Bổn Sanh Bảo Man (Ratnamālāvadāna)

devaputraḥ prasāditaḥ /
saṃbuddhasya guṇān smṛtvā punar evaṃ vyaciṃtayat // Rm_25.127 //
aho hy ahaṃ munīndrasya prasādād divi sāṃprataṃ /
jāto 'smi tan munīndrasya kuryāṃ saṃdarśanaṃ punaḥ // Rm_25.128 //
iti hi dūtapurvī sa devaputro viciṃtayan /
snātvā sugaṃdhiliptāṃgaṃ śuddhāmvarāvṛtaḥ sudhīḥ // Rm_25.129 //
maulikuṇḍalamālādi divyālaṃkārabhūṣitaḥ /
divyapūjopacārāṃ dhṛtvā devaṃ sahācarat // Rm_25.130 //
tasyām eva niśāyāṃ sa devaputraḥ suraiḥ saha /
avabhāsya prabhās tasmij jetāraṇye upācarat // Rm_25.131 //
tatrodyāne vihāre taṃ bhagavaṃtaṃ munīśvaraṃ /
ālokya sāṃjalir natvā purataḥ samupācarat // Rm_25.132 //
tatas taṃ śrīghanaṃ nāthaṃ samabhyarcya yathāvidhiḥ /
natvā pradakṣiṇīkṛtya sāṃjaliḥ samupāśrayat // Rm_25.133 //
atha sa bhagavāṃs tasya dṛṣṭvā cittaṃ viśodhitaṃ /
āryyasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // Rm_25.134 //
tad āryyadharmam ākarṇya devaputraḥ sa bodhitaḥ /
dharmaviśeṣam ājñāya dṛṣṭasatyo 'bhavaṃs tataḥ // Rm_25.135 //
satkāyadṛṣṭibhūmīndhraṃ viṃśatiśikharodgataṃ /
prabhitvā jñānavajreṇa saddharmaṃ sādhanotsukaḥ // Rm_25.136 //
pariśuddhāśayaḥ śrotaāpattiphalam āptavān /
śāstus tasya padau natvā sāṃjalir evam abravīt // Rm_25.137 //
bhagavann idam asmākaṃ gurubhir na kṛtaṃ khalu /
na mātrā nāpi pitrā vā na jñātimitravāṃdhavaiḥ // Rm_25.138 //
na ceṣṭair brāhmaṇair vāpi na cāpi pūrvapretakaiḥ /
na rājñā śramaṇaiś cānyair devair api kṛtaṃ khalu // Rm_25.139 //
yad asmākaṃ kṛtaṃ bhadraṃ bhavatāsthiśiroccayāḥ /
laṃghitā rudhirā cābdhir uchoṣitāś ca sāṃprataṃ // Rm_25.140 //
pihito pāpamārgaś ca svargamārgaś ca vaivṛtaḥ /
darśito mokṣamārgo 'pi tīrṇo duḥkhārṇavāpi ca // Rm_25.141 //
prasādād bhavatām adya prāptaṃ śuddheṃdriyaṃ mayā /
śāntam āryapadaṃ kāṃtaṃ saṃbodhiguṇasādhanaṃ // Rm_25.142 //
adya me saphalaṃ janma bhavatāṃ darśanād iha /
saddharmaśravaṇād adya buddhaputro 'smi sāṃprataṃ // Rm_25.143 //
ity uktvā dūtapurvī sa devaputraḥ pramoditaḥ /
tasya śāstur jagadvaṃdhoḥ pādau natvā kṛtāṃjaliḥ // Rm_25.144 //
tridhā pradakṣiṇīkṛtya samabhinaṃditāśayaḥ /
tato 'nujñāṃ samāsādya suraiḥ saha divaṃ yayau // Rm_25.145 //
(Rm 300)
tatra svarge sa samyātaḥ suramye svālaye sthitaḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvāramaṃ devaiḥ sahāvasat // Rm_25.146 //
tatra dṛṣṭvāvabhāsaṃ taṃ prasenajit sa kauśalaḥ /
vismitaḥ prātar utthāya vihāre samupācarat // Rm_25.147 //
tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā nṛpatiḥ sa pramoditaḥ /
natvā pradakṣiṇīkṛtya sāṃjaliḥ samupāśritaḥ // Rm_25.148 //
tataḥ sa nṛpa utthāya sūttarāsaṅgam udvahan /
jānubhyāṃ bhuvi saṃsthitvā prārthayat taṃ munīśvaraṃ // Rm_25.149 //
bhagavann atra niśāyāṃ ko bhavatāṃ samupāgataḥ /
tad bhavatāṃ samupādiśyā māṃ bodhayitum arhati // Rm_25.150 //
iti saṃprārthite rājñā bhagavān sa munīśvaraḥ /
nṛpatiṃ taṃ mahīpālaṃ samālokyaivam ādiśat // Rm_25.151 //
anyo na hi sa rājeṃdra yo 'dya rātrāv ihāgātaḥ /
api tu tāvako dūto devabhūtaḥ sa āgataḥ // Rm_25.152 //
ity ādiṣṭe munīndreṇa nṛpatiḥ sa savismayaḥ /
bhagavaṃtaṃ punar natvā tat karma paryapṛchataḥ // Rm_25.153 //
bhavan kiṃ kadā tena dūtena sukṛtaṃ kṛtaṃ /
yenāsau divi saṃjāto dṛṣṭasatyo bhavaty api // Rm_25.154 //
tad bhavān bhagavaṃc chāsta yat tena sukṛtaṃ kṛtaṃ /
tat sarvaṃ samupākhyāya bodhayitum anāśayaṃ // Rm_25.155 //
iti saṃprārthite rājñā bhagavān sa jagadguruḥ /
kauśalaṃ taṃ mahārājaṃ samālokyaivam ādiśat // Rm_25.156 //
śṛṇu rājan mahābhāga tena devena yat kṛtaṃ /
tad atra saṃpravakṣyāmi tava cittaprabodhane // Rm_25.157 //
yat tvayā preṣito dūto mayi rājagṛhe sthite /
yena saṃprārthitaṃ śrutvā tathā hy ahaṃ samāgataḥ // Rm_25.158 //
sa sādhus tāvako dūto mayā sārddham ihāgataḥ /
saddharmadeśanāṃ śrutvā śraddhābhaktisamanvitaḥ // Rm_25.159 //
triratnabhajanaṃ kṛtvā prācarac chāsane mama /
ālpāyuṣko hy asau bhadrī vihāre 'tra nivāsitaḥ // Rm_25.160 //
kāladharmābhisaṃyukte tyaktvā dehaṃ divaṃ yayau // Rm_25.161 //
sa hy asau tāvako dūto rātrāv adyeha bhāsayan /
mama saṃdarśanaṃ kartuṃ devalokaiḥ sahāgataḥ // Rm_25.162 //
mama pūjāṃ vidhāyāsau kṛtvā cāpi pradakṣiṇāṃ /
natvā sādaram āśritya saddharmaṃ śraddhayāśṛṇot // Rm_25.163 //
matsaddharmāmṛtaṃ pītvā dṛṣṭasatyaḥ pramoditaḥ /
natvā māṃ sa punaḥ svarge devalokaiḥ sahācarat // Rm_25.164 //
tatra sa svālaye ramye sthitvā devaiḥ sahāraman /
triratnabhajanaṃ kurvan prācaraṃ vasate sukhaṃ // Rm_25.165 //
etatpuṇyavipākena dūtaḥ sa tāvakaḥ kṛtī /
svarge saukhyaṃ ciraṃ bhuktvā kramād bodhim avāpsyati // Rm_25.166 //
(Rm 301)
evaṃ vijñāya rājeṃdra saṃsāre 'tra mahatsukhaṃ /
yadīchasi sadā bhadre caritavyaṃ tvayādarāt // Rm_25.167 //
bhadraṃ tu jāyate śīghraṃ triratnabhajanodyamāt /
tat triratnam upāśritya bhaja nityaṃ samāhitaḥ // Rm_25.168 //
triratne yat kṛtaṃ karmaṃ tan naiva kṣiṇuyā kvacit /
yāvad bodhipadaṃ dadyā evaṃ mahattaraṃ vṛṣaṃ // Rm_25.169 //
ye triratnaṃ bhajanty atra na te gachanti durgatiṃ /
sadaiva sadgatiṃ yānti bodhiṃ ca samavāpnuyuḥ // Rm_25.170 //
tisro hīmāḥ samākhyātā agrāḥ prajñaptayo nṛpa /
yatra kiṃ cit kṛtaṃ karma tadvipāko mahān smṛtāḥ // Rm_25.171 //
tadyathā katamās tisro agrāḥ prajñaptayaḥ smṛtāḥ /
triratne prakṛtā yās tā agrāḥ prajñaptayaḥ smṛtāḥ // Rm_25.172 //
tadyathā sarvasatvānāṃ traidhātukanivāsināṃ /
buddha eva mahān agro jyeṣṭhaḥ śreṣṭho varottamaḥ // Rm_25.173 //
ye buddhaśraddhayā bhaktyā prabhajaṃti prasāditāḥ /
sarve 'tyagraprasannās te jyeṣṭhāḥ śreṣṭhā varottamāḥ // Rm_25.174 //
tadagrābhiprasannānāṃ vipāko 'py agra uttamaḥ /
tathā dharmāś ca ye sarve saṃskṛtā vāpy asaṃkṛtāḥ // Rm_25.175 //
teṣām api ca sarveṣāṃ buddhadharmāgra ucyate /
tatra dharme prasannā ye te 'gre hi saṃprasannitāḥ /
tad agrābhiprasannānāṃ vipāko 'py agra ucyate // Rm_25.176 //
ye ca saṃghā gaṇās teṣāṃ buddhasaṃgho 'gra ucyate /
tatra saṃghe prasannā ye te 'gre 'bhisaṃprasādinaḥ // Rm_25.177 //
teṣām agraprasannānāṃ vipāko 'py agra ucyate /
etāḥ prajñaptayas tisro hy agrāḥ khyāto munīśvaraiḥ // Rm_25.178 //
tad atra śraddhayā rāja triratne saṃprasannadhīḥ /
satkāraiḥ samupāśritya bhaja nityaṃ samādarāt // Rm_25.179 //
etatpuṇyam asaṃkhyeyam aprameyaṃ mahattaraṃ /
sarvasatvamahāsaukhyaguṇasaṃpattidāyakaṃ // Rm_25.180 //
evaṃ matvā mahatpuṇyaṃ sarvān satvān prabodhayat /
triratnabhajanotsāhaiś cārayasva śubhe nṛpa // Rm_25.181 //
evaṃ te sarvadā bhadraṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ /
kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // Rm_25.182 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa nṛpatir mudā /
tatheti hi pratijñāya prābhyanaṃdat prasāditaḥ // Rm_25.183 //
tataḥ sa nṛpa utthāya natvā taṃ jagadīśvaraṃ /
mahānaṃdamahotsāhaiḥ svapuraṃ sajano yayau // Rm_25.184 //
tatra sa nṛpatī rājā prāsādatalam āśritaḥ /
sa maṃtripaurikān sarvān samāmaṃtryaivam ādiśat // Rm_25.185 //
maṃtriṇaḥ paurikāḥ sarve śṛṇudhvaṃ vacanaṃ mama /
(Rm 302)
yadi vāṃchāsti vo bhadre triratnaṃ bhajatādarat // Rm_25.186 //
yavad ayaṃ jagacchāstā viharaty atra sāṃghikaḥ /
tāvad asya munīndrasya bhajata sarvadotsavaiḥ // Rm_25.187 //
vihāre sarvadā gatvā śraddhayā samupāśritāḥ /
tat saddharmāmṛtaṃ pītvā mudā carata sadvṛtau // Rm_25.188 //
sarvāṃś ca saugatān bhikṣūn sarvopakaraṇair api /
satkṛtya śraddhayāmaṃtrya mānayadhvaṃ sadādarāt // Rm_25.189 //
etan me vacanaṃ śrutvā triratnaśaraṇaṃ gatāḥ /
saṃbodhipraṇidhānena carata bodhicārikāṃ // Rm_25.190 //
tathā te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ /
kramād bodhiṃ samāsādya labhata saugatiṃ gatiṃ // Rm_25.191 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te maṃtriṇo janāḥ /
sarve vīrādayo lokās tatheti pratiśuśruvuḥ // Rm_25.192 //
tadā sarve 'pi te lokāḥ saddharmasādhanodyatāḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā pracerire samoditāḥ // Rm_25.193 //
tadārabhya sadā tatra maṃgalaṃ nirupadravaṃ /
sarvatra sarvadāpy āsīt triratnasyānubhāvataḥ // Rm_25.194 //
iti me guruṇādiṣṭaṃ tathā te kathyate mayā /
tvam apy evaṃ sadā rājan triratnaṃ śaraṇaṃ gataḥ // Rm_25.195 //
saddharmaṃ samupāśritya cara nityaṃ sadā śubhe /
lokāś cāpi mahārāja bodhayitvā prayatnataḥ /
triratnaśaraṇe sthāpya pālanīyāḥ sadā tvayā // Rm_25.196 //
evaṃ te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ /
kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // Rm_25.197 //
iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūmipaḥ /
tathety abhyanumoditvā prābhyanaṃdat sapārṣadaḥ // Rm_25.198 //
dūtāvadānaṃ yad idaṃ mudā ye śṛṇvaṃti ye cāpi niśāmayanti /
te sarva evaṃ tridive vrajanti saṃbuddhaloke 'pi saranti cānte // Rm_25.199 //
++ iti śriratnāvadānatatve dūtāvadānaṃ samāptam ++
(Rm 303)
XXVI Tairthikāvadāna
athāśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā /
upaguptaṃ tam arhantaṃ praṇatvaivam abravīt // Rm_26.1 //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
tadyathā guruṇādiṣṭaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // Rm_26.2 //
iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā sa sugatātmajaḥ /
upagupto nareṃdraṃ taṃ samāmaṃtryaivam ādiśat // Rm_26.3 //
sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ /
tathātrāhaṃ pravakṣyāmi śrutvānumodanāṃ kuru // Rm_26.4 //
tadyathā bhagavāṃc chāstā śrīghano 'rhan munīśvaraḥ /
sarvajñaḥ sugato nātho dharmarājo vināyakaḥ // Rm_26.5 //
bhikṣubhiḥ śrāvakaiḥ sārddhaṃ tathā sarvaiś ca sāṃghikaiḥ /
tatraiva jetakodyāne vihāre vyaharat purā // Rm_26.6 //
tad dharmadeśanāṃ śrotuṃ sarve lokaiḥ samāgataiḥ /
devadānavagaṃdharvair yakṣakinnararākṣasaiḥ // Rm_26.7 //
siddhair vidyādharaiś cāpi nāgendrair garuḍair api /
lokapālaiḥ sasainyaiś ca brāhmaṇaiś ca maharṣibhiḥ // Rm_26.8 //
yogibhir yatibhiś cāpi nirgranthibhiś ca tāpasaiḥ /
rājabhiḥ kṣatriyaiś cāpi tathā rājakumārakaiḥ // Rm_26.9 //
vaiśyaiś ca maṃtribhiḥ śreṣṭhair gṛhasthaiś ca mahājanaiḥ /
vaṇigbhiḥ sārthavāhaiś ca śilpibhiḥ paurikair api // Rm_26.10 //
grāmyair jānapadaiś cāpi kārpaṭikais tathāparaiḥ /
triratnadarśanotsāhaiḥ saddharmaguṇavāṃchibhiḥ // Rm_26.11 //
satkṛto mānito nityaṃ pūjyamāno 'bhivaṃditaḥ /
sarvasatvahitārthena varṣaṃ dharmāmṛtaṃ sadā // Rm_26.12 //
tadā tatra pure rājā prasenajin nṛpādhipaḥ /
saṃbuddhaśāsanaṃ dhṛtvā triratnam abhajan mudā // Rm_26.13 //
tad dṛṣṭvā tīrthikāḥ sarve īrṣyāroṣāhatāśayāḥ /
saṃmīlya saugataṃ dharmaṃ pratikṣipyaivam abruvan // Rm_26.14 //
bhavanto yad ayaṃ buddhaḥ sarvajña ṛddhimān kṛtī /
tatsarvān imāṃ lokān svaṃ dharme saṃniyojayet // Rm_26.15 //
tadāsmadvacanaṃ śrotum apīchen nātra kaścana /
sarve naḥ śrāvakāś cāpi bhajeyuḥ sugataṃ jinaṃ // Rm_26.16 //
tadā sarve vayaṃ lokai niṃdyamānaḥ samaṃtataḥ /
katham atra cariṣyāmas tad anyatra caremahi // Rm_26.17 //
iti sarvair api prokte tīrthikopāsako dvijaḥ /
sarvāns tāns tīrthikaṃ dṛṣṭvā punar evam abhāṣata // Rm_26.18 //
(Rm 304)
bhavaṃto ma viṣīdatvaṃ kartuṃ arhati sarvathā /
tad upāyaṃ kariṣyāmi yenānyatra carej jinaḥ // Rm_26.19 //
iti tāns tīrthikān sarvān bodhayitvā sa durmatiḥ /
nṛpater antike gatvā sādaram evam abravīt // Rm_26.20 //
śṛṇu rājan mahābhāga yad dhitaṃ te tad ucyate /
tathā tvayā samādhāya caritavyaṃ sadādarāt // Rm_26.21 //
yad ayaṃ muṇḍito bhikṣuḥ kuladharmavināśakṛt /
jātidharmaparibhraṣṭaḥ saṃsāravṛttiniṃdakaḥ // Rm_26.22 //
māyāvī kutsitācāro duḥśīlo lokavaṃcakaḥ /
svayaṃ naṣṭaḥ parāṃś cāpi nāśayitum ihāgataḥ // Rm_26.23 //
tad asya darśanaṃ rājaṃ karttavyaṃ na kadā cana /
grahītavyaṃ na nāmāpi śrotavyaṃ nāpi tad vacaḥ // Rm_26.24 //
satkāraṃ na ca karttavyaṃ dātavyaṃ nāpi kiṃ cana /
āśrame 'pi na gantavyaṃ sthātavyaṃ na tadantike // Rm_26.25 //
darśanaṃ ye prakurvanti tasya bhikṣor durātmanaḥ /
te sarve narake yāyuḥ sadgatiṃ na kadā cana // Rm_26.26 //
ye ca śṛṇvanti tad vākyaṃ sarve te nilayaṃ gatāḥ /
tīvraduḥkhābhisaṃtaptā vaseyur anutāpitāḥ // Rm_26.27 //
satkāraṃ ye ca kurvaṃti sarve te vilayaṃ gatāḥ /
daridrā durgatiṃ gatvā bhrameyur nihatāśayāḥ // Rm_26.28 //
ye ca dānaṃ prakurvanti tatrāśirluhitāśayāḥ /
te 'pi ca narake yātā duḥkhāny evam avāpnuyuḥ // Rm_26.29 //
tadāśrame ca gachaṃti sarve te duritāṅkitāḥ /
kuṣṭhādi rogasaṃtaptā yāyuś ca niraye 'cirāt // Rm_26.30 //
ye ca taiḥ saha tiṣṭhanti te sarve pāpasaṃgitāḥ /
tīvraduḥkhāgnisaṃdagdhā careyu niraye sadā // Rm_26.31 //
gṛhnanti ye ca mannāma teṣāṃ geheṣu sarvadā /
lakṣmīr maiva śrayet tatra nairṛtir eva saṃśrayet // Rm_26.32 //
ye buddhaṃ bhajanty atra te te sarve 'py adharmiṇaḥ /
kadāpi sadgatiṃ naiva yāṃti dūragatim eva hi // Rm_26.33 //
iti matvā mahārāja sadā bhadraṃ yadīchasi /
satkāraṃ darśanaṃ tasya karttavyaṃ naiva ke cana // Rm_26.34 //
kiṃ dharmaṃ saugataṃ dharmaṃ yan mithyā parikalpitaṃ /
tat tasya duryater dharmaṃ śrotavyaṃ naiva kena cit // Rm_26.35 //
yasya dharmo hi sarvatra vedaśāstre na gaṇyate /
sa kiṃ dharmātmako buddhas tat tatra maṃgalaṃ na hi // Rm_26.36 //
iti tenoditaṃ śrutvā sa paribodhitaḥ /
triratnabhajanotsāhaśaithilyakṣubhito 'bhavat // Rm_26.37 //
tatas tasya vacaḥ śrutvā tīrthikopāsakasya saḥ /
nṛpatis tairthike dharme 'bhilalāṣa prasāditaḥ // Rm_26.38 //
(Rm 305)
tatraiko gṛhabhṛc chreṣṭhī saṃbuddhopāsakaḥ sudhīḥ /
taṃ tīrthyopāsakaṃ dṛṣṭvā bodhayitum abhāṣata // Rm_26.39 //
kim evaṃ durmate buddho dharmarājo 'pi niṃdyate /
mā maivaṃ vadatām atra tvam eva narakaṃ vrajeḥ // Rm_26.40 //
yo loke samutpannaḥ sarvakleśān vinirjayan /
jitvā māragaṇān sarvān saṃbodhijñānam āptavān // Rm_26.41 //
sarvai brahmādibhir lokaiḥ saṃstuto vaṃdito 'rcitaḥ /
mānitaḥ satkṛto buddhas tvayaiva niṃdyate kathaṃ // Rm_26.42 //
yenaiva trijagallokāṃ putravat pratipālitaṃ /
pūjanīyaḥ kathaṃ nāthaṃ dharmarājo munīśvaraḥ // Rm_26.43 //
buddha eva jagannātho dayāluḥ sadguṇākaraḥ /
sarvasatvahitādhāno 'dvayavādī vināyakaḥ // Rm_26.44 //
sarvajñaḥ sugato bhadrarūpaḥ sarvahitārthabhṛt /
sarvavidyādhipaḥ śāstā saṃbodhimārgadeśakaḥ // Rm_26.45 //
nirjitakleśa ātmajñaḥ ṣaḍabhijño jagadguruḥ /
saṃbuddho 'rhañ jinas trāyī dharmarājo munīśvaraḥ // Rm_26.46 //
tataḥ sa bhagavānn eva sarvatraidhātukeṣv api /
agraḥ śreṣṭho mahāñ jeṣṭho nānyaḥ kaścid ato 'dhikaḥ // Rm_26.47 //
tasmād asya munīndrasya satkāraṃ śraddhayā sadā /
śaraṇagamanaṃ kṛtvā śrotavyaṃ dharmam ādarāt // Rm_26.48 //
ye buddhe śaraṇaṃ yānti na te gachaṃti durgatiṃ /
sarvadā sadgatau saukhyaṃ bhuktvā yānti jinālaye // Rm_26.49 //
śṛṇvanti ye ca tad dharmaṃ te 'pi no yānti durgatiṃ /
sadā svarge sukhaṃ bhuktvā yāyuś cānte sunirvṛtiṃ // Rm_26.50 //
bhajanti ye ca saṃgheṣu te 'pi na yānti durgatiṃ /
sadā dharmaratāḥ saukhyaṃ bhuktvā yānti sukhāvatiṃ // Rm_26.51 //
evaṃ ye ye triratnānāṃ sarvadā śaraṇaṃ gatāḥ /
satkṛtya śraddhayā nityaṃ bhajanti bodhimānasāḥ // Rm_26.52 //
sarve te sadguṇādhārāḥ sarvasatvahitārthinaḥ /
kramād bodhicarīḥ pūrya saṃbuddhapadam āpnuyuḥ // Rm_26.53 //
tenāyaṃ bhagavānn eva jagannātho jagadguruḥ /
dharmarājo jagadbharttā jagattrāyī vināyakaḥ // Rm_26.54 //
tenāsya sadguroḥ śāstuḥ śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ /
saddharmaṃ sarvadā śrutvā kartum arhati satkṛtiṃ // Rm_26.55 //
ye cāpy asya munīndrasya pratikṣipanti śāsanaṃ /
sadgatiṃ naiva te yānti durgatim eva sarvadā // Rm_26.56 //
iti matvā na karttavyā buddhe niṃdā kathaṃ cana /
triratnabhajanāny eva karttavyāni śubhārthibhiḥ // Rm_26.57 //
ye triratnaṃ bhajanty atra sarve te bodhibhāginaḥ /
bodhisatvā mahāsatvā bhaveyuḥ sugatātmajāḥ // Rm_26.58 //
tena te 'pi mahāsatvās triratnopāsakā api /
śraddhayā praṇatiṃ tesāṃ karttum arhanti sarvadā // Rm_26.59 //
iti tenoditaṃ śrutvā tīrthikopāsakaś ca saḥ /
(Rm 306)
taṃ buddhopāsakaṃ dṛṣṭvā punar evam abhāṣata // Rm_26.60 //
ā kim evaṃ tvayā proktaṃ kiṃ buddho 'tāpasā 'yatiḥ /
pūraṇo brahmavijñas tapasvī saṃyamī sudhīḥ // Rm_26.61 //
tat tasya pūraṇasyāgre buddhaḥ kiṃ vaktum utsahet /
bālakān eva vañcitvā hy asaddharmme yunakti saḥ // Rm_26.62 //
pūraṇa eva sarveṣāṃ yatīnāṃ brahmacāriṇāṃ /
ṛddhimatāṃ mahān agro mātraikaś cit tato 'dhikaḥ // Rm_26.63 //
iti tenoditaṃ śrutvā sa buddhopāsakas tataḥ /
tīrthikopāsikaṃ dṛṣṭvā punar eva tam abravīt // Rm_26.64 //
are kiṃ jñāyate tasya saṃbuddhasya guṇas tvayā /
yenaiva kṛpayā dṛṣṭvā pālitaṃ putravaj jagat // Rm_26.65 //
yasya loke dayā nāsti tena kiṃ pālyate jagat /
kevalalobhasatkāraṃ hetunādombhiko hi saḥ // Rm_26.66 //
tapasvī yogavit prājña ṛddhimān siddhimān api /
yasya nāsti dayā satve sa kim śāstā jagadguruḥ // Rm_26.67 //
yo dṛṣṭvā sakalān satvān kṛpayā saṃprabodhayan /
saddharme yojayaty atra sa eva jagatāṃ guruḥ // Rm_26.68 //
tasmād atra jagacchāstā sarvasatvahitārthabhṛt /
buddha eva jagannātho jagattrāyī jagadguruḥ // Rm_26.69 //
nāsti buddhasamaḥ kaś cit sarvasatvahitaṃkaraḥ /
tena brahmādidevaiḥ sa vaṃdanīyo munīśvaraḥ // Rm_26.70 //
yato 'yaṃ śrīghanaḥ trāyī ṣaḍabhijño vināyakaḥ /
munīndro 'rhaṃ subhadrāṃśas tena tasyādhiko hi kaḥ // Rm_26.71 //
tenāyaṃ sugato buddho dharmarājas tathāgataḥ /
satkṛtya śraddhayā sarve bhajanīyaḥ śubhechubhiḥ // Rm_26.72 //
iti tenoditaṃ śrutvā tīrthikopāsako 'tha saḥ /
roṣāgniparidagdhāsyas taṃ bauddham evam abravīt // Rm_26.73 //
ā evam ucyate ko 'tra pūraṇāt para uttamaḥ /
yatīr vijño mahābhijñaḥ sa eva trijagadguruḥ // Rm_26.74 //
iti tenoditaṃ śrutvā saṃbuddhopāsako 'pi saḥ /
sāṃjaliḥ praṇatiṃ kṛtvā bhūmāv evaṃ tam abravīt // Rm_26.75 //
buddhād anyo viśiṣṭaḥ kas traidhātubhuvaneṣv api /
bahudhā kiṃ pravādena buddha eva jagatprabhuḥ // Rm_26.76 //
tenety ukte sa ruṣṭātmā tīrthikopāsakas tadā /
kopāgniparidagdhāṃgas taṃ buddham evam abravīt // Rm_26.77 //
yadi buddho viśiṣṭaḥ syāt pūraṇād arhato yateḥ /
sarvasvaṃ me tavādhīnaṃ dāsaś cāpi bhavāmy ahaṃ // Rm_26.78 //
yadi buddhād viśiṣṭo hi pūraṇo 'rhaṃ mahāmatiḥ /
sarvasvaṃ te mamādhīnaṃ dāsaś cāpi bhaveḥ khalu // Rm_26.79 //
iti tenodite tatra saṃbuddhopāsako 'pi saḥ /
tatheti vaṃdhanikṣepaṃ kṛtvā svīkaraṇaṃ vyadhāt // Rm_26.80 //
tayor etat pravādatvaṃ prasenajin narādhipaḥ /
(Rm 307)
matvāmātyān samāhūya purar evam abhāṣata // Rm_26.81 //
gachadhvaṃ maṃtriṇaḥ sarve buddhatairthikayor api /
nirṇayitvā vivādatve mimāṃsā kriyatām iha // Rm_26.82 //
iti rājñā samādiṣṭaṃ śrutvā te maṃtriṇo janāḥ /
sahasā taj janān sarvān samāhūyaivam ādiśat // Rm_26.83 //
bhavanto nṛpater evam ājñāṃ śrutvā samāhitāḥ /
sarvatra vijite ghaṇṭānādaiś codaya tad drutaṃ // Rm_26.84 //
iti tair maṃtribhiḥ proktaiḥ śrutvā te sajanās tathā /
ghaṇṭāvaghoṣanaṃ kṛtvā sarvatraivaṃ ghoṣayan // Rm_26.85 //
śṛṇvantu paurikāḥ sarve ito 'hni saptame 'hani /
bauddhatairthikasaṃvāde mimāṃsātra bhaviṣyati // Rm_26.86 //
ye ye 'tra draṣṭum ichanti sarve te samupāgatāḥ /
buddhasya tīrthikasyāpi prabhāvaṃ draṣṭum arhata // Rm_26.87 //
evaṃ te vijite tatra sarvatra viṣayeṣv api /
ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kṛtvā maṃtriṇāṃ pura āyayuḥ // Rm_26.88 //
tatas te sajanāḥ sarve rājño 'ntikam upāgatāḥ /
praṇatvaitat pravṛttāṃtaṃ purataḥ saṃnyavedayan // Rm_26.89 //
tato 'hni saptame prāpte sarve lokāḥ samāgatāḥ /
vistīrṇe bhūtale ramye tad draṣṭum upatasthire // Rm_26.90 //
tathā devā aneke ca taddarśanakutūhalāḥ /
antarīkṣe samāśritya saṃtasthuḥ pratimoditāḥ // Rm_26.91 //
evaṃ sarveṣu lokeṣu nṛpamaṃtrijanādiṣu /
naikaśatasahasreṣu sannipāteṣu sarvataḥ // Rm_26.92 //
tīrthikopāsakas tatra sa gomaye praleṣite /
maṃḍale gaṃdhapuṣpādipūjāṃgaiḥ samapūjayat // Rm_26.93 //
tataḥ sa sāṃjalir natvā jānubhyāṃ bhuvi saṃsthitaḥ /
udvahann uttarāsaṃgaṃ prārthayad evam ādarāt // Rm_26.94 //
yena satyena ṣaḍvijñāḥ śāstāraḥ pūraṇādayaḥ /
bhagavaṃto mahābhijñā arhanto brahmacāriṇaḥ // Rm_26.95 //
anena satyabhāvena sarvān etān yatīśvarān /
etatpūjopahārāṇi prānugaṃchaṃtu saṃmukhaṃ // Rm_26.96 //
evaṃ saṃprārthanāṃ kṛtvā tīrthikopāsako mudā /
tāni paṃcopahārāṇi prādāya gagaṇe 'kṣipat // Rm_26.97 //
tena kṣiprakṣiptamātrāṇi tāni sarvāṇi bhūtale /
patitāny astaṃgatāny eva sahasādarśane yayuḥ // Rm_26.98 //
tad dṛṣṭvā sasurā lokāḥ sarve te bhūmipādayaḥ /
uccair nādair hasantas taṃ tairthikam eva menire // Rm_26.99 //
tad dṛṣṭvā dhikpravādaṃ ca śrutvā sa tairthiko 'patat /
tataś cirāt samutthāya lajjābhinnamukhāśayaḥ // Rm_26.100 //
trasito 'dhomukhodraṣṭo niṣprabhaḥ parikaṃpitaḥ /
bhrastaskaṃdhaḥ kare kaṇḍaṃ sthāpya tasthau vimurchitaḥ // Rm_26.101 //
tad dṛṣṭvā sa prasannātmā buddhopāsako mudā /
prakṛtvā maṇḍalaṃ tatra gomayapratilepite // Rm_26.102 //
(Rm 308)
paṃcopahārapūjaṃgaiḥ samabhyarcya yathāvidhiḥ /
udvahann uttarāsaṅgaṃ jānubhyāṃ bhuvi saṃsthitaḥ // Rm_26.103 //
sāṃjaliḥ purataḥ sthitvā saṃbuddhaṃ taṃ munīśvaraṃ /
smṛtvā natvā tathā satyaṃ prārthayad evam ādarāt // Rm_26.104 //
yato 'yaṃ bhagavān buddhaḥ sarvalokavināyakaḥ /
tena satyena sarvāṇi puṣpāṇīmāni sūdakaṃ // Rm_26.105 //
idaṃ saurabhyadhūpaṃ ca bhagavantaṃ munīśvaraṃ /
saṃbuddhaṃ śrīghanaṃ nāthaṃ prābhiyāntu vihāyasā // Rm_26.106 //
iti saṃprārthanāṃ kṛtvā sa buddhopāsako mudā /
tāni sarvopahārāṇi prādāya gagaṇe 'kṣipat // Rm_26.107 //
tāni tena prakṣiptāni sarvāṇi gagaṇe 'saran /
tāni sarvāṇi puṣpāṇi chatrībhūtvācaran kramāt // Rm_26.108 //
dhūpo meghavad ambho 'pi vaiḍūryyavat tadācarat /
tad dṛṣṭvā janatā sarvā mahāścaryyaṃ pralehire // Rm_26.109 //
krameṇa tāni sarvāṇi pracaranti vihāyasā /
jhaṭiti jetakāraṇye vihāre saṃmukhaṃ yayuḥ // Rm_26.110 //
dṛṣṭvā sajanakāyo 'pi pratihāryaṃ tad adbhutaṃ /
jayaśabdaṃ prakurvantaḥ paśyanto 'nuyayur mudā // Rm_26.111 //
tatra sarvāṇi puṣpāṇi chatrībhūtvā jagadguroḥ /
saṃbuddhasya jagacchāstur upari samupāśrayan // Rm_26.112 //
tad dhūpam agratas tasya tasthau kṛtvā pradakṣiṇāṃ /
padāmbujaṃ tad ambho 'pi papāta viyataḥ sarat // Rm_26.113 //
tat samālokya sarve te dvijādi paurikā janāḥ /
prasāditā munīndrasya sabhāyāṃ samupācaran // Rm_26.114 //
sarve pradakṣiṇīkṛtya kṛtāṃjalipuṭā mudā /
bhagāvantaṃ muniṃ natvā sarve te samupāśrayan // Rm_26.115 //
sa buddhopāsakaś cāpi natvā taṃ śrīghanaṃ mudā /
tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthau kṛtāṃjaliḥ // Rm_26.116 //
tīrthikopāsakaḥ so 'pi tad dṛṣṭvā vismayānvitāḥ /
mahad buddhānubhāvatvaṃ matvā draṣṭum upāśrayat // Rm_26.117 //
tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā sarvāns tān samupasthitān /
āryasatyam upādiśya punar evam upādiśat // Rm_26.118 //
śṛṇudhvaṃ sādhavaḥ sarve āryadharmaṃ samucyate /
yat triratnaṃ samākhyātaṃ tat trilokye mahattaraṃ // Rm_26.119 //
tadyathā sarvalokānāṃ traidhātukanivāsināṃ /
sarveṣām api bhadrārthaṃ saddharmaṃ saṃprakāśaye // Rm_26.120 //
sa saṃbuddho jagacchāstā sarvasatvahitaṃkaraḥ /
jagannātho jagattrātā buddharatnam idaṃ varaṃ // Rm_26.121 //
atra yaiḥ śraddhayā karmaṃ dānādi sukṛtaṃ kṛtaṃ /
teṣām agraprasannānāṃ vipākaiḥ phalam uttamaṃ // Rm_26.122 //
aprameyam asaṃkhyeyaṃ saṃbodhipadadāyakaṃ /
(Rm 309)
evaṃ matvātra saṃbuddhaṃ bhajata sarvadā mudā // Rm_26.123 //
yāvataś cātra saṃsāre saṃskṛtā vāpy asaṃskṛtāḥ /
dharmās teṣāṃ mahān agro virāgo dharmaṃ uttamaḥ // Rm_26.124 //
dharmaratnam idaṃ ye 'tra prabhajanti prasāditāḥ /
teṣām agraprasannānāṃ vipāke phalam uttamaṃ // Rm_26.125 //
aprameyam asaṃkhyeyaṃ saṃbodhijñānadāyakaṃ /
tad etat saugataṃ dharmaṃ śrutvā bhajaṃti saṃvaraṃ // Rm_26.126 //
yāvantaś cātra trailokye saṃghāḥ pūgā gaṇāḥ smṛtāḥ /
teṣām agro mahān khyāto buddhasaṃgho jagadvaraḥ // Rm_26.127 //
saṃgharatnam idaṃ ye 'tra bhajanti śraddhayā mudā /
teṣām agraprasannānāṃ vipāke phalam uttamaṃ // Rm_26.128 //
aprameyam asaṃkhyeyaṃ saṃbodhimārgacālakaṃ /
tad atra saugate saṃghe bhajata śraddhayādarāt // Rm_26.129 //
idaṃ ratnatrayaṃ khyātaṃ sarvasatvaśubhaṃkaraṃ /
vāñchitārthapradaṃ siddhaṃ saṃbodhijñānadāyakaṃ // Rm_26.130 //
tad etat tritayaṃ ratnaṃ saṃbodhipadavāṃchibhiḥ /
satkṛtya śraddhayā nityaṃ pūjanīyaṃ samādarāt // Rm_26.131 //
ye triratnaṃ sadā nityaṃ pūjayanti prasāditāḥ /
na te māravaśaṃ yātā bhavaṃti bodhilābhinaḥ // Rm_26.132 //
iti matvā triratnaṃ tad dṛṣṭvā kṛtvānumodanāṃ /
sāñjalipraṇatiṃ kṛtvā dūrād vanditum arhatha // Rm_26.133 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te brāhmaṇādayaḥ /
sarve lokāḥ prasīdantas triratnaśaraṇaṃ yayuḥ // Rm_26.134 //
tatra ke cij janā bhadrāḥ saṃbuddhaśaraṇaṃ gatāḥ /
śikṣāpadaṃ samādāya prācarat saugataṃ vrataṃ // Rm_26.135 //
ke cid bhadrāśayā vijñā saṃbuddhaśaraṇaṃ gatāḥ /
pravrajyāvratam ādāya prācarad brahmacārikāṃ // Rm_26.136 //
tataḥ kleśān vinirjitya saṃsārabhogyanispṛhāḥ /
sākṣād arhatpadaṃ prāpya babhūva brahmacāriṇaḥ // Rm_26.137 //
etat sarvaṃ samālokya tīrthikopāsako 'pi saḥ /
vismitaḥ suprasannātmā triratnaṃ śaraṇaṃ yayau // Rm_26.138 //
tataḥ sa tairthikas tasya munīndrasya padāmbuje /
sāñjalipraṇataś caivaṃ praṇidhānaṃ vyadhān mudā // Rm_26.139 //
adyārabhya sadāpy asya munīndrasya jagadguroḥ /
saddharmaṃ samupāśritya triratnopāsako bhave // Rm_26.140 //
etatpuṇyavipākena loke 'ndhe 'parināyake /
saṃbodhijñānam āsādya bhaveyaṃ sugato jinaḥ // Rm_26.141 //
atīrṇāṃ tārayiṣyāmi mocayiṣyāmy amocitān /
sarvān āśvāsayiṣyāmi hy anāśvastān suduḥkhinaḥ // Rm_26.142 //
satvān nirvāpayiṣyāmi bhavālayād anirvṛtān /
kariṣyāmi sadā bhadraṃ traidhātubhuvaneṣv api // Rm_26.143 //
(Rm 310)
iti tena kṛtaṃ bodhipraṇidhānaṃ svacetasā /
matvā sa bhagavān smitaṃ visasarja saraśmikaṃ // Rm_26.144 //
tadā tā raśmayaḥ paṃcavarṇāḥ sarvāḥ samaṃtataḥ /
lokeṣu prasṛtā bhadraṃ saukhyaṃ kṛtvā praserire // Rm_26.145 //
yā adhastād gatābhāso sarvatra narakeṣu tāḥ /
prasṛtā avabhāsyaivaṃ bhadrasaukhyaṃ pracakrire // Rm_26.146 //
tatprabhābhiḥ parispṛṣṭā sarve te narakāśritāḥ /
nirduḥkhā saukhyam āsādya vismayaṃ samupāyayuḥ // Rm_26.147 //
tatas te nārakāḥ satvāḥ sarve te narake sthitāḥ /
ekaikanarakeṣv evaṃ saṃmīlya saṃvabhāṣire // Rm_26.148 //
aho citraṃ kim adyaivaṃ mahat saukhyaṃ prajāyate /
itaś cyutāḥ kim anyatra samutpannā vayaṃ khalu // Rm_26.149 //
iti saṃvādināṃ tesāṃ sarveṣāṃ saṃprabodhane /
bhagavān nirmitaṃ buddhaṃ prerayan narake prati // Rm_26.150 //
taṃ dṛṣṭvā nārakāḥ sarve vismitāḥ saṃprasāditāḥ /
bhūya ekatra saṃmīlya mitha evaṃ vabhāṣire // Rm_26.151 //
aho vayam itaś cyutvā naivānyatra gatāḥ khalu /
kiṃ tv asyāpūrvarūpasya prabhāvān naḥ śubhāyate // Rm_26.152 //
nūnam ayaṃ jagannātho buddho 'smān duḥkhapīḍitān /
samīkṣya kṛpayā dṛṣṭyā samuddharttum ihāgataḥ // Rm_26.153 //
tad asyātra vayaṃ sarve satkṛtya śraddhayādarāt /
sarvadā śaraṇaṃ gatvā bhaktum arhāmahe 'dhunā // Rm_26.154 //
iti saṃbhāṣaṇāṃ kṛtvā sarve te saṃprasāditāḥ /
asyaiva śaraṇaṃ gatvā praṇatvā saṃprabhejire // Rm_26.155 //
tatas te nārakāḥ sarve tatpāpaparimocitāḥ /
pariśuddhāḥ śubhātmānaḥ sadgatiṃ sahasā yayuḥ // Rm_26.156 //
evaṃ tān nārakān sarvāḥ samuddhṛtya prabhāś ca tāḥ /
sarvāḥ pratyāgatās tatra saṃbuddhasya puro 'saran // Rm_26.157 //
evam ūrddhaṃ gatāyāś ca raśmayas tāḥ samaṃtataḥ /
sarvān devālayāṃ lokān avabhāsya praserire // Rm_26.158 //
yāvad bhavāgraparyantam avabhāsya samaṃtataḥ /
prasāritāḥ tato gāthā nisṛtāḥ samacodayan // Rm_26.159 //
anityaṃ khalu saṃsāraṃ duḥkhaṃ śūnyam anātmakaṃ /
puṇyam eva jagatsāraṃ tat puṇyaṃ cinutādarāt // Rm_26.160 //
niṣkrāmatārabhadhvaṃ tad yujyadhvaṃ buddhaśāsane /
dhunīta mṛtyusainyāni carata saugataṃ vrataṃ // Rm_26.161 //
yo hy asmin saugate dharme cariṣyati samāhitaḥ /
sa hitvā janma saṃsāre duḥkhasyāntaṃ kariṣyati // Rm_26.162 //
tat triratnaṃ sadā yūyaṃ saṃsmṛtvā śaraṇaṃ gatāḥ /
satkṛtya śraddhayā nityaṃ bhajata bodhiprāptaye // Rm_26.163 //
evaṃ tad ghoṣam ākarṇya sarvadevāḥ prabodhitāḥ /
triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā prabhejire sadādarāt // Rm_26.164 //
(Rm 311)
evaṃ tā raśmayo devāñ codayitvā samaṃtataḥ /
punaḥ pratyāgatās tatra buddhāntikam upāyayuḥ // Rm_26.165 //
tatra tā raśmayaḥ sarvā ekībhūtvābhipiṇḍitāḥ /
tridhā pradakṣiṇīkṛtya sūṣṇīṣe 'ntardadhur muneḥ // Rm_26.166 //
taddṛṣṭvā sasabhālokāḥ sarve te vismayānvitāḥ /
śāstā kim ādiśed dharmam iti dhyātvā niṣedire // Rm_26.167 //
athāyuṣmān mahānando matvā tal lokaciṃtitaṃ /
utthāya sāṃjālir natvā papracha taṃ munīśvaraṃ // Rm_26.168 //
vigatoddhavā dainyamadaprahīṇā buddhā jagaty uttamahetubhūtāḥ /
nākāraṇe śaṃkhamṛṇālagauraṃ smitam upadeśayanti jinā jitārayaḥ // Rm_26.169 //
tat kālaṃ svayam evam adhigamya dhīra buddhyā śrotṝṇāṃ śramaṇa jineṃdra kāṅkṣitānāṃ dhīrabhir /
munivṛṣa vāgbhir uttamābhir utpannaṃ vyapanaya saṃśayaṃ śubhābhiḥ // Rm_26.170 //
nākasmāl lavaṇajalādrirājadhairyāḥ saṃbuddhāḥ smitam upadarśayanti nāthāḥ /
yasyārthe smitam upadarśayaṃti dhīrās taṃ śrotuṃ samabhilaṣanti janoghāḥ // Rm_26.171 //
tad bhavān sarvasatvānāṃ cittābhiparibodhane /
yad abhilaṣitaṃ kāryaṃ tad upadeṣṭum arhati // Rm_26.172 //
iti saṃprārthite tena bhagavān sa munīśvaraḥ /
āyuṣmantaṃ tam ānaṃdaṃ samālokyaivam ādiśat // Rm_26.173 //
evam etan mahānaṃda nāhetupratyayaṃ jināḥ /
saṃbuddhāḥ sugatāḥ sarve darśayanti smitaṃ kvacit // Rm_26.174 //
śṛṇv ānaṃda yadarthe 'haṃ smitaṃ muñcāmi sāṃprataṃ /
tadarthaṃ saṃpravakṣyāmi sarvasatvaprabodhane // Rm_26.175 //
paśyasi yad ayaṃ śreṣṭhī tīrthikopāsako mudā /
mamātra śaraṇaṃ gatvā praṇidhānaṃ karoti hi // Rm_26.176 //
etatpuṇyavipākena trikalpāntam anātmavit /
kramād bodhicārīḥ sarvāḥ paripūrya bhavet sudhīḥ // Rm_26.177 //
tataḥ kleśagaṇāñ jitvā sarvān māragaṇān api /
bodhiṃ prāpyācalo nāma tathāgato bhaviṣyati // Rm_26.178 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvānaṃdādi bhikṣavaḥ /
sarve te suprasannāsyāḥ prābhyanandan savismayāḥ // Rm_26.179 //
tathā tena munīndreṇa vyākhyātaṃ sa tairthikaḥ /
śrutvānumodanāṃ kṛtvā prābhyanandan savismayaḥ // Rm_26.180 //
tataḥ sa sarvadā nityaṃ satkṛtya śraddhayā mudā /
triratnabhajānaṃ kṛtvā prācarat saugataṃ vrataṃ // Rm_26.181 //
iti me guruṇākhyātaṃ śrutaṃ mayā tathocyate /
tvam apy evaṃ mahārāja triratnasevako bhava // Rm_26.182 //
prajāś cāpi tathā rājaṃ bodhayitvā prayatnataḥ /
triratnabhajanotsāhe saṃcārayitum arhasi // Rm_26.183 //
tathā te sarvadā nityaṃ sarvatrāpi śubhaṃ bhavet /
(Rm 312)
kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāt // Rm_26.184 //
iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ /
satyam iti pratijñāya prābhyanāndat sa pārthikaḥ // Rm_26.185 //
śṛṇvantīdaṃ narā ye munivarakathitaṃ tairthikasyāvadānaṃ ye cāpi śrāvayanti pramuditamānasaḥ śraddhayā bhaktiyuktāḥ /
te sarve bodhisatvāḥ sakalaguṇabharā bhadracaryā caranto bhuktvā satsaukhyabhadraṃ jinavaranilaye saṃprayānti pramodāḥ // Rm_26.186 //
++ iti śrīratnāvadānatatve tairthikāvadānaṃ samāptam ++
(Rm 313)
XXVII Mālikāvadāna
athāśoko mahīnāthaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā /
upaguptaṃ tam arhantaṃ praṇatvā prārthayat punaḥ // Rm_27.1 //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
tadyathā guruṇādiṣṭaṃ tathādeṣṭuṃ tvaṃ arhati // Rm_27.2 //
iti tena narendreṇa prārthitaṃ sa yatīśvaraḥ /
upagupto narendran taṃ samālokyaivaṃ ādiśat // Rm_27.3 //
śṛṇu sādhu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ /
tathāhaṃ tat pravakṣyāmi tava puṇyavivṛddhaye // Rm_27.4 //
tadyathā bhagavān buddhaḥ śākyasiṃho jagadguruḥ /
sarvajñaḥ sugataḥ śāstā dharmarājo munīśvaraḥ // Rm_27.5 //
ekasmin samaye tatra śrāvastyā upakaṇṭhike /
jetāraṇye mahodyāne vihāre śrāvakaiḥ saha // Rm_27.6 //
bhikṣubhiś cailakaiś cāpi bhikṣuṇībhir upāsakaiḥ /
upāsikābhir anyaiś ca bodhisatvagaṇair api // Rm_27.7 //
sarvasatvahitārthena bodhicaryaṃ prakāśayan /
saddharmaṃ samupādiśya vijahāra prabhāsayan // Rm_27.8 //
tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ sarve lokāḥ samāgatāḥ /
śakrādayo 'pi devendrā brahmādilokapālakāḥ // Rm_27.9 //
daityeṃdrā garuḍā nāgā yakṣagaṃdharvakiṃnarāḥ /
siddhā vidyādharāś cāpi rākṣasāś ca maharddhikāḥ // Rm_27.10 //
ṛṣayo brāhmaṇā cāpi kṣatriyāś ca narādhipāḥ /
vaiśyā rājakumārāś ca maṃtriṇo 'mātyakā janāḥ // Rm_27.11 //
gṛhasthāḥ sārthavāhāś ca vaṇijaḥ śilpino 'pi ca /
paurā jānapadā grāmyā anye kārpaṭikā api // Rm_27.12 //
sarve te samupāgatya tatra taṃ śrīghanaṃ muniṃ /
dṛṣṭvā pradakṣiṇīkṛtya praṇatvā samupācaran // Rm_27.13 //
yathākramaṃ samabhyarcya natvā sāṃjalayo mudā /
parivṛtya puraskṛtya sarve te samupāśrayan // Rm_27.14 //
tān sarvān samupāsīnāṃ dṛṣṭvā sa bhagavān muniḥ /
āryasatyaṃ samārabhya dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_27.15 //
tad dharmaṃ samupākarṇya sarve te saṃprabodhitāḥ /
dharmavaiśeṣam ājñāya babhuvur bodhivāṃchitāḥ // Rm_27.16 //
tadā tatra pure rājā prasenajit kauśalaḥ /
yadā na sugatas tatra tadā tīrthikabhāg abhūt // Rm_27.17 //
yadā tu sugatas tatra sasāṃghikaḥ samāgataḥ /
tadā sa nṛpatir nityaṃ śrīghanaṃ taṃ sadābhajat // Rm_27.18 //
tasmiṃś ca samaye tatra kaścid ārāmiko vanāt /
(Rm 314)
navaṃ padmaiḥ samādāya rājñe dātuṃ pure 'viśat // Rm_27.19 //
tatraikapathi taṃ dṛṣṭvā tīrthikopāsiko mudā /
sahasā tasya puro gatvā prārthayat taṃ saroruhaṃ // Rm_27.20 //
bho mālinn idaṃ padmaṃ yadi vikretum ichasi /
ucitaṃ mūlyam ādāya mahyaṃ dātuṃ tvam arhasi // Rm_27.21 //
iti tenārthitaṃ śrutvā mālikaḥ lubhitāśayaḥ /
yadīchati bhavān dadyām iti taṃ dātum aichata // Rm_27.22 //
tasminn eva kṣaṇe tatra gṛhastho 'nāthapiṇḍadaḥ /
puṣpārthī samupāyāto mālikaṃ tam apṛchata // Rm_27.23 //
bho mālinn idaṃ padmaṃ yadi vikretum ichati /
dviguṇaṃ mūlyam ādāya bhavān me dātum arhati // Rm_27.24 //
iti tenoditaṃ śrutvā tīrthikopāsako 'pi saḥ /
taddviguṇena mūlyena tad padmaṃ samayācata // Rm_27.25 //
iti tenārthitaṃ śrutvā sa cāpy anāthapiṇḍadaḥ /
taddvaiguṇyena mūlyena kamalaṃ tam ayācata // Rm_27.26 //
tac chrutvā tairthikaḥ so 'pi madadarpābhimāninaḥ /
tattriguṇamūlyena gṛhītuṃ taṃ samaichata // Rm_27.27 //
tad dṛṣṭvā sa gṛhastheṇānāthapiṇḍadotsahī /
caturguṇena mūlyena padmaṃ tam abhyayācata // Rm_27.28 //
evaṃ tau gṛhapatī so tha yāvac chatasaharsrakaiḥ /
mūlya taṃ padmam ādāya mālinaṃ taṃ yayācatuḥ // Rm_27.29 //
tad dṛṣṭvārāmikaḥ sa 'pi pravarddhayan parasparaṃ /
tayor dvayor adatvaiva manasaivaṃ vyaciṃtayat // Rm_27.30 //
ayaṃ gṛhapatiḥ śreṣṭho hy anāthapiṇḍadaḥ sudhīḥ /
acapalo mahādhīraḥ sthirasatvo vicakṣaṇaḥ // Rm_27.31 //
kasyārthe nv idaṃ padmam iyan mūlyena yācate /
nūnam atra mahaddhetur bhaviṣyati na saṃśayaḥ // Rm_27.32 //
tad etat paripṛchāva dāsyāmi sadguṇārthine // Rm_27.33 //
iti dhyātvā svacittena sa ārāmika utsukaḥ /
tairthikaṃ taṃ samālokya paprachaivaṃ samādarāt // Rm_27.34 //
bho puruṣa bhavān kasya kāryasyārthe idaṃ kajaṃ /
iyanmūlyena vikretum ichati tad vadasva me // Rm_27.35 //
iti tenoditaṃ śrutvā sa tairthikaḥ pramoditaḥ /
ārāmikaṃ tam ālokya prabodhayitum abravīt // Rm_27.36 //
yaḥ śrīpatir jagadbharttā nārāyano janārdanaḥ /
tasya pūjāṃ kariṣyāmi tad idaṃ dehi me 'mbujaṃ // Rm_27.37 //
iti tenoditaṃ śrutvārāmiko sānubodhitaḥ /
anāthapiṇḍadaṃ taṃ ca dṛṣṭvā kāryam apṛchata // Rm_27.38 //
bho sādho bhavaṃś cāpi kim artham idam ambujaṃ /
bahumūlyaiva samāharttum ichati tad vadasva me // Rm_27.39 //
iti tad vacanaṃ śrutvā so 'nāthapiṇḍadaḥ sudhīḥ /
ārāmikaṃ tam ālokya prabodhayitum abravīt // Rm_27.40 //
sādhu sādhu mahābhāga yad idaṃ te saroruhaṃ /
bahumūlyena vāṃchāmi tad arthaṃ kathyate śṛṇu // Rm_27.41 //
(Rm 315)
yo 'tra śauddhodanī rājā cakravarttī nṛpādhipaḥ /
sarvasatvahitārthena saṃbodhisādhanodyataḥ // Rm_27.42 //
sarvatra bhuvane loke kleśākulāsamāhite /
bodhicaryāvihīne 'tra mlechadharmapravarttate // Rm_27.43 //
bodhicaryāṃ svayaṃ dhṛtvā prakāśayitum udyataḥ /
sarvarājyaṃ parityajya sarvāṃś cāpi parigrahān // Rm_27.44 //
vairāgyadharmam āśritya saṃsārabhoganispṛhaḥ /
gayāśīrṣe nage gatvā kṛtvā tapaḥ suduṣkaraṃ // Rm_27.45 //
tato loke hitaṃ kartuṃ samutthāya samāhitaḥ /
bodhivṛkṣatalāsīnas tasthau dhyānasamāhitaḥ // Rm_27.46 //
tatra māragaṇān sarvāñ jitvā kleśagaṇān api /
saṃbodhijñānaṃ āsādya buddho bhavati sāṃprataṃ // Rm_27.47 //
so 'yaṃ buddho jagacchāstā jagannātho jagadguruḥ /
jagadbharttā jagattrāyī dharmarājā munīśvaraḥ // Rm_27.48 //
sarvajñaḥ sugataḥ śrimān ṣaḍabhijño vināyakaḥ /
satyavādī mahādhīraḥ satyadharmaśubhārthabhṛt // Rm_27.49 //
samantabhadrarūpāṃśaḥ saumyarūpo jiteṃdriyaḥ /
dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanapratimaṃḍitaḥ // Rm_27.50 //
bhagavāñ chrīghano brahmavihāriko guṇākaraḥ /
sarvatraidhātukādhīśaḥsarvaduṣṭapraśāntakṛt // Rm_27.51 //
sarvamāravijetārhaṃ saṃbodhimārgadeśakaḥ /
vāñchitārthapradātāraś ciṃtāmaṇiguṇādhikaḥ // Rm_27.52 //
śuddhaśīlaḥ śubhācāraḥ kṣāntivratadharaḥ sudhīḥ /
sarvasatvahitodyogī niḥkleśaḥ sarvajit kṛtī // Rm_27.53 //
samādhidhyānasaṃraktaḥ saṃbodhidharmabhāskaraḥ /
prajñānidhir mahāvijñaḥ sarvavidyāviśāradaḥ // Rm_27.54 //
sarvopāyavidhānajñaḥ praṇidhipāratārakaḥ /
trailokavijayī vīraḥ saṃbodhikāryapūrakaḥ // Rm_27.55 //
vijñānormisamādhisthaḥ saṃbodhijñānaratnabhṛt /
sarvasatvaśubhaṃkārī sarvākārasvarūpikaḥ // Rm_27.56 //
śākyamunir mahābuddho jineśvaras tathāgataḥ /
sarvasatvahitārthena sarvatra samupācaran // Rm_27.57 //
bhāsayan sakalān lokān bhadraṃ kṛtvā samaṃtataḥ /
ihāpi sarvasatvānāṃ bhadraṃ kartuṃ samāgataḥ // Rm_27.58 //
sāṃprataṃ jetakārāme vihāre saha sāṃghikaiḥ /
saddharmam ādiśan nityaṃ viharati prabhāsayan // Rm_27.59 //
tasya pūjām ahaṃ kartum ichāmi sāṃprataṃ khalu /
tadarthe bahumūlyena yācāmīdaṃ saroruhaṃ // Rm_27.60 //
tad bhavān mūlyam ādāya dehi me idam ambujaṃ /
yathābhilaṣitaṃ dravyaṃ dāsyāmi te prasāṇayan // Rm_27.61 //
śraddhayedaṃ pradattaṃ cet tvayāhaṃ saṃpramoditaḥ /
etatpuṇyavipākena bodhicittam avāpsyasi // Rm_27.62 //
sarvadā sadgatiṃ yāyād durgatiṃ na kadā cana /
kramād bodhicarīḥ pūrya saṃbodhim api prāpnuyāḥ // Rm_27.63 //
(Rm 316)
evaṃ matvā bhavān sādho yadi saṃbodhim ichati /
yathābhilaṣitaṃ dravyam ādāyedaṃ pradehi me // Rm_27.64 //
iti tenārthitaṃ śrutvā sa mālikaḥ pramoditaḥ /
taṃ gṛhastham anāthānāṃ bharttāram evam abravīt // Rm_27.65 //
aho buddho mahābhijño dṛśyate na kadā cana /
īdṛg mahad guṇaṃ cāpi śruyate na kvacin mayā // Rm_27.66 //
tad ahaṃ taṃ jagannāthaṃ draṣṭum ichāmi sāṃprataṃ /
tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ vāṃchā me jāyate khalu // Rm_27.67 //
tasmāt tatra svayaṃ gatvā saṃbuddhaṃ taṃ munīśvaraṃ /
anena puṇḍarīkena pūjayiṣye 'ham ādarāt // Rm_27.68 //
tad bhavān kṛpayā sādho saṃbuddhasya jagadguroḥ /
nītvā mām āśrame tatra saddharme yoktum arhati // Rm_27.69 //
iti tenārthitaṃ śrutvā so 'nāthapiṇḍado mudā /
mālikaṃ taṃ samālokya punar evam abhāṣata // Rm_27.70 //
sādhu sādhu mahābhāga kuruṣvevaṃ yadīchasi /
prāgacha tvaṃ mayā sārddhaṃ pūjaye taṃ munīśvaraṃ // Rm_27.71 //
ity uktvā mālikaṃ taṃ sa gṛhapatiḥ prasādayan /
ādāya jetakārāme vihāre samudācarat // Rm_27.72 //
tatra tena sahāyebhya so 'nāthapiṇḍado gṛhī /
sāṃjalis taṃ jagannāthaṃ natvaikānte samāśrayat // Rm_27.73 //
tataḥ sa māliko drākṣīc chrīghanaṃ taṃ munīśvaraiḥ /
sabhāmadhyāsanāsīnaṃ bhikṣusaṃghapuraskṛtaṃ // Rm_27.74 //
dvātriṃśallakṣaṇāśītivyāṃjanapratimaṇḍitaṃ /
ratnarāśim ivojvālaṃ vyomaprabhābhyalaṃkṛtaṃ // Rm_27.75 //
samaṃtabhadrarūpāṃśaṃ saumyarūpaṃ śubhendriyaṃ /
dṛṣṭvā sa mudito natvā kṛtvā tridhā pradakṣiṇaṃ // Rm_27.76 //
tat padmaṃ purataḥ kṣiptvā kṛtāṃjaliḥ puro mudā /
natvā pādau munes tasya tatraikānte samāśrayat // Rm_27.77 //
kṣiptamātraṃ ca tatpadmaṃ sahasākāśaṃ saṃsaran /
chatrībhūtvā mune mūrddhnar uparisthaṃ vyarājata // Rm_27.78 //
tad dṛṣṭvā te sabhālokaḥ sarve te vismayānvitāḥ /
aho buddhasya māhātmyam iti proktvā prasedire // Rm_27.79 //
tad dṛṣṭvā mālikaḥ sa 'tivismayānaṃditāśayaḥ /
utthāya sahasā śastuḥ pādayo nyapatan nataḥ // Rm_27.80 //
tataḥ sa sāṃjalir natvā pādābjavor jagadguroḥ /
saṃbuddhapadalābhāya praṇidhānaṃ vyadhād dhṛdo // Rm_27.81 //
etatpuṇyavipākena loke 'ndhe 'parināyake /
kleśākule vinaṣṭe 'haṃ bhūyāsaṃ sugato jinaḥ // Rm_27.82 //
svayaṃ tarttum aśaktānaṃ tārayitā bhavodadhiṃ /
tathā kleśābdhimagnānāṃ samuddharttā vimocākāḥ // Rm_27.83 //
dharme 'nāśvasitānaṃ ca sādāśvāsayitāpi vai /
adṛṣṭabodhimārgānāṃ darśayitā bhaveya hi // Rm_27.84 //
(Rm 317)
iti tena kṛtaṃ matvā praṇidhānam sa sarvavit /
bhagavān muditaḥ prāvirakārṣīt sa smitaṃ tadā // Rm_27.85 //
tatra smite munīndrasya mukhapadmād vinirgatāḥ /
suraśmayaḥ paṃcavarṇāḥ prasesrus trijagatsv api // Rm_27.86 //
yā adhastād gatābhāsas tā sarvanarakeṣv api /
avabhāsya śubhaṃ kṛtvā pracakru duḥkhanāśaṇaṃ // Rm_27.87 //
tatprabhābhiḥ parispṛṣṭvā sarve te narakāśritāḥ /
duḥkhamuktā sukhaspṛṣṭā vismitā evam abruvan // Rm_27.88 //
aho kiṃ nu mahāsaukhyam asmākaṃ jāyate 'dhunā /
itaś cyutāḥ kuhānyatra samutpannā vayaṃ nu kiṃ // Rm_27.89 //
iti cintāparitānāṃ teṣāṃ cittaprabodhane /
bhagavān nirmitaṃ buddhaṃ preṣayat prati nairayaṃ // Rm_27.90 //
tad dṛṣṭvā narakasthās te sarve 'tivismayānvitāḥ /
parasparaṃ samālokya punar evaṃ vabhāṣire // Rm_27.91 //
bhavanto no itaś cyutvā nānyatra saṃgatā vayaṃ /
ihaiva narake sthāḥ sma kutrāpi calitā na hi // Rm_27.92 //
kiṃ tv ayaṃ samupāyātā hy apūrvadarśanaḥ pumān /
nūnam asyānubhāvena jāyate śubhatā 'dhunā // Rm_27.93 //
nūnam ayaṃ mahāsatvo dṛṣṭvāsmān duḥkhapīḍitān /
kṛpayā sarvathoddharttuṃ narake 'tra samāgataḥ // Rm_27.94 //
tad asya samupāśritya prakṛtvā śaraṇaṃ sadā /
praṇatvā śraddhayā nityaṃ bhajemahi samādarāt // Rm_27.95 //
iti saṃbhāṣya te sarve nārakīyāḥ prabodhitāḥ /
taṃ buddhaṃ śaraṇaṃ gatvā praṇatvā prābhajan mudā // Rm_27.96 //
tadbhajanodbhavaiḥ puṇyaiḥ sarve te narakotthitāḥ /
sahasā sadgatiṃ yātā babhūvur dharmabhājanāḥ // Rm_27.97 //
evaṃ tā raśmayaḥ sarvāḥ sarvāṃs tān narakāśritān /
samuddhṛtya punas tatra jagacchāstur upāyayuḥ // Rm_27.98 //
yā cāpy ūrddhvaṃ gatābhāsas tāvabhāsya diśo 'ṣṭa ca /
yāvad bhavāgraparyantam avabhāsyābhiprāsaran // Rm_27.99 //
gāthābhiś ca surān sarvān divyakāyasukhāratān /
samantato mahacchabdaṃ ruccair evam acodayan // Rm_27.100 //
anityaṃ sarvasaṃsāraṃ duḥkhaṃ śūnyam anātmakaṃ /
iti matvā śubhe dharmaṃ sarvadā caratādarāt // Rm_27.101 //
niṣkrāmatārabhadhvaṃ tad yujyadhvaṃ buddhaśāsane /
triratnaśaraṇaṃ kṛtvā bhajadhvaṃ sarvadādarāt // Rm_27.102 //
yo hy asmiṃ saugate dharme cariṣyati samāhitaḥ /
sa hitvā janma saṃsāre duḥkhasyāntaṃ kariṣyati // Rm_27.103 //
etac chabdaṃ samākarṇya sarve devāḥ prabodhitāḥ /
triratnaśaraṇaṃ kṛtvā prabhejire samāhitāḥ // Rm_27.104 //
evaṃ tāḥ raśmayaḥ paṃcaḥ sarvāṃl lokān surān api /
triratnaśaraṇe sthāpya punar muner upāyayuḥ // Rm_27.105 //
tatra tā raśmayaḥ sarvā ekībhūtā ca piṇḍitāḥ /
(Rm 318)
jinaṃ pradakṣiṇīkṛtya tad uṣṇīṣe viśet punaḥ // Rm_27.106 //
tad dṛṣṭvā te sabhālokāḥ sarve te vismayānvitāḥ /
kim ādeśen munīndro 'yam iti dhyātvā niṣedire // Rm_27.107 //
athā yuṣmān sa ānando matvā teṣāṃ vitarkitaṃ /
utthāya sāṃjalir natvā bhagavantaṃ tam abravīt // Rm_27.108 //
bhagavan bhavatā kena hetunā sṛjyate smitaṃ /
nāhetu sugatāḥ sarve vihasanti kadā cana // Rm_27.109 //
yadarthe hetunā smitaṃ bhavān muṃcati sāṃprataṃ /
tadarthaṃ śrotum ichanti sarve lokā ime khalu // Rm_27.110 //
yadarthena bhavān smitaṃ prakaroti jagadguro /
tadarthaṃ samupādiśya sarvān lokān prabodhaya // Rm_27.111 //
ity ānandoditaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ /
sarvān lokān samālokya tam ānaṃdaṃ cābravīt // Rm_27.112 //
evam etan mahānaṃda nāhetupratyayaṃ kvacit /
sarvabuddhāḥ pramuṃcanti smitaṃ kiṃcit kadā cana // Rm_27.113 //
paśya tvaṃ yad ayaṃ sādhu ārāmikaḥ prasāditaḥ /
mamaivaṃ śraddhayā pūjāṃ karoti śraddhayā mudā // Rm_27.114 //
etatpuṇyavipākena māliko 'yaṃ subuddhimān /
bodhicittaṃ samāsādya bodhicaryāṃ caran kramāt // Rm_27.115 //
sarvāḥ pāramitāḥ pūryya sarvān māragaṇān vinijayan /
samyakṣaṃbodhim āsādya niḥkleśo 'rhan munīśvaraḥ // Rm_27.116 //
daśabalo jagannāthaḥ sarvasatvahitārthabhṛt /
padmottamo 'bhidho buddhas tathāgato bhaviṣyati // Rm_27.117 //
yad ayaṃ mama saddharmasādhane 'bhiprasāditaḥ /
saṃbodhipraṇidhiṃ dhṛtvā karoti śraddhayārcanāṃ // Rm_27.118 //
evaṃ ye śraddhayā nityaṃ triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ /
bhajanti te janāḥ sarve bhaveyuḥ sugatātmajāḥ // Rm_27.119 //
tatas te sarvasatvānāṃ hitārtheṣu samudyatāḥ /
bodhisatvā mahāsatvā bhaviṣyaṃti guṇākarāḥ // Rm_27.120 //
tataḥ pāramitāḥ sarvāḥ paripūrya yathākramaṃ /
tataḥ saṃbodhim āsādya bhaveyuḥ sugatā api // Rm_27.121 //
evaṃ matvātra saṃsāre saṃbodhijñānavāṃchibhiḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā caritavyaṃ sadā śubhe // Rm_27.122 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvānaṃdādayo 'pi te /
bhikṣavaḥ sāṃghikāḥ sarve prābhyanandan prabodhitāḥ // Rm_27.123 //
sarve lokāś ca te sarve śrutvaivaṃ śrīghanoditaṃ /
triratnaśaraṇaṃ kṛtvā prabhejire 'numoditāḥ // Rm_27.124 //
evaṃ śāstrā munīndreṇa vyākṛtaṃ svayam ātmanaḥ /
śrutvā sabhāntikaś cāpi prābhyanandat pramoditaḥ // Rm_27.125 //
tadārabhya sadā nityaṃ mālikaḥ so 'numoditaḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā prācarad bodhicārikāṃ // Rm_27.126 //
tataḥ sānāthapiṇḍo 'pi tena saha pramoditaḥ /
sāṃjalis taṃ jagannāthaṃ natvā sve nilaye yayau // Rm_27.127 //
(Rm 319)
tatra sa māliko gehe bhāryayā saha moditaḥ /
triratnaśaraṇaṃ kṛtvā prācarat sarvadā śubhaṃ // Rm_27.128 //
tatas taṃ saugate dharme 'nucarantaṃ niśamya saḥ /
tīrthikopāsiko ruṣṭo upetya paryabhāṣata // Rm_27.129 //
are re durmate pāpin kim evaṃ carase 'śubhe /
sarvathā tvaṃ paribhraṣṭo narake duḥkham āpsyasi // Rm_27.130 //
yad apātre durācāre mithyādharmābhibhāṣinī /
upetya bhajanaṃ kṛtvā vinoṣi kilviṣaṃ mahat // Rm_27.131 //
bhajante ye narā buddhaṃ na te gachanti sadgatiṃ /
durgatim eva te yātāś caranty aśubhe sadā // Rm_27.132 //
kadā cid api tad gehe bhadraṃ na jāyate kvacit /
lakṣmīś cāpi vasen naiva yato dharmo vinaśyate // Rm_27.133 //
kiṃ cin nāsti śubhācāraṃ tasya bhikṣāśino 'yateḥ /
kim evaṃ śraddhayā nityaṃ bhajase sadguror iva // Rm_27.134 //
kṛpaṇo yaḥ svayaṃ bhraṣṭaḥ parāṃś ca bhraṃśayed iha /
adharme ye 'pi saddharmam ity ākhyāyābhivaṃcate // Rm_27.135 //
sa kiṃ śāstā sudhīr vijño dharmarājo munīśvaraḥ /
sadbhir na pūjanīyo 'sau niṃdanīyo hi durgatiḥ // Rm_27.136 //
iti satyaṃ mayākhyātaṃ hitārthaṃ te śubhārthinaḥ /
yadi dharme 'sti te vāṃchā śrutvāsmadvacanaṃ cara // Rm_27.137 //
tad buddhasaṃgatiṃ tyaktvā tīrthe snātvā samāhitaḥ /
brahmaṇaṃ viṣṇum īśānaṃ bhaja nityaṃ yathāvidhiṃ // Rm_27.138 //
brāhmaṇaṃ ye bhajaṃty atra sarve te brahmacāriṇaḥ /
pariśuddhāśayā bhadrā saṃprayānti surālayaṃ // Rm_27.139 //
ye bhajanti sadā viṣṇuṃ na te gachaṃti durgatiṃ /
sadgatiṃ sarvadā yātā bhavanti manujādhipāḥ // Rm_27.140 //
ye bhajanti mahārudraṃ na te gachanti nārake /
sarvasaukhyāni saṃbhuktvā yānti cānte śivālayaṃ // Rm_27.141 //
evaṃ matvātra saṃsāre yadi saukhyaṃ sadechasi /
tad etāṇ trijagannāthān bhaja nityaṃ prapūjayan // Rm_27.142 //
etan me vacanaiḥ śrutvā bhaja tān sadgurūn yatīn /
teṣāṃ saddharmam ākarṇya cara nityaṃ śubhe vrate // Rm_27.143 //
tathā te maṃgalaṃ nityaṃ sarvadātra bhaved dhruvaṃ /
ante pāpavinirmuktāḥ prayānti tridaśālayaṃ // Rm_27.144 //
iti tenoditaṃ śrutvā mālikaḥ sa viroṣitaḥ /
tairthikaṃ taṃ samārabhya paribhāṣyaivam abravīt // Rm_27.145 //
ā kim evaṃ vadasy atra mā maivaṃ vadathāḥ punaḥ /
tvam eva narakaṃ yāyā nindase yan munīśvaraṃ // Rm_27.146 //
śṛṇv atrāhaṃ pravakṣyāmi saṃbuddhe guṇam alpakaṃ /
vistareṇa kathaṃ vaktuṃ śakyate 'lpaśiyā mayā // Rm_27.147 //
tathāpi kathyate 'lpatvāt tavābhibodhane mayā /
(Rm 320)
śrutvā tvayā vicāryaiva sad asac ca parīkṣyatāṃ // Rm_27.148 //
saṃbuddha eva bhagavān suguṇī na viṣṇuḥ saṃśasyate na hiraṇyagarbhaḥ /
teṣāṃ subhadracaritātiśayaprabhāvāñ chrutvā vicārayata ko guṇavān na veti // Rm_27.149 //
viṣṇuḥ samudyatataho vighṛṇaiḥ pramāyī
rudro vibhūtyajakayoladharaḥ pramattaḥ /
ekāntaśāntacaritāśayas tu buddhaḥ
kaṃ pūjayemahi suśāntam aśāntarūpaṃ // Rm_27.150 //
duryodhanādi nṛpanāśakaraḥ sa cakrī haras tripūranāśakaḥ pinākī /
krauṃcaṃ guho 'pi dṛḍhaśakti hate cakāra buddhastokavalamayas tu jagatāṃ hiteṣī // Rm_27.151 //
pīḍyāmamāyamayam eva tu rakṣaṇīyo vadhyo yam ity api surottamanītir eṣā /
niḥśreyasātyudayasaukhyahitaikabuddhir buddhasya naivaridavonahivaṃ // Rm_27.152 //
rāgādi doṣajanitāni vacānsi viṣṇor unmattaceṣṭitakarāṇi ca yāni śambhoḥ /
niḥśeṣadoṣaśamakāritatathāgatasya vaṃdyatvam arhati ca ko 'tra vicārayadhvaṃ // Rm_27.153 //
yaś codyataḥ parivadhāya ghṛṇāṃ vihāya trāṇāya yaś ca jagataḥ kṛpayā pravṛttaḥ /
rāgī ca yo bhavati yaś ca vimuktarāgaḥ pūjyaṃs tayoḥ ka iha taṃ vadatānucintya // Rm_27.154 //
śakraṃ vajradharaṃ balaṃ haladharaṃ kṛṣṇaṃ ca cakrāyudhaṃ skaṃdaṃ śaktidharaṃ śmaśānavilayaṃ rudraṃ triśūlāyudhaṃ /
etān duḥkhabhayāṅkitān gataghṛṇān bālān vicitrāyudhān nityaṃ prāṇivadhodyute praharaṇān kas tān namasyed budhaḥ // Rm_27.155 //
na yaḥ śūlaṃ dhatte na ca suratim aṅke suvadanāṃ na cakraṃ śaktiṃ vā na ca kuliśam ugraṃ rava halaṃ vinirmuktaṃ kleśaiḥ parahitavidhānādyatadhiyaṃ /
śaraṇyaṃ lokānaṃ tam ṛṣim upayātāsmi śaraṇaṃ // Rm_27.156 //
rudro rāgavaśāt striyaṃ vahati yo hiṃsyā hriyā varjitā viṣṇuḥ krūrataraḥ kṛtaghnacaritaḥ skaṃdhaḥ svayaṃjñāti ha /
krūrāsyā mahiṣāntakṛn naravaśā mānsāśinī pārvatī pānepsī ca vināyako daśabalo srasto hy adoṣaḥ suhṛt // Rm_27.157 //
vaṃdhur nabhe sa bhagavān na ripur na cānyaḥ śāstā trilokagurur ekatamo 'pi dhīraḥ śrutvā vacaḥsucaritātiśayaprabhāvaṃ buddhaṃ guṇātiśayalobhatayāśritāḥ smaḥ // Rm_27.158 //
nāsmākaṃ sugataḥ pitā na ripavas tīrthyāṃdhanaṃ naiva te /
dattaṃ tena tathāgatena ca hṛtaṃ kiṃcit kaṇādādibhiḥ /
kiṃ tv ekāṃtajagaddhitaḥ sa bhagavān buddho yataś cāmalaṃ vākyaṃ sarvamalāpahārica yatas tad bhiktavaṃto vayaṃ // Rm_27.159 //
hiteṣī yo nityaṃ satatam upakārīva jagataḥ kṛtaṃ yena svāsthyaṃ bahuvidharujārttasya jagataḥ /
(Rm 321)
gūḍhaṃ yaś ca jñe bhayaṃ karatalam ivāvaiti sakalaṃ prapadyadhvaṃ santas temṛṣivaradaraṃ bhaktimanasaḥ // Rm_27.160 //
asarvabhāvena yadṛcchayā vā parānuvṛtya vicikitsayā vā /
ye taṃ namasyanti munīndracaṃdraṃ te 'py āmarīsaṃpadam āpnuvaṃti // Rm_27.161 //
paurāṇīśrutineṣa lokamahito buddhaḥ kilāyaṃ harir dṛṣṭvā janmajarāvipattivaśagaṃ lokaṃ kṛpābhyudyataḥ /
jātaḥ śākyakulenduracyutamatis trātā nṛṇāṃ gautamaḥ śāstāraṃ hitam eva kas tam adhunā nāvaiti mūḍho janaḥ // Rm_27.162 //
yadā rāgadveṣād asurasuradārāpaharaṇaṃ kṛtaṃ māyādvitvaṃ dharaṇiharaṇāśaktamatinā /
tadā pūjyo vandyo harir aparimukto 'budhatayā vinirmuktaṃ buddhaṃ na namati jano māhavahulaḥ // Rm_27.163 //
caturjaladhimekhalākuratambabhārālasāṃ mahīṃ mahatīṃ visṛjya harayevāpakaṣṭāṃ valiḥ /
pradāya munaye tu pāṃśulavam apy aśoko nṛpaḥ kṣitiṃ sakalacaṃdramaṇḍalatarāñ ca saṃprāptavān // Rm_27.164 //
yakṣapāto na me buddhena dveṣaṭakapilādiṣu /
muktimac ca vaco yasya kāryas tasya parigrahaḥ // Rm_27.165 //
avaśyam eṣāṃ katamo 'pi sarvavit jagarddhitaikāntaviśālasāraḥ /
sa eva mṛgyo hy atisūkṣmacetasā janena śeṣaiḥ kim anarthapaṇḍitaiḥ // Rm_27.166 //
yasyāpi kiñcin na hi doṣaleśaṃ śaradguṇāḥ santi jagaddhitārthe /
brahmāpi viṣṇutiriṇo harir vā samehi śāstā śubhakārimitraṃ // Rm_27.167 //
yasya na vidyate doṣo vidyante sakalā guṇāḥ /
sarvajñaḥ sa jagacchāstā tam ahaṃ śaraṇaṃ vraje // Rm_27.168 //
yo 'smin sudṛṣṭyāt saṃrakṣyati jagacchubhe /
tasyāhaṃ śaraṇaṃ gatvā bhajāmi satataṃ mudā // Rm_27.169 //
yaṃ dṛṣṭvā suprasannās te bhavanti nirmalāśayāḥ /
tam eva sugataṃ nāthaṃ bhajāmi śaraṇaṃ gataḥ // Rm_27.170 //
yenaiva trijagallokaṃ putravat pratipālitaṃ /
tam eva trijagannāthaṃ bhajāmi śaraṇaṃ tataḥ // Rm_27.171 //
yasmai suśraddhayā dattaṃ tat phalaṃ bodhisādhanaṃ /
tam eva śrīghanaṃ bhaktyā bhajāmi śaraṇaṃ gataḥ // Rm_27.172 //
yasmād dharmāmṛtaṃ pītvā sarve satvāḥ pramodinaḥ /
tam eva saṃti sarve 'pi duḥkhachedanasadguṇāḥ /
tam eva śrīpradātāraṃ bhajāmi śraddhayādarāt // Rm_27.173 //
buddha eva jagacchāstā buddha eva jagadguruḥ /
buddha eva jagannātho buddha eva munīśvaraḥ // Rm_27.174 //
tad ahaṃ sarvabhāvena buddhasya śaraṇaṃ gataḥ /
śraddhayā dharmam āsādya bhajāmi bodhiprāptaye // Rm_27.175 //
ye buddhaṃ śaraṇaṃ yānti na te gachanti durgatiṃ /
nirmuktapāpakāḥ saukhyaṃ bhuktvā yāṃti jinālayaṃ // Rm_27.176 //
(Rm 322)
śṛṇvanti saugataṃ vākyaṃ ye te na yānti durgatiṃ /
samantabhadrasaukhyāni bhuktvā yāṃti sukhāvatiṃ // Rm_27.177 //
bhajanti lokanāthaṃ ye te 'pi na yānti durgatiṃ /
pāpamuktāḥ sukhāny eva bhuktvā yāṃt