Bổn Sanh (Jātaka)

ṁ, 
Paṭimuñcatu rājaputta tava jāyā; 
Yo mayhaṁ hadayasoko, 
Kimpurisaṁ avekkhamānāya. 
Mā ca puttaṁ mā ca patiṁ, 
Addakkhi rājaputta tava mātā; 
Yo kimpurisaṁ avadhi, 
Adūsakaṁ mayha kāmā hi. 
Mā ca puttaṁ mā ca patiṁ, 
Addakkhi rājaputta tava jāyā; 
Yo kimpurisaṁ avadhi, 
Adūsakaṁ mayha kāmā hi”. 
“Mā tvaṁ cande rodi, 
Mā soci vanatimiramattakkhi; 
Mama tvaṁ hehisi bhariyā, 
Rājakule pūjitā nārībhi”. 
“Api nūnahaṁ marissaṁ, 
Nāhaṁ rājaputta tava hessaṁ; 
Yo kimpurisaṁ avadhi, 
Adūsakaṁ mayha kāmā hi”. 
“Api bhīruke api jīvitukāmike, 
Kimpurisi gaccha himavantaṁ; 
Tālīsatagarabhojanā, 
Aññe taṁ migā ramissanti”. 
“Te pabbatā tā ca kandarā, 
Tā ca giriguhāyo tatheva tiṭṭhanti; 
Tattheva taṁ apassantī, 
Kimpurisa kathaṁ ahaṁ kassaṁ. 
Te paṇṇasanthatā ramaṇīyā, 
Vāḷamigehi anuciṇṇā; 
Tattheva taṁ apassantī, 
Kimpurisa kathaṁ ahaṁ kassaṁ. 
Te pupphasanthatā ramaṇīyā, 
Vāḷamigehi anuciṇṇā; 
Tattheva taṁ apassantī, 
Kimpurisa kathaṁ ahaṁ kassaṁ. 
Acchā savanti girivananadiyo, 
Kusumābhikiṇṇasotāyo; 
Tattheva taṁ apassantī, 
Kimpurisa kathaṁ ahaṁ kassaṁ. 
Nīlāni himavato pabbatassa, 
Kūṭāni dassanīyāni; 
Tattheva taṁ apassantī, 
Kimpurisa kathaṁ ahaṁ kassaṁ. 
Pītāni himavato pabbatassa, 
Kūṭāni dassanīyāni; 
Tattheva taṁ apassantī, 
Kimpurisa kathaṁ ahaṁ kassaṁ. 
Tambāni himavato pabbatassa, 
Kūṭāni dassanīyāni; 
Tattheva taṁ apassantī, 
Kimpurisa kathaṁ ahaṁ kassaṁ. 
Tuṅgāni himavato pabbatassa, 
Kūṭāni dassanīyāni; 
Tattheva taṁ apassantī, 
Kimpurisa kathaṁ ahaṁ kassaṁ. 
Setāni himavato pabbatassa, 
Kūṭāni dassanīyāni; 
Tattheva taṁ apassantī, 
Kimpurisa kathaṁ ahaṁ kassaṁ. 
Citrāni himavato pabbatassa, 
Kūṭāni dassanīyāni; 
Tattheva taṁ apassantī, 
Kimpurisa kathaṁ ahaṁ kassaṁ. 
Yakkhagaṇasevite gandhamādane, 
Osadhebhi sañchanne; 
Tattheva taṁ apassantī, 
Kimpurisa kathaṁ ahaṁ kassaṁ. 
Kimpurisasevite gandhamādane, 
Osadhebhi sañchanne; 
Tattheva taṁ apassantī, 
Kimpurisa kathaṁ ahaṁ kassaṁ”. 
“Vande te ayirabrahme, 
Yo me icchitaṁ patiṁ varākiyā; 
Amatena abhisiñci, 
Samāgatāsmi piyatamena. 
Vicarāma dāni girivana nadiyo, 
Kusumābhikiṇṇasotāyo; 
Nānādumavasanāyo, 
Piyaṁvadā aññamaññassā”ti. 
Candakinnarījātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Pakiṇṇakanipāta 
Sālikedāravagga 
3. Mahāukkusajātaka 
“Ukkā cilācā bandhanti dīpe, 
Pajā mamaṁ khādituṁ patthayanti; 
Mittaṁ sahāyañca vadehi senaka, 
Ācikkha ñātibyasanaṁ dijānaṁ”. 
“Dijo dijānaṁ pavarosi pakkhima, 
Ukkusarāja saraṇaṁ taṁ upema; 
Pajā mamaṁ khādituṁ patthayanti, 
Luddā cilācā bhava me sukhāya”. 
“Mittaṁ sahāyañca karonti paṇḍitā, 
Kāle akāle sukhamesamānā; 
Karomi te senaka etamatthaṁ, 
Ariyo hi ariyassa karoti kiccaṁ”. 
“Yaṁ hoti kiccaṁ anukampakena, 
Ariyassa ariyena kataṁ tayīdaṁ; 
Attānurakkhī bhava mā adayhi, 
Lacchāma putte tayi jīvamāne”. 
“Taveva rakkhāvaraṇaṁ karonto, 
Sarīrabhedāpi na santasāmi; 
Karonti heke sakhīnaṁ sakhāro, 
Pāṇaṁ cajantā satamesa dhammo”. 
“Sudukkaraṁ kammamakāsi, 
aṇḍajāyaṁ vihaṅgamo; 
Atthāya kuraro putte, 
aḍḍharatte anāgate”. 
“Cutāpi heke khalitā sakammunā, 
Mittānukampāya patiṭṭhahanti; 
Puttā mamaṭṭā gatimāgatosmi, 
Atthaṁ caretho mama vāricara”. 
“Dhanena dhaññena ca attanā ca, 
Mittaṁ sahāyañca karonti paṇḍitā; 
Karomi te senaka etamatthaṁ, 
Ariyo hi ariyassa karoti kiccaṁ”. 
“Appossukko tāta tuvaṁ nisīda, 
Putto pitu carati atthacariyaṁ; 
Ahaṁ carissāmi tavetamatthaṁ, 
Senassa putte paritāyamāno”. 
“Addhā hi tāta satamesa dhammo, 
Putto pitu yaṁ care atthacariyaṁ; 
Appeva maṁ disvāna pavaḍḍhakāyaṁ, 
Senassa puttā na viheṭhayeyyuṁ”. 
“Pasū manussā migavīraseṭṭha, 
Bhayaṭṭitā seṭṭhamupabbajanti; 
Puttā mamaṭṭā gatimāgatosmi, 
Tvaṁ nosi rājā bhava me sukhāya”. 
“Karomi te senaka etamatthaṁ, 
Āyāmi te taṁ disataṁ vadhāya; 
Kathañhi viññū pahu sampajāno, 
Na vāyame attajanassa guttiyā”. 
“Mittañca kayirātha suhadayañca, 
Ayirañca kayirātha sukhāgamāya; 
Nivatthakocova sarebhihantvā, 
Modāma puttehi samaṅgibhūtā. 
Sakamittassa kammena, 
sahāyassāpalāyino; 
Kūjantamupakūjanti, 
lomasā hadayaṅgamaṁ. 
Mittaṁ sahāyaṁ adhigamma paṇḍito, 
So bhuñjatī putta pasuṁ dhanaṁ vā; 
Ahañca puttā ca patī ca mayhaṁ, 
Mittānukampāya samaṅgibhūtā. 
Rājavatā sūravatā ca attho, 
Sampannasakhissa bhavanti hete; 
So mittavā yasavā uggatatto, 
Asmiṁdhaloke modati kāmakāmī. 
Karaṇīyāni mittāni, 
daliddenāpi senaka; 
Passa mittānukampāya, 
samaggamhā sañātake. 
Sūrena balavantena, 
yo mitte kurute dijo; 
Evaṁ so sukhito hoti, 
yathāhaṁ tvañca senakāti”. 
Mahāukkusajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Pakiṇṇakanipāta 
Sālikedāravagga 
4. Uddālakajātaka 
“Kharājinā jaṭilā paṅkadantā, 
Dummakkharūpā ye mantaṁ jappanti; 
Kaccinnu te mānusake payoge, 
Idaṁ vidū parimuttā apāyā”. 
“Pāpāni kammāni karetha rāja, 
Bahussuto ce na careyya dhammaṁ; 
Sahassavedopi na taṁ paṭicca, 
Dukkhā pamucce caraṇaṁ apatvā”. 
“Sahassavedopi na taṁ paṭicca, 
Dukkhā pamucce caraṇaṁ apatvā; 
Maññāmi vedā aphalā bhavanti, 
Sasaṁyamaṁ caraṇaññeva saccaṁ”. 
“Na heva vedā aphalā bhavanti, 
Sasaṁyamaṁ caraṇaññeva saccaṁ; 
Kittiñhi pappoti adhicca vede, 
Santiṁ puṇāti caraṇena danto”. 
“Bhaccā mātā pitā bandhū, 
yena jāto sayeva so; 
Uddālako ahaṁ bhoto, 
sottiyākulavaṁsako”. 
“Kathaṁ bho brāhmaṇo hoti, 
kathaṁ bhavati kevalī; 
Kathañca parinibbānaṁ, 
dhammaṭṭho kinti vuccati”. 
“Niraṅkatvā aggimādāya brāhmaṇo, 
Āpo siñcaṁ yajaṁ usseti yūpaṁ; 
Evaṅkaro brāhmaṇo hoti khemī, 
Dhamme ṭhitaṁ tena amāpayiṁsu”. 
“Na suddhi secanenatthi, 
nāpi kevalī brāhmaṇo; 
Na khantī nāpi soraccaṁ, 
nāpi so parinibbuto”. 
“Kathaṁ so brāhmaṇo hoti, 
kathaṁ bhavati kevalī; 
Kathañca parinibbānaṁ, 
dhammaṭṭho kinti vuccati”. 
“Akhettabandhū amamo nirāso, 
Nillobhapāpo bhavalobhakhīṇo; 
Evaṅkaro brāhmaṇo hoti khemī, 
Dhamme ṭhitaṁ tena amāpayiṁsu”. 
“Khattiyā brāhmaṇā vessā, 
suddā caṇḍālapukkusā; 
Sabbeva soratā dantā, 
sabbeva parinibbutā; 
Sabbesaṁ sītibhūtānaṁ, 
atthi seyyotha pāpiyo”. 
“Khattiyā brāhmaṇā vessā, 
suddā caṇḍālapukkusā; 
Sabbeva soratā dantā, 
sabbeva parinibbutā; 
Sabbesaṁ sītibhūtānaṁ, 
natthi seyyotha pāpiyo”. 
“Khattiyā brāhmaṇā vessā, 
suddā caṇḍālapukkusā; 
Sabbeva soratā dantā, 
sabbeva parinibbutā. 
Sabbesaṁ sītibhūtānaṁ, 
Natthi seyyotha pāpiyo; 
Panatthaṁ carasi brahmaññaṁ, 
Sottiyākulavaṁsataṁ”. 
“Nānārattehi vatthehi, 
vimānaṁ bhavati chāditaṁ; 
Na tesaṁ chāyā vatthānaṁ, 
so rāgo anupajjatha. 
Evameva manussesu, 
yadā sujjhanti māṇavā; 
Te sajātiṁ pamuñcanti, 
dhammamaññāya subbatā”ti. 
Uddālakajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Pakiṇṇakanipāta 
Sālikedāravagga 
5. Bhisajātaka 
“Assaṁ gavaṁ rajataṁ jātarūpaṁ, 
Bhariyañca so idha labhataṁ manāpaṁ; 
Puttehi dārehi samaṅgi hotu, 
Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi”. 
“Mālañca so kāsikacandanañca, 
Dhāretu puttassa bahū bhavantu; 
Kāmesu tibbaṁ kurutaṁ apekkhaṁ, 
Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi”. 
“Pahūtadhañño kasimā yasassī, 
Putte gihī dhanimā sabbakāme; 
Vayaṁ apassaṁ gharamāvasātu, 
Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. 
So khattiyo hotu pasayhakārī, 
Rājābhirājā balavā yasassī; 
Sa cāturantaṁ mahimāvasātu, 
Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. 
So brāhmaṇo hotu avītarāgo, 
Muhuttanakkhattapathesu yutto; 
Pūjetu naṁ raṭṭhapatī yasassī, 
Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. 
Ajjhāyakaṁ sabbasamantavedaṁ, 
Tapassīnaṁ maññatu sabbaloko; 
Pūjentu naṁ jānapadā samecca, 
Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. 
Catussadaṁ gāmavaraṁ samiddhaṁ, 
Dinnañhi so bhuñjatu vāsavena; 
Avītarāgo maraṇaṁ upetu, 
Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. 
So gāmaṇī hotu sahāyamajjhe, 
Naccehi gītehi pamodamāno; 
So rājato byasana mālattha kiñci, 
Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. 
Yaṁ ekarājā pathaviṁ vijetvā, 
Itthīsahassāna ṭhapetu aggaṁ; 
Sīmantinīnaṁ pavarā bhavātu, 
Bhisāni te brāhmaṇa yā ahāsi. 
Isīnañhi sā sabbasamāgatānaṁ, 
Bhuñjeyya sāduṁ avikampamānā; 
Carātu lābhena vikatthamānā, 
Bhisāni te brāhmaṇa yā ahāsi. 
Āvāsiko hotu mahāvihāre, 
Navakammiko hotu gajaṅgalāyaṁ; 
Ālokasandhiṁ divasaṁ karotu, 
Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. 
So bajjhatū pāsasatehi chabbhi, 
Rammā vanā niyyatu rājadhāniṁ; 
Tuttehi so haññatu pācanehi, 
Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. 
Alakkamālī tipukaṇṇaviddho, 
Laṭṭhīhato sappamukhaṁ upetu; 
Sakacchabandho visikhaṁ carātu, 
Bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi”. 
“Yo ve anaṭṭhaṁva naṭṭhanti cāha, 
Kāmeva so labhataṁ bhuñjatañca; 
Agāramajjhe maraṇaṁ upetu, 
Yo vā bhonto saṅkati kañcideva”. 
“Yadesamānā vicaranti loke, 
Iṭṭhañca kantañca bahūnametaṁ; 
Piyaṁ manuññaṁ cidha jīvaloke, 
Kasmā isayo nappasaṁsanti kāme”. 
“Kāmesu ve haññare bajjhare ca, 
Kāmesu dukkhañca bhayañca jātaṁ; 
Kāmesu bhūtādhipatī pamattā, 
Pāpāni kammāni karonti mohā. 
Te pāpadhammā pasavetva pāpaṁ, 
Kāyassa bhedā nirayaṁ vajanti; 
Ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā, 
Tasmā isayo nappasaṁsanti kāme”. 
“Vīmaṁsamāno isino bhisāni, 
Tīre gahetvāna thale nidhesiṁ; 
Suddhā apāpā isayo vasanti, 
Etāni te brahmacārī bhisāni”. 
“Na te naṭā no pana kīḷaneyyā, 
Na bandhavā no pana te sahāyā; 
Kismiṁ vupatthambha sahassanetta, 
Isīhi tvaṁ kīḷasi devarāja”. 
“Ācariyo mesi pitā ca mayhaṁ, 
Esā patiṭṭhā khalitassa brahme; 
Ekāparādhaṁ khama bhūripañña, 
Na paṇḍitā kodhabalā bhavanti”. 
“Suvāsitaṁ isinaṁ ekarattaṁ, 
Yaṁ vāsavaṁ bhūtapatiddasāma; 
Sabbeva bhonto sumanā bhavantu, 
Yaṁ brāhmaṇo paccupādī bhisāni”. 
“Ahañca sāriputto ca, 
moggallāno ca kassapo; 
Anuruddho puṇṇo ānando, 
tadāsuṁ satta bhātaro. 
Bhaginī uppalavaṇṇā ca, 
dāsī khujjuttarā tadā; 
Citto gahapati dāso, 
yakkho sātāgiro tadā. 
Pālileyyo tadā nāgo, 
madhudo seṭṭhavānaro; 
Kāḷudāyī tadā sakko, 
evaṁ dhāretha jātakanti”. 
Bhisajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Pakiṇṇakanipāta 
Sālikedāravagga 
6. Surucijātaka 
“Mahesī surucino bhariyā, 
Ānītā paṭhamaṁ ahaṁ; 
Dasa vassasahassāni, 
Yaṁ maṁ surucimānayi. 
Sāhaṁ brāhmaṇa rājānaṁ, 
vedehaṁ mithilaggahaṁ; 
Nābhijānāmi kāyena, 
vācāya uda cetasā; 
Suruciṁ atimaññittha, 
āvi vā yadi vā raho. 
Etena saccavajjena, 
putto uppajjataṁ ise; 
Musā me bhaṇamānāya, 
muddhā phalatu sattadhā. 
Bhattu mama sassu mātā, 
pitā cāpi ca sassuro; 
Te maṁ brahme vinetāro, 
yāva aṭṭhaṁsu jīvitaṁ. 
Sāhaṁ ahiṁsāratinī, 
kāmasā dhammacārinī; 
Sakkaccaṁ te upaṭṭhāsiṁ, 
rattindivamatanditā. 
Etena saccavajjena, 
putto uppajjataṁ ise; 
Musā me bhaṇamānāya, 
muddhā phalatu sattadhā. 
Soḷasitthisahassāni, 
sahabhariyāni brāhmaṇa; 
Tāsu issā vā kodho vā, 
nāhu mayhaṁ kudācanaṁ. 
Hitena tāsaṁ nandāmi, 
na ca me kāci appiyā; 
Attānaṁvānukampāmi, 
sadā sabbā sapattiyo. 
Etena saccavajjena, 
putto uppajjataṁ ise; 
Musā me bhaṇamānāya, 
muddhā phalatu sattadhā. 
Dāse kammakare pesse, 
ye caññe anujīvino; 
Pesemi sahadhammena, 
sadā pamuditindriyā. 
Etena saccavajjena, 
putto uppajjataṁ ise; 
Musā me bhaṇamānāya, 
muddhā phalatu sattadhā. 
Samaṇe brāhmaṇe cāpi, 
aññe cāpi vanibbake; 
Tappemi annapānena, 
sadā payatapāṇinī. 
Etena saccavajjena, 
putto uppajjataṁ ise; 
Musā me bhaṇamānāya, 
muddhā phalatu sattadhā. 
Cātuddasiṁ pañcaddasiṁ, 
Yā ca pakkhassa aṭṭhamī; 
Pāṭihāriyapakkhañca, 
Aṭṭhaṅgasusamāgataṁ; 
Uposathaṁ upavasāmi, 
Sadā sīlesu saṁvutā. 
Etena saccavajjena, 
putto uppajjataṁ ise; 
Musā me bhaṇamānāya, 
muddhā phalatu sattadhā”. 
“Sabbeva te dhammaguṇā, 
rājaputti yasassini; 
Saṁvijjanti tayi bhadde, 
ye tvaṁ kittesi attani. 
Khattiyo jātisampanno, 
abhijāto yasassimā; 
Dhammarājā videhānaṁ, 
putto uppajjate tava”. 
“Dummī rajojalladharo, 
aghe vehāyasaṁ ṭhito; 
Manuññaṁ bhāsase vācaṁ, 
yaṁ mayhaṁ hadayaṅgamaṁ. 
Devatānusi saggamhā, 
isi vāsi mahiddhiko; 
Ko vāsi tvaṁ anuppatto, 
attānaṁ me pavedaya”. 
“Yaṁ devasaṅghā vandanti, 
sudhammāyaṁ samāgatā; 
Sohaṁ sakko sahassakkho, 
āgatosmi tavantike. 
Itthiyo jīvalokasmiṁ, 
yā hoti samacārinī; 
Medhāvinī sīlavatī, 
sassudevā patibbatā. 
Tādisāya sumedhāya, 
sucikammāya nāriyā; 
Devā dassanamāyanti, 
mānusiyā amānusā. 
Tvañca bhadde suciṇṇena, 
pubbe sucaritena ca; 
Idha rājakule jātā, 
sabbakāmasamiddhinī. 
Ayañca te rājaputti, 
ubhayattha kaṭaggaho; 
Devalokūpapattī ca, 
kittī ca idha jīvite. 
Ciraṁ sumedhe sukhinī, 
dhammamattani pālaya; 
Esāhaṁ tidivaṁ yāmi, 
piyaṁ me tava dassanan”ti. 
Surucijātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Atthakāmavagga 
8. Vedabbajātaka 
“Anupāyena yo atthaṁ, 
Icchati so vihaññati; 
Cetā haniṁsu vedabbaṁ, 
Sabbe te byasanamajjhagūti. 
Vedabbajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Pakiṇṇakanipāta 
Sālikedāravagga 
7. Pañcuposathikajātaka 
“Appossukko dāni tuvaṁ kapota, 
Vihaṅgama na tava bhojanattho; 
Khudaṁ pipāsaṁ adhivāsayanto, 
Kasmā bhavaṁposathiko kapota”. 
“Ahaṁ pure giddhigato kapotiyā, 
Asmiṁ padesasmimubho ramāma; 
Athaggahī sākuṇiko kapotiṁ, 
Akāmako tāya vinā ahosiṁ. 
Nānābhavā vippayogena tassā, 
Manomayaṁ vedana vedayāmi; 
Tasmā ahaṁposathaṁ pālayāmi, 
Rāgo mamaṁ mā punarāgamāsi”. 
“Anujjugāmī uragā dujivha, 
Dāṭhāvudho ghoravisosi sappa; 
Khudaṁ pipāsaṁ adhivāsayanto, 
Kasmā bhavaṁposathiko nu dīgha. 
Usabho ahū balavā gāmikassa, 
Calakkakū vaṇṇabalūpapanno; 
So maṁ akkami taṁ kupito aḍaṁsiṁ, 
Dukkhābhitunno maraṇaṁ upāgā. 
Tato janā nikkhamitvāna gāmā, 
Kanditvā roditvā apakkamiṁsu; 
Tasmā ahaṁposathaṁ pālayāmi, 
Kodho mamaṁ mā punarāgamāsi. 
Matāna maṁsāni bahū susāne, 
Manuññarūpaṁ tava bhojane taṁ; 
Khudaṁ pipāsaṁ adhivāsayanto, 
Kasmā bhavaṁposathiko siṅgāla. 
Pavisi kucchiṁ mahato gajassa, 
Kuṇape rato hatthimaṁsesu giddho; 
Uṇho ca vāto tikhiṇā ca rasmiyo, 
Te sosayuṁ tassa karīsamaggaṁ. 
Kiso ca paṇḍū ca ahaṁ bhadante, 
Na me ahū nikkhamanāya maggo; 
Mahā ca megho sahasā pavassi, 
So temayī tassa karīsamaggaṁ. 
Tato ahaṁ nikkhamisaṁ bhadante, 
Cando yathā rāhumukhā pamutto; 
Tasmā ahaṁposathaṁ pālayāmi, 
Lobho mamaṁ mā punarāgamāsi. 
Vammīkathūpasmiṁ kipillikāni, 
Nippothayanto tuvaṁ pure carāsi; 
Khudaṁ pipāsaṁ adhivāsayanto, 
Kasmā bhavaṁposathiko nu accha. 
Sakaṁ niketaṁ atihīḷayāno, 
Atricchatā mallagāmaṁ agacchiṁ; 
Tato janā nikkhamitvāna gāmā, 
Kodaṇḍakena paripothayiṁsu maṁ. 
So bhinnasīso ruhiramakkhitaṅgo, 
Paccāgamāsiṁ sakaṁ niketaṁ; 
Tasmā ahaṁposathaṁ pālayāmi, 
Atricchatā mā punarāgamāsi”. 
“Yaṁ no apucchittha tuvaṁ bhadante, 
Sabbeva byākarimha yathāpajānaṁ; 
Mayampi pucchāma tuvaṁ bhadante, 
Kasmā bhavaṁposathiko nu brahme”. 
“Anūpalitto mama assamamhi, 
Paccekabuddho muhuttaṁ nisīdi; 
So maṁ avedī gatimāgatiñca, 
Nāmañca gottaṁ caraṇañca sabbaṁ. 
Evampahaṁ vandi na tassa pāde, 
Na cāpi naṁ mānagatena pucchiṁ; 
Tasmā ahaṁposathaṁ pālayāmi, 
Māno mamaṁ mā punarāgamāsī”ti. 
Pañcuposathikajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Pakiṇṇakanipāta 
Sālikedāravagga 
8. Mahāmorajātaka 
“Sace hi tyāhaṁ dhanahetu gāhito, 
Mā maṁ vadhī jīvagāhaṁ gahetvā; 
Rañño ca maṁ samma upantikaṁ nehi, 
Maññe dhanaṁ lacchasinapparūpaṁ”. 
“Na me ayaṁ tuyha vadhāya ajja, 
Samāhito cāpadhure khurappo; 
Pāsañca tyāhaṁ adhipātayissaṁ, 
Yathāsukhaṁ gacchatu morarājā”. 
“Yaṁ satta vassāni mamānubandhi, 
Rattindivaṁ khuppipāsaṁ sahanto; 
Atha kissa maṁ pāsavasūpanītaṁ, 
Pamuttave icchasi bandhanasmā. 
Pāṇātipātā virato nusajja, 
Abhayaṁ nu te sabbabhūtesu dinnaṁ; 
Yaṁ maṁ tuvaṁ pāsavasūpanītaṁ, 
Pamuttave icchasi bandhanasmā”. 
“Pāṇātipātā viratassa brūhi, 
Abhayañca yo sabbabhūtesu deti; 
Pucchāmi taṁ morarājetamatthaṁ, 
Ito cuto kiṁ labhate sukhaṁ so”. 
“Pāṇātipātā viratassa brūmi, 
Abhayañca yo sabbabhūtesu deti; 
Diṭṭheva dhamme labhate pasaṁsaṁ, 
Saggañca so yāti sarīrabhedā”. 
“Na santi devā iti āhu eke, 
Idheva jīvo vibhavaṁ upeti; 
Tathā phalaṁ sukatadukkaṭānaṁ, 
Dattupaññattañca vadanti dānaṁ; 
Tesaṁ vaco arahataṁ saddahāno, 
Tasmā ahaṁ sakuṇe bādhayāmi”. 
“Cando ca suriyo ca ubho sudassanā, 
Gacchanti obhāsayamantalikkhe; 
Imassa lokassa parassa vā te, 
Kathaṁ nu te āhu manussaloke”. 
“Cando ca suriyo ca ubho sudassanā, 
Gacchanti obhāsayamantalikkhe; 
Parassa lokassa na te imassa, 
Devāti te āhu manussaloke”. 
“Ettheva te nīhatā hīnavādā, 
Ahetukā ye na vadanti kammaṁ; 
Tathā phalaṁ sukatadukkaṭānaṁ, 
Dattupaññattaṁ ye ca vadanti dānaṁ”. 
“Addhā hi saccaṁ vacanaṁ tavedaṁ, 
Kathañhi dānaṁ aphalaṁ bhaveyya; 
Tathā phalaṁ sukatadukkaṭānaṁ, 
Dattupaññattañca kathaṁ bhaveyya. 
Kathaṅkaro kintikaro kimācaraṁ, 
Kiṁ sevamāno kena tapoguṇena; 
Akkhāhi me morarājetamatthaṁ, 
Yathā ahaṁ no nirayaṁ pateyyaṁ”. 
“Ye keci atthi samaṇā pathabyā, 
Kāsāyavatthā anagāriyā te; 
Pātova piṇḍāya caranti kāle, 
Vikālacariyā viratā hi santo. 
Te tattha kālenupasaṅkamitvā, 
Pucchāhi yaṁ te manaso piyaṁ siyā; 
Te te pavakkhanti yathāpajānaṁ, 
Imassa lokassa parassa catthaṁ”. 
“Tacaṁva jiṇṇaṁ urago purāṇaṁ, 
Paṇḍūpalāsaṁ harito dumova; 
Esappahīno mama luddabhāvo, 
Jahāmahaṁ luddakabhāvamajja. 
Ye cāpi me sakuṇā atthi baddhā, 
Satāninekāni nivesanasmiṁ; 
Tesampahaṁ jīvitamajja dammi, 
Mokkhañca te pattā sakaṁ niketaṁ”. 
“Luddo carī pāsahattho araññe, 
Bādhetu morādhipatiṁ yasassiṁ; 
Bandhitvā morādhipatiṁ yasassiṁ, 
Dukkhā sa pamucci yathāhaṁ pamutto”ti. 
Mahāmorajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Pakiṇṇakanipāta 
Sālikedāravagga 
9. Tacchasūkarajātaka 
“Yadesamānā vicarimha, 
pabbatāni vanāni ca; 
Anvesaṁ vicariṁ ñātī, 
teme adhigatā mayā. 
Bahuñcidaṁ mūlaphalaṁ, 
bhakkho cāyaṁ anappako; 
Rammā cimā girīnajjo, 
phāsuvāso bhavissati. 
Idhevāhaṁ vasissāmi, 
saha sabbehi ñātibhi; 
Appossukko nirāsaṅkī, 
asoko akutobhayo”. 
“Aññampi leṇaṁ pariyesa, 
sattu no idha vijjati; 
So taccha sūkare hanti, 
idhāgantvā varaṁ varaṁ”. 
“Ko numhākaṁ idha sattu, 
ko ñātī susamāgate; 
Duppadhaṁse padhaṁseti, 
taṁ me akkhātha pucchitā”. 
“Uddhaggarājī migarājā, 
balī dāṭhāvudho migo; 
So taccha sūkare hanti, 
idhāgantvā varaṁ varaṁ”. 
“Na no dāṭhā na vijjanti, 
balaṁ kāye samohitaṁ; 
Sabbe samaggā hutvāna, 
vasaṁ kāhāma ekakaṁ”. 
“Hadayaṅgamaṁ kaṇṇasukhaṁ, 
Vācaṁ bhāsasi tacchaka; 
Yopi yuddhe palāyeyya, 
Tampi pacchā hanāmase”. 
“Pāṇātipātā virato nu ajja, 
Abhayaṁ nu te sabbabhūtesu dinnaṁ; 
Dāṭhā nu te migavadhāya na santi, 
Yo saṅghapatto kapaṇova jhāyasi”. 
“Na me dāṭhā na vijjanti, 
Balaṁ kāye samohitaṁ; 
Ñātī ca disvāna sāmaggī ekato, 
Tasmā ca jhāyāmi vanamhi ekako. 
Imassudaṁ yanti disodisaṁ pure, 
Bhayaṭṭitā leṇagavesino puthu; 
Te dāni saṅgamma vasanti ekato, 
Yatthaṭṭhitā duppasahajja te mayā. 
Pariṇāyakasampannā, 
sahitā ekavādino; 
Te maṁ samaggā hiṁseyyuṁ, 
tasmā nesaṁ na patthaye”. 
“Ekova indo asure jināti, 
Ekova seno hanti dije pasayha; 
Ekova byaggho migasaṅghapatto, 
Varaṁ varaṁ hanti balañhi tādisaṁ”. 
“Na heva indo na seno, 
napi byaggho migādhipo; 
Samagge sahite ñātī, 
na byagghe kurute vase”. 
“Kumbhīlakā sakuṇakā, 
saṅghino gaṇacārino; 
Sammodamānā ekajjhaṁ, 
uppatanti ḍayanti ca. 
Tesañca ḍayamānānaṁ, 
ekettha apasakkati; 
Tañca seno nitāḷeti, 
veyyagghiyeva sā gati”. 
“Ussāhito jaṭilena, 
luddenāmisacakkhunā; 
Dāṭhī dāṭhīsu pakkhandi, 
maññamāno yathā pure”. 
“Sādhu sambahulā ñātī, 
api rukkhā araññajā; 
Sūkarehi samaggehi, 
byaggho ekāyane hato”. 
Brāhmaṇañceva byagghañca, 
ubho hantvāna sūkarā. 
Ānandino pamuditā, 
mahānādaṁ panādisuṁ. 
Te su udumbaramūlasmiṁ, 
sūkarā susamāgatā; 
Tacchakaṁ abhisiñciṁsu, 
“tvaṁ no rājāsi issaro”ti. 
Tacchasūkarajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Pakiṇṇakanipāta 
Sālikedāravagga 
10. Mahāvāṇijajātaka 
Vāṇijā samitiṁ katvā, 
nānāraṭṭhato āgatā; 
Dhanāharā pakkamiṁsu, 
ekaṁ katvāna gāmaṇiṁ. 
Te taṁ kantāramāgamma, 
appabhakkhaṁ anodakaṁ; 
Mahānigrodhamaddakkhuṁ, 
sītacchāyaṁ manoramaṁ. 
Te ca tattha nisīditvā, 
tassa rukkhassa chāyayā; 
Vāṇijā samacintesuṁ, 
bālā mohena pārutā. 
Allāyate ayaṁ rukkho, 
api vārīva sandati; 
Iṅghassa purimaṁ sākhaṁ, 
mayaṁ chindāma vāṇijā. 
Sā ca chinnāva pagghari, 
acchaṁ vāriṁ anāvilaṁ; 
Te tattha nhatvā pivitvā, 
yāvaticchiṁsu vāṇijā. 
Dutiyaṁ samacintesuṁ, 
bālā mohena pārutā; 
Iṅghassa dakkhiṇaṁ sākhaṁ, 
mayaṁ chindāma vāṇijā. 
Sā ca chinnāva pagghari, 
sālimaṁsodanaṁ bahuṁ; 
Appodavaṇṇe kummāse, 
siṅgiṁ vidalasūpiyo. 
Te tattha bhutvā khāditvā, 
yāvaticchiṁsu vāṇijā; 
Tatiyaṁ samacintesuṁ, 
bālā mohena pārutā; 
Iṅghassa pacchimaṁ sākhaṁ, 
mayaṁ chindāma vāṇijā. 
Sā ca chinnāva pagghari, 
nāriyo samalaṅkatā; 
Vicitravatthābharaṇā, 
āmuttamaṇikuṇḍalā. 
Api su vāṇijā ekā, 
nāriyo paṇṇavīsati; 
Samantā parivāriṁsu, 
tassa rukkhassa chāyayā. 
Te tāhi paricāretvā, 
yāvaticchiṁsu vāṇijā; 
Catutthaṁ samacintesuṁ, 
bālā mohena pārutā; 
Iṅghassa uttaraṁ sākhaṁ, 
mayaṁ chindāma vāṇijā. 
Sā ca chinnāva pagghari, 
muttā veḷuriyā bahū; 
Rajataṁ jātarūpañca, 
kuttiyo paṭiyāni ca. 
Kāsikāni ca vatthāni, 
uddiyāni ca kambalā; 
Te tattha bhāre bandhitvā, 
yāvaticchiṁsu vāṇijā. 
Pañcamaṁ samacintesuṁ, 
bālā mohena pārutā; 
Iṅghassa mūlaṁ chindāma, 
api bhiyyo labhāmase. 
Athuṭṭhahi satthavāho, 
yācamāno katañjalī; 
Nigrodho kiṁ parajjhati, 
vāṇijā bhaddamatthu te. 
Vāridā purimā sākhā, 
annapānañca dakkhiṇā; 
Nāridā pacchimā sākhā, 
sabbakāme ca uttarā; 
Nigrodho kiṁ parajjhati, 
vāṇijā bhaddamatthu te. 
Yassa rukkhassa chāyāya, 
nisīdeyya sayeyya vā; 
Na tassa sākhaṁ bhañjeyya, 
mittadubbho hi pāpako. 
Te ca tassānādiyitvā, 
ekassa vacanaṁ bahū; 
Nisitāhi kuṭhārīhi, 
mūlato naṁ upakkamuṁ. 
Tato nāgā nikkhamiṁsu, 
sannaddhā paṇṇavīsati; 
Dhanuggahānaṁ tisatā, 
chasahassā ca vammino. 
“Ete hanatha bandhatha, 
Mā vo muñcittha jīvitaṁ; 
Ṭhapetvā satthavāhaṁva, 
Sabbe bhasmaṁ karotha ne”. 
“Tasmā hi paṇḍito poso, 
sampassaṁ atthamattano; 
Lobhassa na vasaṁ gacche, 
haneyyārisakaṁ manaṁ. 
Evamādīnavaṁ ñatvā, 
taṇhā dukkhassa sambhavaṁ; 
Vītataṇho anādāno, 
sato bhikkhu paribbaje”ti. 
Mahāvāṇijajātakaṁ dasamaṁ. 

Jātaka 
Pakiṇṇakanipāta 
Sālikedāravagga 
11. Sādhinajātaka 
“Abbhuto vata lokasmiṁ, 
uppajji lomahaṁsano; 
Dibbo ratho pāturahu, 
vedehassa yasassino”. 
Devaputto mahiddhiko, 
mātali devasārathi; 
Nimantayittha rājānaṁ, 
vedehaṁ mithilaggahaṁ. 
“Ehimaṁ rathamāruyha, 
rājaseṭṭha disampati; 
Devā dassanakāmā te, 
tāvatiṁsā saindakā; 
Saramānā hi te devā, 
sudhammāyaṁ samacchare”. 
Tato ca rājā sādhino, 
vedeho mithilaggaho; 
Sahassayuttamāruyha, 
agā devāna santike; 
Taṁ devā paṭinandiṁsu, 
disvā rājānamāgataṁ. 
“Svāgataṁ te mahārāja, 
atho te adurāgataṁ; 
Nisīda dāni rājīsi, 
devarājassa santike”. 
Sakkopi paṭinandittha, 
vedehaṁ mithilaggahaṁ; 
Nimantayittha kāmehi, 
āsanena ca vāsavo. 
“Sādhu khosi anuppatto, 
āvāsaṁ vasavattinaṁ; 
Vasa devesu rājīsi, 
sabbakāmasamiddhisu; 
Tāvatiṁsesu devesu, 
bhuñja kāme amānuse”. 
“Ahaṁ pure saggagato ramāmi, 
Naccehi gītehi ca vāditehi; 
So dāni ajja na ramāmi sagge, 
Āyuṁ nu khīṇo maraṇaṁ nu santike; 
Udāhu mūḷhosmi janindaseṭṭha”. 
“Na tāyu khīṇaṁ maraṇañca dūre, 
Na cāpi mūḷho naravīraseṭṭha; 
Tuyhañca puññāni parittakāni, 
Yesaṁ vipākaṁ idha vedayittho. 
Vasa devānubhāvena, 
rājaseṭṭha disampati; 
Tāvatiṁsesu devesu, 
bhuñja kāme amānuse”. 
“Yathā yācitakaṁ yānaṁ, 
yathā yācitakaṁ dhanaṁ; 
Evaṁsampadamevetaṁ, 
yaṁ parato dānapaccayā. 
Na cāhametamicchāmi, 
yaṁ parato dānapaccayā; 
Sayaṅkatāni puññāni, 
taṁ me āveṇikaṁ dhanaṁ. 
Sohaṁ gantvā manussesu, 
kāhāmi kusalaṁ bahuṁ; 
Dānena samacariyāya, 
saṁyamena damena ca; 
Yaṁ katvā sukhito hoti, 
na ca pacchānutappati. 
Imāni tāni khettāni, 
imaṁ nikkhaṁ sukuṇḍalaṁ; 
Imā tā haritānūpā, 
imā najjo savantiyo. 
Imā tā pokkharaṇī rammā, 
cakkavākapakūjitā; 
Mandālakehi sañchannā, 
padumuppalakehi ca; 
Yassimāni mamāyiṁsu, 
kiṁ nu te disataṁ gatā. 
Tānīdha khettāni so bhūmibhāgo, 
Teyeva ārāmavanūpacārā; 
Tameva mayhaṁ janataṁ apassato, 
Suññaṁva me nārada khāyate disā”. 
“Diṭṭhā mayā vimānāni, 
obhāsentā catuddisā; 
Sammukhā devarājassa, 
tidasānañca sammukhā. 
Vutthaṁ me bhavanaṁ dibyaṁ, 
Bhuttā kāmā amānusā; 
Tāvatiṁsesu devesu, 
Sabbakāmasamiddhisu. 
Sohaṁ etādisaṁ hitvā, 
puññāyamhi idhāgato; 
Dhammameva carissāmi, 
nāhaṁ rajjena atthiko. 
Adaṇḍāvacaraṁ maggaṁ, 
sammāsambuddhadesitaṁ; 
Taṁ maggaṁ paṭipajjissaṁ, 
yena gacchanti subbatā”ti. 
Sādhinajātakaṁ ekādasamaṁ. 

Jātaka 
Pakiṇṇakanipāta 
Sālikedāravagga 
12. Dasabrāhmaṇajātaka 
Rājā avoca vidhuraṁ, 
Dhammakāmo yudhiṭṭhilo; 
“Brāhmaṇe vidhura pariyesa, 
Sīlavante bahussute. 
Virate methunā dhammā, 
Ye me bhuñjeyyu bhojanaṁ; 
Dakkhiṇaṁ samma dassāma, 
Yattha dinnaṁ mahapphalaṁ”. 
“Dullabhā brāhmaṇā deva, 
sīlavanto bahussutā; 
Viratā methunā dhammā, 
ye te bhuñjeyyu bhojanaṁ. 
Dasa khalu mahārāja, 
yā tā brāhmaṇajātiyo; 
Tesaṁ vibhaṅgaṁ vicayaṁ, 
vitthārena suṇohi me. 
Pasibbake gahetvāna, 
puṇṇe mūlassa saṁvute; 
Osadhikāyo ganthenti, 
nhāpayanti japanti ca. 
Tikicchakasamā rāja, 
tepi vuccanti brāhmaṇā; 
Akkhātā te mahārāja, 
tādise nipatāmase”. 
“Apetā te ca brahmaññā, 
(iti rājā korabyo) 
Na te vuccanti brāhmaṇā; 
Aññe vidhura pariyesa, 
Sīlavante bahussute. 
Virate methunā dhammā, 
Ye me bhuñjeyyu bhojanaṁ; 
Dakkhiṇaṁ samma dassāma, 
Yattha dinnaṁ mahapphalaṁ”. 
“Kiṅkiṇikāyo gahetvā, 
ghosenti puratopi te; 
Pesanānipi gacchanti, 
rathacariyāsu sikkhare. 
Paricārakasamā rāja, 
tepi vuccanti brāhmaṇā; 
Akkhātā te mahārāja, 
tādise nipatāmase”. 
“Apetā te ca brahmaññā, 
(iti rājā korabyo) 
Na te vuccanti brāhmaṇā; 
Aññe vidhura pariyesa, 
Sīlavante bahussute. 
Virate methunā dhammā, 
ye me bhuñjeyyu bhojanaṁ; 
Dakkhiṇaṁ samma dassāma, 
yattha dinnaṁ mahapphalaṁ”. 
“Kamaṇḍaluṁ gahetvāna, 
vaṅkadaṇḍañca brāhmaṇā; 
Paccupessanti rājāno, 
gāmesu nigamesu ca; 
Nādinne vuṭṭhahissāma, 
gāmamhi vā vanamhi vā. 
Niggāhakasamā rāja, 
tepi vuccanti brāhmaṇā; 
Akkhātā te mahārāja, 
tādise nipatāmase”. 
“Apetā te ca brahmaññā, 
(iti rājā korabyo) 
Na te vuccanti brāhmaṇā; 
Aññe vidhura pariyesa, 
Sīlavante bahussute. 
Virate methunā dhammā, 
ye me bhuñjeyyu bhojanaṁ; 
Dakkhiṇaṁ samma dassāma, 
yattha dinnaṁ mahapphalaṁ”. 
“Parūḷhakacchanakhalomā, 
paṅkadantā rajassirā; 
Okiṇṇā rajareṇūhi, 
yācakā vicaranti te. 
Khāṇughātasamā rāja, 
tepi vuccanti brāhmaṇā; 
Akkhātā te mahārāja, 
tādise nipatāmase”. 
“Apetā te ca brahmaññā, 
(iti rājā korabyo) 
Na te vuccanti brāhmaṇā; 
Aññe vidhura pariyesa, 
Sīlavante bahussute. 
Virate methunā dhammā, 
ye me bhuñjeyyu bhojanaṁ; 
Dakkhiṇaṁ samma dassāma, 
yattha dinnaṁ mahapphalaṁ”. 
“Harītakaṁ āmalakaṁ, 
Ambaṁ jambuṁ vibhītakaṁ; 
Labujaṁ dantapoṇāni, 
Beluvā badarāni ca. 
Rājāyatanaṁ ucchupuṭaṁ, 
dhūmanettaṁ madhuañjanaṁ; 
Uccāvacāni paṇiyāni, 
vipaṇenti janādhipa. 
Vāṇijakasamā rāja, 
tepi vuccanti brāhmaṇā; 
Akkhātā te mahārāja, 
tādise nipatāmase”. 
“Apetā te ca brahmaññā, 
(iti rājā korabyo) 
Na te vuccanti brāhmaṇā; 
Aññe vidhura pariyesa, 
Sīlavante bahussute. 
Virate methunā dhammā, 
ye me bhuñjeyyu bhojanaṁ; 
Dakkhiṇaṁ samma dassāma, 
yattha dinnaṁ mahapphalaṁ”. 
“Kasivāṇijjaṁ kārenti, 
posayanti ajeḷake; 
Kumāriyo pavecchanti, 
vivāhantāvahanti ca. 
Samā ambaṭṭhavessehi, 
tepi vuccanti brāhmaṇā; 
Akkhātā te mahārāja, 
tādise nipatāmase”. 
“Apetā te ca brahmaññā, 
(iti rājā korabyo) 
Na te vuccanti brāhmaṇā; 
Aññe vidhura pariyesa, 
Sīlavante bahussute. 
Virate methunā dhammā, 
ye me bhuñjeyyu bhojanaṁ; 
Dakkhiṇaṁ samma dassāma, 
yattha dinnaṁ mahapphalaṁ”. 
“Nikkhittabhikkhaṁ bhuñjanti, 
gāmesveke purohitā; 
Bahū te paripucchanti, 
aṇḍacchedā nilañchakā. 
Pasūpi tattha haññanti, 
mahiṁsā sūkarā ajā; 
Goghātakasamā rāja, 
tepi vuccanti brāhmaṇā; 
Akkhātā te mahārāja, 
tādise nipatāmase”. 
“Apetā te ca brahmaññā, 
(iti rājā korabyo) 
Na te vuccanti brāhmaṇā; 
Aññe vidhura pariyesa, 
Sīlavante bahussute. 
Virate methunā dhammā, 
ye me bhuñjeyyu bhojanaṁ; 
Dakkhiṇaṁ samma dassāma, 
yattha dinnaṁ mahapphalaṁ”. 
“Asicammaṁ gahetvāna, 
khaggaṁ paggayha brāhmaṇā; 
Vessapathesu tiṭṭhanti, 
satthaṁ abbāhayantipi. 
Samā gopanisādehi, 
tepi vuccanti brāhmaṇā; 
Akkhātā te mahārāja, 
tādise nipatāmase”. 
“Apetā te ca brahmaññā, 
(iti rājā korabyo) 
Na te vuccanti brāhmaṇā; 
Aññe vidhura pariyesa, 
Sīlavante bahussute. 
Virate methunā dhammā, 
ye me bhuñjeyyu bhojanaṁ; 
Dakkhiṇaṁ samma dassāma, 
yattha dinnaṁ mahapphalaṁ”. 
“Araññe kuṭikaṁ katvā, 
kūṭāni kārayanti te; 
Sasabiḷāre bādhenti, 
āgodhā macchakacchapaṁ. 
Te luddakasamā rāja, 
tepi vuccanti brāhmaṇā; 
Akkhātā te mahārāja, 
tādise nipatāmase”. 
“Apetā te ca brahmaññā, 
(iti rājā korabyo) 
Na te vuccanti brāhmaṇā; 
Aññe vidhura pariyesa, 
Sīlavante bahussute. 
Virate methunā dhammā, 
ye me bhuñjeyyu bhojanaṁ; 
Dakkhiṇaṁ samma dassāma, 
yattha dinnaṁ mahapphalaṁ”. 
“Aññe dhanassa kāmā hi, 
heṭṭhāmañce pasakkitā; 
Rājāno upari nhāyanti, 
somayāge upaṭṭhite. 
Malamajjakasamā rāja, 
Tepi vuccanti brāhmaṇā; 
Akkhātā te mahārāja, 
Tādise nipatāmase”. 
“Apetā te ca brahmaññā, 
(iti rājā korabyo) 
Na te vuccanti brāhmaṇā; 
Aññe vidhura pariyesa, 
Sīlavante bahussute. 
Virate methunā dhammā, 
ye me bhuñjeyyu bhojanaṁ; 
Dakkhiṇaṁ samma dassāma, 
yattha dinnaṁ mahapphalaṁ”. 
“Atthi kho brāhmaṇā deva, 
sīlavanto bahussutā; 
Viratā methunā dhammā, 
ye te bhuñjeyyu bhojanaṁ. 
Ekañca bhattaṁ bhuñjanti, 
na ca majjaṁ pivanti te; 
Akkhātā te mahārāja, 
tādise nipatāmase”. 
“Ete kho brāhmaṇā vidhura, 
Sīlavanto bahussutā; 
Ete vidhura pariyesa, 
Khippañca ne nimantayā”ti. 
Dasabrāhmaṇajātakaṁ dvādasamaṁ. 

Jātaka 
Pakiṇṇakanipāta 
Sālikedāravagga 
13. Bhikkhāparamparajātaka 
“Sukhumālarūpaṁ disvā, 
raṭṭhā vivanamāgataṁ; 
Kūṭāgāravarūpetaṁ, 
mahāsayanamupāsitaṁ. 
Tassa te pemakenāhaṁ, 
adāsiṁ vaḍḍhamodanaṁ; 
Sālīnaṁ vicitaṁ bhattaṁ, 
suciṁ maṁsūpasecanaṁ. 
Taṁ tvaṁ bhattaṁ paṭiggayha, 
brāhmaṇassa adāsayi; 
Attānaṁ anasitvāna, 
koyaṁ dhammo namatthu te”. 
“Ācariyo brāhmaṇo mayhaṁ, 
kiccākiccesu byāvaṭo; 
Garu ca āmantanīyo ca, 
dātumarahāmi bhojanaṁ”. 
“Brāhmaṇaṁ dāni pucchāmi, 
gotamaṁ rājapūjitaṁ; 
Rājā te bhattaṁ pādāsi, 
suciṁ maṁsūpasecanaṁ. 
Taṁ tvaṁ bhattaṁ paṭiggayha, 
isissa bhojanaṁ adā; 
Akhettaññūsi dānassa, 
koyaṁ dhammo namatthu te”. 
“Bharāmi puttadāre ca, 
gharesu gadhito ahaṁ; 
Bhuñje mānusake kāme, 
anusāsāmi rājino. 
Āraññikassa isino, 
cirarattaṁ tapassino; 
Vuḍḍhassa bhāvitattassa, 
dātumarahāmi bhojanaṁ”. 
“Isiñca dāni pucchāmi, 
kisaṁ dhamanisanthataṁ; 
Parūḷhakacchanakhalomaṁ, 
paṅkadantaṁ rajassiraṁ. 
Eko araññe viharasi, 
nāvakaṅkhasi jīvitaṁ; 
Bhikkhu kena tayā seyyo, 
yassa tvaṁ bhojanaṁ adā”. 
“Khaṇantālukalambāni, 
bilālitakkalāni ca; 
Dhunaṁ sāmākanīvāraṁ, 
saṅghāriyaṁ pasāriyaṁ. 
Sākaṁ bhisaṁ madhuṁ maṁsaṁ, 
Badarāmalakāni ca; 
Tāni āharitvā bhuñjāmi, 
Atthi me so pariggaho. 
Pacanto apacantassa, 
amamassa sakiñcano; 
Anādānassa sādāno, 
dātumarahāmi bhojanaṁ”. 
“Bhikkhuñca dāni pucchāmi, 
tuṇhīmāsīna subbataṁ; 
Isi te bhattaṁ pādāsi, 
suciṁ maṁsūpasecanaṁ. 
Taṁ tvaṁ bhattaṁ paṭiggayha, 
tuṇhī bhuñjasi ekako; 
Nāññaṁ kañci nimantesi, 
koyaṁ dhammo namatthu te”. 
“Na pacāmi na pācemi, 
na chindāmi na chedaye; 
Taṁ maṁ akiñcanaṁ ñatvā, 
sabbapāpehi ārataṁ. 
Vāmena bhikkhamādāya, 
dakkhiṇena kamaṇḍaluṁ; 
Isi me bhattaṁ pādāsi, 
suciṁ maṁsūpasecanaṁ. 
Ete hi dātumarahanti, 
samamā sapariggahā; 
Paccanīkamahaṁ maññe, 
yo dātāraṁ nimantaye”. 
“Atthāya vata me ajja, 
idhāgacchi rathesabho; 
Sohaṁ ajja pajānāmi, 
yattha dinnaṁ mahapphalaṁ. 
Raṭṭhesu giddhā rājāno, 
Kiccākiccesu brāhmaṇā; 
Isī mūlaphale giddhā, 
Vippamuttā ca bhikkhavo”ti. 
Bhikkhāparamparajātakaṁ terasamaṁ. 
Pakiṇṇakanipātaṁ niṭṭhitaṁ. 
Tassuddānaṁ 
Suva kinnara mukka kharājinaso, 
Bhisajāta mahesi kapotavaro; 
Atha mora satacchaka vāṇijako, 
Atha rāja sabrāhmaṇa bhikkhaparanti. 

Jātaka 
Vīsatinipāta 
Mātaṅgavagga 
1. Mātaṅgajātaka 
“Kuto nu āgacchasi dummavāsī, 
Otallako paṁsupisācakova; 
Saṅkāracoḷaṁ paṭimuñca kaṇṭhe, 
Ko re tuvaṁ hosi adakkhiṇeyyo”. 
“Annaṁ tavedaṁ pakataṁ yasassi, 
Taṁ khajjare bhuñjare piyyare ca; 
Jānāsi maṁ tvaṁ paradattūpajīviṁ, 
Uttiṭṭhapiṇḍaṁ labhataṁ sapāko”. 
“Annaṁ mamedaṁ pakataṁ brāhmaṇānaṁ, 
Attatthāya saddahato mamedaṁ; 
Apehi etto kimidhaṭṭhitosi, 
Na mādisā tuyhaṁ dadanti jamma”. 
“Thale ca ninne ca vapanti bījaṁ, 
Anūpakhette phalamāsamānā; 
Etāya saddhāya dadāhi dānaṁ, 
Appeva ārādhaye dakkhiṇeyye”. 
“Khettāni mayhaṁ viditāni loke, 
Yesāhaṁ bījāni patiṭṭhapemi; 
Ye brāhmaṇā jātimantūpapannā, 
Tānīdha khettāni supesalāni”. 
“Jātimado ca atimānitā ca, 
Lobho ca doso ca mado ca moho; 
Ete aguṇā yesu ca santi sabbe, 
Tānīdha khettāni apesalāni. 
Jātimado ca atimānitā ca, 
Lobho ca doso ca mado ca moho; 
Ete aguṇā yesu na santi sabbe, 
Tānīdha khettāni supesalāni”. 
“Kvettha gatā upajotiyo ca, 
Upajjhāyo ca atha vā gaṇḍakucchi; 
Imassa daṇḍañca vadhañca datvā, 
Gale gahetvā khalayātha jammaṁ”. 
“Giriṁ nakhena khaṇasi, 
ayo dantehi khādasi; 
Jātavedaṁ padahasi, 
yo isiṁ paribhāsasi”. 
“Idaṁ vatvāna mātaṅgo, 
isi saccaparakkamo; 
Antalikkhasmiṁ pakkāmi, 
brāhmaṇānaṁ udikkhataṁ”. 
“Āvellitaṁ piṭṭhito uttamaṅgaṁ, 
Bāhuṁ pasāreti akammaneyyaṁ; 
Setāni akkhīni yathā matassa, 
Ko me imaṁ puttamakāsi evaṁ”. 
“Idhāgamā samaṇo dummavāsī, 
Otallako paṁsupisācakova; 
Saṅkāracoḷaṁ paṭimuñca kaṇṭhe, 
So te imaṁ puttamakāsi evaṁ”. 
“Katamaṁ disaṁ agamā bhūripañño, 
Akkhātha me māṇavā etamatthaṁ; 
Gantvāna taṁ paṭikaremu accayaṁ, 
Appeva naṁ putta labhemu jīvitaṁ”. 
“Vehāyasaṁ agamā bhūripañño, 
Pathaddhuno pannaraseva cando; 
Api cāpi so purimadisaṁ agacchi, 
Saccappaṭiñño isi sādhurūpo”. 
“Āvellitaṁ piṭṭhito uttamaṅgaṁ, 
Bāhuṁ pasāreti akammaneyyaṁ; 
Setāni akkhīni yathā matassa, 
Ko me imaṁ puttamakāsi evaṁ”. 
“Yakkhā have santi mahānubhāvā, 
Anvāgatā isayo sādhurūpā; 
Te duṭṭhacittaṁ kupitaṁ viditvā, 
Yakkhā hi te puttamakaṁsu evaṁ”. 
“Yakkhā ca me puttamakaṁsu evaṁ, 
Tvaññeva me mā kuddho brahmacāri; 
Tumheva pāde saraṇaṁ gatāsmi, 
Anvāgatā puttasokena bhikkhu”. 
“Tadeva hi etarahi ca mayhaṁ, 
Manopadoso na mamatthi koci; 
Putto ca te vedamadena matto, 
Atthaṁ na jānāti adhicca vede”. 
“Addhā have bhikkhu muhuttakena, 
Sammuyhateva purisassa saññā; 
Ekāparādhaṁ khama bhūripañña, 
Na paṇḍitā kodhabalā bhavanti”. 
“Idañca mayhaṁ uttiṭṭhapiṇḍaṁ, 
Tava maṇḍabyo bhuñjatu appapañño; 
Yakkhā ca te naṁ na viheṭhayeyyuṁ, 
Putto ca te hessati so arogo”. 
“Maṇḍabya bālosi parittapañño, 
Yo puññakhettānamakovidosi; 
Mahakkasāvesu dadāsi dānaṁ, 
Kiliṭṭhakammesu asaññatesu. 
Jaṭā ca kesā ajinā nivatthā, 
Jarūdapānaṁva mukhaṁ parūḷhaṁ; 
Pajaṁ imaṁ passatha dummarūpaṁ, 
Na jaṭājinaṁ tāyati appapaññaṁ. 
Yesaṁ rāgo ca doso ca, 
avijjā ca virājitā; 
Khīṇāsavā arahanto, 
tesu dinnaṁ mahapphalan”ti. 
Mātaṅgajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Vīsatinipāta 
Mātaṅgavagga 
2. Cittasambhūtajātaka 
“Sabbaṁ narānaṁ saphalaṁ suciṇṇaṁ, 
Na kammunā kiñcana moghamatthi; 
Passāmi sambhūtaṁ mahānubhāvaṁ, 
Sakammunā puññaphalūpapannaṁ. 
Sabbaṁ narānaṁ saphalaṁ suciṇṇaṁ, 
Na kammunā kiñcana moghamatthi; 
Kaccinnu cittassapi evamevaṁ, 
Iddho mano tassa yathāpi mayhaṁ”. 
“Sabbaṁ narānaṁ saphalaṁ suciṇṇaṁ, 
Na kammunā kiñcana moghamatthi; 
Cittampi jānāhi tatheva deva, 
Iddho mano tassa yathāpi tuyhaṁ”. 
“Bhavaṁ nu citto sutamaññato te, 
Udāhu te koci naṁ etadakkhā; 
Gāthā sugītā na mamatthi kaṅkhā, 
Dadāmi te gāmavaraṁ satañca”. 
“Na cāhaṁ citto sutamaññato me, 
Isī ca me etamatthaṁ asaṁsi; 
‘Gantvāna rañño paṭigāhi gāthaṁ, 
Api te varaṁ attamano dadeyya’”. 
“Yojentu ve rājarathe, 
sukate cittasibbane; 
Kacchaṁ nāgānaṁ bandhatha, 
gīveyyaṁ paṭimuñcatha. 
Āhaññantu bherimudiṅgasaṅkhe, 
Sīghāni yānāni ca yojayantu; 
Ajjevahaṁ assamaṁ taṁ gamissaṁ, 
Yattheva dakkhissamisiṁ nisinnaṁ”. 
“Suladdhalābho vata me ahosi, 
Gāthā sugītā parisāya majjhe; 
Svāhaṁ isiṁ sīlavatūpapannaṁ, 
Disvā patīto sumanohamasmi”. 
“Āsanaṁ udakaṁ pajjaṁ, 
paṭiggaṇhātu no bhavaṁ; 
Agghe bhavantaṁ pucchāma, 
agghaṁ kurutu no bhavaṁ”. 
“Rammañca te āvasathaṁ karontu, 
Nārīgaṇehi paricārayassu; 
Karohi okāsamanuggahāya, 
Ubhopimaṁ issariyaṁ karoma”. 
“Disvā phalaṁ duccaritassa rāja, 
Atho suciṇṇassa mahāvipākaṁ; 
Attānameva paṭisaṁyamissaṁ, 
Na patthaye putta pasuṁ dhanaṁ vā. 
Dasevimā vassadasā, 
maccānaṁ idha jīvitaṁ; 
Apattaññeva taṁ odhiṁ, 
naḷo chinnova sussati. 
Tattha kā nandi kā khiḍḍā, 
kā ratī kā dhanesanā; 
Kiṁ me puttehi dārehi, 
rāja muttosmi bandhanā. 
Sohaṁ evaṁ pajānāmi, 
maccu me nappamajjati; 
Antakenādhipannassa, 
kā ratī kā dhanesanā. 
Jāti narānaṁ adhamā janinda, 
Caṇḍālayoni dvipadākaniṭṭhā; 
Sakehi kammehi supāpakehi, 
Caṇḍālagabbhe avasimha pubbe. 
Caṇḍālāhumha avantīsu, 
migā nerañjaraṁ pati; 
Ukkusā nammadātīre, 
tyajja brāhmaṇakhattiyā. 
Upanīyati jīvitamappamāyu, 
Jarūpanītassa na santi tāṇā; 
Karohi pañcāla mameta vākyaṁ, 
Mākāsi kammāni dukkhudrayāni. 
Upanīyati jīvitamappamāyu, 
Jarūpanītassa na santi tāṇā; 
Karohi pañcāla mameta vākyaṁ, 
Mākāsi kammāni dukkhapphalāni. 
Upanīyati jīvitamappamāyu, 
Jarūpanītassa na santi tāṇā; 
Karohi pañcāla mameta vākyaṁ, 
Mākāsi kammāni rajassirāni. 
Upanīyati jīvitamappamāyu, 
Vaṇṇaṁ jarā hanti narassa jiyyato; 
Karohi pañcāla mameta vākyaṁ, 
Mākāsi kammaṁ nirayūpapattiyā”. 
“Addhā hi saccaṁ vacanaṁ tavetaṁ, 
Yathā isī bhāsasi evametaṁ; 
Kāmā ca me santi anapparūpā, 
Te duccajā mādisakena bhikkhu. 
Nāgo yathā paṅkamajjhe byasanno, 
Passaṁ thalaṁ nābhisambhoti gantuṁ; 
Evampahaṁ kāmapaṅke byasanno, 
Na bhikkhuno maggamanubbajāmi. 
Yathāpi mātā ca pitā ca puttaṁ, 
Anusāsare kinti sukhī bhaveyya; 
Evampi maṁ tvaṁ anusāsa bhante, 
Yathā ciraṁ pecca sukhī bhaveyyaṁ”. 
“No ce tuvaṁ ussahase janinda, 
Kāme ime mānusake pahātuṁ; 
Dhammiṁ baliṁ paṭṭhapayassu rāja, 
Adhammakāro tava māhu raṭṭhe. 
Dūtā vidhāvantu disā catasso, 
Nimantakā samaṇabrāhmaṇānaṁ; 
Te annapānena upaṭṭhahassu, 
Vatthena senāsanapaccayena ca. 
Annena pānena pasannacitto, 
Santappaya samaṇabrāhmaṇe ca; 
Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṁ, 
Anindito saggamupehi ṭhānaṁ. 
Sace ca taṁ rāja mado saheyya, 
Nārīgaṇehi paricārayantaṁ; 
Imameva gāthaṁ manasī karohi, 
Bhāsesi cenaṁ parisāya majjhe. 
Abbhokāsasayo jantu, 
vajantyā khīrapāyito; 
Parikiṇṇo suvānehi, 
svājja rājāti vuccatī”ti. 
Cittasambhūtajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Vīsatinipāta 
Mātaṅgavagga 
3. Sivijātaka 
“Dūre apassaṁ therova, 
cakkhuṁ yācitumāgato; 
Ekanettā bhavissāma, 
cakkhuṁ me dehi yācito”. 
“Kenānusiṭṭho idha māgatosi, 
Vanibbaka cakkhupathāni yācituṁ; 
Suduccajaṁ yācasi uttamaṅgaṁ, 
Yamāhu nettaṁ purisena duccajaṁ”. 
“Yamāhu devesu sujampatīti, 
Maghavāti naṁ āhu manussaloke; 
Tenānusiṭṭho idha māgatosmi, 
Vanibbako cakkhupathāni yācituṁ. 
Vanibbato mayha vaniṁ anuttaraṁ, 
Dadāhi te cakkhupathāni yācito; 
Dadāhi me cakkhupathaṁ anuttaraṁ, 
Yamāhu nettaṁ purisena duccajaṁ”. 
“Yena atthena āgacchi, 
yamatthamabhipatthayaṁ; 
Te te ijjhantu saṅkappā, 
labha cakkhūni brāhmaṇa. 
Ekaṁ te yācamānassa, 
Ubhayāni dadāmahaṁ; 
Sa cakkhumā gaccha janassa pekkhato, 
Yadicchase tvaṁ tadate samijjhatu”. 
“Mā no deva adā cakkhuṁ, 
mā no sabbe parākari; 
Dhanaṁ dehi mahārāja, 
muttā veḷuriyā bahū. 
Yutte deva rathe dehi, 
ājānīye calaṅkate; 
Nāge dehi mahārāja, 
hemakappanavāsase. 
Yathā taṁ sivayo sabbe, 
sayoggā sarathā sadā; 
Samantā parikireyyuṁ, 
evaṁ dehi rathesabha”. 
“Yo ve dassanti vatvāna, 
adāne kurute mano; 
Bhūmyaṁ so patitaṁ pāsaṁ, 
gīvāyaṁ paṭimuñcati. 
Yo ve dassanti vatvāna, 
adāne kurute mano; 
Pāpā pāpataro hoti, 
sampatto yamasādhanaṁ. 
Yañhi yāce tañhi dade, 
yaṁ na yāce na taṁ dade; 
Svāhaṁ tameva dassāmi, 
yaṁ maṁ yācati brāhmaṇo”. 
“Āyuṁ nu vaṇṇaṁ nu sukhaṁ balaṁ nu, 
Kiṁ patthayāno nu janinda desi; 
Kathañhi rājā sivinaṁ anuttaro, 
Cakkhūni dajjā paralokahetu”. 
“Na vāhametaṁ yasasā dadāmi, 
Na puttamicche na dhanaṁ na raṭṭhaṁ; 
Satañca dhammo carito purāṇo, 
Icceva dāne ramate mano mama”. 
(…) 
“Sakhā ca mitto ca mamāsi sīvika, 
Susikkhito sādhu karohi me vaco; 
Uddharitvā cakkhūni mamaṁ jigīsato, 
Hatthesu ṭhapehi vanibbakassa”. 
Codito sivirājena, 
sīviko vacanaṅkaro; 
Rañño cakkhūnuddharitvā, 
brāhmaṇassūpanāmayi; 
Sacakkhu brāhmaṇo āsi, 
andho rājā upāvisi. 
Tato so katipāhassa, 
uparūḷhesu cakkhusu; 
Sūtaṁ āmantayī rājā, 
sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano. 
“Yojehi sārathi yānaṁ, 
yuttañca paṭivedaya; 
Uyyānabhūmiṁ gacchāma, 
pokkharañño vanāni ca”. 
So ca pokkharaṇītīre, 
pallaṅkena upāvisi; 
Tassa sakko pāturahu, 
devarājā sujampati. 
“Sakkohamasmi devindo, 
āgatosmi tavantike; 
Varaṁ varassu rājīsi, 
yaṁ kiñci manasicchasi”. 
“Pahūtaṁ me dhanaṁ sakka, 
balaṁ koso canappako; 
Andhassa me sato dāni, 
maraṇaññeva ruccati”. 
“Yāni saccāni dvipadinda, 
tāni bhāsassu khattiya; 
Saccaṁ te bhaṇamānassa, 
puna cakkhu bhavissati”. 
“Ye maṁ yācitumāyanti, 
nānāgottā vanibbakā; 
Yopi maṁ yācate tattha, 
sopi me manaso piyo; 
Etena saccavajjena, 
cakkhu me upapajjatha. 
Yaṁ maṁ so yācituṁ āgā, 
dehi cakkhunti brāhmaṇo; 
Tassa cakkhūni pādāsiṁ, 
brāhmaṇassa vanibbato. 
Bhiyyo maṁ āvisī pīti, 
somanassañcanappakaṁ; 
Etena saccavajjena, 
dutiyaṁ me upapajjatha”. 
“Dhammena bhāsitā gāthā, 
sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhana; 
Etāni tava nettāni, 
dibbāni paṭidissare. 
Tirokuṭṭaṁ tiroselaṁ, 
samatiggayha pabbataṁ; 
Samantā yojanasataṁ, 
dassanaṁ anubhontu te”. 
“Ko nīdha vittaṁ na dadeyya yācito, 
Api visiṭṭhaṁ supiyampi attano; 
Tadiṅgha sabbe sivayo samāgatā, 
Dibbāni nettāni mamajja passatha. 
Tirokuṭṭaṁ tiroselaṁ, 
samatiggayha pabbataṁ; 
Samantā yojanasataṁ, 
dassanaṁ anubhonti me. 
Na cāgamattā paramatthi kiñci, 
Maccānaṁ idha jīvite; 
Datvāna mānusaṁ cakkhuṁ, 
Laddhaṁ me cakkhuṁ amānusaṁ. 
Etampi disvā sivayo, 
Detha dānāni bhuñjatha; 
Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṁ, 
Aninditā saggamupetha ṭhānan”ti. 
Sivijātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Atthakāmavagga 
9. Nakkhattajātaka 
Nakkhattaṁ paṭimānentaṁ, 
attho bālaṁ upaccagā; 
Attho atthassa nakkhattaṁ, 
kiṁ karissanti tārakā”ti. 
Nakkhattajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Apaṇṇakavagga 
4. Cūḷaseṭṭhijātaka 
“Appakenapi medhāvī, 
pābhatena vicakkhaṇo; 
Samuṭṭhāpeti attānaṁ, 
aṇuṁ aggiṁva sandhaman”ti. 
Cūḷaseṭṭhijātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Vīsatinipāta 
Mātaṅgavagga 
4. Sirīmantajātaka 
“Paññāyupetaṁ siriyā vihīnaṁ, 
Yasassinaṁ vāpi apetapaññaṁ; 
Pucchāmi taṁ senaka etamatthaṁ, 
Kamettha seyyo kusalā vadanti”. 
“Dhīrā ca bālā ca have janinda, 
Sippūpapannā ca asippino ca; 
Sujātimantopi ajātimassa, 
Yasassino pesakarā bhavanti; 
Etampi disvāna ahaṁ vadāmi, 
Pañño nihīno sirīmāva seyyo”. 
“Tuvampi pucchāmi anomapañña, 
Mahosadha kevaladhammadassi; 
Bālaṁ yasassiṁ paṇḍitaṁ appabhogaṁ, 
Kamettha seyyo kusalā vadanti”. 
“Pāpāni kammāni karoti bālo, 
Idhameva seyyo iti maññamāno; 
Idhalokadassī paralokamadassī, 
Ubhayattha bālo kalimaggahesi; 
Etampi disvāna ahaṁ vadāmi, 
Paññova seyyo na yasassi bālo”. 
“Na sippametaṁ vidadhāti bhogaṁ, 
Na bandhuvā na sarīravaṇṇo yo; 
Passeḷamūgaṁ sukhamedhamānaṁ, 
Sirī hi naṁ bhajate goravindaṁ; 
Etampi disvāna ahaṁ vadāmi, 
Pañño nihīno sirīmāva seyyo”. 
“Laddhā sukhaṁ majjati appapañño, 
Dukkhena phuṭṭhopi pamohameti; 
Āgantunā dukkhasukhena phuṭṭho, 
Pavedhati vāricarova ghamme; 
Etampi disvāna ahaṁ vadāmi, 
Paññova seyyo na yasassi bālo”. 
“Dumaṁ yathā sāduphalaṁ araññe, 
Samantato samabhisaranti pakkhī; 
Evampi aḍḍhaṁ sadhanaṁ sabhogaṁ, 
Bahujjano bhajati atthahetu; 
Etampi disvāna ahaṁ vadāmi, 
Pañño nihīno sirīmāva seyyo”. 
“Na sādhu balavā bālo, 
Sāhasā vindate dhanaṁ; 
Kandantametaṁ dummedhaṁ, 
Kaḍḍhanti nirayaṁ bhusaṁ; 
Etampi disvāna ahaṁ vadāmi, 
Paññova seyyo na yasassi bālo”. 
“Yā kāci najjo gaṅgamabhissavanti, 
Sabbāva tā nāmagottaṁ jahanti; 
Gaṅgā samuddaṁ paṭipajjamānā, 
Na khāyate iddhiṁ paññopi loke; 
Etampi disvāna ahaṁ vadāmi, 
Pañño nihīno sirīmāva seyyo”. 
“Yametamakkhā udadhiṁ mahantaṁ, 
Savanti najjo sabbakālamasaṅkhyaṁ; 
So sāgaro niccamuḷāravego, 
Velaṁ na acceti mahāsamuddo. 
Evampi bālassa pajappitāni, 
Paññaṁ na acceti sirī kadāci; 
Etampi disvāna ahaṁ vadāmi, 
Paññova seyyo na yasassi bālo”. 
“Asaññato cepi paresamatthaṁ, 
Bhaṇāti sandhānagato yasassī; 
Tasseva taṁ rūhati ñātimajjhe, 
Sirī hi naṁ kārayate na paññā; 
Etampi disvāna ahaṁ vadāmi, 
Pañño nihīno sirīmāva seyyo”. 
“Parassa vā attano vāpi hetu, 
Bālo musā bhāsati appapañño; 
So nindito hoti sabhāya majjhe, 
Pacchāpi so duggatigāmī hoti; 
Etampi disvāna ahaṁ vadāmi, 
Paññova seyyo na yasassi bālo”. 
“Atthampi ce bhāsati bhūripañño, 
Anāḷhiyo appadhano daliddo; 
Na tassa taṁ rūhati ñātimajjhe, 
Sirī ca paññāṇavato na hoti; 
Etampi disvāna ahaṁ vadāmi, 
Pañño nihīno sirīmāva seyyo”. 
“Parassa vā attano vāpi hetu, 
Na bhāsati alikaṁ bhūripañño; 
So pūjito hoti sabhāya majjhe, 
Pacchāpi so suggatigāmī hoti; 
Etampi disvāna ahaṁ vadāmi, 
Paññova seyyo na yasassi bālo”. 
“Hatthī gavassā maṇikuṇḍalā ca, 
Thiyo ca iddhesu kulesu jātā; 
Sabbāva tā upabhogā bhavanti, 
Iddhassa posassa aniddhimanto; 
Etampi disvāna ahaṁ vadāmi, 
Pañño nihīno sirīmāva seyyo”. 
“Asaṁvihitakammantaṁ, 
Bālaṁ dummedhamantinaṁ; 
Sirī jahati dummedhaṁ, 
Jiṇṇaṁva urago tacaṁ; 
Etampi disvāna ahaṁ vadāmi, 
Paññova seyyo na yasassi bālo”. 
“Pañca paṇḍitā mayaṁ bhaddante, 
Sabbe pañjalikā upaṭṭhitā; 
Tvaṁ no abhibhuyya issarosi, 
Sakkova bhūtapati devarājā; 
Etampi disvāna ahaṁ vadāmi, 
Pañño nihīno sirīmāva seyyo”. 
“Dāsova paññassa yasassi bālo, 
Atthesu jātesu tathāvidhesu; 
Yaṁ paṇḍito nipuṇaṁ saṁvidheti, 
Sammohamāpajjati tattha bālo; 
Etampi disvāna ahaṁ vadāmi, 
Paññova seyyo na yasassi bālo. 
Addhā hi paññāva sataṁ pasatthā, 
Kantā sirī bhogaratā manussā; 
Ñāṇañca buddhānamatulyarūpaṁ, 
Paññaṁ na acceti sirī kadāci”. 
“Yaṁ taṁ apucchimha akittayī no, 
Mahosadha kevaladhammadassī; 
Gavaṁ sahassaṁ usabhañca nāgaṁ, 
Ājaññayutte ca rathe dasa ime; 
Pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho, 
Dadāmi te gāmavarāni soḷasā”ti. 
Sirīmantajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Vīsatinipāta 
Mātaṅgavagga 
5. Rohaṇamigajātaka 
“Ete yūthā patiyanti, 
bhītā maraṇassa cittaka; 
Gaccha tuvampi mākaṅkhi, 
jīvissanti tayā saha”. 
“Nāhaṁ rohaṇa gacchāmi, 
hadayaṁ me avakassati; 
Na taṁ ahaṁ jahissāmi, 
idha hissāmi jīvitaṁ”. 
“Te hi nūna marissanti, 
andhā apariṇāyakā; 
Gaccha tuvampi mākaṅkhi, 
jīvissanti tayā saha”. 
“Nāhaṁ rohaṇa gacchāmi, 
hadayaṁ me avakassati; 
Na taṁ baddhaṁ jahissāmi, 
idha hissāmi jīvitaṁ”. 
“Gaccha bhīru palāyassu, 
kūṭe baddhosmi āyase; 
Gaccha tuvampi mākaṅkhi, 
jīvissanti tayā saha”. 
“Nāhaṁ rohaṇa gacchāmi, 
hadayaṁ me avakassati; 
Na taṁ ahaṁ jahissāmi, 
idha hissāmi jīvitaṁ”. 
“Te hi nūna marissanti, 
andhā apariṇāyakā; 
Gaccha tuvampi mākaṅkhi, 
jīvissanti tayā saha”. 
“Nāhaṁ rohaṇa gacchāmi, 
hadayaṁ me avakassati; 
Na taṁ baddhaṁ jahissāmi, 
idha hissāmi jīvitaṁ”. 
“Ayaṁ so luddako eti, 
luddarūpo sahāvudho; 
Yo no vadhissati ajja, 
usunā sattiyā api”. 
“Sā muhuttaṁ palāyitvā, 
bhayaṭṭā bhayatajjitā; 
Sudukkaraṁ akarā bhīru, 
maraṇāyūpanivattatha”. 
“Kiṁ nu teme migā honti, 
muttā baddhaṁ upāsare; 
Na taṁ cajitumicchanti, 
jīvitassapi kāraṇā”. 
“Bhātaro honti me ludda, 
sodariyā ekamātukā; 
Na maṁ cajitumicchanti, 
jīvitassapi kāraṇā”. 
“Te hi nūna marissanti, 
andhā apariṇāyakā; 
Pañcannaṁ jīvitaṁ dehi, 
bhātaraṁ muñca luddaka”. 
“So vo ahaṁ pamokkhāmi, 
mātāpettibharaṁ migaṁ; 
Nandantu mātāpitaro, 
muttaṁ disvā mahāmigaṁ”. 
“Evaṁ luddaka nandassu, 
saha sabbehi ñātibhi; 
Yathāhamajja nandāmi, 
muttaṁ disvā mahāmigaṁ”. 
“Kathaṁ tvaṁ pamokkho āsi, 
Upanītasmi jīvite; 
Kathaṁ putta amocesi, 
Kūṭapāsamha luddako”. 
“Bhaṇaṁ kaṇṇasukhaṁ vācaṁ, 
hadayaṅgaṁ hadayassitaṁ; 
Subhāsitāhi vācāhi, 
cittako maṁ amocayi. 
Bhaṇaṁ kaṇṇasukhaṁ vācaṁ, 
hadayaṅgaṁ hadayassitaṁ; 
Subhāsitāhi vācāhi, 
sutanā maṁ amocayi. 
Sutvā kaṇṇasukhaṁ vācaṁ, 
hadayaṅgaṁ hadayassitaṁ; 
Subhāsitāni sutvāna, 
luddako maṁ amocayi”. 
“Evaṁ ānandito hotu, 
saha dārehi luddako; 
Yathā mayajja nandāma, 
disvā rohaṇamāgataṁ”. 
“Nanu tvaṁ avaca ludda, 
‘migacammāni āhariṁ’; 
Atha kena nu vaṇṇena, 
migacammāni nāhari”. 
“Āgamā ceva hatthatthaṁ, 
kūṭapāsañca so migo; 
Abajjhi taṁ migarājaṁ, 
tañca muttā upāsare. 
Tassa me ahu saṁvego, 
abbhuto lomahaṁsano; 
Imañcāhaṁ migaṁ haññe, 
ajja hissāmi jīvitaṁ”. 
“Kīdisā te migā ludda, 
kīdisā dhammikā migā; 
Kathaṁvaṇṇā kathaṁsīlā, 
bāḷhaṁ kho ne pasaṁsasi”. 
“Odātasiṅgā sucivālā, 
jātarūpatacūpamā; 
Pādā lohitakā tesaṁ, 
añjitakkhā manoramā”. 
“Edisā te migā deva, 
edisā dhammikā migā; 
Mātāpettibharā deva, 
na te so abhihārituṁ”. 
“Dammi nikkhasataṁ ludda, 
thūlañca maṇikuṇḍalaṁ; 
Catussadañca pallaṅkaṁ, 
umāpupphasarinnibhaṁ. 
Dve ca sādisiyo bhariyā, 
usabhañca gavaṁ sataṁ; 
Dhammena rajjaṁ kāressaṁ, 
bahukāro mesi luddaka. 
Kasivāṇijjā iṇadānaṁ, 
uñchācariyā ca luddaka; 
Etena dāraṁ posehi, 
mā pāpaṁ akarī punāti”. 
Rohaṇamigajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Vīsatinipāta 
Mātaṅgavagga 
6. Cūḷahaṁsajātaka 
“Ete haṁsā pakkamanti, 
vakkaṅgā bhayameritā; 
Harittaca hemavaṇṇa, 
kāmaṁ sumukha pakkama. 
Ohāya maṁ ñātigaṇā, 
ekaṁ pāsavasaṁ gataṁ; 
Anapekkhamānā gacchanti, 
kiṁ eko avahiyyasi. 
Pateva patataṁ seṭṭha, 
natthi baddhe sahāyatā; 
Mā anīghāya hāpesi, 
kāmaṁ sumukha pakkama”. 
“Nāhaṁ ‘dukkhapareto’ti, 
dhataraṭṭha tuvaṁ jahe; 
Jīvitaṁ maraṇaṁ vā me, 
tayā saddhiṁ bhavissati”. 
“Etadariyassa kalyāṇaṁ, 
yaṁ tvaṁ sumukha bhāsasi; 
Tañca vīmaṁsamānohaṁ, 
‘patatetaṁ’ avassajiṁ”. 
“Apadena padaṁ yāti, 
antalikkhacaro dijo; 
Ārā pāsaṁ na bujjhi tvaṁ, 
haṁsānaṁ pavaruttama”. 
“Yadā parābhavo hoti, 
poso jīvitasaṅkhaye; 
Atha jālañca pāsañca, 
āsajjāpi na bujjhati”. 
“Ete haṁsā pakkamanti, 
vakkaṅgā bhayameritā; 
Harittaca hemavaṇṇa, 
tvaññeva avahiyyasi. 
Ete bhutvā ca pitvā ca, 
pakkamanti vihaṅgamā; 
Anapekkhamānā vakkaṅgā, 
tvaññeveko upāsasi. 
Kiṁ nu tyāyaṁ dijo hoti, 
mutto baddhaṁ upāsasi; 
Ohāya sakuṇā yanti, 
kiṁ eko avahiyyasi”. 
“Rājā me so dijo mitto, 
sakhā pāṇasamo ca me; 
Neva naṁ vijahissāmi, 
yāva kālassa pariyāyaṁ”. 
“Yo ca tvaṁ sakhino hetu, 
pāṇaṁ cajitumicchasi; 
So te sahāyaṁ muñcāmi, 
hotu rājā tavānugo”. 
“Evaṁ luddaka nandassu, 
saha sabbehi ñātibhi; 
Yathāhamajja nandāmi, 
muttaṁ disvā dijādhipaṁ”. 
“Kaccinnu bhoto kusalaṁ, 
kacci bhoto anāmayaṁ; 
Kacci raṭṭhamidaṁ phītaṁ, 
dhammena manusāsasi”. 
“Kusalañceva me haṁsa, 
atho haṁsa anāmayaṁ; 
Atho raṭṭhamidaṁ phītaṁ, 
dhammena manusāsahaṁ”. 
“Kacci bhoto amaccesu, 
doso koci na vijjati; 
Kacci ārā amittā te, 
chāyā dakkhiṇatoriva”. 
“Athopi me amaccesu, 
doso koci na vijjati; 
Atho ārā amittā me, 
chāyā dakkhiṇatoriva”. 
“Kacci te sādisī bhariyā, 
assavā piyabhāṇinī; 
Puttarūpayasūpetā, 
tava chandavasānugā”. 
“Atho me sādisī bhariyā, 
assavā piyabhāṇinī; 
Puttarūpayasūpetā, 
mama chandavasānugā”. 
“Kacci te bahavo puttā, 
sujātā raṭṭhavaḍḍhana; 
Paññājavena sampannā, 
sammodanti tato tato”. 
“Satameko ca me puttā, 
dhataraṭṭha mayā sutā; 
Tesaṁ tvaṁ kiccamakkhāhi, 
nāvarujjhanti te vaco”. 
“Upapannopi ce hoti, 
jātiyā vinayena vā; 
Atha pacchā kurute yogaṁ, 
kicche āpāsu sīdati. 
Tassa saṁhīrapaññassa, 
vivaro jāyate mahā; 
Rattimandhova rūpāni, 
thūlāni manupassati. 
Asāre sārayogaññū, 
matiṁ na tveva vindati; 
Sarabhova giriduggasmiṁ, 
antarāyeva sīdati. 
Hīnajaccopi ce hoti, 
uṭṭhātā dhitimā naro; 
Ācārasīlasampanno, 
nise aggīva bhāsati. 
Etaṁ me upamaṁ katvā, 
putte vijjāsu vācaya; 
Saṁvirūḷhetha medhāvī, 
khette bījaṁva vuṭṭhiyā”ti. 
Cūḷahaṁsajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Vīsatinipāta 
Mātaṅgavagga 
7. Sattigumbajātaka 
Migaluddo mahārājā, 
pañcālānaṁ rathesabho; 
Nikkhanto saha senāya, 
ogaṇo vanamāgamā. 
Tatthaddasā araññasmiṁ, 
takkarānaṁ kuṭiṁ kataṁ; 
Tassā kuṭiyā nikkhamma, 
suvo luddāni bhāsati. 
“Sampannavāhano poso, 
yuvā sammaṭṭhakuṇḍalo; 
Sobhati lohituṇhīso, 
divā