Bổn Sanh (Jātaka)

Hatthī asse rathe pattī, 
gacchevādāya paṇḍita; 
Passatu taṁ mahārājā, 
vedeho mithilaṁ gataṁ”. 
“Hatthī assā rathā pattī, 
senā padissate mahā; 
Caturaṅginī bhīsarūpā, 
kiṁ nu maññasi paṇḍita”. 
“Ānando te mahārāja, 
uttamo paṭidissati; 
Sabbaṁ senaṅgamādāya, 
sotthiṁ patto mahosadho”. 
“Yathā petaṁ susānasmiṁ, 
chaḍḍetvā caturo janā; 
Evaṁ kapilaye tyamha, 
chaḍḍayitvā idhāgatā. 
Atha tvaṁ kena vaṇṇena, 
kena vā pana hetunā; 
Kena vā atthajātena, 
attānaṁ parimocayi”. 
“Atthaṁ atthena vedeha, 
mantaṁ mantena khattiya; 
Parivārayiṁ rājānaṁ, 
jambudīpaṁva sāgaro”. 
“Dinnaṁ nikkhasahassaṁ me, 
gāmāsīti ca kāsisu; 
Dāsīsatāni cattāri, 
dinnaṁ bhariyāsatañca me; 
Sabbaṁ senaṅgamādāya, 
sotthināmhi idhāgato”. 
“Susukhaṁ vata saṁvāso, 
paṇḍitehīti senaka; 
Pakkhīva pañjare baddhe, 
macche jālagateriva; 
Amittahatthattagate, 
mocayī no mahosadho”. 
“Evametaṁ mahārāja, 
paṇḍitā hi sukhāvahā; 
Pakkhīva pañjare baddhe, 
macche jālagateriva; 
Amittahatthattagate, 
mocayī no mahosadho”. 
“Āhaññantu sabbavīṇā, 
bheriyo dindimāni ca; 
Dhamentu māgadhā saṅkhā, 
vaggū nadantu dundubhī”. 
Orodhā ca kumārā ca, 
vesiyānā ca brāhmaṇā; 
Bahuṁ annañca pānañca, 
paṇḍitassābhihārayuṁ. 
Hatthārohā anīkaṭṭhā, 
rathikā pattikārakā; 
Bahuṁ annañca pānañca, 
paṇḍitassābhihārayuṁ. 
Samāgatā jānapadā, 
negamā ca samāgatā; 
Bahuṁ annañca pānañca, 
paṇḍitassābhihārayuṁ. 
Bahujano pasannosi, 
disvā paṇḍitamāgataṁ; 
Paṇḍitamhi anuppatte, 
celukkhepo avattathāti. 
Umaṅgajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Mahānipāta 
Mūgapakkhavagga 
6. Bhūridattajātaka 
“Yaṁ kiñci ratanaṁ atthi, 
dhataraṭṭhanivesane; 
Sabbāni te upayantu, 
dhītaraṁ dehi rājino”. 
“Na no vivāho nāgehi, 
katapubbo kudācanaṁ; 
Taṁ vivāhaṁ asaṁyuttaṁ, 
kathaṁ amhe karomase”. 
“Jīvitaṁ nūna te cattaṁ, 
raṭṭhaṁ vā manujādhipa; 
Na hi nāge kupitamhi, 
ciraṁ jīvanti tādisā. 
Yo tvaṁ deva manussosi, 
iddhimantaṁ aniddhimā; 
Varuṇassa niyaṁputtaṁ, 
yāmunaṁ atimaññasi”. 
“Nātimaññāmi rājānaṁ, 
dhataraṭṭhaṁ yasassinaṁ; 
Dhataraṭṭho hi nāgānaṁ, 
bahūnamapi issaro. 
Ahi mahānubhāvopi, 
na me dhītaramāraho; 
Khattiyo ca videhānaṁ, 
abhijātā samuddajā”. 
“Kambalassatarā uṭṭhentu, 
sabbe nāge nivedaya; 
Bārāṇasiṁ pavajjantu, 
mā ca kañci viheṭhayuṁ”. 
“Nivesanesu sobbhesu, 
rathiyā caccaresu ca; 
Rukkhaggesu ca lambantu, 
vitatā toraṇesu ca. 
Ahampi sabbasetena, 
mahatā sumahaṁ puraṁ; 
Parikkhipissaṁ bhogehi, 
kāsīnaṁ janayaṁ bhayaṁ”. 
Tassa taṁ vacanaṁ sutvā, 
uragānekavaṇṇino; 
Bārāṇasiṁ pavajjiṁsu, 
na ca kañci viheṭhayuṁ. 
Nivesanesu sobbhesu, 
rathiyā caccaresu ca; 
Rukkhaggesu ca lambiṁsu, 
vitatā toraṇesu ca. 
Tesu disvāna lambante, 
puthū kandiṁsu nāriyo; 
Nāge soṇḍikate disvā, 
passasante muhuṁ muhuṁ. 
Bārāṇasī pabyathitā, 
āturā samapajjatha; 
Bāhā paggayha pakkanduṁ, 
“dhītaraṁ dehi rājino”. 
(…) 
“Pupphābhihārassa vanassa majjhe, 
Ko lohitakkho vitatantaraṁso; 
Kā kambukāyūradharā suvatthā, 
Tiṭṭhanti nāriyo dasa vandamānā. 
Ko tvaṁ brahābāhu vanassa majjhe, 
Virocasi ghatasittova aggi; 
Mahesakkho aññatarosi yakkho, 
Udāhu nāgosi mahānubhāvo”. 
“Nāgohamasmi iddhimā, 
tejassī duratikkamo; 
Ḍaṁseyyaṁ tejasā kuddho, 
phītaṁ janapadaṁ api. 
Samuddajā hi me mātā, 
dhataraṭṭho ca me pitā; 
Sudassanakaniṭṭhosmi, 
bhūridattoti maṁ vidū. 
Yaṁ gambhīraṁ sadāvaṭṭaṁ, 
rahadaṁ bhismaṁ pekkhasi; 
Esa dibyo mamāvāso, 
anekasataporiso. 
Mayūrakoñcābhirudaṁ, 
nīlodaṁ vanamajjhato; 
Yamunaṁ pavisa mā bhīto, 
khemaṁ vattavataṁ sivaṁ. 
Tattha patto sānucaro, 
saha puttena brāhmaṇa; 
Pūjito mayhaṁ kāmehi, 
sukhaṁ brāhmaṇa vacchasi”. 
“Samā samantaparito, 
pahūtatagarā mahī; 
Indagopakasañchannā, 
sobhati harituttamā. 
Rammāni vanacetyāni, 
rammā haṁsūpakūjitā; 
Opupphāpadmā tiṭṭhanti, 
pokkharañño sunimmitā. 
Aṭṭhaṁsā sukatā thambhā, 
sabbe veḷuriyāmayā; 
Sahassathambhā pāsādā, 
pūrā kaññāhi jotare. 
Vimānaṁ upapannosi, 
dibyaṁ puññehi attano; 
Asambādhaṁ sivaṁ rammaṁ, 
accantasukhasaṁhitaṁ. 
Maññe sahassanettassa, 
vimānaṁ nābhikaṅkhasi; 
Iddhī hi tyāyaṁ vipulā, 
sakkasseva jutīmato”. 
“Manasāpi na pattabbo, 
ānubhāvo jutīmato; 
Paricārayamānānaṁ, 
saindānaṁ vasavattinaṁ. 
Taṁ vimānaṁ abhijjhāya, 
amarānaṁ sukhesinaṁ; 
Uposathaṁ upavasanto, 
semi vammikamuddhani”. 
“Ahañca migamesāno, 
saputto pāvisiṁ vanaṁ; 
Taṁ maṁ mataṁ vā jīvaṁ vā, 
nābhivedenti ñātakā. 
Āmantaye bhūridattaṁ, 
kāsiputtaṁ yasassinaṁ; 
Tayā no samanuññātā, 
api passemu ñātake”. 
“Eso hi vata me chando, 
yaṁ vasesi mamantike; 
Na hi etādisā kāmā, 
sulabhā honti mānuse. 
Sace tvaṁ nicchase vatthuṁ, 
mama kāmehi pūjito; 
Mayā tvaṁ samanuññāto, 
sotthiṁ passāhi ñātake”. 
“Dhārayimaṁ maṇiṁ dibyaṁ, 
pasuṁ putte ca vindati; 
Arogo sukhito hoti, 
gacchevādāya brāhmaṇa”. 
“Kusalaṁ paṭinandāmi, 
bhūridatta vaco tava; 
Pabbajissāmi jiṇṇosmi, 
na kāme abhipatthaye”. 
“Brahmacariyassa ce bhaṅgo, 
hoti bhogehi kāriyaṁ; 
Avikampamāno eyyāsi, 
bahuṁ dassāmi te dhanaṁ”. 
“Kusalaṁ paṭinandāmi, 
bhūridatta vaco tava; 
Punapi āgamissāmi, 
sace attho bhavissati”. 
Idaṁ vatvā bhūridatto, 
Pesesi caturo jane; 
“Etha gacchatha uṭṭhetha, 
Khippaṁ pāpetha brāhmaṇaṁ”. 
Tassa taṁ vacanaṁ sutvā, 
uṭṭhāya caturo janā; 
Pesitā bhūridattena, 
khippaṁ pāpesu brāhmaṇaṁ. 
(…) 
“Maṇiṁ paggayha maṅgalyaṁ, 
sādhuvittaṁ manoramaṁ; 
Selaṁ byañjanasampannaṁ, 
ko imaṁ maṇimajjhagā”. 
“Lohitakkhasahassāhi, 
samantā parivāritaṁ; 
Ajja kālaṁ pathaṁ gacchaṁ, 
ajjhagāhaṁ maṇiṁ imaṁ”. 
“Sūpaciṇṇo ayaṁ selo, 
accito mānito sadā; 
Sudhārito sunikkhitto, 
sabbatthamabhisādhaye. 
Upacāravipannassa, 
nikkhepe dhāraṇāya vā; 
Ayaṁ selo vināsāya, 
pariciṇṇo ayoniso. 
Na imaṁ akusalo dibyaṁ, 
maṇiṁ dhāretumāraho; 
Paṭipajja sataṁ nikkhaṁ, 
dehimaṁ ratanaṁ mama”. 
“Na ca myāyaṁ maṇī keyyo, 
gohi vā ratanehi vā; 
Selo byañjanasampanno, 
neva keyyo maṇī mama”. 
“No ce tayā maṇī keyyo, 
gohi vā ratanehi vā; 
Atha kena maṇī keyyo, 
taṁ me akkhāhi pucchito”. 
“Yo me saṁse mahānāgaṁ, 
tejassiṁ duratikkamaṁ; 
Tassa dajjaṁ imaṁ selaṁ, 
jalantamiva tejasā”. 
“Ko nu brāhmaṇavaṇṇena, 
supaṇṇo patataṁ varo; 
Nāgaṁ jigīsamanvesi, 
anvesaṁ bhakkhamattano”. 
“Nāhaṁ dijādhipo homi, 
na diṭṭho garuḷo mayā; 
Āsīvisena vittoti, 
vajjo brāhmaṇa maṁ vidū”. 
“Kiṁ nu tuyhaṁ balaṁ atthi, 
kiṁ sippaṁ vijjate tava; 
Kismiṁ vā tvaṁ paratthaddho, 
uragaṁ nāpacāyasi”. 
“Āraññikassa isino, 
cirarattaṁ tapassino; 
Supaṇṇo kosiyassakkhā, 
visavijjaṁ anuttaraṁ. 
Taṁ bhāvitattaññataraṁ, 
sammantaṁ pabbatantare; 
Sakkaccaṁ taṁ upaṭṭhāsiṁ, 
rattindivamatandito. 
So tadā pariciṇṇo me, 
vattavā brahmacariyavā; 
Dibbaṁ pātukarī mantaṁ, 
kāmasā bhagavā mama. 
Tyāhaṁ mante paratthaddho, 
nāhaṁ bhāyāmi bhoginaṁ; 
Ācariyo visaghātānaṁ, 
alampānoti maṁ vidū”. 
“Gaṇhāmase maṇiṁ tāta, 
somadatta vijānahi; 
Mā daṇḍena siriṁ pattaṁ, 
kāmasā pajahimhase”. 
“Sakaṁ nivesanaṁ pattaṁ, 
yo taṁ brāhmaṇa pūjayi; 
Evaṁ kalyāṇakārissa, 
kiṁ mohā dubbhimicchasi. 
Sace tvaṁ dhanakāmosi, 
bhūridatto padassati; 
Tameva gantvā yācassu, 
bahuṁ dassati te dhanaṁ”. 
“Hatthagataṁ pattagataṁ, 
nikiṇṇaṁ khādituṁ varaṁ; 
Mā no sandiṭṭhiko attho, 
somadatta upaccagā”. 
“Paccati niraye ghore, 
mahissamapi vivarati; 
Mittadubbhī hitaccāgī, 
jīvarevāpi sussati. 
Sace tvaṁ dhanakāmosi, 
bhūridatto padassati; 
Maññe attakataṁ veraṁ, 
naciraṁ vedayissasi”. 
“Mahāyaññaṁ yajitvāna, 
evaṁ sujjhanti brāhmaṇā; 
Mahāyaññaṁ yajissāma, 
evaṁ mokkhāma pāpakā”. 
“Handa dāni apāyāmi, 
nāhaṁ ajja tayā saha; 
Padampekaṁ na gaccheyyaṁ, 
evaṁ kibbisakārinā”. 
Idaṁ vatvāna pitaraṁ, 
somadatto bahussuto; 
Ujjhāpetvāna bhūtāni, 
tamhā ṭhānā apakkami. 
“Gaṇhāhetaṁ mahānāgaṁ, 
āharetaṁ maṇiṁ mama; 
Indagopakavaṇṇābho, 
yassa lohitako siro. 
Kappāsapicurāsīva, 
eso kāyo padissati; 
Vammikaggagato seti, 
taṁ tvaṁ gaṇhāhi brāhmaṇa”. 
Athosadhehi dibbehi, 
jappaṁ mantapadāni ca; 
Evaṁ taṁ asakkhi satthuṁ, 
katvā parittamattano. 
(…) 
“Mamaṁ disvāna āyantaṁ, 
sabbakāmasamiddhinaṁ; 
Indriyāni ahaṭṭhāni, 
sāvaṁ jātaṁ mukhaṁ tava. 
Padmaṁ yathā hatthagataṁ, 
Pāṇinā parimadditaṁ; 
Sāvaṁ jātaṁ mukhaṁ tuyhaṁ, 
Mamaṁ disvāna edisaṁ. 
Kacci nu te nābhisasi, 
kacci te atthi vedanā; 
Yena sāvaṁ mukhaṁ tuyhaṁ, 
mamaṁ disvāna āgataṁ”. 
“Supinaṁ tāta addakkhiṁ, 
ito māsaṁ adhogataṁ; 
Dakkhiṇaṁ viya me bāhuṁ, 
chetvā ruhiramakkhitaṁ; 
Puriso ādāya pakkāmi, 
mama rodantiyā sati. 
Yatohaṁ supinamaddakkhiṁ, 
sudassana vijānahi; 
Tato divā vā rattiṁ vā, 
sukhaṁ me nopalabbhati”. 
“Yaṁ pubbe parivāriṁsu, 
kaññā ruciraviggahā; 
Hemajālapaṭicchannā, 
bhūridatto na dissati. 
Yaṁ pubbe parivāriṁsu, 
nettiṁsavaradhārino; 
Kaṇikārāva samphullā, 
bhūridatto na dissati. 
Handa dāni gamissāma, 
bhūridattanivesanaṁ; 
Dhammaṭṭhaṁ sīlasampannaṁ, 
passāma tava bhātaraṁ”. 
Tañca disvāna āyantiṁ, 
bhūridattassa mātaraṁ; 
Bāhā paggayha pakkanduṁ, 
bhūridattassa nāriyo. 
“Puttaṁ teyye na jānāma, 
ito māsaṁ adhogataṁ; 
Mataṁ vā yadi vā jīvaṁ, 
bhūridattaṁ yasassinaṁ. 
Sakuṇī hataputtāva, 
suññaṁ disvā kulāvakaṁ; 
Ciraṁ dukkhena jhāyissaṁ, 
bhūridattaṁ apassatī. 
Kurarī hatachāpāva, 
suññaṁ disvā kulāvakaṁ; 
Ciraṁ dukkhena jhāyissaṁ, 
bhūridattaṁ apassatī. 
Sā nūna cakkavākīva, 
pallalasmiṁ anodake; 
Ciraṁ dukkhena jhāyissaṁ, 
bhūridattaṁ apassatī. 
Kammārānaṁ yathā ukkā, 
anto jhāyati no bahi; 
Evaṁ jhāyāmi sokena, 
bhūridattaṁ apassatī”. 
Sālāva sampamathitā, 
mālutena pamadditā; 
Senti puttā ca dārā ca, 
bhūridattanivesane. 
Idaṁ sutvāna nigghosaṁ, 
bhūridattanivesane; 
Ariṭṭho ca subhogo ca, 
padhāviṁsu anantarā. 
“Amma assāsa mā soci, 
evaṁdhammā hi pāṇino; 
Cavanti upapajjanti, 
esassa pariṇāmitā”. 
“Ahampi tāta jānāmi, 
evaṁdhammā hi pāṇino; 
Sokena ca paretasmi, 
bhūridattaṁ apassatī. 
Ajja ce me imaṁ rattiṁ, 
sudassana vijānahi; 
Bhūridattaṁ apassantī, 
maññe hissāmi jīvitaṁ”. 
“Amma assāsa mā soci, 
ānayissāma bhātaraṁ; 
Disodisaṁ gamissāma, 
bhātupariyesanaṁ caraṁ. 
Pabbate giriduggesu, 
gāmesu nigamesu ca; 
Orena sattarattassa, 
bhātaraṁ passa āgataṁ”. 
“Hatthā pamutto urago, 
pāde te nipatī bhusaṁ; 
Kacci nu taṁ ḍaṁsī tāta, 
mā bhāyi sukhito bhava”. 
“Neva mayhaṁ ayaṁ nāgo, 
alaṁ dukkhāya kāyaci; 
Yāvatatthi ahiggāho, 
mayā bhiyyo na vijjati”. 
“Ko nu brāhmaṇavaṇṇena, 
ditto parisamāgato; 
Avhāyantu suyuddhena, 
suṇantu parisā mama”. 
“Tvaṁ maṁ nāgena ālampa, 
ahaṁ maṇḍūkachāpiyā; 
Hotu no abbhutaṁ tattha, 
ā sahassehi pañcahi”. 
“Ahañhi vasumā aḍḍho, 
tvaṁ daliddosi māṇava; 
Ko nu te pāṭibhogatthi, 
upajūtañca kiṁ siyā. 
Upajūtañca me assa, 
pāṭibhogo ca tādiso; 
Hotu no abbhutaṁ tattha, 
ā sahassehi pañcahi”. 
“Suṇohi me mahārāja, 
vacanaṁ bhaddamatthu te; 
Pañcannaṁ me sahassānaṁ, 
pāṭibhogo hi kittima”. 
“Pettikaṁ vā iṇaṁ hoti, 
Yaṁ vā hoti sayaṅkataṁ; 
Kiṁ tvaṁ evaṁ bahuṁ mayhaṁ, 
Dhanaṁ yācasi brāhmaṇa”. 
“Alampāno hi nāgena, 
mamaṁ abhijigīsati; 
Ahaṁ maṇḍūkachāpiyā, 
ḍaṁsayissāmi brāhmaṇaṁ. 
Taṁ tvaṁ daṭṭhuṁ mahārāja, 
ajja raṭṭhābhivaḍḍhana; 
Khattasaṅghaparibyūḷho, 
niyyāhi ahidassanaṁ”. 
“Neva taṁ atimaññāmi, 
sippavādena māṇava; 
Atimattosi sippena, 
uragaṁ nāpacāyasi”. 
“Ahampi nātimaññāmi, 
sippavādena brāhmaṇa; 
Avisena ca nāgena, 
bhusaṁ vañcayase janaṁ. 
Evañcetaṁ jano jaññā, 
Yathā jānāmi taṁ ahaṁ; 
Na tvaṁ labhasi ālampa, 
Bhusamuṭṭhiṁ kuto dhanaṁ”. 
“Kharājino jaṭī dummī, 
ditto parisamāgato; 
Yo tvaṁ evaṁ gataṁ nāgaṁ, 
aviso atimaññasi. 
Āsajja kho naṁ jaññāsi, 
puṇṇaṁ uggassa tejaso; 
Maññe taṁ bhasmarāsiṁva, 
khippameso karissati”. 
“Siyā visaṁ siluttassa, 
deḍḍubhassa silābhuno; 
Neva lohitasīsassa, 
visaṁ nāgassa vijjati”. 
“Sutametaṁ arahataṁ, 
saññatānaṁ tapassinaṁ; 
Idha dānāni datvāna, 
saggaṁ gacchanti dāyakā; 
Jīvanto dehi dānāni, 
yadi te atthi dātave. 
Ayaṁ nāgo mahiddhiko, 
tejassī duratikkamo; 
Tena taṁ ḍaṁsayissāmi, 
so taṁ bhasmaṁ karissati”. 
“Mayāpetaṁ sutaṁ samma, 
saññatānaṁ tapassinaṁ; 
Idha dānāni datvāna, 
saggaṁ gacchanti dāyakā; 
Tvameva dehi jīvanto, 
yadi te atthi dātave. 
Ayaṁ ajamukhī nāma, 
puṇṇā uggassa tejaso; 
Tāya taṁ ḍaṁsayissāmi, 
sā taṁ bhasmaṁ karissati. 
Yā dhītā dhataraṭṭhassa, 
vemātā bhaginī mama; 
Sā taṁ ḍaṁsatvajamukhī, 
puṇṇā uggassa tejaso. 
Chamāyañce nisiñcissaṁ, 
brahmadatta vijānahi; 
Tiṇalatāni osadhyo, 
ussusseyyuṁ asaṁsayaṁ. 
Uddhañce pātayissāmi, 
brahmadatta vijānahi; 
Satta vassāniyaṁ devo, 
na vasse na himaṁ pate. 
Udake ce nisiñcissaṁ, 
brahmadatta vijānahi; 
Yāvantodakajā pāṇā, 
mareyyuṁ macchakacchapā”. 
(…) 
“Lokyaṁ sajantaṁ udakaṁ, 
payāgasmiṁ patiṭṭhitaṁ; 
Komaṁ ajjhoharī bhūto, 
ogāḷhaṁ yamunaṁ nadiṁ”. 
“Yadesa lokādhipatī yasassī, 
Bārāṇasiṁ pakriya samantato; 
Tassāha putto uragūsabhassa, 
Subhogoti maṁ brāhmaṇa vedayanti”. 
“Sace hi putto uragūsabhassa, 
Kāsissa rañño amarādhipassa; 
Mahesakkho aññataro pitā te, 
Maccesu mātā pana te atulyā; 
Na tādiso arahati brāhmaṇassa, 
Dāsampi ohārituṁ mahānubhāvo”. 
“Rukkhaṁ nissāya vijjhittho, 
eṇeyyaṁ pātumāgataṁ; 
So viddho dūramacari, 
saravegena sīghavā. 
Taṁ tvaṁ patitamaddakkhi, 
araññasmiṁ brahāvane; 
Sa maṁsakājamādāya, 
sāyaṁ nigrodhupāgami. 
Sukasāḷikasaṅghuṭṭhaṁ, 
piṅgalaṁ santhatāyutaṁ; 
Kokilābhirudaṁ rammaṁ, 
dhuvaṁ haritasaddalaṁ. 
Tattha te so pāturahu, 
iddhiyā yasasā jalaṁ; 
Mahānubhāvo bhātā me, 
kaññāhi parivārito. 
So tena pariciṇṇo tvaṁ, 
sabbakāmehi tappito; 
Aduṭṭhassa tuvaṁ dubbhi, 
taṁ te veraṁ idhāgataṁ. 
Khippaṁ gīvaṁ pasārehi, 
na te dassāmi jīvitaṁ; 
Bhātu parisaraṁ veraṁ, 
chedayissāmi te siraṁ”. 
“Ajjhāyako yācayogī, 
āhutaggi ca brāhmaṇo; 
Etehi tīhi ṭhānehi, 
avajjho hoti brāhmaṇo”. 
“Yaṁ pūraṁ dhataraṭṭhassa, 
ogāḷhaṁ yamunaṁ nadiṁ; 
Jotate sabbasovaṇṇaṁ, 
girimāhacca yāmunaṁ. 
Tattha te purisabyagghā, 
sodariyā mama bhātaro; 
Yathā te tattha vakkhanti, 
tathā hessasi brāhmaṇa”. 
(…) 
“Anittarā ittarasampayuttā, 
Yaññā ca vedā ca subhoga loke; 
Tadaggarayhañhi vinindamāno, 
Jahāti vittañca satañca dhammaṁ. 
Ajjhenamariyā pathaviṁ janindā, 
Vessā kasiṁ pāricariyañca suddā; 
Upāgu paccekaṁ yathāpadesaṁ, 
Katāhu ete vasināti āhu. 
Dhātā vidhātā varuṇo kuvero, 
Somo yamo candimā vāyu sūriyo; 
Etepi yaññaṁ puthuso yajitvā, 
Ajjhāyakānaṁ atho sabbakāme. 
Vikāsitā cāpasatāni pañca, 
Yo ajjuno balavā bhīmaseno; 
Sahassabāhu asamo pathabyā, 
Sopi tadā mādahi jātavedaṁ. 
Yo brāhmaṇe bhojayi dīgharattaṁ, 
Annena pānena yathānubhāvaṁ; 
Pasannacitto anumodamāno, 
Subhoga devaññataro ahosi. 
Mahāsanaṁ devamanomavaṇṇaṁ, 
Yo sappinā asakkhi bhojetumaggiṁ; 
Sa yaññatantaṁ varato yajitvā, 
Dibbaṁ gatiṁ mucalindajjhagacchi. 
Mahānubhāvo vassasahassajīvī, 
Yo pabbajī dassaneyyo uḷāro; 
Hitvā apariyanta raṭṭhaṁ sasenaṁ, 
Rājā dudīpopi jagāma saggaṁ. 
Yo sāgarantaṁ sāgaro vijitvā, 
Yūpaṁ subhaṁ soṇṇamayaṁ uḷāraṁ; 
Ussesi vessānaramādahāno, 
Subhoga devaññataro ahosi. 
Yassānubhāvena subhoga gaṅgā, 
Pavattatha dadhisannisinnaṁ samuddaṁ; 
Salomapādo paricariya maggiṁ, 
Aṅgo sahassakkhapurajjhagacchi. 
Mahiddhiko devavaro yasassī, 
Senāpati tidive vāsavassa; 
So somayāgena malaṁ vihantvā, 
Subhoga devaññataro ahosi. 
Akārayi lokamimaṁ parañca, 
Bhāgīrathiṁ himavantañca gijjhaṁ; 
Yo iddhimā devavaro yasassī, 
Sopi tadā ādahi jātavedaṁ. 
Mālāgirī himavā yo ca gijjho, 
Sudassano nisabho kuveru; 
Ete ca aññe ca nagā mahantā, 
Cityā katā yaññakarehi māhu. 
Ajjhāyakaṁ mantaguṇūpapannaṁ, 
Tapassinaṁ yācayogotidhāhu; 
Tīre samuddassudakaṁ sajantaṁ, 
Taṁ sāgarojjhohari tenapeyyo. 
Āyāgavatthūni puthū pathabyā, 
Saṁvijjanti brāhmaṇā vāsavassa; 
Purimaṁ disaṁ pacchimaṁ dakkhiṇuttaraṁ, 
Saṁvijjamānā janayanti vedaṁ”. 
“Kalī hi dhīrāna kaṭaṁ magānaṁ, 
Bhavanti vedajjhagatānariṭṭha; 
Marīcidhammaṁ asamekkhitattā, 
Māyāguṇā nātivahanti paññaṁ. 
Vedā na tāṇāya bhavanti dassa, 
Mittadduno bhūnahuno narassa; 
Na tāyate pariciṇṇo ca aggi, 
Dosantaraṁ maccamanariyakammaṁ. 
Sabbañca maccā sadhanaṁ sabhogaṁ, 
Ādīpitaṁ dāru tiṇena missaṁ; 
Dahaṁ na tappe asamatthatejo, 
Ko taṁ subhikkhaṁ dvirasaññu kayirā. 
Yathāpi khīraṁ vipariṇāmadhammaṁ, 
Dadhi bhavitvā navanītampi hoti; 
Evampi aggi vipariṇāmadhammo, 
Tejo samorohatī yogayutto. 
Na dissatī aggimanuppaviṭṭho, 
Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi; 
Nāmatthamāno araṇīnarena, 
Nākammunā jāyati jātavedo. 
Sace hi aggi antarato vaseyya, 
Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi; 
Sabbāni susseyyu vanāni loke, 
Sukkhāni kaṭṭhāni ca pajjaleyyuṁ. 
Karoti ce dārutiṇena puññaṁ, 
Bhojaṁ naro dhūmasikhiṁ patāpavaṁ; 
Aṅgārikā loṇakarā ca sūdā, 
Sarīradāhāpi kareyyu puññaṁ. 
Atha ce hi ete na karonti puññaṁ, 
Ajjhenamaggiṁ idha tappayitvā; 
Na koci lokasmiṁ karoti puññaṁ, 
Bhojaṁ naro dhūmasikhiṁ patāpavaṁ. 
Kathañhi lokāpacito samāno, 
Amanuññagandhaṁ bahūnaṁ akantaṁ; 
Yadeva maccā parivajjayanti, 
Tadappasatthaṁ dvirasaññu bhuñje. 
Sikhimpi devesu vadanti heke, 
Āpaṁ milakkhū pana devamāhu; 
Sabbeva ete vitathaṁ bhaṇanti, 
Aggī na devaññataro na cāpo. 
Anindriyabaddhamasaññakāyaṁ, 
Vessānaraṁ kammakaraṁ pajānaṁ; 
Paricariya maggiṁ sugatiṁ kathaṁ vaje, 
Pāpāni kammāni pakubbamāno. 
Sabbābhibhū tāhudha jīvikatthā, 
Aggissa brahmā paricārakoti; 
Sabbānubhāvī ca vasī kimatthaṁ, 
Animmito nimmitaṁ vanditassa. 
Hassaṁ anijjhānakhamaṁ atacchaṁ, 
Sakkārahetu pakiriṁsu pubbe; 
Te lābhasakkāre apātubhonte, 
Sandhāpitā jantubhi santidhammaṁ. 
Ajjhenamariyā pathaviṁ janindā, 
Vessā kasiṁ pāricariyañca suddā; 
Upāgu paccekaṁ yathāpadesaṁ, 
Katāhu ete vasināti āhu. 
Etañca saccaṁ vacanaṁ bhaveyya, 
Yathā idaṁ bhāsitaṁ brāhmaṇehi; 
Nākhattiyo jātu labhetha rajjaṁ, 
Nābrāhmaṇo mantapadāni sikkhe; 
Nāññatra vessehi kasiṁ kareyya, 
Suddo na mucce parapesanāya. 
Yasmā ca etaṁ vacanaṁ abhūtaṁ, 
Musāvime odariyā bhaṇanti; 
Tadappapaññā abhisaddahanti, 
Passanti taṁ paṇḍitā attanāva. 
Khatyā hi vessānaṁ baliṁ haranti, 
Ādāya satthāni caranti brāhmaṇā; 
Taṁ tādisaṁ saṅkhubhitaṁ pabhinnaṁ, 
Kasmā brahmā nujju karoti lokaṁ. 
Sace hi so issaro sabbaloke, 
Brahmā bahūbhūtapatī pajānaṁ; 
Kiṁ sabbalokaṁ vidahī alakkhiṁ, 
Kiṁ sabbalokaṁ na sukhiṁ akāsi. 
Sace hi so issaro sabbaloke, 
Brahmā bahūbhūtapatī pajānaṁ; 
Māyā musāvajjamadena cāpi, 
Lokaṁ adhammena kimatthamakāri. 
Sace hi so issaro sabbaloke, 
Brahmā bahūbhūtapatī pajānaṁ; 
Adhammiko bhūtapatī ariṭṭha, 
Dhamme sati yo vidahī adhammaṁ. 
Kīṭā paṭaṅgā uragā ca bhekā, 
Hantvā kimī sujjhati makkhikā ca; 
Etepi dhammā anariyarūpā, 
Kambojakānaṁ vitathā bahūnaṁ. 
Sace hi so sujjhati yo hanāti, 
Hatopi so saggamupeti ṭhānaṁ; 
Bhovādi bhovādina mārayeyyuṁ, 
Ye cāpi tesaṁ abhisaddaheyyuṁ. 
Neva migā na pasū nopi gāvo, 
Āyācanti attavadhāya keci; 
Vipphandamāne idha jīvikatthā, 
Yaññesu pāṇe pasumārabhanti. 
Yūpussane pasubandhe ca bālā, 
Cittehi vaṇṇehi mukhaṁ nayanti; 
Ayaṁ te yūpo kāmaduho parattha, 
Bhavissati sassato samparāye. 
Sace ca yūpe maṇisaṅkhamuttaṁ, 
Dhaññaṁ dhanaṁ rajataṁ jātarūpaṁ; 
Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi, 
Sace duhe tidive sabbakāme; 
Tevijjasaṅghāva puthū yajeyyuṁ, 
Abrāhmaṇaṁ kañci na yājayeyyuṁ. 
Kuto ca yūpe maṇisaṅkhamuttaṁ, 
Dhaññaṁ dhanaṁ rajataṁ jātarūpaṁ; 
Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi, 
Kuto duhe tidive sabbakāme. 
Saṭhā ca luddā ca paluddhabālā, 
Cittehi vaṇṇehi mukhaṁ nayanti; 
Ādāya aggiṁ mama dehi vittaṁ, 
Tato sukhī hohisi sabbakāme. 
Tamaggihuttaṁ saraṇaṁ pavissa, 
Cittehi vaṇṇehi mukhaṁ nayanti; 
Oropayitvā kesamassuṁ nakhañca, 
Vedehi vittaṁ atigāḷhayanti. 
Kākā ulūkaṁva raho labhitvā, 
Ekaṁ samānaṁ bahukā samecca; 
Annāni bhutvā kuhakā kuhitvā, 
Muṇḍaṁ karitvā yaññapathossajanti. 
Evañhi so vañcito brāhmaṇehi, 
Eko samāno bahukā samecca; 
Te yogayogena vilumpamānā, 
Diṭṭhaṁ adiṭṭhena dhanaṁ haranti. 
Akāsiyā rājūhivānusiṭṭhā, 
Tadassa ādāya dhanaṁ haranti; 
Te tādisā corasamā asantā, 
Vajjhā na haññanti ariṭṭha loke. 
Indassa bāhārasi dakkhiṇāti, 
Yaññesu chindanti palāsayaṭṭhiṁ; 
Tañcepi saccaṁ maghavā chinnabāhu, 
Kenassa indo asure jināti. 
Tañceva tucchaṁ maghavā samaṅgī, 
Hantā avajjho paramo sa devo; 
Mantā ime brāhmaṇā tuccharūpā, 
Sandiṭṭhikā vañcanā esa loke. 
Mālāgiri himavā yo ca gijjho, 
Sudassano nisabho kuveru; 
Ete ca aññe ca nagā mahantā, 
Cityā katā yaññakarehi māhu. 
Yathāpakārāni hi iṭṭhakāni, 
Cityā katā yaññakarehi māhu; 
Na pabbatā honti tathāpakārā, 
Aññā disā acalā tiṭṭhaselā. 
Na iṭṭhakā honti silā cirena, 
Na tattha sañjāyati ayo na lohaṁ; 
Yaññañca etaṁ parivaṇṇayantā, 
Cityā katā yaññakarehi māhu. 
Ajjhāyakaṁ mantaguṇūpapannaṁ, 
Tapassinaṁ yācayogotidhāhu; 
Tīre samuddassudakaṁ sajantaṁ, 
Taṁ sāgarojjhohari tenapeyyo. 
Parosahassampi samantavede, 
Mantūpapanne nadiyo vahanti; 
Na tena byāpannarasūdakā na, 
Kasmā samuddo atulo apeyyo. 
Ye keci kūpā idha jīvaloke, 
Loṇūdakā kūpakhaṇehi khātā; 
Na brāhmaṇajjhoharaṇena tesu, 
Āpo apeyyo dvirasaññu māhu. 
Pure puratthā kā kassa bhariyā, 
Mano manussaṁ ajanesi pubbe; 
Tenāpi dhammena na koci hīno, 
Evampi vosaggavibhaṅgamāhu. 
Caṇḍālaputtopi adhicca vede, 
Bhāseyya mante kusalo matīmā; 
Na tassa muddhāpi phaleyya sattadhā, 
Mantā ime attavadhāya katā. 
Vācākatā giddhikatā gahītā, 
Dummocayā kabyapathānupannā; 
Bālāna cittaṁ visame niviṭṭhaṁ, 
Tadappapaññā abhisaddahanti. 
Sīhassa byagghassa ca dīpino ca, 
Na vijjatī porisiyaṁ balena; 
Manussabhāvo ca gavaṁva pekkho, 
Jātī hi tesaṁ asamā samānā. 
Sace ca rājā pathaviṁ vijitvā, 
Sajīvavā assavapārisajjo; 
Sayameva so sattusaṅghaṁ vijeyya, 
Tassappajā niccasukhī bhaveyya. 
Khattiyamantā ca tayo ca vedā, 
Atthena ete samakā bhavanti; 
Tesañca atthaṁ avinicchinitvā, 
Na bujjhatī oghapathaṁva channaṁ. 
Khattiyamantā ca tayo ca vedā, 
Atthena ete samakā bhavanti; 
Lābho alābho ayaso yaso ca, 
Sabbeva tesaṁ catunnañca dhammā. 
Yathāpi ibbhā dhanadhaññahetu, 
Kammāni karonti puthū pathabyā; 
Tevijjasaṅghā ca tatheva ajja, 
Kammāni karonti puthū pathabyā. 
Ibbhehi ye te samakā bhavanti, 
Niccussukā kāmaguṇesu yuttā; 
Kammāni karonti puthū pathabyā, 
Tadappapaññā dvirasaññurā te”. 
(…) 
“Kassa bherī mudiṅgā ca, 
saṅkhāpaṇavadindimā; 
Purato paṭipannāni, 
hāsayantā rathesabhaṁ. 
Kassa kañcanapaṭṭena, 
puthunā vijjuvaṇṇinā; 
Yuvā kalāpasannaddho, 
ko eti siriyā jalaṁ. 
Ukkāmukhapahaṭṭhaṁva, 
khadiraṅgārasannibhaṁ; 
Mukhañca rucirā bhāti, 
ko eti siriyā jalaṁ. 
Kassa jambonadaṁ chattaṁ, 
sasalākaṁ manoramaṁ; 
Ādiccaraṁsāvaraṇaṁ, 
ko eti siriyā jalaṁ. 
Kassa aṅgaṁ pariggayha, 
vālabījanimuttamaṁ; 
Ubhato varapuññassa, 
muddhani uparūpari. 
Kassa pekhuṇahatthāni, 
citrāni ca mudūni ca; 
Kañcanamaṇidaṇḍāni, 
caranti dubhato mukhaṁ. 
Khadiraṅgāravaṇṇābhā, 
ukkāmukhapahaṁsitā; 
Kassete kuṇḍalā vaggū, 
sobhanti dubhato mukhaṁ. 
Kassa vātena chupitā, 
niddhantā mudukāḷakā; 
Sobhayanti nalāṭantaṁ, 
nabhā vijjurivuggatā. 
Kassa etāni akkhīni, 
āyatāni puthūni ca; 
Ko sobhati visālakkho, 
kassetaṁ uṇṇajaṁ mukhaṁ. 
Kassete lapanajātā, 
suddhā saṅkhavarūpamā; 
Bhāsamānassa sobhanti, 
dantā kuppilasādisā. 
Kassa lākhārasasamā, 
hatthapādā sukhedhitā; 
Ko so bimboṭṭhasampanno, 
divā sūriyova bhāsati. 
Himaccaye himavati, 
mahāsālova pupphito; 
Ko so odātapāvāro, 
jayaṁ indova sobhati. 
Suvaṇṇapīḷakākiṇṇaṁ, 
maṇidaṇḍavicittakaṁ; 
Ko so parisamogayha, 
īsaṁ khaggaṁ pamuñcati. 
Suvaṇṇavikatā cittā, 
sukatā cittasibbanā; 
Ko so omuñcate pādā, 
namo katvā mahesino”. 
“Dhataraṭṭhā hi te nāgā, 
iddhimanto yasassino; 
Samuddajāya uppannā, 
nāgā ete mahiddhikā”ti. 
Bhūridattajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Mahānipāta 
Mūgapakkhavagga 
7 Candakumārajātaka 
Rājāsi luddakammo, 
Ekarājā pupphavatīyā; 
So pucchi brahmabandhuṁ, 
Khaṇḍahālaṁ purohitaṁ mūḷhaṁ. 
“Saggāna maggamācikkha, 
Tvaṁsi brāhmaṇa dhammavinayakusalo; 
Yathā ito vajanti sugatiṁ, 
Narā puññāni katvāna”. 
“Atidānaṁ daditvāna, 
avajjhe deva ghātetvā; 
Evaṁ vajanti sugatiṁ, 
narā puññāni katvāna”. 
“Kiṁ pana taṁ atidānaṁ, 
Ke ca avajjhā imasmi lokasmiṁ; 
Etañca kho no akkhāhi, 
Yajissāmi dadāmi dānāni”. 
“Puttehi deva yajitabbaṁ, 
Mahesīhi negamehi ca; 
Usabhehi ājāniyehi catūhi, 
Sabbacatukkena deva yajitabbaṁ”. 
Taṁ sutvā antepure, 
Kumārā mahesiyo ca haññantu; 
Eko ahosi nigghoso, 
Bhismā accuggato saddo. 
“Gacchatha vadetha kumāre, 
Candaṁ sūriyañca bhaddasenañca; 
Sūrañca vāmagottañca, 
Pacurā kira hotha yaññatthāya. 
Kumāriyopi vadetha, 
Upasenaṁ kokilañca muditañca; 
Nandañcāpi kumāriṁ, 
Pacurā kira hotha yaññatthāya. 
Vijayampi mayhaṁ mahesiṁ, 
Erāvatiṁ kesiniṁ sunandañca; 
Lakkhaṇavarūpapannā, 
Pacurā kira hotha yaññatthāya. 
Gahapatayo ca vadetha, 
Puṇṇamukhaṁ bhaddiyaṁ siṅgālañca; 
Vaḍḍhañcāpi gahapatiṁ, 
Pacurā kira hotha yaññatthāya”. 
Te tattha gahapatayo, 
Avocisuṁ samāgatā puttadāraparikiṇṇā; 
“Sabbeva sikhino deva karohi, 
Atha vā no dāse sāvehi”. 
“Abhayaṅkarampi me hatthiṁ, 
Nāḷāgiriṁ accuggataṁ varuṇadantaṁ; 
Ānetha kho ne khippaṁ, 
Yaññatthāya bhavissanti. 
Assaratanampi kesiṁ, 
Surāmukhaṁ puṇṇakaṁ vinatakañca; 
Ānetha kho ne khippaṁ, 
Yaññatthāya bhavissanti. 
Usabhampi yūthapatiṁ anojaṁ, 
Nisabhaṁ gavampatiṁ tepi mayhaṁ ānetha; 
Samūha karontu sabbaṁ, 
Yajissāmi dadāmi dānāni. 
Sabbaṁ paṭiyādetha, 
Yaññaṁ pana uggatamhi sūriyamhi; 
Āṇāpetha ca kumāre, 
Abhiramantu imaṁ rattiṁ. 
Sabbaṁ upaṭṭhapetha, 
Yaññaṁ pana uggatamhi sūriyamhi; 
Vadetha dāni kumāre, 
Ajja kho pacchimā ratti”. 
Taṁtaṁ mātā avaca, 
Rodantī āgantvā vimānato; 
“Yañño kira te putta, 
Bhavissati catūhi puttehi”. 
“Sabbepi mayhaṁ puttā cattā, 
candasmiṁ haññamānasmiṁ; 
Puttehi yaññaṁ yajitvāna, 
sugatiṁ saggaṁ gamissāmi”. 
“Mā taṁ putta saddahesi, 
Sugati kira hoti puttayaññena; 
Nirayāneso maggo, 
Neso maggo hi saggānaṁ. 
Dānāni dehi koṇḍañña, 
Ahiṁsā sabbabhūtabhabyānaṁ; 
Esa maggo sugatiyā, 
Na ca maggo puttayaññena”. 
“Ācariyānaṁ vacanā, 
Ghātessaṁ candañca sūriyañca; 
Puttehi yaññaṁ yajitvāna duccajehi, 
Sugatiṁ saggaṁ gamissāmi”. 
Taṁtaṁ pitāpi avaca, 
Vasavattī orasaṁ sakaṁ puttaṁ; 
“Yañño kira te putta, 
Bhavissati catūhi puttehi”. 
“Sabbepi mayhaṁ puttā cattā, 
candasmiṁ haññamānasmiṁ; 
Puttehi yaññaṁ yajitvāna, 
sugatiṁ saggaṁ gamissāmi”. 
“Mā taṁ putta saddahesi, 
Sugati kira hoti puttayaññena; 
Nirayāneso maggo, 
Neso maggo hi saggānaṁ. 
Dānāni dehi koṇḍañña, 
Ahiṁsā sabbabhūtabhabyānaṁ; 
Esa maggo sugatiyā, 
Na ca maggo puttayaññena”. 
“Ācariyānaṁ vacanā, 
Ghātessaṁ candañca sūriyañca; 
Puttehi yaññaṁ yajitvāna duccajehi, 
Sugatiṁ saggaṁ gamissāmi”. 
“Dānāni dehi koṇḍañña, 
Ahiṁsā sabbabhūtabhabyānaṁ; 
Puttaparivuto tuvaṁ, 
Raṭṭhaṁ janapadañca pālehi”. 
“Mā no deva avadhi, 
Dāse no dehi khaṇḍahālassa; 
Api nigaḷabandhakāpi, 
Hatthī asse ca pālema. 
Mā no deva avadhi, 
Dāse no dehi khaṇḍahālassa; 
Api nigaḷabandhakāpi, 
Hatthichakaṇāni ujjhema. 
Mā no deva avadhi, 
Dāse no dehi khaṇḍahālassa; 
Api nigaḷabandhakāpi, 
Assachakaṇāni ujjhema. 
Mā no deva avadhi, 
Dāse no dehi khaṇḍahālassa; 
Yassa honti tava kāmā, 
Api raṭṭhā pabbājitā; 
Bhikkhācariyaṁ carissāma”. 
“Dukkhaṁ kho me janayatha, 
Vilapantā jīvitassa kāmā hi; 
Muñcetha dāni kumāre, 
Alampi me hotu puttayaññena”. 
“Pubbeva khosi me vutto, 
Dukkaraṁ durabhisambhavañcetaṁ; 
Atha no upakkhaṭassa yaññassa, 
Kasmā karosi vikkhepaṁ. 
Sabbe vajanti sugatiṁ, 
Ye yajanti yepi yājenti; 
Ye cāpi anumodanti, 
Yajantānaṁ edisaṁ mahāyaññaṁ”. 
“Atha kissa jano pubbe, 
Sotthānaṁ brāhmaṇe avācesi; 
Atha no akāraṇasmā, 
Yaññatthāya deva ghātesi. 
Pubbeva no daharakāle, 
na hanesi na ghātesi; 
Daharamhā yobbanaṁ pattā, 
adūsakā tāta haññāma. 
Hatthigate assagate, 
Sannaddhe passa no mahārāja; 
Yuddhe vā yujjhamāne vā, 
Na hi mādisā sūrā honti yaññatthāya. 
Paccante vāpi kupite, 
Aṭavīsu vā mādise niyojenti; 
Atha no akāraṇasmā, 
Abhūmiyaṁ tāta haññāma. 
Yāpi hi tā sakuṇiyo, 
Vasanti tiṇagharāni katvāna; 
Tāsampi piyā puttā, 
Atha no tvaṁ deva ghātesi. 
Mā tassa saddahesi, 
Na maṁ khaṇḍahālo ghāteyya; 
Mamañhi so ghātetvāna, 
Anantarā tampi deva ghāteyya. 
Gāmavaraṁ nigamavaraṁ dadanti, 
Bhogampissa mahārāja; 
Athaggapiṇḍikāpi, 
Kule kule hete bhuñjanti. 
Tesampi tādisānaṁ, 
Icchanti dubbhituṁ mahārāja; 
Yebhuyyena ete, 
Akataññuno brāhmaṇā deva. 
Mā no deva avadhi, 
Dāse no dehi khaṇḍahālassa; 
Api nigaḷabandhakāpi, 
Hatthī asse ca pālema. 
Mā no deva avadhi, 
Dāse no dehi khaṇḍahālassa; 
Api nigaḷabandhakāpi, 
Hatthichakaṇāni ujjhema. 
Mā no deva avadhi, 
Dāse no dehi khaṇḍahālassa; 
Api nigaḷabandhakāpi, 
Assachakaṇāni ujjhema. 
Mā no deva avadhi, 
Dāse no dehi khaṇḍahālassa; 
Yassa honti tava kāmā, 
Api raṭṭhā pabbājitā; 
Bhikkhācariyaṁ carissāma”. 
“Dukkhaṁ kho me janayatha, 
Vilapantā jīvitassa kāmā hi; 
Muñcetha dāni kumāre, 
Alampi me hotu puttayaññena”. 
“Pubbeva khosi me vutto, 
Dukkaraṁ durabhisambhavañcetaṁ; 
Atha no upakkhaṭassa yaññassa, 
Kasmā karosi vikkhepaṁ. 
Sabbe vajanti sugatiṁ, 
Ye yajanti yepi yājenti; 
Ye cāpi anumodanti, 
Yajantānaṁ edisaṁ mahāyaññaṁ”. 
“Yadi kira yajitvā puttehi, 
Devalokaṁ ito cutā yanti; 
Brāhmaṇo tāva yajatu, 
Pacchāpi yajasi tuvaṁ rājā. 
Yadi kira yajitvā puttehi, 
Devalokaṁ ito cutā yanti; 
Esveva khaṇḍahālo, 
Yajataṁ sakehi puttehi. 
Evaṁ jānanto khaṇḍahālo, 
kiṁ puttake na ghātesi; 
Sabbañca ñātijanaṁ, 
attānañca na ghātesi. 
Sabbe vajanti nirayaṁ, 
Ye yajanti yepi yājenti; 
Ye cāpi anumodanti, 
Yajantānaṁ edisaṁ mahāyaññaṁ. 
Sace hi so sujjhati yo hanāti, 
Hatopi so saggamupeti ṭhānaṁ; 
Bhovādi bhovādina mārayeyyuṁ, 
Ye cāpi tesaṁ abhisaddaheyyuṁ. 
Kathañca kira puttakāmāyo, 
Gahapatayo gharaṇiyo ca; 
Nagaramhi na uparavanti rājānaṁ, 
‘Mā ghātayi orasaṁ puttaṁ’. 
Kathañca kira puttakāmāyo, 
Gahapatayo gharaṇiyo ca; 
Nagaramhi na uparavanti rājānaṁ, 
‘Mā ghātayi atrajaṁ puttaṁ’. 
Rañño camhi atthakāmo, 
Hito ca sabbajanapadassa; 
Na koci assa paṭighaṁ, 
Mayā jānapado na pavedeti. 
Gacchatha vo gharaṇiyo, 
Tātañca vadetha khaṇḍahālañca; 
‘Mā ghātetha kumāre, 
Adūsake sīhasaṅkāse’. 
Gacchatha vo gharaṇiyo, 
Tātañca vadetha khaṇḍahālañca; 
‘Mā ghātetha kumāre, 
Apekkhite sabbalokassa’. 
Yannūnāhaṁ jāyeyyaṁ, 
Rathakārakulesu vā; 
Pukkusakulesu vā vessesu vā jāyeyyaṁ, 
Na hajja maṁ rāja yaññe ghāteyya”. 
“Sabbā sīmantiniyo gacchatha, 
Ayyassa khaṇḍahālassa; 
Pādesu nipatatha, 
Aparādhāhaṁ na passāmi. 
Sabbā sīmantiniyo gacchatha, 
Ayyassa khaṇḍahālassa; 
Pādesu nipatatha, 
Kinte bhante mayaṁ adūsema”. 
Kapaṇā vilapati selā, 
Disvāna bhātare upanītatte; 
“Yañño kira me ukkhipito, 
Tātena saggakāmena”. 
Āvatti parivatti ca, 
vasulo sammukhā rañño; 
“Mā no pitaraṁ avadhi, 
daharamhāyobbanaṁ pattā”. 
“Eso te vasula pitā, 
Samehi pitarā saha; 
Dukkhaṁ kho me janayasi, 
Vilapanto antepurasmiṁ; 
Muñcetha dāni kumāre, 
Alampi me hotu puttayaññena”. 
“Pubbeva khosi me vutto, 
Dukkaraṁ durabhisambhavañcetaṁ; 
Atha no upakkhaṭassa yaññassa, 
Kasmā karosi vikkhepaṁ. 
Sabbe vajanti sugatiṁ, 
Ye yajanti yepi yājenti; 
Ye cāpi anumodanti, 
Yajantānaṁ edisaṁ mahāyaññaṁ. 
Sabbaratanassa yañño upakkhaṭo, 
Ekarāja tava paṭiyatto; 
Abhinikkhamassu deva, 
Saggaṁ gato tvaṁ pamodissasi”. 
Daharā sattasatā etā, 
Candakumārassa bhariyāyo; 
Kese pakiritvāna, 
Rodantiyo maggamanuyāyisuṁ. 
Aparā pana sokena, 
Nikkhantā nandane viya devā; 
Kese pakiritvāna, 
Rodantiyo maggamanuyāyiṁsu. 
“Kāsikasucivatthadharā, 
Kuṇḍalino agalucandanavilittā; 
Niyyanti candasūriyā, 
Yaññatthāya ekarājassa. 
Kāsikasucivatthadharā, 
Kuṇḍalino agalucandanavilittā; 
Niyyanti candasūriyā, 
Mātu katvā hadayasokaṁ. 
Kāsikasucivatthadharā, 
Kuṇḍalino agalucandanavilittā; 
Niyyanti candasūriyā, 
Janassa katvā hadayasokaṁ. 
Maṁsarasabhojanā nhāpakasunhāpitā, 
Kuṇḍalino agalucandanavilittā; 
Niyyanti candasūriyā, 
Yaññatthāya ekarājassa. 
Maṁsarasabhojanā nhāpakasunhāpitā, 
Kuṇḍalino agalucandanavilittā; 
Niyyanti candasūriyā, 
Mātu katvā hadayasokaṁ. 
Maṁsarasabhojanā nhāpakasunhāpitā, 
Kuṇḍalino agalucandanavilittā; 
Niyyanti candasūriyā, 
Janassa katvā hadayasokaṁ. 
Yassu pubbe hatthivaradhuragate, 
Hatthīhi anuvajanti; 
Tyajja candasūriyā, 
Ubhova pattikā yanti. 
Yassu pubbe assavaradhuragate, 
Assehi anuvajanti; 
Tyajja candasūriyā, 
Ubhova pattikā yanti. 
Yassu pubbe rathavaradhuragate, 
Rathehi anuvajanti; 
Tyajja candasūriyā, 
Ubhova pattikā yanti. 
Yehissu pubbe niyyaṁsu, 
Tapanīyakappanehi turaṅgehi; 
Tyajja candasūriyā, 
Ubhova pattikā yanti”. 
“Yadi sakuṇi maṁsamicchasi, 
Ḍayassu pubbena pupphavatiyā; 
Yajatettha ekarājā, 
Sammūḷho catūhi puttehi. 
Yadi sakuṇi maṁsamicchasi, 
Ḍayassu pubbena pupphavatiyā; 
Yajatettha ekarājā, 
Sammūḷho catūhi kaññāhi. 
Yadi sakuṇi maṁsamicchasi, 
Ḍayassu pubbena pupphavatiyā; 
Yajatettha ekarājā, 
Sammūḷho catūhi mahesīhi. 
Yadi sakuṇi maṁsamicchasi, 
Ḍayassu pubbena pupphavatiyā; 
Yajatettha ekarājā, 
Sammūḷho catūhi gahapatīhi. 
Yadi sakuṇi maṁsamicchasi, 
Ḍayassu pubbena pupphavatiyā; 
Yajatettha ekarājā, 
Sammūḷho catūhi hatthīhi. 
Yadi sakuṇi maṁsamicchasi, 
Ḍayassu pubbena pupphavatiyā; 
Yajatettha ekarājā, 
Sammūḷho catūhi assehi. 
Yadi sakuṇi maṁsamicchasi, 
Ḍayassu pubbena pupphavatiyā; 
Yajatettha ekarājā, 
Sammūḷho catūhi usabhehi. 
Yadi sakuṇi maṁsamicchasi, 
Ḍayassu pubbena pupphavatiyā; 
Yajatettha ekarājā, 
Sammūḷho sabbacatukkena. 
Ayamassa pāsādo, 
Idaṁ antepuraṁ suramaṇīyaṁ; 
Tedāni ayyaputtā, 
Cattāro vadhāya ninnītā. 
Idamassa kūṭāgāraṁ, 
Sovaṇṇaṁ pupphamalyavikiṇṇaṁ; 
Tedāni ayyaputtā, 
Cattāro vadhāya ninnītā. 
Idamassa uyyānaṁ, 
Supupphitaṁ sabbakālikaṁ rammaṁ; 
Tedāni ayyaputtā, 
Cattāro vadhāya ninnītā. 
Idamassa asokavanaṁ, 
Supupphitaṁ sabbakālikaṁ rammaṁ; 
Tedāni ayyaputtā, 
Cattāro vadhāya ninnītā. 
Idamassa kaṇikāravanaṁ, 
Supupphitaṁ sabbakālikaṁ rammaṁ; 
Tedāni ayyaputtā, 
Cattāro vadhāya ninnītā. 
Idamassa pāṭalivanaṁ, 
Supupphitaṁ sabbakālikaṁ rammaṁ; 
Tedāni ayyaputtā, 
Cattāro vadhāya ninnītā. 
Idamassa ambavanaṁ, 
Supupphitaṁ sabbakālikaṁ rammaṁ; 
Tedāni ayyaputtā, 
Cattāro vadhāya ninnītā. 
Ayamassa pokkharaṇī, 
Sañchannā padumapuṇḍarīkehi; 
Nāvā ca sovaṇṇavikatā, 
Pupphavalliyā cittā suramaṇīyā; 
Tedāni ayyaputtā, 
Cattāro vadhāya ninnītā. 
Idamassa hatthiratanaṁ, 
Erāvaṇo gajo balī dantī; 
Tedāni ayyaputtā, 
Cattāro vadhāya ninnītā. 
Idamassa assaratanaṁ, 
ekakhuro asso; 
Tedāni ayyaputtā, 
cattāro vadhāya ninnītā. 
Ayamassa assaratho, 
Sāḷiya nigghoso subho ratanavicitto; 
Yatthassu ayyaputtā, 
Sobhiṁsu nandane viya devā; 
Tedāni ayyaputtā, 
Cattāro vadhāya ninnītā. 
Kathaṁ nāma sāmasamasundarehi, 
Candanamudukagattehi; 
Rājā yajissate yaññaṁ, 
Sammūḷho catūhi puttehi. 
Kathaṁ nāma sāmasamasundarāhi, 
Candanamudukagattāhi; 
Rājā yajissate yaññaṁ, 
Sammūḷho catūhi kaññāhi. 
Kathaṁ nāma sāmasamasundarāhi, 
Candanamudukagattāhi; 
Rājā yajissate yaññaṁ, 
Sammūḷho catūhi mahesīhi. 
Kathaṁ nāma sāmasamasundarehi, 
Candanamudukagattehi; 
Rājā yajissate yaññaṁ, 
Sammūḷho catūhi gahapatīhi. 
Yathā honti gāmanigamā, 
Suññā amanussakā brahāraññā; 
Tathā hessati pupphavatiyā, 
Yiṭṭhesu candasūriyesu”. 
“Ummattikā bhavissāmi, 
Bhūnahatā paṁsunā ca parikiṇṇā; 
Sace candavaraṁ hanti, 
Pāṇā me deva rujjhanti. 
Ummattikā bhavissāmi, 
Bhūnahatā paṁsunā ca parikiṇṇā; 
Sace sūriyavaraṁ hanti, 
Pāṇā me deva rujjhanti”. 
“Kinnumā na ramāpeyyuṁ, 
Aññamaññaṁ piyaṁvadā; 
Ghaṭṭikā uparikkhī ca, 
Pokkharaṇī ca bhārikā; 
Candasūriyesu naccantiyo, 
Samā tāsaṁ na vijjati”. 
“Imaṁ mayhaṁ hadayasokaṁ, 
Paṭimuñcatu khaṇḍahāla tava mātā; 
Yo mayhaṁ hadayasoko, 
Candamhi vadhāya ninnīte. 
Imaṁ mayhaṁ hadayasokaṁ, 
Paṭimuñcatu khaṇḍahāla tava mātā; 
Yo mayhaṁ hadayasoko, 
Sūriyamhi vadhāya ninnīte. 
Imaṁ mayhaṁ hadayasokaṁ, 
Paṭimuñcatu khaṇḍahāla tava jāyā; 
Yo mayhaṁ hadayasoko, 
Candamhi vadhāya ninnīte. 
Imaṁ mayhaṁ hadayasokaṁ, 
Paṭimuñcatu khaṇḍahāla tava jāyā; 
Yo mayhaṁ hadayasoko, 
Sūriyamhi vadhāya ninnīte. 
Mā ca putte mā ca patiṁ, 
Addakkhi khaṇḍahāla tava mātā; 
Yo ghātesi kumāre, 
Adūsake sīhasaṅkāse. 
Mā ca putte mā ca patiṁ, 
Addakkhi khaṇḍahāla tava mātā; 
Yo ghātesi kumāre, 
Apekkhite sabbalokassa. 
Mā ca putte mā ca patiṁ, 
Addakkhi khaṇḍahāla tava jāyā; 
Yo ghātesi kumāre, 
Adūsake sīhasaṅkāse. 
Mā ca putte mā ca patiṁ, 
Addakkhi khaṇḍahāla tava jāyā; 
Yo ghātesi kumāre, 
Apekkhite sabbalokassa”. 
“Mā no deva avadhi, 
Dāse no dehi khaṇḍahālassa; 
Api nigaḷabandhakāpi, 
Hatthī asse ca pālema. 
Mā no deva avadhi, 
Dāse no dehi khaṇḍahālassa; 
Api nigaḷabandhakāpi, 
Hatthichakaṇāni ujjhema. 
Mā no deva avadhi, 
Dāse no dehi khaṇḍahālassa; 
Api nigaḷabandhakāpi, 
Assachakaṇāni ujjhema. 
Mā no deva avadhi, 
Dāse no dehi khaṇḍahālassa; 
Yassa honti tava kāmā, 
Api raṭṭhā pabbājitā; 
Bhikkhācariyaṁ carissāma. 
Dibbaṁ deva upayācanti, 
puttatthikāpi daliddā; 
Paṭibhānānipi hitvā, 
putte na labhanti ekaccā. 
Āsīsikāni karonti, 
Puttā no jāyantu tato paputtā; 
Atha no akāraṇasmā, 
Yaññatthāya deva ghātesi. 
Upayācitakena puttaṁ labhanti, 
Mā tāta no aghātesi; 
Mā kicchāladdhakehi puttehi, 
Yajittho imaṁ yaññaṁ. 
Upayācitakena puttaṁ labhanti, 
Mā tāta no aghātesi; 
Mā kapaṇaladdhakehi puttehi, 
Ammāya no vippavāsesi. 
Bahudukkhā posiya candaṁ, 
amma tuvaṁ jīyase puttaṁ; 
Vandāmi kho te pāde, 
labhataṁ tāto paralokaṁ. 
Handa ca maṁ upaguyha, 
Pāde te amma vandituṁ dehi; 
Gacchāmi dāni pavāsaṁ, 
Yaññatthāya ekarājassa. 
Handa ca maṁ upagūha, 
Pāde te amma vandituṁ dehi; 
Gacchāmi dāni pavāsaṁ, 
Mātu katvā hadayasokaṁ. 
Handa ca maṁ upagūha, 
Pāde te amma vandituṁ dehi; 
Gacchāmi dāni pavāsaṁ, 
Janassa katvā hadayasokaṁ”. 
“Handa ca padumapattānaṁ, 
Moḷiṁ bandhassu gotamiputta; 
Campakadalamissāyo, 
Esā te porāṇikā pakati. 
Handa ca vilepanaṁ te, 
Pacchimakaṁ candanaṁ vilimpassu; 
Yehi ca suvilitto, 
Sobhasi rājaparisāyaṁ. 
Handa ca mudukāni vatthāni, 
Pacchimakaṁ kāsikaṁ nivāsehi; 
Yehi ca sunivattho, 
Sobhasi rājaparisāyaṁ. 
Muttāmaṇikanakavibhūsitāni, 
Gaṇhassu hatthābharaṇāni; 
Yehi ca hatthābharaṇehi, 
Sobhasi rājaparisāyaṁ”. 
“Na hi nūnāyaṁ raṭṭhapālo, 
Bhūmipati janapadassa dāyādo; 
Lokissaro mahanto, 
Putte snehaṁ janayati”. 
“Mayhampi piyā puttā, 
Attā ca piyo tumhe ca bhariyāyo; 
Saggañca patthayāno, 
Tenāhaṁ ghātayissāmi”. 
“Maṁ paṭhamaṁ ghātehi, 
Mā me hadayaṁ dukkhaṁ phālesi; 
Alaṅkato sundarako, 
Putto deva tava sukhumālo. 
Handayya maṁ hanassu, 
Paraloke candakena hessāmi; 
Puññaṁ karassu vipulaṁ, 
Vicarāma ubhopi paraloke”. 
“Mā tvaṁ cande rucci maraṇaṁ, 
Bahukā tava devarā visālakkhi; 
Te taṁ ramayissanti, 
Yiṭṭhasmiṁ gotamiputte”. 
Evaṁ vutte, candā attānaṁ, 
hanti hatthatalakehi; 
“Alamettha jīvitena, 
pissāmi visaṁ marissāmi. 
Na hi nūnimassa rañño, 
Mittāmaccā ca vijjare suhadā; 
Ye na vadanti rājānaṁ, 
Mā ghātayi orase putte. 
Na hi nūnimassa rañño, 
Ñātī mittā ca vijjare suhadā; 
Ye na vadanti rājānaṁ, 
Mā ghātayi atraje putte. 
Ime tepi mayhaṁ puttā, 
Guṇino kāyūradhārino rāja; 
Tehipi yajassu yaññaṁ, 
Atha muñcatu gotamiputte. 
Bilasataṁ maṁ katvāna, 
Yajassu sattadhā mahārāja; 
Mā jeṭṭhaputtamavadhi, 
Adūsakaṁ sīhasaṅkāsaṁ. 
Bilasataṁ maṁ katvāna, 
Yajassu sattadhā mahārāja; 
Mā jeṭṭhaputtamavadhi, 
Apekkhitaṁ sabbalokassa”. 
“Bahukā tava dinnābharaṇā, 
Uccāvacā subhaṇitamhi; 
Muttāmaṇiveḷuriyā, 
Etaṁ te pacchimakaṁ dānaṁ”. 
“Yesaṁ pubbe khandhesu, 
Phullā mālāguṇā vivattiṁsu; 
Tesajjapi sunisito, 
Nettiṁso vivattissati khandhesu. 
Yesaṁ pubbe khandhesu, 
Cittā mālāguṇā vivattiṁsu; 
Tesajjapi sunisito, 
Nettiṁso vivattissati khandhesu. 
Aciraṁ vata nettiṁso, 
Vivattissati rājaputtānaṁ khandhesu; 
Atha mama hadayaṁ na phalati, 
Tāva daḷhabandhañca me āsi. 
Kāsikasucivatthadharā, 
Kuṇḍalino agalucandanavilittā; 
Niyyātha candasūriyā, 
Yaññatthāya ekarājassa. 
Kāsikasucivatthadharā, 
Kuṇḍalino agalucandanavilittā; 
Niyyātha candasūriyā, 
Mātu katvā hadayasokaṁ. 
Kāsikasucivatthadharā, 
Kuṇḍalino agalucandanavilittā; 
Niyyātha candasūriyā, 
Janassa katvā hadayasokaṁ. 
Maṁsarasabhojanā nhāpakasunhāpitā, 
Kuṇḍalino agalucandanavilittā; 
Niyyātha candasūriyā, 
Yaññatthāya ekarājassa. 
Maṁsarasabhojanā nhāpakasunhāpitā, 
Kuṇḍalino agalucandanavilittā; 
Niyyātha candasūriyā, 
Mātu katvā hadayasokaṁ. 
Maṁsarasabhojanā nhāpakasunhāpitā, 
Kuṇḍalino agalucandanavilittā; 
Niyyātha candasūriyā, 
Janassa katvā hadayasokaṁ”. 
Sabbasmiṁ upakkhaṭasmiṁ, 
Nisīdite candasmiṁ yaññatthāya; 
Pañcālarājadhītā pañjalikā, 
Sabbaparisāya samanupariyāyi. 
“Yena saccena khaṇḍahālo, 
Pāpakammaṁ karoti dummedho; 
Etena saccavajjena, 
Samaṅginī sāmikena homi. 
Ye idhatthi amanussā, 
Yāni ca yakkhabhūtabhabyāni; 
Karontu me veyyāvaṭikaṁ, 
Samaṅginī sāmikena homi. 
Yā devatā idhāgatā, 
Yāni ca yakkhabhūtabhabyāni; 
Saraṇesiniṁ anāthaṁ tāyatha maṁ, 
Yācāmahaṁ pati māhaṁ ajeyyaṁ”. 
Taṁ sutvā amanusso, 
Ayokūṭaṁ paribbhametvāna; 
Bhayamassa janayanto, 
Rājānaṁ idamavoca. 
“Bujjhassu kho rājakali, 
Mā tāhaṁ matthakaṁ nitāḷesiṁ; 
Mā jeṭṭhaputtamavadhi, 
Adūsakaṁ sīhasaṅkāsaṁ. 
Ko te diṭṭho rājakali, 
Puttabhariyāyo haññamānāyo; 
Seṭṭhi ca gahapatayo, 
Adūsakā saggakāmā hi”. 
Taṁ sutvā khaṇḍahālo, 
Rājā ca abbhutamidaṁ disvāna; 
Sabbesaṁ bandhanāni mocesuṁ, 
Yathā taṁ anupaghātaṁ. 
Sabbesu vippamuttesu, 
Ye tattha samāgatā tadā āsuṁ; 
Sabbe ekekaleḍḍukamadaṁsu, 
Esa vadho khaṇḍahālassa. 
Sabbe paviṭṭhā nirayaṁ, 
Yathā taṁ pāpakaṁ karitvāna; 
Na hi pāpakammaṁ katvā, 
Labbhā sugatiṁ ito gantuṁ. 
Sabbesu vippamuttesu, 
Ye tattha samāgatā tadā āsuṁ; 
Candaṁ abhisiñciṁsu, 
Samāgatā rājaparisā ca. 
Sabbesu vippamuttesu, 
Ye tattha samāgatā tadā āsuṁ; 
Candaṁ abhisiñciṁsu, 
Samāgatā rājakaññāyo ca. 
Sabbesu vippamuttesu, 
Ye tattha samāgatā tadā āsuṁ; 
Candaṁ abhisiñciṁsu, 
Samāgatā devaparisā ca. 
Sabbesu vippamuttesu, 
Ye tattha samāgatā tadā āsuṁ; 
Candaṁ abhisiñciṁsu, 
Samāgatā devakaññāyo ca. 
Sabbesu vippamuttesu, 
Ye tattha samāgatā tadā āsuṁ; 
Celukkhepamakaruṁ, 
Samāgatā rājaparisā ca. 
Sabbesu vippamuttesu, 
Ye tattha samāgatā tadā āsuṁ; 
Celukkhepamakaruṁ, 
Samāgatā rājakaññāyo ca. 
Sabbesu vippamuttesu, 
Ye tattha samāgatā tadā āsuṁ; 
Celukkhepamakaruṁ, 
Samāgatā devaparisā ca. 
Sabbesu vippamuttesu, 
Ye tattha samāgatā tadā āsuṁ; 
Celukkhepamakaruṁ, 
Samāgatā devakaññāyo ca. 
Sabbesu vippamuttesu, 
Bahū ānanditā ahuṁ; 
Nandiṁ pavesi nagaraṁ, 
Bandhanā mokkho aghositthāti. 
Candakumārajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Mahānipāta 
Mūgapakkhavagga 
8. Mahānāradakassapajātaka 
Ahu rājā videhānaṁ, 
aṅgati nāma khattiyo; 
Pahūtayoggo dhanimā, 
anantabalaporiso. 
So ca pannarasiṁ rattiṁ, 
purimayāme anāgate; 
Cātumāsā komudiyā, 
amacce sannipātayi. 
Paṇḍite sutasampanne, 
mhitapubbe vicakkhaṇe; 
Vijayañca sunāmañca, 
senāpatiṁ alātakaṁ. 
Tamanupucchi vedeho, 
“paccekaṁ brūtha saṁ ruciṁ; 
Cātumāsā komudajja, 
juṇhaṁ byapahataṁ tamaṁ; 
Kāyajja ratiyā rattiṁ, 
viharemu imaṁ utuṁ”. 
Tato senāpati rañño, 
Alāto etadabravi; 
“Haṭṭhaṁ yoggaṁ balaṁ sabbaṁ, 
Senaṁ sannāhayāmase. 
Niyyāma deva yuddhāya, 
anantabalaporisā; 
Ye te vasaṁ na āyanti, 
vasaṁ upanayāmase; 
Esā mayhaṁ sakā diṭṭhi, 
ajitaṁ ojināmase”. 
Alātassa vaco sutvā, 
sunāmo etadabravi; 
“Sabbe tuyhaṁ mahārāja, 
amittā vasamāgatā. 
Nikkhittasatthā paccatthā, 
nivātamanuvattare; 
Uttamo ussavo ajja, 
na yuddhaṁ mama ruccati. 
Annapānañca khajjañca, 
khippaṁ abhiharantu te; 
Ramassu deva kāmehi, 
naccagīte suvādite”. 
Sunāmassa vaco sutvā, 
vijayo etadabravi; 
“Sabbe kāmā mahārāja, 
niccaṁ tava mupaṭṭhitā. 
Na hete dullabhā deva, 
tava kāmehi modituṁ; 
Sadāpi kāmā sulabhā, 
netaṁ cittamataṁ mama. 
Samaṇaṁ brāhmaṇaṁ vāpi, 
upāsemu bahussutaṁ; 
Yo najja vinaye kaṅkhaṁ, 
atthadhammavidū ise”. 
Vijayassa vaco sutvā, 
rājā aṅgati mabravi; 
“Yathā vijayo bhaṇati, 
mayhampetaṁva ruccati. 
Samaṇaṁ brāhmaṇaṁ vāpi, 
upāsemu bahussutaṁ; 
Yo najja vinaye kaṅkhaṁ, 
atthadhammavidū ise. 
Sabbeva santā karotha matiṁ, 
Kaṁ upāsemu paṇḍitaṁ; 
Yo najja vinaye kaṅkhaṁ, 
Atthadhammavidū ise”. 
Vedehassa vaco sutvā, 
alāto etadabravi; 
“Atthāyaṁ migadāyasmiṁ, 
acelo dhīrasammato. 
Guṇo kassapagottāyaṁ, 
suto citrakathī gaṇī; 
Taṁ deva payirupāsemu, 
so no kaṅkhaṁ vinessati”. 
Alātassa vaco sutvā, 
rājā codesi sārathiṁ; 
“Migadāyaṁ gamissāma, 
yuttaṁ yānaṁ idhānaya”. 
Tassa yānaṁ ayojesuṁ, 
dantaṁ rūpiyapakkharaṁ; 
Sukkamaṭṭhaparivāraṁ, 
paṇḍaraṁ dosināmukhaṁ. 
Tatrāsuṁ kumudāyuttā, 
cattāro sindhavā hayā; 
Anilūpamasamuppātā, 
sudantā soṇṇamālino. 
Setacchattaṁ setaratho, 
setassā setabījanī; 
Vedeho sahamaccehi, 
niyyaṁ candova sobhati. 
Tamanuyāyiṁsu bahavo, 
indikhaggadharā balī; 
Assapiṭṭhigatā vīrā, 
narā naravarādhipaṁ. 
So muhuttaṁva yāyitvā, 
yānā oruyha khattiyo; 
Vedeho sahamaccehi, 
pattī guṇamupāgami. 
Yepi tattha tadā āsuṁ, 
brāhmaṇibbhā samāgatā; 
Na te apanayī rājā, 
akataṁ bhūmimāgate. 
Tato so mudukā bhisiyā, 
muducittakasanthate; 
Mudupaccatthate rājā, 
ekamantaṁ upāvisi. 
Nisajja rājā sammodi, 
kathaṁ sāraṇiyaṁ tato; 
“Kacci yāpaniyaṁ bhante, 
vātānamaviyaggatā. 
Kacci akasirā vutti, 
labhasi piṇḍayāpanaṁ; 
Apābādho casi kacci, 
cakkhuṁ na parihāyati”. 
Taṁ guṇo paṭisammodi, 
vedehaṁ vinaye rataṁ; 
“Yāpanīyaṁ mahārāja, 
sabbametaṁ tadūbhayaṁ. 
Kacci tuyhampi vedeha, 
paccantā na balīyare; 
Kacci arogaṁ yoggaṁ te, 
kacci vahati vāhanaṁ; 
Kacci te byādhayo natthi, 
sarīrassupatāpiyā”. 
Paṭisammodito rājā, 
tato pucchi anantarā; 
Atthaṁ dhammañca ñāyañca, 
dhammakāmo rathesabho. 
“Kathaṁ dhammaṁ care macco, 
mātāpitūsu kassapa; 
Kathaṁ care ācariye, 
puttadāre kathaṁ care. 
Kathaṁ careyya vuḍḍhesu, 
kathaṁ samaṇabrāhmaṇe; 
Kathañca balakāyasmiṁ, 
kathaṁ janapade care. 
Kathaṁ dhammaṁ caritvāna, 
maccā gacchanti suggatiṁ; 
Kathañceke adhammaṭṭhā, 
patanti nirayaṁ atho”. 
Vedehassa vaco sutvā, 
kassapo etadabravi; 
“Suṇohi me mahārāja, 
saccaṁ avitathaṁ padaṁ. 
Natthi dhammacaritassa, 
phalaṁ kalyāṇapāpakaṁ; 
Natthi deva paro loko, 
ko tato hi idhāgato. 
Natthi deva pitaro vā, 
kuto mātā kuto pitā; 
Natthi ācariyo nāma, 
adantaṁ ko damessati. 
Samatulyāni bhūtāni, 
natthi jeṭṭhāpacāyikā; 
Natthi balaṁ vīriyaṁ vā, 
kuto uṭṭhānaporisaṁ; 
Niyatāni hi bhūtāni, 
yathā goṭaviso tathā. 
Laddheyyaṁ labhate macco, 
tattha dānaphalaṁ kuto; 
Natthi dānaphalaṁ deva, 
avaso devavīriyo. 
Bālehi dānaṁ paññattaṁ, 
paṇḍitehi paṭicchitaṁ; 
Avasā denti dhīrānaṁ, 
bālā paṇḍitamānino. 
Sattime sassatā kāyā, 
acchejjā avikopino; 
Tejo pathavī āpo ca, 
vāyo sukhaṁ dukhañcime; 
Jīve ca sattime kāyā, 
yesaṁ chettā na vijjati. 
Natthi hantā va chettā vā, 
haññe yevāpi koci naṁ; 
Antareneva kāyānaṁ, 
satthāni vītivattare. 
Yo cāpi siramādāya, 
paresaṁ nisitāsinā; 
Na so chindati te kāye, 
tattha pāpaphalaṁ kuto. 
Cullāsītimahākappe, 
sabbe sujjhanti saṁsaraṁ; 
Anāgate tamhi kāle, 
saññatopi na sujjhati. 
Caritvāpi bahuṁ bhadraṁ, 
neva sujjhantināgate; 
Pāpañcepi bahuṁ katvā, 
taṁ khaṇaṁ nātivattare. 
Anupubbena no suddhi, 
kappānaṁ cullasītiyā; 
Niyatiṁ nātivattāma, 
velantamiva sāgaro”. 
Kassapassa vaco sutvā, 
alāto etadabravi; 
“Yathā bhadanto bhaṇati, 
mayhampetaṁva ruccati. 
Ahampi purimaṁ jātiṁ, 
sare saṁsaritattano; 
Piṅgalo nāmahaṁ āsiṁ, 
luddo goghātako pure. 
Bārāṇasiyaṁ phītāyaṁ, 
bahuṁ pāpaṁ kataṁ mayā; 
Bahū mayā hatā pāṇā, 
mahiṁsā sūkarā ajā. 
Tato cuto idha jāto, 
iddhe senāpatīkule; 
Natthi nūna phalaṁ pāpaṁ, 
yohaṁ na nirayaṁ gato”. 
Athettha bījako nāma, 
dāso āsi paṭaccarī; 
Uposathaṁ upavasanto, 
guṇasantikupāgami. 
Kassapassa vaco sutvā, 
alātassa ca bhāsitaṁ; 
Passasanto muhuṁ uṇhaṁ, 
rudaṁ assūni vattayi. 
Tamanupucchi vedeho, 
“kimatthaṁ samma rodasi; 
Kiṁ te sutaṁ vā diṭṭhaṁ vā, 
kiṁ maṁ vedesi vedanaṁ”. 
Vedehassa vaco sutvā, 
bījako etadabravi; 
“Natthi me vedanā dukkhā, 
mahārāja suṇohi me. 
Ahampi purimaṁ jātiṁ, 
sarāmi sukhamattano; 
Sāketāhaṁ pure āsiṁ, 
bhāvaseṭṭhi guṇe rato. 
Sammato brāhmaṇibbhānaṁ, 
saṁvibhāgarato suci; 
Na cāpi pāpakaṁ kammaṁ, 
sarāmi katamattano. 
Tato cutāhaṁ vedeha, 
idha jāto duritthiyā; 
Gabbhamhi kumbhadāsiyā, 
yato jāto suduggato. 
Evampi duggato santo, 
samacariyaṁ adhiṭṭhito; 
Upaḍḍhabhāgaṁ bhattassa, 
dadāmi yo me icchati. 
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, 
sadā upavasāmahaṁ; 
Na cāpi bhūte hiṁsāmi, 
theyyañcāpi vivajjayiṁ. 
Sabbameva hi nūnetaṁ, 
suciṇṇaṁ bhavati nipphalaṁ; 
Niratthaṁ maññidaṁ sīlaṁ, 
alāto bhāsatī yathā. 
Kalimeva nūna gaṇhāmi, 
asippo dhuttako yathā; 
Kaṭaṁ alāto gaṇhāti, 
kitavosikkhito yathā. 
Dvāraṁ nappaṭipassāmi, 
yena gacchāmi suggatiṁ; 
Tasmā rāja parodāmi, 
sutvā kassapabhāsitaṁ”. 
Bījakassa vaco sutvā, 
rājā aṅgati mabravi; 
“Natthi dvāraṁ sugatiyā, 
niyatiṁ kaṅkha bījaka. 
Sukhaṁ vā yadi vā dukkhaṁ, 
niyatiyā kira labbhati; 
Saṁsārasuddhi sabbesaṁ, 
mā turittho anāgate. 
Ahampi pubbe kalyāṇo, 
brāhmaṇibbhesu byāvaṭo; 
Vohāramanusāsanto, 
ratihīno tadantarā. 
Punapi bhante dakkhemu, 
saṅgati ce bhavissati”; 
Idaṁ vatvāna vedeho, 
paccagā sanivesanaṁ. 
Tato ratyā vivasāne, 
upaṭṭhānamhi aṅgati; 
Amacce sannipātetvā, 
idaṁ vacanamabravi. 
“Candake me vimānasmiṁ, 
sadā kāme vidhentu me; 
Mā upagacchuṁ atthesu, 
guyhappakāsiyesu ca. 
Vijayo ca sunāmo ca, 
senāpati alātako; 
Ete atthe nisīdantu, 
vohārakusalā tayo”. 
Idaṁ vatvāna vedeho, 
“kāmeva bahumaññatha; 
Na cāpi brāhmaṇibbhesu, 
atthe kismiñci byāvaṭo”. 
Tato dvesattarattassa, 
vedehassatrajā piyā; 
Rājakaññā rucā nāma, 
dhātimātaramabravi. 
“Alaṅkarotha maṁ khippaṁ, 
sakhiyo cālaṅkarontu me; 
Suve pannaraso dibyo, 
gacchaṁ issarasantike”. 
Tassā mālyaṁ abhihariṁsu, 
candanañca mahārahaṁ; 
Maṇisaṅkhamuttāratanaṁ, 
nānāratte ca ambare. 
Tañca soṇṇamaye pīṭhe, 
nisinnaṁ bahukitthiyo; 
Parikiriya pasobhiṁsu, 
rucaṁ ruciravaṇṇiniṁ. 
Sā ca sakhimajjhagatā, 
sabbābharaṇabhūsitā; 
Sateratā abbhamiva, 
candakaṁ pāvisī rucā. 
Upasaṅkamitvā vedehaṁ, 
vanditvā vinaye rataṁ; 
Suvaṇṇakhacite pīṭhe, 
ekamantaṁ upāvisi. 
Tañca disvāna vedeho, 
accharānaṁva saṅgamaṁ; 
Rucaṁ sakhimajjhagataṁ, 
idaṁ vacanamabravi. 
“Kacci ramasi pāsāde, 
antopokkharaṇiṁ pati; 
Kacci bahuvidhaṁ khajjaṁ, 
sadā abhiharanti te. 
Kacci bahuvidhaṁ mālyaṁ, 
ocinitvā kumāriyo; 
Gharake karotha paccekaṁ, 
khiḍḍāratiratā muhuṁ. 
Kena vā vikalaṁ tuyhaṁ, 
kiṁ khippaṁ āharantu te; 
Manokarassu kuḍḍamukhī, 
api candasamamhipi”. 
Vedehassa vaco sutvā, 
rucā pitaramabravi; 
“Sabbametaṁ mahārāja, 
labbhatissarasantike. 
Suve pannaraso dibyo, 
sahassaṁ āharantu me; 
Yathādinnañca dassāmi, 
dānaṁ sabbavanīsvahaṁ”. 
Rucāya vacanaṁ sutvā, 
rājā aṅgati mabravi; 
“Bahuṁ vināsitaṁ vittaṁ, 
niratthaṁ aphalaṁ tayā. 
Uposathe vasaṁ niccaṁ, 
annapānaṁ na bhuñjasi; 
Niyatetaṁ abhuttabbaṁ, 
natthi puññaṁ abhuñjato. 
Bījakopi hi sutvāna, 
tadā kassapabhāsitaṁ; 
Passasanto muhuṁ uṇhaṁ, 
rudaṁ assūni vattayi. 
Yāva ruce jīvamānā, 
mā bhattamapanāmayi; 
Natthi bhadde paro loko, 
kiṁ niratthaṁ vihaññasi”. 
Vedehassa vaco sutvā, 
rucā ruciravaṇṇinī; 
Jānaṁ pubbāparaṁ dhammaṁ, 
pitaraṁ etadabravi. 
“Sutameva pure āsi, 
sakkhi diṭṭhamidaṁ mayā; 
Bālūpasevī yo hoti, 
bālova samapajjatha. 
Mūḷho hi mūḷhamāgamma, 
bhiyyo mohaṁ nigacchati; 
Patirūpaṁ alātena, 
bījakena ca muyhituṁ. 
Tvañca devāsi sappañño, 
dhiro atthassa kovido; 
Kathaṁ bālehi sadisaṁ, 
hīnadiṭṭhiṁ upāgami. 
Sacepi saṁsārapathena sujjhati, 
Niratthiyā pabbajjā guṇassa; 
Kīṭova aggiṁ jalitaṁ apāpataṁ, 
Upapajjati mohamūḷho naggabhāvaṁ. 
Saṁsārasuddhīti pure niviṭṭhā, 
Kammaṁ vidūsenti bahū ajānaṁ; 
Pubbe kalī duggahitovanatthā, 
Dummo ca yā balisā ambujova. 
Upamaṁ te karissāmi, 
mahārāja tavatthiyā; 
Upamāya midhekacce, 
atthaṁ jānanti paṇḍitā. 
Vāṇijānaṁ yathā nāvā, 
appamāṇabharā garu; 
Atib