodhicaryāsamudyate // Rm_37.399 //
kramād bodhiṃ samāsādya buddhapadam avāpsyata // Rm_37.400 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te sarvasāṃghikāḥ /
tāṃ śrīvasuṃdharāṃ devīṃ smṛtvā nityaṃ prabhejire // Rm_37.401 //
tadā tasyāḥ pitā viprā dhīmatyā duhitur gṛhe /
samudbhūtā mahāsaṃpad ity aśroṣīj janoditaṃ // Rm_37.402 //
tataḥ sa brāhmaṇo bhāryāṃ dhīmatyā mātaraṃ mudā /
sahasā samupāmaṃtrya pura evam abhāṣata // Rm_37.403 //
kiṃ tvayānuśrutaṃ bhārye dhīmatyā yad gṛhe 'dhunā /
mahāsaṃpat samudbhūtā mayeti śrūyate khalu // Rm_37.404 //
iti bhartrā samākhyātaṃ śrutvā sā vismayānvitā /
katham etad bhavet satyam iti taṃ patim abravīt // Rm_37.405 //
iti bhāryoditaṃ śrutvā hariśarmāpi sa dvijaḥ /
savismayenākhyātaṃ śrutvā caivam abhāṣata // Rm_37.406 //
priye śrutaṃ mayā satyaṃ dhīmatyā yad gṛhe 'dhunā /
mahāsaṃpatsamudbhūtā vasundhārāprasādataḥ // Rm_37.407 //
yadi naitat pratīto 'pi janaiḥ sā dhīmatī sutā /
svagṛhe 'tra samāhūya tvam evaṃ paripṛchyatāṃ // Rm_37.408 //
kathaṃ saṃjāyate saṃpan mahatī te gṛhe 'dhunā /
etat satyaṃ tvayā putrī puro me kathyatām iti // Rm_37.409 //
evaṃ bhartrā samākhyātaṃ śrutva sā dhīmatīprasūḥ /
tatheti prativijñāya svasakhīm evam abravīt // Rm_37.410 //
śṛṇu sakhi sutāyā me dhīmatyā yad gṛhe 'dhunā /
saṃbhūtā mahatī saṃpad vasuṃdhārā prasādataḥ // Rm_37.411 //
iti śrutaṃ mayā satyaṃ draṣṭum ichāmi tat khalu /
tat tāṃ sutāṃ samāhūya samādarād ihānaya // Rm_37.412 //
iti tayā samākhyātaṃ śrutvā sā supriyā sakhī /
tatheti prativijñapya dhīmatyā bhavane yayau // Rm_37.413 //
tatra sā samupāsṛtya dhīmatīṃ tāṃ subhadrikāṃ /
dṛṣṭvā savismayānaṃdayuktā natvaivam abravīt // Rm_37.414 //
bhadre 'haṃ preṣitā mātrā tvadāhvānaṃ pratīha tat /
sahasā tvaṃ samāgaṃtum arhasi svātmajānvitā // Rm_37.415 //
iti tayā samākhyātaṃ śrutvā sā dhīmatī mudā /
hasantī tāṃ sakhīṃ mātuḥ samālokyaivam abravīt // Rm_37.416 //
ayi māṃ smarate mātā kim arthaṃ sāṃprataṃ kathaṃ /
tadāhaṃ na smṛtā mātrā dāridriyaduḥkhinī yadā // Rm_37.417 //
tathāpy ahaṃ mukhaṃ mātur draṣṭum ichāmi sāṃprataṃ /
tathāham āgamiṣyāmi yathā mātuḥ samīhitaṃ // Rm_37.418 //
ity uktvā dhīmatī sātha putraṃ ca bhūṣaṇaṃ /
bhūṣayitvā suvastraiś ca prāvārya samamaṇḍayat // Rm_37.419 //
svayaṃ ca sā prasādhitvā duṣyapaṭṭāmvarāvṛtā /
śrīmad ratnāmvalaṃkārair maṇḍitāṃgābhiśobhitā // Rm_37.420 //
(Rm 430)
tataḥ sakhyā tayā sārddhaṃ putraputrīsamanvitā /
saṃprasthitā janaiś cāpi saha mātur gṛhe yayau // Rm_37.421 //
tatra sā jananī dṛṣṭvā dhīmatīṃ tāṃ samāgatāṃ /
taṃ suputraṃ suputrīṃ ca paśyantī samupācaran // Rm_37.422 //
tatra tāṃ jananīṃ dṛṣṭvā dhīmatī sātmajānvitā /
sahasā samupāgatya natvāpṛchat sukauśalaṃ // Rm_37.423 //
jananī sāpi tāṃ putrīṃ putraputrīsamanvitāṃ /
dhīmatīṃ sahasāliṃgya papracha kauśalaṃ mudā // Rm_37.424 //
tataḥ sā dhīmatī putrī putraputrīsamanvitā /
mātrā sahābhigachaṃtī pitur geham upāsarat // Rm_37.425 //
tatra sādhīmatīṃ putrīṃ putraputrīsahāgatāṃ /
dṛṣṭvā sa janako 'py evaṃ paśyan pratyudyayau mudā // Rm_37.426 //
janakaṃ taṃ samālokya dhīmatī sātmajānvitā /
saṃsmitā samupāsṛtya natvāpṛchat sukauśalaṃ // Rm_37.427 //
pitāpi sa samālokya dhīmatīṃ tāṃ śubhāṃśikāṃ /
putraputryau ca saṃbhāṣya papracha kauśalaṃ mudā // Rm_37.428 //
pitā sa jananī sāpi dhīmatīṃ tāṃ subhāvinīṃ /
pautraṃ pautrīṃ ca saṃdhṛtvā svagṛhe jagmatur mudā // Rm_37.429 //
tatra sā jananī tasyāḥ pautryāḥ pautrasya cādarāt /
pādān prakṣālayitvāśu svakam ānayat // Rm_37.430 //
tad āsanaṃ samāstīrya tāṃ putrīṃ svayam ādarāt /
pautraṃ pautrīṃ ca tān sarvān saṃdhṛtvā saṃnyaveśayat // Rm_37.431 //
tatrāsane samāśritya pārśvayor vāmadakṣayoḥ /
putrīṃ putram upasthāpya tasthau sā dhīmatī smitā // Rm_37.432 //
tām āgatāṃ samākarṇya sarve 'pi jātayo mudā /
sahasā draṣṭum āgatya sā daraṃ samupāyayuḥ // Rm_37.433 //
tathā te vāṃdhavāḥ sarve suhṛtminrajanā api /
tāṃ tathā svagṛhāyātāṃ kuśalaṃ praṣṭum āyayuḥ // Rm_37.434 //
tathā tāś ca bhaginyo 'pi tāsāṃ sarve 'pi cātmajāḥ /
tāṃ dhīmatīṃ tathāyātāṃ śrutvā draṣṭu samā yayuḥ // Rm_37.435 //
evam anye 'pi lokāś ca dhīmatīṃ tāṃ subhūṣaṇāṃ /
svamātur gṛhamāyātāṃ śrutvā draṣṭum upāyayuḥ // Rm_37.436 //
tatretaṃ dhīmatīṃ kāṃtāṃ suvastrabhūṣaṇāvṛtāṃ /
te sajñātyādayaḥ sarve dṛṣṭvā vismayam āyayuḥ // Rm_37.437 //
tato 'nujā bhaginyādi jñātivaṃdhusuhṛjjanāḥ /
sarve tāṃ sādaraṃ natvā paprachuḥ kuśalaṃ mudā // Rm_37.438 //
tathā sā dhīmatī cāpi jñātivaṃdhusuhṛjjanān /
vandanīyāns tān natvāpṛchat sukauśalaṃ // Rm_37.439 //
tataḥ sā jananī tasyai dhīmatyai sādarān mudā /
varṇagaṃdharasopetaṃ bhojanaṃ samupāharat // Rm_37.440 //
tathā sautāya sautāyai bhojanaṃ surasānvitaṃ /
sādaram upaḍhokitvā pura evam abhāṣata // Rm_37.441 //
(Rm 431)
gṛhṇāṇa surasaṃ bhogyaṃ bhukṣva hṛd dhīmati priye /
yo sauta saute ca saudārdda procyutaṃ yadabhīpsitaṃ // Rm_37.442 //
janako vitathya sarvo bhaginyo bhrātaro 'pi ca /
bhātṛjāyāṃ sukhāś cāpi tasyāś cakruḥ samādaraṃ // Rm_37.443 //
tathādarāṃ kṛtaṃ sarve śrutvā sā dhīmatī tadā /
pūrvavṛttim anusmṛtvā manasaivaṃ vyaciṃtayat // Rm_37.444 //
naivāhaṃ mānitā hy ebhir nāyaṃ putro 'pi mānitaḥ /
na ca yaṃ mānitā putri dhanam evātra manyate // Rm_37.445 //
yadā na me gṛhe saṃpad daridro 'haṃ ca duḥkhinī /
tademe sarva ete 'pi nāpi 'paśyan mukhaṃ mama // Rm_37.446 //
idānīṃ me gṛhe saṃpaj jātā tat sukhānvitāṃ /
evaṃ mate 'pi sarve māṃ mānayaṃti samādarāt // Rm_37.447 //
yad ahaṃ mānitā naiva dhanam evābhimānyate /
tad yasya taiḥ kriyate mānyaṃ sa bhuṃjyād idam ādaraṃ // Rm_37.448 //
iti sā manasā dhyātvā sarvāṇi bhūṣaṇāny api /
svāni putrasya putryāś ca saṃnirīkṣya samādade // Rm_37.449 //
tataḥ sā dhīmatī kāṃśasthālyāṃ sarvāṇi tāny api /
bhūṣaṇāni prasāryaivaṃ sādaraṃ pratyabhāṣata // Rm_37.450 //
bho bho bhavanti sarvāṇi bhūṣaṇāni priyāṇi me /
idaṃ saurasikaṃ bhojyaṃ prāśnuta svechayā sukhaṃ // Rm_37.451 //
saṃsāre mānanīyaṃ hi dhanam eva sadādarāt /
dhanānurūpeṇa yal loke mānyate niṃdyate naraḥ // Rm_37.452 //
dhanavān puruṣo loke nīco 'pi mānyate 'guṇaḥ /
nirdhanā guṇavāṃś cāpi sujāto 'pi na mānyate // Rm_37.453 //
dhanānurūpeṇa sarvatra vicāramānyabhojanaṃ /
dhanaprasaṃgato mūrkho nīco 'pi dhanyato bhavet // Rm_37.454 //
yāvat saṃpad gṛhe tāval loke samādrito naraḥ /
yadā saṃpad vihīne tu tadā sa bhūtavac caret // Rm_37.455 //
iti sābhilapanty eva sarvāṇi bhūṣaṇāny api /
tāni punaḥ samādāya yathā sthānaṃ nyayojayat // Rm_37.456 //
tatas tadbhojanaṃ kiṃcid bhaktvā sā svātmajānvitā /
natvaiva pitarau bharttur gṛhe yayau prasāditā // Rm_37.457 //
tatra sā dhīmatī bharttur viṣṇudāsasya pādayoḥ /
natvā sarvapravṛttāṃtaṃ nyavedayat puraḥ sthitā // Rm_37.458 //
etad bhāryāsamākhyātaṃ śrutvā sa brāhmaṇaḥ patiḥ /
muditas tāṃ sukalyāṇīṃ bhāryaṃ dṛṣṭvaivam abravīt // Rm_37.459 //
dhanyo 'si tvaṃ sukalyāṇī yat te samupādeśataḥ /
śrīdevīvratam ādhāya samāpnomi susaṃpadaṃ // Rm_37.460 //
(Rm 432)
priye tvām atra tadratnasaṃbhavakulasaṃbhavāṃ /
śrīvasudhāmahādevīsamāṃ manye 'ham ātmanā // Rm_37.461 //
ity uktvā brāhmaṇo bharttā viṣṇudāsaḥ kṛtāṃjaliḥ /
dhīmatīṃ taṃ sukalyāṇīṃ natvaivaṃ punar abravīt // Rm_37.462 //
priye tava prasādena sāphalyaṃ janma me 'dhunā /
yac chrīvasuṃdharādevyā upāsako vratī bhave // Rm_37.463 //
tan mayā prakṛtaṃ pāpaṃ tat sarvaṃ kṣīyate 'dhunā /
saṃpattiḥ saṃprajātā ca naiva kṣīṇā bhave dhi naḥ // Rm_37.464 //
tathā vayaṃ sadāpy asyāḥ śrīdevyāḥ śaraṇaṃ gatāḥ /
yathāvidhi vrataṃ dhṛtvā caremahi śubhe 'dhunā // Rm_37.465 //
triratnabhajanaṃ kṛtvā datvārthibhyo yathepsitaṃ /
yāvajjīvaṃ śubhaṃ kṛtvā bhuktvā saukhyaṃ caremahi // Rm_37.466 //
etatpuṇyavipākena sarvadā sadgatīṃ gatāḥ /
kramāt saṃbodhim āsādya buddhapadaṃ labhemahi // Rm_37.467 //
iti bhartroditaṃ śrutvā dhīmatī sānumoditā /
tathā sadā vasuṃdhārāvrataṃ dhṛtvā śubhe 'carat // Rm_37.468 //
tataḥ sā dhīmatī tasyāḥ śāṃtamateḥ purogatā /
sarvam etat pravṛttāṃtaṃ nivedyaivam abhāṣata // Rm_37.469 //
priye sakhi mahābhāge bhavatkṛpāprasādataḥ /
pāpaṃ me kṣīyate sarvaṃ taj janma saphalaṃ bhave // Rm_37.470 //
saṃpattiḥ saṃprajātā me naiva kṣīṇā bhaved api /
tad yāvajjīvitaṃ devyāḥ śaraṇastho bhajāni hi // Rm_37.471 //
tvam eva śāstā na cānyā hi saddharmopadeśinī /
tan me puṇyānubhāvena saṃbuddhapadam āpnuhi // Rm_37.472 //
ity udite tam āśrutvā śāṃtamatiś ca sā mudā /
dhīmatīṃ tāṃ samālokya punar evam abhāṣāta // Rm_37.473 //
bhadre dhīmati saṃbuddhaśaraṇasthā sadādarāt /
śrīdevyāvratam ādhāya śubhe cara samāhitā // Rm_37.474 //
etatpuṇyavipākena sarvadā sadgatīṃ gatā /
kramāt saṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // Rm_37.475 //
iti matvātra saṃsāre śubhaṃ dharmārthasādhanaṃ /
dharmo lokahitārthāya tal lokārthe dharmam ācareḥ // Rm_37.476 //
iti tayoditaṃ śrutvā dhīmatī sā prabodhitā /
tatheti pratinaṃditvā muditā svagṛhe yayau // Rm_37.477 //
tataḥ prabhṛti sā sādhvī dhīmatī sarvadā gṛhe /
śrīdevyā bhajanaṃ kṛtvā datvā dānaṃ śubhe 'carat // Rm_37.478 //
tathā tasyā gṛhe saṃpad dine dine pravarddhitā /
sarvasatvopabhogyārthaṃ babhūva dharmasādhinī // Rm_37.479 //
tathā sā dhīmatī dṛṣṭvā sarvasaṃpatpravarddhitāṃ /
mudā lokahitaṃ kṛtvā pracacāra śubhe sadā // Rm_37.480 //
iti me guruṇādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā tathocyate /
tathā tvam api rājendra vasudhārāvrataṃ cara // Rm_37.481 //
prajāś cāpi mahārāja bodhayitvā prayatnataḥ /
(Rm 433)
śrīdevyāḥ śaraṇe sthāpya vrataṃ cāraya sarvadā // Rm_37.482 //
tathā te sarvadā kṣemaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ /
kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // Rm_37.483 //
iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ /
tathety abhyanumoditvā prābhyanandat sapārṣadaḥ // Rm_37.484 //
dhīmatyā ye 'vadānaṃ śubhaphaladam idaṃ suprasannāḥ śṛṇvanti /
śrāvayanti pramuditamanasā bodhicaryānurāgāḥ /
sarve te bodhisatvāḥ sakalaguṇadharāḥ sarvasaṃpatsamṛddhāḥ /
śrīmanto lokaśreṣṭhā jinanilayagatāḥ saṃvasaṃti sukhāḍhyāḥ // Rm_37.485 //
++ iti śrīratnāvadānatatve dhīmatyāvadānaṃ samāptam ++
(Rm 434)
XXXVIII Vasundharāvadāna
athāśoko maharājaḥ kṛtāñjalipuṭo mudā /
upaguptaṃ yatiṃ natvā punar evam abhāṣata // Rm_38.1 //
bhadanta śrotum ichāmi vasudhārāvrataṃ kadā /
kena kuha kathaṃ martyaloke pracāritaṃ purā // Rm_38.2 //
tad atra no bhavāñ cchāstar yathā pravarttitaṃ purā /
tathā sarvaṃ samākhyātuṃ vistareṇa samarhati // Rm_38.3 //
iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan mahāmatiḥ /
aśokaṃ taṃ mahīpālaṃ samālokyaivam abravīt // Rm_38.4 //
śṛṇu rājan yathākhyātaṃ guruṇā me srutaṃ mayā /
tathāhaṃ te pravakṣyāmi vasudhārāvratodbhavaṃ // Rm_38.5 //
tadyathā bhagavān buddhaḥ śākyamunis tathāgataḥ /
sarvajño 'rhaṃ jagacchāstā dharmarājo vināyakaḥ // Rm_38.6 //
sa ekasamaye tatra kauśānvyā upakaṇṭhike /
Ms: ekaḥ samaye
vihāre ghoṣirārāme vijahāra sasāṃghikaḥ // Rm_38.7 //
tadā śakrādayo devā brahmādi brāhmaṇā api /
daityendrā lokapālāś ca saddharmaśravaṇotsukāḥ // Rm_38.8 //
rākṣasā garuḍā nāgā yakṣagaṃdharvakinnarāḥ /
siddhā vidyādharāś cāpi tathā cāpy apsarogaṇāḥ // Rm_38.9 //
yogino yatayas tīrthā ṛṣayo brahmacāriṇaḥ /
rājāno rājaputrāś ca vaiśyāś ca maṃtriṇo janāḥ // Rm_38.10 //
amātyāḥ sainikāś cāpi gṛhasthāś ca mahājanāḥ /
vaṇijaḥ sārthavāhāś ca śilpinaḥ paurikā api // Rm_38.11 //
grāmyā jānapadāś cāpi tathānyadeśavāsinaḥ /
evam anye 'pi lokāś ca saddharmāmṛtavāṃchinaḥ // Rm_38.12 //
sarve te tatra kauśāṃvyā ghoṣilārām