Bổn Sanh (Jātaka)

“Dadaṁ bhuñja mā ca pamādo, 
Cakkaṁ vattaya kosalādhipa; 
Mā rāja adhammiko ahu, 
Dhammaṁ pālaya kosalādhipa”. 
“Sohaṁ tadeva punappunaṁ, 
Vaṭumaṁ ācarissāmi sobhane; 
Ariyācaritaṁ sukosale, 
Arahanto me manāpāva passituṁ. 
Devī viya accharūpamā, 
Majjhe nārigaṇassa sobhasi; 
Kiṁ kammamakāsi bhaddakaṁ, 
Kenāsi vaṇṇavatī sukosale”. 
“Ambaṭṭhakulassa khattiya, 
Dāsyāhaṁ parapesiyā ahuṁ; 
Saññatā ca dhammajīvinī, 
Sīlavatī ca apāpadassanā. 
Uddhaṭabhattaṁ ahaṁ tadā, 
Caramānassa adāsi bhikkhuno; 
Vittā sumanā sayaṁ ahaṁ, 
Tassa kammassa phalaṁ mamedisan”ti. 
Kummāsapiṇḍijātakaṁ dasamaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Gandhāravagga 
11. Parantapajātaka 
“Āgamissati me pāpaṁ, 
āgamissati me bhayaṁ; 
Tadā hi calitā sākhā, 
manussena migena vā”. 
“Bhīruyā nūna me kāmo, 
avidūre vasantiyā; 
Karissati kisaṁ paṇḍuṁ, 
sāva sākhā parantapaṁ. 
Socayissati maṁ kantā, 
gāme vasamaninditā; 
Karissati kisaṁ paṇḍuṁ, 
sāva sākhā parantapaṁ. 
Tayā maṁ asitāpaṅgi, 
sitāni bhaṇitāni ca; 
Kisaṁ paṇḍuṁ karissanti, 
sāva sākhā parantapaṁ”. 
“Agamā nūna so saddo, 
asaṁsi nūna so tava; 
Akkhātaṁ nūna taṁ tena, 
yo taṁ sākhamakampayi. 
Idaṁ kho taṁ samāgamma, 
mama bālassa cintitaṁ; 
Tadā hi calitā sākhā, 
manussena migena vā”. 
“Tatheva tvaṁ avedesi, 
Avañci pitaraṁ mama; 
Hantvā sākhāhi chādento, 
Āgamissati me bhayan”ti. 
Parantapajātakaṁ ekādasamaṁ. 
Gandhāravaggo dutiyo. 
Tassuddānaṁ 
Varagāma mahākapi bhaggava ca, 
Daḷhadhamma sakuñjara kesavaro; 
Urago vidhuro puna jāgarataṁ, 
Atha kosalādhipa parantapa cāti. 
Atha vagguddānaṁ 
Atha sattanipātamhi, 
vaggaṁ me bhaṇato suṇa; 
Kukku ca puna gandhāro, 
dveva vuttā mahesināti. 
Sattakanipātaṁ niṭṭhitaṁ. 

Jātaka 
Aṭṭhakanipāta 
Kaccānivagga 
1. Kaccānijātaka 
“Odātavatthā suci allakesā, 
Kaccāni kiṁ kumbhimadhissayitvā; 
Piṭṭhā tilā dhovasi taṇḍulāni, 
Tilodano hehiti kissahetu”. 
“Na kho ayaṁ brāhmaṇa bhojanatthā, 
Tilodano hehiti sādhupakko; 
Dhammo mato tassa pahuttamajja, 
Ahaṁ karissāmi susānamajjhe”. 
“Anuvicca kaccāni karohi kiccaṁ, 
Dhammo mato ko nu taveva saṁsi; 
Sahassanetto atulānubhāvo, 
Na miyyatī dhammavaro kadāci”. 
“Daḷhappamāṇaṁ mama ettha brahme, 
Dhammo mato natthi mamettha kaṅkhā; 
Yeyeva dāni pāpā bhavanti, 
Te teva dāni sukhitā bhavanti. 
Suṇisā hi mayhaṁ vañjhā ahosi, 
Sā maṁ vadhitvāna vijāyi puttaṁ; 
Sā dāni sabbassa kulassa issarā, 
Ahaṁ panamhi apaviddhā ekikā”. 
“Jīvāmi vohaṁ na matohamasmi, 
Taveva atthāya idhāgatosmi; 
Yā taṁ vadhitvāna vijāyi puttaṁ, 
Sahāva puttena karomi bhasmaṁ”. 
“Evañca te ruccati devarāja, 
Mameva atthāya idhāgatosi; 
Ahañca putto suṇisā ca nattā, 
Sammodamānā gharamāvasema”. 
“Evañca te ruccati kātiyāni, 
Hatāpi santā na jahāsi dhammaṁ; 
Tuvañca putto suṇisā ca nattā, 
Sammodamānā gharamāvasetha. 
Sā kātiyānī suṇisāya saddhiṁ, 
Sammodamānā gharamāvasittha; 
Putto ca nattā ca upaṭṭhahiṁsu, 
Devānamindena adhiggahītā”ti. 
Kaccānijātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Aṭṭhakanipāta 
Kaccānivagga 
2. Aṭṭhasaddajātaka 
“Idaṁ pure ninnamāhu, 
bahumacchaṁ mahodakaṁ; 
Āvāso bakarājassa, 
pettikaṁ bhavanaṁ mama; 
Tyajja bhekena yāpema, 
okaṁ na vijahāmase”. 
“Ko dutiyaṁ asīlissa, 
bandharassakkhi bhecchati; 
Ko me putte kulāvakaṁ, 
mañca sotthiṁ karissati”. 
“Sabbā parikkhayā pheggu, 
yāva tassā gatī ahu; 
Khīṇabhakkho mahārāja, 
sāre na ramatī ghuṇo”. 
“Sā nūnāhaṁ ito gantvā, 
rañño muttā nivesanā; 
Attānaṁ ramayissāmi, 
dumasākhaniketinī”. 
“So nūnāhaṁ ito gantvā, 
rañño mutto nivesanā; 
Aggodakāni pissāmi, 
yūthassa purato vajaṁ”. 
“Taṁ maṁ kāmehi sammattaṁ, 
rattaṁ kāmesu mucchitaṁ; 
Ānayī bharato luddo, 
bāhiko bhaddamatthu te”. 
“Andhakāratimisāyaṁ, 
tuṅge uparipabbate; 
Sā maṁ saṇhena mudunā, 
mā pādaṁ khali yasmani”. 
“Asaṁsayaṁ jātikhayantadassī, 
Na gabbhaseyyaṁ punarāvajissaṁ; 
Ayamantimā pacchimā gabbhaseyyā, 
Khīṇo me saṁsāro punabbhavāyā”ti. 
Aṭṭhasaddajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Aṭṭhakanipāta 
Kaccānivagga 
3. Sulasājātaka 
“Idaṁ suvaṇṇakāyūraṁ, 
muttā veḷuriyā bahū; 
Sabbaṁ harassu bhaddante, 
mañca dāsīti sāvaya”. 
“Oropayassu kalyāṇi, 
mā bāḷhaṁ paridevasi; 
Na cāhaṁ abhijānāmi, 
ahantvā dhanamābhataṁ”. 
“Yato sarāmi attānaṁ, 
yato pattāsmi viññutaṁ; 
Na cāhaṁ abhijānāmi, 
aññaṁ piyataraṁ tayā. 
Ehi taṁ upagūhissaṁ, 
karissañca padakkhiṇaṁ; 
Na hi dāni puna atthi, 
mama tuyhañca saṅgamo”. 
“Na hi sabbesu ṭhānesu, 
puriso hoti paṇḍito; 
Itthīpi paṇḍitā hoti, 
tattha tattha vicakkhaṇā. 
Na hi sabbesu ṭhānesu, 
puriso hoti paṇḍito; 
Itthīpi paṇḍitā hoti, 
lahuṁ atthaṁ vicintikā. 
Lahuñca vata khippañca, 
nikaṭṭhe samacetayi; 
Migaṁ puṇṇāyateneva, 
sulasā sattukaṁ vadhi. 
Yodha uppatitaṁ atthaṁ, 
na khippamanubujjhati; 
So haññati mandamati, 
corova girigabbhare. 
Yo ca uppatitaṁ atthaṁ, 
khippameva nibodhati; 
Muccate sattusambādhā, 
sulasā sattukāmivā”ti. 
Sulasājātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Atthakāmavagga 
1. Losakajātaka 
“Yo atthakāmassa hitānukampino, 
Ovajjamāno na karoti sāsanaṁ; 
Ajiyā pādamolamba, 
Mittako viya socatī”ti. 
Losakajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Aṭṭhakanipāta 
Kaccānivagga 
4. Sumaṅgalajātaka 
“Bhusamhi kuddhoti avekkhiyāna, 
Na tāva daṇḍaṁ paṇayeyya issaro; 
Aṭṭhānaso appatirūpamattano, 
Parassa dukkhāni bhusaṁ udīraye. 
Yato ca jāneyya pasādamattano, 
Atthaṁ niyuñjeyya parassa dukkaṭaṁ; 
Tadāyamatthoti sayaṁ avekkhiya, 
Athassa daṇḍaṁ sadisaṁ nivesaye. 
Na cāpi jhāpeti paraṁ na attanaṁ, 
Amucchito yo nayate nayānayaṁ; 
Yo daṇḍadhāro bhavatīdha issaro, 
Sa vaṇṇagutto siriyā na dhaṁsati. 
Ye khattiyā se anisammakārino, 
Paṇenti daṇḍaṁ sahasā pamucchitā; 
Avaṇṇasaṁyutā jahanti jīvitaṁ, 
Ito vimuttāpi ca yanti duggatiṁ. 
Dhamme ca ye ariyappavedite ratā, 
Anuttarā te vacasā manasā kammunā ca; 
Te santisoraccasamādhisaṇṭhitā, 
Vajanti lokaṁ dubhayaṁ tathāvidhā. 
Rājāhamasmi narapamadānamissaro, 
Sacepi kujjhāmi ṭhapemi attanaṁ; 
Nisedhayanto janataṁ tathāvidhaṁ, 
Paṇemi daṇḍaṁ anukampa yoniso”. 
“Sirī ca lakkhī ca taveva khattiya, 
Janādhipa mā vijahi kudācanaṁ; 
Akkodhano niccapasannacitto, 
Anīgho tuvaṁ vassasatāni pālaya. 
Guṇehi etehi upeta khattiya, 
Ṭhitamariyavattī suvaco akodhano; 
Sukhī anuppīḷa pasāsamediniṁ, 
Ito vimuttopi ca yāhi suggatiṁ. 
Evaṁ sunītena subhāsitena, 
Dhammena ñāyena upāyaso nayaṁ; 
Nibbāpaye saṅkhubhitaṁ mahājanaṁ, 
Mahāva megho salilena medinin”ti. 
Sumaṅgalajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Aṭṭhakanipāta 
Kaccānivagga 
5. Gaṅgamālajātaka 
“Aṅgārajātā pathavī, 
kukkuḷānugatā mahī; 
Atha gāyasi vattāni, 
na taṁ tapati ātapo. 
Uddhaṁ tapati ādicco, 
adho tapati vālukā; 
Atha gāyasi vattāni, 
na taṁ tapati ātapo”. 
“Na maṁ tapati ātapo, 
ātapā tapayanti maṁ; 
Atthā hi vividhā rāja, 
te tapanti na ātapo”. 
“Addasaṁ kāma te mūlaṁ, 
saṅkappā kāma jāyasi; 
Na taṁ saṅkappayissāmi, 
evaṁ kāma na hehisi”. 
“Appāpi kāmā na alaṁ, 
bahūhipi na tappati; 
Ahahā bālalapanā, 
parivajjetha jaggato”. 
“Appassa kammassa phalaṁ mamedaṁ, 
Udayo ajjhāgamā mahattapattaṁ; 
Suladdhalābho vata māṇavassa, 
Yo pabbajī kāmarāgaṁ pahāya”. 
“Tapasā pajahanti pāpakammaṁ, 
Tapasā nhāpitakumbhakārabhāvaṁ; 
Tapasā abhibhuyya gaṅgamāla, 
Nāmenālapasajja brahmadattaṁ”. 
“Sandiṭṭhikameva ‘amma’ passatha, 
Khantīsoraccassa ayaṁ vipāko; 
Yo sabbajanassa vanditohu, 
Taṁ vandāma sarājikā samaccā”. 
“Mā kiñci avacuttha gaṅgamālaṁ, 
Muninaṁ monapathesu sikkhamānaṁ; 
Eso hi atari aṇṇavaṁ, 
Yaṁ taritvā caranti vītasokā”ti. 
Gaṅgamālajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Aṭṭhakanipāta 
Kaccānivagga 
6. Cetiyajātaka 
“Dhammo have hato hanti, 
Nāhato hanti kiñcanaṁ; 
Tasmā hi dhammaṁ na hane, 
Mā tvaṁ dhammo hato hani. 
Alikaṁ bhāsamānassa, 
apakkamanti devatā; 
Pūtikañca mukhaṁ vāti, 
sakaṭṭhānā ca dhaṁsati; 
Yo jānaṁ pucchito pañhaṁ, 
aññathā naṁ viyākare. 
Sace hi saccaṁ bhaṇasi, 
hohi rāja yathā pure; 
Musā ce bhāsase rāja, 
bhūmiyaṁ tiṭṭha cetiya. 
Akāle vassatī tassa, 
kāle tassa na vassati; 
Yo jānaṁ pucchito pañhaṁ, 
aññathā naṁ viyākare. 
Sace hi saccaṁ bhaṇasi, 
hohi rāja yathā pure; 
Musā ce bhāsase rāja, 
bhūmiṁ pavisa cetiya. 
Jivhā tassa dvidhā hoti, 
uragasseva disampati; 
Yo jānaṁ pucchito pañhaṁ, 
aññathā naṁ viyākare. 
Sace hi saccaṁ bhaṇasi, 
hohi rāja yathā pure; 
Musā ce bhāsase rāja, 
bhiyyo pavisa cetiya. 
Jivhā tassa na bhavati, 
macchasseva disampati; 
Yo jānaṁ pucchito pañhaṁ, 
aññathā naṁ viyākare. 
Sace hi saccaṁ bhaṇasi, 
hohi rāja yathā pure; 
Musā ce bhāsase rāja, 
bhiyyo pavisa cetiya. 
Thiyova tassa jāyanti, 
na pumā jāyare kule; 
Yo jānaṁ pucchito pañhaṁ, 
aññathā naṁ viyākare. 
Sace hi saccaṁ bhaṇasi, 
hohi rāja yathā pure; 
Musā ce bhāsase rāja, 
bhiyyo pavisa cetiya. 
Puttā tassa na bhavanti, 
pakkamanti disodisaṁ; 
Yo jānaṁ pucchito pañhaṁ, 
aññathā naṁ viyākare. 
Sace hi saccaṁ bhaṇasi, 
hohi rāja yathā pure; 
Musā ce bhāsase rāja, 
bhiyyo pavisa cetiya”. 
“Sa rājā isinā satto, 
antalikkhacaro pure; 
Pāvekkhi pathaviṁ cecco, 
hīnatto patva pariyāyaṁ. 
Tasmā hi chandāgamanaṁ, 
Nappasaṁsanti paṇḍitā; 
Aduṭṭhacitto bhāseyya, 
Giraṁ saccūpasaṁhitanti”. 
Cetiyajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Aṭṭhakanipāta 
Kaccānivagga 
7. Indriyajātaka 
“Yo indriyānaṁ kāmena, 
vasaṁ nārada gacchati; 
So pariccajjubho loke, 
jīvantova visussati. 
Sukhassānantaraṁ dukkhaṁ, 
dukkhassānantaraṁ sukhaṁ; 
Sosi patto sukhā dukkhaṁ, 
pāṭikaṅkha varaṁ sukhaṁ. 
Kicchakāle kicchasaho, 
yo kicchaṁ nātivattati; 
Sa kicchantaṁ sukhaṁ dhīro, 
yogaṁ samadhigacchati. 
Na heva kāmāna kāmā, 
nānatthā nātthakāraṇā; 
Na katañca niraṅkatvā, 
dhammā cavitumarahasi”. 
“Dakkhaṁ gahapatī sādhu, 
saṁvibhajjañca bhojanaṁ; 
Ahāso atthalābhesu, 
atthabyāpatti abyatho”. 
“Ettāvatetaṁ paṇḍiccaṁ, 
api so devilo bravi; 
Na yito kiñci pāpiyo, 
yo indriyānaṁ vasaṁ vaje”. 
“Amittānaṁva hatthatthaṁ, 
sivi pappoti māmiva; 
Kammaṁ vijjañca dakkheyyaṁ, 
vivāhaṁ sīlamaddavaṁ; 
Ete ca yase hāpetvā, 
nibbatto sehi kammehi. 
Sohaṁ sahassajīnova, 
abandhu aparāyaṇo; 
Ariyadhammā apakkanto, 
yathā peto tathevahaṁ. 
Sukhakāme dukkhāpetvā, 
āpannosmi padaṁ imaṁ; 
So sukhaṁ nādhigacchāmi, 
ṭhito bhāṇumatāmivā”ti. 
Indriyajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Aṭṭhakanipāta 
Kaccānivagga 
8. Ādittajātaka 
“Ādittasmiṁ agārasmiṁ, 
yaṁ nīharati bhājanaṁ; 
Taṁ tassa hoti atthāya, 
no ca yaṁ tattha ḍayhati. 
Evamādīpito loko, 
jarāya maraṇena ca; 
Nīharetheva dānena, 
dinnaṁ hoti sunīhataṁ”. 
“Yo dhammaladdhassa dadāti dānaṁ, 
Uṭṭhānaviriyādhigatassa jantu; 
Atikkamma so vetaraṇiṁ yamassa, 
Dibbāni ṭhānāni upeti macco. 
Dānañca yuddhañca samānamāhu, 
Appāpi santā bahuke jinanti; 
Appampi ce saddahāno dadāti, 
Teneva so hoti sukhī parattha. 
Viceyya dānaṁ sugatappasatthaṁ, 
Ye dakkhiṇeyyā idha jīvaloke; 
Etesu dinnāni mahapphalāni, 
Bījāni vuttāni yathā sukhette. 
Yo pāṇabhūtāni aheṭhayaṁ caraṁ, 
Parūpavādā na karoti pāpaṁ; 
Bhīruṁ pasaṁsanti na tattha sūraṁ, 
Bhayā hi santo na karonti pāpaṁ. 
Hīnena brahmacariyena, 
khattiye upapajjati; 
Majjhimena ca devattaṁ, 
uttamena visujjhati. 
Addhā hi dānaṁ bahudhā pasatthaṁ, 
Dānā ca kho dhammapadaṁva seyyo; 
Pubbeva hi pubbatareva santo, 
Nibbānamevajjhagamuṁ sapaññā”ti. 
Ādittajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Aṭṭhakanipāta 
Kaccānivagga 
9. Aṭṭhānajātaka 
“Gaṅgā kumudinī santā, 
saṅkhavaṇṇā ca kokilā; 
Jambu tālaphalaṁ dajjā, 
atha nūna tadā siyā. 
Yadā kacchapalomānaṁ, 
pāvāro tividho siyā; 
Hemantikaṁ pāvuraṇaṁ, 
atha nūna tadā siyā. 
Yadā makasapādānaṁ, 
aṭṭālo sukato siyā; 
Daḷho ca avikampī ca, 
atha nūna tadā siyā. 
Yadā sasavisāṇānaṁ, 
nisseṇī sukatā siyā; 
Saggassārohaṇatthāya, 
atha nūna tadā siyā. 
Yadā nisseṇimāruyha, 
candaṁ khādeyyu mūsikā; 
Rāhuñca paripāteyyuṁ, 
atha nūna tadā siyā. 
Yadā surāghaṭaṁ pitvā, 
makkhikā gaṇacāriṇī; 
Aṅgāre vāsaṁ kappeyyuṁ, 
atha nūna tadā siyā. 
Yadā bimboṭṭhasampanno, 
gadrabho sumukho siyā; 
Kusalo naccagītassa, 
atha nūna tadā siyā. 
Yadā kākā ulūkā ca, 
mantayeyyuṁ rahogatā; 
Aññamaññaṁ pihayeyyuṁ, 
atha nūna tadā siyā. 
Yadā muḷāla pattānaṁ, 
chattaṁ thirataraṁ siyā; 
Vassassa paṭighātāya, 
atha nūna tadā siyā. 
Yadā kulako sakuṇo, 
pabbataṁ gandhamādanaṁ; 
Tuṇḍenādāya gaccheyya, 
atha nūna tadā siyā. 
Yadā sāmuddikaṁ nāvaṁ, 
sayantaṁ savaṭākaraṁ; 
Ceṭo ādāya gaccheyya, 
atha nūna tadā siyā”ti. 
Aṭṭhānajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Aṭṭhakanipāta 
Kaccānivagga 
10. Dīpijātaka 
“Khamanīyaṁ yāpanīyaṁ, 
kacci mātula te sukhaṁ; 
Sukhaṁ te ammā avaca, 
sukhakāmāva te mayaṁ”. 
“Naṅguṭṭhaṁ me avakkamma, 
Heṭhayitvāna eḷike; 
Sājja mātulavādena, 
Muñcitabbā nu maññasi”. 
“Puratthāmukho nisinnosi, 
Ahaṁ te mukhamāgatā; 
Pacchato tuyhaṁ naṅguṭṭhaṁ, 
Kathaṁ khvāhaṁ avakkamiṁ”. 
“Yāvatā caturo dīpā, 
sasamuddā sapabbatā; 
Tāvatā mayhaṁ naṅguṭṭhaṁ, 
kathaṁ kho tvaṁ vivajjayi”. 
“Pubbeva metamakkhiṁsu, 
mātā pitā ca bhātaro; 
Dīghaṁ duṭṭhassa naṅguṭṭhaṁ, 
sāmhi vehāyasāgatā”. 
“Tañca disvāna āyantiṁ, 
antalikkhasmi eḷike; 
Migasaṅgho palāyittha, 
bhakkho me nāsito tayā”. 
“Iccevaṁ vilapantiyā, 
eḷakiyā ruhagghaso; 
Galakaṁ anvāvamaddi, 
natthi duṭṭhe subhāsitaṁ. 
Neva duṭṭhe nayo atthi, 
Na dhammo na subhāsitaṁ; 
Nikkamaṁ duṭṭhe yuñjetha, 
So ca sabbhiṁ na rañjatī”ti. 
Dīpijātakaṁ dasamaṁ. 
Aṭṭhakanipātaṁ niṭṭhitaṁ. 
Tassuddānaṁ 
Parisuddhā manāvilā vatthadharā, 
Bakarājassa kāyuraṁ daṇḍavaro; 
Atha aṅgāra cetiya devilinā, 
Atha āditta gaṅgā daseḷakināti. 

Jātaka 
Navakanipāta 
Gijjhavagga 
1. Gijjhajātaka 
“Parisaṅkupatho nāma, 
gijjhapantho sanantano; 
Tatrāsi mātāpitaro, 
gijjho posesi jiṇṇake; 
Tesaṁ ajagaramedaṁ, 
accahāsi bahuttaso. 
Pitā ca puttaṁ avaca, 
Jānaṁ uccaṁ papātinaṁ; 
Supattaṁ thāmasampannaṁ, 
Tejassiṁ dūragāminaṁ. 
Pariplavantaṁ pathaviṁ, 
yadā tāta vijānahi; 
Sāgarena parikkhittaṁ, 
cakkaṁva parimaṇḍalaṁ; 
Tato tāta nivattassu, 
māssu etto paraṁ gami. 
Udapattosi vegena, 
balī pakkhī dijuttamo; 
Olokayanto vakkaṅgo, 
pabbatāni vanāni ca. 
Addassa pathaviṁ gijjho, 
yathāsāsi pitussutaṁ; 
Sāgarena parikkhittaṁ, 
cakkaṁva parimaṇḍalaṁ. 
Tañca so samatikkamma, 
paramevaccavattatha; 
Tañca vātasikhā tikkhā, 
accahāsi baliṁ dijaṁ. 
Nāsakkhātigato poso, 
punadeva nivattituṁ; 
Dijo byasanamāpādi, 
verambhānaṁ vasaṁ gato. 
Tassa puttā ca dārā ca, 
ye caññe anujīvino; 
Sabbe byasanamāpāduṁ, 
anovādakare dije. 
Evampi idha vuḍḍhānaṁ, 
yo vākyaṁ nāvabujjhati; 
Atisīmacaro ditto, 
gijjhovātītasāsano; 
Sa ve byasanaṁ pappoti, 
akatvā vuḍḍhasāsanan”ti. 
Gijjhajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Navakanipāta 
Gijjhavagga 
2. Kosambiyajātaka 
“Puthusaddo samajano, 
na bālo koci maññatha; 
Saṅghasmiṁ bhijjamānasmiṁ, 
nāññaṁ bhiyyo amaññaruṁ. 
Parimuṭṭhā paṇḍitābhāsā, 
vācāgocarabhāṇino; 
Yāvicchanti mukhāyāmaṁ, 
yena nītā na taṁ vidū. 
Akkocchi maṁ avadhi maṁ, 
ajini maṁ ahāsi me; 
Ye ca taṁ upanayhanti, 
veraṁ tesaṁ na sammati. 
Akkocchi maṁ avadhi maṁ, 
ajini maṁ ahāsi me; 
Ye ca taṁ nupanayhanti, 
veraṁ tesūpasammati. 
Na hi verena verāni, 
sammantīdha kudācanaṁ; 
Averena ca sammanti, 
esa dhammo sanantano. 
Pare ca na vijānanti, 
mayamettha yamāmase; 
Ye ca tattha vijānanti, 
tato sammanti medhagā. 
Aṭṭhicchinnā pāṇaharā, 
gavāssa dhanahārino; 
Raṭṭhaṁ vilumpamānānaṁ, 
tesampi hoti saṅgati; 
Kasmā tumhāka no siyā. 
Sace labhetha nipakaṁ sahāyaṁ, 
Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāridhīraṁ; 
Abhibhuyya sabbāni parissayāni, 
Careyya tenattamano satīmā. 
No ce labhetha nipakaṁ sahāyaṁ, 
Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāridhīraṁ; 
Rājāva raṭṭhaṁ vijitaṁ pahāya, 
Eko care mātaṅgaraññeva nāgo. 
Ekassa caritaṁ seyyo, 
Natthi bāle sahāyatā; 
Eko care na pāpāni kayirā, 
Appossukko mātaṅgaraññeva nāgo”ti. 
Kosambiyajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Navakanipāta 
Gijjhavagga 
3. Mahāsuvajātaka 
“Dumo yadā hoti phalūpapanno, 
Bhuñjanti naṁ vihaṅgamā sampatantā; 
Khīṇanti ñatvāna dumaṁ phalaccaye, 
Disodisaṁ yanti tato vihaṅgamā. 
Cara cārikaṁ lohitatuṇḍa māmari, 
Kiṁ tvaṁ suva sukkhadumamhi jhāyasi; 
Tadiṅgha maṁ brūhi vasantasannibha, 
Kasmā suva sukkhadumaṁ na riñcasi”. 
“Ye ve sakhīnaṁ sakhāro bhavanti, 
Pāṇaccaye dukkhasukhesu haṁsa; 
Khīṇaṁ akhīṇampi na taṁ jahanti, 
Santo sataṁ dhammamanussarantā. 
Sohaṁ sataṁ aññatarosmi haṁsa, 
Ñātī ca me hoti sakhā ca rukkho; 
Taṁ nussahe jīvikattho pahātuṁ, 
Khīṇanti ñatvāna na hesa dhammo”. 
“Sādhu sakkhi kataṁ hoti, 
metti saṁsati santhavo; 
Sacetaṁ dhammaṁ rocesi, 
pāsaṁsosi vijānataṁ. 
So te suva varaṁ dammi, 
pattayāna vihaṅgama; 
Varaṁ varassu vakkaṅga, 
yaṁ kiñci manasicchasi”. 
“Varañca me haṁsa bhavaṁ dadeyya, 
Ayañca rukkho punarāyuṁ labhetha; 
So sākhavā phalimā saṁvirūḷho, 
Madhutthiko tiṭṭhatu sobhamāno”. 
“Taṁ passa samma phalimaṁ uḷāraṁ, 
Sahāva te hotu udumbarena; 
So sākhavā phalimā saṁvirūḷho, 
Madhutthiko tiṭṭhatu sobhamāno”. 
“Evaṁ sakka sukhī hohi, 
saha sabbehi ñātibhi; 
Yathāhamajja sukhito, 
disvāna saphalaṁ dumaṁ”. 
“Suvassa ca varaṁ datvā, 
katvāna saphalaṁ dumaṁ; 
Pakkāmi saha bhariyāya, 
devānaṁ nandanaṁ vanan”ti. 
Mahāsuvajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Atthakāmavagga 
2. Kapotajātaka 
“Yo atthakāmassa hitānukampino, 
Ovajjamāno na karoti sāsanaṁ; 
Kapotakassa vacanaṁ akatvā, 
Amittahatthatthagatova setī”ti. 
Kapotajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Navakanipāta 
Gijjhavagga 
4. Cūḷasuvajātaka 
“Santi rukkhā haripattā, 
dumā nekaphalā bahū; 
Kasmā nu sukkhe koḷāpe, 
suvassa nirato mano”. 
“Phalassa upabhuñjimhā, 
nekavassagaṇe bahū; 
Aphalampi viditvāna, 
sāva metti yathā pure”. 
“Sukkhañca rukkhaṁ koḷāpaṁ, 
opattamaphalaṁ dumaṁ; 
Ohāya sakuṇā yanti, 
kiṁ dosaṁ passase dija”. 
“Ye phalatthā sambhajanti, 
aphaloti jahanti naṁ; 
Attatthapaññā dummedhā, 
te honti pakkhapātino”. 
“Sādhu sakkhi kataṁ hoti, 
metti saṁsati santhavo; 
Sacetaṁ dhammaṁ rocesi, 
pāsaṁsosi vijānataṁ. 
So te suva varaṁ dammi, 
pattayāna vihaṅgama; 
Varaṁ varassu vakkaṅga, 
yaṁ kiñci manasicchasi”. 
“Api nāma naṁ passeyyaṁ, 
sapattaṁ saphalaṁ dumaṁ; 
Daliddova nidhiṁ laddhā, 
nandeyyāhaṁ punappunaṁ”. 
“Tato amatamādāya, 
abhisiñci mahīruhaṁ; 
Tassa sākhā virūhiṁsu, 
sītacchāyā manoramā”. 
“Evaṁ sakka sukhī hohi, 
saha sabbehi ñātibhi; 
Yathāhamajja sukhito, 
disvāna saphalaṁ dumaṁ. 
Suvassa ca varaṁ datvā, 
katvāna saphalaṁ dumaṁ; 
Pakkāmi saha bhariyāya, 
devānaṁ nandanaṁ vanan”ti. 
Cūḷasuvajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Navakanipāta 
Gijjhavagga 
5. Haritacajātaka 
“Sutaṁ metaṁ mahābrahme, 
kāme bhuñjati hārito; 
Kaccetaṁ vacanaṁ tucchaṁ, 
kacci suddho iriyyasi”. 
“Evametaṁ mahārāja, 
yathā te vacanaṁ sutaṁ; 
Kummaggaṁ paṭipannosmi, 
mohaneyyesu mucchito”. 
“Adu paññā kimatthiyā, 
nipuṇā sādhucintinī; 
Yāya uppatitaṁ rāgaṁ, 
kiṁ mano na vinodaye”. 
“Cattārome mahārāja, 
loke atibalā bhusā; 
Rāgo doso mado moho, 
yattha paññā na gādhati”. 
“Arahā sīlasampanno, 
suddho carati hārito; 
Medhāvī paṇḍito ceva, 
iti no sammato bhavaṁ”. 
“Medhāvīnampi hiṁsanti, 
isiṁ dhammaguṇe rataṁ; 
Vitakkā pāpakā rāja, 
subhā rāgūpasaṁhitā”. 
“Uppannāyaṁ sarīrajo, 
Rāgo vaṇṇavidūsano tava; 
Taṁ pajaha bhaddamatthu te, 
Bahunnāsi medhāvisammato”. 
“Te andhakārake kāme, 
Bahudukkhe mahāvise; 
Tesaṁ mūlaṁ gavesissaṁ, 
Checchaṁ rāgaṁ sabandhanaṁ”. 
“Idaṁ vatvāna hārito, 
isi saccaparakkamo; 
Kāmarāgaṁ virājetvā, 
brahmalokūpago ahū”ti. 
Haritacajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Navakanipāta 
Gijjhavagga 
6. Padakusalamāṇavajātaka 
“Bahussutaṁ cittakathiṁ, 
gaṅgā vahati pāṭaliṁ; 
Vuyhamānaka bhaddante, 
ekaṁ me dehi gāthakaṁ”. 
“Yena siñcanti dukkhitaṁ, 
yena siñcanti āturaṁ; 
Tassa majjhe marissāmi, 
jātaṁ saraṇato bhayaṁ”. 
“Yattha bījāni rūhanti, 
sattā yattha patiṭṭhitā; 
Sā me sīsaṁ nipīḷeti, 
jātaṁ saraṇato bhayaṁ”. 
“Yena bhattāni paccanti, 
sītaṁ yena vihaññati; 
So maṁ ḍahati gattāni, 
jātaṁ saraṇato bhayaṁ”. 
“Yena bhuttena yāpenti, 
puthū brāhmaṇakhattiyā; 
So maṁ bhutto byāpādeti, 
jātaṁ saraṇato bhayaṁ”. 
“Gimhānaṁ pacchime māse, 
vātamicchanti paṇḍitā; 
So maṁ bhañjati gattāni, 
jātaṁ saraṇato bhayaṁ”. 
“Yaṁ nissitā jagatiruhaṁ, 
svāyaṁ aggiṁ pamuñcati; 
Disā bhajatha vakkaṅgā, 
jātaṁ saraṇato bhayaṁ”. 
“Yamānayiṁ somanassaṁ, 
māliniṁ candanussadaṁ; 
Sā maṁ gharā nicchubhati, 
jātaṁ saraṇato bhayaṁ”. 
“Yena jātena nandissaṁ, 
yassa ca bhavamicchisaṁ; 
So maṁ gharā nicchubhati, 
jātaṁ saraṇato bhayaṁ”. 
“Suṇantu me jānapadā, 
negamā ca samāgatā; 
Yatodakaṁ tadādittaṁ, 
yato khemaṁ tato bhayaṁ. 
Rājā vilumpate raṭṭhaṁ, 
brāhmaṇo ca purohito; 
Attaguttā viharatha, 
jātaṁ saraṇato bhayan”ti. 
Padakusalamāṇavajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Navakanipāta 
Gijjhavagga 
7. Lomasakassapajātaka 
“Assa indasamo rāja, 
accantaṁ ajarāmaro; 
Sace tvaṁ yaññaṁ yājeyya, 
isiṁ lomasakassapaṁ”. 
“Sasamuddapariyāyaṁ, 
mahiṁ sāgarakuṇḍalaṁ; 
Na icche saha nindāya, 
evaṁ seyya vijānahi. 
Dhiratthu taṁ yasalābhaṁ, 
dhanalābhañca brāhmaṇa; 
Yā vutti vinipātena, 
adhammacaraṇena vā. 
Api ce pattamādāya, 
anagāro paribbaje; 
Sāyeva jīvikā seyyo, 
yā cādhammena esanā. 
Api ce pattamādāya, 
anagāro paribbaje; 
Aññaṁ ahiṁsayaṁ loke, 
api rajjena taṁ varaṁ”. 
“Balaṁ cando balaṁ suriyo, 
balaṁ samaṇabrāhmaṇā; 
Balaṁ velā samuddassa, 
balātibalamitthiyo. 
Yathā uggatapaṁ santaṁ, 
isiṁ lomasakassapaṁ; 
Pitu atthā candavatī, 
vājapeyyaṁ ayājayi”. 
“Taṁ lobhapakataṁ kammaṁ, 
Kaṭukaṁ kāmahetukaṁ; 
Tassa mūlaṁ gavesissaṁ, 
Checchaṁ rāgaṁ sabandhanaṁ. 
Dhiratthu kāme subahūpi loke, 
Tapova seyyo kāmaguṇehi rāja; 
Tapo karissāmi pahāya kāme, 
Taveva raṭṭhaṁ candavatī ca hotū”ti. 
Lomasakassapajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Navakanipāta 
Gijjhavagga 
8. Cakkavākajātaka 
“Kāsāyavatthe sakuṇe vadāmi, 
Duve duve nandamane carante; 
Kaṁ aṇḍajaṁ aṇḍajā mānusesu, 
Jātiṁ pasaṁsanti tadiṅgha brūtha”. 
“Amhe manussesu manussahiṁsa, 
Anubbate cakkavāke vadanti; 
Kalyāṇabhāvamhe dijesu sammatā, 
Abhirūpā vicarāma aṇṇave”. 
(…) 
“Kiṁ aṇṇave kāni phalāni bhuñje, 
Maṁsaṁ kuto khādatha cakkavākā; 
Kiṁ bhojanaṁ bhuñjatha vo anomā, 
Balañca vaṇṇo ca anapparūpā”. 
“Na aṇṇave santi phalāni dhaṅka, 
Maṁsaṁ kuto khādituṁ cakkavāke; 
Sevālabhakkhamha apāṇabhojanā, 
Na ghāsahetūpi karoma pāpaṁ”. 
“Na me idaṁ ruccati cakkavāka, 
Asmiṁ bhave bhojanasannikāso; 
Ahosi pubbe tato me aññathā, 
Icceva me vimati ettha jātā. 
Ahampi maṁsāni phalāni bhuñje, 
Annāni ca loṇiyateliyāni; 
Rasaṁ manussesu labhāmi bhottuṁ, 
Sūrova saṅgāmamukhaṁ vijetvā; 
Na ca me tādiso vaṇṇo, 
Cakkavāka yathā tava”. 
“Asuddhabhakkhosi khaṇānupātī, 
Kicchena te labbhati annapānaṁ; 
Na tussasī rukkhaphalehi dhaṅka, 
Maṁsāni vā yāni susānamajjhe. 
Yo sāhasena adhigamma bhoge, 
Paribhuñjati dhaṅka khaṇānupātī; 
Tato upakkosati naṁ sabhāvo, 
Upakkuṭṭho vaṇṇabalaṁ jahāti. 
Appampi ce nibbutiṁ bhuñjatī yadi, 
Asāhasena aparūpaghātī; 
Balañca vaṇṇo ca tadassa hoti, 
Na hi sabbo āhāramayena vaṇṇo”ti. 
Cakkavākajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Navakanipāta 
Gijjhavagga 
9. Haliddirāgajātaka 
“Sutitikkhaṁ araññamhi, 
pantamhi sayanāsane; 
Ye ca gāme titikkhanti, 
te uḷāratarā tayā”. 
“Araññā gāmamāgamma, 
kiṁsīlaṁ kiṁvataṁ ahaṁ; 
Purisaṁ tāta seveyyaṁ, 
taṁ me akkhāhi pucchito”. 
“Yo te vissāsaye tāta, 
vissāsañca khameyya te; 
Sussūsī ca titikkhī ca, 
taṁ bhajehi ito gato. 
Yassa kāyena vācāya, 
manasā natthi dukkaṭaṁ; 
Urasīva patiṭṭhāya, 
taṁ bhajehi ito gato. 
Yo ca dhammena carati, 
carantopi na maññati; 
Visuddhakāriṁ sappaññaṁ, 
taṁ bhajehi ito gato. 
Haliddirāgaṁ kapicittaṁ, 
purisaṁ rāgavirāginaṁ; 
Tādisaṁ tāta mā sevi, 
nimmanussampi ce siyā. 
Āsīvisaṁva kupitaṁ, 
mīḷhalittaṁ mahāpathaṁ; 
Ārakā parivajjehi, 
yānīva visamaṁ pathaṁ. 
Anatthā tāta vaḍḍhanti, 
bālaṁ accupasevato; 
Māssu bālena saṅgacchi, 
amitteneva sabbadā. 
Taṁ tāhaṁ tāta yācāmi, 
karassu vacanaṁ mama; 
Māssu bālena saṅgacchi, 
dukkho bālehi saṅgamo”ti. 
Haliddirāgajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Navakanipāta 
Gijjhavagga 
10. Samuggajātaka 
“Kuto nu āgacchatha bho tayo janā, 
Svāgatā etha nisīdathāsane; 
Kaccittha bhonto kusalaṁ anāmayaṁ, 
Cirassamabbhāgamanaṁ hi vo idha”. 
“Ahameva eko idha majja patto, 
Na cāpi me dutiyo koci vijjati; 
Kimeva sandhāya te bhāsitaṁ ise, 
‘Kuto nu āgacchatha bho tayo janā’”. 
“Tuvañca eko bhariyā ca te piyā, 
Samuggapakkhittanikiṇṇamantare; 
Sā rakkhitā kucchigatāva te sadā, 
Vāyussa puttena sahā tahiṁ ratā”. 
“Saṁviggarūpo isinā viyākato, 
So dānavo tattha samuggamuggili; 
Addakkhi bhariyaṁ suci māladhāriniṁ, 
Vāyussa puttena sahā tahiṁ rataṁ”. 
“Sudiṭṭharūpamuggatapānuvattinā, 
Hīnā narā ye pamadāvasaṁ gatā; 
Yathā have pāṇarivettha rakkhitā, 
Duṭṭhā mayī aññamabhippamodayi. 
Divā ca ratto ca mayā upaṭṭhitā, 
Tapassinā jotirivā vane vasaṁ; 
Sā dhammamukkamma adhammamācari, 
Akiriyarūpo pamadāhi santhavo. 
Sarīramajjhamhi ṭhitātimaññahaṁ, 
Mayhaṁ ayanti asatiṁ asaññataṁ; 
Sā dhammamukkamma adhammamācari, 
Akiriyarūpo pamadāhi santhavo. 
Surakkhitaṁ meti kathaṁ nu vissase, 
Anekacittāsu na hatthi rakkhaṇā; 
Etā hi pātālapapātasannibhā, 
Etthappamatto byasanaṁ nigaccha”ti. 
“Tasmā hi te sukhino vītasokā, 
Ye mātugāmehi caranti nissaṭā; 
Etaṁ sivaṁ uttamamābhipatthayaṁ, 
Na mātugāmehi kareyya santhavanti”. 
Samuggajātakaṁ dasamaṁ. 

Jātaka 
Navakanipāta 
Gijjhavagga 
11. Pūtimaṁsajātaka 
“Na kho me ruccati āḷi, 
pūtimaṁsassa pekkhanā; 
Etādisā sakhārasmā, 
ārakā parivajjaye”. 
“Ummattikā ayaṁ veṇī, 
vaṇṇeti patino sakhiṁ; 
Pajjhāyi paṭigacchantiṁ, 
āgataṁ meṇḍamātaraṁ”. 
“Tvaṁ khosi samma ummatto, 
dummedho avicakkhaṇo; 
Yo tvaṁ matālayaṁ katvā, 
akālena vipekkhasi”. 
“Na akāle vipekkheyya, 
kāle pekkheyya paṇḍito; 
Pūtimaṁsova pajjhāyi, 
yo akāle vipekkhati”. 
“Piyaṁ kho āḷi me hotu, 
puṇṇapattaṁ dadāhi me; 
Pati sañjīvito mayhaṁ, 
eyyāsi piyapucchikā”. 
“Piyaṁ kho āḷi te hotu, 
puṇṇapattaṁ dadāmi te; 
Mahatā parivārena, 
essaṁ kayirāhi bhojanaṁ”. 
“Kīdiso tuyhaṁ parivāro, 
yesaṁ kāhāmi bhojanaṁ; 
Kiṁnāmakā ca te sabbe, 
taṁ me akkhāhi pucchitā”. 
“Māliyo caturakkho ca, 
piṅgiyo atha jambuko; 
Ediso mayhaṁ parivāro, 
tesaṁ kayirāhi bhojanaṁ”. 
“Nikkhantāya agārasmā, 
bhaṇḍakampi vinassati; 
Ārogyaṁ āḷino vajjaṁ, 
idheva vasa māgamā”ti. 
Pūtimaṁsajātakaṁ ekādasamaṁ. 

Jātaka 
Navakanipāta 
Gijjhavagga 
12. Daddarajātaka 
“Yo te puttake akhādi, 
dinnabhatto adūsake; 
Tasmiṁ dāṭhaṁ nipātehi, 
mā te muccittha jīvato”. 
“Ākiṇṇaluddo puriso, 
dhāticelaṁva makkhito; 
Padesaṁ taṁ na passāmi, 
yattha dāṭhaṁ nipātaye. 
Akataññussa posassa, 
niccaṁ vivaradassino; 
Sabbañce pathaviṁ dajjā, 
neva naṁ abhirādhaye”. 
“Kiṁ nu subāhu taramānarūpo, 
Paccāgatosi saha māṇavena; 
Kiṁ kiccamatthaṁ idhamatthi tuyhaṁ, 
Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ”. 
“Yo te sakhā daddaro sādhurūpo, 
Tassa vadhaṁ parisaṅkāmi ajja; 
Purisassa kammāyatanāni sutvā, 
Nāhaṁ sukhiṁ daddaraṁ ajja maññe”. 
“Kānissa kammāyatanāni assu, 
Purisassa vuttisamodhānatāya; 
Kaṁ vā paṭiññaṁ purisassa sutvā, 
Parisaṅkasi daddaraṁ māṇavena”. 
“Ciṇṇā kaliṅgā caritā vaṇijjā, 
Vettācaro saṅkupathopi ciṇṇo; 
Naṭehi ciṇṇaṁ saha vākurehi, 
Daṇḍena yuddhampi samajjamajjhe. 
Baddhā kulīkā mitamāḷhakena, 
Akkhā jitā saṁyamo abbhatīto; 
Abbāhitaṁ pubbakaṁ aḍḍharattaṁ, 
Hatthā daḍḍhā piṇḍapaṭiggahena. 
Tānissa kammāyatanāni assu, 
Purisassa vuttisamodhānatāya; 
Yathā ayaṁ dissati lomapiṇḍo, 
Gāvo hatā kiṁ pana daddarassā”ti. 
Daddarajātakaṁ dvādasamaṁ. 
Navakanipātaṁ niṭṭhitaṁ. 
Tassuddānaṁ 
Varagijjha samajjana haṁsavaro, 
Nidhisavhaya hārita pāṭaliko; 
Ajarāmara dhaṅka titikkha kuto, 
Atha dvādasa pekkhana daddaribhīti. 

Jātaka 
Dasakanipāta 
Catudvāravagga 
1. Catudvārajātaka 
“Catudvāramidaṁ nagaraṁ, 
āyasaṁ daḷhapākāraṁ; 
Oruddhapaṭiruddhosmi, 
kiṁ pāpaṁ pakataṁ mayā”. 
“Sabbe apihitā dvārā, 
oruddhosmi yathā dijo; 
Kimādhikaraṇaṁ yakkha, 
cakkābhinihato ahaṁ. 
Laddhā satasahassāni, 
atirekāni vīsati; 
Anukampakānaṁ ñātīnaṁ, 
vacanaṁ samma nākari. 
Laṅghiṁ samuddaṁ pakkhandi, 
sāgaraṁ appasiddhikaṁ; 
Catubbhi aṭṭhajjhagamā, 
aṭṭhāhipi ca soḷasa. 
Soḷasāhi ca bāttiṁsa, 
atricchaṁ cakkamāsado; 
Icchāhatassa posassa, 
cakkaṁ bhamati matthake. 
Uparivisālā duppūrā, 
icchā visaṭagāminī; 
Ye ca taṁ anugijjhanti, 
te honti cakkadhārino. 
Bahubhaṇḍaṁ avahāya, 
maggaṁ appaṭivekkhiya; 
Yesañcetaṁ asaṅkhātaṁ, 
te honti cakkadhārino. 
Kammaṁ samekkhe vipulañca bhogaṁ, 
Icchaṁ na seveyya anatthasaṁhitaṁ; 
Kareyya vākyaṁ anukampakānaṁ, 
Taṁ tādisaṁ nātivatteyya cakkaṁ”. 
“Kīvaciraṁ nu me yakkha, 
cakkaṁ sirasi ṭhassati; 
Kati vassasahassāni, 
taṁ me akkhāhi pucchito”. 
“Atisaro paccasaro, 
mittavinda suṇohi me; 
Cakkaṁ te sirasi māviddhaṁ, 
na taṁ jīvaṁ pamokkhasī”ti. 
Catudvārajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Atthakāmavagga 
3. Veḷukajātaka 
“Yo atthakāmassa hitānukampino, 
Ovajjamāno na karoti sāsanaṁ; 
Evaṁ so nihato seti, 
Veḷukassa yathā pitā”ti. 
Veḷukajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Dasakanipāta 
Catudvāravagga 
2. Kaṇhajātaka 
“Kaṇho vatāyaṁ puriso, 
kaṇhaṁ bhuñjati bhojanaṁ; 
Kaṇhe bhūmipadesasmiṁ, 
na mayhaṁ manaso piyo”. 
“Na kaṇho tacasā hoti, 
antosāro hi brāhmaṇo; 
Yasmiṁ pāpāni kammāni, 
sa ve kaṇho sujampati”. 
“Etasmiṁ te sulapite, 
patirūpe subhāsite; 
Varaṁ brāhmaṇa te dammi, 
yaṁ kiñci manasicchasi”. 
“Varañce me ado sakka, 
sabbabhūtānamissara; 
Sunikkodhaṁ suniddosaṁ, 
nillobhaṁ vuttimattano; 
Nisnehamabhikaṅkhāmi, 
ete me caturo vare”. 
“Kiṁ nu kodhe vā dose vā, 
lobhe snehe ca brāhmaṇa; 
Ādīnavaṁ tvaṁ passasi, 
taṁ me akkhāhi pucchito”. 
“Appo hutvā bahu hoti, 
vaḍḍhate so akhantijo; 
Āsaṅgī bahupāyāso, 
tasmā kodhaṁ na rocaye. 
Duṭṭhassa pharusā vācā, 
parāmāso anantarā; 
Tato pāṇi tato daṇḍo, 
satthassa paramā gati; 
Doso kodhasamuṭṭhāno, 
tasmā dosaṁ na rocaye. 
Ālopa sāhasākārā, 
nikatī vañcanāni ca; 
Dissanti lobhadhammesu, 
tasmā lobhaṁ na rocaye. 
Snehasaṅgathitā ganthā, 
senti manomayā puthū; 
Te bhusaṁ upatāpenti, 
tasmā snehaṁ na rocaye”. 
“Etasmiṁ te sulapite, 
patirūpe subhāsite; 
Varaṁ brāhmaṇa te dammi, 
yaṁ kiñci manasicchasi”. 
“Varañce me ado sakka, 
sabbabhūtānamissara; 
Araññe me viharato, 
niccaṁ ekavihārino; 
Ābādhā mā uppajjeyyuṁ, 
antarāyakarā bhusā”. 
“Etasmiṁ te sulapite, 
patirūpe subhāsite; 
Varaṁ brāhmaṇa te dammi, 
yaṁ kiñci manasicchasi”. 
“Varañce me ado sakka, 
sabbabhūtānamissara; 
Na mano vā sarīraṁ vā, 
maṁ-kate sakka kassaci; 
Kadāci upahaññetha, 
etaṁ sakka varaṁ vare”ti. 
Kaṇhajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Dasakanipāta 
Catudvāravagga 
3. Catuposathiyajātaka 
“Yo kopaneyye na karoti kopaṁ, 
Na kujjhati sappuriso kadāci; 
Kuddhopi so nāvikaroti kopaṁ, 
Taṁ ve naraṁ samaṇamāhu loke”. 
“Ūnūdaro yo sahate jighacchaṁ, 
Danto tapassī mitapānabhojano; 
Āhārahetu na karoti pāpaṁ, 
Taṁ ve naraṁ samaṇamāhu loke”. 
“Khiḍḍaṁ ratiṁ vippajahitvāna sabbaṁ, 
Na cālikaṁ bhāsasi kiñci loke; 
Vibhūsaṭṭhānā virato methunasmā, 
Taṁ ve naraṁ samaṇamāhu loke”. 
“Pariggahaṁ lobhadhammañca sabbaṁ, 
Yo ve pariññāya pariccajeti; 
Dantaṁ ṭhitattaṁ amamaṁ nirāsaṁ, 
Taṁ ve naraṁ samaṇamāhu loke”. 
“Pucchāma kattāramanomapaññaṁ, 
Kathāsu no viggaho atthi jāto; 
Chindajja kaṅkhaṁ vicikicchitāni, 
Tadajja kaṅkhaṁ vitaremu sabbe”. 
“Ye paṇḍitā atthadasā bhavanti, 
Bhāsanti te yoniso tattha kāle; 
Kathaṁ nu kathānaṁ abhāsitānaṁ, 
Atthaṁ nayeyyuṁ kusalā janindā. 
Kathaṁ have bhāsati nāgarājā, 
Garuḷo pana venateyyo kimāha; 
Gandhabbarājā pana kiṁ vadesi, 
Kathaṁ pana kurūnaṁ rājaseṭṭho”. 
“Khantiṁ have bhāsati nāgarājā, 
Appāhāraṁ garuḷo venateyyo; 
Gandhabbarājā rativippahānaṁ, 
Akiñcanaṁ kurūnaṁ rājaseṭṭho”. 
“Sabbāni etāni subhāsitāni, 
Na hettha dubbhāsitamatthi kiñci; 
Yasmiñca etāni patiṭṭhitāni, 
Arāva nābhyā susamohitāni; 
Catubbhi dhammehi samaṅgibhūtaṁ, 
Taṁ ve naraṁ samaṇamāhu loke”. 
“Tuvañhi seṭṭho tvamanuttarosi, 
Tvaṁ dhammagū dhammavidū sumedho; 
Paññāya pañhaṁ samadhiggahetvā, 
Acchecchi dhīro vicikicchitāni; 
Acchecchi kaṅkhaṁ vicikicchitāni, 
Cundo yathā nāgadantaṁ kharena. 
Nīluppalābhaṁ vimalaṁ anagghaṁ, 
Vatthaṁ idaṁ dhūmasamānavaṇṇaṁ; 
Pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho, 
Dadāmi te dhammapūjāya dhīra. 
Suvaṇṇamālaṁ satapattaphullitaṁ, 
Sakesaraṁ ratnasahassamaṇḍitaṁ; 
Pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho, 
Dadāmi te dhammapūjāya dhīra. 
Maṇiṁ anagghaṁ ruciraṁ pabhassaraṁ, 
Kaṇṭhāvasattaṁ maṇibhūsitaṁ me; 
Pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho, 
Dadāmi te dhammapūjāya dhīra. 
Gavaṁ sahassaṁ usabhañca nāgaṁ, 
Ājaññayutte ca rathe dasa ime; 
Pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho, 
Dadāmi te gāmavarāni soḷasa”. 
“Sāriputto tadā nāgo, 
supaṇṇo pana kolito; 
Gandhabbarājā anuruddho, 
rājā ānandapaṇḍito; 
Vidhuro bodhisatto ca, 
evaṁ dhāretha jātakan”ti. 
Catuposathiyajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Dasakanipāta 
Catudvāravagga 
4. Saṅkhajātaka 
“Bahussuto sutadhammosi saṅkha, 
Diṭṭhā tayā samaṇabrāhmaṇā ca; 
Athakkhaṇe dassayase vilāpaṁ, 
Añño nu ko te paṭimantako mayā”. 
“Subbhū subhā suppaṭimukkakambu, 
Paggayha sovaṇṇamayāya pātiyā; 
‘Bhuñjassu bhattaṁ’ iti maṁ vadeti, 
Saddhāvittā 
Tamahaṁ noti brūmi”. 
“Etādisaṁ brāhmaṇa disvāna yakkhaṁ, 
Puccheyya poso sukhamāsisāno; 
Uṭṭhehi naṁ pañjalikābhipuccha, 
Devī nusi tvaṁ uda mānusī nu”. 
“Yaṁ tvaṁ sukhenābhisamekkhase maṁ, 
Bhuñjassu bhattaṁ iti maṁ vadesi; 
Pucchāmi taṁ nāri mahānubhāve, 
Devī nusi tvaṁ uda mānusī nu”. 
“Devī ahaṁ saṅkha mahānubhāvā, 
Idhāgatā sāgaravārimajjhe; 
Anukampikā no ca paduṭṭhacittā, 
Taveva atthāya idhāgatāsmi. 
Idhannapānaṁ sayanāsanañca, 
Yānāni nānāvividhāni saṅkha; 
Sabbassa tyāhaṁ paṭipādayāmi, 
Yaṁ kiñci tuyhaṁ manasābhipatthitaṁ”. 
“Yaṁ kiñci yiṭṭhañca hutañca mayhaṁ, 
Sabbassa no issarā tvaṁ sugatte; 
Susoṇi subbhamu suvilaggamajjhe, 
Kissa me kammassa ayaṁ vipāko”. 
“Ghamme pathe brāhmaṇa ekabhikkhuṁ, 
Ugghaṭṭapādaṁ tasitaṁ kilantaṁ; 
Paṭipādayī saṅkha upāhanāni, 
Sā dakkhiṇā kāmaduhā tavajja”. 
“Sā hotu nāvā phalakūpapannā, 
Anavassutā erakavātayuttā; 
Aññassa yānassa na hettha bhūmi, 
Ajjeva maṁ moḷiniṁ pāpayassu”. 
“Sā tattha vittā sumanā patītā, 
Nāvaṁ sucittaṁ abhinimminitvā; 
Ādāya saṅkhaṁ purisena saddhiṁ, 
Upānayī nagaraṁ sādhuramman”ti. 
Saṅkhajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Dasakanipāta 
Catudvāravagga 
5. Cūḷabodhijātaka 
“Yo te imaṁ visālakkhiṁ, 
piyaṁ sammhitabhāsiniṁ; 
Ādāya balā gaccheyya, 
kiṁ nu kayirāsi brāhmaṇa”. 
“Uppajje me na mucceyya, 
na me mucceyya jīvato; 
Rajaṁva vipulā vuṭṭhi, 
khippameva nivāraye”. 
“Yannu pubbe vikatthittho, 
balamhiva apassito; 
Svajja tuṇhikato dāni, 
saṅghāṭiṁ sibbamacchasi”. 
“Uppajji me na muccittha, 
na me muccittha jīvato; 
Rajaṁva vipulā vuṭṭhi, 
khippameva nivārayiṁ”. 
“Kiṁ te uppajji no mucci, 
kiṁ te na mucci jīvato; 
Rajaṁva vipulā vuṭṭhi, 
katamaṁ tvaṁ nivārayi”. 
“Yamhi jāte na passati, 
ajāte sādhu passati; 
So me uppajji no mucci, 
kodho dummedhagocaro. 
Yena jātena nandanti, 
amittā dukkhamesino; 
So me uppajji no mucci, 
kodho dummedhagocaro. 
Yasmiñca jāyamānamhi, 
sadatthaṁ nāvabujjhati; 
So me uppajji no mucci, 
kodho dummedhagocaro. 
Yenābhibhūto kusalaṁ jahāti, 
Parakkare vipulañcāpi atthaṁ; 
Sa bhīmaseno balavā pamaddī, 
Kodho mahārāja na me amuccatha. 
Kaṭṭhasmiṁ matthamānasmiṁ, 
Pāvako nāma jāyati; 
Tameva kaṭṭhaṁ ḍahati, 
Yasmā so jāyate gini. 
Evaṁ mandassa posassa, 
bālassa avijānato; 
Sārambhā jāyate kodho, 
sopi teneva ḍayhati. 
Aggīva tiṇakaṭṭhasmiṁ, 
kodho yassa pavaḍḍhati; 
Nihīyati tassa yaso, 
kāḷapakkheva candimā. 
Anedho dhūmaketūva, 
kodho yassūpasammati; 
Āpūrati tassa yaso, 
sukkapakkheva candimā”ti. 
Cūḷabodhijātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Dasakanipāta 
Catudvāravagga 
6. Kaṇhadīpāyanajātaka 
“Sattāhamevāhaṁ pasannacitto, 
Puññatthiko ācariṁ brahmacariyaṁ; 
Athāparaṁ yaṁ caritaṁ mamedaṁ, 
Vassāni paññāsa samādhikāni; 
Akāmakovāpi ahaṁ carāmi, 
Etena saccena suvatthi hotu; 
Hataṁ visaṁ jīvatu yaññadatto”. 
“Yasmā dānaṁ nābhinandiṁ kadāci, 
Disvānahaṁ atithiṁ vāsakāle; 
Na cāpi me appiyataṁ aveduṁ, 
Bahussutā samaṇabrāhmaṇā ca”. 
Akāmakovāpi ahaṁ dadāmi, 
Etena saccena suvatthi hotu; 
Hataṁ visaṁ jīvatu yaññadatto. 
“Āsīviso tāta pahūtatejo, 
Yo taṁ adaṁsī sacarā udicca; 
Tasmiñca me appiyatāya ajja, 
Pitari ca te natthi koci viseso; 
Etena saccena suvatthi hotu, 
Hataṁ visaṁ jīvatu yaññadatto”. 
“Santā dantāyeva paribbajanti, 
Aññatra kaṇhā natthākāmarūpā; 
Dīpāyana kissa jigucchamāno, 
Akāmako carasi brahmacariyaṁ”. 
“Saddhāya nikkhamma punaṁ nivatto, 
So eḷamūgova bālo vatāyaṁ; 
Etassa vādassa jigucchamāno, 
Akāmako carāmi brahmacariyaṁ; 
Viññuppasatthañca satañca ṭhānaṁ, 
Evampahaṁ puññakaro bhavāmi”. 
“Samaṇe tuvaṁ brāhmaṇe addhike ca, 
Santappayāsi annapānena bhikkhaṁ; 
Opānabhūtaṁva gharaṁ tava yidaṁ, 
Annena pānena upetarūpaṁ; 
Atha kissa vādassa jigucchamāno, 
Akāmako dānamimaṁ dadāsi”. 
“Pitaro ca me āsuṁ pitāmahā ca, 
Saddhā ahuṁ dānapatī vadaññū; 
Taṁ kullavattaṁ anuvattamāno, 
Māhaṁ kule antimagandhano ahuṁ; 
Etassa vādassa jigucchamāno, 
Akāmako dānamimaṁ dadāmi”. 
“Dahariṁ kumāriṁ asamatthapaññaṁ, 
Yaṁ tānayiṁ ñātikulā sugatte; 
Na cāpi me appiyataṁ avedi, 
Aññatra kāmā paricārayantā; 
Atha kena vaṇṇena mayā te bhoti, 
Saṁvāsadhammo ahu evarūpo”. 
“Ārā dūre nayidha kadāci atthi, 
Paramparā nāma kule imasmiṁ; 
Taṁ kullavattaṁ anuvattamānā, 
Māhaṁ kule antimagandhinī ahuṁ; 
Etassa vādassa jigucchamānā, 
Akāmikā paddhacarāmhi tuyhaṁ”. 
“Maṇḍabya bhāsiṁ yamabhāsaneyyaṁ, 
Taṁ khamyataṁ puttakahetu majja; 
Puttapemā na idha paratthi kiñci, 
So no ayaṁ jīvati yaññadatto”ti. 
Kaṇhadīpāyanajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Dasakanipāta 
Catudvāravagga 
7. Nigrodhajātaka 
“Na vāhametaṁ jānāmi, 
ko vāyaṁ kassa vāti vā; 
Yathā sākho cari evaṁ, 
nigrodha kinti maññasi. 
Tato galavinītena, 
purisā nīhariṁsu maṁ; 
Datvā mukhapahārāni, 
sākhassa vacanaṅkarā. 
Etādisaṁ dummatinā, 
akataññuna dubbhinā; 
Kataṁ anariyaṁ sākhena, 
sakhinā te janādhipa”. 
“Na vāhametaṁ jānāmi, 
napi me koci saṁsati; 
Yaṁ me tvaṁ samma akkhāsi, 
sākhena kāraṇaṁ kataṁ. 
Sakhīnaṁ sājīvakaro, 
mama sākhassa cūbhayaṁ; 
Tvaṁ nosissariyaṁ dātā, 
manussesu mahantataṁ; 
Tayāmā labbhitā iddhī, 
ettha me natthi saṁsayo. 
Yathāpi bījamaggimhi, 
ḍayhati na virūhati; 
Evaṁ kataṁ asappurise, 
nassati na virūhati. 
Kataññumhi ca posamhi, 
Sīlavante ariyavuttine; 
Sukhette viya bījāni, 
Kataṁ tamhi na nassati”. 
“Imaṁ jammaṁ nekatikaṁ, 
asappurisacintakaṁ; 
Hanantu sākhaṁ sattīhi, 
nāssa icchāmi jīvitaṁ”. 
“Khamatassa mahārāja, 
Pāṇā na paṭiānayā; 
Khama deva asappurisassa, 
Nāssa icchāmahaṁ vadhaṁ”. 
“Nigrodhameva seveyya, 
na sākhamupasaṁvase; 
Nigrodhasmiṁ mataṁ seyyo, 
yañce sākhasmi jīvitan”ti. 
Nigrodhajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Dasakanipāta 
Catudvāravagga 
8. Takkalajātaka 
“Na takkalā santi na āluvāni, 
Na biḷāliyo na kaḷambāni tāta; 
Eko araññamhi susānamajjhe, 
Kimatthiko tāta khaṇāsi kāsuṁ”. 
“Pitāmaho tāta sudubbalo te, 
Anekabyādhīhi dukhena phuṭṭho; 
Tamajjahaṁ nikhaṇissāmi sobbhe, 
Na hissa taṁ jīvitaṁ rocayāmi”. 
“Saṅkappametaṁ paṭiladdha pāpakaṁ, 
Accāhitaṁ kamma karosi luddaṁ; 
Mayāpi tāta paṭilacchase tuvaṁ, 
Etādisaṁ kamma jarūpanīto; 
Taṁ kullavattaṁ anuvattamāno, 
Ahampi taṁ nikhaṇissāmi sobbhe”. 
“Pharusāhi vācāhi pakubbamāno, 
Āsajja maṁ tvaṁ vadase kumāra; 
Putto mamaṁ orasako samāno, 
Ahitānukampī mama tvaṁsi putta”. 
“Na tāhaṁ tāta ahitānukampī, 
Hitānukampī te ahampi tāta; 
Pāpañca taṁ kamma pakubbamānaṁ, 
Arahāmi no vārayituṁ tato”. 
“Yo mātaraṁ vā pitaraṁ saviṭṭha, 
Adūsake hiṁsati pāpadhammo; 
Kāyassa bhedā abhisamparāyaṁ, 
Asaṁsayaṁ so nirayaṁ upeti. 
Yo mātaraṁ vā pitaraṁ saviṭṭha, 
Annena pānena upaṭṭhahāti; 
Kāyassa bhedā abhisamparāyaṁ, 
Asaṁsayaṁ so sugatiṁ upeti. 
Na me tvaṁ putta ahitānukampī, 
Hitānukampī me tvaṁsi putta; 
Ahañca taṁ mātarā vuccamāno, 
Etādisaṁ kamma karomi luddaṁ”. 
“Yā te sā bhariyā anariyarūpā, 
Mātā mamesā sakiyā janetti; 
Niddhāpaye tañca sakā agārā, 
Aññampi te sā dukhamāvaheyya. 
Yā te sā bhariyā anariyarūpā, 
Mātā mamesā sakiyā janetti; 
Dantā kareṇūva vasūpanītā, 
Sā pāpadhammā punarāvajātū”ti. 
Takkalajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Dasakanipāta 
Catudvāravagga 
9. Mahādhammapālajātaka 
“Kiṁ te vataṁ kiṁ pana brahmacariyaṁ, 
Kissa suciṇṇassa ayaṁ vipāko; 
Akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṁ, 
Kasmā nu tumhaṁ daharā na miyyare”. 
“Dhammaṁ carāma na musā bhaṇāma, 
Pāpāni kammāni parivajjayāma; 
Anariyaṁ parivajjemu sabbaṁ, 
Tasmā hi amhaṁ daharā na miyyare. 
Suṇoma dhammaṁ asataṁ satañca, 
Na cāpi dhammaṁ asataṁ rocayāma; 
Hitvā asante na jahāma sante, 
Tasmā hi amhaṁ daharā na miyyare. 
Pubbeva dānā sumanā bhavāma, 
Dadampi ve attamanā bhavāma; 
Datvāpi ve nānutappāma pacchā, 
Tasmā hi amhaṁ daharā na miyyare. 
Samaṇe mayaṁ brāhmaṇe addhike ca, 
Vanibbake yācanake dalidde; 
Annena pānena abhitappayāma, 
Tasmā hi amhaṁ daharā na miyyare. 
Mayañca bhariyaṁ nātikkamāma, 
Amhe ca bhariyā nātikkamanti; 
Aññatra tāhi brahmacariyaṁ carāma, 
Tasmā hi amhaṁ daharā na miyyare. 
Pāṇātipātā viramāma sabbe, 
Loke adinnaṁ parivajjayāma; 
Amajjapā nopi musā bhaṇāma, 
Tasmā hi amhaṁ daharā na miyyare. 
Etāsu ve jāyare suttamāsu, 
Medhāvino honti pahūtapaññā; 
Bahussutā vedaguno ca honti, 
Tasmā hi amhaṁ daharā na miyyare. 
Mātā pitā ca bhaginī bhātaro ca, 
Puttā ca dārā ca mayañca sabbe; 
Dhammaṁ carāma paralokahetu, 
Tasmā hi amhaṁ daharā na miyyare. 
Dāsā ca dāsyo anujīvino ca, 
Paricārakā kammakarā ca sabbe; 
Dhammaṁ caranti paralokahetu, 
Tasmā hi amhaṁ daharā na miyyare”. 
“Dhammo have rakkhati dhammacāriṁ, 
Dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti; 
Esānisaṁso dhamme suciṇṇe, 
Na duggatiṁ gacchati dhammacārī. 
Dhammo have rakkhati dhammacāriṁ, 
Chattaṁ mahantaṁ viya vassakāle; 
Dhammena gutto mama dhammapālo, 
Aññassa aṭṭhīni sukhī kumāro”ti. 
Mahādhammapālajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Dasakanipāta 
Catudvāravagga 
10. Kukkuṭajātaka 
“Nāsmase katapāpamhi, 
nāsmase alikavādine; 
Nāsmase attatthapaññamhi, 
atisantepi nāsmase. 
Bhavanti heke purisā, 
gopipāsikajātikā; 
Ghasanti maññe mittāni, 
vācāya na ca kammunā. 
Sukkhañjalipaggahitā, 
vācāya paliguṇṭhitā; 
Manussapheggū nāsīde, 
yasmiṁ natthi kataññutā. 
Na hi aññaññacittānaṁ, 
itthīnaṁ purisāna vā; 
Nānāvikatvā saṁsaggaṁ, 
tādisampi ca nāsmase. 
Anariyakammamokkantaṁ, 
athetaṁ sabbaghātinaṁ; 
Nisitaṁva paṭicchannaṁ, 
tādisampi ca nāsmase. 
Mittarūpenidhekacce, 
sākhalyena acetasā; 
Vividhehi upāyanti, 
tādisampi ca nāsmase. 
Āmisaṁ vā dhanaṁ vāpi, 
yattha passati tādiso; 
Dubbhiṁ karoti dummedho, 
tañca hantvāna gacchati”. 
“Mittarūpena bahavo, 
channā sevanti sattavo; 
Jahe kāpurise hete, 
kukkuṭo viya senakaṁ. 
Yo ca uppatitaṁ atthaṁ, 
na khippamanubujjhati; 
Amittavasamanveti, 
pacchā ca anutappati. 
Yo ca uppatitaṁ atthaṁ, 
khippameva nibodhati; 
Muccate sattusambādhā, 
kukkuṭo viya senakā. 
Taṁ tādisaṁ kūṭamivoḍḍitaṁ vane, 
Adhammikaṁ niccavidhaṁsakārinaṁ; 
Ārā vivajjeyya naro vicakkhaṇo, 
Senaṁ yathā kukkuṭo vaṁsakānane”ti. 
Kukkuṭajātakaṁ dasamaṁ. 

Jātaka 
Dasakanipāta 
Catudvāravagga 
11. Maṭṭhakuṇḍalījātaka 
“Alaṅkato maṭṭhakuṇḍalī, 
Māladhārī haricandanussado; 
Bāhā paggayha kandasi, 
Vanamajjhe kiṁ dukkhito tuvaṁ”. 
“Sovaṇṇamayo pabhassaro, 
Uppanno rathapañjaro mama; 
Tassa cakkayugaṁ na vindāmi, 
Tena dukkhena jahāmi jīvitaṁ”. 
“Sovaṇṇamayaṁ maṇīmayaṁ, 
Lohamayaṁ atha rūpiyāmayaṁ; 
Pāvada rathaṁ karissāmi te, 
Cakkayugaṁ paṭipādayāmi taṁ”. 
“So māṇavo tassa pāvadi, 
Candasūriyā ubhayettha bhātaro; 
Sovaṇṇamayo ratho mama, 
Tena cakkayugena sobhati”. 
“Bālo kho tvaṁsi māṇava, 
Yo tvaṁ patthayase apatthiyaṁ; 
Maññāmi tuvaṁ marissasi, 
Na hi tvaṁ lacchasi candasūriye”. 
“Gamanāgamanampi dissati, 
Vaṇṇadhātu ubhayettha vīthiyo; 
Peto pana neva dissati, 
Ko nu kho kandataṁ bālyataro”. 
“Saccaṁ kho vadesi māṇava, 
Ahameva kandataṁ bālyataro; 
Candaṁ viya dārako rudaṁ, 
Petaṁ kālakatābhipatthaye. 
Ādittaṁ vata maṁ santaṁ, 
ghatasittaṁva pāvakaṁ; 
Vārinā viya osiñcaṁ, 
sabbaṁ nibbāpaye daraṁ. 
Abbahī vata me sallaṁ, 
yamāsi hadayassitaṁ; 
Yo me sokaparetassa, 
puttasokaṁ apānudi. 
Sohaṁ abbūḷhasallosmi, 
vītasoko anāvilo; 
Na socāmi na rodāmi, 
tava sutvāna māṇavā”ti. 
Maṭṭhakuṇḍalījātakaṁ ekādasamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Atthakāmavagga 
4. Makasajātaka 
“Seyyo amitto matiyā upeto, 
Na tveva mitto mativippahīno; 
Makasaṁ vadhissanti hi eḷamūgo, 
Putto pitu abbhidā uttamaṅgan”ti. 
Makasajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Dasakanipāta 
Catudvāravagga 
12. Bilārakosiyajātaka 
“Apacantāpi dicchanti, 
santo laddhāna bhojanaṁ; 
Kimeva tvaṁ pacamāno, 
yaṁ na dajjā na taṁ samaṁ. 
Maccherā ca pamādā ca, 
evaṁ dānaṁ na diyyati; 
Puññaṁ ākaṅkhamānena, 
deyyaṁ hoti vijānatā. 
Yasseva bhīto na dadāti maccharī, 
Tadevādadato bhayaṁ; 
Jighacchā ca pipāsā ca, 
Yassa bhāyati maccharī; 
Tameva bālaṁ phusati, 
Asmiṁ loke paramhi ca. 
Tasmā vineyya maccheraṁ, 
dajjā dānaṁ malābhibhū; 
Puññāni paralokasmiṁ, 
patiṭṭhā honti pāṇinaṁ”. 
“Duddadaṁ dadamānānaṁ, 
dukkaraṁ kamma kubbataṁ; 
Asanto nānukubbanti, 
sataṁ dhammo durannayo. 
Tasmā satañca asataṁ, 
nānā hoti ito gati; 
Asanto nirayaṁ yanti, 
santo saggaparāyaṇā”. 
“Appasmeke pavecchanti, 
bahuneke na dicchare; 
Appasmā dakkhiṇā dinnā, 
sahassena samaṁ mitā”. 
“Dhammaṁ care yopi samuñchakaṁ care, 
Dārañca posaṁ dadamappakasmiṁ; 
Sataṁ sahassānaṁ sahassayāginaṁ, 
Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te”. 
“Kenesa yañño vipulo mahagghato, 
Samena dinnassa na agghameti; 
Kathaṁ sataṁ sahassānaṁ sahassayāginaṁ, 
Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te”. 
“Dadanti heke visame niviṭṭhā, 
Chetvā vadhitvā atha socayitvā; 
Sā dakkhiṇā assumukhā sadaṇḍā, 
Samena dinnassa na agghameti; 
Evaṁ sataṁ sahassānaṁ sahassayāginaṁ, 
Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te”ti. 
Bilārakosiyajātakaṁ dvādasamaṁ. 

Jātaka 
Dasakanipāta 
Catudvāravagga 
13. Cakkavākajātaka 
“Vaṇṇavā abhirūposi, 
ghano sañjātarohito; 
Cakkavāka surūposi, 
vippasannamukhindriyo. 
Pāṭhīnaṁ pāvusaṁ macchaṁ, 
balajaṁ muñjarohitaṁ; 
Gaṅgāya tīre nisinno, 
evaṁ bhuñjasi bhojanaṁ”. 
“Na vāhametaṁ bhuñjāmi, 
Jaṅgalānodakāni vā; 
Aññatra sevālapaṇakā, 
Etaṁ me samma bhojanaṁ”. 
“Na vāhametaṁ saddahāmi, 
cakkavākassa bhojanaṁ; 
Ahampi samma bhuñjāmi, 
gāme loṇiyateliyaṁ. 
Manussesu kataṁ bhattaṁ, 
suciṁ maṁsūpasecanaṁ; 
Na ca me tādiso vaṇṇo, 
cakkavāka yathā tuvaṁ”. 
“Sampassaṁ attani veraṁ, 
hiṁsayaṁ mānusiṁ pajaṁ; 
Utrasto ghasasī bhīto, 
tena vaṇṇo tavediso. 
Sabbalokaviruddhosi, 
dhaṅka pāpena kammunā; 
Laddho piṇḍo na pīṇeti, 
tena vaṇṇo tavediso. 
Ahampi samma bhuñjāmi, 
ahiṁsaṁ sabbapāṇinaṁ; 
Appossukko nirāsaṅkī, 
asoko akutobhayo. 
So karassu ānubhāvaṁ, 
vītivattassu sīliyaṁ; 
Ahiṁsāya cara loke, 
piyo hohisi maṁmiva. 
Yo na hanti na ghāteti, 
na jināti na jāpaye; 
Mettaṁso sabbabhūtesu, 
veraṁ tassa na kenacī”ti. 
Cakkavākajātakaṁ terasamaṁ. 

Jātaka 
Dasakanipāta 
Catudvāravagga 
14. Bhūripaññajātaka 
“Saccaṁ kira tvaṁ api bhūripañña, 
Yā tādisī sīri dhitī matī ca; 
Na tāyatebhāvavasūpanitaṁ, 
Yo yavakaṁ bhuñjasi appasūpaṁ”. 
“Sukhaṁ dukkhena paripācayanto, 
Kālā kālaṁ vicinaṁ chandachanno; 
Atthassa dvārāni avāpuranto, 
Tenāhaṁ tussāmi yavodanena. 
Kālañca ñatvā abhijīhanāya, 
Mantehi atthaṁ paripācayitvā; 
Vijambhissaṁ sīhavijambhitāni, 
Tāyiddhiyā dakkhasi maṁ punāpi”. 
“Sukhīpi heke na karonti pāpaṁ, 
Avaṇṇasaṁsaggabhayā puneke; 
Pahū samāno vipulatthacintī, 
Kiṅkāraṇā me na karosi dukkhaṁ”. 
“Na paṇḍitā attasukhassa hetu, 
Pāpāni kammāni samācaranti; 
Dukkhena phuṭṭhā khalitāpi santā, 
Chandā ca dosā na jahanti dhammaṁ”. 
“Yena kenaci vaṇṇena, 
mudunā dāruṇena vā; 
Uddhare dīnamattānaṁ, 
pacchā dhammaṁ samācare”. 
“Yassa rukkhassa chāyāya, 
nisīdeyya sayeyya vā; 
Na tassa sākhaṁ bhañjeyya, 
mittadubbho hi pāpako. 
Yassāpi dhammaṁ puriso vijaññā, 
Ye cassa kaṅkhaṁ vinayanti santo; 
Taṁ hissa dīpañca parāyanañca, 
Na tena mettiṁ jarayetha pañño”. 
“Alaso gihī kāmabhogī na sādhu, 
Asaññato pabbajito na sādhu; 
Rājā na sādhu anisammakārī, 
Yo paṇḍito kodhano taṁ na sādhu. 
Nisamma khattiyo kayirā, 
nānisamma disampati; 
Nisammakārino rāja, 
yaso kitti ca vaḍḍhatī”ti. 
Bhūripaññajātakaṁ cuddasamaṁ. 

Jātaka 
Dasakanipāta 
Catudvāravagga 
15. Mahāmaṅgalajātaka 
“Kiṁsu naro jappamadhiccakāle, 
Kaṁ vā vijjaṁ katamaṁ vā sutānaṁ; 
So macco asmiñca paramhi loke, 
Kathaṁ karo sotthānena gutto”. 
“Yassa devā pitaro ca sabbe, 
Sarīsapā sabbabhūtāni cāpi; 
Mettāya niccaṁ apacitāni honti, 
Bhūtesu ve sotthānaṁ tadāhu”. 
“Yo sabbalokassa nivātavutti, 
Itthīpumānaṁ sahadārakānaṁ; 
Khantā duruttānamappaṭikūlavādī, 
Adhivāsanaṁ sotthānaṁ tadāhu. 
Yo nāvajānāti sahāyamitte, 
Sippena kulyāhi dhanena jaccā; 
Rucipañño atthakāle matīmā, 
Sahāyesu ve sotthānaṁ tadāhu. 
Mittāni ve yassa bhavanti santo, 
Saṁvissatthā avisaṁvādakassa; 
Na mittadubbhī saṁvibhāgī dhanena, 
Mittesu ve sotthānaṁ tadāhu. 
Yassa bhariyā tulyavayā samaggā, 
Anubbatā dhammakāmā pajātā; 
Koliniyā sīlavatī patibbatā, 
Dāresu ve sotthānaṁ tadāhu. 
Yassa rājā bhūtapati yasassī, 
Jānāti soceyyaṁ parakkamañca; 
Advejjhatā suhadayaṁ mamanti, 
Rājūsu ve sotthānaṁ tadāhu. 
Annañca pānañca dadāti saddho, 
Mālañca gandhañca vilepanañca; 
Pasannacitto anumodamāno, 
Saggesu ve sotthānaṁ tadāhu. 
Yamariyadhammena punanti vuddhā, 
Ārādhitā samacariyāya santo; 
Bahussutā isayo sīlavanto, 
Arahantamajjhe sotthānaṁ tadāhu. 
Etāni kho sotthānāni loke, 
Viññuppasatthāni sukhudrayāni; 
Tānīdha sevetha naro sapañño, 
Na hi maṅgale kiñcanamatthi saccan”ti. 
Mahāmaṅgalajātakaṁ pannarasamaṁ. 

Jātaka 
Dasakanipāta 
Catudvāravagga 
16. Ghaṭapaṇḍitajātaka 
“Uṭṭhehi kaṇha kiṁ sesi, 
Ko attho supanena te; 
Yopi tuyhaṁ sako bhātā, 
Hadayaṁ cakkhu ca dakkhiṇaṁ; 
Tassa vātā balīyanti, 
Ghaṭo jappati kesava”. 
“Tassa taṁ vacanaṁ sutvā, 
rohiṇeyyassa kesavo; 
Taramānarūpo vuṭṭhāsi, 
bhātusokena aṭṭito”. 
“Kiṁ nu ummattarūpova, 
kevalaṁ dvārakaṁ imaṁ; 
Saso sasoti lapasi, 
ko nu te sasamāhari”. 
“Sovaṇṇamayaṁ maṇīmayaṁ, 
Lohamayaṁ atha rūpiyāmayaṁ; 
Saṅkhasilāpavāḷamayaṁ, 
Kārayissāmi te sasaṁ”. 
“Santi aññepi sasakā, 
araññe vanagocarā; 
Tepi te ānayissāmi, 
kīdisaṁ sasamicchasi”. 
“Na cāhamete icchāmi, 
ye sasā pathavissitā; 
Candato sasamicchāmi, 
taṁ me ohara kesava”. 
“So nūna madhuraṁ ñāti, 
jīvitaṁ vijahissasi; 
Apatthiyaṁ yo patthayasi, 
candato sasamicchasi”. 
“Evañce kaṇha jānāsi, 
yadaññamanusāsasi; 
Kasmā pure mataṁ puttaṁ, 
ajjāpi manusocasi”. 
“Yaṁ na labbhā manussena, 
amanussena vā puna; 
Jāto me mā marī putto, 
kuto labbhā alabbhiyaṁ. 
Na mantā mūlabhesajjā, 
osadhehi dhanena vā; 
Sakkā ānayituṁ kaṇha, 
yaṁ petamanusocasi”. 
“Yassa etādisā assu, 
amaccā purisapaṇḍitā; 
Yathā nijjhāpaye ajja, 
ghaṭo purisapaṇḍito. 
Ādittaṁ vata maṁ santaṁ, 
ghatasittaṁva pāvakaṁ; 
Vārinā viya osiñcaṁ, 
sabbaṁ nibbāpaye daraṁ. 
Abbahī vata me sallaṁ, 
yamāsi hadayassitaṁ; 
Yo me sokaparetassa, 
puttasokaṁ apānudi. 
Sohaṁ abbūḷhasallosmi, 
vītasoko anāvilo; 
Na socāmi na rodāmi, 
tava sutvāna māṇava”. 
“Evaṁ karonti sappaññā, 
Ye honti anukampakā; 
Nivattayanti sokamhā, 
Ghaṭo jeṭṭhaṁva bhātaran”ti. 
Ghaṭapaṇḍitajātakaṁ soḷasamaṁ. 
Dasakanipātaṁ niṭṭhitaṁ. 
Tassuddānaṁ 
Daḷha kaṇha dhanañjaya saṅkhavaro, 
Raja sattaha kassa ca takkalinā; 
Dhammaṁ kukkuṭa kuṇḍali bhojanadā, 
Cakkavāka subhūrisa sotthi ghaṭoti. 

Jātaka 
Ekādasakanipāta 
Mātuposakavagga 
1. Mātuposakajātaka 
“Tassa nāgassa vippavāsena, 
Virūḷhā sallakī ca kuṭajā ca; 
Kuruvindakaravīrā bhisasāmā ca, 
Nivāte pupphitā ca kaṇikārā. 
Kocideva suvaṇṇakāyurā, 
Nāgarājaṁ bharanti piṇḍena; 
Yattha rājā rājakumāro vā, 
Kavacamabhihessati achambhito”. 
“Gaṇhāhi nāga kabaḷaṁ, 
mā nāga kisa