Bổn Sanh Bảo Man (Ratnamālāvadāna)

van // Rm_4.161 //
ye 'py etarhi ca saṃbuddhāḥ saṃbodhidharmadeśakāḥ /
(Rm 64)
te 'py etadvratapuṇyaiś ca bhavanti bodhipāragāḥ // Rm_4.162 //
ye cāpy anāgatā buddhā bhaviṣyanti tathāgatāḥ /
te 'py etadvratapuṇyais tu lapsyante bodhisaṃpadaṃ // Rm_4.163 //
evam anye 'pi ye prājñāḥ saṃbodhipadavāṃchitāḥ /
te 'py etadvratam ādhāya labhanti bodhisaṃpadaṃ // Rm_4.164 //
tasmād etadvrataṃ dhṛtvā dātavyaṃ dānam adarāt /
etat phalaṃ sadākṣīṇaṃ sūte kalpatarur yathā // Rm_4.165 //
etadvratadharāḥ satvāḥ saddharmācaraṇodyatāḥ /
sarvathā na vrajaṃty eva durgatiṣu kadācana // Rm_4.166 //
sadaiva sugatiṃ prāptāḥ sarvasatvānukaṃpinaḥ /
saddharmācaraṇaṃ dhṛtvā bodhisatvā bhavanti te // Rm_4.167 //
ye ca lokeśvaraṃ smṛtvā caranty etadvrataṃ sadā /
te paśyanti sadāpy enaṃ lokanāthaṃ jagatprabhuṃ // Rm_4.168 //
tena lokeśvareṇāpi dṛśyaṃte te 'pi sarvadā /
ye ca lokeśasaṃdṛṣṭās te sarve bodhibhāginaḥ // Rm_4.169 //
bodhisatvā mahāsatvāḥ saṃbodhiṃ samavāpnuyuḥ /
ye smaranti sadā nityaṃ lokeśaṃ karuṇāmayaṃ /
sahasā durgatiṃ tyaktvā muktvā yāyuḥ sukhāvatīṃ // Rm_4.170 //
ye ca taccharaṇaṃ gatvā bhajaṃti taṃ jinātmajaṃ /
sarvapāpavinirmuktās te 'pi yāyuḥ sukhāvatiṃ // Rm_4.171 //
ye sugandhair jalaiḥ śuddhaiḥ snāpayanti jagadguruṃ /
mandākinyāṃ ca te snātvā śuddhā yāṃti sukhāvatiṃ // Rm_4.172 //
paṃcagaṃdhādisaurabhyair lokeśaṃ lepayaṃti ye /
cakravarttipadaṃ bhuktvā te 'pi yāṃti sukhāvatīṃ // Rm_4.173 //
cīvaraṃ ye dadaṃty asmai te divyavastrasaṃyutāḥ /
sarvadharmādhināthāś ca yāṃti cāṃte sukhāvatīṃ // Rm_4.174 //
satkṛtya śraddhayā ye 'pi puṣpais tam arcayanti ye /
(Rm 65)
te surendrapadaṃ prāpya yānti cānte sukhāvatīṃ // Rm_4.175 //
saurabhyayojitair dhūpair ye bhajanti tam īśvaraṃ /
te narendrapadaṃ bhuktvā yāṃti cānte sukhāvatiṃ // Rm_4.176 //
ye dadanti ca bhaiṣajyaṃ tasmai lokādhipāya ca /
cakravarttipadaṃ prāpya yāṃti te ca sukhāvatīṃ // Rm_4.177 //
ye dadanti pradīpāni tasmai lokeśvarāya ca /
te mahendrapadaṃ bhuktvā yānti cānte sukhāvatīṃ // Rm_4.178 //
naivedyaṃ ye dadanty asmai te bhavanti nareśvarāḥ /
divyabhogyāni bhuktvā ca yānti cānte sukhāvatīṃ // Rm_4.179 //
ye ca pānaṃ dadanty asmai te pītvā satataṃ sudhāṃ /
svarge ramanti devendrā yānti cānte sukhāvatīṃ // Rm_4.180 //
phalamūlādikaṃ dattaṃ yaiś ca tasmai sutāyine /
yathepsitasukhaṃ bhuktvāṃte 'pi yāṃti sukhāvatīṃ // Rm_4.181 //
tāmbūlaṃ pūgasaṃyuktaṃ lokeśāya dadanti ye /
surūpāḥ satsukhaṃ bhuktvāṃte 'pi yānti sukhāvatīṃ // Rm_4.182 //
śayyāsanaṃ pradattaṃ yais tasmai satvānukaṃpine /
te kṣitīśaśriyaṃ bhuktvā yānty aṃte ca sukhāvatīṃ // Rm_4.183 //
siṃhāsanaṃ pradattaṃ yais tasmai dharmānuśāsine /
te vaṃdyāḥ sarvalokaiś ca yānty ante ca sukhāvatīṃ // Rm_4.184 //
chatraṃ tasmai pradattaṃ yais te nṛpāś cakravarttinaḥ /
yaśodharmasukhaṃ bhuktvā saṃprayānti sukhāvatīṃ // Rm_4.185 //
patākāṃ ye prayachanti tasmai lokādhipāya cā /
te 'pi sarvāṃ mahīṃ bhuktvā yānti cānte sukhāvatīṃ // Rm_4.186 //
tasmai ye ca prayachanti dhāturatnagaṇāni ca /
te narendrāś caturdvīpāṃ bhuktvā yānti sukhāvatīṃ // Rm_4.187 //
ye vitānaṃ vitanvaṃti gehe tasya kṛpānidheḥ /
te narendrāḥ surendrāś ca bhūtvā yāṃti sukhāvatīṃ // Rm_4.188 //
trailokyādhipates tasya ye kurvanti pradakṣiṇāṃ /
te narendraśriyaṃ bhuktvā yānti cānte sukhāvatīṃ // Rm_4.189 //
saṃgītair ye prakurvanti pūjāṃ tasya jagat prabhoḥ /
sadā subhāṣitāny eva śṛṇvanti te guṇākarāḥ // Rm_4.190 //
cāmarair vyajanair vāpi taṃ nāthaṃ vījayanti ye /
(Rm 66)
te nṛpāḥ suralakṣmīṃ ca bhuktvā yāṃti jinālaye // Rm_4.191 //
śodhayanti ca ye nityaṃ vihāre kāruṇānidheḥ /
divyanetrāś ca te saukhyaṃ bhuktvā yāṃti surālayaṃ // Rm_4.192 //
kṛtvā ramyaṃ vihāraṃ ca lokeśāya dadanti ye /
te mahendraśriyaṃ bhuktvā saṃprayānti sukhāvatīṃ // Rm_4.193 //
vihāre tatra saṃsiddhe yaṣṭim āropya ye narāḥ /
suvarṇakalaśāṃś chatradhvajaghaṇṭāvalīyutān // Rm_4.194 //
paṃcavarṇapatākābhiḥ puṣpasragbhiś ca saṃyutān /
saṃpratisthāṃ prakurvati mahotsāhair vidhānataḥ // Rm_4.195 //
te narendrāḥ surendrāś ca yaśodharmasukhānvitāḥ /
māheśvaryyaśriyaṃ bhuktva yānti cānte sukhāvatīṃ // Rm_4.196 //
padyagadyamayaiḥ stotrair ye stuvaṃti taṃ īśvaraṃ /
niḥpāpāḥ sukhinaḥ prājñās te prayānti sukhāvatīṃ // Rm_4.197 //
ye cāṣṭāṃgapraṇāmāni asmai śāstre prakurvaṃte /
cakravartīpadaṃ bhuktvā te prayānti jinālayaṃ // Rm_4.198 //
ye smaranti sadā nityaṃ tam īśaṃ sugatātmajaṃ /
te sadyaḥ pāpanirmuktā ante yānti sukhāvatīṃ // Rm_4.199 //
ye ye satvāś ca taṃ nāthaṃ smṛtvā bhajanti sarvadā /
te te sarve na yānty eva durgatiṣu kadācana // Rm_4.200 //
sadāpi sadgatiṣv eva yātāḥ saukhyasamanvitāḥ /
saddharmācaraṇaṃ kṛtvā saṃprayānti sukhāvatīṃ // Rm_4.201 //
evaṃ ye pāpinaś cāpi lokeśaṃ śaraṇaṃ gatāḥ /
te 'pi pāpavinirmuktāḥ śuddhā yāṃti jinālayaṃ // Rm_4.202 //
evaṃ lokeśvaro nāthaḥ puṇyakṣetraṃ śubhapradaḥ /
ciṃtāmaṇiḥ kalpavṛkṣo yathepsitaphalapradaḥ // Rm_4.203 //
(Rm 67)
na hi tena samaḥ kaścin mahatpuṇyaphalapradaḥ /
kuto 'dhikas tu vidyeta traidhātubhuvaneṣv api // Rm_4.204 //
tenaiva sakalāḥ satvā bodhayitvā prayatnataḥ /
āryyamārge pratiṣṭhāpya preritā nirvṛtāv api // Rm_4.205 //
pāpiṣṭho api satvāś ca tenopetya svayaṃ tathā /
narakebhyaḥ samuddhṛtya saṃpreritāḥ sukhāvatīṃ // Rm_4.206 //
evaṃ sarve 'pi satvāś ca nānopāyavidhānataḥ /
darśayitvāryyamārgāṇi tena bodhau niveśitāḥ // Rm_4.207 //
tasmāt sarvādhikeśaḥ sa lokeśvaro maheśvaraḥ /
sarvadharmānubhartā sa lokanāthaḥ pratīyate /
kenāpi gaṃtuṃ tasya puṇyaskaṃdhaṃ na śakyate /
mayāpi śakyate naivaṃ sarvaiś cāpi munīśvaraiḥ /
evaṃ matvā tvam ānaṃdaḥ lokanathaṃ dayodadhiṃ // Rm_4.208 //
sarvadevādhideveśaṃ smṛtvaiva satataṃ bhaja /
tatas te maṃgalaṃ nityaṃ sarvadāpi samaṃtataḥ // Rm_4.209 //
kutaś cin naiva vidyeran bhayāni vividhāny api /
yatra lokeśvarasmṛtis tatrotpātabhayaṃ na hi // Rm_4.210 //
agner api bhayaṃ naiva nāpy utpātamarudbhayaṃ /
na codakabhayaṃ tatra na ca bhūmibhayaṃ khalu // Rm_4.211 //
vidyutpātabhayaṃ nāpi na cāśanibhayaṃ sadā /
na ca śatrubhayaṃ kvāpi nāpi rājabhayaṃ tathā // Rm_4.212 //
na ca caurabhayāny evaṃ na ca rogabhayāni ca /
sarvabhayaḥ praśāmyante lokeśasmṛtibhāvataḥ // Rm_4.213 //
sarve 'py upadravāś caivaṃ prayāṃti vilayaṃ tataḥ /
evaṃ lokeśvaro nātho mahatpuṇyānubhāvavān // Rm_4.214 //
yenaivaṃ trijagallokaṃ pālitaṃ putravat sadā /
tasmāl lokeśvaro nityaṃ sevitavyaḥ śubhārthibhiḥ // Rm_4.215 //
yasya dharmānubhāvena sarvatrāpi śivaṃ sadā /
iti matvā tvayānaṃda tad dharmāñ chrāvayan sadā // Rm_4.216 //
prerayitvā ca tadbhaktau saṃbodhau saṃpraveśaya /
(Rm 68)
etatpuṇyānubhāvais tvam apy evaṃ kuśalī bhavan // Rm_4.217 //
bodhisatvo mahāsatvo bhaven nūnaṃ jinātmajaḥ // Rm_4.218 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvānaṃdaḥ sasāṃghikaḥ /
tatheti pratimoditvā sadā lokeśam asmarat // Rm_4.219 //
evaṃ rājaṃs tvayā cāpi smṛtvā lokeśvaraḥ sadā /
sevitavyaḥ prayatnena bodhipraṇidhicetasā // Rm_4.220 //
tatas tvaṃ sahasā sarvapāpebhyaḥ parimocitaḥ /
bodhisatvo viśuddhātmā prayāsyasi sukhāvatīṃ // Rm_4.221 //
ity evaṃ guruṇādiṣṭaṃ upaguptena dhīmatā /
śrutvā rājānumoditvā so 'bhyanandat sapārṣadaḥ // Rm_4.222 //
idaṃ śrutvāvadānaṃ ye śrāvayitvā parān api /
bhajaṃti lokanāthaṃ te saṃprayāyuḥ sukhāvatīṃ // Rm_4.223 //
++ iti ratnāvadānamālāyaṃ pretikāvadānaṃ samāptam ++
(Rm 69)
V Śālapuṣpāvadāna
athāśoko mahīpālo bhūyaḥ śrotuṃ subhāsitaiḥ /
upaguptaṃ guruṃ natvā kṛtāṃjalir avocat // Rm_5.1 //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
tad arhasi samādeṣṭuṃ lokānāṃ puṇyavṛddhaye // Rm_5.2 //
iti vijñāpite tena nṛpendreṇa prasādinā /
upagupto yatiś cāpi taṃ nṛpaṃ pratyabhāṣata // Rm_5.3 //
śṛṇu rājan mahābhāga sarvalokahitārthabhṛt /
yathā me guruṇādiṣṭaṃ vakṣye 'haṃ te tathā khalu // Rm_5.4 //
puraikasamaye buddho bhagavāñ chrīghano jinaḥ /
śrāvastyāṃ jetakāraṇye vihāre maṇimaṇḍite // Rm_5.5 //
śrāvakair bhikṣubhiḥ saṃghair bodhisatvagaṇaiḥ saha /
saddharmadeśanāṃ kartuṃ vyaharal lokaśāsituṃ // Rm_5.6 //
taddharmadeśanāṃ śrotuṃ sarve satvāḥ samāgatāḥ /
brāhmaṇāḥ kṣatriyāś cāpi rājāno rājamātrikāḥ // Rm_5.7 //
vaiśyāḥ śūdrā amātyāś ca maṃtriṇaḥ sādhavo janāḥ /
śreṣṭhinaḥ sārthavāhāś ca dhaninaś ca vaṇiggaṇāḥ // Rm_5.8 //
paurājānapadāś cāpi nānādeśasamāgatāḥ /
devā daityāś ca gandharvā yakṣakinnararākṣasāḥ // Rm_5.9 //
siddhāvidyādharāḥ sādhyā vasavaś ca grahādhipāḥ /
nāgeṃdrā garuḍāś caivam ṛṣayo brahmacāriṇāḥ // Rm_5.10 //
yogino yatayaś cāpi lokapālāḥ sasainyakāḥ /
sarve taṃ sugataṃ natvā dharmaṃ śrotum upāgatāḥ // Rm_5.11 //
satkṛtya pūjayitvā ca kṛtāṃjalipuṭo mudā /
parivṛtya puraskṛtya dṛṣṭvā tasthuḥ samāhitāḥ // Rm_5.12 //
athāsau bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān dharmavāṃchinaḥ /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_5.13 //
tatra devādayaḥ sarve tat saddharmāmṛtaṃ mudā /
pītvā cābhyanumodantaḥ prāpur jñānaviśeṣatāṃ // Rm_5.14 //
(Rm 70)
śrāvasteyāt tadāneke dārikā dārakāś ca te /
kusumān yācitaṃ śālabhaṃjikākhyaṃ giriṃ yayuḥ // Rm_5.15 //
tatra te sahasā gatvā dṛṣṭvā puṣpāṇy anekaśaḥ /
prādāya samupāgatvā śrāvastyām acaran mudā // Rm_5.16 //
tatraikā dārikā vālā śreṣṭhiputrī pramoditā /
śanaiḥ sā śālapuṣpāṇi prādāya pṛṣṭhato 'carat // Rm_5.17 //
tadā ca bhagāvān buddho bhikṣusaṃghasamanvitaḥ /
śrāvastyāṃ bhojanaṃ bhuktvā tato bahir viniryayau // Rm_5.18 //
tatra sā dārikādrākṣīd bhagavantaṃ tam āgataṃ /
dvātriṃśal lakṣaṇāśītivyaṃjanaṃ samalaṃkṛtaṃ // Rm_5.19 //
vyāmaprabhāvirājantaṃ sahasreṇādhikaprabhaṃ /
jaṃgamam iva ratnāṅgaṃ samantabhadrarūpikaṃ // Rm_5.20 //
dṛṣṭvaivaṃ śrīghanaṃ nāthaṃ dārikā sā pramoditā /
śraddhayārcayituṃ puṣpair manasaivaṃ vyaciṃtayat // Rm_5.21 //
aho puṇyaṃ mayā labdhaṃ yat saṃbuddho dṛśyate 'dhunā /
evaṃ kadā kathaṃ kutra drakṣyate 'yaṃ munīśvaraḥ // Rm_5.22 //
bhāgyenaivaṃ mayā labdhaṃ saṃbuddhadarśanaṃ tathā /
nūnaṃ bhāgyavatī cāsmi yat puṇyanidhir āpyate // Rm_5.23 //
tasmāt puṇyaṃ mahāratnaṃ prāptum upetya sādaraṃ /
etaiś ca kusumaiḥ sarvair arhāmy etaṃ samarcituṃ // Rm_5.24 //
kadāyaṃ lapsyate bhūyaḥ paravaśyā striyā mayā /
tad ahaṃ sahasopetya puṣpāṇy asmāy upākire // Rm_5.25 //
sadā notpadyate nātra saṃbuddho hi kadā cana /
atisudurllabhaṃ hy asya darśanaṃ ca sadā na hi // Rm_5.26 //
mānuṣyaṃ durllabhaṃ janma vinā puṇyair na labhyate /
mānuṣye 'labhyamāne 'pi saṃbuddhe sevyate kathaṃ // Rm_5.27 //
mānuṣye labhyamāne 'pi kṣaṇaṃ saṃpat sudurllabhā /
narair apy akṣaṇaprāptaiḥ kathaṃ buddhe 'nusevyate // Rm_5.28 //
tad adya mānuṣī bhūtvā prāpyaivaṃ sukṛtau kṣaṇaṃ /
yady atra kusumair ebhiḥ saṃbuddhaṃ nārcayāmy ahaṃ // Rm_5.29 //
(Rm 71)
tato me niṣphalaṃ janma mānuṣye vyartham eva hi /
kiṃ mamānena dehena sarvathaikāntanāśinā // Rm_5.30 //
kim anenāpi jīvena mṛtyau nityaṃ puraḥsthite /
kiyat kālaṃ ca jīveyaṃ gacheyaṃ maraṇaṃ dhruvaṃ // Rm_5.31 //
ciraṃ sthitvāpi kiṃ sāraṃ saṃbuddhabhajanaṃ vinā /
varaṃ prāṇaparityāgaṃ kṛtvā saṃbuddhadarśanaṃ // Rm_5.32 //
anityaṃ khalu saṃsāraṃ sarvadehādikaṃ dhanaṃ /
etad eva tu satsāraṃ yad buddhe bhajanaṃ sadā // Rm_5.33 //
tadaitaiḥ kusumaiḥ sarvaiḥ pūjayāmi munīśvaraṃ /
kathaṃ na pūjayisyāmi saṃbuddhaṃ trijagadguruṃ // Rm_5.34 //
iti niścitya sā vālā dṛṣṭvā taṃ sugataṃ mudā /
sahasopetya taiḥ sarvaiḥ sālapuṣpair avākiran // Rm_5.35 //
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya praṇamya taṃ praharṣitā /
kiṃ cid dūre parāvṛtya tasthau dṛṣṭvā muniṃ mudā // Rm_5.36 //
tato 'sau bhagavān buddhas tasyā āyurvihīnatāṃ /
matvā tāṃ saṃnrīksyaivaṃ svaṃ vihāraṃ samāyayau // Rm_5.37 //
atha sā dārikā bhūyas tathānyatkusumāni ca /
gṛhasyārthe samādātuṃ tataḥ śālavanaṃ yayau // Rm_5.38 //
tatra śālataruṃ dṛṣṭvā praphullakusumānvitaṃ /
tatpuṣpāṇi samācetuṃ sahasā sā ruroha taṃ // Rm_5.39 //
tatrāvaruhya puṣpāṇi cinvantī sā pramodataḥ /
agraśākhāsamārūḍhā papāta sahasā tataḥ // Rm_5.40 //
patitā sā virugnāṅgā tīvrātivedanāturā /
hā hatāsmīti niścitya saṃbuddhasmaraṇaṃ vyadhāt // Rm_5.41 //
namo buddhāya dharmāya saṃghāya sugatāya ca /
iti proktvaiva saṃbuddhaṃ smaranti maraṇaṃ yayau // Rm_5.42 //
tataḥ svargopapannā sā vismitaivaṃ vyacintayat /
kutaś cyutvā kuhotpannā kena vā kuśalena ca // Rm_5.43 //
iti cintāparītā sā sahasaivaṃ vyabuddhyata /
martyāc cyutvāgatā svarge buddhe puṣpapradānataḥ // Rm_5.44 //
iti buddhvā ca sā bhadrā suprasāditamānasī /
tam eva sugataṃ nāthaṃ smṛtvā natvābhyanandata // Rm_5.45 //
(Rm 72)
tato devair upanītaṃ divyapuṣpasvalaṃkṛtaṃ /
vimānaṃ sā samāruhya devasabhām upāyayau // Rm_5.46 //
tasmiṃś ca samaye śakraḥ sudharmāyāṃ suraiḥ saha /
saṃbuddhavarṇanāṃ kṛtvā tasthau devān pramodayan // Rm_5.47 //
tathā tāṃ samupāyātāṃ śālapuṣpābhyalaṃkṛtāṃ /
dṛṣṭvā divyātivarṇābhāṃ papracha vismito hariḥ // Rm_5.48 //
gātraṃ kena vimṛṣṭakāṃcananibhaṃ padmotpalābhaṃ tava /
divyaśrīr atulākṛteyam iha te kena prabhā niḥsṛtā /
vaktraṃ kena vibuddhapadmasadṛśaṃ cāmīkarābhaṃ tava /
kasya tvaṃ varadevate phalam idaṃ yat karmajaṃ bhujyate // Rm_5.49 //
iti prokte surendreṇa sā bhadrā devakanyakā /
taṃ devādhipatiṃ natvā kṛtāṃjalipuṭo 'bravīt // Rm_5.50 //
saśrāvakā narāditya ākīrṇaśālapuṣpakaiḥ /
tatkarmakuśalaṃ kṛtvā rājate me 'dhikaṃ tanuḥ // Rm_5.51 //
jalajenduviśuddhābhaṃ vadanaṃ me 'bhirocate /
etatkarmānubhāvena vijānīyāḥ sureśvara // Rm_5.52 //
tayeti proditaṃ śrutvā devendro 'sau suvismitaḥ /
dṛṣṭvā caināṃ subhadrāṅgīṃ praharṣayann abhāṣata // Rm_5.53 //
aho guṇamayaṃ kṣetraṃ sarvadoṣavivarjitaṃ /
yatra nyastaṃ tvayā vījam itthaṃ svargopapattaye // Rm_5.54 //
ko nārcayet pravarakāṃcanarāśigauraṃ buddhaṃ vibuddhakamalāyatapatranetraṃ /
yatrādhikārajanitāni viśobhitāni kāṃtāmukhāni kamalāyatalocanāni // Rm_5.55 //
dhanyo 'si tvaṃ subhadrāṃgi saṃbuddhaguṇabhāvini /
sarvathā hi sa saṃbuddhaḥ sevitavyaḥ sadāpi ca // Rm_5.56 //
yasya puṇyaprasādāt tvaṃ sadyaḥ svarge samāgatā /
sa eva bhagavān nāthaḥ saṃsmṛtvā sevyatāṃ sadā // Rm_5.57 //
tatas te sarvadā nityaṃ maṃgalaṃ syāt samaṃtataḥ /
ciraṃ divyasukhaṃ bhuktvā yāyāś cānte sukhāvatīṃ // Rm_5.58 //
ity ādiṣṭaṃ surendreṇa sā devakanyakā sudhīḥ /
anumodya ca taṃ śakraṃ natvā svam ālayaṃ yayau // Rm_5.59 //
(Rm 73)
tataḥ sā saṃsthitā devīprāsāde divyamaṇḍite /
divyabhogyasukhaprāptā moditvaivaṃ vyacintayet // Rm_5.60 //
yac cyutvāhaṃ manuṣyebhyo 'dhunā svargasamāgatā /
tat saṃbuddhaprasādena jānāmi nānyathā khalu // Rm_5.61 //
yan mayā pūjito buddhaḥ śālapuṣpair vanodbhāvaiḥ /
tatpuṇyaphalabhogyārthe āgatāhaṃ surālayaṃ // Rm_5.62 //
yad divyasukhasaṃprāptaṃ tat saṃbuddhaprasādataḥ /
tena tam evaṃ saṃbuddhaṃ punar gacheya vaṃdituṃ // Rm_5.63 //
na yuktaṃ saugate gantuṃ paryyuṣitena vāsasā /
yuktaṃ tu saugate gaṃtum aparyuṣitavāsasā // Rm_5.64 //
iti sā manasā matvā devakanyā subhadrikā /
snātvā saurabhyaliptāṃgā divyaśuddhāmvarāvṛtā // Rm_5.65 //
divyālaṃkāramālādimaulīkuṇḍalamaṃḍitā /
anekadevakanyābhir apsarobhiḥ samanvitā // Rm_5.66 //
divyapūjopacārāṇi gṛhītvā sahasā yayau /
tasyām eva niśi svarddhyā bhāsayantī samaṃtataḥ // Rm_5.67 //
jetavanam upetyāsau praviveśa jinālayaṃ /
tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā praṇamya caraṇau muneḥ // Rm_5.68 //
paṃcopahārapūjābhiḥ pūjayitvā kṛtāṃjaliḥ /
natvā ca purataḥ tasthau saddharmaśravaṇotsukā // Rm_5.69 //
athāsau bhagavāṃs tasyā jñātvāśayaviśuddhatāṃ /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_5.70 //
catvāri cāryyasatyāni niḥkleśapuṇyalabdhaye /
daśakuśalamūlāni samyaksatvaviśuddhaye // Rm_5.71 //
āryyāṣṭāṅgikamārgāṃś ca saṃbodhimārgalabdhaye /
bodhipākṣikadharmāṃś ca saṃbuddhaguṇalabdhaye // Rm_5.72 //
athāsau devakanyā tāṃ saddharmadeśaṇaṃ muneḥ /
śrutvānumoditā cāpi prāpya dharmaviśeṣatāṃ // Rm_5.73 //
jñānavajreṇa satkāyadṛṣṭiśailaṃ vibheda sā /
śrotāpattiphalaṃ prāptā dṛṣṭasatyābhavat tadā // Rm_5.74 //
tato bhūyaḥ praṇamyaivaṃ bhagavantaṃ kṛtāṃjaliḥ /
suprasannamukhāmbhojo trir udānam udāharat // Rm_5.75 //
(Rm 74)
bhagavann idam asmākaṃ mahāpuṇyasukhodayaṃ /
jananyāpi kṛtaṃ nāpi na pitrā na ca vaṃdhubhiḥ // Rm_5.76 //
na jñātibhir na mitraiś ca na sahāyasuhṛjjanaiḥ /
nāpi sālohitaiś cāpi pitṛlokair na cāparaiḥ // Rm_5.77 //
na rājñā na cāmātyair na maṃtribhir na ca paurikaiḥ /
na gurubhir na vipraiś ca na yatibhir na tāpasaiḥ // Rm_5.78 //
na devair nāpi daityaiś ca nāpi lokādhipair api /
tathānyaiś ca kṛtaṃ naiva yad idaṃ bhavatā kṛtaṃ // Rm_5.79 //
uchoṣito yad asmākaṃ rudhirāśrusaritpatiḥ /
asthimayo mahāchailo yad asmābhiś ca laṃghitaḥ // Rm_5.80 //
tavānubhāvāt pihitaḥ sughoro hy apāyamārgo bahudoṣayuktaḥ /
apāvṛtā svargagatiḥ supuṇyā nirvāṇamārgaś ca mayopalabdhaḥ // Rm_5.81 //
bhavatprasādān nirupetadoṣaṃ mayādya labdhaṃ suviśuddhacakṣuḥ /
prāptaṃ ca śāntaṃ padam āryyakāntaṃ tīrṇaś ca duḥkhārṇavapāram asmi // Rm_5.82 //
naravarendrasurāsurapūjite vigatajanmajarāmaraṇādayaḥ /
bhavasahasrasudullabhadarśane saphalam adya mune tava darśanaṃ // Rm_5.83 //
tataḥ praṇatvā caraṇāraviṃdau muneḥ prakṛtvā tṛpradakṣiṇāṃ ca /
prajātaharṣā sugataṃ jineṃdraṃ smṛtvā ca bhūyo divam āyayau sā // Rm_5.84 //
tathā svargasamāyātā devakanyā mumoda sā /
yathā vaṇig labdhalābho rogamukto yathāturaḥ // Rm_5.85 //
samyagniṣpannaśasyāpto yathā ca kṛṣikārmikaḥ /
siddhayātrāpralabdhārthaḥ sārthavāho vaṇig yathā // Rm_5.86 //
atha te bhikṣavaḥ sarve dṛṣṭvaivam avabhāsitaṃ /
saṃdigdhavismitāś caivaṃ paprachus taṃ munīśvarāṃ // Rm_5.87 //
bhagavann adya rātrau ko bhavato 'ntikam āgataḥ /
brahmā vā surarājo vā lokapālagaṇā api // Rm_5.88 //
asmābhir jñāyate nāyaṃ yo 'dya rātrāv ihāgataḥ /
(Rm 75)
tad asmān vismitān sarvān bodhayituṃ samarhasi // Rm_5.89 //
iti tair bhikṣubhiḥ pṛṣṭo bhagavān sa munīśvaraḥ /
tāṃś ca bhikṣugaṇān sarvān samāmaṃtryābravīt tathā // Rm_5.90 //
na hi sa bhikṣavo brahmā nāpi vāsau surādhipaḥ /
naiva lokādhipālāś ca yādya rātrāv ihāgatā // Rm_5.91 //
api tu dārikā dṛṣṭā yuṣmābhiḥ sagatā pathi /
yayāhaṃ sālapuṣpaiś ca prāvakīryyābhitoṣitaḥ // Rm_5.92 //
sā māṃ puṣpair avākīryya gṛhasyārthe punar vanaṃ /
gatā puṣpāṇy upāhartuṃ vṛkṣārūḍhāpatat taroḥ // Rm_5.93 //
tato 'sau patanodvignā vedanākrāṃtacetasā /
triratnāni smaranty eva dehaṃ tyaktvā divaṃ yayau // Rm_5.94 //
tatra svarge samāsādya smṛtva māṃ sugataṃ punaḥ /
draṣṭuṃ dharmaṃ ca me śrotum ihāsau samupāgatā // Rm_5.95 //
tan mayā deśitaṃ tasyai saṃbodhidharmam uttamaṃ /
śrutvā sā cānumodyaivaṃ saṃharṣitā divaṃ yayau // Rm_5.96 //
ity evaṃ bhikṣavo matvā triratnāni śubhārthibhiḥ /
sevitavyāni saṃsmṛtvā gatvā ca śaraṇaṃ sadā // Rm_5.97 //
ye bhajanti triratnāni saṃsmṛtvā śaraṇaṃ gatāḥ /
durgatiṃ te na gachaṃti vrajanti sadgatiṃ sadā // Rm_5.98 //
ye nindanti triratnāni pratikṣipya pramādataḥ /
sadgatiṃ te na gachanti vasanti narake sadā // Rm_5.99 //
tasmān nityāṃ triratnāni saṃsmṛtvā śaraṇaṃ gatāḥ /
satkṛtya bhāvayitvā ca bhajadhvaṃ bodhivāṃchayā // Rm_5.100 //
tathā vo maṅgalaṃ nityaṃ sarvatra sarvadā bhavet /
kramād bodhicarīṃ pūrya saṃbodhim api lapsyatha // Rm_5.101 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te bhikṣavo mudā /
tathety abhyanumodantas triratnāni sadābhajan // Rm_5.102 //
ity evaṃ guruṇādiṣṭaṃ mayaivaṃ te pracakṣyate /
śrutvaitac chrāvayitvā ca triratnāni sadā bhaja // Rm_5.103 //
tatas tvaṃ kramaśaś caiva bodhicaryāṃ samācaran /
sarvapāpavinirmuktaḥ sukhāvatīṃ samāvrajeḥ // Rm_5.104 //
ity etad guruṇādiṣṭaṃ upaguptena bhikṣuṇā /
(Rm 76)
śrutvā rājā tathety evam abhyanandat sapārṣadaḥ // Rm_5.105 //
tat saṃbuddhānubhāvaṃ munivarakathitaṃ śālapuṣpāvadānaṃ /
ye śrutvā śrāvayanti pramuditamanasaḥ śraddhayā bodhikāmāḥ /
te sarvakleśamuktāḥ sakalaguṇadharā bodhicaryyānuraktāḥ /
kṛtvā loke hitārthaṃ jinavaravasatiṃ saṃprayaṃti praharṣaiḥ // Rm_5.106 //
++ iti śālapuṣpāvadānaṃ samāptaṃ ++
(Rm 77)
VI Sūkaryavadāna
punar evaṃ yatīśo 'sāv upagupto jināṃśajaḥ /
triratnasmṛtijaṃ puṇyaṃ khyātuṃ nṛpam abravīt // Rm_6.1 //
mahatpuṇyānubhāvatvaṃ triratnasmṛtisaṃbhavaṃ /
tad ahaṃ te pravakṣyāmi śṛṇu rājan samāhitaḥ // Rm_6.2 //
dharmatā khalu devānāṃ svargacyavanadharmmiṇāṃ /
paṃcapūrvanimittāni prādurbhaveyur ātmani // Rm_6.3 //
akliṣṭāni hi vāsāṃsi kliśyeyuś cyavanāntike /
amlānāni ca mālyāni mlāyeran sahasā khalu // Rm_6.4 //
daurgandhaṃ niḥsared dehāt kakṣābhyāṃ sveda udbhavet /
pracyutisamaye prāpte svāsane na dhṛtiṃ labhet // Rm_6.5 //
etatpaṃcanimittāni svargāc cyavanadharmiṇāṃ /
sarveṣāṃ prodbhaveyuś ca pracyutisamayāgame // Rm_6.6 //
puraikadevaputrasya tathā cyavanadharmiṇaḥ /
etatpaṃcanimittāni prādur āsaṃś cyuteḥ puraḥ // Rm_6.7 //
atha cyavanadharmāsau devaputro viṣāditaḥ /
avaśyaṃ cyavanaṃ svargān matvā rautsīd adhīritaḥ // Rm_6.8 //
āvartya svavimānasthaḥ parivarttya vimūrchitaḥ /
punaś caitanyam āsādya vilapaṃ paryyadevataḥ // Rm_6.9 //
hā mandākini hemāvjavyāpte puṇyāmbuvāhini /
tvayi snātvapy ahaṃ cyutvā yāsyāmi durgatiṃ kathaṃ // Rm_6.10 //
hā caitraratham utsṛjya kva krīḍeyaṃ yathechayā /
hā nandanavanaṃ ramyaṃ tyaktvāhaṃ kva rameya ca // Rm_6.11 //
hā miśrikāvanaṃ divyaṃ tyaktvā ramye kuhādhunā /
hā pāruṣyavanaṃ tyaktvā kva ramyāmy apsarogaṇaiḥ // Rm_6.12 //
kva sukhaṃ lapsyate pāṇḍukaṃvalakaśilāṃ vinā /
(Rm 78)
hā devasamitiṃ tyaktvā kva śroṣyāmi subhāṣitāṃ // Rm_6.13 //
hā hā sudarśanaṃ ramyaṃ puraṃ tyaktvā vraje cyutaḥ /
prāsādaṃ vaijayaṃtañ ca kadā drakṣyāmy ahaṃ punaḥ // Rm_6.14 //
hā śakrapramukhair devaiḥ sārddhaṃ kṛdāpramoditaḥ /
adhunā me kva tat saukhyaṃ śrotuṃ cāpi na lapsyate // Rm_6.15 //
hā devyam amṛtaṃ tyaktvā kiṃ prabhokṣyāmi sāṃprataṃ /
divyakāmasukhaṃ bhuktvā punar durgatim āśrayan // Rm_6.16 //
kiyad duḥkhaṃ ca saṃbhoktuṃ yāsyāmi narakeṣv ahaṃ /
etad divyamahotsāhād bhraṣṭo 'haṃ narake gataḥ // Rm_6.17 //
mahadduḥkhābhisaṃtaptaḥ sahiṣyāmi kathaṃ tadā /
hā hato 'smi svapāpena kiṃ pāpaṃ prakṛtaṃ mayā // Rm_6.18 //
yenetaḥ svargataś cyutvā punar yāsyāmi nārakān kiṃ /
upāyaṃ kariṣyāmi na yāyāṃ yena durgatiṃ // Rm_6.19 //
ko me śāstātra vidyeta yo māṃ dharme niyojayet /
dharmeṇa rakṣyate prāṇī narake saṃsthito 'pi ca // Rm_6.20 //
dharmaṃ vinātra devo 'pi svargāt prabhransyate punaḥ /
kiṃ karomi kva yāsyāmi nātropāyaṃ tu manyate // Rm_6.21 //
sarvathāham itaś cyutvā gacheyaṃ durgatiṃ khalu /
itaś cyutasya me janma labdhavyaṃ bhuvane kuha // Rm_6.22 //
iti dhairyaṃ samādhāya manasaivaṃ vyalokayat /
cyutvetaḥ saukaraṃ janma prāptavyaṃ saptame dine // Rm_6.23 //
evaṃ svāptagatiṃ dṛṣṭvā papāta savimūrchitaḥ /
athādrākṣīn mahendras taṃ patitaṃ bhuvi mūrchitaṃ // Rm_6.24 //
dṛṣṭvā ca sahasopetya sudhāsekair asiṃcayat /
tato 'sau cetanāṃ labdhvā śanair utthāya taṃ prabhuṃ // Rm_6.25 //
dṛṣṭvā pādau pariṣvajya natvaivaṃ prārthayad rudan /
hā hā nātha mahendro 'si sarvalokādhipaḥ prabhuḥ // Rm_6.26 //
mām adhaḥ patitaṃ dṛṣṭvā nopekṣāṃ kartum arhasi /
(Rm 79)
bhavān hi jagatāṃ rājā svāmī bharttā patiḥ prabhuḥ // Rm_6.27 //
nātho dharmānuśāstā ca tan māṃ rakṣatum arhasi /
tvadṛte 'nyo na me kaścid rakṣako vidyate 'tra hi // Rm_6.28 //
tad anukaṃpayā dṛṣṭyā dhṛtvā mām uddhara prabho /
yadi māṃ rakṣituṃ nātha na śaknoti bhavān api // Rm_6.29 //
ko māṃ samuddhared anyo hā hato narake vraje /
maṃḍākinyāṃ tvayā sārddhaṃ snātvā pūtātmako 'py ahaṃ // Rm_6.30 //
kathaṃ ca narake gatvā vaseyam aśuciṃ caran /
sahāpsarogaṇair nityaṃ caritvā naṃdane vane // Rm_6.31 //
divyasaṃgītivādyaiś ca ramāmi saṃpramoditaḥ /
adyetaḥ patito pṛthvyāṃ rājagṛhopajāṃgale // Rm_6.32 //
saukaraṃ janma lapsyāmi saptame divase khalu /
tatra mūtrapuriṣādīn amedhyān api kṛcchrataḥ // Rm_6.33 //
labdhvā bhuktvā cariṣyāmi vyādhasaṃghair upadrutaḥ /
bahuvarṣasahasrāṇi bhūtvaivaṃ sūkarātmajaḥ // Rm_6.34 //
amedhyakardame nityaṃ vatsyāmy āvartya saṃcaran /
evaṃ divyāmṛtaṃ bhuktvā ramitvā bhavatā saha // Rm_6.35 //
kathaṃ hi nārake gatvā bhokṣye 'medhyāni saṃcaraḥ /
imaṃ kalpataruṃ tyaktvā yathepsitaphalapradaṃ // Rm_6.36 //
jāṃgalaṃ vṛkṣam āśritya sthito bhokṣyāmi kiṃ tadā /
sarvathāhaṃ cyuto 'smītaḥ prerito hi svakarmaṇā // Rm_6.37 //
vividhāni ca duḥkhāni bhoktuṃ yāsyāmi nārake /
tad upāyaṃ pradātavyaṃ bhavatā me 'nukaṃpinā // Rm_6.38 //
yenāśu durgater muktaḥ prāgacheyaṃ ca svargatiṃ /
sarvathā rakṣa māṃ nātha yady asti te kṛpā mayi // Rm_6.39 //
bhavān māṃ patitaṃ dṛṣṭvā nopekṣāṃ kartum arhati /
bhavān eva jagacchāstā sarvalokādhipaḥ prabhuḥ // Rm_6.40 //
tad āśu māṃ prayatnena samuddhartuṃ samarhati /
idaṃ te darśanaṃ nātha paścimaṃ me bhavet khalu // Rm_6.41 //
(Rm 80)
janmaśatasahasraiś ca durlabhaṃ syād dhi saṃgamaṃ /
ity evaṃ vilapaṃ devaputras sa taṃ surādhipaṃ // Rm_6.42 //
natvā pādau nirīkṣyaiva tasthāv aśrugalanmukhaḥ /
atha śakraḥ surendro 'sau dṛṣṭvaivaṃ pravilāpitaṃ // Rm_6.43 //
kāruṇyā krāntacittas tam āśvāsayann abhāṣata /
mā kṛthā rodanaṃ bhadra samāśvasi hi dhīraya // Rm_6.44 //
kriyante kiṃ prayatnāni sarvathā maraṇaṃ dhruvaṃ /
mṛtyur mahāvaliṣṭho hi sarvasatvāntakārakaḥ // Rm_6.45 //
hrīyante mṛtyunā sarve mṛtyuḥ kena nihanyate /
anirvāyo hi sarvatra sarvatraidhātukeṣv api // Rm_6.46 //
sarveṣām api jantūnām ekānte maraṇaṃ dhruvaṃ /
tasmān mā bhes tathā mṛtyoḥ kiṃ viṣādena sidhyate // Rm_6.47 //
tad dhairyyataiḥ samālaṃvya triratnaṃ śaraṇaṃ vraja /
gatvā ca śaraṇaṃ teṣāṃ smara nityaṃ samāhitaḥ // Rm_6.48 //
tatas tvaṃ durgatiṃ muktvā sadgatiṃ samavāpnuyāḥ /
etad eva hi saṃsāre mahopāyaṃ śubhāptaye // Rm_6.49 //
nānyad dhi vidyate kiṃcin mṛtyau sādhāraṇe dhruve /
tad anyaccetanāṃ hitvā triratnāny abhisaṃsmaran // Rm_6.50 //
namo buddhāya dharmāya saṃghāyeti vadan bhaja /
ye triratnasmṛtiṃ dhṛtvā mṛtās te puṇyabhāginaḥ // Rm_6.51 //
kramād bodhicarīṃ prāpya yāyuś cānte sukhavatīṃ /
tvaṃ cāpi triratnānaṃ smṛtvā mṛtaḥ supuṇyadhṛk // Rm_6.52 //
kramād bodhicarīṃ prāpya saṃprayāyāḥ sukhāvatīṃ /
itīndreṇa samādiṣṭaṃ śrutvā devasuto 'tha saḥ // Rm_6.53 //
tathety anusaṃmodya punar natvaivam abravīt /
adyārabhya mahendrāhaṃ triratnānaṃ sadā smaran // Rm_6.54 //
gatvā ca śaraṇaṃ teṣāṃ upāsako bhave khalu /
ity uktvā sa mahendrasya puraḥ sthitvā kṛtāñjaliḥ // Rm_6.55 //
anusmṛtya triratnānāṃ namaskṛtim udāharat /
namo buddhāya bhadrāya namo dharmāya tāyine // Rm_6.56 //
(Rm 81)
namaḥ saṃghāya nāthāya sarvadāpi name bhaje /
adyārabhya triratnānāṃ sadāhaṃ śaraṇaṃ vraje // Rm_6.57 //
upāsako bhaven nityaṃ namāmi satataṃ smaret /
ity uktvā devaputro 'sau kāladharmayutaś cyutaḥ // Rm_6.58 //
tuṣite devaloke 'bhūd upapannaḥ supuṇyataḥ /
dharmatā khalu devānāṃ ye devāḥ svargataś cyutāḥ // Rm_6.59 //
te 'dholokeṣu gacheyur na tūrddhvabhuvaneṣu hi /
atha śakro narendro 'sau dṛṣṭvā taṃ svargataś cyutaṃ // Rm_6.60 //
kutrāsau labhate janma ity adhastād vyalokayat /
kim asau sūkarīgarbha utpanno vā na veti ca // Rm_6.61 //
apaśyat sarvataś cainaṃ na dadarśa kuhāpi sa /
tato 'sau vismitaḥ śakro divyena cakṣuṣā punaḥ // Rm_6.62 //
kutrāsau labhate janma ity evaṃ samalokayat /
vata tiryyakṣu jāto 'sau preteṣu ca prajāyate // Rm_6.63 //
atha narakeṣu vā jāta ity evaṃ samalokayat /
teṣu triṣv apy apāyeṣu nādrākṣīt taṃ samaṃtataḥ // Rm_6.64 //
tato manuṣyalokeṣu jāto veti dadarśa ca /
tatrāpi ca sa sarvatra nādrākṣīt taṃ sureśvaraḥ // Rm_6.65 //
tataś caturmahārājabhuvaneṣu prajāyate /
iti teṣu ca sarvatra vilokayan dadarśa na // Rm_6.66 //
tataś ca vismitaḥ śakras trayastriṃśe vyalokayan /
tatrāpi taṃ na cādrākṣīt kutrāpi ca samaṃtataḥ /
evaṃ sarvatra lokeṣu vilokayaṃs tadudbhavaṃ /
adṛṣṭvā vismitaḥ śakraḥ punar evaṃ vyaciṃtayat /
aho vata mahāścaryyaṃ yan mayāpi na dṛśyate // Rm_6.67 //
kutrāsau jāyate nūnaṃ na manye tat pravṛttitāṃ /
ko nu jñāsyati tadvṛttiṃ buddhād anyo na kaścana // Rm_6.68 //
buddha eva jagaddarśī ṣaḍabhijñas trikālavit /
tasmād aham ito gatvā saṃbuddhe samupācaran // Rm_6.69 //
(Rm 82)
vijñapyaivaṃ ca tadvṛttiṃ praṣṭum arhāmi sāṃprātaṃ /
ity evaṃ manasā dhyātvā devendro 'sau savismayaḥ // Rm_6.70 //
sahasā jetakāraṇye jināśramam avātarat /
tatrāsau sugataṃ dṛṣṭvā saharṣavismayānvitaḥ // Rm_6.71 //
praṇamya purataḥ sthitvā kṛtāṃjalipuṭo 'vadat /
bhagavaṃs tad vijānīyā yad ihāham upāgataḥ // Rm_6.72 //
tathāpi praṣṭum ichāmi tat samādeṣṭum arhasi /
ekaḥ kālagato devaputraḥ svargāc cyuto gataḥ // Rm_6.73 //
ṣaṭsu lokeṣu sarvatra dṛśyate na mayā hy asau /
kutrāsau jāyate śāstar mayā na dṛśyate kvacit // Rm_6.74 //
tasyotpattiḥ kuha sthāne tat samādeṣṭum arhasi /
itīndravacanaiḥ śrutvā sa saṃbuddho munīśvaraḥ // Rm_6.75 //
tasya puṇyātmanaḥ sthānaṃ iṃdrāya samacakṣatac /
kauśika tuṣito nāma lokadhātuḥ prasiddhitaḥ // Rm_6.76 //
tatrāsau modate devo gatvā triśaraṇaṃ cyutaḥ /
ityādiṣṭaṃa munīndreṇa śrutvā sa tridaśādhipaḥ // Rm_6.77 //
vismitaḥ suprasannātmā praṇatvaivaṃm udānayat /
aho buddham aho dharmam aho saṃghaṃ śubhaṃkaraṃ // Rm_6.78 //
yat saṃśaraṇamātre 'pi satvā yānti śubhālayaṃ /
ye buddhaṃ śaraṇaṃ yānti na te gachaṃti durgatiṃ // Rm_6.79 //
prahāya pātakān sarvān divyalokam upāsate /
ye dharmaṃ śaraṇaṃ yānti na te gachaṃti durgatiṃ /
prahāya mānuṣān kāyān divyān kāyān upāsate // Rm_6.80 //
ye saṃghaṃ śaraṇaṃ yānti na te gachanti durgatiṃ /
prahāya sarvaduḥkhāni divyasaukhyāny upāsate // Rm_6.81 //
dhanyās te puruṣā bhadrāḥ saṃbodhipadagāminaḥ /
ye saṃsmṛtvā triratnāni vrajanti maraṇaṃ dhruvaṃ // Rm_6.82 //
athāsau bhagavāñ chrutvā śakreṇaivaṃ subhāṣitaṃ /
tathānuvarṇayan prāha kauśikaṃ taṃ surādhipaṃ // Rm_6.83 //
evam etad dhi devendra yathaivaṃ tvaṃ prabhāṣase /
(Rm 83)
dhanyās te puruṣā bhadrā triratnaṃ bhajaṃti ye // Rm_6.84 //
ye buddhaṃ śaraṇaṃ yānti na te gachanti durgatiṃ /
kleśavairīṃ vinirjitya saṃbodhiṃ samavāpnuyuḥ // Rm_6.85 //
ye dharmaṃ śaraṇaṃ yānti na te gachanti durgatiṃ /
māradharmavinirmuktā bodhidharmān avāpnuyuḥ /
ye saṃghaṃ śaraṇaṃ yāṃti na te gachaṃti durgatiṃ /
pātakebhyo vinirmuktāḥ saṃprayānti sukhāvatīṃ // Rm_6.86 //
na bhajanti munīndraṃ ye te bhramaṃti bhavārṇave /
saṃbodhimārgato bhraṣṭā naṣṭā gachanti durgatiṃ // Rm_6.87 //
ye śṛṇvaṃti na saddharmaṃ te kleśaparidāhitāḥ /
māradharmaratā duṣṭāḥ praṇaṣṭā yāṃti durgatiṃ /
na mānayaṃti ye saṃghaṃ na te jānaṃti sadgatiṃ /
sadā duḥkhābhisaṃtaptā bhraṣṭā gachaṃti durgatiṃ /
nindanti ye triratnāni te duṣṭā mārapākṣikāḥ /
naiva caraṃti sanmārge vinaṣṭā yaṃti durgatiṃ /
tasmād ye mānavāḥ santo vāṃchanti sadgatiṃ sadā /
taiḥ saṃsmṛtvā triratnānāṃ karttavyaṃ śaraṇaṃ mudā // Rm_6.88 //
ye smaranti triratnānāṃ na te gachaṃti durgatiṃ /
prahāya pātakān sarvāñ śīghraṃ yānti sukhāvatīṃ // Rm_6.89 //
sukhāvatyāṃ jinendrasya dharmaṃ śrutvānumoditāḥ /
bodhicittaṃ samāsādya caranti bodhicārikāṃ // Rm_6.90 //
tatas tāḥ kramataḥ pūryya saṃvṛttipāram āgatāḥ /
paramārthacarīṃ prāpya nirvṛttiṃ samavāpnuyuḥ // Rm_6.91 //
idaṃ hi bodhimārgānāṃ vījaṃ vijñāya kauśika /
triratnasmaraṇaṃ nityaṃ karttavyaṃ bodhivāṃchibhiḥ // Rm_6.92 //
kadāpi naiva moktavyaṃ triratnasmaraṇaṃ sadā /
gatvā ca śaraṇaṃ teṣāṃ triratnānāṃ samācara // Rm_6.93 //
evaṃ tena munīndreṇa samādiṣṭaṃ sa kauśikaḥ /
śrutvaivam ity anujñāya prābhyanandat prasāditaḥ // Rm_6.94 //
tato 'sau bhagavantaṃ taṃ natvā sa racitāṃjaliḥ /
tridhā pradakṣiṇīkṛtya punar natvā divaṃ yayau // Rm_6.95 //
(Rm 84)
tato devapure gatvā sudharmamaṃdire sthitaḥ /
devalokān samāmaṃtrya tat pravṛttaṃ samabravīt // Rm_6.96 //
bho bho devagaṇāḥ sarve śṛṇudhvaṃ tat samāhitaḥ /
yad adbhutaṃ mahāpuṇyaṃ saṃbodhihetum ucyate // Rm_6.97 //
dharmatā khalu devānāṃ ye ye devā hi nākataḥ /
cyutās te te prayānty adho na tūrddhvaṃ yānti ke cana // Rm_6.98 //
idānīṃ tu vrajeyus te ye devāḥ svargataś cyutāḥ /
triratnaśaraṇaṃ kṛtvorddhvagatiṃ na tv adhogatiṃ // Rm_6.99 //
dṛśyatām amuko devaputras triśaraṇaṃ gataḥ /
svargāc cyutvā samutpannas tuṣite 'sau pramodate // Rm_6.100 //
yūyam api ca tad dṛṣṭvā triratnānāṃ samāhitāḥ /
gatvā ca śaraṇaṃ nityaṃ smṛtvā bhajadhvam ādarāt // Rm_6.101 //
tato yūyaṃ na yāyāta durgatiṣu kadā cana /
sadā divyasukhaṃ bhuktvā prayāsyatha sukhāvatīṃ // Rm_6.102 //
ye buddhe śaraṇaṃ yāṃti na te gachanti durgatiṃ /
kleśavairān vinirjitya saṃbodhipadam āpnuyuḥ // Rm_6.103 //
ye dharme śaraṇaṃ yānti na te gachanti durgatiṃ /
māradharmavinirmuktā buddhadharmāṇy avāpnuiyuḥ // Rm_6.104 //
ye saṃghe śaraṇaṃ gatvā na te gachanti durgatiṃ /
sarvapātakanirmuktā prayāsyaṃti sukhāvatīṃ // Rm_6.105 //
na bhajanti triratnaṃ ye te bhramanti bhavārṇave /
saddharmanindakā bhraṣṭā naṣṭā gachanti durgatiṃ // Rm_6.106 //
durgatiṣu bhramaṃtas te duḥkhāni vividhāni ca /
bhuktvā caranti duṣṭāṃśā naiva gachaṃti sadgatiṃ // Rm_6.107 //
tad duḥkhaṃ hātum ichaṃti sukhaṃ prāptuṃ ca ye sadā /
te triratnaṃ sadā smṛtvā bhajaṃtāṃ śaraṇaṃ gatāḥ // Rm_6.108 //
tato vo maṃgalaṃ nityaṃ naiva yāyāta durgatiṃ /
sadgatim eva yāyāta saṃbodhim api lapsyatha // Rm_6.109 //
iti tena surendreṇa samādiṣṭaṃ hitārthinā /
śruRm 85)
sarvadānusmarantaś ca satkṛtyaivaṃ prabhejire // Rm_6.111 //
evaṃ devās tadā ye ye triratnaśaraṇaṃ gatāḥ /
te te svargād api cyutvā naivāgachann adhogatiṃ // Rm_6.112 //
tata ūrddhvaṃ samudgamya prāgachaṃs tuṣitālaye /
triratnaśaraṇaṃ yātā maitreyaṃ samupāśrayan // Rm_6.113 //
tathā śakraś ca tān sarvān maitreyasamupāśritān /
dṛṣṭvānumodanāṃ kurvan prābhyanandat suraiḥ saha // Rm_6.114 //
iti me guruṇā khyātaṃ tathā te vakṣyate mayā /
evaṃ matvā mahārāja triratnaśaraṇaṃ vraja // Rm_6.115 //
tatas te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ /
kramād bodhicarīḥ prāpya saṃbodhipadam āpnuyāḥ // Rm_6.116 //
prajāś cāpi mahārāja bodhayitvā prayatnataḥ /
triratnaśaraṇe sthāpya tvayā dharmapravṛddhaye // Rm_6.117 //
ity evam upaguptena samādiṣṭaṃ subhāṣitaṃ /
śrutvā rājā tathety evaṃ prānvamodat sapārṣadaḥ // Rm_6.118 //
ye puṇyaprāptukāmās tad idam avirataṃ sūkarīkāvadānaṃ /
śṛṇvanti śravayanti pramuditamanasā durgatiṃ te na yānti /
nirjitya kleśasaṃghāṃs triguṇahitakarā bodhicaryyānuraktā /
maitreyaṃ bodhisatvaṃ tuṣitabhuvanāgāḥ saṃbhajanti prakāmaṃ // Rm_6.119 //
++ iti ratnāvadānamālāyāṃ sūkaryyavadānaṃ samāptaṃ ++
(Rm 86)
VII Vapuṣmatkumārāvadāna
athaśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā /
upaguptaṃ guruṃ natvā punar evam abhāṣata // Rm_7.1 //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
sarvasatvahitārthāya tat samādeṣṭum arhasi // Rm_7.2 //
iti saṃprārthite tena rājñāśokena bhūbhujā /
upagupto yatiś cāsau dṛṣṭvā taṃ nṛpam abravīt // Rm_7.3 //
sādhu rājan samādhāya śrūyatāṃ puṇyavṛddhaye /
yathā me guruṇā khyātaṃ tathā te vakṣyate mayā // Rm_7.4 //
purāsīd bhagavān buddhaḥ śrīghanaḥ śakyakeśarī /
sarvavidyāguṇācāryyas traidhātukavināyakaḥ // Rm_7.5 //
sugato 'rhan mahābhijño dharmarājas tathāgataḥ /
jinaḥ samantabhadrāṃśaś caturbrahmavihārakaḥ // Rm_7.6 //
sa ekasamaye tatra kapilākhye purottame /
nyagrodhāramake ramye vyaharac chrāvakaiḥ saha // Rm_7.7 //
tasmiṃś ca samaye tatra dharmmaṃ śrotuṃ samāgatāḥ /
devāsuramahārājā yakṣagaṃdharvakinnarāḥ // Rm_7.8 //
garuḍā nāgarājāś ca siddhavidyādharā grahāḥ /
yogino yatayaś cāpi munayo brahmacāriṇaḥ // Rm_7.9 //
rājānaḥ kṣatriyāś cāpi vaiśyāmātyāś ca maṃtriṇaḥ /
śreṣṭhinaḥ sārthavāhāś ca paurā jānapadā api // Rm_7.10 //
evam anye 'pi satvāś ca ye saddharmaguṇavāṃchinaḥ /
te sarve samupāgatya vaṃditvā taṃ munīśvaraṃ // Rm_7.11 //
pūjayitvā puraskṛtya parivṛtya samantataḥ /
kṛtāṃjalipuṭo dharmaṃ śrotuṃ samupatasthire // Rm_7.12 //
athāsau bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān dharmakāṃkṣiṇaḥ /
ādimadhyāṃtakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_7.13 //
taṃ ca dharmāmṛtaṃ pītvā sarve te saṃpramoditāḥ /
(Rm 87)
satkṛtya śraddhayā nityaṃ bhajanta upatasthire // Rm_7.14 //
bhagavāṃś ca tathā nityaṃ sarvasatvahitārthataḥ /
saddharmadeśanāṃ kṛtvā vyaharat sāṃghikaiḥ saha // Rm_7.15 //
tasmiṃś ca samaye tatra pure kapilavastuni /
āsīc chākyo mahāsādhur mahābhogo mahādhanaḥ // Rm_7.16 //
tena kalatram ānītaṃ svakulasadṛśāt kulāt /
tayā sa kāntayā sārddhaṃ rarāma paricārayan // Rm_7.17 //
tasyaivaṃ ramamāṇasya sā bhāryāsīt sugarbhiṇī /
tato 'sau samaye 'sūta dārakaṃ divyasuṃdaraṃ // Rm_7.18 //
martyātikrāntavarṇābhaṃ divyakalpasuvarṇitaṃ /
sūkṣmachaviṃ subhadrāṃgaṃ gauravarṇaṃ manoharaṃ // Rm_7.19 //
maheśākhyaṃ manāpaṃ ca darśanīyaṃ prasādikaṃ /
abhirūpaṃ supuṣṭāṃgaṃ sarvalakṣaṇamaṇḍitaṃ // Rm_7.20 //
tatrāsau janako dṛṣṭvā dārakaṃ taṃ subhadrikaṃ /
moditaḥ sahasā jñātiṃ samāhūyābravīt tathā // Rm_7.21 //
bhavantaḥ paśyatāṃ putro mamāyaṃ divyasuṃdaraḥ /
asya jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ pracakṣyatāṃ // Rm_7.22 //
iti tenoditaṃ śrutvā jñātayas te sasaṃmatāḥ /
dṛṣṭvā taṃ vālakaṃ divyaṃ kalyavarṇaṃ susuṃdaraṃ // Rm_7.23 //
saṃmīlya saṃmataṃ kṛtvā dṛṣṭvā tasyāṅgalakṣaṇaṃ /
kṛtvā jātimahaṃ nāma sthāpituṃ saṃvabhāṣire /
yad ayaṃ dārako divyavapuḥ kalyātisuṃdaraḥ /
tasmād bhavatu nāmnāyaṃ vapusmān iti viśrutaḥ /
iti saṃbhāṣaṇāṃ kṛtvā sarve te jñātivargikāḥ // Rm_7.24 //
purastāt tasya śākyasya gatvā caivaṃ vabhāṣire /
yad ayaṃ bhavataḥ putro divyavapur guṇānvitaḥ // Rm_7.25 //
tasmād bhavatu nāmnāyaṃ vapuṣmān iti viśrutaḥ /
tatheti samabhikhyāya pitrā sa suta ātmajaḥ // Rm_7.26 //
aṣṭābhya upamātṛbhya upanyasto 'bhipālane /
tato 'sau dārakas tābhir dhātrībhir upacāraṇaiḥ // Rm_7.27 //
(Rm 88)
pālito varddhitaḥ puṣṭa āsīt padmaṃ yathā hrade /
kramāt pravarddhitaś cāsau kumāro 'bhūd yadā tataḥ // Rm_7.28 //
tadā suhṛtsahāyaiś ca sārddhaṃ krīḍitum ācarat /
yatra yatra vapuṣmān sa cakrāma bhuvi saṃcaraṃ // Rm_7.29 //
tatra tatrābhavan medhyā bhūpradeśāḥ samaṃtataḥ /
evaṃvidhamahāpuṇyamaheśākhyaḥ śivāśayaḥ // Rm_7.30 //
kāruṇiko mahāśrāddhaḥ svaparātmahitārthabhṛt /
dharmakāmaḥ subhadrātmā pūjyo mānyo jitendriyaḥ // Rm_7.31 //
abhivādyaḥ kumāro 'pi vapuṣmān sa vyarājata /
tataḥ karmavipākena preryyamānaḥ kumārakaḥ // Rm_7.32 //
sa vapuṣmān suhṛtsaṃghaiḥ sārddhaṃ puro viniryayau /
tato 'sau jetakāraṇyaṃ dūrād dṛṣṭvā pramoditaḥ // Rm_7.33 //
ramituṃ tatra mahodyāne sahasā samupācarat /
tataḥ samupaviṣṭo 'sau dṛṣṭvodyānaṃ pramoditaḥ // Rm_7.34 //
śāntarūpān yatīn paśyan vihāre harṣito 'viśat /
tatrāsau bhagavantaṃ taṃ dadarśa samitisthitaṃ // Rm_7.35 //
dvātriṃśallakṣaṇāśītivyañjanaparimaṇḍitaṃ /
vyāmābhālaṃkṛtaṃ kāmyaṃ śatasūryyādhikaprabhaṃ // Rm_7.36 //
samaṃtabhadrarūpaṃ ca ratnāṃgam iva jaṃgamaṃ /
dṛṣṭvāsau suprasannātmā samupetya purogataḥ // Rm_7.37 //
pādau tasya muner natvā dharmaṃ śrotum upāviśat /
athāsau bhagavān dṛṣṭvā tasya cittaṃ viśodhitaṃ // Rm_7.38 //
aryyasatyāni mārgaṃ ca dideśa bodhisādhanaṃ /
tac chrutvā sugatoditaṃ vapuṣmān sa praharṣitaḥ // Rm_7.39 //
bhavābhisaraṇodvignaḥ saddharmaguṇam aichata /
bhitvā sa jñānavajreṇa satkāyadṛṣṭiparvataṃ // Rm_7.40 //
śrotāpattiphalaṃ labdhvā dṛṣṭasatyo 'bhavat sudhīḥ /
saṃsāraṃ cāsthiraṃ matvā bhavabhogyasunispṛhaḥ // Rm_7.41 //
pravrajyāṃ caritum aichat svākhyāte sugatāśrame /
tato 'sau purato gatvā munīndrasya kṛtāṃjaliḥ // Rm_7.42 //
pādau natvā prasannāsyaḥ pravrajyāṃ samayācata // Rm_7.43 //
namas te bhagavañ chāstaḥ śaraṇaṃ bhavatāṃ vraje /
(Rm 89)
tat pravrajyāvrataṃ dehi cariṣye brahmacārikāṃ // Rm_7.44 //
iti tenārthitaṃ dṛṣṭvā bhagavāṃs taṃ kumārakaṃ /
pravrajyācaraṇāraktaṃ matvā caivaṃ samabravīt // Rm_7.45 //
kumāra yadi te vāṃchā pravrajyācaraṇe 'sti hi /
pitror ādeśam āsādya prāgacha dāsyate tadā // Rm_7.46 //
iti śrutvā munīndrasya nirdeśaṃ tat tatheti saḥ /
naṃditaś caraṇau natvā svagṛhaṃ sahasāgataḥ // Rm_7.47 //
tato gṛhe samāsādya pitroś ca purataḥ sthitaḥ /
kṛtāṃjalipuṭo natvā vṛttāṃtaṃ samabhāṣata // Rm_7.48 //
adyāmba tāta saṃbuddho dṛśyate 'pūrvadarśanaḥ /
sarvalakṣaṇasaṃpūrṇo divyātikāntasuṃdaraḥ // Rm_7.49 //
saṃsthitaḥ parṣadāṃ madhye bhāṣati dharmam uttamaṃ /
apūrvaṃ śrūyate tasya subhāṣitavaco'mṛtaṃ // Rm_7.50 //
tatsubhāṣitasudhāṃ pītvā cittaṃ me tṛpyate na hi /
bhūyas tad amṛtaṃ pātuṃ vratam ichāmi sāṃprataṃ // Rm_7.51 //
anye 'pi bahavo dṛṣṭvā bhikṣavo brahmacāriṇaḥ // Rm_7.52 //
śāntaśīlāḥ śubhātmāno dayākāruṇyamānasāḥ /
tat sabhāgavrataṃ cartum ichāmi khalu sāṃprataṃ // Rm_7.53 //
tad anujñāṃ pradattaṃ me kṛpāsti yadi vāṃ mayi /
evaṃ tasya svaputrasya vacanaṃ vajrasannibhaṃ // Rm_7.54 //
tau mātāpitarau śrutvā mūrchitau petatur bhuvi /
tataḥ putraprayatnena cetanāṃ prāpya tau punaḥ // Rm_7.55 //
pariṣvajya svakaṃ putraṃ tam evaṃ paryyadevatāṃ /
hā putra katham ajño 'si hātmaja vallabho 'si naḥ // Rm_7.56 //
hā suta vaṃcyase kena hā tāta kiṃ nu vāṃchasi /
hā jīva katham ekānte tyaktvāsmān kva nu yāsyase // Rm_7.57 //
nandanaḥ supriyāś cāsi kena duḥkhena yāsyase /
kiṃcid duḥkhaṃ na te dattaṃ asmābhir vā kadā cana // Rm_7.58 //
kutaḥ kiṃ jāyate duḥkhaṃ tad vadasva yadīhasi /
ity evaṃ paridevitvā pitāsau cetasātmajaṃ // Rm_7.59 //
(Rm 90)
nivārayan pravaṃdhena bodhayituṃ samabravīt /
tvaṃ kumāra vayastho 'si sukomalaḥ sukhaidhitaḥ // Rm_7.60 //
śītatāpāsahiṣṇuś ca yathechābhogyasaṃrataḥ /
kiṃcid duḥkhānabhijñas tvaṃ tat kathaṃ pravrajeḥ suta // Rm_7.61 //
pravrajito gṛhaṃ tyaktvā bahirdeśe vases sadā /
cīvaraprāvṛtaḥ piṇḍaṃ yācitvā svayam āhareḥ // Rm_7.62 //
anekajantusaṃcāre vane 'raṇye kathaṃ vaseḥ /
jaṃgale durgame naikacaurākīrṇe kathaṃ careḥ // Rm_7.63 //
ekākī ca kathaṃ tiṣṭher vṛkṣamūle ca nirjane /
śmaśāne saṃsthitaḥ paśyan mṛtakānto traseḥ kathaṃ // Rm_7.64 //
śayithāś ca kathaṃ śūnye gṛhe bhūtanivāsite /
evaṃ suduṣkarīṃ caryyāṃ carituṃ katham ichasi // Rm_7.65 //
tat pravrajyāvrate cittaṃ mā kṛthās tvaṃ nivarttaya /
iti madvacanaṃ śrutvā gṛhe sthitvā sukhaṃ rama // Rm_7.66 //
nityaṃ pravrajatāṃ duḥkhaṃ kiṃ siddhaṃ duḥkhacaryyayā /
dharme vaṃchāsti cet putra gṛhe sthitvā cara vrataṃ // Rm_7.67 //
śṛṇvaṃś ca dharmaśāstrāṇi śrāvayaṃś ca bahūñ janān /
dānaṃ kṛtvā viśuddhātmā triratnaṃ satataṃ bhaja // Rm_7.68 //
yasya kiṃcid gṛhe nāsti jñātir vaṃdhuś ca kaścana /
nāpi mitragatiś cāpi pravrajyā tasya yujyate /
kiṃ tava setsyate putra pravrajyāṃ pākuniṣṭhayā /
sarvathā tyaja tadvāṃchā gṛhe dharmaṃ sukhaṃ cara /
iti pitroditaṃ śrutvā vapuṣmān sa viśaṃkitaḥ // Rm_7.69 //
pitroḥ pādān punar natvā pratyuvāca prabodhayan /
satyaṃ tāta gṛhe saukhyaṃ dharmāṇāṃ caram uttamaṃ // Rm_7.70 //
saṃpado 'pi samṛddhās te kāmabhogyaṃ mahatsukhaṃ /
gṛhe parigrahāḥ poṣyās tad arthaṃ dhanam arjayet // Rm_7.71 //
(Rm 91)
arjane hi mahatkaṣṭaṃ rakṣaṇe 'pi prayatnatā /
aneke saṃpado 'pāyā rājāgnyudakataskarāḥ // Rm_7.72 //
kṣaṇād dhareyur ākṛṣya tad duḥkhaṃ sahituṃ kathaṃ /
saṃpado 'nte vipattiḥ syāt kasya saṃpadviniścalā // Rm_7.73 //
vipattau hīyate dhairyyam adhairyyāt kleśito bhavet /
kleśito doṣam āpnoti tadā puṇye matiḥ kutaḥ // Rm_7.74 //
apuṇye kupitā lakṣmir naivāśraye gamiṣyati /
lakṣmīvirahite gehe kuto dharmasya gocaraṃ // Rm_7.75 //
saṃpattau tu labhen mānaṃ mānād dhi jāyate madaḥ /
madād pramādito dharme tadā dharmo gṛhe kutaḥ // Rm_7.76 //
adharmāt kāmabhogyaṃ tu kevalaṃ pāpasādhanaṃ /
kāmārthe kleśitā lokāḥ kāmārthe duḥkhabhāginaḥ // Rm_7.77 //
kāmārthe pratihanyante tena kāme sukhaṃ kathaṃ /
saṃty evaṃ tāta sarvatra bhayāni vividhāni hi // Rm_7.78 //
traidhātukabhavasthānāṃ kasya nāsti bhayaṃ kuha /
daivāt sarvatra jāyante duḥkhāni ca sukhāni ca // Rm_7.79 //
kleśacittasamutthāni duḥkhāni ca bhayāni ca /
yatra yatrāpi saṃyāti kleśitātmā sukhechayā // Rm_7.80 //
tatra tatrāpi karmotthair duḥkhair bhayaiś ca hanyate /
yatra yatrāpi saṃyāti dharmacitto hitechayā /
tatra tatrāpi sarvatra nirbhayaś carate sukhaṃ /
yal lokānāṃ bhayasthānaṃ tatraiva ramate yatiḥ /
vivikte nirjane 'raṇye vṛkṣamūle guhāsu ca // Rm_7.81 //
śūnyagehe śmaśāne 'pi sukhaṃ dhyātvā yatir vaset /
svadharmai rakṣito yogī saṃyatātmā kuto bhayaḥ // Rm_7.82 //
kim eva vahuvādena nirvāṇārthimano mama /
tan nirvātuṃ svadehe 'pi nirapekṣaḥ parivraje // Rm_7.83 //
tad anujñāṃ pradattaṃ me pravrajyāvratasādhane /
yadi na dīyate 'nujñā mariṣye 'haṃ na saṃśayaḥ // Rm_7.84 //
iti tasyātmajasyaivaṃ nirvandhavacanaṃ pitā /
(Rm 92)
śrutvā viyogaduḥkhārttaḥ punas taṃ sutam abravīt // Rm_7.85 //
mā putra sahasā kārṣī maraṇābhilāṣitaṃ manaḥ /
sarvathāpy anivarttī tvam avaśyaṃ ced gamiṣyasi // Rm_7.86 //
yad ichasi vrataṃ kartuṃ saddharmārthimanas tava /
pravraja śraddhayā putra svākhyāte buddhaśāsane // Rm_7.87 //
evaṃ bharttroditaṃ śrutvā tan mātā mūrchitāpatat /
cirāt sā cetanāṃ prāptā rudantī cāvadat sutaṃ // Rm_7.88 //
hā putra katham ekānte māṃ vihāya kva yāsyasi /
hā me jīvo 'si kiṃ paśyaṃ pravrajituṃ samīhasi // Rm_7.89 //
kiṃcid duḥkhaṃ na te dattaṃ mayāmvāyā kadā cana /
kena duḥkhena te cittaṃ pravrajituṃ samichati // Rm_7.90 //
pravrajyā śobhate putra vṛddhatve vā daridrite /
tvaṃ tu dahara ityaś ca tat pravrajyāṃ careḥ kathaṃ // Rm_7.91 //
yāvac ca jivitaṃ me 'sti tāvan mā gāḥ suta kvacit /
yāvac cāsti gṛhe saṃpat tāvad bhuktvā sukhaṃ vasa // Rm_7.92 //
yadāhaṃ maraṇaṃ yātā yadā cāpattitā gṛhe /
jñātimitraparityaktas tadā vrajasva vāṃchayā // Rm_7.93 //
ity ukte 'pi tayoḥ pitror udator vighnaśaṃkitaḥ /
pādāṃ natvā vapuṣmān sa sahasā niryayau gṛhāt // Rm_7.94 //
tato veṇuvanaṃ gatvā praṇamya munim ādarāt /
kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā pravrajyāṃ samayācata // Rm_7.95 //
pitṛprāptābhyanujño 'haṃ nātha sāṃpratam āgataḥ /
tat pravrajyāṃ vrataṃ dehi paṃcaśikṣāpadāni ca // Rm_7.96 //
upasampacchubhācāram anuśikṣāpadaṃ ca me /
brahmacaryyaṃ cariṣyāmi saṃbodhau kṛtaniścayaḥ // Rm_7.97 //
adyāgreṇa mahābuddha bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje /
sadharmasāṃghikānāṃ cṃ kāyavākcittabhaktitaḥ // Rm_7.98 //
ity ukte bhagavān dṛṣṭvā pṛṣṭvā hastena tac chiraḥ /
ehi bhikṣo kumāreti saṃvadaṃs taṃ samagrahīt // Rm_7.99 //
ehīti prokte sugatena muṇḍaḥ pātrī vapuṣmān sakaṣāyavāsāḥ /
(Rm 93)
sadyapraśāntendriya eva tasthau svarṇṇaprabho buddhamanorathena // Rm_7.100 //
saccittalabdhaḥ sa muneḥ prasādāt prayujyamāno vyaharat samādhau /
vyāyachamānaḥ khalu bodhimārge saṃbuddhadharme ghaṭamāna evaṃ // Rm_7.101 //
sarvaṃ ca saṃsāram anityatāhataṃ matvā ca traidhātugatiṃ vighātinīṃ /
kleśāṃś ca sarvān pravihāya saṃyataḥ sākṣād varo 'rhaṃ sa babhūva sāṃghikaḥ // Rm_7.102 //
suvītarāgaḥ samaloṣṭahema ākāśacittaśubhagaṃdhivāsī /
bhindann avidyāṃgam ivāṇḍakośaṃ prāptād abhijñāḥ pratisaṃvidaś ca // Rm_7.103 //
satkāralobheṣu parāṃmukhatvāt sa śakradevāsuramānuṣāṇāṃ /
pūjyaś ca mānyo 'py abhivandanīyo babhūva sa brahmavihāracārī // Rm_7.104 //
atha te bhikṣavaḥ sarve taṃ dṛṣṭvā vismayānvitāḥ /
bhagavantaṃ praṇamyaivaṃ paprachus tasya karmatāṃ // Rm_7.105 //
kenāyaṃ karmaṇā nātha vapuṣmān atisuṃdaraḥ /
pravrajya sahasārhatvaṃ prāpto bhavati cātmavit // Rm_7.106 //
iti pṛṣṭe ca tair nātho bhagavāṃs tān samabravīt /
bhikṣavaḥ śrūyatāṃ vakṣye tasya ca karma yat kṛtaṃ // Rm_7.107 //
etena yat kṛtaṃ karma tat kenānyena bhokṣyate /
yenaiva yat kṛtaṃ karma tenaiva tad dhi bhujyate // Rm_7.108 //
puraikanavate kalpe vipaśvī nāma sarvavit /
samudapādi loke 'rhan dharmarājas tathāgataḥ // Rm_7.109 //
vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato bhadrakṛj jinaḥ /
sarvajño 'nuttaro nāthaḥ puruṣadamyasārathiḥ // Rm_7.110 //
śāstā traidhātukasthānāṃ vināyako guṇākaraḥ /
saddharmaratnadāta sa bhagavān puṇyabhāskaraḥ // Rm_7.111 //
purīṃ vaṃdhumato rājño rājadhānīm upāśrayan /
sārddhaṃ bhikṣugaṇaiḥ śiṣyai bodhisatvagaṇair api // Rm_7.112 //
hitāya sarvasatvānāṃ dideśa dharmam uttamaṃ /
ādimadhyāṃtakalyāṇaṃ bodhicaryyānusārikaṃ // Rm_7.113 //
tataḥ sa buddhakāryyāṇi kṛtvā sarvāṇy aśeṣataḥ /
nirvāṇam āyayau śānto vahnir ivendhanakṣayāt // Rm_7.114 //
tato vandhumatā rājñā tat tanuḥ saṃskṛto 'gninā /
(Rm 94)
taddhātūś ca samāropya stūpa uccair mahān kṛtaḥ // Rm_7.115 //
tatra ratnamaye stūpe sadvidhāne pratiṣṭhite /
nityasatkārapūjābhiḥ kāritaṃ ca mahotsavaṃ // Rm_7.116 //
saṃgītivādyanṛtyaiś ca mahānaṃdapracāribhiḥ /
kārayitvā mahotsāhaṃ sthāpitaṃ sumahanmahaḥ // Rm_7.117 //
ekasmin divase tatra pumān eko daridritaḥ /
tanmahāṃte dine 'nyasmiṃ stāpāṃgaṇam upāviśat // Rm_7.118 //
tatra stūpāṅgaṇe cāsau praviṣṭaḥ samalokayat /
mlānībhūtāni puṣpāṇi prakīrṇṇāni samaṃtataḥ // Rm_7.119 //
tāni nirmālyapuṣpāṇi vikīrṇṇāni samaṃtataḥ /
glānībhūtāny aśuddhāni dṛṣṭvā caivaṃ vyacintayat /
ayaṃ caityo munīndrasya vipaścino guṇāṃbudheḥ // Rm_7.120 //
dhāturatnamayastūpaḥ sarvalokābhiḥ pūjitaḥ /
etan nirmālyapuṣpais tu mlānitaiḥ pavaneritaiḥ // Rm_7.121 //
ākīrṇo malinībhūto hy aśuddheḥ syād aśobhitaḥ /
tasmād etāni puṣpāṇi nirmālyāni samaṃtataḥ // Rm_7.122 //
apanīya viśuddhāya mārjayeyam iha drutaṃ // Rm_7.123 //
iti dhyātvā daridro 'sau nirmālyāny apanīya vai // Rm_7.124 //
saṃmārja nyāsamamārkṣī stūpāṃgaṇaṃ samaṃtataḥ /
tataḥ stūpāṃgaṇaṃ sarvaṃ virajaṃ pariśodhitaṃ /
dṛṣṭvā prasannacitto 'sau natvaivaṃ praṇidhiṃ dadhe /
yan mayātra jinastūpe nirmālyāny apanīya vai /
saṃmṛjya śobhanaṃ kṛtvā kuśalaṃ samupārjitaṃ /
anena kuśalenāhaṃ sadā durgatimocitaḥ // Rm_7.125 //
evaṃvidhaguṇajñānalābhi bhūyāsam ātmavit /
evaṃvidhaṃ ca śāstāraṃ saṃbuddhaṃ jñānabhāskaraṃ // Rm_7.126 //
ārāgayaṃ samāśritya labheyaṃ saugatiṃ gatiṃ /
praṇidhānaṃ tathā dhṛtvā nityam evam upāśrayan // Rm_7.127 //
tatstūpe śaraṇaṃ gatvā bhaje ratnatrayaṃ sadā /
bhikṣavaḥ kiṃ nu manyadhve yo puruṣaḥ daridrikaḥ // Rm_7.128 //
(Rm 95)
ayam eva vapuṣmān sa jñeyo hi nānyathā khalu /
yat stūpāṃgaṇaṃ tena saṃbuddhaguṇabhāvinā // Rm_7.129 //
samantataḥ susaṃmṛjya pariśuddhīkṛtaṃ tadā /
tena puṇyavipākena jāta āḍhyakule 'dhunā // Rm_7.130 //
divyābhisundaraḥ kāntaḥ sa vapuṣmān bhavaty ayaṃ /
yat praṇidhiḥ kṛtaḥ stūpe natvā tena sucetasā // Rm_7.131 //
tena me śāsane 'py adya pravrajyārhan bhavaty ayaṃ /
ārāgitas tathārhañ ca saṃbuddhaḥ sugato jinaḥ // Rm_7.132 //
anena bhikṣuṇā bodhiprāptena brahmacāriṇā /
ity evaṃ karma jānīta sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ bhave // Rm_7.133 //
yenaiva yat kṛtaṃ karma tenaiva tat phalaṃ gataṃ /
na naśyanti hi karmāṇi kalpakoṭiśatair api // Rm_7.134 //
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalaṃti khalu dehināṃ /
abhuktaṃ kṣīyate naiva karma kvāpi kathaṃ cana // Rm_7.135 //
nāgnibhir dahyate karma vāyubhiś ca na śuṣyate /
jalaiś ca klidyate nāpi kṣīyate nāpi bhūmiṣu // Rm_7.136 //
anyathāpi bhaven naiva karmaṇāṃ gatir ābhavaṃ /
śuklānāṃ śubhataiva syāt kṛṣṇānāṃ durgatis sadā // Rm_7.137 //
miśritā miśritānaṃ tu bhujyaṃte sarvajantubhiḥ /
tasmād apāsya kṛṣṇāni karmāṇi miśritāni ca // Rm_7.138 //
caraṇīyāṃ śubheṣv eva karmasu sukhavāṃchibhiḥ /
tatheti bhikṣavaḥ sarve te ca lokāḥ sabhāśritāḥ // Rm_7.139 //
buddhavāco 'mṛtaṃ pītvā nananduḥ śubhakāminaḥ /
evam etan mahārāja śrutaṃ me gurubhāṣitaṃ // Rm_7.140 //
evaṃ śrutvā tvayāpy evaṃ karttavyaṃ puṇyam eva hi /
puṇyam eva bhavet trātā suhṛn mitraṃ hitaṃkaraḥ // Rm_7.141 //
nānyaḥ kaścid ihāmutra vidyate bhavacāriṇāṃ /
tasmāt puṇyaṃ svayaṃ śrutvā karttavyam ādarāt sadā // Rm_7.142 //
prajāś ca śrāvayitvaivaṃ puṇye saṃsthāpaya sadā /
ity evaṃ guruṇādiṣṭaṃ upaguptena bhikṣuṇā // Rm_7.143 //
śrutvā rājā janaiḥ sārddhaṃ tatheti prābhyanaṃdata /
(Rm 96)
śṛṇvanti ye śrāvayantīha yaś ca vapuṣmato 'daḥ prathitāvadānaṃ /
te kleśanirmuktaviśuddhacittāḥ prayānti nūnaṃ sugatālayeṣu // Rm_7.144 //
++ iti ratnāvadānamālāyāṃ vapuṣmatāvadānaṃ nāma samāptam ++
(Rm 97)
VIII Praśnottarāvadāna
athāśoko mahīpālaḥ saṃbuddhaguṇalālasaḥ /
upaguptaṃ guruṃ natvā prāṃjaliś caivam abravīt // Rm_8.1 //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
yathā te guruṇādiṣṭaṃ tathā me khyātum arhasi // Rm_8.2 //
iti tena narendreṇa pṛṣṭe 'sau ca jināṃśajaḥ /
upagupto yatir bhūyas taṃ nṛpeśam abhāṣata // Rm_8.3 //
śṛṇu rājaṃs tathā vakṣye yathā me guruṇoditaṃ /
śrutvā ca bhavatāpy evaṃ karttavyaṃ dharmasādhanaṃ // Rm_8.4 //
puraikasamaye cāsau śākyasiṃhos dayākaraḥ /
sarvajñaḥ sugato nāthaḥ śāstā traidhātukādhipaḥ // Rm_8.5 //
sarvavidyādhipo buddhaḥ ṣaḍabhijño munīśvaraḥ /
mārajiṣṇur vinetārhaṃ dharmarājas tathā