Bổn Sanh (Jātaka)

i pathavī tassa, 
na sukhaṁ āvahissatī”ti. 
Ghaṭajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Maṇikuṇḍalavagga 
6. Koraṇḍiyajātaka 
“Eko araññe girikandarāyaṁ, 
Paggayha paggayha silaṁ pavecchasi; 
Punappunaṁ santaramānarūpo, 
Koraṇḍiya ko nu tava yidhattho”. 
“Ahañhimaṁ sāgara sevitantaṁ, 
Samaṁ karissāmi yathāpi pāṇi; 
Vikiriya sānūni ca pabbatāni ca, 
Tasmā silaṁ dariyā pakkhipāmi”. 
“Nayimaṁ mahiṁ arahati pāṇikappaṁ, 
Samaṁ manusso karaṇāya meko; 
Maññāmimaññeva dariṁ jigīsaṁ, 
Koraṇḍiya hāhasi jīvalokaṁ”. 
“Sace ahaṁ bhūtadharaṁ na sakkā, 
Samaṁ manusso karaṇāya meko; 
Evameva tvaṁ brahme ime manusse, 
Nānādiṭṭhike nānayissasi te”. 
“Saṅkhittarūpena bhavaṁ mamatthaṁ, 
Akkhāsi koraṇḍiya evametaṁ; 
Yathā na sakkā pathavī samāyaṁ, 
Kattuṁ manussena tathā manussā”ti. 
Koraṇḍiyajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Maṇikuṇḍalavagga 
7. Laṭukikajātaka 
“Vandāmi taṁ kuñjara saṭṭhihāyanaṁ, 
Āraññakaṁ yūthapatiṁ yasassiṁ; 
Pakkhehi taṁ pañjalikaṁ karomi, 
Mā me vadhī puttake dubbalāya”. 
“Vandāmi taṁ kuñjara ekacāriṁ, 
Āraññakaṁ pabbatasānugocaraṁ; 
Pakkhehi taṁ pañjalikaṁ karomi, 
Mā me vadhī puttake dubbalāya”. 
“Vadhissāmi te laṭukike puttakāni, 
Kiṁ me tuvaṁ kāhasi dubbalāsi; 
Sataṁ sahassānipi tādisīnaṁ, 
Vāmena pādena papothayeyyaṁ”. 
“Na heva sabbattha balena kiccaṁ, 
Balañhi bālassa vadhāya hoti; 
Karissāmi te nāgarājā anatthaṁ, 
Yo me vadhī puttake dubbalāya”. 
“Kākañca passa laṭukikaṁ, 
Maṇḍūkaṁ nīlamakkhikaṁ; 
Ete nāgaṁ aghātesuṁ, 
Passa verassa verinaṁ; 
Tasmā hi veraṁ na kayirātha, 
Appiyenapi kenacī”ti. 
Laṭukikajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Maṇikuṇḍalavagga 
8. Cūḷadhammapālajātaka 
“Ahameva dūsiyā bhūnahatā, 
Rañño mahāpatāpassa; 
Etaṁ muñcatu dhammapālaṁ, 
Hatthe me deva chedehi. 
Ahameva dūsiyā bhūnahatā, 
Rañño mahāpatāpassa; 
Etaṁ muñcatu dhammapālaṁ, 
Pāde me deva chedehi. 
Ahameva dūsiyā bhūnahatā, 
Rañño mahāpatāpassa; 
Etaṁ muñcatu dhammapālaṁ, 
Sīsaṁ me deva chedehi. 
Na hi nūnimassa rañño, 
Mittāmaccā ca vijjare suhadā; 
Ye na vadanti rājānaṁ, 
Mā ghātayi orasaṁ puttaṁ. 
Na hi nūnimassa rañño, 
Ñātī mittā ca vijjare suhadā; 
Ye na vadanti rājānaṁ, 
Mā ghātayi atrajaṁ puttaṁ. 
Candanasārānulittā, 
Bāhā chijjanti dhammapālassa; 
Dāyādassa pathabyā, 
Pāṇā me deva rujjhantī”ti. 
Cūḷadhammapālajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Maṇikuṇḍalavagga 
9. Suvaṇṇamigajātaka 
“Vikkama re haripāda, 
vikkama re mahāmiga; 
Chinda vārattikaṁ pāsaṁ, 
nāhaṁ ekā vane rame”. 
“Vikkamāmi na pāremi, 
bhūmiṁ sumbhāmi vegasā; 
Daḷho vārattiko pāso, 
pādaṁ me parikantati”. 
“Attharassu palāsāni, 
asiṁ nibbāha luddaka; 
Paṭhamaṁ maṁ vadhitvāna, 
hana pacchā mahāmigaṁ”. 
“Na me sutaṁ vā diṭṭhaṁ vā, 
Bhāsantiṁ mānusiṁ migiṁ; 
Tvañca bhadde sukhī hohi, 
Eso cāpi mahāmigo”. 
“Evaṁ luddaka nandassu, 
saha sabbehi ñātibhi; 
Yathāhamajja nandāmi, 
muttaṁ disvā mahāmigan”ti. 
Suvaṇṇamigajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Kulāvakavagga 
5. Vaṭṭakajātaka 
“Santi pakkhā apatanā, 
santi pādā avañcanā; 
Mātāpitā ca nikkhantā, 
jātaveda paṭikkamā”ti. 
Vaṭṭakajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Maṇikuṇḍalavagga 
10. Suyonandījātaka 
“Vāti gandho timirānaṁ, 
kusamuddo ca ghosavā; 
Dūre ito suyonandī, 
tamba kāmā tudanti maṁ”. 
“Kathaṁ samuddamatari, 
Kathaṁ addakkhi sedumaṁ; 
Kathaṁ tassā ca tuyhañca, 
Ahu saggasamāgamo”. 
“Kurukacchā payātānaṁ, 
vāṇijānaṁ dhanesinaṁ; 
Makarehi abhidā nāvā, 
phalakenāhamaplaviṁ. 
Sā maṁ saṇhena mudunā, 
niccaṁ candanagandhinī; 
Aṅgena uddharī bhaddā, 
mātā puttaṁva orasaṁ. 
Sā maṁ annena pānena, 
vatthena sayanena ca; 
Attanāpi ca mandakkhī, 
evaṁ tamba vijānahī”ti. 
Suyonandījātakaṁ dasamaṁ. 
Maṇikuṇḍalavaggo paṭhamo. 
Tassuddānaṁ 
Atha jinavaro haritaṁ tiṇako, 
Atha bhinnaplavo uragova ghaṭo; 
Dariyā puna kuñjara bhūnahatā, 
Migamuttamasaggavarena dasāti. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Vaṇṇārohavagga 
1. Vaṇṇārohajātaka 
“Vaṇṇārohena jātiyā, 
balanikkamanena ca; 
Subāhu na mayā seyyo, 
sudāṭha iti bhāsasi”. 
“Vaṇṇārohena jātiyā, 
balanikkamanena ca; 
Sudāṭho na mayā seyyo, 
subāhu iti bhāsasi. 
Evañce maṁ viharantaṁ, 
subāhu samma dubbhasi; 
Na dānāhaṁ tayā saddhiṁ, 
saṁvāsamabhirocaye. 
Yo paresaṁ vacanāni, 
saddaheyya yathātathaṁ; 
Khippaṁ bhijjetha mittasmiṁ, 
verañca pasave bahuṁ. 
Na so mitto yo sadā appamatto, 
Bhedāsaṅkī randhamevānupassī; 
Yasmiñca setī urasīva putto, 
Sa ve mitto yo abhejjo parehī”ti. 
Vaṇṇārohajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Vaṇṇārohavagga 
2. Sīlavīmaṁsajātaka 
“Sīlaṁ seyyo sutaṁ seyyo, 
iti me saṁsayo ahu; 
Sīlameva sutā seyyo, 
iti me natthi saṁsayo. 
Moghā jāti ca vaṇṇo ca, 
sīlameva kiruttamaṁ; 
Sīlena anupetassa, 
sutenattho na vijjati. 
Khattiyo ca adhammaṭṭho, 
vesso cādhammanissito; 
Te pariccajjubho loke, 
upapajjanti duggatiṁ. 
Khattiyā brāhmaṇā vessā, 
suddā caṇḍālapukkusā; 
Idha dhammaṁ caritvāna, 
bhavanti tidive samā. 
Na vedā samparāyāya, 
Na jāti nāpi bandhavā; 
Sakañca sīlaṁ saṁsuddhaṁ, 
Samparāyāya sukhāya cā”ti. 
Sīlavīmaṁsajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Vaṇṇārohavagga 
3. Hirijātaka 
“Hiriṁ tarantaṁ vijigucchamānaṁ, 
Tavāhamasmī iti bhāsamānaṁ; 
Seyyāni kammāni anādiyantaṁ, 
Neso mamanti iti naṁ vijaññā. 
Yañhi kayirā tañhi vade, 
yaṁ na kayirā na taṁ vade; 
Akarontaṁ bhāsamānaṁ, 
parijānanti paṇḍitā. 
Na so mitto yo sadā appamatto, 
Bhedāsaṅkī randhamevānupassī; 
Yasmiñca setī urasīva putto, 
Sa ve mitto yo abhejjo parehi. 
Pāmojjakaraṇaṁ ṭhānaṁ, 
pasaṁsāvahanaṁ sukhaṁ; 
Phalānisaṁso bhāveti, 
vahanto porisaṁ dhuraṁ. 
Pavivekarasaṁ pitvā, 
rasaṁ upasamassa ca; 
Niddaro hoti nippāpo, 
dhammappītirasaṁ pivan”ti. 
Hirijātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Vaṇṇārohavagga 
4. Khajjopanakajātaka 
“Ko nu santamhi pajjote, 
aggipariyesanaṁ caraṁ; 
Addakkhi ratti khajjotaṁ, 
jātavedaṁ amaññatha. 
Svassa gomayacuṇṇāni, 
abhimatthaṁ tiṇāni ca; 
Viparītāya saññāya, 
nāsakkhi pajjaletave. 
Evampi anupāyena, 
atthaṁ na labhate migo; 
Visāṇato gavaṁ dohaṁ, 
yattha khīraṁ na vindati. 
Vividhehi upāyehi, 
atthaṁ papponti māṇavā; 
Niggahena amittānaṁ, 
mittānaṁ paggahena ca. 
Senāmokkhapalābhena, 
vallabhānaṁ nayena ca; 
Jagatiṁ jagatipālā, 
āvasanti vasundharan”ti. 
Khajjopanakajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Vaṇṇārohavagga 
5. Ahituṇḍikajātaka 
“Dhuttomhi samma sumukha, 
jūte akkhaparājito; 
Harehi ambapakkāni, 
vīriyaṁ te bhakkhayāmase”. 
“Alikaṁ vata maṁ samma, 
abhūtena pasaṁsasi; 
Ko te suto vā diṭṭho vā, 
sumukho nāma makkaṭo. 
Ajjāpi me taṁ manasi, 
yaṁ maṁ tvaṁ ahituṇḍika; 
Dhaññāpaṇaṁ pavisitvā, 
matto chātaṁ hanāsi maṁ. 
Tāhaṁ saraṁ dukkhaseyyaṁ, 
api rajjampi kāraye; 
Nevāhaṁ yācito dajjaṁ, 
tathā hi bhayatajjito. 
Yañca jaññā kule jātaṁ, 
Gabbhe tittaṁ amacchariṁ; 
Tena sakhiñca mittañca, 
Dhīro sandhātumarahatī”ti. 
Ahituṇḍikajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Vaṇṇārohavagga 
6. Gumbiyajātaka 
“Madhuvaṇṇaṁ madhurasaṁ, 
madhugandhaṁ visaṁ ahu; 
Gumbiyo ghāsamesāno, 
araññe odahī visaṁ. 
Madhu iti maññamānā, 
ye taṁ visamakhādisuṁ; 
Tesaṁ taṁ kaṭukaṁ āsi, 
maraṇaṁ tenupāgamuṁ. 
Ye ca kho paṭisaṅkhāya, 
visaṁ taṁ parivajjayuṁ; 
Te āturesu sukhitā, 
ḍayhamānesu nibbutā. 
Evameva manussesu, 
visaṁ kāmā samohitā; 
Āmisaṁ bandhanañcetaṁ, 
maccuveso guhāsayo. 
Evameva ime kāme, 
āturā paricārike; 
Ye sadā parivajjenti, 
saṅgaṁ loke upaccagun”ti. 
Gumbiyajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Vaṇṇārohavagga 
7. Sāḷiyajātaka 
“Yvāyaṁ sāḷiyachāpoti, 
kaṇhasappaṁ agāhayi; 
Tena sappenayaṁ daṭṭho, 
hato pāpānusāsako. 
Ahantāra mahantāraṁ, 
yo naro hantumicchati; 
Evaṁ so nihato seti, 
yathāyaṁ puriso hato. 
Ahantāra maghātentaṁ, 
yo naro hantumicchati; 
Evaṁ so nihato seti, 
yathāyaṁ puriso hato. 
Yathā paṁsumuṭṭhiṁ puriso, 
paṭivātaṁ paṭikkhipe; 
Tameva so rajo hanti, 
tathāyaṁ puriso hato. 
Yo appaduṭṭhassa narassa dussati, 
Suddhassa posassa anaṅgaṇassa; 
Tameva bālaṁ pacceti pāpaṁ, 
Sukhumo rajo paṭivātaṁva khitto”ti. 
Sāḷiyajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Vaṇṇārohavagga 
8. Tacasārajātaka 
“Amittahatthatthagatā, 
tacasārasamappitā; 
Pasannamukhavaṇṇāttha, 
kasmā tumhe na socatha”. 
“Na socanāya paridevanāya, 
Atthova labbho api appakopi; 
Socantamenaṁ dukhitaṁ viditvā, 
Paccatthikā attamanā bhavanti. 
Yato ca kho paṇḍito āpadāsu, 
Na vedhatī atthavinicchayaññū; 
Paccatthikāssa dukhitā bhavanti, 
Disvā mukhaṁ avikāraṁ purāṇaṁ. 
Jappena mantena subhāsitena, 
Anuppadānena paveṇiyā vā; 
Yathā yathā yattha labhetha atthaṁ, 
Tathā tathā tattha parakkameyya. 
Yato ca jāneyya alabbhaneyyo, 
Mayā va aññena vā esa attho; 
Asocamāno adhivāsayeyya, 
Kammaṁ daḷhaṁ kinti karomi dānī”ti. 
Tacasārajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Vaṇṇārohavagga 
9. Mittavindakajātaka 
“Kyāhaṁ devānamakaraṁ, 
kiṁ pāpaṁ pakataṁ mayā; 
Yaṁ me sirasmiṁ ohacca, 
cakkaṁ bhamati matthake”. 
“Atikkamma ramaṇakaṁ, 
sadāmattañca dūbhakaṁ; 
Brahmattarañca pāsādaṁ, 
kenatthena idhāgato”. 
“Ito bahutarā bhogā, 
atra maññe bhavissare; 
Iti etāya saññāya, 
passa maṁ byasanaṁ gataṁ”. 
“Catubbhi aṭṭhajjhagamā, 
aṭṭhāhipi ca soḷasa; 
Soḷasāhi ca bāttiṁsa, 
atricchaṁ cakkamāsado; 
Icchāhatassa posassa, 
cakkaṁ bhamati matthake. 
Uparivisālā duppūrā, 
icchā visaṭagāminī; 
Ye ca taṁ anugijjhanti, 
te honti cakkadhārino”ti. 
Mittavindakajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Kulāvakavagga 
6. Sakuṇajātaka 
“Yaṁ nissitā jagatiruhaṁ vihaṅgamā, 
Svāyaṁ aggiṁ pamuñcati; 
Disā bhajatha vakkaṅgā, 
Jātaṁ saraṇato bhayan”ti. 
Sakuṇajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Vaṇṇārohavagga 
10. Palāsajātaka 
“Haṁso palāsamavaca, 
nigrodho samma jāyati; 
Aṅkasmiṁ te nisinnova, 
so te mammāni checchati”. 
“Vaḍḍhatāmeva nigrodho, 
patiṭṭhassa bhavāmahaṁ; 
Yathā pitā ca mātā ca, 
evaṁ me so bhavissati”. 
“Yaṁ tvaṁ aṅkasmiṁ vaḍḍhesi, 
khīrarukkhaṁ bhayānakaṁ; 
Āmanta kho taṁ gacchāma, 
vuḍḍhi massa na ruccati”. 
“Idāni kho maṁ bhāyeti, 
mahānerunidassanaṁ; 
Haṁsassa anabhiññāya, 
mahā me bhayamāgataṁ”. 
“Na tassa vuḍḍhi kusalappasatthā, 
Yo vaḍḍhamāno ghasate patiṭṭhaṁ; 
Tassūparodhaṁ parisaṅkamāno, 
Patārayī mūlavadhāya dhīro”ti. 
Palāsajātakaṁ dasamaṁ. 
Vaṇṇārohavaggo dutiyo. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Aḍḍhavagga 
1. Dīghītikosalajātaka 
“Evaṁbhūtassa te rāja, 
āgatassa vase mama; 
Atthi nu koci pariyāyo, 
yo taṁ dukkhā pamocaye”. 
“Evaṁbhūtassa me tāta, 
āgatassa vase tava; 
Natthi no koci pariyāyo, 
yo maṁ dukkhā pamocaye”. 
“Nāññaṁ sucaritaṁ rāja, 
nāññaṁ rāja subhāsitaṁ; 
Tāyate maraṇakāle, 
evamevitaraṁ dhanaṁ. 
Akkocchi maṁ avadhi maṁ, 
ajini maṁ ahāsi me; 
Ye ca taṁ upanayhanti, 
veraṁ tesaṁ na sammati. 
Akkocchi maṁ avadhi maṁ, 
ajini maṁ ahāsi me; 
Ye ca taṁ nupanayhanti, 
veraṁ tesūpasammati. 
Na hi verena verāni, 
sammantīdha kudācanaṁ; 
Averena ca sammanti, 
esa dhammo sanantano”ti. 
Dīghītikosalajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Aḍḍhavagga 
2. Migapotakajātaka 
“Agārā paccupetassa, 
anagārassa te sato; 
Samaṇassa na taṁ sādhu, 
yaṁ petamanusocasi”. 
“Saṁvāsena have sakka, 
manussassa migassa vā; 
Hadaye jāyate pemaṁ, 
na taṁ sakkā asocituṁ”. 
“Mataṁ marissaṁ rodanti, 
ye rudanti lapanti ca; 
Tasmā tvaṁ isi mā rodi, 
roditaṁ moghamāhu santo. 
Roditena have brahme, 
mato peto samuṭṭhahe; 
Sabbe saṅgamma rodāma, 
aññamaññassa ñātake”. 
“Ādittaṁ vata maṁ santaṁ, 
ghatasittaṁva pāvakaṁ; 
Vārinā viya osiñcaṁ, 
sabbaṁ nibbāpaye daraṁ. 
Abbahi vata me sallaṁ, 
yamāsi hadayassitaṁ; 
Yo me sokaparetassa, 
puttasokaṁ apānudi. 
Sohaṁ abbūḷhasallosmi, 
vītasoko anāvilo; 
Na socāmi na rodāmi, 
tava sutvāna vāsavā”ti. 
Migapotakajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Aḍḍhavagga 
3. Mūsikajātaka 
“Kuhiṁ gatā kattha gatā, 
iti lālappatī jano; 
Ahameveko jānāmi, 
udapāne mūsikā hatā. 
Yañcetaṁ iti cīti ca, 
gadrabhova nivattasi; 
Udapāne mūsikaṁ hantvā, 
yavaṁ bhakkhetumicchasi. 
Daharo cāsi dummedha, 
paṭhamuppattiko susu; 
Dīghañcetaṁ samāsajja, 
na te dassāmi jīvitaṁ. 
Nāntalikkhabhavanena, 
nāṅgaputtapinena vā; 
Puttena hi patthayito, 
silokehi pamocito. 
Sabbaṁ sutamadhīyetha, 
hīnamukkaṭṭhamajjhimaṁ; 
Sabbassa atthaṁ jāneyya, 
na ca sabbaṁ payojaye; 
Hoti tādisako kālo, 
yattha atthāvahaṁ sutan”ti. 
Mūsikajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Aḍḍhavagga 
4. Cūḷadhanuggahajātaka 
“Sabbaṁ bhaṇḍaṁ samādāya, 
pāraṁ tiṇṇosi brāhmaṇa; 
Paccāgaccha lahuṁ khippaṁ, 
mampi tārehi dānito”. 
“Asanthutaṁ maṁ cirasanthutena, 
Nimīni bhotī addhuvaṁ dhuvena; 
Mayāpi bhotī nimineyya aññaṁ, 
Ito ahaṁ dūrataraṁ gamissaṁ”. 
“Kāyaṁ eḷagalāgumbe, 
karoti ahuhāsiyaṁ; 
Nayīdha naccagītaṁ vā, 
tāḷaṁ vā susamāhitaṁ; 
Anamhikāle susoṇi, 
kiṁ nu jagghasi sobhane”. 
“Siṅgāla bāla dummedha, 
appapaññosi jambuka; 
Jīno macchañca pesiñca, 
kapaṇo viya jhāyasi”. 
“Sudassaṁ vajjamaññesaṁ, 
attano pana duddasaṁ; 
Jīnā patiñca jārañca, 
maññe tvaññeva jhāyasi”. 
“Evametaṁ migarāja, 
yathā bhāsasi jambuka; 
Sā nūnāhaṁ ito gantvā, 
bhattu hessaṁ vasānugā”. 
“Yo hare mattikaṁ thālaṁ, 
kaṁsathālampi so hare; 
Katañceva tayā pāpaṁ, 
punapevaṁ karissasī”ti. 
Cūḷadhanuggahajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Aḍḍhavagga 
5. Kapotajātaka 
“Idāni khomhi sukhito arogo, 
Nikkaṇṭako nippatito kapoto; 
Kāhāmi dānī hadayassa tuṭṭhiṁ, 
Tathāhimaṁ maṁsasākaṁ baleti”. 
“Kāyaṁ balākā sikhinī, 
corī laṅghipitāmahā; 
Oraṁ balāke āgaccha, 
caṇḍo me vāyaso sakhā”. 
“Alañhi te jagghitāye, 
Mamaṁ disvāna edisaṁ; 
Vilūnaṁ sūdaputtena, 
Piṭṭhamaṇḍena makkhitaṁ”. 
“Sunhāto suvilittosi, 
annapānena tappito; 
Kaṇṭhe ca te veḷuriyo, 
agamā nu kajaṅgalaṁ”. 
“Mā te mitto amitto vā, 
agamāsi kajaṅgalaṁ; 
Piñchāni tattha lāyitvā, 
kaṇṭhe bandhanti vaṭṭanaṁ”. 
“Punapāpajjasī samma, 
Sīlañhi tava tādisaṁ; 
Na hi mānusakā bhogā, 
Subhuñjā honti pakkhinā”ti. 
Kapotajātakaṁ pañcamaṁ. 
Aḍḍhavaggo tatiyo. 
Tassuddānaṁ 
Atha vaṇṇa sasīla hiri labhate, 
Sumukhā visa sāḷiyamittavaro; 
Atha cakka palāsa sarāja sato, 
Yava bāla kapotaka pannarasāti. 
Atha vagguddānaṁ 
Jīnañca vaṇṇaṁ asamaṁvaguppari, 
Sudesitā jātakanti santi vīsati; 
Mahesino brahmacarittamuttam- 
avoca gāthā atthavatī subyañjanāti. 
Pañcakanipātaṁ niṭṭhitaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Avāriyavagga 
1. Avāriyajātaka 
“Māsu kujjha bhūmipati, 
māsu kujjha rathesabha; 
Kuddhaṁ appaṭikujjhanto, 
rājā raṭṭhassa pūjito. 
Gāme vā yadi vāraññe, 
ninne vā yadi vā thale; 
Sabbattha anusāsāmi, 
māsu kujjha rathesabha”. 
“Avāriyapitā nāma, 
ahu gaṅgāya nāviko; 
Pubbe janaṁ tāretvāna, 
pacchā yācati vetanaṁ; 
Tenassa bhaṇḍanaṁ hoti, 
na ca bhogehi vaḍḍhati”. 
“Atiṇṇaṁyeva yācassu, 
apāraṁ tāta nāvika; 
Añño hi tiṇṇassa mano, 
añño hoti pāresino. 
Gāme vā yadi vāraññe, 
ninne vā yadi vā thale; 
Sabbattha anusāsāmi, 
māsu kujjhittha nāvika”. 
“Yāyevānusāsaniyā, 
rājā gāmavaraṁ adā; 
Tāyevānusāsaniyā, 
nāviko paharī mukhaṁ. 
Bhattaṁ bhinnaṁ hatā bhariyā, 
Gabbho ca patito chamā; 
Migova jātarūpena, 
Na tenatthaṁ abandhi sū”ti. 
Avāriyajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Avāriyavagga 
2. Setaketujātaka 
“Mā tāta kujjhi na hi sādhu kodho, 
Bahumpi te adiṭṭhamassutañca; 
Mātā pitā disatā setaketu, 
Ācariyamāhu disataṁ pasatthā. 
Agārino annadapānavatthadā, 
Avhāyikā tampi disaṁ vadanti; 
Esā disā paramā setaketu, 
Yaṁ patvā dukkhī sukhino bhavanti”. 
“Kharājinā jaṭilā paṅkadantā, 
Dummakkharūpā yeme jappanti mante; 
Kacci nu te mānusake payoge, 
Idaṁ vidū parimuttā apāyā”. 
“Pāpāni kammāni katvāna rāja, 
Bahussuto ce na careyya dhammaṁ; 
Sahassavedopi na taṁ paṭicca, 
Dukkhā pamucce caraṇaṁ apatvā”. 
“Sahassavedopi na taṁ paṭicca, 
Dukkhā pamucce caraṇaṁ apatvā; 
Maññāmi vedā aphalā bhavanti, 
Sasaṁyamaṁ caraṇameva saccaṁ”. 
“Na heva vedā aphalā bhavanti, 
Sasaṁyamaṁ caraṇameva saccaṁ; 
Kittiñhi pappoti adhicca vede, 
Santiṁ puṇeti caraṇena danto”ti. 
Setaketujātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Avāriyavagga 
3. Darīmukhajātaka 
“Paṅko ca kāmā palipo ca kāmā, 
Bhayañca metaṁ timūlaṁ pavuttaṁ; 
Rajo ca dhūmo ca mayā pakāsitā, 
Hitvā tuvaṁ pabbaja brahmadatta”. 
“Gadhito ca ratto ca adhimucchito ca, 
Kāmesvahaṁ brāhmaṇa bhiṁsarūpaṁ; 
Taṁ nussahe jīvikattho pahātuṁ, 
Kāhāmi puññāni anappakāni”. 
“Yo atthakāmassa hitānukampino, 
Ovajjamāno na karoti sāsanaṁ; 
Idameva seyyo iti maññamāno, 
Punappunaṁ gabbhamupeti mando. 
So ghorarūpaṁ nirayaṁ upeti, 
Subhāsubhaṁ muttakarīsapūraṁ; 
Sattā sakāye na jahanti giddhā, 
Ye honti kāmesu avītarāgā”. 
“Mīḷhena littā ruhirena makkhitā, 
Semhena littā upanikkhamanti; 
Yaṁ yañhi kāyena phusanti tāvade, 
Sabbaṁ asātaṁ dukhameva kevalaṁ. 
Disvā vadāmi na hi aññato savaṁ, 
Pubbenivāsaṁ bahukaṁ sarāmi; 
Citrāhi gāthāhi subhāsitāhi, 
Darīmukho nijjhāpayi sumedhan”ti. 
Darīmukhajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Avāriyavagga 
4. Nerujātaka 
“Kākolā kākasaṅghā ca, 
mayañca patataṁ varā; 
Sabbeva sadisā homa, 
imaṁ āgamma pabbataṁ. 
Idha sīhā ca byagghā ca, 
siṅgālā ca migādhamā; 
Sabbeva sadisā honti, 
ayaṁ ko nāma pabbato”. 
“Imaṁ nerūti jānanti, 
manussā pabbatuttamaṁ; 
Idha vaṇṇena sampannā, 
vasanti sabbapāṇino”. 
“Amānanā yattha siyā, 
santānaṁ vā vimānanā; 
Hīnasammānanā vāpi, 
na tattha vasatiṁ vase. 
Yatthālaso ca dakkho ca, 
sūro bhīru ca pūjiyā; 
Na tattha santo vasanti, 
avisesakare nare. 
Nāyaṁ neru vibhajati, 
hīnaukkaṭṭhamajjhime; 
Avisesakaro neru, 
handa neruṁ jahāmase”ti. 
Nerujātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Kulāvakavagga 
7. Tittirajātaka 
“Ye vuḍḍhamapacāyanti, 
narā dhammassa kovidā; 
Diṭṭheva dhamme pāsaṁsā, 
samparāye ca suggatī”ti. 
Tittirajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Avāriyavagga 
5. Āsaṅkajātaka 
“Āsāvatī nāma latā, 
jātā cittalatāvane; 
Tassā vassasahassena, 
ekaṁ nibbattate phalaṁ. 
Taṁ devā payirupāsanti, 
tāva dūraphalaṁ satiṁ; 
Āsīseva tuvaṁ rāja, 
āsā phalavatī sukhā. 
Āsīsateva so pakkhī, 
āsīsateva so dijo; 
Tassa cāsā samijjhati, 
tāva dūragatā satī; 
Āsīseva tuvaṁ rāja, 
āsā phalavatī sukhā”. 
“Sampesi kho maṁ vācāya, 
na ca sampesi kammunā; 
Mālā sereyyakasseva, 
vaṇṇavantā agandhikā. 
Aphalaṁ madhuraṁ vācaṁ, 
yo mittesu pakubbati; 
Adadaṁ avissajaṁ bhogaṁ, 
sandhi tenassa jīrati. 
Yañhi kayirā tañhi vade, 
yaṁ na kayirā na taṁ vade; 
Akarontaṁ bhāsamānaṁ, 
parijānanti paṇḍitā. 
Balañca vata me khīṇaṁ, 
pātheyyañca na vijjati; 
Saṅke pāṇūparodhāya, 
handa dāni vajāmahaṁ”. 
“Etadeva hi me nāmaṁ, 
Yaṁ nāmasmi rathesabha; 
Āgamehi mahārāja, 
Pitaraṁ āmantayāmahan”ti. 
Āsaṅkajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Avāriyavagga 
6. Migālopajātaka 
“Na me rucci migālopa, 
yassa te tādisī gatī; 
Atuccaṁ tāta patasi, 
abhūmiṁ tāta sevasi. 
Catukkaṇṇaṁva kedāraṁ, 
yadā te pathavī siyā; 
Tato tāta nivattassu, 
māssu etto paraṁ gami”. 
“Santi aññepi sakuṇā, 
pattayānā vihaṅgamā; 
Akkhittā vātavegena, 
naṭṭhā te sassatīsamā. 
Akatvā apanandassa, 
pitu vuddhassa sāsanaṁ; 
Kālavāte atikkamma, 
verambhānaṁ vasaṁ agā. 
Tassa puttā ca dārā ca, 
ye caññe anujīvino; 
Sabbe byasanamāpāduṁ, 
anovādakare dije. 
Evampi idha vuddhānaṁ, 
yo vākyaṁ nāvabujjhati; 
Atisīmacaro ditto, 
gijjhovātītasāsano; 
Sabbe byasanaṁ papponti, 
akatvā vuddhasāsanan”ti. 
Migālopajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Avāriyavagga 
7. Sirikāḷakaṇṇijātaka 
“Kā nu kāḷena vaṇṇena, 
na cāpi piyadassanā; 
Kā vā tvaṁ kassa vā dhītā, 
kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ”. 
“Mahārājassahaṁ dhītā, 
virūpakkhassa caṇḍiyā; 
Ahaṁ kāḷī alakkhikā, 
kāḷakaṇṇīti maṁ vidū; 
Okāsaṁ yācito dehi, 
vasemu tava santike”. 
“Kiṁsīle kiṁsamācāre, 
Purise nivisase tuvaṁ; 
Puṭṭhā me kāḷi akkhāhi, 
Kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ”. 
“Makkhī paḷāsī sārambhī, 
issukī maccharī saṭho; 
So mayhaṁ puriso kanto, 
laddhaṁ yassa vinassati. 
Kodhano upanāhī ca, 
pisuṇo ca vibhedako; 
Kaṇḍakavāco pharuso, 
so me kantataro tato. 
Ajja suveti puriso, 
sadatthaṁ nāvabujjhati; 
Ovajjamāno kuppati, 
seyyaṁ so atimaññati. 
Davappaluddho puriso, 
sabbamittehi dhaṁsati; 
So mayhaṁ puriso kanto, 
tasmiṁ homi anāmayā”. 
“Apehi etto tvaṁ kāḷi, 
netaṁ amhesu vijjati; 
Aññaṁ janapadaṁ gaccha, 
nigame rājadhāniyo”. 
“Ahampi kho taṁ jānāmi, 
netaṁ tumhesu vijjati; 
Santi loke alakkhikā, 
saṅgharanti bahuṁ dhanaṁ; 
Ahaṁ devo ca me bhātā, 
ubho naṁ vidhamāmase”. 
“Kā nu dibbena vaṇṇena, 
pathabyā supatiṭṭhitā; 
Kā vā tvaṁ kassa vā dhītā, 
kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ”. 
“Mahārājassahaṁ dhītā, 
dhataraṭṭhassa sirīmato; 
Ahaṁ sirī ca lakkhī ca, 
bhūripaññāti maṁ vidū; 
Okāsaṁ yācito dehi, 
vasemu tava santike”. 
“Kiṁsīle kiṁsamācāre, 
Purise nivisase tuvaṁ; 
Puṭṭhā me lakkhi akkhāhi, 
Kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ”. 
“Yo cāpi sīte atha vāpi uṇhe, 
Vātātape ḍaṁsasarīsape ca; 
Khudhaṁ pipāsaṁ abhibhuyya sabbaṁ, 
Rattindivaṁ yo satataṁ niyutto. 
Kālāgatañca na hāpeti atthaṁ, 
So me manāpo nivise ca tamhi; 
Akkodhano mittavā cāgavā ca, 
Sīlūpapanno asaṭhojubhūto. 
Saṅgāhako sakhilo saṇhavāco, 
Mahattapattopi nivātavutti; 
Tasmiṁhaṁ pose vipulā bhavāmi, 
Ūmi samuddassa yathāpi vaṇṇaṁ. 
Yo cāpi mitte atha vā amitte, 
Seṭṭhe sarikkhe atha vāpi hīne; 
Atthaṁ carantaṁ atha vā anatthaṁ, 
Āvī raho saṅgahameva vatte. 
Vācaṁ na vajjā pharusaṁ kadāci, 
Matassa jīvassa ca tassa homi; 
Etesaṁ yo aññataraṁ labhitvā, 
Kantā sirī majjati appapañño; 
Taṁ dittarūpaṁ visamaṁ carantaṁ, 
Karīsaṭhānaṁva vivajjayāmi. 
Attanā kurute lakkhiṁ, 
alakkhiṁ kurutattanā; 
Na hi lakkhiṁ alakkhiṁ vā, 
añño aññassa kārako”ti. 
Sirikāḷakaṇṇijātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Avāriyavagga 
8. Kukkuṭajātaka 
“Sucittapattachadana, 
tambacūḷa vihaṅgama; 
Oroha dumasākhāya, 
mudhā bhariyā bhavāmi te”. 
“Catuppadī tvaṁ kalyāṇi, 
dvipadāhaṁ manorame; 
Migī pakkhī asaññuttā, 
aññaṁ pariyesa sāmikaṁ”. 
“Komārikā te hessāmi, 
Mañjukā piyabhāṇinī; 
Vinda maṁ ariyena vedena, 
Sāvaya maṁ yadicchasi”. 
“Kuṇapādini lohitape, 
cori kukkuṭapothini; 
Na tvaṁ ariyena vedena, 
mamaṁ bhattāramicchasi”. 
“Evampi caturā nārī, 
disvāna sadhanaṁ naraṁ; 
Nenti saṇhāhi vācāhi, 
biḷārī viya kukkuṭaṁ. 
Yo ca uppatitaṁ atthaṁ, 
na khippamanubujjhati; 
Amittavasamanveti, 
pacchā ca anutappati. 
Yo ca uppatitaṁ atthaṁ, 
khippameva nibodhati; 
Muccate sattusambādhā, 
kukkuṭova biḷāriyā”ti. 
Kukkuṭajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Avāriyavagga 
9. Dhammadhajajātaka 
“Dhammaṁ caratha ñātayo, 
Dhammaṁ caratha bhaddaṁ vo; 
Dhammacārī sukhaṁ seti, 
Asmiṁ loke paramhi ca”. 
“Bhaddako vatayaṁ pakkhī, 
dijo paramadhammiko; 
Ekapādena tiṭṭhanto, 
dhammamevānusāsati”. 
“Nāssa sīlaṁ vijānātha, 
anaññāya pasaṁsatha; 
Bhutvā aṇḍañca potañca, 
dhammo dhammoti bhāsati. 
Aññaṁ bhaṇati vācāya, 
aññaṁ kāyena kubbati; 
Vācāya no ca kāyena, 
na taṁ dhammaṁ adhiṭṭhito. 
Vācāya sakhilo manoviduggo, 
Channo kūpasayova kaṇhasappo; 
Dhammadhajo gāmanigamāsu sādhu, 
Dujjāno purisena bālisena. 
Imaṁ tuṇḍehi pakkhehi, 
pādā cimaṁ viheṭhatha; 
Chavañhimaṁ vināsetha, 
nāyaṁ saṁvāsanāraho”ti. 
Dhammadhajajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Avāriyavagga 
10. Nandiyamigarājajātaka 
“Sace brāhmaṇa gacchesi, 
sākete ajjunaṁ vanaṁ; 
Vajjāsi nandiyaṁ nāma, 
puttaṁ asmākamorasaṁ; 
Mātā pitā ca te vuddhā, 
te taṁ icchanti passituṁ”. 
“Bhuttā mayā nivāpāni, 
Rājino pānabhojanaṁ; 
Taṁ rājapiṇḍaṁ avabhottuṁ, 
Nāhaṁ brāhmaṇa mussahe”. 
“Odahissāmahaṁ passaṁ, 
khurappānissa rājino; 
Tadāhaṁ sukhito mutto, 
api passeyya mātaraṁ. 
Migarājā pure āsiṁ, 
kosalassa niketane; 
Nandiyo nāma nāmena, 
abhirūpo catuppado. 
Taṁ maṁ vadhitumāgacchi, 
dāyasmiṁ ajjune vane; 
Dhanuṁ advejjhaṁ katvāna, 
usuṁ sannayha kosalo. 
Tassāhaṁ odahiṁ passaṁ, 
khurappānissa rājino; 
Tadāhaṁ sukhito mutto, 
mātaraṁ daṭṭhumāgato”ti. 
Nandiyamigarājajātakaṁ dasamaṁ. 
Avāriyavaggo paṭhamo. 
Tassuddānaṁ 
Atha kujjharathesabha ketuvaro, 
Sadarīmukha neru latā ca puna; 
Apananda sirī ca sucittavaro, 
Atha dhammika nandimigena dasāti. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Kharaputtavagga 
1. Kharaputtajātaka 
“Saccaṁ kirevamāhaṁsu, 
vastaṁ bāloti paṇḍitā; 
Passa bālo rahokammaṁ, 
āvikubbaṁ na bujjhati”. 
“Tvaṁ khopi samma bālosi, 
kharaputta vijānahi; 
Rajjuyā hi parikkhitto, 
vaṅkoṭṭho ohitomukho. 
Aparampi samma te bālyaṁ, 
yo mutto na palāyasi; 
So ca bālataro samma, 
yaṁ tvaṁ vahasi senakaṁ”. 
“Yannu samma ahaṁ bālo, 
ajarāja vijānahi; 
Atha kena senako bālo, 
taṁ me akkhāhi pucchito”. 
“Uttamatthaṁ labhitvāna, 
bhariyāya yo padassati; 
Tena jahissatattānaṁ, 
sā cevassa na hessati”. 
“Na ve piyammeti janinda tādiso, 
Attaṁ niraṅkatvā piyāni sevati; 
Attāva seyyo paramā ca seyyo, 
Labbhā piyā ocitatthena pacchā”ti. 
Kharaputtajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Kharaputtavagga 
2. Sūcijātaka 
“Akakkasaṁ apharusaṁ, 
kharadhotaṁ supāsiyaṁ; 
Sukhumaṁ tikhiṇaggañca, 
ko sūciṁ ketumicchati. 
Sumajjañca supāsañca, 
anupubbaṁ suvaṭṭitaṁ; 
Ghanaghātimaṁ paṭithaddhaṁ, 
ko sūciṁ ketumicchati”. 
“Ito dāni patāyanti, 
sūciyo baḷisāni ca; 
Koyaṁ kammāragāmasmiṁ, 
sūciṁ vikketumicchati. 
Ito satthāni gacchanti, 
Kammantā vividhā puthū; 
Koyaṁ kammāragāmasmiṁ, 
Sūciṁ vikketumicchati”. 
“Sūciṁ kammāragāmasmiṁ, 
vikketabbā pajānatā; 
Ācariyāva jānanti, 
kammaṁ sukatadukkaṭaṁ. 
Imañce te pitā bhadde, 
Sūciṁ jaññā mayā kataṁ; 
Tayā ca maṁ nimanteyya, 
Yañcatthaññaṁ ghare dhanan”ti. 
Sūcijātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Kharaputtavagga 
3. Tuṇḍilajātaka 
“Navachannake dāni diyyati, 
Puṇṇāyaṁ doṇi suvāminī ṭhitā; 
Bahuke jane pāsapāṇike, 
No ca kho me paṭibhāti bhuñjituṁ”. 
“Tasasi bhamasi leṇamicchasi, 
Attāṇosi kuhiṁ gamissasi; 
Appossukko bhuñja tuṇḍila, 
Maṁsatthāya hi positāmhase. 
Ogaha rahadaṁ akaddamaṁ, 
Sabbaṁ sedamalaṁ pavāhaya; 
Gaṇhāhi navaṁ vilepanaṁ, 
Yassa gandho na kadāci chijjati”. 
“Katamo rahado akaddamo, 
Kiṁsu sedamalanti vuccati; 
Katamañca navaṁ vilepanaṁ, 
Yassa gandho na kadāci chijjati”. 
“Dhammo rahado akaddamo, 
Pāpaṁ sedamalanti vuccati; 
Sīlañca navaṁ vilepanaṁ, 
Tassa gandho na kadāci chijjati. 
Nandanti sarīraghātino, 
Na ca nandanti sarīradhārino; 
Puṇṇāya ca puṇṇamāsiyā, 
Ramamānāva jahanti jīvitan”ti. 
Tuṇḍilajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Kharaputtavagga 
4. Suvaṇṇakakkaṭajātaka 
“Siṅgīmigo āyatacakkhunetto, 
Aṭṭhittaco vārisayo alomo; 
Tenābhibhūto kapaṇaṁ rudāmi, 
Hare sakhā kissa nu maṁ jahāsi”. 
So passasanto mahatā phaṇena, 
Bhujaṅgamo kakkaṭamajjhapatto; 
Sakhā sakhāraṁ paritāyamāno, 
Bhujaṅgamaṁ kakkaṭako gahesi. 
“Na vāyasaṁ no pana kaṇhasappaṁ, 
Ghāsatthiko kakkaṭako adeyya; 
Pucchāmi taṁ āyatacakkhunetta, 
Atha kissa hetumha ubho gahītā”. 
“Ayaṁ puriso mama atthakāmo, 
Yo maṁ gahetvāna dakāya neti; 
Tasmiṁ mate dukkhamanappakaṁ me, 
Ahañca eso ca ubho na homa. 
Mamañca disvāna pavaddhakāyaṁ, 
Sabbo jano hiṁsitumeva micche; 
Sāduñca thūlañca muduñca maṁsaṁ, 
Kākāpi maṁ disvāna viheṭhayeyyuṁ”. 
“Sacetassa hetumha ubho gahītā, 
Uṭṭhātu poso visamāvamāmi; 
Mamañca kākañca pamuñca khippaṁ, 
Pure visaṁ gāḷhamupeti maccaṁ”. 
“Sappaṁ pamokkhāmi na tāva kākaṁ, 
Paṭibandhako hohiti tāva kāko; 
Purisañca disvāna sukhiṁ arogaṁ, 
Kākaṁ pamokkhāmi yatheva sappaṁ”. 
“Kāko tadā devadatto ahosi, 
Māro pana kaṇhasappo ahosi; 
Ānandabhaddo kakkaṭako ahosi, 
Ahaṁ tadā brāhmaṇo homi satthā”ti. 
Suvaṇṇakakkaṭajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Kulāvakavagga 
8. Bakajātaka 
“Nāccantaṁ nikatippañño, 
nikatyā sukhamedhati; 
Ārādheti nikatippañño, 
bako kakkaṭakāmivā”ti. 
Bakajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Kharaputtavagga 
5. Mayhakajātaka 
“Sakuṇo mayhako nāma, 
girisānudarīcaro; 
Pakkaṁ pipphalimāruyha, 
mayhaṁ mayhanti kandati. 
Tassevaṁ vilapantassa, 
dijasaṅghā samāgatā; 
Bhutvāna pipphaliṁ yanti, 
vilapatveva so dijo. 
Evameva idhekacco, 
saṅgharitvā bahuṁ dhanaṁ; 
Nevattano na ñātīnaṁ, 
yathodhiṁ paṭipajjati. 
Na so acchādanaṁ bhattaṁ, 
na mālaṁ na vilepanaṁ; 
Anubhoti sakiṁ kiñci, 
na saṅgaṇhāti ñātake. 
Tassevaṁ vilapantassa, 
mayhaṁ mayhanti rakkhato; 
Rājāno atha vā corā, 
dāyādā ye va appiyā; 
Dhanamādāya gacchanti, 
vilapatveva so naro. 
Dhīro bhoge adhigamma, 
saṅgaṇhāti ca ñātake; 
Tena so kittiṁ pappoti, 
pecca sagge pamodatī”ti. 
Mayhakajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Kharaputtavagga 
6. Vijjādharajātaka 
“Dubbaṇṇarūpaṁ tuvamariyavaṇṇī, 
Purakkhatvā pañjaliko namassasi; 
Seyyo nu te so udavā sarikkho, 
Nāmaṁ parassattano cāpi brūhi”. 
“Na nāmagottaṁ gaṇhanti rāja, 
Sammaggatānujjugatāna devā; 
Ahañca te nāmadheyyaṁ vadāmi, 
Sakkohamasmī tidasānamindo”. 
“Yo disvā bhikkhuṁ caraṇūpapannaṁ, 
Purakkhatvā pañjaliko namassati; 
Pucchāmi taṁ devarājetamatthaṁ, 
Ito cuto kiṁ labhate sukhaṁ so”. 
“Yo disvā bhikkhuṁ caraṇūpapannaṁ, 
Purakkhatvā pañjaliko namassati; 
Diṭṭheva dhamme labhate pasaṁsaṁ, 
Saggañca so yāti sarīrabhedā”. 
“Lakkhī vata me udapādi ajja, 
Yaṁ vāsavaṁ bhūtapatiddasāma; 
Bhikkhuñca disvāna tuvañca sakka, 
Kāhāmi puññāni anappakāni”. 
“Addhā have sevitabbā sapaññā, 
Bahussutā ye bahuṭhānacintino; 
Bhikkhuñca disvāna mamañca rāja, 
Karohi puññāni anappakāni”. 
“Akkodhano niccapasannacitto, 
Sabbātithīyācayogo bhavitvā; 
Nihacca mānaṁ abhivādayissaṁ, 
Sutvāna devinda subhāsitānī”ti. 
Vijjādharajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Kharaputtavagga 
7. Siṅghapupphajātaka 
“Yametaṁ vārijaṁ pupphaṁ, 
Adinnaṁ upasiṅghasi; 
Ekaṅgametaṁ theyyānaṁ, 
Gandhathenosi mārisa”. 
“Na harāmi na bhañjāmi, 
ārā siṅghāmi vārijaṁ; 
Atha kena nu vaṇṇena, 
gandhathenoti vuccati. 
Yoyaṁ bhisāni khaṇati, 
puṇḍarīkāni bhañjati; 
Evaṁ ākiṇṇakammanto, 
kasmā eso na vuccati”. 
“Ākiṇṇaluddo puriso, 
dhāticelaṁva makkhito; 
Tasmiṁ me vacanaṁ natthi, 
tañcārahāmi vattave. 
Anaṅgaṇassa posassa, 
niccaṁ sucigavesino; 
Vālaggamattaṁ pāpassa, 
abbhāmattaṁva khāyati”. 
“Addhā maṁ yakkha jānāsi, 
atho maṁ anukampasi; 
Punapi yakkha vajjāsi, 
yadā passasi edisaṁ”. 
“Neva taṁ upajīvāmi, 
napi te bhatakāmhase; 
Tvameva bhikkhu jāneyya, 
yena gaccheyya suggatin”ti. 
Siṅghapupphajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Kharaputtavagga 
8. Vighāsādajātaka 
“Susukhaṁ vata jīvanti, 
ye janā vighāsādino; 
Diṭṭheva dhamme pāsaṁsā, 
samparāye ca suggatī”. 
“Sukassa bhāsamānassa, 
na nisāmetha paṇḍitā; 
Idaṁ suṇātha sodariyā, 
amhevāyaṁ pasaṁsati”. 
“Nāhaṁ tumhe pasaṁsāmi, 
kuṇapādā suṇātha me; 
Ucchiṭṭhabhojino tumhe, 
na tumhe vighāsādino”. 
“Sattavassā pabbajitā, 
mejjhāraññe sikhaṇḍino; 
Vighāseneva yāpentā, 
mayañce bhoto gārayhā; 
Ke nu bhoto pasaṁsiyā”. 
“Tumhe sīhānaṁ byagghānaṁ, 
vāḷānañcāvasiṭṭhakaṁ; 
Ucchiṭṭheneva yāpentā, 
maññivho vighāsādino. 
Ye brāhmaṇassa samaṇassa, 
aññassa vā vanibbino; 
Datvāva sesaṁ bhuñjanti, 
te janā vighāsādino”ti. 
Vighāsādajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Kharaputtavagga 
9. Vaṭṭakajātaka 
“Paṇītaṁ bhuñjase bhattaṁ, 
sappitelañca mātula; 
Atha kena nu vaṇṇena, 
kiso tvamasi vāyasa”. 
“Amittamajjhe vasato, 
tesu āmisamesato; 
Niccaṁ ubbiggahadayassa, 
kuto kākassa daḷhiyaṁ. 
Niccaṁ ubbegino kākā, 
dhaṅkā pāpena kammunā; 
Laddho piṇḍo na pīṇeti, 
kiso tenasmi vaṭṭaka. 
Lūkhāni tiṇabījāni, 
appasnehāni bhuñjasi; 
Atha kena nu vaṇṇena, 
thūlo tvamasi vaṭṭaka”. 
“Appicchā appacintāya, 
adūragamanena ca; 
Laddhāladdhena yāpento, 
thūlo tenasmi vāyasa. 
Appicchassa hi posassa, 
appacintasukhassa ca; 
Susaṅgahitamānassa, 
vuttī susamudānayā”ti. 
Vaṭṭakajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Chakkanipāta 
Kharaputtavagga 
10. Pārāvatajātaka 
“Cirassaṁ vata passāmi, 
sahāyaṁ maṇidhārinaṁ; 
Sukatā massukuttiyā, 
sobhate vata me sakhā”. 
“Parūḷhakacchanakhalomo, 
ahaṁ kammesu byāvaṭo; 
Cirassaṁ nhāpitaṁ laddhā, 
lomaṁ taṁ ajja hārayiṁ”. 
“Yannu lomaṁ ahāresi, 
dullabhaṁ laddha kappakaṁ; 
Atha kiñcarahi te samma, 
kaṇṭhe kiṇikiṇāyati”. 
“Manussasukhumālānaṁ, 
maṇi kaṇṭhesu lambati; 
Tesāhaṁ anusikkhāmi, 
mā tvaṁ maññi davā kataṁ. 
Sacepimaṁ pihayasi, 
massukuttiṁ sukāritaṁ; 
Kārayissāmi te samma, 
maṇiñcāpi dadāmi te”. 
“Tvaññeva maṇinā channo, 
Sukatāya ca massuyā; 
Āmanta kho taṁ gacchāmi, 
Piyaṁ me tavadassanan”ti. 
Pārāvatajātakaṁ dasamaṁ. 
Kharaputtavaggo dutiyo. 
Tassuddānaṁ 
Atha passa sasūci ca tuṇḍilako, 
Miga mayhakapañcamapakkhivaro; 
Atha pañjali vārija mejjha puna, 
Atha vaṭṭa kapotavarena dasāti. 
Atha vagguddānaṁ 
Atha vaggaṁ pakittissaṁ, 
chanipātaṁ varuttame; 
Avāriyā ca kharo ca, 
dve ca vuttā subyañjanāti. 
Chakkanipātaṁ niṭṭhitaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Kukkuvagga 
1. Kukkujātaka 
“Diyaḍḍhakukkū udayena kaṇṇikā, 
Vidatthiyo aṭṭha parikkhipanti naṁ; 
Sā siṁsapā sāramayā apheggukā, 
Kuhiṁ ṭhitā upparito na dhaṁsati”. 
“Yā tiṁsati sāramayā anujjukā, 
Parikiriya gopānasiyo samaṁ ṭhitā; 
Tāhi susaṅgahitā balasā pīḷitā, 
Samaṁ ṭhitā upparito na dhaṁsati. 
Evampi mittehi daḷhehi paṇḍito, 
Abhejjarūpehi sucīhi mantibhi; 
Susaṅgahīto siriyā na dhaṁsati, 
Gopānasī bhāravahāva kaṇṇikā. 
Kharattacaṁ bellaṁ yathāpi satthavā, 
Anāmasantopi karoti tittakaṁ; 
Samāharaṁ sāduṁ karoti patthiva, 
Asāduṁ kayirā tanubandhamuddharaṁ. 
Evampi gāmanigamesu paṇḍito, 
Asāhasaṁ rājadhanāni saṅgharaṁ; 
Dhammānuvattī paṭipajjamāno, 
Sa phāti kayirā aviheṭhayaṁ paraṁ. 
Odātamūlaṁ sucivārisambhavaṁ, 
Jātaṁ yathā pokkharaṇīsu ambujaṁ; 
Padumaṁ yathā agginikāsiphālimaṁ, 
Na kaddamo na rajo na vāri limpati. 
Evampi vohārasuciṁ asāhasaṁ, 
Visuddhakammantamapetapāpakaṁ; 
Na limpati kammakilesa tādiso, 
Jātaṁ yathā pokkharaṇīsu ambujan”ti. 
Kukkujātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Kukkuvagga 
2. Manojajātaka 
“Yathā cāpo ninnamati, 
jiyā cāpi nikūjati; 
Haññate nūna manojo, 
migarājā sakhā mama. 
Handa dāni vanantāni, 
pakkamāmi yathāsukhaṁ; 
Netādisā sakhā honti, 
labbhā me jīvato sakhā”. 
“Na pāpajanasaṁsevī, 
accantaṁ sukhamedhati; 
Manojaṁ passa semānaṁ, 
giriyassānusāsanī”. 
“Na pāpasampavaṅkena, 
mātā puttena nandati; 
Manojaṁ passa semānaṁ, 
acchannaṁ samhi lohite”. 
“Evamāpajjate poso, 
pāpiyo ca nigacchati; 
Yo ve hitānaṁ vacanaṁ, 
na karoti atthadassinaṁ”. 
“Evañca so hoti tato ca pāpiyo, 
Yo uttamo adhamajanūpasevī; 
Passuttamaṁ adhamajanūpasevitaṁ, 
Migādhipaṁ saravaraveganiddhutaṁ”. 
“Nihīyati puriso nihīnasevī, 
Na ca hāyetha kadāci tulyasevī; 
Seṭṭhamupagamaṁ udeti khippaṁ, 
Tasmāttanā uttaritaraṁ bhajethā”ti. 
Manojajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Kukkuvagga 
3. Sutanujātaka 
“Rājā te bhattaṁ pāhesi, 
Suciṁ maṁsūpasecanaṁ; 
Maghadevasmiṁ adhivatthe, 
Ehi nikkhamma bhuñjasu”. 
“Ehi māṇava orena, 
bhikkhamādāya sūpitaṁ; 
Tvañca māṇava bhikkhā ca, 
ubho bhakkhā bhavissatha”. 
“Appakena tuvaṁ yakkha, 
thullamatthaṁ jahissasi; 
Bhikkhaṁ te nāharissanti, 
janā maraṇasaññino. 
Laddhāya yakkhā tava niccabhikkhaṁ, 
Suciṁ paṇītaṁ rasasā upetaṁ; 
Bhikkhañca te āhariyo naro idha, 
Sudullabho hehiti bhakkhite mayi”. 
“Mameva sutano attho, 
yathā bhāsasi māṇava; 
Mayā tvaṁ samanuññāto, 
sotthiṁ passāhi mātaraṁ. 
Khaggaṁ chattañca pātiñca, 
gacchamādāya māṇava; 
Sotthiṁ passatu te mātā, 
tvañca passāhi mātaraṁ”. 
“Evaṁ yakkha sukhī hohi, 
saha sabbehi ñātibhi; 
Dhanañca me adhigataṁ, 
rañño ca vacanaṁ katan”ti. 
Sutanujātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Kukkuvagga 
4. Mātuposakagijjhajātaka 
“Te kathaṁ nu karissanti, 
vuddhā giridarīsayā; 
Ahaṁ baddhosmi pāsena, 
nilīyassa vasaṁ gato”. 
“Kiṁ gijjha paridevasi, 
kā nu te paridevanā; 
Na me suto vā diṭṭho vā, 
bhāsanto mānusiṁ dijo”. 
“Bharāmi mātāpitaro, 
vuddhe giridarīsaye; 
Te kathaṁ nu karissanti, 
ahaṁ vasaṁ gato tava”. 
“Yannu gijjho yojanasataṁ, 
kuṇapāni avekkhati; 
Kasmā jālañca pāsañca, 
āsajjāpi na bujjhasi”. 
“Yadā parābhavo hoti, 
poso jīvitasaṅkhaye; 
Atha jālañca pāsañca, 
āsajjāpi na bujjhati”. 
“Bharassu mātāpitaro, 
vuddhe giridarīsaye; 
Mayā tvaṁ samanuññāto, 
sotthiṁ passāhi ñātake”. 
“Evaṁ luddaka nandassu, 
saha sabbehi ñātibhi; 
Bharissaṁ mātāpitaro, 
vuddhe giridarīsaye”ti. 
Mātuposakagijjhajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Kulāvakavagga 
9. Nandajātaka 
“Maññe sovaṇṇayo rāsi, 
soṇṇamālā ca nandako; 
Yattha dāso āmajāto, 
ṭhito thullāni gajjatī”ti. 
Nandajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Apaṇṇakavagga 
3. Serivavāṇijajātaka 
“Idha ce naṁ virādhesi, 
saddhammassa niyāmataṁ; 
Ciraṁ tvaṁ anutappesi, 
serivāyaṁva vāṇijo”ti. 
Serivavāṇijajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Kukkuvagga 
5. Dabbhapupphajātaka 
“Anutīracārī bhaddante, 
sahāyamanudhāva maṁ; 
Mahā me gahito maccho, 
so maṁ harati vegasā”. 
“Gambhīracārī bhaddante, 
daḷhaṁ gaṇhāhi thāmasā; 
Ahaṁ taṁ uddharissāmi, 
supaṇṇo uragāmiva”. 
“Vivādo no samuppanno, 
dabbhapuppha suṇohi me; 
Samehi medhagaṁ samma, 
vivādo vūpasammataṁ”. 
“Dhammaṭṭhohaṁ pure āsiṁ, 
bahū aḍḍā me tīritā; 
Samemi medhagaṁ samma, 
vivādo vūpasammataṁ. 
Anutīracāri naṅguṭṭhaṁ, 
sīsaṁ gambhīracārino; 
Accāyaṁ majjhimo khaṇḍo, 
dhammaṭṭhassa bhavissati”. 
“Cirampi bhakkho abhavissa, 
sace na vivademase; 
Asīsakaṁ anaṅguṭṭhaṁ, 
siṅgālo harati rohitaṁ”. 
“Yathāpi rājā nandeyya, 
rajjaṁ laddhāna khattiyo; 
Evāhamajja nandāmi, 
disvā puṇṇamukhaṁ patiṁ. 
Kathaṁ nu thalajo santo, 
udake macchaṁ parāmasi; 
Puṭṭho me samma akkhāhi, 
kathaṁ adhigataṁ tayā”. 
“Vivādena kisā honti, 
vivādena dhanakkhayā; 
Jīnā uddā vivādena, 
bhuñja māyāvi rohitaṁ. 
Evameva manussesu, 
vivādo yattha jāyati; 
Dhammaṭṭhaṁ paṭidhāvanti, 
so hi nesaṁ vināyako; 
Dhanāpi tattha jīyanti, 
rājakoso pavaḍḍhatī”ti. 
Dabbhapupphajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Kukkuvagga 
6. Paṇṇakajātaka 
“Paṇṇakaṁ tikhiṇadhāraṁ, 
Asiṁ sampannapāyinaṁ; 
Parisāyaṁ puriso gilati, 
Kiṁ dukkarataraṁ tato; 
Yadaññaṁ dukkaraṁ ṭhānaṁ, 
Taṁ me akkhāhi pucchito”. 
“Gileyya puriso lobhā, 
asiṁ sampannapāyinaṁ; 
Yo ca vajjā dadāmīti, 
taṁ dukkarataraṁ tato; 
Sabbaññaṁ sukaraṁ ṭhānaṁ, 
evaṁ jānāhi maddava”. 
“Byākāsi āyuro pañhaṁ, 
atthaṁ dhammassa kovido; 
Pukkusaṁ dāni pucchāmi, 
kiṁ dukkarataraṁ tato; 
Yadaññaṁ dukkaraṁ ṭhānaṁ, 
taṁ me akkhāhi pucchito”. 
“Na vācamupajīvanti, 
aphalaṁ giramudīritaṁ; 
Yo ca datvā avākayirā, 
taṁ dukkarataraṁ tato; 
Sabbaññaṁ sukaraṁ ṭhānaṁ, 
evaṁ jānāhi maddava”. 
“Byākāsi pukkuso pañhaṁ, 
atthaṁ dhammassa kovido; 
Senakaṁ dāni pucchāmi, 
kiṁ dukkarataraṁ tato; 
Yadaññaṁ dukkaraṁ ṭhānaṁ, 
taṁ me akkhāhi pucchito”. 
“Dadeyya puriso dānaṁ, 
appaṁ vā yadi vā bahuṁ; 
Yo ca datvā nānutappe, 
taṁ dukkarataraṁ tato; 
Sabbaññaṁ sukaraṁ ṭhānaṁ, 
evaṁ jānāhi maddava”. 
“Byākāsi āyuro pañhaṁ, 
atho pukkusaporiso; 
Sabbe pañhe atibhoti, 
yathā bhāsati senako”ti. 
Paṇṇakajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Kukkuvagga 
7. Sattubhastajātaka 
“Vibbhantacitto kupitindriyosi, 
Nettehi te vārigaṇā savanti; 
Kiṁ te naṭṭhaṁ kiṁ pana patthayāno, 
Idhāgamā brahme tadiṅgha brūhi”. 
“Miyyetha bhariyā vajato mamajja, 
Agacchato maraṇamāha yakkho; 
Etena dukkhena pavedhitosmi, 
Akkhāhi me senaka etamatthaṁ”. 
“Bahūni ṭhānāni vicintayitvā, 
Yamettha vakkhāmi tadeva saccaṁ; 
Maññāmi te brāhmaṇa sattubhastaṁ, 
Ajānato kaṇhasappo paviṭṭho. 
Ādāya daṇḍaṁ parisumbha bhastaṁ, 
Passeḷamūgaṁ uragaṁ dujivhaṁ; 
Chindajja kaṅkhaṁ vicikicchitāni, 
Bhujaṅgamaṁ passa pamuñca bhastaṁ”. 
Saṁviggarūpo parisāya majjhe, 
So brāhmaṇo sattubhastaṁ pamuñci; 
Atha nikkhami urago uggatejo, 
Āsīviso sappo phaṇaṁ karitvā. 
“Suladdhalābhā janakassa rañño, 
Yo passatī senakaṁ sādhupaññaṁ; 
Vivaṭṭachaddo nusi sabbadassī, 
Ñāṇaṁ nu te brāhmaṇa bhiṁsarūpaṁ”. 
“Imāni me sattasatāni atthi, 
Gaṇhāhi sabbāni dadāmi tuyhaṁ; 
Tayā hi me jīvitamajja laddhaṁ, 
Athopi bhariyāya makāsi sotthiṁ”. 
“Na paṇḍitā vetanamādiyanti, 
Citrāhi gāthāhi subhāsitāhi; 
Itopi te brahme dadantu vittaṁ, 
Ādāya tvaṁ gaccha sakaṁ niketan”ti. 
Sattubhastajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Kukkuvagga 
8. Aṭṭhisenakajātaka 
“Yeme ahaṁ na jānāmi, 
aṭṭhisena vanibbake; 
Te maṁ saṅgamma yācanti, 
kasmā maṁ tvaṁ na yācasi”. 
“Yācako appiyo hoti, 
yācaṁ adadamappiyo; 
Tasmāhaṁ taṁ na yācāmi, 
mā me videssanā ahu”. 
“Yo ve yācanajīvāno, 
kāle yācaṁ na yācati; 
Parañca puññā dhaṁseti, 
attanāpi na jīvati. 
Yo ca yācanajīvāno, 
kāle yācañhi yācati; 
Parañca puññaṁ labbheti, 
attanāpi ca jīvati. 
Na ve dessanti sappaññā, 
Disvā yācakamāgate; 
Brahmacāri piyo mesi, 
Vada tvaṁ bhaññamicchasi”. 
“Na ve yācanti sappaññā, 
Dhīro ca veditumarahati; 
Uddissa ariyā tiṭṭhanti, 
Esā ariyāna yācanā”. 
“Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṁ, 
Gavaṁ sahassaṁ saha puṅgavena; 
Ariyo hi ariyassa kathaṁ na dajjā, 
Sutvāna gāthā tava dhammayuttā”ti. 
Aṭṭhisenakajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Kukkuvagga 
9. Kapijātaka 
“Yattha verī nivasati, 
na vase tattha paṇḍito; 
Ekarattaṁ dirattaṁ vā, 
dukkhaṁ vasati verisu. 
Diso ve lahucittassa, 
posassānuvidhīyato; 
Ekassa kapino hetu, 
yūthassa anayo kato. 
Bālova paṇḍitamānī, 
yūthassa parihārako; 
Sacittassa vasaṁ gantvā, 
sayethāyaṁ yathā kapi. 
Na sādhu balavā bālo, 
yūthassa parihārako; 
Ahito bhavati ñātīnaṁ, 
sakuṇānaṁva cetako. 
Dhīrova balavā sādhu, 
yūthassa parihārako; 
Hito bhavati ñātīnaṁ, 
tidasānaṁva vāsavo. 
Yo ca sīlañca paññañca, 
sutañcattani passati; 
Ubhinnamatthaṁ carati, 
attano ca parassa ca. 
Tasmā tuleyya mattānaṁ, 
sīlapaññāsutāmiva; 
Gaṇaṁ vā parihare dhīro, 
eko vāpi paribbaje”ti. 
Kapijātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Kukkuvagga 
10. Bakajātaka 
“Dvāsattati gotama puññakammā, 
Vasavattino jātijaraṁ atītā; 
Ayamantimā vedagū brahmapatti, 
Asmābhijappanti janā anekā”. 
“Appañhi etaṁ na hi dīghamāyu, 
Yaṁ tvaṁ baka maññasi dīghamāyuṁ; 
Sataṁ sahassāni nirabbudānaṁ, 
Āyuṁ pajānāmi tavāha brahme”. 
“Anantadassī bhagavāhamasmi, 
Jātijjaraṁ sokamupātivatto; 
Kiṁ me purāṇaṁ vatasīlavattaṁ, 
Ācikkha me taṁ yamahaṁ vijaññaṁ”. 
“Yaṁ tvaṁ apāyesi bahū manusse, 
Pipāsite ghammani samparete; 
Taṁ te purāṇaṁ vatasīlavattaṁ, 
Suttappabuddhova anussarāmi. 
Yaṁ eṇikūlasmi janaṁ gahītaṁ, 
Amocayī gayhaka niyyamānaṁ; 
Taṁ te purāṇaṁ vatasīlavattaṁ, 
Suttappabuddhova anussarāmi. 
Gaṅgāya sotasmiṁ gahītanāvaṁ, 
Luddena nāgena manussakappā; 
Amocayi tvaṁ balasā pasayha, 
Taṁ te purāṇaṁ vatasīlavattaṁ; 
Suttappabuddhova anussarāmi. 
Kappo ca te baddhacaro ahosiṁ, 
Sambuddhimantaṁ vatinaṁ amaññaṁ; 
Taṁ te purāṇaṁ vatasīlavattaṁ, 
Suttappabuddhova anussarāmi”. 
“Addhā pajānāsi mametamāyuṁ, 
Aññampi jānāsi tathā hi buddho; 
Tathā hi tāyaṁ jalitānubhāvo, 
Obhāsayaṁ tiṭṭhati brahmalokan”ti. 
Bakajātakaṁ dasamaṁ. 
Kukkuvaggo paṭhamo. 
Tassuddānaṁ 
Varakaṇṇika cāpavaro sutano, 
Atha gijjha sarohitamacchavaro; 
Puna paṇṇaka senaka yācanako, 
Atha veri sabrahmabakena dasāti. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Gandhāravagga 
1. Gandhārajātaka 
“Hitvā gāmasahassāni, 
paripuṇṇāni soḷasa; 
Koṭṭhāgārāni phītāni, 
sannidhiṁ dāni kubbasi”. 
“Hitvā gandhāravisayaṁ, 
pahūtadhanadhāriyaṁ; 
Pasāsanato nikkhanto, 
idha dāni pasāsasi”. 
“Dhammaṁ bhaṇāmi vedeha, 
adhammo me na ruccati; 
Dhammaṁ me bhaṇamānassa, 
na pāpamupalimpati”. 
“Yena kenaci vaṇṇena, 
paro labhati ruppanaṁ; 
Mahatthiyampi ce vācaṁ, 
na taṁ bhāseyya paṇḍito”. 
“Kāmaṁ ruppatu vā mā vā, 
bhusaṁva vikirīyatu; 
Dhammaṁ me bhaṇamānassa, 
na pāpamupalimpati”. 
“No ce assa sakā buddhi, 
vinayo vā susikkhito; 
Vane andhamahiṁsova, 
careyya bahuko jano. 
Yasmā ca panidhekacce, 
āceramhi susikkhitā; 
Tasmā vinītavinayā, 
caranti susamāhitā”ti. 
Gandhārajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Gandhāravagga 
2. Mahākapijātaka 
“Attānaṁ saṅkamaṁ katvā, 
Yo sotthiṁ samatārayi; 
Kiṁ tvaṁ tesaṁ kime tuyhaṁ, 
Honti ete mahākapi”. 
“Rājāhaṁ issaro tesaṁ, 
yūthassa parihārako; 
Tesaṁ sokaparetānaṁ, 
bhītānaṁ te arindama. 
Ullaṅghayitvā attānaṁ, 
vissaṭṭhadhanuno sataṁ; 
Tato aparapādesu, 
daḷhaṁ bandhaṁ latāguṇaṁ. 
Chinnabbhamiva vātena, 
Nuṇṇo rukkhaṁ upāgamiṁ; 
Sohaṁ appabhavaṁ tattha, 
Sākhaṁ hatthehi aggahiṁ. 
Taṁ maṁ viyāyataṁ santaṁ, 
sākhāya ca latāya ca; 
Samanukkamantā pādehi, 
sotthiṁ sākhāmigā gatā. 
Taṁ maṁ na tapate bandho, 
mato me na tapessati; 
Sukhamāharitaṁ tesaṁ, 
yesaṁ rajjamakārayiṁ. 
Esā te upamā rāja, 
taṁ suṇohi arindama; 
Raññā raṭṭhassa yoggassa, 
balassa nigamassa ca; 
Sabbesaṁ sukhameṭṭhabbaṁ, 
khattiyena pajānatā”ti. 
Mahākapijātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Gandhāravagga 
3. Kumbhakārajātaka 
“Ambāhamaddaṁ vanamantarasmiṁ, 
Nīlobhāsaṁ phalitaṁ saṁvirūḷhaṁ; 
Tamaddasaṁ phalahetu vibhaggaṁ, 
Taṁ disvā bhikkhācariyaṁ carāmi. 
Selaṁ sumaṭṭhaṁ naravīraniṭṭhitaṁ, 
Nārī yugaṁ dhārayi appasaddaṁ; 
Dutiyañca āgamma ahosi saddo, 
Taṁ disvā bhikkhācariyaṁ carāmi. 
Dijā dijaṁ kuṇapamāharantaṁ, 
Ekaṁ samānaṁ bahukā samecca; 
Āhārahetū paripātayiṁsu, 
Taṁ disvā bhikkhācariyaṁ carāmi. 
Usabhāhamaddaṁ yūthassa majjhe, 
Calakkakuṁ vaṇṇabalūpapannaṁ; 
Tamaddasaṁ kāmahetu vitunnaṁ, 
Taṁ disvā bhikkhācariyaṁ carāmi”. 
“Karaṇḍako kaliṅgānaṁ, 
gandhārānañca naggaji; 
Nimirājā videhānaṁ, 
pañcālānañca dummukho; 
Ete raṭṭhāni hitvāna, 
pabbajiṁsu akiñcanā. 
Sabbepime devasamā samāgatā, 
Aggī yathā pajjalito tathevime; 
Ahampi eko carissāmi bhaggavi, 
Hitvāna kāmāni yathodhikāni”. 
“Ayameva kālo na hi añño atthi, 
Anusāsitā me na bhaveyya pacchā; 
Ahampi ekā carissāmi bhaggava, 
Sakuṇīva muttā purisassa hatthā”. 
“Āmaṁ pakkañca jānanti, 
atho loṇaṁ aloṇakaṁ; 
Tamahaṁ disvāna pabbajiṁ, 
careva tvaṁ carāmahan”ti. 
Kumbhakārajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Gandhāravagga 
4. Daḷhadhammajātaka 
“Ahañce daḷhadhammassa, 
vahantī nābhirādhayiṁ; 
Dharantī urasi sallaṁ, 
yuddhe vikkantacārinī. 
Nūna rājā na jānāti, 
mama vikkamaporisaṁ; 
Saṅgāme sukatantāni, 
dūtavippahitāni ca. 
Sā nūnāhaṁ marissāmi, 
abandhu aparāyinī; 
Tadā hi kumbhakārassa, 
dinnā chakaṇahārikā”. 
“Yāvatāsīsatī poso, 
tāvadeva pavīṇati; 
Atthāpāye jahanti naṁ, 
oṭṭhibyādhiṁva khattiyo. 
Yo pubbe katakalyāṇo, 
katattho nāvabujjhati; 
Atthā tassa palujjanti, 
ye honti abhipatthitā. 
Yo pubbe katakalyāṇo, 
katattho manubujjhati; 
Atthā tassa pavaḍḍhanti, 
ye honti abhipatthitā. 
Taṁ vo vadāmi bhaddante, 
yāvantettha samāgatā; 
Sabbe kataññuno hotha, 
ciraṁ saggamhi ṭhassathā”ti. 
Daḷhadhammajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Kulāvakavagga 
10. Khadiraṅgārajātaka 
“Kāmaṁ patāmi nirayaṁ, 
uddhampādo avaṁsiro; 
Nānariyaṁ karissāmi, 
handa piṇḍaṁ paṭiggahā”ti. 
Khadiraṅgārajātakaṁ dasamaṁ. 
Kulāvakavaggo catuttho. 
Tassuddānaṁ 
Sirimātali dhītara pakkhivaro, 
Ratiyāgato mātāpitā ca puna; 
Jagatīruha vuḍḍha sukakkaṭako, 
Tathā nandakapiṇḍavarena dasāti. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Gandhāravagga 
5. Somadattajātaka 
“Yo maṁ pure paccuḍḍeti, 
araññe dūramāyato; 
So na dissati mātaṅgo, 
somadatto kuhiṁ gato. 
Ayaṁ vā so mato seti, 
allasiṅgaṁva vacchito; 
Bhumyā nipatito seti, 
amarā vata kuñjaro”. 
“Anagāriyupetassa, 
vippamuttassa te sato; 
Samaṇassa na taṁ sādhu, 
yaṁ petamanusocasi”. 
“Saṁvāsena have sakka, 
manussassa migassa vā; 
Hadaye jāyate pemaṁ, 
taṁ na sakkā asocituṁ”. 
“Mataṁ marissaṁ rodanti, 
ye rudanti lapanti ca; 
Tasmā tvaṁ isi mā rodi, 
roditaṁ moghamāhu santo. 
Kanditena have brahme, 
mato peto samuṭṭhahe; 
Sabbe saṅgamma rodāma, 
aññamaññassa ñātake”. 
“Ādittaṁ vata maṁ santaṁ, 
ghatasittaṁva pāvakaṁ; 
Vārinā viya osiñcaṁ, 
sabbaṁ nibbāpaye daraṁ. 
Abbahī vata me sallaṁ, 
yamāsi hadayassitaṁ; 
Yo me sokaparetassa, 
puttasokaṁ apānudi. 
Sohaṁ abbūḷhasallosmi, 
vītasoko anāvilo; 
Na socāmi na rodāmi, 
tava sutvāna vāsavā”ti. 
Somadattajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Gandhāravagga 
6. Susīmajātaka 
“Kāḷāni kesāni pure ahesuṁ, 
Jātāni sīsamhi yathāpadese; 
Tānajja setāni susīma disvā, 
Dhammaṁ cara brahmacariyassa kālo”. 
“Mameva deva palitaṁ na tuyhaṁ, 
Mameva sīsaṁ mama uttamaṅgaṁ; 
‘Atthaṁ karissan’ti musā abhāṇiṁ, 
Ekāparādhaṁ khama rājaseṭṭha. 
Daharo tuvaṁ dassaniyosi rāja, 
Paṭhamuggato hosi yathā kaḷīro; 
Rajjañca kārehi mamañca passa, 
Mā kālikaṁ anudhāvī janinda”. 
“Passāmi vohaṁ dahariṁ kumāriṁ, 
Sāmaṭṭhapassaṁ sutanuṁ sumajjhaṁ; 
Kāḷappavāḷāva pavellamānā, 
Palobhayantīva naresu gacchati. 
Tamena passāmiparena nāriṁ, 
Āsītikaṁ nāvutikaṁ va jaccā; 
Daṇḍaṁ gahetvāna pavedhamānaṁ, 
Gopānasībhoggasamaṁ carantiṁ. 
Sohaṁ tamevānuvicintayanto, 
Eko sayāmi sayanassa majjhe; 
‘Ahampi evaṁ’ iti pekkhamāno, 
Na gahe rame brahmacariyassa kālo. 
Rajjuvālambanī cesā, 
Yā gehe vasato rati; 
Evampi chetvāna vajanti dhīrā, 
Anapekkhino kāmasukhaṁ pahāyā”ti. 
Susīmajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Gandhāravagga 
7. Koṭasimbalijātaka 
“Ahaṁ dasasataṁbyāmaṁ, 
uragamādāya āgato; 
Tañca mañca mahākāyaṁ, 
dhārayaṁ nappavedhasi. 
Athimaṁ khuddakaṁ pakkhiṁ, 
Appamaṁsataraṁ mayā; 
Dhārayaṁ byathasi bhītā, 
Kamatthaṁ koṭasimbali”. 
“Maṁsabhakkho tuvaṁ rāja, 
phalabhakkho ayaṁ dijo; 
Ayaṁ nigrodhabījāni, 
pilakkhudumbarāni ca; 
Assatthāni ca bhakkhitvā, 
khandhe me ohadissati. 
Te rukkhā saṁvirūhanti, 
mama passe nivātajā; 
Te maṁ pariyonandhissanti, 
arukkhaṁ maṁ karissare. 
Santi aññepi rukkhā se, 
mūlino khandhino dumā; 
Iminā sakuṇajātena, 
bījamāharitā hatā. 
Ajjhārūhābhivaḍḍhanti, 
brahantampi vanappatiṁ; 
Tasmā rāja pavedhāmi, 
sampassaṁnāgataṁ bhayaṁ”. 
“Saṅkeyya saṅkitabbāni, 
rakkheyyānāgataṁ bhayaṁ; 
Anāgatabhayā dhīro, 
ubho loke avekkhatī”ti. 
Koṭasimbalijātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Gandhāravagga 
8. Dhūmakārijātaka 
“Rājā apucchi vidhuraṁ, 
dhammakāmo yudhiṭṭhilo; 
Api brāhmaṇa jānāsi, 
ko eko bahu socati”. 
“Brāhmaṇo ajayūthena, 
pahūtedho vane vasaṁ; 
Dhūmaṁ akāsi vāseṭṭho, 
rattindivamatandito. 
Tassa taṁ dhūmagandhena, 
sarabhā makasaḍḍitā; 
Vassāvāsaṁ upāgacchuṁ, 
dhūmakārissa santike. 
Sarabhesu manaṁ katvā, 
ajā so nāvabujjhatha; 
Āgacchantī vajantī vā, 
tassa tā vinasuṁ ajā. 
Sarabhā sarade kāle, 
pahīnamakase vane; 
Pāvisuṁ giriduggāni, 
nadīnaṁ pabhavāni ca. 
Sarabhe ca gate disvā, 
ajā ca vibhavaṁ gatā; 
Kiso ca vivaṇṇo cāsi, 
paṇḍurogī ca brāhmaṇo. 
Evaṁ yo saṁ niraṅkatvā, 
āgantuṁ kurute piyaṁ; 
So eko bahu socati, 
dhūmakārīva brāhmaṇo”ti. 
Dhūmakārijātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Gandhāravagga 
9. Jāgarajātaka 
“Kodha jāgarataṁ sutto, 
kodha suttesu jāgaro; 
Ko mametaṁ vijānāti, 
ko taṁ paṭibhaṇāti me”. 
“Ahaṁ jāgarataṁ sutto, 
ahaṁ suttesu jāgaro; 
Ahametaṁ vijānāmi, 
ahaṁ paṭibhaṇāmi te”. 
“Kathaṁ jāgarataṁ sutto, 
kathaṁ suttesu jāgaro; 
Kathaṁ etaṁ vijānāsi, 
kathaṁ paṭibhaṇāsi me”. 
“Ye dhammaṁ nappajānanti, 
saṁyamoti damoti ca; 
Tesu suppamānesu, 
ahaṁ jaggāmi devate. 
Yesaṁ rāgo ca doso ca, 
avijjā ca virājitā; 
Tesu jāgaramānesu, 
ahaṁ suttosmi devate. 
Evaṁ jāgarataṁ sutto, 
evaṁ suttesu jāgaro; 
Evametaṁ vijānāmi, 
evaṁ paṭibhaṇāmi te”. 
“Sādhu jāgarataṁ sutto, 
sādhu suttesu jāgaro; 
Sādhumetaṁ vijānāsi, 
sādhu paṭibhaṇāsi me”ti. 
Jāgarajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Sattakanipāta 
Gandhāravagga 
10. Kummāsapiṇḍijātaka 
“Na kiratthi anomadassisu, 
Pāricariyā buddhesu appikā; 
Sukkhāya aloṇikāya ca, 
Passaphalaṁ kummāsapiṇḍiyā. 
Hatthigavassā cime bahū, 
Dhanadhaññaṁ pathavī ca kevalā; 
Nāriyo cimā accharūpamā, 
Passa phalaṁ kummāsapiṇḍiyā”. 
“Abhikkhaṇaṁ rājakuñjara, 
Gāthā bhāsasi kosalādhipa; 
Pucchāmi taṁ raṭṭhavaḍḍhana, 
Bāḷhaṁ pītimano pabhāsasi”. 
“Imasmiññeva nagare, 
kule aññatare ahuṁ; 
Parakammakaro āsiṁ, 
bhatako sīlasaṁvuto. 
Kammāya nikkhamantohaṁ, 
caturo samaṇeddasaṁ; 
Ācārasīlasampanne, 
sītibhūte anāsave. 
Tesu cittaṁ pasādetvā, 
nisīdetvā paṇṇasanthate; 
Adaṁ buddhāna kummāsaṁ, 
pasanno sehi pāṇibhi. 
Tassa kammassa kusalassa, 
idaṁ me edisaṁ phalaṁ; 
Anubhomi idaṁ rajjaṁ, 
phītaṁ dharaṇimuttamaṁ”.