Bổn Sanh Bảo Man (Ratnamālāvadāna)

mavihārakaiḥ // Rm_16.7 //
rājagṛhe puropānte veṇuvane śubhāṅkite /
karaṇḍakanivāpākhye mahodyāne jināśrame // Rm_16.8 //
vihṛtya sarvasatvānāṃ hitārthena sabhāśritaḥ /
ādimadhyāntākalyāṇaṃ dharmam ādeṣṭum ārabhat // Rm_16.9 //
tadā sarve 'pi devendrāḥ sadevāḥ kamalāsanaḥ /
sarve lokādhipāś cāpi yakṣagaṃdharvakinnarāḥ // Rm_16.10 //
siddhā vidyādharāḥ sādhyā rākṣasā dānavādhipāḥ /
nāgeṃdrā garuḍāś cāpi sajanaparivārakāḥ // Rm_16.11 //
ṛṣayo brahmaṇāś cāpi yatayo yogino 'pi ca /
rājāno rājaputrāś ca maṃtriṇo 'pi ca // Rm_16.12 //
amātyāḥ sainyalokāś ca sārthavāhā mahājanāḥ /
vaṇijaḥ śilpinaś cāpi gṛhasthāḥ paurikā janāḥ // Rm_16.13 //
grāmyā jānapadāś cāpi kārpaṭikāś ca nairgamāḥ /
tathānye 'pi samāyātāḥ saddharmaguṇavāṃchinaḥ // Rm_16.14 //
tatra sarve 'pi te lokā vihāre samupāgatāḥ /
taṃ munīndraṃ samāsīnaṃ dṛṣṭvā natvā pramoditāḥ // Rm_16.15 //
tridhā pradakṣiṇīkṛtvā samabhyarcya yathākramaṃ /
natvā sāñjalayaḥ sarve parivṛtya samaṃtataḥ // Rm_16.16 //
tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ suprasannamukhāmbujaṃ /
śrīghanaṃ taṃ samālokya samātasthuḥ samāhitāḥ // Rm_16.17 //
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitān /
āryasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // Rm_16.18 //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā lokāḥ sarve 'pi te mudā /
(Rm 207)
saṃbodhisādhanotsāhāḥ pracerire pramoditāḥ // Rm_16.19 //
tasminn avasare tatra rājagṛhāntike vane /
veṇuvanāntike paṃcapretaśatāni cerire // Rm_16.20 //
nagnāny atikṛtāṅgāni dagdhasthūṇākṛtīni vai /
romavastrāṇi rukṣāṇi śailopamodarāṇi ca // Rm_16.21 //
sūcīchidramukhāny asthiyaṃtravad ucchṛtāny api /
kṣutpipāsābhidagdhāni hīnadīnasvarāṇy api // Rm_16.22 //
tīvraduḥkhāni taptāni pralapanti vihāyasi /
vibhramanti sadā kvāpi kiñci sthitiṃ na lebhire // Rm_16.23 //
tadaikasmin dine tatra maudgalyāyana ātmavit /
āyuṣmān saugato bhikṣur mahābhijño dayānvitaḥ // Rm_16.24 //
pūrvāhne pātram ādāya kāṣāyacīvarāvṛtaḥ /
rājagṛhe pure piṇḍaṃ yācituṃ samupācaran // Rm_16.25 //
tatra yatiḥ sa tāṃ pretāṃ sarvān vibhramato 'mvare /
dṛṣṭvene ka iti dhyātvā paśyañ janair upācaran // Rm_16.26 //
te sarve pretakāś cāpi dṛṣṭvā taṃ bhikṣum āgataṃ /
sahasopetya natvāgre rudanta etad abruvan // Rm_16.27 //
bhadanta bhavatāṃ pādau vandāmahe samānatāḥ /
tad asmākaṃ hitaṃ kṛtvā kṛpayā trātum arhati // Rm_16.28 //
vayaṃ rājagṛhe jātāḥ paurāḥ paṃcaśatāny api /
svakarmaparibhuṃjānaḥ pretībhūtāś carāmahe // Rm_16.29 //
tadā vayam ime sarve gṛhasthāḥ śreṣṭhino narāḥ /
mahādhanā mahābhogās tīrthikā dharmasevakāḥ // Rm_16.30 //
yad vayaṃ matsārākrāntamānasāḥ kuṭukuñcakāḥ /
āgṛhītapariṣkārāḥ kevalārjanasādhakāḥ // Rm_16.31 //
naiva kiñ cit tadā dānam adadmahi kadā cana /
arthinam āgataṃ dṛṣṭvā prākuṣyāmahi roṣitāḥ // Rm_16.32 //
paradattāny api śrutvā dṛṣṭvā cāpi praroṣitāḥ /
dīyamāneṣu vighnāni prākurmahi prayatnataḥ // Rm_16.33 //
saugatā api cārhantaḥ pretā iveyam āgatāḥ /
ity asmābhiḥ pramohāndhaiḥ paribhāṣyābhininditāḥ // Rm_16.34 //
tata ete vayaṃ sarve kālaṃ kṛtvā ca sāṃprataṃ /
evaṃ pretālayotpannā duḥkhārditāś carāmahe // Rm_16.35 //
iti bhadanta vijñāya gatvā rājagṛhe bhavān /
kṛpayāsmatpravṛttāṃtaṃ jñātīnāṃ purato vadan // Rm_16.36 //
chandakabhikṣaṇaṃ kṛtvā buddhādiṃ sarvasāṃghikaṃ /
asmannāmnā samabhyarcya bhojayituṃ samarhati // Rm_16.37 //
saṃbuddhapramukhebhyaś ca saṃghebhyo bhavatādarāt /
asmannāmnā prakarttavyaṃ praṇāmam api sadguro // Rm_16.38 //
dakṣiṇādeśanāpy asmannāmnā buddhādisāṃghikaiḥ /
(Rm 208)
bhavatā kārayitavyā ity asmāsu kṛpāṃ kuru // Rm_16.39 //
yathāsmākam itaḥ pretalokā muktir bhaved dhruvaṃ /
tathāsmāsu bhavāmc chāstā kṛpayā kartum arhāti // Rm_16.40 //
iti taiḥ prārthitaṃ sarvaiḥ sa maudgalyāyanaḥ sudhīḥ /
śrutvā tatheti saṃśrutya tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // Rm_16.41 //
tatas tān pretikān sarvān sa maudgalyāyano yatiḥ /
samālokya samāśvāsya punar etat samabravīt // Rm_16.42 //
tatra yūyaṃ ca sarva śvaḥ pravṛtte saṃghabhojane /
sasaṃghaṃ śrīghanaṃ draṣṭuṃ samāyāta samādarāt // Rm_16.43 //
iti tenārhātādiṣṭaṃ śrutvā te pretakā api /
tatheti hi pratijñāya praṇatvā taṃ vane yayuḥ // Rm_16.44 //
tataḥ sa saugato bhikṣur maudgalyo yatir ātmavit /
gatvā rājagṛhe teṣāṃ jñātīnāṃ samupācaran // Rm_16.45 //
tatra sarvatra teṣāṃ tat jñātīnāṃ bhavaneṣu sa /
gatvā teṣāṃ pravṛttāṃtaṃ sarvam evaṃ nyavedayat // Rm_16.46 //
tataḥ sa tatra sarvāṃs tāṃ jñātīn āhūya sādaraṃ /
teṣāṃ pretagater muktihetor evaṃ samabravīt // Rm_16.47 //
śṛṇuta bho mahābhāgya yūyaṃ sarve samāhitāḥ /
yuṣmākaṃ jñātivargāṇāṃ muktihetuṃ pravakṣyate // Rm_16.48 //
yato yuṣmatsagotrās te matsariṇo durāśayāḥ /
āgṛhītapariṣkārā daśākuśalasaṃcarāḥ // Rm_16.49 //
nāpi dānaṃ pradattaṃ taiḥ kasmai ci kvāpi kiṃ cana /
paradattāny api śrutvā dṛṣṭvā vā paryabhāṣyata // Rm_16.50 //
arhanto bhikṣavo vā tair yācakāś ca gṛhāgatāḥ /
paribhāṣyābhisaṃtarjya niṣkāsitā gṛhād valāt // Rm_16.51 //
pretā iva sadā bhikṣāṃ yācitveme 'bhibhuṃjate /
ity arhato yatī cāpi dṛṣṭvaiva te 'bhyanindayan // Rm_16.52 //
etatkarmavipākais te pretībhūtā vane 'dhunā /
kṣutpipāsāhatā nityaṃ vibhramyante 'bhiduḥkhitāḥ // Rm_16.53 //
tat tesāṃ tan mahatpāpamuktihetor ihādhunā /
saṃbuddhaśāsane dānaṃ kartum ichāmy ahaṃ khalu // Rm_16.54 //
mayaitad dakṣiṇādeśās tan nāmnā kārayiṣyate /
tadā tat pāpamuktās te sarve yāyur divaṃ dhruvaṃ // Rm_16.55 //
tad atra śraddhayā yūyaṃ yathāśakti mayārthitāḥ /
saṃghabhojanasāmagriṃ sarve pradātum arhaya // Rm_16.56 //
saṃghabhojye pravṛtte 'tra sarve te pretikā api /
draṣṭuṃ samāgamiṣyanti yūyaṃ cāgaṃtum arhatha // Rm_16.57 //
ity uktvā prārthite tena maudgalyena dayālunā /
śrutvā taj jātayaḥ sarve vismayāṃ samupāyayuḥ // Rm_16.58 //
tatas te vismitāḥ sarve tat pretagatimuktaye /
(Rm 209)
tat bhojyasāmagrīṃ śraddhayā dātum icchire // Rm_16.59 //
ke cit tasmai suvarṇāni ke cid ratnāni saṃdaduḥ /
ke cid ropyādi dhātūṃś ca dravyāni vividhāni cā // Rm_16.60 //
taṇḍulāni daduḥ ke cid dadur dhānyāni ke cana /
ke cid daduḥ kalāyāṃś ca godhūmāṃś ca yavān api // Rm_16.61 //
kulmāṣān masurāṃś cāpi māṣacanakasarṣapān /
mudgāṃś cāpi tathānyāṃś ca sarvān vrīhin daduḥ pare // Rm_16.62 //
tilapriyaṃgusiddhārthān bhaṃgāś ca rājikā api /
mūlaśākakadamvāṃś ca patrapuṣpāṃkurāṇi ca // Rm_16.63 //
śṛṅgaverātipakvāni phalāni vividhāni ca /
surasāni supathyāni pradaduś cāpare mudā // Rm_16.64 //
tiktāmlalavaṇādīni rasāni vividhāni ca /
śunṭhīś ca pippirīś cāpi maricāni dadur mudā // Rm_16.65 //
hiṅguṃ ca jīrakāṃś cānye viḍarkasaiṃdhavādi ca /
anye ghṛtāni tailāni pradaduḥ śraddhayā mudā // Rm_16.66 //
śaktūṃś ca piṣṭakāṃś cānyamodakāṃś ca dadur mudā /
tathā dadhīni dugdhāni madhuni ca guḍāni ca // Rm_16.67 //
tathānye sarkarāś cāpi pradaduḥ śraddhayā mudā /
tathauṣadhāni pathyāni pācakāni daduḥ pare // Rm_16.68 //
lāṅgalīpūgatāmbūlaravaṃgādīni saṃdaduḥ /
sarvapeyāni bhojyāni vividhāny api /
sarve te jñātayas teṣāṃ saṃghabhokṣyāya saṃdaduḥ // Rm_16.69 //
evaṃ te sarvavastūni datvā sarve pramoditāḥ /
sāṃjalayaḥ praṇatvā taṃ maudgalyaṃ yatim ūcire // Rm_16.70 //
bhadanto 'nugrahaṃ kṛtvā saṃbuddhapramukhaṃ bhavān /
sarvasaṃghaṃ samabhyarcya bhojayatu pratoṣayan // Rm_16.71 //
vayam apy āgamiṣyāmaḥ pravṛtte saṃghabhojane /
tān pretān samupāyātān sarvān draṣṭuṃ sabāndhavāḥ // Rm_16.72 //
iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā tatheti sa prabodhayan /
tāni dravyāni sarvāṇi gṛhītvā svāśrame yayau // Rm_16.73 //
tataḥ sa bhikṣur āyuṣmān vihāre samupācaran /
dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ natvā sāñjaliḥ samupāśrayan // Rm_16.74 //
tatra sa bhagavān dṛṣṭvā taṃ maudgalyam upasthitaṃ /
prahasan suprasannāsyaḥ samāmaṃtryaitad abravīt // Rm_16.75 //
kaṃ cit te kuśalaṃ vatsa kuto 'trāsi samāgataḥ /
lokeṣu kiṃ pravṛttāṃtaṃ tan pracakṣva mahāmate // Rm_16.76 //
ity ādiṣṭe munīndreṇa sa maudgalyāyanaḥ sudhīḥ /
bhagavantaṃ tam ānatvā sāñjalir etad abravīt // Rm_16.77 //
bhagavan kṛpayā śāstaḥ sarvatra kauśalaṃ mama /
rājagṛhe pure piṃḍaṃ yācituṃ samupācaran // Rm_16.78 //
tatra mārge vanopānte paṃca pretaśatāny api /
dṛṣṭvā māṃ samupasṛtya praṇatvaitad vadanti vai // Rm_16.79 //
bhadanta tad vijānīyā yad vayaṃ pretikā ime /
sarve rājagṛhe jātā gṛhasthāḥ paurikāḥ khalu // Rm_16.80 //
(Rm 210)
tadā vayaṃ svayaṃ naṣṭā daśākuśalacāriṇaḥ /
ete svadaivayogena pretībhūtāś carāmahe // Rm_16.81 //
tad bhavān kṛpayāsmākaṃ pretagativimuktaye /
jñātīnām api sarveṣāṃ karmaplotiṃ nivedya hi // Rm_16.82 //
chandakabhikṣaṇaṃ kṛtvāpy asmannāmnā sasāṃghikaṃ /
bhagavantaṃ samabhyarcya bhojayituṃ samarhati // Rm_16.83 //
asmannāmnāya saṃbuddhaṃ sasaṃghaṃ namatāṃ bhavān /
dakṣiṇādeśanāś cāsmannāmnā deśayatum arhasi // Rm_16.84 //
tato nūnaṃ vayaṃ sarve pretagativimocitāḥ /
nirmuktapāpakāḥ śuddhāḥ prāpnuyāma surālayaṃ // Rm_16.85 //
ity asmatprārthanāṃ kṛtvā kṛpayāsmān samuddharan /
bodhimārge pratisthāpya pātum arhati sarvadā // Rm_16.86 //
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā tathā rājagṛhe gataḥ /
tad jñātīnāṃ puras teṣāṃ pravṛttāṃtaṃ nivedya ca // Rm_16.87 //
chandakabhikṣaṇaṃ tebhyo yācitvāham ihācare /
tathārcayitum ichāmi bhagavantaṃ sasāṃghikaṃ // Rm_16.88 //
iti me prārthanāṃ kṛtvā bhavāṃ chāstā jagadguruḥ /
tad adhivāsanāṃ kṛtvā kṛpayā tān samuddhara // Rm_16.89 //
iti saṃprārthitaṃ tena bhagavān sa munīśvaraḥ /
tatheti saṃpratiśrutya tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // Rm_16.90 //
tato matvā sa maudgalyo bhagavato 'dhivāsitaṃ /
sahasā bhojyasāmagrīṃ sapauraiḥ samasādhayat // Rm_16.91 //
tato 'nye dyuḥ prabhātāyāṃ sarvasādhitasiddhite /
sāñjalis taṃ munīndraṃ ca praṇatvaitat samabravīt // Rm_16.92 //
bhagavan sarvasāmagrīṃ saṃsādhitaṃ susiddhyate /
tat sarvasāṃghikaiḥ sārddhaṃ sahasāgaṃtum arhati // Rm_16.93 //
iti saṃprārthite tena bhagavāṃ sa munīśvaraḥ /
bhikṣuṃ prāha samāhūya gaṇḍīm ākoṭyatām iti // Rm_16.94 //
tadādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā bhikṣus tatheti saḥ /
āśrutya sahasādāya gaṇḍīm ākoṭayat tadā // Rm_16.95 //
tad gaṇḍīśabdam ākarṇya sarve te sāṃghikā api /
vihāre sahasāgatya bhagavantaṃ praṇemire // Rm_16.96 //
tataḥ sa bhagavāṃs tatra svāsane samupāviśat /
sarve te sāṃghikāś cāpi kramāt svasvāsane 'viśan // Rm_16.97 //
tatas tad jñātayaḥ sarve tatrānye paurikā api /
tān pretān draṣṭum āyātā upatasthuḥ sakautukāḥ // Rm_16.98 //
tadā te pretikāḥ sarve prakṣiptāḥ karmavāyubhiḥ /
bahulokāntare dure yātās tasthur vimohitāḥ // Rm_16.99 //
tadā sa yatir ālokya sarvasaṃghān samāsthitān /
tadjñātibandhuvargāṃś ca pretān draṣṭuṃ samācarat // Rm_16.100 //
tatra pretān adṛṣṭvā sa maudgalyo vismitāśayaḥ /
kiṃ te 'tra nāgatā veti samantato vyalokayat // Rm_16.101 //
(Rm 211)
vilokayan sa sarvatra nādrakṣīt tāṃ samaṃtataḥ /
sa saṃdigdhaḥ punas tatra samyagdṛṣṭyā vyalokayat // Rm_16.102 //
sarvatrāpi sa tāṃ pretān adṛṣṭvā vismayānvitaḥ /
sarvatra magadhe 'paśyat samyagdṛśā samāhitaḥ // Rm_16.103 //
tatrāpi ca sa sarvatra naiva kaṃ cid apaśyate /
tato 'tivismito 'nyatra divyadṛśābhyalokayat // Rm_16.104 //
aṃgavaṃgakaliṃgeṣu saurāṣṭramagadheṣu ca /
tatrāpi tān adṛṣṭvā sa narakeṣu samantataḥ /
divyena cakṣuṣā paśyan na ca tatrāpy apaśyata // Rm_16.105 //
tataś caturmahārājabhuvaneṣu samantataḥ /
sa divyacakṣuṣā paśyaṃs tatrāpi nābhyapaśyata // Rm_16.106 //
tatrāpi tān adṛṣṭvā sa maudgalyo vismayānvitaḥ /
devālayeṣu sarvatra krameṇa samalokayat // Rm_16.107 //
tatrāpi tāṃ samanteṣu sa maudgalyo 'tivismitaḥ /
tān adṛṣṭvātisaṃdigdho bhagavatāntike 'carat // Rm_16.108 //
tatra sa purato gatvā śāstāraṃ taṃ munīśvaraṃ /
kṛtāñjalipuṭo natvā paprachaitat pravṛttitāṃ // Rm_16.109 //
bhagavan sarvalokeṣu paśyatā divyacakṣusā /
mayā na dṛśyate kaś cit te pretāḥ kvādhunā gatāḥ // Rm_16.110 //
teṣāṃ nāmnā bhavatpūjāṃ karttum etat prasādhitaṃ /
yad atra nāgatāḥ kecit tat te pretā gatāḥ kuha // Rm_16.111 //
dṛśyante na mayā kvāpi sarvatrāpi samīkṣyate /
eko 'pi nāgato hy atra kva gatās te 'dhunā khalu // Rm_16.112 //
tan me cittaṃ prasaṃdigdhaṃ dṛṣṭvā śāstā bhavān sudṛk /
teṣāṃ gatiṃ samākhyāya saṃbodhayitum arhati // Rm_16.113 //
iti saṃprārthite tena maudgalyena sa sarvavit /
bhagavāṃs taṃ samālokya maudgalyam etad abravīt // Rm_16.114 //
maudgalya mā kṛthā yatnaṃ khedam evābhipatsyase /
gatās te pretikāḥ sarve sudūrabhuvane 'dhunā // Rm_16.115 //
sarve te yatidevarṣipratyekasugatair api /
adṛśye viṣaye yātāḥ preritāḥ karmavāyubhiḥ // Rm_16.116 //
yadi sarvāṃ ca tāṃ draṣṭuṃ vāṃchasi tvam ihāśritaḥ /
sarvāṃs tāṃ darśayiṣyāmi paśya buddhānubhāvatāṃ // Rm_16.117 //
tad atra tvaṃ samādāya gaṇḍīm ākoṭaya drutaṃ /
oṃ namo bhagavate aparimitāyurjñānasuviniścitatejorājāya tathāgatāyārhate samyakambuddhāya // tadyathā //
oṃ puṇye puṇye mahāpuṇye aparimitapuṇye aparimitapuṇyajñānasaṃbhāropacite /
oṃ sarvasaṃskārapariśuddhe dharmate gagaṇasamudgate svabhāvaviśuddhe mahānayaparivāre svāhā /
aṣṭottaraśatākṣaryyānayāsaṃlabdhacetanāḥ // Rm_16.118 //
sarve te 'trāgamiṣyanti gaṇḍīśabdābhināditāḥ /
iti śāstrā samādiṣṭaṃ śrutvā sa pratibodhitaḥ // Rm_16.119 //
sahasā tat sabhāmadhye gaṇḍīm ākoṭayat tathā /
tad gaṇḍīśabdam ākarṇya sarve te pretikā api /
(Rm 212)
pariśuddhāśayā draṣṭuṃ vihāre samupācaran // Rm_16.120 //
tatra sarve 'pi te pretā dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ mudā /
tridhā pradakṣiṇīkṛtya sāñjalayaḥ praṇemire // Rm_16.121 //
kramāt tāṃ sarvasaṃghāṃś ca praṇatvā te pramoditāḥ /
sarve 'py ekāntam āśritya paśyanta upatasthire // Rm_16.122 //
tatra tad jñātayaḥ sarve paurikāś cāpare 'pi ca /
tān pretān samupāsīnān dṛṣṭvā tasthuḥ sakautukāḥ // Rm_16.123 //
evaṃ sarve 'pi te pretāḥ svasvajñātīn upasthitān /
bhātrādīn bandhuvargāṃś ca dṛṣṭvaivam upatasthire // Rm_16.124 //
tataḥ so 'rhan mahābhijño maudgalyas tān upasthitān /
pretān sarvān samālokya natvāhaivaṃ munīśvaraṃ // Rm_16.125 //
bhagavan nātha sarvajña te pretāḥ sarva āgatāḥ /
tad eṣāṃ bhagavāṃ cchāstānugrahaṃ karttum arhati // Rm_16.126 //
nivedyeti sa maudgalyaḥ saṃbuddhapramukhaṃ kramāt /
sarvaṃ saṃghaṃ samabhyarcya bhojayan samatoṣayat // Rm_16.127 //
tataḥ sa sarvasaṃghaṃ taṃ dṛṣṭvā saṃtṛptikaṃ mudā /
apanīyāśu pātrāṇi hastādīn samaśodhayat // Rm_16.128 //
tataḥ khapurasūkṣmailātāmbūlādi rasāyanaṃ /
datvā kṣamārthanāṃ kṛtvā prārthayat sa munīśvaraṃ // Rm_16.129 //
bhagavan nātha sarvajña bhavāṃ chāstā sasāṃghikaḥ /
dakṣiṇādeśanām ebhyaḥ pretebhyaḥ kartum arhati // Rm_16.130 //
iti saṃprārthitaṃ śrutvā sarve te pretikā mudā /
sasaṃghaṃ taṃ muniṃ natvā sādaram upatasthire // Rm_16.131 //
tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā sasaṃghas tān upasthitān /
dakṣiṇādeśanāṃ tebhyaḥ sarvebhyo vidadhe śubhāṃ // Rm_16.132 //
ito dānād dhi yat puṇyaṃ tat pretān anugachatu /
uttiṣṭhantaḥ prayānty ete sarve pretāḥ surālayaṃ // Rm_16.133 //
ity ādiśya punas tatra bhagavāṃ sa munīśvaraḥ /
āryyasatyaṃ samārabhyāparimitāyuṣas tadā // Rm_16.134 //
dhāraṇyā guṇamāhātmyaṃ saddharmaṃ samupādiśat // Rm_16.135 //
saṃsāre mānuṣe janma durlabhaṃ bhavacāriṇāṃ /
mānuṣye labhyamāne 'pi kṣaṇasaṃpat sudurlabhā // Rm_16.136 //
mānuṣye 'labhyamāne hi jantūnāṃ sukhatā kutaḥ /
duḥkhāny eva bhave nityaṃ puṇye matiḥ kathaṃ caret // Rm_16.137 //
vinā puṇyamatiṃ jantuḥ saddharme katham ācaret /
vinā saddharmabhāvena sadgatiṃ katham āpnuyāt // Rm_16.138 //
preteṣu sarvadā nityaṃ kṣutpipāsāvidāhitaḥ /
tiryakṣu narakeṣv eva bhraman duḥkhāny avāpnuyāt // Rm_16.139 //
tad atra mānuṣe janmaprāptair yatnena mānavaiḥ /
satkṛtya śraddhayā nityaṃ śrotavyaṃ sadvṛṣaṃ mudā // Rm_16.140 //
saddharmaśrutamātreṇa mahatpuṇyam avāpnuyāt /
etat puṇyavipākena sadgurau sarvadā bhajet // Rm_16.141 //
(Rm 213)
sadguror upadeśena saddharmeṣv eva sadācaret /
etatpuṇyavipākena sadgatiṃ sarvadā vrajet // Rm_16.142 //
tatra sukhāni saṃbhuktvā saṃcareta śubhe sadā // Rm_16.143 //
etad dharmānubhāvena mahatsamṛddhim āpnuyāt /
mahatsamṛddhisaṃpatsu karttavyaṃ dānam arthiṣu // Rm_16.144 //
dānena varddhyate lakṣmīr lakṣmīmāṃ cchobhate pumān /
sadbuddhiḥ sadguṇādhāro yaśobhāgyasukhānvitaḥ // Rm_16.145 //
tataḥ saugatadharmāṇi śrutvā nityaṃ prabodhitaḥ /
triratnaśaraṇaṃ kṛtvā bhajed bhaktyā sadādarāt // Rm_16.146 //
etatpuṇyānubhāvena bodhicittaṃ samāpnuyāt /
bodhicitte hi labdhe hi bodhisatvo bhavet kṛtī // Rm_16.147 //
tataḥ sa bodhicittena daśapāramitāḥ kramāt /
paripūrya mahāsatvas trividhāṃ bodhim āpnuyāt // Rm_16.148 //
tato māragaṇāṃ jitvā pariśuddhas trimaṇḍalaḥ /
qsākṣād arhatpadaṃ prāpya nirvṛtipadam āpnuyāt // Rm_16.149 //
evaṃ vijñāya martyena karttavyaṃ dānam arthine /
dānena sadgatiṃ yāyād adātā durgatiṃ vrajet // Rm_16.150 //
durgatiṣu sadā bhuktvā duḥkhāni vividhāṃ sa /
sarvadā duḥkhasaṃkliṣṭaḥ pāpeṣv evārataś caret // Rm_16.151 //
etatpāpavipākena daśasv akuśaleṣv api /
nirato hy aviśaṃkena saṃcareta pramādataḥ // Rm_16.152 //
tataḥ so hy atipāpiṣṭhaḥ saddharmanindakaḥ kudhīḥ /
svayaṃ naṣṭaḥ parāṃś cāpi nāśayen nāstikaḥ śaṭhaḥ // Rm_16.153 //
tato 'tipāpasaṃkliṣṭaḥ pratikṣipya jinān api /
ghoreṣu narakeṣv eva gatvā bhraman sadā vaset // Rm_16.154 //
sadāpi narakeṣv evaṃ bhramatas tasya duḥkhinaḥ /
kaścin naiva samuddhartuṃ śaknuyāt saugatād ṛte // Rm_16.155 //
yāvan na smarate buddhaṃ tāvat sa narake vaset /
yad eva smarate buddhaṃ tadā syāc chuddhitāśayaḥ // Rm_16.156 //
tadā taṃ kṛpayā buddho dṛṣṭvā bauddhena cakṣuṣā /
puṇyakareṇa saṃspṛṣṭvā samuddhared araṃ tataḥ // Rm_16.157 //
tatas taṃ pāpinaṃ bauddhā dharmāmbubhir viśodhya ca /
krameṇa bodhimārgeṣu niyojayet prabodhayan // Rm_16.158 //
tataḥ sa pariśuddhātmā saṃbuddhaśāsane rataḥ /
triratnaśaraṇaṃ kṛtvā saddharma eva prācaret // Rm_16.159 //
tataḥ satvahitārthe sa bodhicaryāsamudyataḥ /
kramāt pāramitāḥ sarvā pūrayituṃ samudyamet // Rm_16.160 //
tataḥ pāramitāḥ sarvāḥ pūrayitvā samāhitaḥ /
bodhisatvo mahāsatvo buddhātmajo bhaved api // Rm_16.161 //
tataḥ kleśagaṇāñ jitvā pariśuddhatrimaṃḍalaḥ /
trividhāṃ bodhim āsādya nirvṛtipadam āpnuyāt // Rm_16.162 //
evaṃ matvā sadā nityaṃ triratnaśaraṇaṃ gatāḥ /
saddharmaṃ samupāśritya caradhvaṃ mānavā mudā // Rm_16.163 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te brāhmaṇādayaḥ /
(Rm 214)
sarve lokā parijñāya dṛṣṭasatyās tathācaran // Rm_16.164 //
tathā sarve 'pi te pretāḥ śrutvā tad dharmadeśanāṃ /
mudā taṃ śrīghanaṃ natvā śuddhātmānas tato 'caran // Rm_16.165 //
tatas tad jñātayaḥ sarve dṛṣṭvā śrutvā sakautukāḥ /
sasaṃghaṃ taṃ muniṃ natvā svasvālayaṃ yayur mudā // Rm_16.166 //
tataḥ sa bhagavān buddhaḥ samutthāya saṣāṃghikaḥ /
dhyānālayaṃ samāśritya tasthau dhyānasamāhitaḥ // Rm_16.167 //
sa maudgalyāyanaś cāpi kṛtakṛtyaḥ pramoditaḥ /
śāstāraṃ taṃ praṇatvaivaṃ svam āśramaṃ samāśrayat // Rm_16.168 //
tadā sarve 'pi te pretāḥ saṃbuddhe 'bhiprasāditāḥ /
triratnasmaraṇaṃ kṛtvā tataś cyutā divaṃ yayuḥ // Rm_16.169 //
tatrotpannā hi te sarve mahatsaukhyasamanvitāḥ /
pariśuddhasubhadrāṅgā vismitā etad abruvan // Rm_16.170 //
aho 'smākaṃ mahatsaukhyaṃ kim evaṃ jāyate 'dhunā /
kutaś cyutāḥ kuhāyāmaḥ karmaṇā kena vā vayaṃ // Rm_16.171 //
atha buddhānubhāvena sarve te pretapūrvakāḥ /
devaputrā anusmṛtvā prabodhitāḥ samabruvan // Rm_16.172 //
bhavanto yad vayaṃ sarve pretā buddhānubhāvataḥ /
maudgalyasyārhato bhikṣoḥ kṛpādṛṣṭiprayatnataḥ // Rm_16.173 //
saṃbuddhadarśanaprāptās triratnaśaraṇaṃ gatāḥ /
etat puṇyaparispṛṣṭāḥ pariśuddhatrikāyikāḥ // Rm_16.174 //
tataḥ pretagateś cyutvā svargaloke samāgatāḥ /
mahaddivyasukhāny evam atra labhāmahe 'dhunā // Rm_16.175 //
etat satyaṃ parijñāya tasya śāstur jagadguroḥ /
punaḥ sarve vayaṃ gatvā satkṛtya prabhajemahi // Rm_16.176 //
iti saṃbhāṣaṇaṃ kṛtvā sarve te pretapūrvakāḥ /
devaputrāḥ śubhāmbhobhiḥ snātvā divyāmvarāvṛtāḥ // Rm_16.177 //
divyasugaṃdhaliptāṅgā divyālaṃkārabhūṣitāḥ /
divyapūjopacārāṇi gṛhītvā mahadutsavaiḥ /
sarvaṃ veṇuvanaṃ bhābhir avabhāsya samantataḥ // Rm_16.178 //
vihāre samupāsṛtya dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ mudā /
natvā pradakṣiṇīkṛtvā praharṣitā upācaran // Rm_16.179 //
tatra divyopacārais taiḥ pūjāṃgais taṃ munīśvaraṃ /
sarve 'pi te samabhyarcya satkṛtya śraddhayābhajan // Rm_16.180 //
tatra caikāntam āśritya saddharmmaśravaṇotsukāḥ /
kṛtāñjalipuṭāḥ sarve upatasthuḥ samāhitāḥ // Rm_16.181 //
atha sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitān /
āryasatyaṃ samārabhaḥ saddharmaṃ samupādiśat // Rm_16.182 //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve te pretapūrvakāḥ /
devaputrāś ca dharmāṇāṃ viśeṣatvaṃ pralebhire // Rm_16.183 //
tatas te muditāḥ sarve saṃbodhipadavāṃchinaḥ /
śāstāraṃ taṃ punar natvā samālokyaitad abruvan // Rm_16.184 //
bhagavan yad vayaṃ sarve vimuktakarmabaṃdhanāḥ /
(Rm 215)
pretalokāt paricyutvā svarge yātāḥ sma sāṃprataṃ // Rm_16.185 //
divyasukhāni sāmbhuktvā devaiḥ saha pramoditāḥ /
saddharmaguṇam ākarṇya carāmahe sadādhunā // Rm_16.186 //
tat kṛpālo yatas tasya maudgalyasya mahāmateḥ /
kṛpadṛṣṭiprasādena nūnaṃ manyāmahe vayaṃ // Rm_16.187 //
tad bhavaddarśanaṃ prāpya pītvā dharmāmṛtāny api /
muditāḥ śraddhayā bhaktyā triratnaṃ saṃbhajāmahe // Rm_16.188 //
etatpuṇyaiḥ parītāṅgāḥ pariśuddhāśayā mudā /
bhavatāṃ darśanaṃ kartuṃ bhūyaḥ prāyāmahe vayaṃ // Rm_16.189 //
tathā ca bhavatāṃ śāstaḥ kṛpādṛṣṭiprasādataḥ /
āryadharmāmṛtaṃ pītvā saṃtuṣṭiṃ na labhāmahe // Rm_16.190 //
tad vayaṃ bhavatām evaṃ sarvadā śaraṇaṃ gatāḥ /
satkṛtya samupāsṛtya bhaktum ichāmahe punaḥ // Rm_16.191 //
tad bhavān kṛpayāsmā kaṃ kṛtvānugraham ābhavaṃ /
saddharmaṃ samupādiśya sarvadā trātum arhati // Rm_16.192 //
bhavatāṃ kṛpayāsmābhi duḥkhābdhiḥ parilaṃghitaḥ /
satkāyadṛṣṭiśailaṃ ca jñānavajreṇa bhidyate // Rm_16.193 //
jñānacakṣuś ca saṃprāptaṃ dṛṣṭaṃ māyāmayaṃ bhavaṃ /
āryamārgaś ca saṃprāptaḥ prāptā ca nirvṛtiśrutiḥ // Rm_16.194 //
dhanyā ime vayaṃ sarve yad bhavaccharaṇaṃ gatāḥ /
āryadharmāmṛtaṃ pītvā mahānandaṃ labhāmahe // Rm_16.195 //
dhanyās te puruṣāḥ sarve ye buddhaśaraṇaṃ gatāḥ /
sadā dharmāmṛtaṃ pītvā kārāṃ kurvanti śāsane // Rm_16.196 //
evaṃ bhavāṃ jagacchāstā sarvasatvānukampayā /
saddharmaṃ samupādiśya tiṣṭhatu sarvadā sukhaṃ // Rm_16.197 //
iti prabhākhya sarve te devaputrāḥ pramoditāḥ /
taṃ munīndraṃ praṇatvā ca suprasannā divaṃ yayuḥ // Rm_16.198 //
tatra sarve 'pi te devās triratnaśaraṇaṃ gatāḥ /
prabhejire sadā smṛtvā saṃbodhipadavāṃchinaḥ // Rm_16.199 //
tataḥ prātaḥ samutthāya bhagavān so 'numoditaḥ /
taṃ maudgalyāyanaṃ śiṣyaṃ samāmaṃtryaivam abravīt // Rm_16.200 //
sādhu maudgalya saṃvṛttaṃ saphalaṃ te kṛpāmate /
yat tvayā prakṛtaṃ kāyaṃ vaiyāvṛttaṃ suśobhitaṃ // Rm_16.201 //
yannāmnā bhikṣaṇaṃ kṛtvā buddhapūjā kṛtā tvayā /
te sarve devalokeṣu samutpannāḥ pratisthitāḥ // Rm_16.202 //
te sarve 'dya niśāyāṃ matsakāśaṃ samupagatāḥ /
teṣāṃ bhadrāśayaṃ dṛṣṭvā saddharmo deśito mayā // Rm_16.203 //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā te sarve 'pi pramoditāḥ /
dṛṣṭasatyāḥ prakrāntāś ca gachanti tridaśālaye // Rm_16.204 //
tatra svarge 'pi te sarve triratnaśaraṇaṃ gatāḥ /
prabhajanti sadā nityaṃ saṃbodhiguṇavāṃchinaḥ // Rm_16.205 //
yannāmnā yat kṛtaṃ karma tat phalaṃ te prabhuṃjate /
(Rm 216)
evaṃ lokahitaṃ kartuṃ karttavyaṃ puṇyasādhanaṃ // Rm_16.206 //
evaṃ lokahitaṃ kṛtvā prakurvanti śubhāni ye /
te pumāṃso mahāsatvā bodhisatvā jinātmajāḥ // Rm_16.207 //
evaṃ vijñāya lokānāṃ hitaṃ kartuṃ samudyataḥ /
saddharmasādhaneṣv eva caritavyaṃ samāhitaḥ // Rm_16.208 //
iti śāstrā samādiṣṭaṃ śrutvā so 'rhaṃ mahāmatiḥ /
satyam iti pratijñāya prābhyanandat prabodhitaḥ // Rm_16.209 //
tataḥ so 'rhan mahābhijñas tac chāstrādiṣṭam ādarāt /
tad jñātīnāṃ purogatvā sarvam evaṃ nyavedayat // Rm_16.210 //
te 'pi ca jñātayaḥ sarve tenārhatā niveditaṃ /
śrutvā satyam iti jñātvā prāmodyaṃ pratilebhire // Rm_16.211 //
tatas te jñātayaḥ sarve triratnaśaraṇaṃ gatāḥ /
satkṛtya śraddhayā nityaṃ prabhejire samādarāt // Rm_16.212 //
iti me guruṇādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā narādhipa /
lokaprabodhanārthena tava prītyā prakathyate // Rm_16.213 //
evaṃ vijñāya rājendra pretānāṃ śubhasādhanaṃ /
triratnabhajanaṃ lokaiḥ kārayituṃ tvam arhasi // Rm_16.214 //
tathā te maṃgalaṃ nityaṃ bhaven nūnaṃ samaṃtataḥ /
sarvasatvahitodbhutaṃ mahatpuṇyaṃ hi satphalaṃ // Rm_16.215 //
iti matvā mahārāja lokān sarvān prabodhayan /
pratiṣṭhāpya śubhe dharme pālayasva samāhitaḥ // Rm_16.216 //
iti śāstrā samādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ /
tatheti pratimoditvā prābhyanandat sapārṣadaḥ // Rm_16.217 //
pretāvadānaṃ manujā idaṃ ye śṛṇvanti ye cāpi niśāmayanti /
te sarva evaṃ pratilabdhapuṇyā bhuktvā sukhāni pracaranti loke // Rm_16.218 //
++ iti ratnāva dānatatve pretikāvadānaṃ samāptam ++
(Rm 217)
XVII Kacaṃgalāvadāna
athāśoko mahārājaḥ pramoditaḥ /
upaguptaṃ yatiṃ natvā punar evaṃ abhāṣata // Rm_17.1 //
bhadanta śrotum icchāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
tadyathā guruṇādiṣṭaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // Rm_17.2 //
iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan yatiḥ sudhīḥ /
upagupto nareṃdrāṃ taṃ samalokyaivam ādiśat // Rm_17.3 //
sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ /
tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvā cāpy anumodaya // Rm_17.4 //
puraikasamaye buddhaḥ sākyasiṃho munīśvaraḥ /
sarvajñaḥ sugataḥ sāstā dharmarājo vināyakaḥ // Rm_17.5 //
śrāvastyā nikaṭe 'raṇye jetāśrame śubhālaye /
vihāre śrāvakaiḥ sārddhaṃ bhikṣubhiś cailakair api // Rm_17.6 //
bhikṣuṇībhiḥ suśilābhir upāsikāgaṇair api /
upāsakais tathānyaiś ca triratnaśaraṇāgataiḥ // Rm_17.7 //
bodhisatvagaṇaiś cāpi satvoddharaṇatatparaiḥ /
vijahāra jagallokaṃ dharmāṃśubhiḥ prabhāsayan // Rm_17.8 //
tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ sarve lokāḥ samāgatāḥ /
śakrādayaḥ suparvāṇabrahmādi lokapālakāḥ // Rm_17.9 //
daityā nāgāś ca gaṃdharvā yakṣakinnararākṣasāḥ /
garuḍā vidyādharāś cāpi sarve te saṃpracerire // Rm_17.10 //
tataḥ sarve 'pi te tatra puraskṛtya samantataḥ /
parivṛtya sasaṃghaṃ tam upatasthuḥ samāhitāḥ // Rm_17.11 //
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitān /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_17.12 //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve te saṃpramoditāḥ /
dharmaviśeṣam ājñāya prābhyanandañ chūbhāśayāḥ // Rm_17.13 //
tasminn avasare tatra vṛddhārāmodakārthinī /
kacaṅgalābhidhā kumbhaṃ dhṛtvā kūpāntike 'carat // Rm_17.14 //
tatra tāṃ bhagavān dṛṣṭvā matvā janmāntaraprasūṃ /
ānaṃdaṃ samupāmaṃtrya pura evam abhāṣata // Rm_17.15 //
gachānaṃda tvam etasyāṃ vṛddhāyāṃ prārthayāmṛtaṃ /
bhagavāṃs tṛṣito mātas tad ambu dīyatām iti // Rm_17.16 //
etad bhagavatādiṣṭaṃ śrutvānaṃdas tatheti saḥ /
sahasā samupāśritya tāṃ vṛddhām evam abravīt // Rm_17.17 //
mātar me bhagavāñ chāstā tṛṣito 'yam ihādhunā /
tat pānīyaṃ pradatvā me mahaddharmam avāpnuhi // Rm_17.18 //
(Rm 218)
iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā sā sthavirā satī /
tam ānandaṃ samālokya muditaivam abhāṣata // Rm_17.19 //
bhadanta sādhu tatrāham amṛtapūritaṃ ghaṭaṃ /
svayam eva samānīya dāsyāmi vrajatāṃ bhavān // Rm_17.20 //
iti tayoditaṃ śrutvā sa ānaṃdaḥ prabodhitaḥ /
upetyaivaṃ samākhyāya śāstuḥ pura upāśrayat // Rm_17.21 //
tadā sā sahasā kṛtvā ghaṭaṃ śuddhāmbupūritaṃ /
svayam eva samādāya tatrābhisaṃmukhācarat // Rm_17.22 //
tatra sā samupāśritya prādrākṣīt taṃ munīśvaraṃ /
dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanapratimaṇḍitaṃ // Rm_17.23 //
vyāmaprabhābhibhāsvaṃtaṃ śatasūryādhikaprabhaṃ /
jaṃgamam iva ratnābhaṃ saumyaṃ samantabhadrakaṃ // Rm_17.24 //
saha taddarśaṇāt tatra putrasnehasamudbhavāḥ /
stanābhyāṃ praśrutās tasyāḥ kṣīradhārā niraṃtaraṃ // Rm_17.25 //
tato dharmānubhāvena smṛtvā pūrvabhavātmajaṃ /
putra putreti soktvā taṃ pariṣvektum upācarat // Rm_17.26 //
tadā te bhikṣavaḥ sarve evaṃ tāṃ samupadrutāṃ /
dṛṣṭvaiva sahasotthāya pradhārayitum ārabhan // Rm_17.27 //
tad dṛṣṭvā bhagavāṃ chastā sarvāṃs tāṃ sāṃghikān api /
sahasā samupāmaṃtrya punar evaṃ samādiśat // Rm_17.28 //
mā bhikṣava imāṃ vṛddhāṃ dhārāyatātra muñcata /
paṃcajanmaśatāny eṣā mātā me bhūyataḥ purā // Rm_17.29 //
tatpūrvajanmamāteyaṃ putrasnehānubhāvinī /
samāliṃgatum īchantī mama gātre pradhāvati // Rm_17.30 //
yady atraiṣā nivāryyete gātra me śleṣmaṇād api /
idānīṃ rudhiraṃ hy uṣṇaṃ kamṭhād asyāḥ kṣaret kṣaṇāt // Rm_17.31 //
kṛtajñatām anusmṛtvā dṛṣṭvemāṃ putralālasāṃ /
kāruṇyād gātrasaṃśleṣaṃ dadāmy atrānukaṃpayā // Rm_17.32 //
iti śāstrā samādiṣṭaṃ śrutvā te sarvasāṃghikāḥ /
tāṃ śāstuḥ pūrvaprasūṃ matvā vyavatasthuḥ savismayāḥ // Rm_17.33 //
tatkṣaṇād urddhavāhuḥ sā samīkṣya taṃ munīśvaraṃ /
sahasā saṃpradhāvitvā samāliṃgya namac ciraṃ // Rm_17.34 //
tataś cirāt samutthāya sā vṛddhā sāñjalir mudā /
śrīghanaṃ taṃ samālokya puras tasthau samāhitā // Rm_17.35 //
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tāṃ puraḥ samupāsthitāṃ /
āryyasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // Rm_17.36 //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sa vṛddhāpi kacaṃgalā /
pariśuddhāśayā bhadrā bodhicaryā prabodhitā // Rm_17.37 //
satkāyadṛṣṭibhūmīdhraṃ viṃśatiśikharodgataṃ /
nirbhidya jñānavajreṇa dṛṣṭasatyaprabodhitā // Rm_17.38 //
saṃprāpya śrotaāpattiphalaṃ sākṣat kṛtodyamā /
sāṃjalis taṃ muniṃ natvā gāthā imā abhāṣata // Rm_17.39 //
(Rm 219)
yat karttavyaṃ svaputreṇa mātur duṣkarakāriṇā /
tat kṛtaṃ bhavatā me 'tra cittaṃ mokṣaparāyaṇaṃ // Rm_17.40 //
durgatibhyaḥ samuddhṛtya svarge mokṣaṃ ca sāṃprataṃ /
sthāpito 'haṃ prayatnena viśeṣasaṃprabodhane // Rm_17.41 //
tathā me 'nugrahaṃ kṛtvā saṃbodhipadasādhanaṃ /
pravrajyāsaṃvaraṃ dātum arhati sāṃprataṃ bhavān // Rm_17.42 //
bhavatāṃ śaraṇaṃ kṛtvā triratnabhajanodyatā /
pravrajyāsaṃvaraṃ dhṛtvā cariṣye brahmacārikāṃ // Rm_17.43 //
ity arthitaṃ tayā śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ /
tasyāś cittaviśuddhatvaṃ matvaivaṃ samupādiśat // Rm_17.44 //
yadi śraddhāsti te mātaḥ pravrajyāsadhane khalu /
bharttur anujñāṃ samāsādya prāgacha cara saṃvaraṃ // Rm_17.45 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sā saṃpramoditā /
tathā hīti pratijñāya muniṃ natvā tato 'carat // Rm_17.46 //
tatra sā sahasā gehe gatvā taṃ svāminaṃ mudā /
kṛtāṃjalipuṭo natvā puraḥ sthitvaivam abravīt // Rm_17.47 //
svāmi cchṛṇv adbhutaṃ vakṣye yad adyāhaṃ jalārthinī /
ghaṭaṃ dhṛtvā vahir deśe kūpāntikam upācare // Rm_17.48 //
tatra māṃ samupāyātāṃ dṛṣṭvānando mahāyatiḥ /
sahasā samupāśritya bhagavate 'mbu yācate // Rm_17.49 //
tato 'haṃ sahasā śuddhaiḥ pūrayitvā jalair ghaṭaṃ /
dhṛtvā svayaṃ pradātuṃ tat sabhāyām upasaṃcare // Rm_17.50 //
tatra tam śrīghanaṃ dṛṣṭvā cittaṃ me snehamohitaṃ /
kṣāradhārā stanābhyāṃ ca saṃpraśrutā niraṃtaraṃ // Rm_17.51 //
tatrāhaṃ sneharāgāṃdhā svātmajam iva taṃ muniṃ /
ūrddhavāhuḥ pariṣvaktuṃ pradhāvāmi bhavāntare // Rm_17.52 //
evaṃ mām abhidhāvantīṃ dṛṣṭvā te sāṃghikā api /
sarve pradhātum ichantaḥ pradhāvanti samutthitāḥ // Rm_17.53 //
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān evam utthitān /
sahasā samupāmaṃtrya pura evaṃ samādiśat // Rm_17.54 //
mā imāṃ sarvathā yūyaṃ nivārayitum arhatha /
yan mameyaṃ puṇyaṃ ca śatajanmaprasū kila // Rm_17.55 //
tad atra māṃ samālokya svātmajasneharāgiṇī /
pariṣvaktuṃ samīchantī pradhāvatīyam unmukhī // Rm_17.56 //
yady atreṣātra dhāryyeta purato me vimūrchitā /
uṣṇaṃ rudhiram utsṛjya mṛtyuṃ yāyān na saṃśayaḥ // Rm_17.57 //
etac chāstrā samādiṣṭaṃ śrutvā te sāṃghikās tathā /
prabodhitāḥ praṇatvā māṃ svasvāsane samāśritāḥ // Rm_17.58 //
evaṃ tena munīndreṇa samākhyātaṃ niśamya tat /
sarvaṃ prabudhyamānāhaṃ purāvṛttaṃ smarāmi hi // Rm_17.59 //
tato 'haṃ vismayākrāṃtahṛdayātyabhinaṃditā /
(Rm 220)
tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatiṣṭhāmi sādaraṃ // Rm_17.60 //
tatra sa bhagavān dṛṣṭvā mām evaṃ samupasthitāṃ /
āryasatyaṃ samārabhya samādiśati sadvṛṣaṃ // Rm_17.61 //
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā mano me 'tipramodite /
bhūyo 'pi tad rasāsvādatṛṣitaṃ pātum ichate // Rm_17.62 //
sarve te sāṃghikās tatra saddharmāmṛtatṛptitāḥ /
śuddhātmānaḥ subhadrāṃgāḥ pariśuddhās trimaṃḍalāḥ // Rm_17.63 //
śuddhaśīlāḥ śubhācārā dayākāruṇyabhāvinaḥ /
sarvasattvahitādhānāḥ saṃsāralābhanispṛhāḥ // Rm_17.64 //
samādhidhāraṇīvidyā ghaṭamānāḥ samāhitāḥ /
sākṣād arhatpadaprāptā nirvikalpā niraṃjanāḥ // Rm_17.65 //
saṃbuddhaśaraṇaṃ kṛtvā saṃbodhisādhanodyatāḥ /
vihāre samupāsīnāḥ pradṛśyante mayā prabho // Rm_17.66 //
tat sabhāgaṃ cariṃ prāptuṃ pravrajyāvratam ichyate /
tad atra kṛpayā bharttas tad anujñāṃ pradehi me // Rm_17.67 //
iti bhāryāsamākhyātaṃ śrutvā so 'tidaridritaḥ /
sāścaryastambhitas tasthau paśyaṃs tām eva niścalaḥ // Rm_17.68 //
tataḥ sa suciraṃ bhāryāṃ tām evam abhilokayan /
viyogaśaṃkayā trastaḥ śanair evam abhāṣata // Rm_17.69 //
are nāri pramūdhāsi kim evaṃ tvaṃ prabhāṣase /
katham evaṃ tvayākhyātaṃ ko 'tra satyaṃ pratīṣyati // Rm_17.70 //
yad asau bhagavān buddhaś cakravarttinṛpātmajaḥ /
sarvatraidhātukādhīśo dharmarājo vināyakaḥ // Rm_17.71 //
jagacchāstā jagannāthaḥ sarvajñaḥ sugato jinaḥ /
munīndro mārajid arhan ṣaḍabhijñas tathāgataḥ // Rm_17.72 //
bodhisatvo mahāsatvaḥ samaṃtabhadrarūpakaḥ /
daśabalo maheśākhyo brahmacārī jitendriyaḥ // Rm_17.73 //
subrahmāmaradaityādilokānāṃ sarvadehināṃ /
śaraṇyo mānanīyo hi vandyaḥ pūjyo bhavaty api // Rm_17.74 //
tvam evaṃ durbhagā nārī daridratātiduḥkhinī /
dāsī paravatī preṣyā kṛpaṇā duḥkṛtākṛtiḥ // Rm_17.75 //
katham evaṃvidhāyās te garbhe jāto 'py asau mahān /
bodhicittaṃ samāsādya prācarad bodhicārikāṃ // Rm_17.76 //
yataḥ puṇyavipākena pūrya pāramitāḥ kramāt /
adhunā bodhim āsādya saṃbuddho 'yaṃ bhavaty api // Rm_17.77 //
etatpuṇyavibhāgena kathaṃ te īdṛśī gatiḥ /
adyāpīdṛgavasthā hi kiṃ cit saukhyaṃ na vidyate // Rm_17.78 //
tad atra mā vadaivaṃ ca tathoktvā naiva śobhase /
kas tavaitad vacaḥ śrutvā supratītaḥ pramāṇayet // Rm_17.79 //
dhik pravādāgnidagdhāṅgā mahatkaṣṭābhikhedītā /
vamitvā rudhiraṃ hy uṣṇaṃ tvaṃ nūnaṃ maraṇaṃ vrajeḥ // Rm_17.80 //
mithyāvādābhisaṃkalpād api hi narake vrajet /
tvam api ca tathā nūnaṃ narake na vrajeḥ kathaṃ // Rm_17.81 //
(Rm 221)
narakeṣu sadā nityaṃ duḥkhāni vividhāni vai /
bhuktvātivedanākrāntā suciraṃ sthāsyase dhruvaṃ // Rm_17.82 //
iti bharttroditaṃ śrutvā sā vṛddhā strī kacaṃgalā /
vibhinnahṛdayā tasthau tan nirāśābhimohitā // Rm_17.83 //
tadā sā sucireṇaiva saṃprāpya cetanāṃ tataḥ /
bharttāraṃ taṃ punar dṛṣṭvā bodhayitum abhāṣata // Rm_17.84 //
svāminn atra prasīda tvaṃ mām evaṃ vada sarvathā /
satyam etan mayā proktaṃ na mithyeti prakalpaya // Rm_17.85 //
yadi mithyāvacaḥ syān me tenāhaṃ narake vraje /
atha me vacanaṃ satyam atrāhaṃ sadgatiṃ vraje // Rm_17.86 //
tenātrobhayathāpy eva viyogaṃ nau bhavet khalu /
sarveṣām api jaṃtūnām avaśyaṃ maraṇaṃ bhave // Rm_17.87 //
kim evaṃ jīvitenāpi kevalaṃ duḥkhabhāginā /
yatra na vidyate dharmmaṃ tatra kiṃ sukhatāpi ca // Rm_17.88 //
dharmārtham eva saṃsāre janmadehārthasādhanaṃ /
dharmaṃ vinā kim etair naḥ kevalaṃ duḥkhatāptaye // Rm_17.89 //
iti matvā mahānto 'pi śrīmanto 'pi vicakṣaṇāḥ /
sarvān parigrahān tyaktvā pravrajanti jināśrame // Rm_17.90 //
tathātrāhaṃ parijñāya saṃbuddhaśaraṇaṃ gatā /
saddharmasādhanaṃ karttum ichāmi sāṃprataṃ prabho // Rm_17.91 //
tat pravrajyāvratānujñāṃ pradātuṃ me samarhasi /
etatpuṇyavibhāgena tvaṃ cāpi sadgatiṃ vrajeḥ // Rm_17.92 //
yadi na dīyate 'nujñā pravrajyāvratasādhane /
akasmāt mṛtyunāghrāte tadā kathaṃ nivāraye // Rm_17.93 //
kiyat kālaṃ ca jīveyaṃ vṛddhāhaṃ jirṇitendriyā /
iti matvātra māṃ naivaṃ nivārayitum arhasi // Rm_17.94 //
kiṃ cāhaṃ jaratī vṛddhā tat te kiṃ snehatā mayi /
vṛddhayā durbalāṅgātra kārye kiṃ nu prayojanaṃ // Rm_17.95 //
tvaṃ cāpi jarayākrānto vṛddho 'si durbalendriyaḥ /
tat kiṃ te sneharāgeṇa vṛddhāyā mayi sāṃprataṃ // Rm_17.96 //
adyāpi kiṃ sukhāśā nau jarākrāntaśarīrayoḥ /
avaśyaṃ mṛtyur atrāvāṃ samākramya grasiṣyati // Rm_17.97 //
tadāhaṃ kiṃ kariṣyāmi tvaṃ cāpi kiṃ kariṣyasi /
śocitveva niṣatsyāmi tvam apy evaṃ niṣatsyasi // Rm_17.98 //
avaśyam atra saṃsāre bhāvi bhāvā phalanty api /
kasyāpi bhūyate nātra bhāvi bhāvānyathā kvacit // Rm_17.99 //
svakṛtakarma evātra gṛhītvā sarvajaṃtavaḥ /
yātā yānti ca yāsyaṃti dehaṃ tyaktvā yamālayaṃ // Rm_17.100 //
tatra yamājñayā sarve svakṛtakarmabhāginaḥ /
dharmiṇaḥ sadgatiṃ yātāḥ pāpino durgatiṃ gatāḥ // Rm_17.101 //
evaṃ sarve ime satvāḥ svadaivaphalabhoginaḥ /
sasukhāni ca duḥkhāni bhuktvā bhramanti sarvadā // Rm_17.102 //
(Rm 222)
evaṃ svāmin parijñāya sarvadā sukhavāṃchibhiḥ /
dharmam evātra saṃsāre karttavyaṃ yatnataḥ sadā // Rm_17.103 //
dharman tu pravaraṃ śreṣṭhaṃ saugatasaṃvarodbhavaṃ /
iti buddhaiḥ samākhyātaṃ tvayāpy etac chrutaṃ na kiṃ // Rm_17.104 //
tasmād ahaṃ munīndrasya śāsane śaraṇaṃ gataḥ /
pravrajyāsaṃvaraṃ dharttum ichāmi sāṃprataṃ prabho // Rm_17.105 //
etatpuṇyavipākena pariśuddhās trimaṇḍalāḥ /
sākṣād arhatpadaṃ prāpya nirvṛtipadam āpnuyāṃ // Rm_17.106 //
etad dharmavibhāgena tvaṃ cāpi sadgatiṃ vrajeḥ /
iti matvā tathā svāmiṃs tad anujñāṃ dadātu me // Rm_17.107 //
tvam atra svagṛhe sthitvā triratnaśaraṇaṃ gataḥ /
yāvaj jīvaṃ sukhaṃ bhuktvā śubhe cara sadādarāt // Rm_17.108 //
etatpuṇyavipākena tvaṃ cāpy evaṃ sudhīr bhaveḥ /
tatas te saugate dharme vāṃchā jāyeta cetasi // Rm_17.109 //
tatas tvaṃ śraddhayā gatvā saṃbuddhaśāsane svayaṃ /
pravrajyāsaṃvaraṃ prāpya sākṣād arhatvam āpnuyāḥ // Rm_17.110 //
iti matvā bhavān svāmin saddharmaṃ yadi vāñchati /
tat pravrajyāvratānujñāṃ mahyaṃ pradātum arhati // Rm_17.111 //
iti tayoditaṃ śrutvā sa daridraḥ prabodhitaḥ /
tāṃ bhāryāṃ suciraṃ dṛṣṭvā śanair evam abhāṣata // Rm_17.112 //
hā priye katham eva tvaṃ māṃ vihātuṃ samichasi /
kim atrāhaṃ vadiṣyāmi tvayaivaṃ pratibhāṣate // Rm_17.113 //
yadi te 'sti mano dhairyyaṃ kṛtvā śraddhānvitāśrayā /
pravraja saṃvaraṃ dhṛtvā cara satyasamāhitā // Rm_17.114 //
iti bhartroditaṃ śrutvā sā vṛddhāpi kacaṃgalā /
bharttāraṃ taṃ praṇatvaivaṃ tato 'carat pramoditā // Rm_17.115 //
tataḥ sā sahasā gatvā tatrāśrame upāgatā /
śrīghanaṃ taṃ samālokya purataḥ samupācarat // Rm_17.116 //
tatra tat purato gatvā sāñjaliḥ sā pramoditā /
munīndraṃ taṃ praṇatvaivaṃ pravrajyāṃ samayācata // Rm_17.117 //
bhagavan nātha sarvajña bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje /
tad bhavāṃ kṛtvā kṛpayā mahyaṃ pravrajyāṃ dātum arhati // Rm_17.118 //
tayeti prārthitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ /
savyena pāṇinā tasyā vṛddhāyāḥ śirasi spṛśan // Rm_17.119 //
ehi mataś cara brahmacārikāṃ tvaṃ samāhitā /
ity uktvā tāṃ samāgṛhya sāṃghike punar abravīt // Rm_17.120 //
gacha māta prajāpatyā gautamyāḥ śaraṇaṃ vraja /
sārhantī bhikṣuṇīmātā pravrajyāṃ te pradāsyati // Rm_17.121 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sā pratinaṃditā /
tathety āśrutya śāstāraṃ taṃ praṇatvā tato 'carat // Rm_17.122 //
tatra sā samupāsṛtya dṛṣṭvā tāṃ gautamīṃ mudā /
(Rm 223)
upetya sāṃjalir natvā pravrajyāṃ samayācata // Rm_17.123 //
mātar atra samāyāmi bhavatyāḥ śaraṇaṃ mudā /
tad bhavantī jaganmātā pravrajyāṃ pradadātu me // Rm_17.124 //
tayeti prārthitaṃ śrutvā gautamī sānumoditā /
hastena śirasi spṛṣṭvā sāṃghikatāṃ samagrahīt // Rm_17.125 //
tatra sāśu prajāpatyāṃ pravrajitā yathāvidhiḥ /
muṇḍitā khikkhirīpātrahastā kākhāyacīvarā // Rm_17.126 //
saumyendriyā subhadraṃgā vṛddhāpi sā kacaṃgalā /
bhikṣuṇīgaṇamadhyasthā śāntarūpātyaśobhata // Rm_17.127 //
tataḥ sā bhikṣuṇī śāstu gautamyāś ca prasādataḥ /
samādhidhāraṇīvidyādhyayanābhisamudyatā // Rm_17.128 //
hitvāvidyāgaṇaṃ prāptavidyābhijñāviśāradā /
pratisaṃvidguṇādyāgu pariśuddhākṛtir vabhau // Rm_17.129 //
atha sā parivijñāya bhavacakraṃ calācalaṃ /
viditvā saṃskāragatīś cābhivighātinīs tataḥ // Rm_17.130 //
sarvakleśagaṇāṃ jitvā pariśuddhas trimaṇḍalā /
sākṣād arhatpadaṃ prāpya vabhūva brahmacāriṇī // Rm_17.131 //
tadā sā nirjitakleśā nirvikalpā niraṃjanā /
caṃdanakalpasaurabhyā samaloṣṭhasuvarṇikā // Rm_17.132 //
saṃsārabhogasatkāraniṣpṛhākāśasannibhā /
sarvasatvahitādhānā sarvasūtrāṃtapāragā // Rm_17.133 //
sadevāsuralokānāṃ tridhātukanivāsināṃ /
vaṃdyā pūjyābhimānyā ca vabhūva sā subhāṣiṇī // Rm_17.134 //
yadā sa bhagavañ chāstā bhikṣuṇīnāṃ subhāṣitaṃ /
saṃkṣepeṇa samuddiśya dhyānāgāre samāśrayat // Rm_17.135 //
tadā sā bhikṣuṇī tatra kacaṃgalā subhāṣiṇī /
bhikṣuṇīnāṃ sabhāmadhye sutrāntaṃ samupādiśat // Rm_17.136 //
tac chrutvā bhagavāṃs tatra tayā sūtrāṃtadeśite /
sarvāns tān sāṃghikān bhikṣūn samāmaṃtryaivam ādiśat // Rm_17.137 //
eṣo 'grā bhikṣavo mātā bhikṣuṇīnāṃ mamāśrame /
sūtrāntabhāgakartṝṇāṃ yad uteyaṃ kacaṃgalā // Rm_17.138 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sarve 'pi sāṃghikāḥ /
savismayā munīndraṃ taṃ paprachus tat purākṛtaṃ // Rm_17.139 //
bhagavann anayā karmaṃ kiṃ prakṛtaṃ purākṛtaṃ /
imān sarvān sabhāsīnān prabodhayitum arhati // Rm_17.140 //
yeneyam śāsane bauddhe vṛddhā pravrajitādhunā /
sākṣād arhatvam āsādya bhavati brahmacāriṇī // Rm_17.141 //
kiṃ vānayā purākarma kṛtaṃ kutra kadā kathaṃ /
sūtrāntabhāgakartṝṇāṃ yenāgreyaṃ bhavaty api // Rm_17.142 //
kiṃcāpi prakṛtaṃ karmaṃ purānayā kadā kathaṃ /
yenātra paścime garbhāvāse na dhārito bhavān // Rm_17.143 //
etat sarvaiḥ parijñāya bhagavānn asyāḥ purākṛtaṃ /
imān sarvān sabhāsīnān prabodhayitum arhati // Rm_17.144 //
(Rm 224)
iti tair bhikṣubhiḥ sarvaiḥ prārthite sa munīśvaraḥ /
sarvāṃs tān sāṃghikān dṛṣṭvā samāmaṃtryaivam ādiśat // Rm_17.145 //
śṛṇuta bhikṣavaḥ sarve yad yat kṛtaṃ purānayā /
tat tat sarvaṃ pravakṣyāmi yuṣmākaṃ cittabodhane // Rm_17.146 //
purā me bodhisatvasya bodhicaryānucāriṇaḥ /
paṃcajanmaśatāny eṣā janany āsīn niraṃtaraṃ // Rm_17.147 //
tadā me dadato dānam antarāyaḥ kṛto 'nayā /
tenādyāpi daridreyaṃ durbhagā ca bhavaty api // Rm_17.148 //
pravrajyāyai tadai caiṣā vahudhā prārthitā mayā /
naivānujñāṃ dadau mahyaṃ vighnam eva vyadhād dhaṭhāt // Rm_17.149 //
etatkarmavipākena vṛddhaiṣā duḥkhinī satī /
pravrajyāsaṃvaraṃ prāptā carati mama śāsane // Rm_17.150 //
yadi naiṣā tadā dānaṃ vighnā mamākariṣyati /
naiṣādhunā daridrātra bhavati hi kadā cana // Rm_17.151 //
pravrajyāyāṃ ca me vighnaṃ yadi naiṣākariṣyata /
acariṣyad vrataṃ vālye na tu vṛddhātra sāṃprataṃ // Rm_17.152 //
yan mamaivaṃ kṛtaṃ vighnaṃ dāne vrate tadānayā /
tenādhunā daridraiṣā vṛddhā vrataṃ caraty api // Rm_17.153 //
yat tadā sukṛtaṃ kiṃ cit prakṛtaṃ nānayā purā /
tenāhaṃ paścime garbhāvāse 'dhunā na dhāritaḥ // Rm_17.154 //
yat sā māyā mahādevī mahāpuṇyārthasādhinī /
tenāhaṃ paścime garbhāvāse tayātra dhāritaḥ // Rm_17.155 //
bhūyo 'py eṣā purā tatra vāraṇasyāṃ dvijātmajāḥ /
kleśāgniparidagdhāṃgā daridrā kṛpaṇābhavat // Rm_17.156 //
tadā tatra munīndrasya kāśyapasya jagadguroḥ /
śāsane śaraṇaṃ gatvā pravrajitācarad vrataṃ // Rm_17.157 //
tatra sa sarvaśāstrārthakovidātivicakṣaṇā /
sarvasūtrāntasaddharmaṃ bhikṣuṇīnām upādiśat // Rm_17.158 //
tadā sā bhikṣuṇī tatra kiñcit kāryārtharoṣitāḥ /
sarvās tā bhikṣuṇīr dāsīvādena paryabhāṣata // Rm_17.159 //
etatkarmavipākena saiṣādhunātiduḥkhitā /
parasevākarā dāsī bhavati durbhagākṛtiḥ // Rm_17.160 //
yac cānayā tadā tatra vidyābhyāsīkṛtaṃ mudā /
tenaiṣā sahasārhantī bhavati brahmacāriṇī // Rm_17.161 //
yac cāpy esā tadā tatra sūtrāntaṃ samupādiśat /
tena sūtrāntavaktānām agrā bhavati sāṃprataṃ // Rm_17.162 //
evaṃ hi bhikṣavaḥ sarve manyadhvaṃ karmasaṃbhavaṃ /
sukhaṃ duḥkhaṃ ca saṃsāre bhramatāṃ sarvadehināṃ // Rm_17.163 //
yenaiva yat kṛtaṃ karmaṃ tenaivaṃ bhujyate phalaṃ /
abhuktaṃ kṣīyate naiva karmaṃ kvāpi kadā cana // Rm_17.164 //
nāgnibhir dahyate karmaṃ klidyate nodakair api /
vāyubhiḥ śuṣyate naiva kṣīyate na ca bhūmiṣu // Rm_17.165 //
(Rm 225)
ahyathāpi bhaven naiva vipāke karmaṇaḥ phalaṃ /
yad uptaṃ bhūtale bījaṃ tad eva sūyate phalaṃ // Rm_17.166 //
anyathā na bhavet kvāpi kṛtaṃ karmaṃ phalaṃ bhave /
śubhasya karmaṇaḥ pāke śubhataiva sadā bhave // Rm_17.167 //
kṛṣṇasya kṛṣṇataiva syā miśritasyāpi miśritaṃ /
evaṃ vijñāya kṛṣṇāni vihāya miśritāni ca // Rm_17.168 //
śubha eva sadāpy atra caritavyaṃ śubhārthibhiḥ /
śubhena sadgatiṃ yāyāt kṛṣṇena durgatiṃ sadā // Rm_17.169 //
miśritena tathohe ca gatīr yāyād bhaved dhruvaṃ /
iti matvātra saṃsāre sarvadā śubhavāñchibhiḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā caritavyaṃ śubhe sadā // Rm_17.170 //
ye bhajanti sadā buddhaṃ na te gacchanti durgatiṃ /
sarvadā sadgatau bhadraṃ kṛtvā yānti jinālayaṃ // Rm_17.171 //
ye śṛṇvanti sadā dharmmaṃ na yānti te 'pi durgatiṃ /
sarvadā bhadrasaukhyāni bhuktvā yānti sukhāvatīṃ // Rm_17.172 //
dānaṃ dadanti ye saṃghe te 'pi na yānti durgatiṃ /
sarvadā śubhasaukhyāni bhuktvā yānti jināśrayaṃ // Rm_17.173 //
evaṃ matvātra saṃsāre triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ /
satkṛtya śraddhayā nityaṃ bhajadhvaṃ samupāsthitāḥ // Rm_17.174 //
triratneṣu kṛtaṃ karmaṃ tadvipāke mahatphalaṃ /
aprameyam asaṃkhyeyaṃ saṃbodhipadasādhanaṃ // Rm_17.175 //
etatpuṇyānubhāvena bodhisatvāḥ sadā bhave /
sarvasatvahitaṃ kṛtvā pracaranti yathechayā // Rm_17.176 //
nānārūpadharāḥ sarve satvārthasādhanodyatāḥ /
saddharmaṃ samupādiśya pālayanti jagattrayaṃ // Rm_17.177 //
kramāt pāramitāḥ sarvāḥ paripūrya śubhānvitāḥ /
sarvakleśagaṇāñ jitvā pariśuddhās trimaṇḍalāḥ // Rm_17.178 //
jitvā māragaṇāñ cāpi prāpya saṃbodhim uttamāṃ /
sarvatra dharmasotkṛtvā tato nirvṛtim āyayuḥ // Rm_17.179 //
ye 'tītā jinās te 'pi triratnabhajanodyamāt /
kramād bodhiṃ samāsādya nirvṛtipadam āgatāḥ // Rm_17.180 //
varttamānā jinās te 'pi triratnabhajanodbhavaiḥ /
puṇyair bodhiṃ samāsādya gacheyur nirvṛtiṃ tathā // Rm_17.181 //
anāgatā jinās te 'pi triratnabhajanodbhavaiḥ /
puṇyair evaṃ kramād bodhiṃ prāpya yāsyanti nirvṛtiṃ // Rm_17.182 //
ahaṃ cāpi tathā nūnaṃ triratnabhajanodyamī /
etatpuṇyānubhāvena bodhiṃ prāpnomi sāṃprataṃ // Rm_17.183 //
tathāham api sarvatra kṛtvā dharmamayaṃ jagat /
sarvān bodhau niyojyaivaṃ yāsyāmi nirvṛtiṃ dhruvaṃ // Rm_17.184 //
evaṃ ye ye bhajanty atra triratnaśaraṇaṃ gatāḥ /
te te sarve 'pi saṃbodhiṃ prāpya nirvṛtim āyayuḥ // Rm_17.185 //
(Rm 226)
iti matvātra saṃsāre nirvṛtipadavāṃchinaḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā pracaradhvaṃ śubhe sadā // Rm_17.186 //
tathā kṛtvātra saddharmaṃbhuktvaiva satsukhāny api /
kramād bodhiṃ samāsādya nirvṛtiṃ samavāpsyatha // Rm_17.187 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sarve 'pi te janāḥ /
sāṃghikāś ca tathety uktvā prābhyanaṃdat prabodhitāḥ // Rm_17.188 //
tadā tatra janāḥ sarve triratnaśaraṇaṃ gatāḥ /
satkṛtya śraddhayā nityaṃ prabhejire 'numoditāḥ // Rm_17.189 //
etatpuṇyānubhāvais tu tadā samaṃtataḥ /
sarvadā maṃgalotsāhaṃ babhuva nirupadravaṃ // Rm_17.190 //
iti me guruṇākhyātaṃ śrutaṃ mayā tathocyate /
śrutvā rājans tvam apy evaṃ triratnaṃ bhaja sarvadā // Rm_17.191 //
prajāś cāpi tathā dharmaṃ śrāvayitvā prabodhayan /
triratnabhajanaṃ nityaṃ kārayituṃ sadārhasi // Rm_17.192 //
tathā te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ /
kramāt pāramitā pūrya bodhiṃ cāpi samāpsyasi // Rm_17.193 //
iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ /
tathā hīti pratijñāya prābhyanandan sapārṣadaḥ // Rm_17.194 //
kacaṃgalāyā avadānam etac chṛṇvanti ye śrāvayatīha yaś ca /
vihāya pāpaṃ khalu te 'pi sarve bhuktvā sukhāny eva sugatiṃ vrajanti // Rm_17.195 //
++ iti ratnamālāyām avadānatatve kacaṃgalāvadānaṃ samāptam ++
(Rm 227)
XVIII Dhanikāvadāna
athāśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā /
upaguptaṃ guruṃ natvā punar evaṃ samabravīt // Rm_18.1 //
bhadanta śrotum icchāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
tadyathā guruṇādiṣṭaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // Rm_18.2 //
iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan sudhīr yatiḥ /
upagupto narendraṃ taṃ samālokyaivam abravīt // Rm_18.3 //
śṛṇu rājan samādhāya yathā me guruṇoditaṃ /
tathāhaṃ saṃpravakṣyāmi tava puṇyapravṛddhaye // Rm_18.4 //
puraikasamaye sa śrīśākyasiṃho munīśvaraḥ /
sarvajñaḥ sugataḥ śāstā dharmarājo vināyakaḥ // Rm_18.5 //
bhikṣubhiḥ śrāvakaiḥ sārddhaṃ bhikṣuṇībhiś ca cailakaiḥ /
upāsakai mahāśrāddhair upāsikāgaṇair api // Rm_18.6 //
bodhisatvagaṇaiś cāpi mahāsatvaiḥ śubhārthibhiḥ /
sarvasatvahitārthāya bodhicaryāṃ prakāśibhiḥ // Rm_18.7 //
vṛjiṣu puri vaiśālyāṃ markaṭākhyahradāntike /
kūṭāgāraguhāvāse vijahāra prabhāsayan // Rm_18.8 //
tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ tatra sarve samāgatāḥ /
brahmaśakrādidevendrā lokapālā digāsthitāḥ // Rm_18.9 //
grahāḥ siddhagaṇāḥ sādhyā yakṣagaṃdharvakinnarāḥ /
garuḍā nāgarājāś ca vidyādharāś ca dānavāḥ // Rm_18.10 //
rākṣasāḥ sagaṇāś caiva ṛṣayo brahmacāriṇaḥ /
brahmaṇāḥ kṣatriyā bhūpā rājāno 'pi narādhipāḥ // Rm_18.11 //
tathā rājakumārāś ca vaiśyā maṃtrijanā api /
gṛhasthāḥ śreṣṭhinaḥ paurāḥ sārthavāhā mahājanāḥ // Rm_18.12 //
vaṇijaḥ śilpinaś cāpi tathānye 'pi śubhārthinaḥ /
grāmyā jānapadāś cāpi tathā kārpaṭikā api // Rm_18.13 //
evam anye 'pi lokāś ca saddharmāmṛtavāṃchinaḥ /
sarve te samupāyātās tatrādrākṣus tam īśvaraṃ // Rm_18.14 //
sabhāmadhyāsanāsīnaṃ sarvasaṃghapuraskṛtaṃ /
śrīghanaṃ taṃ samālokya sarve te samupāśritāḥ // Rm_18.15 //
natvā pradakṣiṇīkṛtya samabhyarcya yathākramaṃ /
punaḥ sāñjalayo natvā parivṛtya samaṃtataḥ /
tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthuḥ samāhitāḥ // Rm_18.16 //
tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitān /
ādimadhyāntakalyāṇīṃ bodhicaryāṃ samādiśat // Rm_18.17 //
(Rm 228)
tadāryadharmam ākarṇya sarve lokāḥ pramoditāḥ /
tadā te dharmavaiśeṣyaṃ matvā pratinanaṃdire // Rm_18.18 //
tadā tatra mahāpūryyāṃ vaiśālyāṃ pauriko mahān /
gṛhastho dhaniko nāma śrīmān sarvaguṇī sudhīḥ // Rm_18.19 //
śrāddho bhadrāśayo dātā śuddhaśīlo vicakṣaṇaḥ /
sarvasatvahitādhānād āsīt satpuruṣottamaḥ // Rm_18.20 //
patnī dharmasakhī tasya śīlavatyabhidhābhavat /
tanayaś ca vaṃdānyākhyaḥ satyavatyabhidhā snuṣā // Rm_18.21 //
tadā tatra dvijā sarve bhaktimanto jagadguroḥ /
pūjānimaṃtraṇe cakruḥ samayaṃ saṃmatās tathā // Rm_18.22 //
bhavanto yan munīndro 'yam atrāsmākaṃ hitechayā /
saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ sasaṃghaḥ samupāgataḥ // Rm_18.23 //
tad asmābhir munīndro 'yaṃ pūjanīyaṃ samādarāt /
ato nimaṃtraṇīyo 'tra sarvaiḥ saṃbhūya nānyathā // Rm_18.24 //
ekaś cet kurute dravyamadād asya nimaṃtraṇaṃ /
sarvair nirvāsanīyo 'sau yato 'nyadharmavighnakṛt // Rm_18.25 //
tadā sa dhaniko 'jñātvā samayaṃ tais tathā kṛtaṃ /
svayam eva munīndraṃ taṃ pūjayituṃ samichata // Rm_18.26 //
tataḥ sa dhanikaḥ śrīmān divyasaṃpatsamṛddhimān /
svayaṃ nimaṃtraṇaṃ karttuṃ sasaṃghasya muner yayau // Rm_18.27 //
tatra sa samupāsṛtya natvā taṃ śrīghanaṃ mudā /
sasaṃghaṃ tat puraḥ sthitvā prārthayad eva sāṃjaliḥ // Rm_18.28 //
bhagavan nātha sarvajña bhagavaṃtaṃ sasāṃghikaṃ /
pūjayituṃ samichāmi paśyan me 'nugrahaṃ kuru // Rm_18.29 //
iti saṃprārthitaṃ tena bhagavān sa munīśvaraḥ /
tathā hīti pratiśrutvā tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // Rm_18.30 //
tadā te brāhmaṇāḥ sarve saṃbhūya samupāgatāḥ /
bhagavataś caraṇau natvā cakrur bhojyanimaṃtraṇaṃ // Rm_18.31 //
tac chrutvā bhagavān prāha tān dṛṣṭvā bhaktimānasān /
pūrvam eva sasaṃghāham anenodya nimaṃtritaḥ // Rm_18.32 //
etad ākarṇya sarve te brāhmaṇā bheditāśayāḥ /
paraṃ pratīkṣyamānāś ca śanaiḥ svasvagṛhaṃ yayuḥ // Rm_18.33 //
tataḥ sa dhaniko matvā munīndreṇādhyuvāsitaṃ /
muditas taṃ muniṃ natvā sahasā svagṛhaṃ yayau // Rm_18.34 //
tatra sa svagṛhe gatvā vāṃdhaveṣṭajanais saha /
tadarhabhojyasāmagrīṃ sahasā samasādhyayat // Rm_18.35 //
tato bhojyasthalaṃ tatra śodhayitvā samantataḥ /
ratnadhvajair vitānaiś ca sa patākair amaṇḍayat // Rm_18.36 //
tato yathākramaṃ tatra divyaratnamayāni ca /
svāsanāni samāstīryya sugaṃdhīḥ samadhūpayat // Rm_18.37 //
(Rm 229)
tataḥ sa prātar utthāya snātvā śuddhāmvarāvṛtaḥ /
pūjāpādyārghasāmagrīṃ pratiṣṭhāpya pramoditaḥ // Rm_18.38 //
savāṃdhaveṣṭajanas tatra kūṭāgāre samācarat /
sāñjalis taṃ muniṃ natvā prārthayad evam ādarāt // Rm_18.39 //
bhagavan nātha sarvajña samayo varttate 'dhunā /
tat sasaṃgho mamāvāse vijayituṃ samarhasi // Rm_18.40 //
iti saṃprārthite tena bhagavān sa sasāṃghikaḥ /
khikkhirīpātram ādāya pratasthe cīvarāvṛtaḥ // Rm_18.41 //
tatra sa bhagavān mārge kṛtvā bhadraṃ samantataḥ /
prabhāsayan krameṇaivaṃ vaiśālyāṃ samupaviśat // Rm_18.42 //
tathāyātaṃ munīndraṃ taṃ śrīghanaṃ sāṃghikānvitaṃ /
dṛṣṭvā vaiśālikāḥ lokāḥ sarve 'pi samapūjayan // Rm_18.43 //
evam abhyarcyamāno