Bổn Sanh (Jātaka)

aṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Saṅkappavagga 
8. Mandhātujātaka 
“Yāvatā candimasūriyā, 
Pariharanti disā bhanti virocanā; 
Sabbeva dāsā mandhātu, 
Ye pāṇā pathavissitā. 
Na kahāpaṇavassena, 
titti kāmesu vijjati; 
Appassādā dukhā kāmā, 
iti viññāya paṇḍito. 
Api dibbesu kāmesu, 
ratiṁ so nādhigacchati; 
Taṇhakkhayarato hoti, 
sammāsambuddhasāvako”ti. 
Mandhātujātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Saṅkappavagga 
9. Tirīṭavacchajātaka 
“Nayimassa vijjāmayamatthi kiñci, 
Na bandhavo no pana te sahāyo; 
Atha kena vaṇṇena tirīṭavaccho, 
Tedaṇḍiko bhuñjati aggapiṇḍaṁ”. 
“Āpāsu me yuddhaparājitassa, 
Ekassa katvā vivanasmi ghore; 
Pasārayī kicchagatassa pāṇiṁ, 
Tenūdatāriṁ dukhasampareto. 
Etassa kiccena idhānupatto, 
Vesāyino visayā jīvaloke; 
Lābhāraho tāta tirīṭavaccho, 
Dethassa bhogaṁ yajathañca yaññan”ti. 
Tirīṭavacchajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Kuruṅgavagga 
5. Titthajātaka 
“Aññamaññehi titthehi, 
assaṁ pāyehi sārathi; 
Accāsanassa puriso, 
pāyāsassapi tappatī”ti. 
Titthajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Saṅkappavagga 
10. Dūtajātaka 
“Yassatthā dūramāyanti, 
amittamapi yācituṁ; 
Tassūdarassahaṁ dūto, 
mā me kujjha rathesabha”. 
“Yassa divā ca ratto ca, 
vasamāyanti māṇavā; 
Tassūdarassahaṁ dūto, 
mā me kujjha rathesabha. 
Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṁ, 
Gavaṁ sahassaṁ saha puṅgavena; 
Dūto hi dūtassa kathaṁ na dajjaṁ, 
Mayampi tasseva bhavāma dūtā”ti. 
Dūtajātakaṁ dasamaṁ. 
Saṅkappavaggo paṭhamo. 
Tassuddānaṁ 
Usukāravaro tilamuṭṭhi maṇi, 
Hayarāja vihaṅgama āsiviso; 
Janasandha kahāpaṇavassa puna, 
Tiriṭaṁ puna dūtavarena dasāti. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Padumavagga 
1. Padumajātaka 
“Yathā kesā ca massū ca, 
chinnaṁ chinnaṁ virūhati; 
Evaṁ rūhatu te nāsā, 
padumaṁ dehi yācito”. 
“Yathā sāradikaṁ bījaṁ, 
khette vuttaṁ virūhati; 
Evaṁ rūhatu te nāsā, 
padumaṁ dehi yācito”. 
“Ubhopi palapantete, 
api padmāni dassati; 
Vajjuṁ vā te na vā vajjuṁ, 
natthi nāsāya rūhanā; 
Dehi samma padumāni, 
ahaṁ yācāmi yācito”ti. 
Padumajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Padumavagga 
2. Mudupāṇijātaka 
“Pāṇi ce muduko cassa, 
nāgo cassa sukārito; 
Andhakāro ca vasseyya, 
atha nūna tadā siyā”. 
“Analā mudusambhāsā, 
duppūrā tā nadīsamā; 
Sīdanti naṁ viditvāna, 
ārakā parivajjaye. 
Yaṁ etā upasevanti, 
chandasā vā dhanena vā; 
Jātavedova saṁ ṭhānaṁ, 
khippaṁ anudahanti nan”ti. 
Mudupāṇijātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Padumavagga 
3. Cūḷapalobhanajātaka 
“Abhijjamāne vārismiṁ, 
sayaṁ āgamma iddhiyā; 
Missībhāvitthiyā gantvā, 
saṁsīdasi mahaṇṇave. 
Āvaṭṭanī mahāmāyā, 
brahmacariyavikopanā; 
Sīdanti naṁ viditvāna, 
ārakā parivajjaye. 
Yaṁ etā upasevanti, 
chandasā vā dhanena vā; 
Jātavedova saṁ ṭhānaṁ, 
khippaṁ anudahanti nan”ti. 
Cūḷapalobhanajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Padumavagga 
4. Mahāpanādajātaka 
“Panādo nāma so rājā, 
yassa yūpo suvaṇṇayo; 
Tiriyaṁ soḷasubbedho, 
uddhamāhu sahassadhā. 
Sahassakaṇḍo satageṇḍu, 
dhajālu haritāmayo; 
Anaccuṁ tattha gandhabbā, 
cha sahassāni sattadhā. 
Evametaṁ tadā āsi, 
yathā bhāsasi bhaddaji; 
Sakko ahaṁ tadā āsiṁ, 
veyyāvaccakaro tavā”ti. 
Mahāpanādajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Padumavagga 
5. Khurappajātaka 
“Disvā khurappe dhanuveganunne, 
Khagge gahīte tikhiṇe teladhote; 
Tasmiṁ bhayasmiṁ maraṇe viyūḷhe, 
Kasmā nu te nāhu chambhitattaṁ”. 
“Disvā khurappe dhanuveganunne, 
Khagge gahīte tikhiṇe teladhote; 
Tasmiṁ bhayasmiṁ maraṇe viyūḷhe, 
Vedaṁ alatthaṁ vipulaṁ uḷāraṁ. 
So vedajāto ajjhabhaviṁ amitte, 
Pubbeva me jīvitamāsi cattaṁ; 
Na hi jīvite ālayaṁ kubbamāno, 
Sūro kayirā sūrakiccaṁ kadācī”ti. 
Khurappajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Padumavagga 
6. Vātaggasindhavajātaka 
“Yenāsi kisiyā paṇḍu, 
yena bhattaṁ na ruccati; 
Ayaṁ so āgato bhattā, 
kasmā dāni palāyasi”. 
“Sace panādikeneva, 
santhavo nāma jāyati; 
Yaso hāyati itthīnaṁ, 
tasmā tāta palāyahaṁ”. 
Yasassinaṁ kule jātaṁ, 
āgataṁ yā na icchati; 
Socati cirarattāya, 
vātaggamiva bhaddalīti. 
Vātaggasindhavajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Padumavagga 
7. Kakkaṭakajātaka 
“Siṅgīmigo āyatacakkhunetto, 
Aṭṭhittaco vārisayo alomo; 
Tenābhibhūto kapaṇaṁ rudāmi, 
Mā heva maṁ pāṇasamaṁ jaheyya”. 
“Ayya na taṁ jahissāmi, 
kuñjaraṁ saṭṭhihāyanaṁ; 
Pathabyā cāturantāya, 
suppiyo hosi me tuvaṁ”. 
“Ye kuḷīrā samuddasmiṁ, 
gaṅgāya yamunāya ca; 
Tesaṁ tvaṁ vārijo seṭṭho, 
muñca rodantiyā patin”ti. 
Kakkaṭakajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Padumavagga 
8. Ārāmadūsakajātaka 
“Yo ve sabbasametānaṁ, 
ahuvā seṭṭhasammato; 
Tassāyaṁ edisī paññā, 
kimeva itarā pajā”. 
“Evameva tuvaṁ brahme, 
anaññāya vinindasi; 
Kathaṁ mūlaṁ adisvāna, 
rukkhaṁ jaññā patiṭṭhitaṁ”. 
“Nāhaṁ tumhe vinindāmi, 
ye caññe vānarā vane; 
Vissasenova gārayho, 
yassatthā rukkharopakā”ti. 
Ārāmadūsakajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Padumavagga 
9. Sujātajātaka 
“Na hi vaṇṇena sampannā, 
mañjukā piyadassanā; 
Kharavācā piyā hoti, 
asmiṁ loke paramhi ca. 
Nanu passasimaṁ kāḷiṁ, 
dubbaṇṇaṁ tilakāhataṁ; 
Kokilaṁ saṇhavācena, 
bahūnaṁ pāṇinaṁ piyaṁ. 
Tasmā sakhilavācassa, 
mantabhāṇī anuddhato; 
Atthaṁ dhammañca dīpeti, 
madhuraṁ tassa bhāsitan”ti. 
Sujātajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Kuruṅgavagga 
6. Mahiḷāmukhajātaka 
“Purāṇacorāna vaco nisamma, 
Mahiḷāmukho pothayamanvacārī; 
Susaññatānañhi vaco nisamma, 
Gajuttamo sabbaguṇesu aṭṭhā”ti. 
Mahiḷāmukhajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Padumavagga 
10. Ulūkajātaka 
“Sabbehi kira ñātīhi, 
kosiyo issaro kato; 
Sace ñātīhi anuññāto, 
bhaṇeyyāhaṁ ekavācikaṁ”. 
“Bhaṇa samma anuññāto, 
atthaṁ dhammañca kevalaṁ; 
Santi hi daharā pakkhī, 
paññavanto jutindharā”. 
“Na me ruccati bhaddaṁ vo, 
ulūkassābhisecanaṁ; 
Akkuddhassa mukhaṁ passa, 
kathaṁ kuddho karissatī”ti. 
Ulūkajātakaṁ dasamaṁ. 
Padumavaggo dutiyo. 
Tassuddānaṁ 
Padumuttama nāgasirivhayano, 
Sa-mahaṇṇava yūpa khurappavaro; 
Atha bhaddalī kuñjara rukkha puna, 
Kharavāca ulūkavarena dasāti. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Udapānavagga 
1. Udapānadūsakajātaka 
“Āraññikassa isino, 
cirarattatapassino; 
Kicchākataṁ udapānaṁ, 
kathaṁ samma avāhayi”. 
“Esa dhammo siṅgālānaṁ, 
yaṁ pitvā ohadāmase; 
Pitupitāmahaṁ dhammo, 
na taṁ ujjhātumarahasi”. 
“Yesaṁ vo ediso dhammo, 
Adhammo pana kīdiso; 
Mā vo dhammaṁ adhammaṁ vā, 
Addasāma kudācanan”ti. 
Udapānadūsakajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Udapānavagga 
2. Byagghajātaka 
“Yena mittena saṁsaggā, 
yogakkhemo vihiyyati; 
Pubbevajjhābhavaṁ tassa, 
rukkhe akkhīva paṇḍito. 
Yena mittena saṁsaggā, 
yogakkhemo pavaḍḍhati; 
Kareyyattasamaṁ vuttiṁ, 
sabbakiccesu paṇḍito”. 
“Etha byagghā nivattavho, 
Paccupetha mahāvanaṁ; 
Mā vanaṁ chindi nibyagghaṁ, 
Byagghā māhesu nibbanā”ti. 
Byagghajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Udapānavagga 
3. Kacchapajātaka 
“Ko nu uddhitabhattova, 
pūrahatthova brāhmaṇo; 
Kahaṁ nu bhikkhaṁ acari, 
kaṁ saddhaṁ upasaṅkami”. 
“Ahaṁ kapismi dummedho, 
anāmāsāni āmasiṁ; 
Tvaṁ maṁ mocaya bhaddaṁ te, 
mutto gaccheyya pabbataṁ”. 
“Kacchapā kassapā honti, 
Koṇḍaññā honti makkaṭā; 
Muñca kassapa koṇḍaññaṁ, 
Kataṁ methunakaṁ tayā”ti. 
Kacchapajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Udapānavagga 
4. Lolajātaka 
“Kāyaṁ balākā sikhinī, 
corī laṅghipitāmahā; 
Oraṁ balāke āgaccha, 
caṇḍo me vāyaso sakhā”. 
“Nāhaṁ balākā sikhinī, 
ahaṁ lolosmi vāyaso; 
Akatvā vacanaṁ tuyhaṁ, 
passa lūnosmi āgato”. 
“Punapāpajjasī samma, 
sīlañhi tava tādisaṁ; 
Na hi mānusakā bhogā, 
subhuñjā honti pakkhinā”ti. 
Lolajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Udapānavagga 
5. Rucirajātaka 
“Kāyaṁ balākā rucirā, 
kākanīḷasmimacchati; 
Caṇḍo kāko sakhā mayhaṁ, 
yassa cetaṁ kulāvakaṁ”. 
“Nanu maṁ samma jānāsi, 
dija sāmākabhojana; 
Akatvā vacanaṁ tuyhaṁ, 
passa lūnosmi āgato”. 
“Punapāpajjasī samma, 
sīlañhi tava tādisaṁ; 
Na hi mānusakā bhogā, 
subhuñjā honti pakkhinā”ti. 
Rucirajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Udapānavagga 
6. Garudhammajātaka 
“Tava saddhañca sīlañca, 
viditvāna janādhipa; 
Vaṇṇaṁ añjanavaṇṇena, 
kāliṅgasmiṁ nimimhase”. 
“Annabhaccā cabhaccā ca, 
yodha uddissa gacchati; 
Sabbe te appaṭikkhippā, 
pubbācariyavaco idaṁ. 
Dadāmi vo brāhmaṇā nāgametaṁ, 
Rājārahaṁ rājabhoggaṁ yasassinaṁ; 
Alaṅkataṁ hemajālābhichannaṁ, 
Sasārathiṁ gacchatha yena kāman”ti. 
Garudhammajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Udapānavagga 
7. Romakajātaka 
“Vassāni paññāsa samādhikāni, 
Vasimha selassa guhāya romaka; 
Asaṅkamānā abhinibbutattā, 
Hatthattamāyanti mamaṇḍajā pure. 
Te dāni vakkaṅga kimatthamussukā, 
Bhajanti aññaṁ girikandaraṁ dijā; 
Na nūna maññanti mamaṁ yathā pure, 
Cirappavutthā atha vā na te ime”. 
“Jānāma taṁ na mayaṁ sampamūḷhā, 
Soyeva tvaṁ te mayamasma nāññe; 
Cittañca te asmiṁ jane paduṭṭhaṁ, 
Ājīvikā tena tamuttasāmā”ti. 
Romakajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Udapānavagga 
8. Mahiṁsarājajātaka 
“Kimatthamabhisandhāya, 
lahucittassa dubbhino; 
Sabbakāmadadasseva, 
imaṁ dukkhaṁ titikkhasi. 
Siṅgena nihanāhetaṁ, 
padasā ca adhiṭṭhaha; 
Bhiyyo bālā pakujjheyyuṁ, 
no cassa paṭisedhako”. 
“Mamevāyaṁ maññamāno, 
aññepevaṁ karissati; 
Te naṁ tattha vadhissanti, 
sā me mutti bhavissatī”ti. 
Mahiṁsarājajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Udapānavagga 
9. Satapattajātaka 
“Yathā māṇavako panthe, 
siṅgāliṁ vanagocariṁ; 
Atthakāmaṁ pavedentiṁ, 
anatthakāmāti maññati; 
Anatthakāmaṁ satapattaṁ, 
atthakāmoti maññati. 
Evameva idhekacco, 
puggalo hoti tādiso; 
Hitehi vacanaṁ vutto, 
paṭigaṇhāti vāmato. 
Ye ca kho naṁ pasaṁsanti, 
bhayā ukkaṁsayanti vā; 
Tañhi so maññate mittaṁ, 
satapattaṁva māṇavo”ti. 
Satapattajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Kuruṅgavagga 
7. Abhiṇhajātaka 
“Nālaṁ kabaḷaṁ padātave, 
Na ca piṇḍaṁ na kuse na ghaṁsituṁ; 
Maññāmi abhiṇhadassanā, 
Nāgo snehamakāsi kukkure”ti. 
Abhiṇhajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Udapānavagga 
10. Puṭadūsakajātaka 
“Addhā hi nūna migarājā, 
puṭakammassa kovido; 
Tathā hi puṭaṁ dūseti, 
aññaṁ nūna karissati”. 
“Na me mātā vā pitā vā, 
puṭakammassa kovido; 
Kataṁ kataṁ kho dūsema, 
evaṁ dhammamidaṁ kulaṁ”. 
“Yesaṁ vo ediso dhammo, 
Adhammo pana kīdiso; 
Mā vo dhammaṁ adhammaṁ vā, 
Addasāma kudācanan”ti. 
Puṭadūsakajātakaṁ dasamaṁ. 
Udapānavaggo tatiyo. 
Tassuddānaṁ 
Udapānavaraṁ vanabyaggha kapi, 
Sikhinī ca balāka ruciravaro; 
Sujanādhiparomakadūsa puna, 
Satapattavaro puṭakamma dasāti. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Abbhantaravagga 
1. Abbhantarajātaka 
“Abbhantaro nāma dumo, 
yassa dibyamidaṁ phalaṁ; 
Bhutvā dohaḷinī nārī, 
cakkavattiṁ vijāyati. 
Tvampi bhadde mahesīsi, 
sā cāpi patino piyā; 
Āharissati te rājā, 
idaṁ abbhantaraṁ phalaṁ”. 
“Bhatturatthe parakkanto, 
yaṁ ṭhānamadhigacchati; 
Sūro attapariccāgī, 
labhamāno bhavāmahan”ti. 
Abbhantarajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Abbhantaravagga 
2. Seyyajātaka 
“Seyyaṁso seyyaso hoti, 
yo seyyamupasevati; 
Ekena sandhiṁ katvāna, 
sataṁ vajjhe amocayiṁ. 
Tasmā sabbena lokena, 
sandhiṁ katvāna ekato; 
Pecca saggaṁ nigaccheyya, 
idaṁ suṇātha kāsiyā”. 
Idaṁ vatvā mahārājā, 
Kaṁso bārāṇasiggaho; 
Dhanuṁ kaṇḍañca nikkhippa, 
Saṁyamaṁ ajjhupāgamīti. 
Seyyajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Abbhantaravagga 
3. Vaḍḍhakīsūkarajātaka 
“Varaṁ varaṁ tvaṁ nihanaṁ pure cari, 
Asmiṁ padese abhibhuyya sūkare; 
So dāni eko byapagamma jhāyasi, 
Balaṁ nu te byaggha na cajja vijjati”. 
“Ime sudaṁ yanti disodisaṁ pure, 
Bhayaṭṭitā leṇagavesino puthū; 
Te dāni saṅgamma vasanti ekato, 
Yatthaṭṭhitā duppasahajjame mayā”. 
“Namatthu saṅghāna samāgatānaṁ, 
Disvā sayaṁ sakhya vadāmi abbhutaṁ; 
Byagghaṁ migā yattha jiniṁsu dāṭhino, 
Sāmaggiyā dāṭhabalesu muccare”ti. 
Vaḍḍhakīsūkarajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Abbhantaravagga 
4. Sirijātaka 
“Yaṁ ussukā saṅgharanti, 
alakkhikā bahuṁ dhanaṁ; 
Sippavanto asippā ca, 
lakkhivā tāni bhuñjati. 
Sabbattha katapuññassa, 
aticcaññeva pāṇino; 
Uppajjanti bahū bhogā, 
appanāyatanesupi. 
Kukkuṭo maṇayo daṇḍo, 
thiyo ca puññalakkhaṇā; 
Uppajjanti apāpassa, 
katapuññassa jantuno”ti. 
Sirijātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Abbhantaravagga 
5. Maṇisūkarajātaka 
“Dariyā satta vassāni, 
tiṁsamattā vasāmase; 
Haññāma maṇino ābhaṁ, 
iti no mantanaṁ ahu. 
Yāvatā maṇiṁ ghaṁsāma, 
bhiyyo vodāyate maṇi; 
Idañca dāni pucchāma, 
kiṁ kiccaṁ idha maññasi”. 
“Ayaṁ maṇi veḷūriyo, 
akāco vimalo subho; 
Nāssa sakkā siriṁ hantuṁ, 
apakkamatha sūkarā”ti. 
Maṇisūkarajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Abbhantaravagga 
6. Sālūkajātaka 
“Mā sālūkassa pihayi, 
āturannāni bhuñjati; 
Appossukko bhusaṁ khāda, 
etaṁ dīghāyulakkhaṇaṁ. 
Idāni so idhāgantvā, 
atithī yuttasevako; 
Atha dakkhasi sālūkaṁ, 
sayantaṁ musaluttaraṁ”. 
Vikantaṁ sūkaraṁ disvā, 
sayantaṁ musaluttaraṁ; 
Jaraggavā vicintesuṁ, 
varamhākaṁ bhusāmivāti. 
Sālūkajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Abbhantaravagga 
7. Lābhagarahajātaka 
“Nānummatto nāpisuṇo, 
nānaṭo nākutūhalo; 
Mūḷhesu labhate lābhaṁ, 
esā te anusāsanī”. 
“Dhiratthu taṁ yasalābhaṁ, 
dhanalābhañca brāhmaṇa; 
Yā vutti vinipātena, 
adhammacaraṇena vā. 
Api ce pattamādāya, 
anagāro paribbaje; 
Esāva jīvikā seyyo, 
yā cādhammena esanā”ti. 
Lābhagarahajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Abbhantaravagga 
8. Macchuddānajātaka 
“Agghanti macchā adhikaṁ sahassaṁ, 
Na so atthi yo imaṁ saddaheyya; 
Mayhañca assu idha satta māsā, 
Ahampi taṁ macchuddānaṁ kiṇeyyaṁ”. 
“Macchānaṁ bhojanaṁ datvā, 
mama dakkhiṇamādisi; 
Taṁ dakkhiṇaṁ sarantiyā, 
kataṁ apacitiṁ tayā”. 
“Paduṭṭhacittassa na phāti hoti, 
Na cāpi taṁ devatā pūjayanti; 
Yo bhātaraṁ pettikaṁ sāpateyyaṁ, 
Avañcayī dukkaṭakammakārī”ti. 
Macchuddānajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Abbhantaravagga 
9. Nānāchandajātaka 
“Nānāchandā mahārāja, 
ekāgāre vasāmase; 
Ahaṁ gāmavaraṁ icche, 
brāhmaṇī ca gavaṁ sataṁ”. 
Putto ca ājaññarathaṁ, 
kaññā ca maṇikuṇḍalaṁ; 
Yā cesā puṇṇikā jammī, 
udukkhalaṁbhikaṅkhati. 
“Brāhmaṇassa gāmavaraṁ, 
brāhmaṇiyā gavaṁ sataṁ; 
Puttassa ājaññarathaṁ, 
kaññāya maṇikuṇḍalaṁ; 
Yañcetaṁ puṇṇikaṁ jammiṁ, 
paṭipādethudukkhalan”ti. 
Nānāchandajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Kuruṅgavagga 
8. Nandivisālajātaka 
“Manuññameva bhāseyya, 
nāmanuññaṁ kudācanaṁ; 
Manuññaṁ bhāsamānassa, 
garuṁ bhāraṁ udaddhari; 
Dhanañca naṁ alābhesi, 
tena cattamano ahū”ti. 
Nandivisālajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Abbhantaravagga 
10. Sīlavīmaṁsakajātaka 
“Sīlaṁ kireva kalyāṇaṁ, 
sīlaṁ loke anuttaraṁ; 
Passa ghoraviso nāgo, 
sīlavāti na haññati. 
Sohaṁ sīlaṁ samādissaṁ, 
loke anumataṁ sivaṁ; 
Ariyavuttisamācāro, 
yena vuccati sīlavā. 
Ñātīnañca piyo hoti, 
mittesu ca virocati; 
Kāyassa bhedā sugatiṁ, 
upapajjati sīlavā”ti. 
Sīlavīmaṁsakajātakaṁ dasamaṁ. 
Abbhantaravaggo catuttho. 
Tassuddānaṁ 
Duma kaṁsavaruttamabyagghamigā, 
Maṇayo maṇi sālukamavhayano; 
Anusāsaniyopi ca macchavaro, 
Maṇikuṇḍalakena kirena dasāti. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Kumbhavagga 
1. Surāghaṭajātaka 
“Sabbakāmadadaṁ kumbhaṁ, 
kuṭaṁ laddhāna dhuttako; 
Yāva naṁ anupāleti, 
tāva so sukhamedhati. 
Yadā matto ca ditto ca, 
pamādā kumbhamabbhidā; 
Tadā naggo ca pottho ca, 
pacchā bālo vihaññati. 
Evameva yo dhanaṁ laddhā, 
Pamatto paribhuñjati; 
Pacchā tappati dummedho, 
Kuṭaṁ bhitvāva dhuttako”ti. 
Surāghaṭajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Kumbhavagga 
2. Supattajātaka 
“Bārāṇasyaṁ mahārāja, 
kākarājā nivāsako; 
Asītiyā sahassehi, 
supatto parivārito. 
Tassa dohaḷinī bhariyā, 
Suphassā bhakkhitumicchati; 
Rañño mahānase pakkaṁ, 
Paccagghaṁ rājabhojanaṁ. 
Tesāhaṁ pahito dūto, 
rañño camhi idhāgato; 
Bhattu apacitiṁ kummi, 
nāsāyamakaraṁ vaṇan”ti. 
Supattajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Kumbhavagga 
3. Kāyanibbindajātaka 
“Phuṭṭhassa me aññatarena byādhinā, 
Rogena bāḷhaṁ dukhitassa ruppato; 
Parisussati khippamidaṁ kaḷevaraṁ, 
Pupphaṁ yathā paṁsuni ātape kataṁ. 
Ajaññaṁ jaññasaṅkhātaṁ, 
asuciṁ sucisammataṁ; 
Nānākuṇapaparipūraṁ, 
jaññarūpaṁ apassato. 
Dhiratthumaṁ āturaṁ pūtikāyaṁ, 
Jegucchiyaṁ assuciṁ byādhidhammaṁ; 
Yatthappamattā adhimucchitā pajā, 
Hāpenti maggaṁ sugatūpapattiyā”ti. 
Kāyanibbindajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Kumbhavagga 
4. Jambukhādakajātaka 
“Koyaṁ bindussaro vaggu, 
saravantānamuttamo; 
Accuto jambusākhāya, 
moracchāpova kūjati”. 
“Kulaputtova jānāti, 
kulaputtaṁ pasaṁsituṁ; 
Byagghacchāpasarīvaṇṇa, 
bhuñja samma dadāmi te”. 
“Cirassaṁ vata passāmi, 
musāvādī samāgate; 
Vantādaṁ kuṇapādañca, 
aññamaññaṁ pasaṁsake”ti. 
Jambukhādakajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Kumbhavagga 
5. Antajātaka 
“Usabhasseva te khandho, 
sīhasseva vijambhitaṁ; 
Migarāja namo tyatthu, 
api kiñci labhāmase”. 
“Kulaputtova jānāti, 
kulaputtaṁ pasaṁsituṁ; 
Mayūragīvasaṅkāsa, 
ito pariyāhi vāyasa”. 
“Migānaṁ siṅgālo anto, 
pakkhīnaṁ pana vāyaso; 
Eraṇḍo anto rukkhānaṁ, 
tayo antā samāgatā”ti. 
Antajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Kumbhavagga 
6. Samuddajātaka 
“Ko nāyaṁ loṇatoyasmiṁ, 
samantā paridhāvati; 
Macche makare ca vāreti, 
ūmīsu ca vihaññati”. 
“Anantapāyī sakuṇo, 
atittoti disāsuto; 
Samuddaṁ pātumicchāmi, 
sāgaraṁ saritaṁ patiṁ”. 
“So ayaṁ hāyati ceva, 
pūrate ca mahodadhi; 
Nāssa nāyati pītanto, 
apeyyo kira sāgaro”ti. 
Samuddajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Kumbhavagga 
7. Kāmavilāpajātaka 
“Ucce sakuṇa ḍemāna, 
pattayāna vihaṅgama; 
Vajjāsi kho tvaṁ vāmūruṁ, 
ciraṁ kho sā karissati. 
Idaṁ kho sā na jānāti, 
asiṁ sattiñca oḍḍitaṁ; 
Sā caṇḍī kāhati kodhaṁ, 
taṁ me tapati no idaṁ. 
Esa uppalasannāho, 
nikkhañcussīsakohitaṁ; 
Kāsikañca muduṁ vatthaṁ, 
tappetu dhanikā piyā”ti. 
Kāmavilāpajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Kumbhavagga 
8. Udumbarajātaka 
“Udumbarā cime pakkā, 
nigrodhā ca kapitthanā; 
Ehi nikkhama bhuñjassu, 
kiṁ jighacchāya miyyasi”. 
“Evaṁ so suhito hoti, 
yo vuḍḍhamapacāyati; 
Yathāhamajja suhito, 
dumapakkāni māsito”. 
“Yaṁ vanejo vanejassa, 
vañceyya kapino kapi; 
Daharo kapi saddheyya, 
na hi jiṇṇo jarākapī”ti. 
Udumbarajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Kumbhavagga 
9. Komāraputtajātaka 
“Pure tuvaṁ sīlavataṁ sakāse, 
Okkantikaṁ kīḷasi assamamhi; 
Karohare makkaṭiyāni makkaṭa, 
Na taṁ mayaṁ sīlavataṁ ramāma”. 
“Sutā hi mayhaṁ paramā visuddhi, 
Komāraputtassa bahussutassa; 
Mā dāni maṁ maññi tuvaṁ yathā pure, 
Jhānānuyutto viharāmi āvuso”. 
“Sacepi selasmi vapeyya bījaṁ, 
Devo ca vasse na hi taṁ virūḷhe; 
Sutā hi te sā paramā visuddhi, 
Ārā tuvaṁ makkaṭa jhānabhūmiyā”ti. 
Komāraputtajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Kuruṅgavagga 
9. Kaṇhajātaka 
“Yato yato garu dhuraṁ, 
yato gambhīravattanī; 
Tadāssu kaṇhaṁ yuñjanti, 
svāssu taṁ vahate dhuran”ti. 
Kaṇhajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Apaṇṇakavagga 
2. Vaṇṇupathajātaka 
“Akilāsuno vaṇṇupathe khaṇantā, 
Udaṅgaṇe tattha papaṁ avinduṁ; 
Evaṁ munī viriyabalūpapanno, 
Akilāsu vinde hadayassa santin”ti. 
Vaṇṇupathajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Tikanipāta 
Kumbhavagga 
10. Vakajātaka 
“Parapāṇarodhā jīvanto, 
maṁsalohitabhojano; 
Vako vataṁ samādāya, 
upapajji uposathaṁ. 
Tassa sakko vataññāya, 
ajarūpenupāgami; 
Vītatapo ajjhappatto, 
bhañji lohitapo tapaṁ. 
Evameva idhekacce, 
Samādānamhi dubbalā; 
Lahuṁ karonti attānaṁ, 
Vakova ajakāraṇā”ti. 
Vakajātakaṁ dasamaṁ. 
Kumbhavaggo pañcamo. 
Tassuddānaṁ 
Varakumbha supattasirivhayano, 
Sucisammata bindusaro cusabho; 
Saritaṁpati caṇḍi jarākapinā, 
Atha makkaṭiyā vakakena dasāti. 
Atha vagguddānaṁ 
Saṅkappo padumo ceva, 
Udapānena tatiyaṁ; 
Abbhantaraṁ ghaṭabhedaṁ, 
Tikanipātamhilaṅkatanti. 
Tikanipātaṁ niṭṭhitaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kāliṅgavagga 
1. Cūḷakāliṅgajātaka 
“Vivarathimāsaṁ dvāraṁ, 
Nagaraṁ pavisantu aruṇarājassa; 
Sīhena susiṭṭhena, 
Surakkhitaṁ nandisenena”. 
“Jayo kaliṅgānamasayhasāhinaṁ, 
Parājayo anayo assakānaṁ; 
Icceva te bhāsitaṁ brahmacāri, 
Na ujjubhūtā vitathaṁ bhaṇanti”. 
“Devā musāvādamupātivattā, 
Saccaṁ dhanaṁ paramaṁ tesu sakka; 
Taṁ te musā bhāsitaṁ devarāja, 
Kiṁ vā paṭicca maghavā mahinda”. 
“Nanu te sutaṁ brāhmaṇa bhaññamāne, 
Devā na issanti purisaparakkamassa; 
Damo samādhi manaso abhejjo, 
Abyaggatā nikkamanañca kāle; 
Daḷhañca viriyaṁ purisaparakkamo ca, 
Teneva āsi vijayo assakānan”ti. 
Cūḷakāliṅgajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kāliṅgavagga 
2. Mahāassārohajātaka 
“Adeyyesu dadaṁ dānaṁ, 
deyyesu nappavecchati; 
Āpāsu byasanaṁ patto, 
sahāyaṁ nādhigacchati. 
Nādeyyesu dadaṁ dānaṁ, 
deyyesu yo pavecchati; 
Āpāsu byasanaṁ patto, 
sahāyamadhigacchati. 
Saññogasambhogavisesadassanaṁ, 
Anariyadhammesu saṭhesu nassati; 
Katañca ariyesu ca ajjavesu, 
Mahapphalaṁ hoti aṇumpi tādisu. 
Yo pubbe katakalyāṇo, 
Akā loke sudukkaraṁ; 
Pacchā kayirā na vā kayirā, 
Accantaṁ pūjanāraho”ti. 
Mahāassārohajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kāliṅgavagga 
3. Ekarājajātaka 
“Anuttare kāmaguṇe samiddhe, 
Bhutvāna pubbe vasī ekarāja; 
So dāni dugge narakamhi khitto, 
Nappajjahe vaṇṇabalaṁ purāṇaṁ”. 
“Pubbeva khantī ca tapo ca mayhaṁ, 
Sampatthitā dubbhisena ahosi; 
Taṁ dāni laddhāna kathaṁ nu rāja, 
Jahe ahaṁ vaṇṇabalaṁ purāṇaṁ. 
Sabbā kirevaṁ pariniṭṭhitāni, 
Yasassinaṁ paññavantaṁ visayha; 
Yaso ca laddhā purimaṁ uḷāraṁ, 
Nappajjahe vaṇṇabalaṁ purāṇaṁ. 
Panujja dukkhena sukhaṁ janinda, 
Sukhena vā dukkhamasayhasāhi; 
Ubhayattha santo abhinibbutattā, 
Sukhe ca dukkhe ca bhavanti tulyā”ti. 
Ekarājajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kāliṅgavagga 
4. Daddarajātaka 
“Imāni maṁ daddara tāpayanti, 
Vācāduruttāni manussaloke; 
Maṇḍūkabhakkhā udakantasevī, 
Āsīvisaṁ maṁ avisā sapanti”. 
“Sakā raṭṭhā pabbājito, 
aññaṁ janapadaṁ gato; 
Mahantaṁ koṭṭhaṁ kayirātha, 
duruttānaṁ nidhetave. 
Yattha posaṁ na jānanti, 
jātiyā vinayena vā; 
Na tattha mānaṁ kayirātha, 
vasamaññātake jane. 
Videsavāsaṁ vasato, 
jātavedasamenapi; 
Khamitabbaṁ sapaññena, 
api dāsassa tajjitan”ti. 
Daddarajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kāliṅgavagga 
5. Sīlavīmaṁsanajātaka 
“Natthi loke raho nāma, 
pāpakammaṁ pakubbato; 
Passanti vanabhūtāni, 
taṁ bālo maññatī raho. 
Ahaṁ raho na passāmi, 
suññaṁ vāpi na vijjati; 
Yattha aññaṁ na passāmi, 
asuññaṁ hoti taṁ mayā”. 
“Dujjacco ca sujacco ca, 
nando ca sukhavaḍḍhito; 
Vejjo ca addhuvasīlo ca, 
te dhammaṁ jahu matthikā. 
Brāhmaṇo ca kathaṁ jahe, 
sabbadhammāna pāragū; 
Yo dhammamanupāleti, 
dhitimā saccanikkamo”ti. 
Sīlavīmaṁsanajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kāliṅgavagga 
6. Sujātājātaka 
“Kimaṇḍakā ime deva, 
nikkhittā kaṁsamallake; 
Upalohitakā vaggū, 
taṁ me akkhāhi pucchito”. 
“Yāni pure tuvaṁ devi, 
bhaṇḍu nantakavāsinī; 
Ucchaṅgahatthā pacināsi, 
tassā te koliyaṁ phalaṁ. 
Uḍḍayhate na ramati, 
bhogā vippajahanti taṁ; 
Tatthevimaṁ paṭinetha, 
yattha kolaṁ pacissati”. 
“Honti hete mahārāja, 
iddhippattāya nāriyā; 
Khama deva sujātāya, 
māssā kujjha rathesabhā”ti. 
Sujātājātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kāliṅgavagga 
7. Palāsajātaka 
“Acetanaṁ brāhmaṇa assuṇantaṁ, 
Jāno ajānantamimaṁ palāsaṁ; 
Āraddhaviriyo dhuvaṁ appamatto, 
Sukhaseyyaṁ pucchasi kissa hetu”. 
“Dūre suto ceva brahā ca rukkho, 
Dese ṭhito bhūtanivāsarūpo; 
Tasmā namassāmi imaṁ palāsaṁ, 
Ye cettha bhūtā te dhanassa hetu”. 
“So te karissāmi yathānubhāvaṁ, 
Kataññutaṁ brāhmaṇa pekkhamāno; 
Kathañhi āgamma sataṁ sakāse, 
Moghāni te assu pariphanditāni. 
Yo tindukarukkhassa paro pilakkho, 
Parivārito pubbayañño uḷāro; 
Tassesa mūlasmiṁ nidhi nikhāto, 
Adāyādo gaccha taṁ uddharāhī”ti. 
Palāsajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kāliṅgavagga 
8. Sakuṇajātaka 
“Akaramhasa te kiccaṁ, 
yaṁ balaṁ ahuvamhase; 
Migarāja namo tyatthu, 
api kiñci labhāmase”. 
“Mama lohitabhakkhassa, 
niccaṁ luddāni kubbato; 
Dantantaragato santo, 
taṁ bahuṁ yampi jīvasi”. 
“Akataññumakattāraṁ, 
katassa appaṭikārakaṁ; 
Yasmiṁ kataññutā natthi, 
niratthā tassa sevanā. 
Yassa sammukhaciṇṇena, 
Mittadhammo na labbhati; 
Anusūyamanakkosaṁ, 
Saṇikaṁ tamhā apakkame”ti. 
Sakuṇajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kāliṅgavagga 
9. Chavakajātaka 
“Sabbamidaṁ carimaṁ kataṁ, 
Ubho dhammaṁ na passare; 
Ubho pakatiyā cutā, 
Yo cāyaṁ mantejjhāpeti; 
Yo ca mantaṁ adhīyati”. 
“Sālīnaṁ odanaṁ bhuñje, 
suciṁ maṁsūpasecanaṁ; 
Tasmā etaṁ na sevāmi, 
dhammaṁ isīhi sevitaṁ”. 
“Paribbaja mahā loko, 
pacantaññepi pāṇino; 
Mā taṁ adhammo ācarito, 
asmā kumbhamivābhidā. 
Dhiratthu taṁ yasalābhaṁ, 
dhanalābhañca brāhmaṇa; 
Yā vutti vinipātena, 
adhammacaraṇena vā”ti. 
Chavakajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Kuruṅgavagga 
10. Munikajātaka 
“Mā munikassa pihayi, 
āturannāni bhuñjati; 
Appossukko bhusaṁ khāda, 
etaṁ dīghāyulakkhaṇan”ti. 
Munikajātakaṁ dasamaṁ. 
Kuruṅgavaggo tatiyo. 
Tassuddānaṁ 
Kuruṅgassa kukkuragojavaro, 
Puna vāḷavassasirivhayano; 
Mahiḷāmukhanāmanuññavaro, 
Vahate dhura munikena dasāti. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kāliṅgavagga 
10. Seyyajātaka 
“Sasamuddapariyāyaṁ, 
mahiṁ sāgarakuṇḍalaṁ; 
Na icche saha nindāya, 
evaṁ seyya vijānahi. 
Dhiratthu taṁ yasalābhaṁ, 
dhanalābhañca brāhmaṇa; 
Yā vutti vinipātena, 
adhammacaraṇena vā. 
Api ce pattamādāya, 
anagāro paribbaje; 
Sāyeva jīvikā seyyo, 
yā cādhammena esanā. 
Api ce pattamādāya, 
anagāro paribbaje; 
Aññaṁ ahiṁsayaṁ loke, 
api rajjena taṁ varan”ti. 
Seyyajātakaṁ dasamaṁ. 
Kāliṅgavaggo paṭhamo. 
Tassuddānaṁ 
Vivarañca adeyya samiddhavaraṁ, 
Atha daddara pāpamahātiraho; 
Atha koli palāsavarañca kara, 
Carimaṁ sasamuddavarena dasāti. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Pucimandavagga 
1. Pucimandajātaka 
“Uṭṭhehi cora kiṁ sesi, 
ko attho supanena te; 
Mā taṁ gahesuṁ rājāno, 
gāme kibbisakārakaṁ”. 
“Yannu coraṁ gahessanti, 
gāme kibbisakārakaṁ; 
Kiṁ tattha pucimandassa, 
vane jātassa tiṭṭhato”. 
“Na tvaṁ assattha jānāsi, 
mama corassa cantaraṁ; 
Coraṁ gahetvā rājāno, 
gāme kibbisakārakaṁ; 
Appenti nimbasūlasmiṁ, 
tasmiṁ me saṅkate mano”. 
“Saṅkeyya saṅkitabbāni, 
rakkheyyānāgataṁ bhayaṁ; 
Anāgatabhayā dhīro, 
ubho loke avekkhatī”ti. 
Pucimandajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Pucimandavagga 
2. Kassapamandiyajātaka 
“Api kassapa mandiyā, 
yuvā sapati hanti vā; 
Sabbaṁ taṁ khamate dhīro, 
paṇḍito taṁ titikkhati. 
Sacepi santo vivadanti, 
khippaṁ sandhīyare puna; 
Bālā pattāva bhijjanti, 
na te samathamajjhagū. 
Ete bhiyyo samāyanti, 
sandhi tesaṁ na jīrati; 
Yo cādhipannaṁ jānāti, 
yo ca jānāti desanaṁ. 
Eso hi uttaritaro, 
Bhāravaho dhuraddharo; 
Yo paresādhipannānaṁ, 
Sayaṁ sandhātumarahatī”ti. 
Kassapamandiyajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Pucimandavagga 
3. Khantīvādījātaka 
“Yo te hatthe ca pāde ca, 
kaṇṇanāsañca chedayi; 
Tassa kujjha mahāvīra, 
mā raṭṭhaṁ vinasā idaṁ”. 
“Yo me hatthe ca pāde ca, 
kaṇṇanāsañca chedayi; 
Ciraṁ jīvatu so rājā, 
na hi kujjhanti mādisā”. 
Ahū atītamaddhānaṁ, 
samaṇo khantidīpano; 
Taṁ khantiyāyeva ṭhitaṁ, 
kāsirājā achedayi. 
Tassa kammapharusassa, 
vipāko kaṭuko ahu; 
Yaṁ kāsirājā vedesi, 
nirayamhi samappitoti. 
Khantīvādījātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Pucimandavagga 
4. Lohakumbhijātaka 
“Dujjīvitamajīvimha, 
ye sante na dadamhase; 
Vijjamānesu bhogesu, 
dīpaṁ nākamha attano”. 
“Saṭṭhi vassasahassāni, 
paripuṇṇāni sabbaso; 
Niraye paccamānānaṁ, 
kadā anto bhavissati”. 
“Natthi anto kuto anto, 
na anto paṭidissati; 
Tadā hi pakataṁ pāpaṁ, 
mama tuyhañca mārisā”. 
“Sohaṁ nūna ito gantvā, 
yoniṁ laddhāna mānusiṁ; 
Vadaññū sīlasampanno, 
kāhāmi kusalaṁ bahun”ti. 
Lohakumbhijātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Pucimandavagga 
5. Sabbamaṁsalābhajātaka 
“Pharusā vata te vācā, 
maṁsaṁ yācanako asi; 
Kilomasadisī vācā, 
kilomaṁ samma dammi te”. 
“Aṅgametaṁ manussānaṁ, 
bhātā loke pavuccati; 
Aṅgassa sadisī vācā, 
aṅgaṁ samma dadāmi te”. 
“Tātāti putto vadamāno, 
kampeti hadayaṁ pitu; 
Hadayassa sadisī vācā, 
hadayaṁ samma dammi te”. 
“Yassa gāme sakhā natthi, 
yathāraññaṁ tatheva taṁ; 
Sabbassa sadisī vācā, 
sabbaṁ samma dadāmi te”ti. 
Sabbamaṁsalābhajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Pucimandavagga 
6. Sasapaṇḍitajātaka 
“Satta me rohitā macchā, 
udakā thalamubbhatā; 
Idaṁ brāhmaṇa me atthi, 
etaṁ bhutvā vane vasa”. 
“Dussa me khettapālassa, 
rattibhattaṁ apābhataṁ; 
Maṁsasūlā ca dve godhā, 
ekañca dadhivārakaṁ; 
Idaṁ brāhmaṇa me atthi, 
etaṁ bhutvā vane vasa”. 
“Ambapakkaṁ dakaṁ sītaṁ, 
Sītacchāyā manoramā; 
Idaṁ brāhmaṇa me atthi, 
Etaṁ bhutvā vane vasa”. 
“Na sasassa tilā atthi, 
Na muggā napi taṇḍulā; 
Iminā agginā pakkaṁ, 
Mamaṁ bhutvā vane vasā”ti. 
Sasapaṇḍitajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Pucimandavagga 
7. Matarodanajātaka 
“Mataṁ mataṁ evaṁ rodatha, 
Na hi taṁ rodatha yo marissati; 
Sabbepi sarīradhārino, 
Anupubbena jahanti jīvitaṁ. 
Devamanussā catuppadā, 
Pakkhigaṇā uragā ca bhogino; 
Samhi sarīre anissarā, 
Ramamānāva jahanti jīvitaṁ. 
Evaṁ calitaṁ asaṇṭhitaṁ, 
Sukhadukkhaṁ manujesvapekkhiya; 
Kanditaruditaṁ niratthakaṁ, 
Kiṁ vo sokagaṇābhikīrare. 
Dhuttā ca soṇḍā akatā, 
bālā sūrā ayogino; 
Dhīraṁ maññanti bāloti, 
ye dhammassa akovidā”ti. 
Matarodanajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Pucimandavagga 
8. Kaṇaverajātaka 
“Yaṁ taṁ vasantasamaye, 
kaṇaveresu bhāṇusu; 
Sāmaṁ bāhāya pīḷesi, 
sā taṁ ārogyamabravi”. 
“Ambho na kira saddheyyaṁ, 
yaṁ vāto pabbataṁ vahe; 
Pabbatañce vahe vāto, 
sabbampi pathaviṁ vahe; 
Yattha sāmā kālakatā, 
sā maṁ ārogyamabravi”. 
“Na ceva sā kālakatā, 
na ca sā aññamicchati; 
Ekabhattikinī sāmā, 
tameva abhikaṅkhati”. 
“Asanthutaṁ maṁ cirasanthutena, 
Nimīni sāmā adhuvaṁ dhuvena; 
Mayāpi sāmā nimineyya aññaṁ, 
Ito ahaṁ dūrataraṁ gamissan”ti. 
Kaṇaverajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Pucimandavagga 
9. Tittirajātaka 
“Susukhaṁ vata jīvāmi, 
labhāmi ceva bhuñjituṁ; 
Paripanthe ca tiṭṭhāmi, 
kā nu bhante gatī mama”. 
“Mano ce te nappaṇamati, 
pakkhi pāpassa kammuno; 
Abyāvaṭassa bhadrassa, 
na pāpamupalimpati”. 
“Ñātako no nisinnoti, 
bahu āgacchate jano; 
Paṭicca kammaṁ phusati, 
tasmiṁ me saṅkate mano”. 
“Na paṭicca kammaṁ phusati, 
mano ce nappadussati; 
Appossukkassa bhadrassa, 
na pāpamupalimpatī”ti. 
Tittirajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Kulāvakavagga 
1. Kulāvakajātaka 
“Kulāvakā mātali simbalismiṁ, 
Īsāmukhena parivajjayassu; 
Kāmaṁ cajāma asuresu pāṇaṁ, 
Māme dijā vikkulāvā ahesun”ti. 
Kulāvakajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Pucimandavagga 
10. Succajajātaka 
“Succajaṁ vata naccaji, 
vācāya adadaṁ giriṁ; 
Kiṁ hitassa cajantassa, 
vācāya adada pabbataṁ”. 
“Yañhi kayirā tañhi vade, 
yaṁ na kayirā na taṁ vade; 
Akarontaṁ bhāsamānaṁ, 
parijānanti paṇḍitā”. 
“Rājaputta namo tyatthu, 
sacce dhamme ṭhito casi; 
Yassa te byasanaṁ patto, 
saccasmiṁ ramate mano”. 
“Yā daliddī daliddassa, 
aḍḍhā aḍḍhassa kittima; 
Sā hissa paramā bhariyā, 
sahiraññassa itthiyo”ti. 
Succajajātakaṁ dasamaṁ. 
Pucimandavaggo dutiyo. 
Tassuddānaṁ 
Atha cora sakassapa khantīvaro, 
Dujjīvitatā ca varā pharusā; 
Atha sasa matañca vasanta sukhaṁ, 
Succajaṁvatanaccajinā ca dasāti. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kuṭidūsakavagga 
1. Kuṭidūsakajātaka 
“Manussasseva te sīsaṁ, 
hatthapādā ca vānara; 
Atha kena nu vaṇṇena, 
agāraṁ te na vijjati”. 
“Manussasseva me sīsaṁ, 
hatthapādā ca siṅgila; 
Yāhu seṭṭhā manussesu, 
sā me paññā na vijjati”. 
“Anavaṭṭhitacittassa, 
lahucittassa dubbhino; 
Niccaṁ addhuvasīlassa, 
sukhabhāvo na vijjati. 
So karassu ānubhāvaṁ, 
vītivattassu sīliyaṁ; 
Sītavātaparittāṇaṁ, 
karassu kuṭavaṁ kapī”ti. 
Kuṭidūsakajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kuṭidūsakavagga 
2. Duddubhajātaka 
“Duddubhāyati bhaddante, 
yasmiṁ dese vasāmahaṁ; 
Ahampetaṁ na jānāmi, 
kimetaṁ duddubhāyati”. 
“Beluvaṁ patitaṁ sutvā, 
duddubhanti saso javi; 
Sasassa vacanaṁ sutvā, 
santattā migavāhinī. 
Appatvā padaviññāṇaṁ, 
paraghosānusārino; 
Panādaparamā bālā, 
te honti parapattiyā. 
Ye ca sīlena sampannā, 
paññāyūpasame ratā; 
Ārakā viratā dhīrā, 
na honti parapattiyā”ti. 
Duddubhajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kuṭidūsakavagga 
3. Brahmadattajātaka 
“Dvayaṁ yācanako rāja, 
brahmadatta nigacchati; 
Alābhaṁ dhanalābhaṁ vā, 
evaṁ dhammā hi yācanā. 
Yācanaṁ rodanaṁ āhu, 
pañcālānaṁ rathesabha; 
Yo yācanaṁ paccakkhāti, 
tamāhu paṭirodanaṁ. 
Mā maddasaṁsu rodantaṁ, 
pañcālā susamāgatā; 
Tuvaṁ vā paṭirodantaṁ, 
tasmā icchāmahaṁ raho”. 
“Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṁ, 
Gavaṁ sahassaṁ saha puṅgavena; 
Ariyo hi ariyassa kathaṁ na dajjā, 
Sutvāna gāthā tava dhammayuttā”ti. 
Brahmadattajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kuṭidūsakavagga 
4. Cammasāṭakajātaka 
“Kalyāṇarūpo vatayaṁ catuppado, 
Subhaddako ceva supesalo ca; 
Yo brāhmaṇaṁ jātimantūpapannaṁ, 
Apacāyati meṇḍavaro yasassī”. 
“Mā brāhmaṇa ittaradassanena, 
Vissāsamāpajji catuppadassa; 
Daḷhappahāraṁ abhikaṅkhamāno, 
Avasakkatī dassati suppahāraṁ”. 
Ūruṭṭhi bhaggaṁ pavaṭṭito khāribhāro, 
Sabbañca bhaṇḍaṁ brāhmaṇassa bhinnaṁ; 
Ubhopi bāhā paggayha kandati, 
“Abhidhāvatha haññate brahmacārī. 
Evaṁ so nihato seti, 
yo apūjaṁ pasaṁsati; 
Yathāhamajja pahato, 
hato meṇḍena dummatī”ti. 
Cammasāṭakajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kuṭidūsakavagga 
5. Godharājajātaka 
“Samaṇaṁ taṁ maññamāno, 
upagacchimasaññataṁ; 
So maṁ daṇḍena pāhāsi, 
yathā assamaṇo tathā”. 
“Kiṁ te jaṭāhi dummedha, 
kiṁ te ajinasāṭiyā; 
Abbhantaraṁ te gahanaṁ, 
bāhiraṁ parimajjasi”. 
“Ehi godha nivattassu, 
bhuñja sālīnamodanaṁ; 
Telaṁ loṇañca me atthi, 
pahūtaṁ mayha pipphali. 
Esa bhiyyo pavekkhāmi, 
vammikaṁ sataporisaṁ; 
Telaṁ loṇañca kittesi, 
ahitaṁ mayha pipphalī”ti. 
Godharājajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kuṭidūsakavagga 
6. Kakkārujātaka 
“Kāyena yo nāvahare, 
vācāya na musā bhaṇe; 
Yaso laddhā na majjeyya, 
sa ve kakkārumarahati”. 
“Dhammena vittameseyya, 
na nikatyā dhanaṁ hare; 
Bhoge laddhā na majjeyya, 
sa ve kakkārumarahati”. 
“Yassa cittaṁ ahāliddaṁ, 
saddhā ca avirāginī; 
Eko sāduṁ na bhuñjeyya, 
sa ve kakkārumarahati”. 
“Sammukhā vā tirokkhā vā, 
Yo sante na paribhāsati; 
Yathāvādī tathākārī, 
Sa ve kakkārumarahatī”ti. 
Kakkārujātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kuṭidūsakavagga 
7. Kākavatījātaka 
“Vāti cāyaṁ tato gandho, 
yattha me vasatī piyā; 
Dūre ito hi kākavatī, 
yattha me nirato mano”. 
“Kathaṁ samuddamatarī, 
kathaṁ atari kepukaṁ; 
Kathaṁ satta samuddāni, 
kathaṁ simbalimāruhi”. 
“Tayā samuddamatariṁ, 
tayā atari kepukaṁ; 
Tayā satta samuddāni, 
tayā simbalimāruhiṁ”. 
“Dhiratthumaṁ mahākāyaṁ, 
dhiratthumaṁ acetanaṁ; 
Yattha jāyāyahaṁ jāraṁ, 
āvahāmi vahāmi cā”ti. 
Kākavatījātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kuṭidūsakavagga 
8. Ananusociyajātaka 
“Bahūnaṁ vijjatī bhotī, 
tehi me kiṁ bhavissati; 
Tasmā etaṁ na socāmi, 
piyaṁ sammillahāsiniṁ. 
Taṁ tañce anusoceyya, 
yaṁ yaṁ tassa na vijjati; 
Attānamanusoceyya, 
sadā maccuvasaṁ pataṁ. 
Na heva ṭhitaṁ nāsīnaṁ, 
Na sayānaṁ na paddhaguṁ; 
Yāva byāti nimisati, 
Tatrāpi rasatī vayo. 
Tatthattani vatappaddhe, 
vinābhāve asaṁsaye; 
Bhūtaṁ sesaṁ dayitabbaṁ, 
vītaṁ ananusociyan”ti. 
Ananusociyajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kuṭidūsakavagga 
9. Kāḷabāhujātaka 
“Yaṁ annapānassa pure labhāma, 
Taṁ dāni sākhamigameva gacchati; 
Gacchāma dāni vanameva rādha, 
Asakkatā casma dhanañjayāya”. 
“Lābho alābho yaso ayaso ca, 
Nindā pasaṁsā ca sukhañca dukkhaṁ; 
Ete aniccā manujesu dhammā, 
Mā soci kiṁ socasi poṭṭhapāda”. 
“Addhā tuvaṁ paṇḍitakosi rādha, 
Jānāsi atthāni anāgatāni; 
Kathaṁ nu sākhāmigaṁ dakkhisāma, 
Niddhāvitaṁ rājakulatova jammaṁ”. 
“Cāleti kaṇṇaṁ bhakuṭiṁ karoti, 
Muhuṁ muhuṁ bhāyayate kumāre; 
Sayameva taṁ kāhati kāḷabāhu, 
Yenārakā ṭhassati annapānā”ti. 
Kāḷabāhujātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Kulāvakavagga 
2. Naccajātaka 
“Rudaṁ manuññaṁ rucirā ca piṭṭhi, 
Veḷuriyavaṇṇūpanibhā ca gīvā; 
Byāmamattāni ca pekhuṇāni, 
Naccena te dhītaraṁ no dadāmī”ti. 
Naccajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kuṭidūsakavagga 
10. Sīlavīmaṁsajātaka 
“Sīlaṁ kireva kalyāṇaṁ, 
sīlaṁ loke anuttaraṁ; 
Passa ghoraviso nāgo, 
sīlavāti na haññati”. 
“Yāvadevassahū kiñci, 
tāvadeva akhādisuṁ; 
Saṅgamma kulalā loke, 
na hiṁsanti akiñcanaṁ. 
Sukhaṁ nirāsā supati, 
āsā phalavatī sukhā; 
Āsaṁ nirāsaṁ katvāna, 
sukhaṁ supati piṅgalā. 
Na samādhiparo atthi, 
asmiṁ loke paramhi ca; 
Na paraṁ nāpi attānaṁ, 
vihiṁsati samāhito”ti. 
Sīlavīmaṁsajātakaṁ dasamaṁ. 
Kuṭidūsakavaggo tatiyo. 
Tassuddānaṁ 
Samanussa saduddubha yācanako, 
Atha meṇḍavaruttama godhavaro; 
Atha kāyasakepuka bhotīvaro, 
Atha rādhasusīlavarena dasāti. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kokilavagga 
1. Kokilajātaka 
“Yo ve kāle asampatte, 
ativelaṁ pabhāsati; 
Evaṁ so nihato seti, 
kokilāyiva atrajo. 
Na hi satthaṁ sunisitaṁ, 
visaṁ halāhalāmiva; 
Evaṁ nikaṭṭhe pāteti, 
vācā dubbhāsitā yathā. 
Tasmā kāle akāle vā, 
vācaṁ rakkheyya paṇḍito; 
Nātivelaṁ pabhāseyya, 
api attasamamhi vā. 
Yo ca kāle mitaṁ bhāse, 
matipubbo vicakkhaṇo; 
Sabbe amitte ādeti, 
supaṇṇo uragāmivā”ti. 
Kokilajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kokilavagga 
2. Rathalaṭṭhijātaka 
“Api hantvā hato brūti, 
jetvā jitoti bhāsati; 
Pubbamakkhāyino rāja, 
aññadatthu na saddahe. 
Tasmā paṇḍitajātiyo, 
suṇeyya itarassapi; 
Ubhinnaṁ vacanaṁ sutvā, 
yathā dhammo tathā kare. 
Alaso gihī kāmabhogī na sādhu, 
Asaññato pabbajito na sādhu; 
Rājā na sādhu anisammakārī, 
Yo paṇḍito kodhano taṁ na sādhu. 
Nisamma khattiyo kayirā, 
nānisamma disampati; 
Nisammakārino rāja, 
yaso kitti ca vaḍḍhatī”ti. 
Rathalaṭṭhijātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kokilavagga 
3. Pakkagodhajātaka 
“Tadeva me tvaṁ vidito, 
vanamajjhe rathesabha; 
Yassa te khaggabaddhassa, 
sannaddhassa tirīṭino; 
Assatthadumasākhāya, 
pakkā godhā palāyatha”. 
“Name namantassa bhaje bhajantaṁ, 
Kiccānukubbassa kareyya kiccaṁ; 
Nānatthakāmassa kareyya atthaṁ, 
Asambhajantampi na sambhajeyya. 
Caje cajantaṁ vanathaṁ na kayirā, 
Apetacittena na sambhajeyya; 
Dijo dumaṁ khīṇaphalanti ñatvā, 
Aññaṁ samekkheyya mahā hi loko”. 
“So te karissāmi yathānubhāvaṁ, 
Kataññutaṁ khattiye pekkhamāno; 
Sabbañca te issariyaṁ dadāmi, 
Yassicchasī tassa tuvaṁ dadāmī”ti. 
Pakkagodhajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kokilavagga 
4. Rājovādajātaka 
“Gavañce taramānānaṁ, 
jimhaṁ gacchati puṅgavo; 
Sabbā tā jimhaṁ gacchanti, 
nette jimhaṁ gate sati. 
Evameva manussesu, 
yo hoti seṭṭhasammato; 
So ce adhammaṁ carati, 
pageva itarā pajā; 
Sabbaṁ raṭṭhaṁ dukhaṁ seti, 
rājā ce hoti adhammiko. 
Gavañce taramānānaṁ, 
ujuṁ gacchati puṅgavo; 
Sabbā gāvī ujuṁ yanti, 
nette ujuṁ gate sati. 
Evameva manussesu, 
yo hoti seṭṭhasammato; 
So sace dhammaṁ carati, 
pageva itarā pajā; 
Sabbaṁ raṭṭhaṁ sukhaṁ seti, 
rājā ce hoti dhammiko”ti. 
Rājovādajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kokilavagga 
5. Jambukajātaka 
“Brahā pavaḍḍhakāyo so, 
dīghadāṭho ca jambuka; 
Na tvaṁ tattha kule jāto, 
yattha gaṇhanti kuñjaraṁ”. 
“Asīho sīhamānena, 
yo attānaṁ vikubbati; 
Kotthūva gajamāsajja, 
seti bhūmyā anutthunaṁ. 
Yasassino uttamapuggalassa, 
Sañjātakhandhassa mahabbalassa; 
Asamekkhiya thāmabalūpapattiṁ, 
Sa seti nāgena hatoyaṁ jambuko. 
Yo cīdha kammaṁ kurute pamāya, 
Thāmabbalaṁ attani saṁviditvā; 
Jappena mantena subhāsitena, 
Parikkhavā so vipulaṁ jinātī”ti. 
Jambukajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kokilavagga 
6. Brahāchattajātaka 
“Tiṇaṁ tiṇanti lapasi, 
ko nu te tiṇamāhari; 
Kiṁ nu te tiṇakiccatthi, 
tiṇameva pabhāsasi”. 
“Idhāgamā brahmacārī, 
brahā chatto bahussuto; 
So me sabbaṁ samādāya, 
tiṇaṁ nikkhippa gacchati”. 
“Evetaṁ hoti kattabbaṁ, 
appena bahumicchatā; 
Sabbaṁ sakassa ādānaṁ, 
anādānaṁ tiṇassa ca”. 
(…) 
“Sīlavanto na kubbanti, 
bālo sīlāni kubbati; 
Aniccasīlaṁ dussīlyaṁ, 
kiṁ paṇḍiccaṁ karissatī”ti. 
Brahāchattajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kokilavagga 
7. Pīṭhajātaka 
“Na te pīṭhamadāyimhā, 
na pānaṁ napi bhojanaṁ; 
Brahmacāri khamassu me, 
etaṁ passāmi accayaṁ”. 
“Nevābhisajjāmi na cāpi kuppe, 
Na cāpi me appiyamāsi kiñci; 
Athopi me āsi manovitakko, 
Etādiso nūna kulassa dhammo”. 
“Esasmākaṁ kule dhammo, 
pitupitāmaho sadā; 
Āsanaṁ udakaṁ pajjaṁ, 
sabbetaṁ nipadāmase. 
Esasmākaṁ kule dhammo, 
pitupitāmaho sadā; 
Sakkaccaṁ upatiṭṭhāma, 
uttamaṁ viya ñātakan”ti. 
Pīṭhajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kokilavagga 
8. Thusajātaka 
“Viditaṁ thusaṁ undurānaṁ, 
Viditaṁ pana taṇḍulaṁ; 
Thusaṁ thusaṁ vivajjetvā, 
Taṇḍulaṁ pana khādare. 
Yā mantanā araññasmiṁ, 
yā ca gāme nikaṇṇikā; 
Yañcetaṁ iti cīti ca, 
etampi viditaṁ mayā. 
Dhammena kira jātassa, 
pitā puttassa makkaṭo; 
Daharasseva santassa, 
dantehi phalamacchidā. 
Yametaṁ parisappasi, 
ajakāṇova sāsape; 
Yopāyaṁ heṭṭhato seti, 
etampi viditaṁ mayā”ti. 
Thusajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kokilavagga 
9. Bāverujātaka 
“Adassanena morassa, 
sikhino mañjubhāṇino; 
Kākaṁ tattha apūjesuṁ, 
maṁsena ca phalena ca. 
Yadā ca sarasampanno, 
moro bāverumāgamā; 
Atha lābho ca sakkāro, 
vāyasassa ahāyatha. 
Yāva nuppajjatī buddho, 
dhammarājā pabhaṅkaro; 
Tāva aññe apūjesuṁ, 
puthū samaṇabrāhmaṇe. 
Yadā ca sarasampanno, 
buddho dhammaṁ adesayi; 
Atha lābho ca sakkāro, 
titthiyānaṁ ahāyathā”ti. 
Bāverujātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Kulāvakavagga 
3. Sammodamānajātaka 
“Sammodamānā gacchanti, 
jālamādāya pakkhino; 
Yadā te vivadissanti, 
tadā ehinti me vasan”ti. 
Sammodamānajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Kokilavagga 
10. Visayhajātaka 
“Adāsi dānāni pure visayha, 
Dadato ca te khayadhammo ahosi; 
Ito parañce na dadeyya dānaṁ, 
Tiṭṭheyyuṁ te saṁyamantassa bhogā”. 
“Anariyamariyena sahassanetta, 
Suduggatenāpi akiccamāhu; 
Mā vo dhanaṁ taṁ ahu devarāja, 
Yaṁ bhogahetu vijahemu saddhaṁ. 
Yena eko ratho yāti, 
yāti tenāparo ratho; 
Porāṇaṁ nihitaṁ vattaṁ, 
vattataññeva vāsava. 
Yadi hessati dassāma, 
asante kiṁ dadāmase; 
Evaṁbhūtāpi dassāma, 
mā dānaṁ pamadamhase”ti. 
Visayhajātakaṁ dasamaṁ. 
Kokilavaggo catuttho. 
Tassuddānaṁ 
Ativelapabhāsati jītavaro, 
Vanamajjha rathesabha jimhagamo; 
Atha jambu tiṇāsanapīṭhavaraṁ, 
Atha taṇḍula mora visayha dasāti. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
1. Kaṇḍarījātaka 
Narānamārāmakarāsu nārisu, 
Anekacittāsu aniggahāsu ca; 
Sabbattha nāpītikarāpi ce siyā, 
Na vissase titthasamā hi nāriyo. 
“Yaṁ ve disvā kaṇḍarīkinnarānaṁ, 
Sabbitthiyo na ramanti agāre; 
Taṁ tādisaṁ maccaṁ cajitvā bhariyā, 
Aññaṁ disvā purisaṁ pīṭhasappiṁ”. 
“Bakassa ca bāvarikassa rañño, 
Accantakāmānugatassa bhariyā; 
Avācarī paṭṭhavasānugassa, 
Kaṁ vāpi itthī nāticare tadaññaṁ”. 
“Piṅgiyānī sabbalokissarassa, 
Rañño piyā brahmadattassa bhariyā; 
Avācarī paṭṭhavasānugassa, 
Taṁ vāpi sā nājjhagā kāmakāminī”ti. 
Kaṇḍarījātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
2. Vānarajātaka 
“Asakkhiṁ vata attānaṁ, 
uddhātuṁ udakā thalaṁ; 
Na dānāhaṁ puna tuyhaṁ, 
vasaṁ gacchāmi vārija. 
Alametehi ambehi, 
jambūhi panasehi ca; 
Yāni pāraṁ samuddassa, 
varaṁ mayhaṁ udumbaro. 
Yo ca uppatitaṁ atthaṁ, 
na khippamanubujjhati; 
Amittavasamanveti, 
pacchā ca anutappati. 
Yo ca uppatitaṁ atthaṁ, 
khippameva nibodhati; 
Muccate sattusambādhā, 
na ca pacchānutappatī”ti. 
Vānarajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
3. Kuntinījātaka 
“Avasimha tavāgāre, 
niccaṁ sakkatapūjitā; 
Tvameva dānimakari, 
handa rāja vajāmahaṁ”. 
“Yo ve kate paṭikate, 
kibbise paṭikibbise; 
Evaṁ taṁ sammatī veraṁ, 
vasa kuntini māgamā”. 
“Na katassa ca kattā ca, 
metti sandhīyate puna; 
Hadayaṁ nānujānāti, 
gacchaññeva rathesabha”. 
“Katassa ceva kattā ca, 
metti sandhīyate puna; 
Dhīrānaṁ no ca bālānaṁ, 
vasa kuntini māgamā”ti. 
Kuntinījātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
4. Ambajātaka 
“Yo nīliyaṁ maṇḍayati, 
saṇḍāsena vihaññati; 
Tassa sā vasamanvetu, 
yā te ambe avāhari”. 
“Vīsaṁ vā pañcavīsaṁ vā, 
ūnatiṁsaṁ va jātiyā; 
Tādisā pati mā laddhā, 
yā te ambe avāhari”. 
“Dīghaṁ gacchatu addhānaṁ, 
ekikā abhisārikā; 
Saṅkete pati mā adda, 
yā te ambe avāhari”. 
“Alaṅkatā suvasanā, 
mālinī candanussadā; 
Ekikā sayane setu, 
yā te ambe avāharī”ti. 
Ambajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
5. Gajakumbhajātaka 
“Vanaṁ yadaggi dahati, 
pāvako kaṇhavattanī; 
Kathaṁ karosi pacalaka, 
evaṁ dandhaparakkamo”. 
“Bahūni rukkhachiddāni, 
pathabyā vivarāni ca; 
Tāni ce nābhisambhoma, 
hoti no kālapariyāyo”. 
“Yo dandhakāle tarati, 
taraṇīye ca dandhati; 
Sukkhapaṇṇaṁva akkamma, 
atthaṁ bhañjati attano. 
Yo dandhakāle dandheti, 
taraṇīye ca tārayi; 
Sasīva rattiṁ vibhajaṁ, 
tassattho paripūratī”ti. 
Gajakumbhajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
6. Kesavajātaka 
“Manussindaṁ jahitvāna, 
sabbakāmasamiddhinaṁ; 
Kathaṁ nu bhagavā kesī, 
kappassa ramati assame”. 
“Sādūni ramaṇīyāni, 
santi vakkhā manoramā; 
Subhāsitāni kappassa, 
nārada ramayanti maṁ”. 
“Sālīnaṁ odanaṁ bhuñje, 
suciṁ maṁsūpasecanaṁ; 
Kathaṁ sāmākanīvāraṁ, 
aloṇaṁ chādayanti taṁ”. 
“Sāduṁ vā yadi vāsāduṁ, 
appaṁ vā yadi vā bahuṁ; 
Vissattho yattha bhuñjeyya, 
vissāsaparamā rasā”ti. 
Kesavajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
7. Ayakūṭajātaka 
“Sabbāyasaṁ kūṭamatippamāṇaṁ, 
Paggayha yo tiṭṭhasi antalikkhe; 
Rakkhāya me tvaṁ vihito nusajja, 
Udāhu me cetayase vadhāya”. 
“Dūto ahaṁ rājidha rakkhasānaṁ, 
Vadhāya tuyhaṁ pahitohamasmi; 
Indo ca taṁ rakkhati devarājā, 
Tenuttamaṅgaṁ na te phālayāmi”. 
“Sace ca maṁ rakkhati devarājā, 
Devānamindo maghavā sujampati; 
Kāmaṁ pisācā vinadantu sabbe, 
Na santase rakkhasiyā pajāya. 
Kāmaṁ kandantu kumbhaṇḍā, 
Sabbe paṁsupisācakā; 
Nālaṁ pisācā yuddhāya, 
Mahatī sā vibhiṁsikā”ti. 
Ayakūṭajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
8. Araññajātaka 
“Araññā gāmamāgamma, 
kiṁsīlaṁ kiṁvataṁ ahaṁ; 
Purisaṁ tāta seveyyaṁ, 
taṁ me akkhāhi pucchito”. 
“Yo taṁ vissāsaye tāta, 
vissāsañca khameyya te; 
Sussūsī ca titikkhī ca, 
taṁ bhajehi ito gato. 
Yassa kāyena vācāya, 
manasā natthi dukkaṭaṁ; 
Urasīva patiṭṭhāya, 
taṁ bhajehi ito gato. 
Haliddirāgaṁ kapicittaṁ, 
purisaṁ rāgavirāginaṁ; 
Tādisaṁ tāta mā sevi, 
nimmanussampi ce siyā”ti. 
Araññajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
9. Sandhibhedajātaka 
“Neva itthīsu sāmaññaṁ, 
nāpi bhakkhesu sārathi; 
Athassa sandhibhedassa, 
passa yāva sucintitaṁ. 
Asi tikkhova maṁsamhi, 
pesuññaṁ parivattati; 
Yatthūsabhañca sīhañca, 
bhakkhayanti migādhamā. 
Imaṁ so sayanaṁ seti, 
yamimaṁ passasi sārathi; 
Yo vācaṁ sandhibhedassa, 
pisuṇassa nibodhati. 
Te janā sukhamedhanti, 
narā saggagatāriva; 
Ye vācaṁ sandhibhedassa, 
nāvabodhanti sārathī”ti. 
Sandhibhedajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Kulāvakavagga 
4. Macchajātaka 
“Na maṁ sītaṁ na maṁ uṇhaṁ, 
na maṁ jālasmi bādhanaṁ; 
Yañca maṁ maññate macchī, 
aññaṁ so ratiyā gato”ti. 
Macchajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Catukkanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
10. Devatāpañhajātaka 
“Hanti hatthehi pādehi, 
mukhañca parisumbhati; 
Sa ve rāja piyo hoti, 
kaṁ tena tvābhipassasi”. 
“Akkosati yathākāmaṁ, 
āgamañcassa icchati; 
Sa ve rāja piyo hoti, 
kaṁ tena tvābhipassasi”. 
“Abbhakkhāti abhūtena, 
alikenābhisāraye; 
Sa ve rāja piyo hoti, 
kaṁ tena tvābhipassasi”. 
“Haraṁ annañca pānañca, 
Vatthasenāsanāni ca; 
Aññadatthuharā santā, 
Te ve rāja piyā honti; 
Kaṁ tena tvābhipassasī”ti. 
Devatāpañhajātakaṁ dasamaṁ. 
Cūḷakuṇālavaggo pañcamo. 
Tassuddānaṁ 
Narānaṁ asakkhivasimhavaro, 
Nīliyamaggivarañca puna; 
Puna rasāyasakūṭavaro, 
Tathārañña sārathi hanti dasāti. 
Atha vagguddānaṁ 
Kāliṅgaṁ pucimandañca, 
kuṭidūsaka kokilā; 
Cūḷakuṇālavaggo so, 
pañcamo suppakāsitoti. 
Catukkanipātaṁ niṭṭhitaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Maṇikuṇḍalavagga 
1. Maṇikuṇḍalajātaka 
“Jīno rathassaṁ maṇikuṇḍale ca, 
Putte ca dāre ca tatheva jīno; 
Sabbesu bhogesu asesakesu, 
Kasmā na santappasi sokakāle”. 
“Pubbeva maccaṁ vijahanti bhogā, 
Macco vā te pubbataraṁ jahāti; 
Asassatā bhogino kāmakāmi, 
Tasmā na socāmahaṁ sokakāle. 
Udeti āpūrati veti cando, 
Atthaṁ tapetvāna paleti sūriyo; 
Viditā mayā sattuka lokadhammā, 
Tasmā na socāmahaṁ sokakāle”. 
“Alaso gihī kāmabhogī na sādhu, 
Asaññato pabbajito na sādhu; 
Rājā na sādhu anisammakārī, 
Yo paṇḍito kodhano taṁ na sādhu. 
Nisamma khattiyo kayirā, 
nānisamma disampati; 
Nisammakārino rāja, 
yaso kitti ca vaḍḍhatī”ti. 
Maṇikuṇḍalajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Maṇikuṇḍalavagga 
2. Sujātajātaka 
“Kiṁ nu santaramānova, 
lāyitvā haritaṁ tiṇaṁ; 
Khāda khādāti lapasi, 
gatasattaṁ jaraggavaṁ. 
Na hi annena pānena, 
mato goṇo samuṭṭhahe; 
Tvañca tucchaṁ vilapasi, 
yathā taṁ dummatī tathā”. 
“Tatheva tiṭṭhati sīsaṁ, 
hatthapādā ca vāladhi; 
Sotā tatheva tiṭṭhanti, 
maññe goṇo samuṭṭhahe. 
Nevayyakassa sīsañca, 
hatthapādā ca dissare; 
Rudaṁ mattikathūpasmiṁ, 
nanu tvaññeva dummati”. 
“Ādittaṁ vata maṁ santaṁ, 
ghatasittaṁva pāvakaṁ; 
Vārinā viya osiñcaṁ, 
sabbaṁ nibbāpaye daraṁ. 
Abbahī vata me sallaṁ, 
yamāsi hadayassitaṁ; 
Yo me sokaparetassa, 
pitusokaṁ apānudi. 
Sohaṁ abbūḷhasallosmi, 
vītasoko anāvilo; 
Na socāmi na rodāmi, 
tava sutvāna māṇava. 
Evaṁ karonti sappaññā, 
ye honti anukampakā; 
Vinivattenti sokamhā, 
sujāto pitaraṁ yathā”ti. 
Sujātajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Maṇikuṇḍalavagga 
3. Venasākhajātaka 
“Nayidaṁ niccaṁ bhavitabbaṁ brahmadatta, 
Khemaṁ subhikkhaṁ sukhatā ca kāye; 
Atthaccaye mā ahu sampamūḷho, 
Bhinnaplavo sāgarasseva majjhe. 
Yāni karoti puriso, 
tāni attani passati; 
Kalyāṇakārī kalyāṇaṁ, 
pāpakārī ca pāpakaṁ; 
Yādisaṁ vapate bījaṁ, 
tādisaṁ harate phalaṁ”. 
“Idaṁ tadācariyavaco, 
pārāsariyo yadabravi; 
Mā su tvaṁ akari pāpaṁ, 
yaṁ tvaṁ pacchā kataṁ tape. 
Ayameva so piṅgiya venasākho, 
Yamhi ghātayiṁ khattiyānaṁ sahassaṁ; 
Alaṅkate candanasārānulitte, 
Tameva dukkhaṁ paccāgataṁ mamaṁ. 
Sāmā ca kho candanalittagattā, 
Laṭṭhīva sobhañjanakassa uggatā; 
Adisvā kālaṁ karissāmi ubbariṁ, 
Taṁ me ito dukkhataraṁ bhavissatī”ti. 
Venasākhajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Maṇikuṇḍalavagga 
4. Uragajātaka 
“Uragova tacaṁ jiṇṇaṁ, 
hitvā gacchati saṁ tanuṁ; 
Evaṁ sarīre nibbhoge, 
pete kālaṅkate sati. 
Ḍayhamāno na jānāti, 
ñātīnaṁ paridevitaṁ; 
Tasmā etaṁ na socāmi, 
gato so tassa yā gati”. 
“Anavhito tato āgā, 
ananuññāto ito gato; 
Yathāgato tathā gato, 
tattha kā paridevanā. 
Ḍayhamāno na jānāti, 
ñātīnaṁ paridevitaṁ; 
Tasmā etaṁ na socāmi, 
gato so tassa yā gati”. 
“Sace rode kisā assaṁ, 
tassā me kiṁ phalaṁ siyā; 
Ñātimittasuhajjānaṁ, 
bhiyyo no aratī siyā. 
Ḍayhamāno na jānāti, 
ñātīnaṁ paridevitaṁ; 
Tasmā etaṁ na socāmi, 
gato so tassa yā gati”. 
“Yathāpi dārako candaṁ, 
gacchantamanurodati; 
Evaṁsampadamevetaṁ, 
yo petamanusocati. 
Ḍayhamāno na jānāti, 
ñātīnaṁ paridevitaṁ; 
Tasmā etaṁ na socāmi, 
gato so tassa yā gati”. 
“Yathāpi udakakumbho, 
bhinno appaṭisandhiyo; 
Evaṁsampadamevetaṁ, 
yo petamanusocati. 
Ḍayhamāno na jānāti, 
ñātīnaṁ paridevitaṁ; 
Tasmā etaṁ na socāmi, 
gato so tassa yā gatī”ti. 
Uragajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Pañcakanipāta 
Maṇikuṇḍalavagga 
5. Ghaṭajātaka 
“Aññe socanti rodanti, 
aññe assumukhā janā; 
Pasannamukhavaṇṇosi, 
kasmā ghaṭa na socasi”. 
“Nābbhatītaharo soko, 
nānāgatasukhāvaho; 
Tasmā dhaṅka na socāmi, 
natthi soke dutīyatā. 
Socaṁ paṇḍu kiso hoti, 
bhattañcassa na ruccati; 
Amittā sumanā honti, 
sallaviddhassa ruppato. 
Gāme vā yadi vāraññe, 
ninne vā yadi vā thale; 
Ṭhitaṁ maṁ nāgamissati, 
evaṁ diṭṭhapado ahaṁ. 
Yassattā nālamekova, 
sabbakāmarasāharo; 
Sabbāp