Bổn Sanh (Jātaka)

ko bhava; 
Bahūni rājakiccāni, 
tāni nāga karissasi”. 
“Sā nūnasā kapaṇikā, 
andhā apariṇāyikā; 
Khāṇuṁ pādena ghaṭṭeti, 
giriṁ caṇḍoraṇaṁ pati”. 
“Kā nu te sā mahānāga, 
andhā apariṇāyikā; 
Khāṇuṁ pādena ghaṭṭeti, 
giriṁ caṇḍoraṇaṁ pati”. 
“Mātā me sā mahārāja, 
andhā apariṇāyikā; 
Khāṇuṁ pādena ghaṭṭeti, 
giriṁ caṇḍoraṇaṁ pati”. 
“Muñcathetaṁ mahānāgaṁ, 
yoyaṁ bharati mātaraṁ; 
Sametu mātarā nāgo, 
saha sabbehi ñātibhi”. 
“Mutto ca bandhanā nāgo, 
muttamādāya kuñjaro; 
Muhuttaṁ assāsayitvā, 
agamā yena pabbato. 
Tato so naḷiniṁ gantvā, 
sītaṁ kuñjarasevitaṁ; 
Soṇḍāyūdakamāhatvā, 
mātaraṁ abhisiñcatha”. 
“Koyaṁ anariyo devo, 
akālenapi vassati; 
Gato me atrajo putto, 
yo mayhaṁ paricārako”. 
“Uṭṭhehi amma kiṁ sesi, 
āgato tyāhamatrajo; 
Muttomhi kāsirājena, 
vedehena yasassinā”. 
“Ciraṁ jīvatu so rājā, 
kāsīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano; 
Yo me puttaṁ pamocesi, 
sadā vuddhāpacāyikan”ti. 
Mātuposakajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Ekādasakanipāta 
Mātuposakavagga 
2. Juṇhajātaka 
“Suṇohi mayhaṁ vacanaṁ janinda, 
Atthena juṇhamhi idhānupatto; 
Na brāhmaṇe addhike tiṭṭhamāne, 
Gantabbamāhu dvipadindaseṭṭha”. 
“Suṇomi tiṭṭhāmi vadehi brahme, 
Yenāsi atthena idhānupatto; 
Kaṁ vā tvamatthaṁ mayi patthayāno, 
Idhāgamā brahme tadiṅgha brūhi”. 
“Dadāhi me gāmavarāni pañca, 
Dāsīsataṁ satta gavaṁsatāni; 
Parosahassañca suvaṇṇanikkhe, 
Bhariyā ca me sādisī dve dadāhi. 
Tapo nu te brāhmaṇa bhiṁsarūpo, 
Mantā nu te brāhmaṇa cittarūpā; 
Yakkhā nu te assavā santi keci, 
Atthaṁ vā me abhijānāsi kattaṁ. 
Na me tapo atthi na cāpi mantā, 
Yakkhāpi me assavā natthi keci; 
Atthampi te nābhijānāmi kattaṁ, 
Pubbe ca kho saṅgatimattamāsi. 
Paṭhamaṁ idaṁ dassanaṁ jānato me, 
Na tābhijānāmi ito puratthā; 
Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ, 
Kadā kuhiṁ vā ahu saṅgamo no. 
Gandhārarājassa puramhi ramme, 
Avasimhase takkasīlāyaṁ deva; 
Tatthandhakāramhi timīsikāyaṁ, 
Aṁsena aṁsaṁ samaghaṭṭayimha. 
Te tattha ṭhatvāna ubho janinda, 
Sārāṇiyaṁ vītisārayimha tattha; 
Sāyeva no saṅgatimattamāsi, 
Tato na pacchā na pure ahosi. 
Yadā kadāci manujesu brahme, 
Samāgamo sappurisena hoti; 
Na paṇḍitā saṅgatisanthavāni, 
Pubbe kataṁ vāpi vināsayanti. 
Bālāva kho saṅgatisanthavāni, 
Pubbe kataṁ vāpi vināsayanti; 
Bahumpi bālesu kataṁ vinassati, 
Tathā hi bālā akataññurūpā. 
Dhīrā ca kho saṅgatisanthavāni, 
Pubbe kataṁ vāpi na nāsayanti; 
Appampi dhīresu kataṁ na nassati, 
Tathā hi dhīrā sukataññurūpā. 
Dadāmi te gāmavarāni pañca, 
Dāsīsataṁ satta gavaṁsatāni; 
Parosahassañca suvaṇṇanikkhe, 
Bhariyā ca te sādisī dve dadāmi. 
Evaṁ sataṁ hoti samecca rāja, 
Nakkhattarājāriva tārakānaṁ; 
Āpūratī kāsipatī tathāhaṁ, 
Tayāpi me saṅgamo ajja laddho”ti. 
Juṇhajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Ekādasakanipāta 
Mātuposakavagga 
3. Dhammadevaputtajātaka 
“Yasokaro puññakarohamasmi, 
Sadātthuto samaṇabrāhmaṇānaṁ; 
Maggāraho devamanussapūjito, 
Dhammo ahaṁ dehi adhamma maggaṁ”. 
“Adhammayānaṁ daḷhamāruhitvā, 
Asantasanto balavāhamasmi; 
Sa kissa hetumhi tavajja dajjaṁ, 
Maggaṁ ahaṁ dhamma adinnapubbaṁ”. 
“Dhammo have pāturahosi pubbe, 
Pacchā adhammo udapādi loke; 
Jeṭṭho ca seṭṭho ca sanantano ca, 
Uyyāhi jeṭṭhassa kaniṭṭha maggā”. 
“Na yācanāya napi pātirūpā, 
Na arahatā tehaṁ dadeyyaṁ maggaṁ; 
Yuddhañca no hotu ubhinnamajja, 
Yuddhamhi yo jessati tassa maggo”. 
“Sabbā disā anuvisaṭohamasmi, 
Mahabbalo amitayaso atulyo; 
Guṇehi sabbehi upetarūpo, 
Dhammo adhamma tvaṁ kathaṁ vijessasi. 
Lohena ve haññati jātarūpaṁ, 
Na jātarūpena hananti lohaṁ; 
Sace adhammo hañchati dhammamajja, 
Ayo suvaṇṇaṁ viya dassaneyyaṁ. 
Sace tuvaṁ yuddhabalo adhamma, 
Na tuyha vuḍḍhā ca garū ca atthi; 
Maggañca te dammi piyāppiyena, 
Vācāduruttānipi te khamāmi”. 
“Idañca sutvā vacanaṁ adhammo, 
Avaṁsiro patito uddhapādo; 
‘Yuddhatthiko ce na labhāmi yuddhaṁ’, 
Ettāvatā hoti hato adhammo. 
Khantībalo yuddhabalaṁ vijetvā, 
Hantvā adhammaṁ nihanitva bhūmyā; 
Pāyāsi vitto abhiruyha sandanaṁ, 
Maggeneva atibalo saccanikkamo. 
Mātā pitā samaṇabrāhmaṇā ca, 
Asammānitā yassa sake agāre; 
Idheva nikkhippa sarīradehaṁ, 
Kāyassa bhedā nirayaṁ vajanti te; 
Yathā adhammo patito avaṁsiro. 
Mātā pitā samaṇabrāhmaṇā ca, 
Susammānitā yassa sake agāre; 
Idheva nikkhippa sarīradehaṁ, 
Kāyassa bhedā sugatiṁ vajanti te; 
Yathāpi dhammo abhiruyha sandanan”ti. 
Dhammadevaputtajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Ekādasakanipāta 
Mātuposakavagga 
4. Udayajātaka 
“Ekā nisinnā suci saññatūrū, 
Pāsādamāruyha aninditaṅgī; 
Yācāmi taṁ kinnaranettacakkhu, 
Imekarattiṁ ubhayo vasema”. 
“Okiṇṇantaraparikhaṁ, 
daḷhamaṭṭālakoṭṭhakaṁ; 
Rakkhitaṁ khaggahatthehi, 
duppavesamidaṁ puraṁ. 
Daharassa yuvino cāpi, 
āgamo ca na vijjati; 
Atha kena nu vaṇṇena, 
saṅgamaṁ icchase mayā”. 
“Yakkhohamasmi kalyāṇi, 
Āgatosmi tavantike; 
Tvaṁ maṁ nandaya bhaddante, 
Puṇṇakaṁsaṁ dadāmi te”. 
“Devaṁ va yakkhaṁ atha vā manussaṁ, 
Na patthaye udayamaticca aññaṁ; 
Gaccheva tvaṁ yakkha mahānubhāva, 
Mā cassu gantvā punarāvajittha”. 
“Yā sā rati uttamā kāmabhoginaṁ, 
Yaṁ hetu sattā visamaṁ caranti; 
Mā taṁ ratiṁ jīyi tuvaṁ sucimhite, 
Dadāmi te rūpiyaṁ kaṁsapūraṁ”. 
“Nāriṁ naro nijjhapayaṁ dhanena, 
Ukkaṁsatī yattha karoti chandaṁ; 
Vipaccanīko tava devadhammo, 
Paccakkhato thokatarena esi”. 
“Āyu ca vaṇṇo ca manussaloke, 
Nihīyati manujānaṁ sugatte; 
Teneva vaṇṇena dhanampi tuyhaṁ, 
Nihīyati jiṇṇatarāsi ajja. 
Evaṁ me pekkhamānassa, 
rājaputti yasassini; 
Hāyateva tava vaṇṇo, 
ahorattānamaccaye”. 
“Imināva tvaṁ vayasā, 
rājaputti sumedhase; 
Brahmacariyaṁ careyyāsi, 
bhiyyo vaṇṇavatī siyā”. 
“Devā na jīranti yathā manussā, 
Gattesu tesaṁ valiyo na honti; 
Pucchāmi taṁ yakkha mahānubhāva, 
Kathaṁ nu devāna sarīradeho”. 
“Devā na jīranti yathā manussā, 
Gattesu tesaṁ valiyo na honti; 
Suve suve bhiyyatarova tesaṁ, 
Dibbo ca vaṇṇo vipulā ca bhogā”. 
“Kiṁsūdha bhītā janatā anekā, 
Maggo ca nekāyatanaṁ pavutto; 
Pucchāmi taṁ yakkha mahānubhāva, 
Katthaṭṭhito paralokaṁ na bhāye”. 
“Vācaṁ manañca paṇidhāya sammā, 
Kāyena pāpāni akubbamāno; 
Bahunnapānaṁ gharamāvasanto, 
Saddho mudū saṁvibhāgī vadaññū; 
Saṅgāhako sakhilo saṇhavāco, 
Etthaṭṭhito paralokaṁ na bhāye”. 
“Anusāsasi maṁ yakkha, 
yathā mātā yathā pitā; 
Uḷāravaṇṇaṁ pucchāmi, 
ko nu tvamasi subrahā”. 
“Udayohamasmi kalyāṇi, 
saṅgarattā idhāgato; 
Āmanta kho taṁ gacchāmi, 
muttosmi tava saṅgarā”. 
“Sace kho tvaṁ udayosi, 
saṅgarattā idhāgato; 
Anusāsa maṁ rājaputta, 
yathāssa puna saṅgamo”. 
“Atipatati vayo khaṇo tatheva, 
Ṭhānaṁ natthi dhuvaṁ cavanti sattā; 
Parijiyyati addhuvaṁ sarīraṁ, 
Udaye mā pamāda carassu dhammaṁ. 
Kasiṇā pathavī dhanassa pūrā, 
Ekasseva siyā anaññadheyyā; 
Tañcāpi jahati avītarāgo, 
Udaye mā pamāda carassu dhammaṁ. 
Mātā ca pitā ca bhātaro ca, 
Bhariyā yāpi dhanena hoti kītā; 
Te cāpi jahanti aññamaññaṁ, 
Udaye mā pamāda carassu dhammaṁ. 
Kāyo parabhojananti ñatvā, 
Saṁsāre sugatiñca duggatiñca; 
Ittaravāsoti jāniyāna, 
Udaye mā pamāda carassu dhammaṁ”. 
“Sādhu bhāsatiyaṁ yakkho, 
appaṁ maccāna jīvitaṁ; 
Kasirañca parittañca, 
tañca dukkhena saṁyutaṁ; 
Sāhaṁ ekā pabbajissāmi, 
hitvā kāsiṁ surundhanan”ti. 
Udayajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Ekādasakanipāta 
Mātuposakavagga 
5. Pānīyajātaka 
“Mitto mittassa pānīyaṁ, 
adinnaṁ paribhuñjisaṁ; 
Tena pacchā vijigucchiṁ, 
taṁ pāpaṁ pakataṁ mayā; 
Mā puna akaraṁ pāpaṁ, 
tasmā pabbajito ahaṁ. 
Paradārañca disvāna, 
chando me udapajjatha; 
Tena pacchā vijigucchiṁ, 
taṁ pāpaṁ pakataṁ mayā; 
Mā puna akaraṁ pāpaṁ, 
tasmā pabbajito ahaṁ. 
Pitaraṁ me mahārāja, 
corā agaṇhu kānane; 
Tesāhaṁ pucchito jānaṁ, 
aññathā naṁ viyākariṁ. 
Tena pacchā vijigucchiṁ, 
taṁ pāpaṁ pakataṁ mayā; 
Mā puna akaraṁ pāpaṁ, 
tasmā pabbajito ahaṁ. 
Pāṇātipātamakaruṁ, 
somayāge upaṭṭhite; 
Tesāhaṁ samanuññāsiṁ. 
Tena pacchā vijigucchiṁ, 
taṁ pāpaṁ pakataṁ mayā; 
Mā puna akaraṁ pāpaṁ, 
tasmā pabbajito ahaṁ. 
Surāmerayamādhukā, 
ye janā paṭhamāsu no; 
Bahūnaṁ te anatthāya, 
majjapānamakappayuṁ; 
Tesāhaṁ samanuññāsiṁ. 
Tena pacchā vijigucchiṁ, 
taṁ pāpaṁ pakataṁ mayā; 
Mā puna akaraṁ pāpaṁ, 
tasmā pabbajito ahaṁ”. 
“Dhiratthu subahū kāme, 
duggandhe bahukaṇṭake; 
Ye ahaṁ paṭisevanto, 
nālabhiṁ tādisaṁ sukhaṁ”. 
“Mahassādā sukhā kāmā, 
Natthi kāmā paraṁ sukhaṁ; 
Ye kāme paṭisevanti, 
Saggaṁ te upapajjare”. 
“Appassādā dukhā kāmā, 
natthi kāmā paraṁ dukhaṁ; 
Ye kāme paṭisevanti, 
nirayaṁ te upapajjare. 
Asī yathā sunisito, 
nettiṁsova supāyiko; 
Sattīva urasi khittā, 
kāmā dukkhatarā tato. 
Aṅgārānaṁva jalitaṁ, 
kāsuṁ sādhikaporisaṁ; 
Phālaṁva divasantattaṁ, 
kāmā dukkhatarā tato. 
Visaṁ yathā halāhalaṁ, 
telaṁ pakkuthitaṁ yathā; 
Tambaloha vilīnaṁva, 
kāmā dukkhatarā tato”ti. 
Pānīyajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Atthakāmavagga 
5. Rohiṇijātaka 
“Seyyo amitto medhāvī, 
Yañce bālānukampako; 
Passa rohiṇikaṁ jammiṁ, 
Mātaraṁ hantvāna socatī”ti. 
Rohiṇijātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Ekādasakanipāta 
Mātuposakavagga 
6. Yudhañcayajātaka 
“Mittāmaccaparibyūḷhaṁ, 
ahaṁ vande rathesabhaṁ; 
Pabbajissāmahaṁ rāja, 
taṁ devo anumaññatu”. 
“Sace te ūnaṁ kāmehi, 
ahaṁ paripūrayāmi te; 
Yo taṁ hiṁsati vāremi, 
mā pabbaja yudhañcaya”. 
“Na matthi ūnaṁ kāmehi, 
hiṁsitā me na vijjati; 
Dīpañca kātumicchāmi, 
yaṁ jarā nābhikīrati”. 
“Putto vā pitaraṁ yāce, 
pitā vā puttamorasaṁ; 
Negamo taṁ yāce tāta, 
mā pabbaja yudhañcaya”. 
“Mā maṁ deva nivārehi, 
pabbajantaṁ rathesabha; 
Māhaṁ kāmehi sammatto, 
jarāya vasamanvagū”. 
“Ahaṁ taṁ tāta yācāmi, 
ahaṁ putta nivāraye; 
Ciraṁ taṁ daṭṭhumicchāmi, 
mā pabbaja yudhañcaya”. 
“Ussāvova tiṇaggamhi, 
sūriyuggamanaṁ pati; 
Evamāyu manussānaṁ, 
mā maṁ amma nivāraya”. 
“Taramāno imaṁ yānaṁ, 
āropetu rathesabha; 
Mā me mātā tarantassa, 
antarāyakarā ahu”. 
“Abhidhāvatha bhaddante, 
suññaṁ hessati rammakaṁ; 
Yudhañcayo anuññāto, 
sabbadattena rājinā. 
Yohu seṭṭho sahassassa, 
yuvā kañcanasannibho; 
Soyaṁ kumāro pabbajito, 
kāsāyavasano balī”. 
“Ubho kumārā pabbajitā, 
yudhañcayo yudhiṭṭhilo; 
Pahāya mātāpitaro, 
saṅgaṁ chetvāna maccuno”ti. 
Yudhañcayajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Ekādasakanipāta 
Mātuposakavagga 
7. Dasarathajātaka 
“Etha lakkhaṇa sītā ca, 
ubho otarathodakaṁ; 
Evāyaṁ bharato āha, 
‘rājā dasaratho mato’”. 
“Kena rāmappabhāvena, 
socitabbaṁ na socasi; 
Pitaraṁ kālakataṁ sutvā, 
na taṁ pasahate dukhaṁ”. 
“Yaṁ na sakkā nipāletuṁ, 
posena lapataṁ bahuṁ; 
Sa kissa viññū medhāvī, 
attānamupatāpaye. 
Daharā ca hi vuddhā ca, 
ye bālā ye ca paṇḍitā; 
Aḍḍhā ceva daliddā ca, 
sabbe maccuparāyaṇā. 
Phalānamiva pakkānaṁ, 
niccaṁ patanato bhayaṁ; 
Evaṁ jātāna maccānaṁ, 
nicca maraṇato bhayaṁ. 
Sāyameke na dissanti, 
pāto diṭṭhā bahujjanā; 
Pāto eke na dissanti, 
sāyaṁ diṭṭhā bahujjanā. 
Paridevayamāno ce, 
kiñcidatthaṁ udabbahe; 
Sammūḷho hiṁsamattānaṁ, 
kayirā taṁ vicakkhaṇo. 
Kiso vivaṇṇo bhavati, 
hiṁsamattānamattano; 
Na tena petā pālenti, 
niratthā paridevanā. 
Yathā saraṇamādittaṁ, 
vārinā parinibbaye; 
Evampi dhīro sutavā, 
medhāvī paṇḍito naro; 
Khippamuppatitaṁ sokaṁ, 
vāto tūlaṁva dhaṁsaye. 
Macco ekova acceti, 
ekova jāyate kule; 
Saṁyogaparamā tveva, 
sambhogā sabbapāṇinaṁ. 
Tasmā hi dhīrassa bahussutassa, 
Sampassato lokamimaṁ parañca; 
Aññāya dhammaṁ hadayaṁ manañca, 
Sokā mahantāpi na tāpayanti. 
Sohaṁ dassañca bhokkhañca, 
bharissāmi ca ñātake; 
Sesañca pālayissāmi, 
kiccametaṁ vijānato. 
Dasa vassasahassāni, 
saṭṭhi vassasatāni ca; 
Kambugīvo mahābāhu, 
rāmo rajjamakārayī”ti. 
Dasarathajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Ekādasakanipāta 
Mātuposakavagga 
8. Saṁvarajātaka 
“Jānanto no mahārāja, 
tava sīlaṁ janādhipo; 
Ime kumāre pūjento, 
na taṁ kenaci maññatha. 
Tiṭṭhante no mahārāje, 
adu deve divaṅgate; 
Ñātī taṁ samanuññiṁsu, 
sampassaṁ atthamattano. 
Kena saṁvara vattena, 
sañjāte abhitiṭṭhasi; 
Kena taṁ nātivattanti, 
ñātisaṅghā samāgatā”. 
“Na rājaputta usūyāmi, 
samaṇānaṁ mahesinaṁ; 
Sakkaccaṁ te namassāmi, 
pāde vandāmi tādinaṁ. 
Te maṁ dhammaguṇe yuttaṁ, 
sussūsamanusūyakaṁ; 
Samaṇā manusāsanti, 
isī dhammaguṇe ratā. 
Tesāhaṁ vacanaṁ sutvā, 
samaṇānaṁ mahesinaṁ; 
Na kiñci atimaññāmi, 
dhamme me nirato mano. 
Hatthārohā anīkaṭṭhā, 
rathikā pattikārakā; 
Tesaṁ nappaṭibandhāmi, 
niviṭṭhaṁ bhattavetanaṁ. 
Mahāmattā ca me atthi, 
mantino paricārakā; 
Bārāṇasiṁ voharanti, 
bahumaṁsasurodakaṁ. 
Athopi vāṇijā phītā, 
nānāraṭṭhehi āgatā; 
Tesu me vihitā rakkhā, 
evaṁ jānāhuposatha”. 
“Dhammena kira ñātīnaṁ, 
rajjaṁ kārehi saṁvara; 
Medhāvī paṇḍito cāsi, 
athopi ñātinaṁ hito. 
Taṁ taṁ ñātiparibyūḷhaṁ, 
nānāratanamocitaṁ; 
Amittā nappasahanti, 
indaṁva asurādhipo”ti. 
Saṁvarajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Ekādasakanipāta 
Mātuposakavagga 
9. Suppārakajātaka 
“Ummujjanti nimujjanti, 
manussā khuranāsikā; 
Suppārakaṁ taṁ pucchāma, 
samuddo katamo ayaṁ”. 
“Kurukacchā payātānaṁ, 
vāṇijānaṁ dhanesinaṁ; 
Nāvāya vippanaṭṭhāya, 
khuramālīti vuccati”. 
“Yathā aggīva suriyova, 
samuddo paṭidissati; 
Suppārakaṁ taṁ pucchāma, 
samuddo katamo ayaṁ”. 
“Kurukacchā payātānaṁ, 
vāṇijānaṁ dhanesinaṁ; 
Nāvāya vippanaṭṭhāya, 
aggimālīti vuccati”. 
“Yathā dadhīva khīraṁva, 
samuddo paṭidissati; 
Suppārakaṁ taṁ pucchāma, 
samuddo katamo ayaṁ”. 
“Kurukacchā payātānaṁ, 
vāṇijānaṁ dhanesinaṁ; 
Nāvāya vippanaṭṭhāya, 
dadhimālīti vuccati”. 
“Yathā kusova sassova, 
samuddo paṭidissati; 
Suppārakaṁ taṁ pucchāma, 
samuddo katamo ayaṁ”. 
“Kurukacchā payātānaṁ, 
vāṇijānaṁ dhanesinaṁ; 
Nāvāya vippanaṭṭhāya, 
kusamālīti vuccati”. 
“Yathā naḷova veḷūva, 
samuddo paṭidissati; 
Suppārakaṁ taṁ pucchāma, 
samuddo katamo ayaṁ”. 
“Kurukacchā payātānaṁ, 
vāṇijānaṁ dhanesinaṁ; 
Nāvāya vippanaṭṭhāya, 
naḷamālīti vuccati”. 
“Mahabbhayo bhiṁsanako, 
saddo suyyatimānuso; 
Yathā sobbho papātova, 
samuddo paṭidissati; 
Suppārakaṁ taṁ pucchāma, 
samuddo katamo ayaṁ”. 
“Kurukacchā payātānaṁ, 
vāṇijānaṁ dhanesinaṁ; 
Nāvāya vippanaṭṭhāya, 
baḷavāmukhīti vuccati. 
Yato sarāmi attānaṁ, 
Yato pattosmi viññutaṁ; 
Nābhijānāmi sañcicca, 
Ekapāṇampi hiṁsitaṁ; 
Etena saccavajjena, 
Sotthiṁ nāvā nivattatū”ti. 
Suppārakajātakaṁ navamaṁ. 
Ekādasakanipātaṁ niṭṭhitaṁ. 
Tassuddānaṁ 
Sirimātusuposakanāgavaro, 
Puna juṇhaka dhammamudayavaro; 
Atha pāni yudhañcayako ca dasa- 
Ratha saṁvara pāragatena navāti. 

Jātaka 
Dvādasakanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
1. Cūḷakuṇālajātaka 
“Luddhānaṁ lahucittānaṁ, 
akataññūna dubbhinaṁ; 
Nādevasatto puriso, 
thīnaṁ saddhātumarahati. 
Na tā pajānanti kataṁ na kiccaṁ, 
Na mātaraṁ pitaraṁ bhātaraṁ vā; 
Anariyā samatikkantadhammā, 
Sasseva cittassa vasaṁ vajanti. 
Cirānuvutthampi piyaṁ manāpaṁ, 
Anukampakaṁ pāṇasamampi bhattuṁ; 
Āvāsu kiccesu ca naṁ jahanti, 
Tasmāhamitthīnaṁ na vissasāmi. 
Thīnañhi cittaṁ yathā vānarassa, 
Kannappakannaṁ yathā rukkhachāyā; 
Calācalaṁ hadayamitthiyānaṁ, 
Cakkassa nemi viya parivattati. 
Yadā tā passanti samekkhamānā, 
Ādeyyarūpaṁ purisassa vittaṁ; 
Saṇhāhi vācāhi nayanti menaṁ, 
Kambojakā jalajeneva assaṁ. 
Yadā na passanti samekkhamānā, 
Ādeyyarūpaṁ purisassa vittaṁ; 
Samantato naṁ parivajjayanti, 
Tiṇṇo nadīpāragatova kullaṁ. 
Silesūpamā sikhiriva sabbabhakkhā, 
Tikkhamāyā nadīriva sīghasotā; 
Sevanti hetā piyamappiyañca, 
Nāvā yathā orakūlaṁ parañca. 
Na tā ekassa na dvinnaṁ, 
āpaṇova pasārito; 
Yo tā mayhanti maññeyya, 
vātaṁ jālena bādhaye. 
Yathā nadī ca pantho ca, 
pānāgāraṁ sabhā papā; 
Evaṁ lokitthiyo nāma, 
velā tāsaṁ na vijjati. 
Ghatāsanasamā etā, 
kaṇhasappasirūpamā; 
Gāvo bahitiṇasseva, 
omasanti varaṁ varaṁ. 
Ghatāsanaṁ kuñjaraṁ kaṇhasappaṁ, 
Muddhābhisittaṁ pamadā ca sabbā; 
Ete naro niccayato bhajetha, 
Tesaṁ have dubbidu sabbabhāvo. 
Naccantavaṇṇā na bahūnaṁ kantā, 
Na dakkhiṇā pamadā sevitabbā; 
Na parassa bhariyā na dhanassa hetu, 
Etitthiyo pañca na sevitabbā”ti. 
Cūḷakuṇālajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Dvādasakanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
2. Bhaddasālajātaka 
“Kā tvaṁ suddhehi vatthehi, 
aghe vehāyasaṁ ṭhitā; 
Kena tyāssūni vattanti, 
kuto taṁ bhayamāgataṁ”. 
“Taveva deva vijite, 
bhaddasāloti maṁ vidū; 
Saṭṭhi vassasahassāni, 
tiṭṭhato pūjitassa me. 
Kārayantā nagarāni, 
agāre ca disampati; 
Vividhe cāpi pāsāde, 
na maṁ te accamaññisuṁ; 
Yatheva maṁ te pūjesuṁ, 
tatheva tvampi pūjaya”. 
“Taṁ ivāhaṁ na passāmi, 
thūlaṁ kāyena te dumaṁ; 
Ārohapariṇāhena, 
abhirūposi jātiyā. 
Pāsādaṁ kārayissāmi, 
ekatthambhaṁ manoramaṁ; 
Tattha taṁ upanessāmi, 
ciraṁ te yakkha jīvitaṁ”. 
“Evaṁ cittaṁ udapādi, 
sarīrena vinābhāvo; 
Puthuso maṁ vikantitvā, 
khaṇḍaso avakantatha. 
Agge ca chetvā majjhe ca, 
pacchā mūlamhi chindatha; 
Evaṁ me chijjamānassa, 
na dukkhaṁ maraṇaṁ siyā”. 
“Hatthapādaṁ yathā chinde, 
Kaṇṇanāsañca jīvato; 
Tato pacchā siro chinde, 
Taṁ dukkhaṁ maraṇaṁ siyā. 
Sukhaṁ nu khaṇḍaso chinnaṁ, 
bhaddasāla vanappati; 
Kiṁhetu kiṁ upādāya, 
khaṇḍaso chinnamicchasi”. 
“Yañca hetumupādāya, 
hetuṁ dhammūpasaṁhitaṁ; 
Khaṇḍaso chinnamicchāmi, 
mahārāja suṇohi me. 
Ñātī me sukhasaṁvaddhā, 
mama passe nivātajā; 
Tepihaṁ upahiṁseyyaṁ, 
paresaṁ asukhocitaṁ”. 
“Ceteyyarūpaṁ cetesi, 
bhaddasāla vanappati; 
Hitakāmosi ñātīnaṁ, 
abhayaṁ samma dammi te”ti. 
Bhaddasālajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Dvādasakanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
3. Samuddavāṇijajātaka 
“Kasanti vapanti te janā, 
Manujā kammaphalūpajīvino; 
Nayimassa dīpakassa bhāgino, 
Jambudīpā idameva no varaṁ”. 
“Tipañcarattūpagatamhi cande, 
Vego mahā hehiti sāgarassa; 
Uplavissaṁ dīpamimaṁ uḷāraṁ, 
Mā vo vadhī gacchatha leṇamaññaṁ”. 
“Na jātuyaṁ sāgaravārivego, 
Uplavissaṁ dīpamimaṁ uḷāraṁ; 
Taṁ me nimittehi bahūhi diṭṭhaṁ, 
Mā bhetha kiṁ socatha modathavho. 
Pahūtabhakkhaṁ bahuannapānaṁ, 
Pattattha āvāsamimaṁ uḷāraṁ; 
Na vo bhayaṁ paṭipassāmi kiñci, 
Āputtaputtehi pamodathavho”. 
“Yo devoyaṁ dakkhiṇāyaṁ disāyaṁ, 
Khemanti pakkosati tassa saccaṁ; 
Na uttaro vedi bhayābhayassa, 
Mā bhetha kiṁ socatha modathavho”. 
“Yathā ime vippavadanti yakkhā, 
Eko bhayaṁ saṁsati khemameko; 
Tadiṅgha mayhaṁ vacanaṁ suṇātha, 
Khippaṁ lahuṁ mā vinassimha sabbe. 
Sabbe samāgamma karoma nāvaṁ, 
Doṇiṁ daḷhaṁ sabbayantūpapannaṁ; 
Sace ayaṁ dakkhiṇo saccamāha, 
Moghaṁ paṭikkosati uttaroyaṁ; 
Sā ceva no hehiti āpadatthā, 
Imañca dīpaṁ na pariccajema. 
Sace ca kho uttaro saccamāha, 
Moghaṁ paṭikkosati dakkhiṇoyaṁ; 
Tameva nāvaṁ abhiruyha sabbe, 
Evaṁ mayaṁ sotthi taremu pāraṁ. 
Na ve sugaṇhaṁ paṭhamena seṭṭhaṁ, 
Kaniṭṭhamāpāthagataṁ gahetvā; 
Yo cīdha tacchaṁ paviceyya gaṇhati, 
Sa ve naro seṭṭhamupeti ṭhānaṁ. 
Yathāpi te sāgaravārimajjhe, 
Sakammunā sotthi vahiṁsu vāṇijā; 
Anāgatatthaṁ paṭivijjhiyāna, 
Appampi nācceti sa bhūripañño. 
Bālā ca mohena rasānugiddhā, 
Anāgataṁ appaṭivijjhiyatthaṁ; 
Paccuppanne sīdanti atthajāte, 
Samuddamajjhe yathā te manussā. 
Anāgataṁ paṭikayirātha kiccaṁ, 
‘Mā maṁ kiccaṁ kiccakāle byadhesi’; 
Taṁ tādisaṁ paṭikatakiccakāriṁ, 
Na taṁ kiccaṁ kiccakāle byadhetī”ti. 
Samuddavāṇijajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Dvādasakanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
4. Kāmajātaka 
“Kāmaṁ kāmayamānassa, 
tassa ce taṁ samijjhati; 
Addhā pītimano hoti, 
laddhā macco yadicchati. 
Kāmaṁ kāmayamānassa, 
tassa ce taṁ samijjhati; 
Tato naṁ aparaṁ kāme, 
ghamme taṇhaṁva vindati. 
Gavaṁva siṅgino siṅgaṁ, 
vaḍḍhamānassa vaḍḍhati; 
Evaṁ mandassa posassa, 
bālassa avijānato; 
Bhiyyo taṇhā pipāsā ca, 
vaḍḍhamānassa vaḍḍhati. 
Pathabyā sāliyavakaṁ, 
gavāssaṁ dāsaporisaṁ; 
Datvā ca nālamekassa, 
iti vidvā samaṁ care. 
Rājā pasayha pathaviṁ vijitvā, 
Sasāgarantaṁ mahimāvasanto; 
Oraṁ samuddassa atittarūpo, 
Pāraṁ samuddassapi patthayetha. 
Yāva anussaraṁ kāme, 
Manasā titti nājjhagā; 
Tato nivattā paṭikkamma disvā, 
Te ve sutittā ye paññāya tittā. 
Paññāya tittinaṁ seṭṭhaṁ, 
na so kāmehi tappati; 
Paññāya tittaṁ purisaṁ, 
taṇhā na kurute vasaṁ. 
Apacinetheva kāmānaṁ, 
appicchassa alolupo; 
Samuddamatto puriso, 
na so kāmehi tappati. 
Rathakārova cammassa, 
parikantaṁ upāhanaṁ; 
Yaṁ yaṁ cajati kāmānaṁ, 
taṁ taṁ sampajjate sukhaṁ; 
Sabbañce sukhamiccheyya, 
sabbe kāme pariccaje”. 
“Aṭṭha te bhāsitā gāthā, 
sabbā honti sahassiyo; 
Paṭigaṇha mahābrahme, 
sādhetaṁ tava bhāsitaṁ”. 
“Na me attho sahassehi, 
satehi nahutehi vā; 
Pacchimaṁ bhāsato gāthaṁ, 
kāme me na rato mano”. 
“Bhadrako vatāyaṁ māṇavako, 
Sabbalokavidū muni; 
Yo imaṁ taṇhaṁ dukkhajananiṁ, 
Parijānāti paṇḍito”ti. 
Kāmajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Dvādasakanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
5. Janasandhajātaka 
“Dasa khalu imāni ṭhānāni, 
Yāni pubbe akaritvā; 
Sa pacchā manutappati, 
Iccevāha janasandho. 
Aladdhā vittaṁ tappati, 
pubbe asamudānitaṁ; 
Na pubbe dhanamesissaṁ, 
iti pacchānutappati. 
Sakyarūpaṁ pure santaṁ, 
mayā sippaṁ na sikkhitaṁ; 
Kicchā vutti asippassa, 
iti pacchānutappati. 
Kūṭavedī pure āsiṁ, 
pisuṇo piṭṭhimaṁsiko; 
Caṇḍo ca pharuso cāpi, 
iti pacchānutappati. 
Pāṇātipātī pure āsiṁ, 
luddo cāpi anāriyo; 
Bhūtānaṁ nāpacāyissaṁ, 
iti pacchānutappati. 
Bahūsu vata santīsu, 
anāpādāsu itthisu; 
Paradāraṁ asevissaṁ, 
iti pacchānutappati. 
Bahumhi vata santamhi, 
annapāne upaṭṭhite; 
Na pubbe adadaṁ dānaṁ, 
iti pacchānutappati. 
Mātaraṁ pitarañcāpi, 
jiṇṇakaṁ gatayobbanaṁ; 
Pahu santo na posissaṁ, 
iti pacchānutappati. 
Ācariyamanusatthāraṁ, 
sabbakāmarasāharaṁ; 
Pitaraṁ atimaññissaṁ, 
iti pacchānutappati. 
Samaṇe brāhmaṇe cāpi, 
sīlavante bahussute; 
Na pubbe payirupāsissaṁ, 
iti pacchānutappati. 
Sādhu hoti tapo ciṇṇo, 
santo ca payirupāsito; 
Na ca pubbe tapo ciṇṇo, 
iti pacchānutappati. 
Yo ca etāni ṭhānāni, 
yoniso paṭipajjati; 
Karaṁ purisakiccāni, 
sa pacchā nānutappatī”ti. 
Janasandhajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Dvādasakanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
6. Mahākaṇhajātaka 
“Kaṇho kaṇho ca ghoro ca, 
sukkadāṭho pabhāsavā; 
Baddho pañcahi rajjūhi, 
kiṁ ravi sunakho tava”. 
“Nāyaṁ migānamatthāya, 
usīnaka bhavissati; 
Manussānaṁ anayo hutvā, 
tadā kaṇho pamokkhati”. 
“Pattahatthā samaṇakā, 
muṇḍā saṅghāṭipārutā; 
Naṅgalehi kasissanti, 
tadā kaṇho pamokkhati. 
Tapassiniyo pabbajitā, 
muṇḍā saṅghāṭipārutā; 
Yadā loke gamissanti, 
tadā kaṇho pamokkhati. 
Dīghottaroṭṭhā jaṭilā, 
paṅkadantā rajassirā; 
Iṇaṁ codāya gacchanti, 
tadā kaṇho pamokkhati. 
Adhicca vede sāvittiṁ, 
yaññatantañca brāhmaṇā; 
Bhatikāya yajissanti, 
tadā kaṇho pamokkhati. 
Mātaraṁ pitarañcāpi, 
jiṇṇakaṁ gatayobbanaṁ; 
Pahū santo na bharanti, 
tadā kaṇho pamokkhati. 
Mātaraṁ pitarañcāpi, 
jiṇṇakaṁ gatayobbanaṁ; 
Bālā tumheti vakkhanti, 
tadā kaṇho pamokkhati. 
Ācariyabhariyaṁ sakhiṁ, 
mātulāniṁ pitucchakiṁ; 
Yadā loke gamissanti, 
tadā kaṇho pamokkhati. 
Asicammaṁ gahetvāna, 
khaggaṁ paggayha brāhmaṇā; 
Panthaghātaṁ karissanti, 
tadā kaṇho pamokkhati. 
Sukkacchavī vedhaverā, 
thūlabāhū apātubhā; 
Mittabhedaṁ karissanti, 
tadā kaṇho pamokkhati. 
Māyāvino nekatikā, 
asappurisacintakā; 
Yadā loke bhavissanti, 
tadā kaṇho pamokkhatī”ti. 
Mahākaṇhajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Atthakāmavagga 
6. Ārāmadūsakajātaka 
“Na ve anatthakusalena, 
atthacariyā sukhāvahā; 
Hāpeti atthaṁ dummedho, 
kapi ārāmiko yathā”ti. 
Ārāmadūsakajātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Dvādasakanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
7. Kosiyajātaka 
“Neva kiṇāmi napi vikkiṇāmi, 
Na cāpi me sannicayo ca atthi; 
Sukiccharūpaṁ vatidaṁ parittaṁ, 
Patthodano nālamayaṁ duvinnaṁ”. 
“Appamhā appakaṁ dajjā, 
anumajjhato majjhakaṁ; 
Bahumhā bahukaṁ dajjā, 
adānaṁ nupapajjati. 
Taṁ taṁ vadāmi kosiya, 
dehi dānāni bhuñja ca”. 
Ariyamaggaṁ samārūha, 
nekāsī labhate sukhaṁ. 
“Moghañcassa hutaṁ hoti, 
moghañcāpi samīhitaṁ; 
Atithismiṁ yo nisinnasmiṁ, 
eko bhuñjati bhojanaṁ. 
Taṁ taṁ vadāmi kosiya, 
dehi dānāni bhuñja ca; 
Ariyamaggaṁ samārūha, 
nekāsī labhate sukhaṁ”. 
“Saccañcassa hutaṁ hoti, 
saccañcāpi samīhitaṁ; 
Atithismiṁ yo nisinnasmiṁ, 
neko bhuñjati bhojanaṁ. 
Taṁ taṁ vadāmi kosiya, 
dehi dānāni bhuñja ca; 
Ariyamaggaṁ samārūha, 
nekāsī labhate sukhaṁ”. 
“Sarañca juhati poso, 
bahukāya gayāya ca; 
Doṇe timbarutitthasmiṁ, 
sīghasote mahāvahe. 
Atra cassa hutaṁ hoti, 
atra cassa samīhitaṁ; 
Atithismiṁ yo nisinnasmiṁ, 
neko bhuñjati bhojanaṁ. 
Taṁ taṁ vadāmi kosiya, 
dehi dānāni bhuñja ca; 
Ariyamaggaṁ samārūha, 
nekāsī labhate sukhaṁ”. 
“Baḷisañhi so nigilati, 
dīghasuttaṁ sabandhanaṁ; 
Atithismiṁ yo nisinnasmiṁ, 
eko bhuñjati bhojanaṁ. 
Taṁ taṁ vadāmi kosiya, 
dehi dānāni bhuñja ca; 
Ariyamaggaṁ samārūha, 
nekāsī labhate sukhaṁ”. 
“Uḷāravaṇṇā vata brāhmaṇā ime, 
Ayañca vo sunakho kissa hetu; 
Uccāvacaṁ vaṇṇanibhaṁ vikubbati, 
Akkhātha no brāhmaṇā ke nu tumhe”. 
“Cando ca suriyo ca ubho idhāgatā, 
Ayaṁ pana mātali devasārathi; 
Sakkohamasmi tidasānamindo, 
Eso ca kho pañcasikhoti vuccati”. 
“Pāṇissarā mudiṅgā ca, 
murajālambarāni ca; 
Suttamenaṁ pabodhenti, 
paṭibuddho ca nandati”. 
“Ye kecime maccharino kadariyā, 
Paribhāsakā samaṇabrāhmaṇānaṁ; 
Idheva nikkhippa sarīradehaṁ, 
Kāyassa bhedā nirayaṁ vajanti”. 
“Ye kecime suggatimāsamānā, 
Dhamme ṭhitā saṁyame saṁvibhāge; 
Idheva nikkhippa sarīradehaṁ, 
Kāyassa bhedā sugatiṁ vajanti. 
Tvaṁ nosi ñāti purimāsu jātisu, 
So maccharī rosako pāpadhammo; 
Taveva atthāya idhāgatamhā, 
Mā pāpadhammo nirayaṁ gamittha”. 
“Addhā hi maṁ vo hitakāmā, 
yaṁ maṁ samanusāsatha; 
Sohaṁ tathā karissāmi, 
sabbaṁ vuttaṁ hitesibhi. 
Esāhamajjeva upāramāmi, 
Na cāpihaṁ kiñci kareyya pāpaṁ; 
Na cāpi me kiñci adeyyamatthi, 
Na cāpidatvā udakaṁ pivāmi. 
Evañca me dadato sabbakālaṁ, 
Bhogā ime vāsava khīyissanti; 
Tato ahaṁ pabbajissāmi sakka, 
Hitvāna kāmāni yathodhikānī”ti. 
Kosiyajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Dvādasakanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
8. Meṇḍakapañhajātaka 
“Yesaṁ na kadāci bhūtapubbaṁ, 
Sakhyaṁ sattapadampimasmi loke; 
Jātā amittā duve sahāyā, 
Paṭisandhāya caranti kissa hetu”. 
“Yadi me ajja pātarāsakāle, 
Pañhaṁ na sakkuṇeyyātha vattumetaṁ; 
Raṭṭhā pabbājayissāmi vo sabbe, 
Na hi mattho duppaññajātikehi”. 
“Mahājanasamāgamamhi ghore, 
Janakolāhalasaṅgamamhi jāte; 
Vikkhittamanā anekacittā, 
Pañhaṁ na sakkuṇoma vattumetaṁ. 
Ekaggacittāva ekamekā, 
Rahasi gatā atthaṁ nicintayitvā; 
Paviveke sammasitvāna dhīrā, 
Atha vakkhanti janinda etamatthaṁ”. 
“Uggaputtarājaputtiyānaṁ, 
Urabbhassa maṁsaṁ piyaṁ manāpaṁ; 
Na sunakhassa te adenti maṁsaṁ, 
Atha meṇḍassa suṇena sakhyamassa”. 
“Cammaṁ vihananti eḷakassa, 
Assapiṭṭhattharassukhassa hetu; 
Na ca te sunakhassa attharanti, 
Atha meṇḍassa suṇena sakhyamassa”. 
“Āvellitasiṅgiko hi meṇḍo, 
Na ca sunakhassa visāṇakāni atthi; 
Tiṇabhakkho maṁsabhojano ca, 
Atha meṇḍassa suṇena sakhyamassa”. 
“Tiṇamāsi palāsamāsi meṇḍo, 
Na ca sunakho tiṇamāsi no palāsaṁ; 
Gaṇheyya suṇo sasaṁ biḷāraṁ, 
Atha meṇḍassa suṇena sakhyamassa”. 
“Aṭṭhaḍḍhapado catuppadassa, 
Meṇḍo aṭṭhanakho adissamāno; 
Chādiyamāharatī ayaṁ imassa, 
Maṁsaṁ āharatī ayaṁ amussa. 
Pāsādavaragato videhaseṭṭho, 
Vitihāraṁ aññamaññabhojanānaṁ; 
Addakkhi kira sakkhikaṁ janindo, 
Bubhukkassa puṇṇaṁmukhassa cetaṁ”. 
“Lābhā vata me anapparūpā, 
Yassa medisā paṇḍitā kulamhi; 
Pañhassa gambhīragataṁ nipuṇamatthaṁ, 
Paṭivijjhanti subhāsitena dhīrā. 
Assatarirathañca ekamekaṁ, 
Phītaṁ gāmavarañca ekamekaṁ; 
Sabbesaṁ vo dammi paṇḍitānaṁ, 
Paramappatītamano subhāsitenā”ti. 
Meṇḍakapañhajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Dvādasakanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
9. Mahāpadumajātaka 
“Nādaṭṭhā parato dosaṁ, 
aṇuṁthūlāni sabbaso; 
Issaro paṇaye daṇḍaṁ, 
sāmaṁ appaṭivekkhiya. 
Yo ca appaṭivekkhitvā, 
daṇḍaṁ kubbati khattiyo; 
Sakaṇṭakaṁ so gilati, 
jaccandhova samakkhikaṁ. 
Adaṇḍiyaṁ daṇḍayati, 
daṇḍiyañca adaṇḍiyaṁ; 
Andhova visamaṁ maggaṁ, 
na jānāti samāsamaṁ. 
Yo ca etāni ṭhānāni, 
Aṇuṁthūlāni sabbaso; 
Sudiṭṭhamanusāseyya, 
Sa ve voharitumarahati. 
Nekantamudunā sakkā, 
Ekantatikhiṇena vā; 
Attaṁ mahante ṭhapetuṁ, 
Tasmā ubhayamācare. 
Paribhūto mudu hoti, 
atitikkho ca veravā; 
Etañca ubhayaṁ ñatvā, 
anumajjhaṁ samācare. 
Bahumpi ratto bhāseyya, 
duṭṭhopi bahu bhāsati; 
Na itthikāraṇā rāja, 
puttaṁ ghātetumarahasi”. 
“Sabbova loko ekato, 
Itthī ca ayamekikā; 
Tenāhaṁ paṭipajjissaṁ, 
Gacchatha pakkhipatheva taṁ”. 
“Anekatāle narake, 
gambhīre ca suduttare; 
Pātito giriduggasmiṁ, 
kena tvaṁ tattha nāmari”. 
“Nāgo jātaphaṇo tattha, 
thāmavā girisānujo; 
Paccaggahi maṁ bhogehi, 
tenāhaṁ tattha nāmariṁ”. 
“Ehi taṁ paṭinessāmi, 
rājaputta sakaṁ gharaṁ; 
Rajjaṁ kārehi bhaddante, 
kiṁ araññe karissasi”. 
“Yathā gilitvā baḷisaṁ, 
Uddhareyya salohitaṁ; 
Uddharitvā sukhī assa, 
Evaṁ passāmi attanaṁ”. 
“Kiṁ nu tvaṁ baḷisaṁ brūsi, 
kiṁ tvaṁ brūsi salohitaṁ; 
Kiṁ nu tvaṁ ubbhataṁ brūsi, 
taṁ me akkhāhi pucchito”. 
“Kāmāhaṁ baḷisaṁ brūmi, 
hatthiassaṁ salohitaṁ; 
Cattāhaṁ ubbhataṁ brūmi, 
evaṁ jānāhi khattiya”. 
“Ciñcamāṇavikā mātā, 
devadatto ca me pitā; 
Ānando paṇḍito nāgo, 
sāriputto ca devatā; 
Rājaputto ahaṁ āsiṁ, 
evaṁ dhāretha jātakan”ti. 
Mahāpadumajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Dvādasakanipāta 
Cūḷakuṇālavagga 
10. Mittāmittajātaka 
“Kāni kammāni kubbānaṁ, 
kathaṁ viññū parakkame; 
Amittaṁ jāneyya medhāvī, 
disvā sutvā ca paṇḍito”. 
“Na naṁ umhayate disvā, 
na ca naṁ paṭinandati; 
Cakkhūni cassa na dadāti, 
paṭilomañca vattati. 
Amitte tassa bhajati, 
mitte tassa na sevati; 
Vaṇṇakāme nivāreti, 
akkosante pasaṁsati. 
Guyhañca tassa nakkhāti, 
tassa guyhaṁ na gūhati; 
Kammaṁ tassa na vaṇṇeti, 
paññassa nappasaṁsati. 
Abhave nandati tassa, 
bhave tassa na nandati; 
Accheraṁ bhojanaṁ laddhā, 
tassa nuppajjate sati; 
Tato naṁ nānukampati, 
aho sopi labheyyito. 
Iccete soḷasākārā, 
amittasmiṁ patiṭṭhitā; 
Yehi amittaṁ jāneyya, 
disvā sutvā ca paṇḍito”. 
“Kāni kammāni kubbānaṁ, 
kathaṁ viññū parakkame; 
Mittaṁ jāneyya medhāvī, 
disvā sutvā ca paṇḍito. 
Pavutthaṁ tassa sarati, 
āgataṁ abhinandati; 
Tato kelāyito hoti, 
vācāya paṭinandati. 
Mitte tasseva bhajati, 
amitte tassa na sevati; 
Akkosante nivāreti, 
vaṇṇakāme pasaṁsati. 
Guyhañca tassa akkhāti, 
tassa guyhañca gūhati; 
Kammañca tassa vaṇṇeti, 
paññaṁ tassa pasaṁsati. 
Bhave ca nandati tassa, 
abhave tassa na nandati; 
Accheraṁ bhojanaṁ laddhā, 
tassa uppajjate sati; 
Tato naṁ anukampati, 
aho sopi labheyyito. 
Iccete soḷasākārā, 
Mittasmiṁ suppatiṭṭhitā; 
Yehi mittañca jāneyya, 
Disvā sutvā ca paṇḍito”ti. 
Mittāmittajātakaṁ dasamaṁ. 
Dvādasakanipātaṁ niṭṭhitaṁ. 
Tassuddānaṁ 
Lahucitta sasāla kasanti puna, 
Atha kāma dasakhaluṭṭhānavaro; 
Atha kaṇha sukosiya meṇḍavaro, 
Padumo puna mittavarena dasāti. 

Jātaka 
Terasakanipāta 
Ambavagga 
1. Ambajātaka 
“Ahāsi me ambaphalāni pubbe, 
Aṇūni thūlāni ca brahmacāri; 
Teheva mantehi na dāni tuyhaṁ, 
Dumapphalā pātubhavanti brahme”. 
“Nakkhattayogaṁ paṭimānayāmi, 
Khaṇaṁ muhuttañca mante na passaṁ; 
Nakkhattayogañca khaṇañca laddhā, 
Addhāharissambaphalaṁ pahūtaṁ”. 
“Nakkhattayogaṁ na pure abhāṇi, 
Khaṇaṁ muhuttaṁ na pure asaṁsi; 
Sayaṁ harī ambaphalaṁ pahūtaṁ, 
Vaṇṇena gandhena rasenupetaṁ. 
Mantābhijappena pure hi tuyhaṁ, 
Dumapphalā pātubhavanti brahme; 
Svājja na pāresi jappampi mantaṁ, 
Ayaṁ so ko nāma tavajja dhammo”. 
“Caṇḍālaputto mama sampadāsi, 
Dhammena mante pakatiñca saṁsi; 
Mā cassu me pucchito nāmagottaṁ, 
Guyhittho atthaṁ vijaheyya manto. 
Sohaṁ janindena janamhi puṭṭho, 
Makkhābhibhūto alikaṁ abhāṇiṁ; 
‘Mantā ime brāhmaṇassā’ti micchā, 
Pahīnamanto kapaṇo rudāmi”. 
“Eraṇḍā pucimandā vā, 
atha vā pālibhaddakā; 
Madhuṁ madhutthiko vinde, 
so hi tassa dumuttamo. 
Khattiyā brāhmaṇā vessā, 
suddā caṇḍālapukkusā; 
Yamhā dhammaṁ vijāneyya, 
so hi tassa naruttamo. 
Imassa daṇḍañca vadhañca datvā, 
Gale gahetvā khalayātha jammaṁ; 
Yo uttamatthaṁ kasirena laddhaṁ, 
Mānātimānena vināsayittha”. 
“Yathā samaṁ maññamāno pateyya, 
Sobbhaṁ guhaṁ narakaṁ pūtipādaṁ; 
Rajjūti vā akkame kaṇhasappaṁ, 
Andho yathā jotimadhiṭṭhaheyya; 
Evampi maṁ tvaṁ khalitaṁ sapañña, 
Pahīnamantassa punappadāhi”. 
“Dhammena mantaṁ tava sampadāsiṁ, 
Tuvampi dhammena pariggahesi; 
Pakatimpi te attamano asaṁsiṁ, 
Dhamme ṭhitaṁ taṁ na jaheyya manto. 
Yo bāla mantaṁ kasirena laddhaṁ, 
Yaṁ dullabhaṁ ajja manussaloke; 
Kiñcāpi laddhā jīvituṁ appapañño, 
Vināsayī alikaṁ bhāsamāno. 
Bālassa mūḷhassa akataññuno ca, 
Musā bhaṇantassa asaññatassa; 
Mante mayaṁ tādisake na dema, 
Kuto mantā gaccha na mayha ruccasī”ti. 
Ambajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Terasakanipāta 
Ambavagga 
2. Phandanajātaka 
“Kuṭhārihattho puriso, 
vanamogayha tiṭṭhasi; 
Puṭṭho me samma akkhāhi, 
kiṁ dāruṁ chetumicchasi”. 
“Isso vanāni carasi, 
samāni visamāni ca; 
Puṭṭho me samma akkhāhi, 
kiṁ dāruṁ nemiyā daḷhaṁ”. 
“Neva sālo na khadiro, 
nāssakaṇṇo kuto dhavo; 
Rukkho ca phandano nāma, 
taṁ dāruṁ nemiyā daḷhaṁ”. 
“Kīdisānissa pattāni, 
khandho vā pana kīdiso; 
Puṭṭho me samma akkhāhi, 
yathā jānemu phandanaṁ”. 
“Yassa sākhā palambanti, 
namanti na ca bhañjare; 
So rukkho phandano nāma, 
yassa mūle ahaṁ ṭhito. 
Arānaṁ cakkanābhīnaṁ, 
īsānemirathassa ca; 
Sabbassa te kammaniyo, 
ayaṁ hessati phandano”. 
“Iti phandanarukkhopi, 
tāvade ajjhabhāsatha; 
Mayhampi vacanaṁ atthi, 
bhāradvāja suṇohi me. 
Issassa upakkhandhamhā, 
Ukkacca caturaṅgulaṁ; 
Tena nemiṁ pasāresi, 
Evaṁ daḷhataraṁ siyā. 
Iti phandanarukkhopi, 
veraṁ appesi tāvade; 
Jātānañca ajātānaṁ, 
issānaṁ dukkhamāvahi. 
Iccevaṁ phandano issaṁ, 
isso ca pana phandanaṁ; 
Aññamaññaṁ vivādena, 
aññamaññamaghātayuṁ. 
Evameva manussānaṁ, 
vivādo yattha jāyati; 
Mayūranaccaṁ naccanti, 
yathā te issaphandanā. 
Taṁ vo vadāmi bhaddaṁ vo, 
yāvantettha samāgatā; 
Sammodatha mā vivadatha, 
mā hotha issaphandanā. 
Sāmaggimeva sikkhetha, 
buddhehetaṁ pasaṁsitaṁ; 
Sāmaggirato dhammaṭṭho, 
yogakkhemā na dhaṁsatī”ti. 
Phandanajātakaṁ dutiyaṁ. 

Jātaka 
Terasakanipāta 
Ambavagga 
3. Javanahaṁsajātaka 
“Idheva haṁsa nipata, 
piyaṁ me tava dassanaṁ; 
Issarosi anuppatto, 
yamidhatthi pavedaya”. 
“Savanena ekassa piyā bhavanti, 
Disvā panekassa viyeti chando; 
Disvā ca sutvā ca piyā bhavanti, 
Kaccinnu me pīyasi dassanena. 
Savanena piyo mesi, 
bhiyyo cāgamma dassanaṁ; 
Evaṁ piyadassano me, 
vasa haṁsa mamantike”. 
“Vaseyyāma tavāgāre, 
niccaṁ sakkatapūjitā; 
Matto ca ekadā vajje, 
‘haṁsarājaṁ pacantu me’”. 
“Dhiratthu taṁ majjapānaṁ, 
yaṁ me piyataraṁ tayā; 
Na cāpi majjaṁ pissāmi, 
yāva me vacchasī ghare”. 
“Suvijānaṁ siṅgālānaṁ, 
sakuṇānañca vassitaṁ; 
Manussavassitaṁ rāja, 
dubbijānataraṁ tato. 
Api ce maññatī poso, 
ñāti mitto sakhāti vā; 
Yo pubbe sumano hutvā, 
pacchā sampajjate diso. 
Yasmiṁ mano nivisati, 
avidūre sahāpi so; 
Santikepi hi so dūre, 
yasmiṁ nāvisate mano. 
Antopi so hoti pasannacitto, 
Pāraṁ samuddassa pasannacitto; 
Antopi so hoti paduṭṭhacitto, 
Pāraṁ samuddassa paduṭṭhacitto. 
Saṁvasantā vivasanti, 
ye disā te rathesabha; 
Ārā santo saṁvasanti, 
manasā raṭṭhavaḍḍhana. 
Aticiraṁ nivāsena, 
piyo bhavati appiyo; 
Āmanta kho taṁ gacchāma, 
purā te homa appiyā”. 
“Evañce yācamānānaṁ, 
Añjaliṁ nāvabujjhasi; 
Paricārakānaṁ sataṁ, 
Vacanaṁ na karosi no; 
Evaṁ taṁ abhiyācāma, 
Puna kayirāsi pariyāyaṁ”. 
“Evañce no viharataṁ, 
antarāyo na hessati; 
Tuyhañcāpi mahārāja, 
mayhañca raṭṭhavaḍḍhana; 
Appeva nāma passemu, 
ahorattānamaccaye”ti. 
Javanahaṁsajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Terasakanipāta 
Ambavagga 
4. Cūḷanāradajātaka 
“Na te kaṭṭhāni bhinnāni, 
na te udakamābhataṁ; 
Aggīpi te na hāpito, 
kiṁ nu mandova jhāyasi”. 
“Na ussahe vane vatthuṁ, 
kassapāmantayāmi taṁ; 
Dukkho vāso araññasmiṁ, 
raṭṭhaṁ icchāmi gantave. 
Yathā ahaṁ ito gantvā, 
Yasmiṁ janapade vasaṁ; 
Ācāraṁ brahme sikkheyyaṁ, 
Taṁ dhammaṁ anusāsa maṁ”. 
“Sace araññaṁ hitvāna, 
vanamūlaphalāni ca; 
Raṭṭhe rocayase vāsaṁ, 
taṁ dhammaṁ nisāmehi me. 
Visaṁ mā paṭisevittho, 
papātaṁ parivajjaya; 
Paṅke ca mā visīdittho, 
yatto cāsīvise care”. 
“Kiṁ nu visaṁ papāto vā, 
paṅko vā brahmacārinaṁ; 
Kaṁ tvaṁ āsīvisaṁ brūsi, 
taṁ me akkhāhi pucchito”. 
“Āsavo tāta lokasmiṁ, 
surā nāma pavuccati; 
Manuñño surabhī vaggu, 
sādu khuddarasūpamo; 
Visaṁ tadāhu ariyā se, 
brahmacariyassa nārada. 
Itthiyo tāta lokasmiṁ, 
pamattaṁ pamathenti tā; 
Haranti yuvino cittaṁ, 
tūlaṁ bhaṭṭhaṁva māluto; 
Papāto eso akkhāto, 
brahmacariyassa nārada. 
Lābho siloko sakkāro, 
pūjā parakulesu ca; 
Paṅko eso ca akkhāto, 
brahmacariyassa nārada. 
Sasatthā tāta rājāno, 
āvasanti mahiṁ imaṁ; 
Te tādise manussinde, 
mahante tāta nārada. 
Issarānaṁ adhipatīnaṁ, 
na tesaṁ pādato care; 
Āsīvisoti akkhāto, 
brahmacariyassa nārada. 
Bhattattho bhattakāle ca, 
yaṁ gehamupasaṅkame; 
Yadettha kusalaṁ jaññā, 
tattha ghāsesanaṁ care. 
Pavisitvā parakulaṁ, 
pānatthaṁ bhojanāya vā; 
Mitaṁ khāde mitaṁ bhuñje, 
na ca rūpe manaṁ kare. 
Goṭṭhaṁ majjaṁ kirāṭañca, 
sabhā nikiraṇāni ca; 
Ārakā parivajjehi, 
yānīva visamaṁ pathan”ti. 
Cūḷanāradajātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Terasakanipāta 
Ambavagga 
5. Dūtajātaka 
“Dūte te brahme pāhesiṁ, 
Gaṅgātīrasmi jhāyato; 
Tesaṁ puṭṭho na byākāsi, 
Dukkhaṁ guyhamataṁ nu te”. 
“Sace te dukkhamuppajje, 
kāsīnaṁ raṭṭhavaḍḍhana; 
Mā kho naṁ tassa akkhāhi, 
yo taṁ dukkhā na mocaye. 
Yo tassa dukkhajātassa, 
ekaṅgamapi bhāgaso; 
Vippamoceyya dhammena, 
kāmaṁ tassa pavedaya. 
Suvijānaṁ siṅgālānaṁ, 
sakuṇānañca vassitaṁ; 
Manussavassitaṁ rāja, 
dubbijānataraṁ tato. 
Api ce maññatī poso, 
ñāti mitto sakhāti vā; 
Yo pubbe sumano hutvā, 
pacchā sampajjate diso. 
Yo attano dukkhamanānupuṭṭho, 
Pavedaye jantu akālarūpe; 
Ānandino tassa bhavantimittā, 
Hitesino tassa dukhī bhavanti. 
Kālañca ñatvāna tathāvidhassa, 
Medhāvīnaṁ ekamanaṁ viditvā; 
Akkheyya tibbāni parassa dhīro, 
Saṇhaṁ giraṁ atthavatiṁ pamuñce. 
Sace ca jaññā avisayhamattano, 
Na te hi mayhaṁ sukhāgamāya; 
Ekova tibbāni saheyya dhīro, 
Saccaṁ hirottappamapekkhamāno. 
Ahaṁ raṭṭhe vicaranto, 
nigame rājadhāniyo; 
Bhikkhamāno mahārāja, 
ācariyassa dhanatthiko. 
Gahapatī rājapurise, 
mahāsāle ca brāhmaṇe; 
Alatthaṁ satta nikkhāni, 
suvaṇṇassa janādhipa; 
Te me naṭṭhā mahārāja, 
tasmā socāmahaṁ bhusaṁ. 
Purisā te mahārāja, 
manasānuvicintitā; 
Nālaṁ dukkhā pamocetuṁ, 
tasmā tesaṁ na byāhariṁ. 
Tvañca kho me mahārāja, 
manasānuvicintito; 
Alaṁ dukkhā pamocetuṁ, 
tasmā tuyhaṁ pavedayiṁ”. 
“Tassādāsi pasannatto, 
kāsīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano; 
Jātarūpamaye nikkhe, 
suvaṇṇassa catuddasā”ti. 
Dūtajātakaṁ pañcamaṁ. 

Jātaka 
Terasakanipāta 
Ambavagga 
6. Kāliṅgabodhijātaka 
Rājā kāliṅgo cakkavatti, 
Dhammena pathavimanusāsaṁ; 
Agamā bodhisamīpaṁ, 
Nāgena mahānubhāvena. 
Kāliṅgo bhāradvājo ca, 
Rājānaṁ kāliṅgaṁ samaṇakolaññaṁ; 
Cakkaṁ vattayato pariggahetvā, 
Pañjalī idamavoca. 
“Paccoroha mahārāja, 
Bhūmibhāgo yathā samaṇuggato; 
Idha anadhivarā buddhā, 
Abhisambuddhā virocanti. 
Padakkhiṇato āvaṭṭā, 
Tiṇalatā asmiṁ bhūmibhāgasmiṁ; 
Pathaviyā nābhiyaṁ maṇḍo, 
Iti no sutaṁ mante mahārāja. 
Sāgarapariyantāya, 
Mediniyā sabbabhūtadharaṇiyā; 
Pathaviyā ayaṁ maṇḍo, 
Orohitvā namo karohi. 
Ye te bhavanti nāgā ca, 
abhijātā ca kuñjarā; 
Ettāvatā padesaṁ te, 
nāgā neva mupayanti. 
Abhijāto nāgo kāmaṁ, 
Pesehi kuñjaraṁ dantiṁ; 
Ettāvatā padeso, 
Sakkā nāgena mupagantuṁ. 
Taṁ sutvā rājā kāliṅgo, 
Veyyañjanikavaco nisāmetvā; 
Sampesesi nāgaṁ ñassāma, 
Mayaṁ yathimassidaṁ vacanaṁ”. 
Sampesito ca raññā, 
Nāgo koñcova abhinaditvāna; 
Paṭisakkitvā nisīdi, 
Garuṁva bhāraṁ asahamāno. 
Kāliṅgabhāradvājo, 
Nāgaṁ khīṇāyukaṁ viditvāna; 
Rājānaṁ kāliṅgaṁ, 
Taramāno ajjhabhāsittha; 
“Aññaṁ saṅkama nāgaṁ, 
Nāgo khīṇāyuko mahārāja”. 
Taṁ sutvā kāliṅgo, 
taramāno saṅkamī nāgaṁ; 
Saṅkanteva raññe, 
nāgo tattheva pati bhumyā; 
Veyyañjanikavaco, 
yathā tathā ahu nāgo. 
Kāliṅgo rājā kāliṅgaṁ, 
brāhmaṇaṁ etadavoca; 
“Tvameva asi sambuddho, 
sabbaññū sabbadassāvī”. 
Taṁ anadhivāsento kāliṅgaṁ, 
Brāhmaṇo idamavoca; 
“Veyyañjanikā hi mayaṁ, 
Buddhā sabbaññuno mahārāja. 
Sabbaññū sabbavidū ca, 
Buddhā na lakkhaṇena jānanti; 
Āgamabalasā hi mayaṁ, 
Buddhā sabbaṁ pajānanti”. 
Mahayitvā sambodhiṁ, 
Nānāturiyehi vajjamānehi; 
Mālāvilepanaṁ abhiharitvā, 
Atha rājā manupāyāsi. 
Saṭṭhi vāhasahassāni, 
pupphānaṁ sannipātayi; 
Pūjesi rājā kāliṅgo, 
bodhimaṇḍamanuttaranti. 
Kāliṅgabodhijātakaṁ chaṭṭhaṁ. 

Jātaka 
Ekakanipāta 
Atthakāmavagga 
7. Vāruṇidūsakajātaka 
“Na ve anatthakusalena, 
atthacariyā sukhāvahā; 
Hāpeti atthaṁ dummedho, 
koṇḍañño vāruṇiṁ yathā”ti. 
Vāruṇidūsakajātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Terasakanipāta 
Ambavagga 
7. Akittijātaka 
“Akittiṁ disvā sammantaṁ, 
sakko bhūtapatī bravi; 
Kiṁ patthayaṁ mahābrahme, 
eko sammasi ghammani”. 
“Dukkho punabbhavo sakka, 
sarīrassa ca bhedanaṁ; 
Sammohamaraṇaṁ dukkhaṁ, 
tasmā sammāmi vāsava”. 
“Etasmiṁ te sulapite, 
patirūpe subhāsite; 
Varaṁ kassapa te dammi, 
yaṁ kiñci manasicchasi”. 
“Varañce me ado sakka, 
sabbabhūtānamissara; 
Yena putte ca dāre ca, 
dhanadhaññaṁ piyāni ca; 
Laddhā narā na tappanti, 
so lobho na mayī vase”. 
“Etasmiṁ te sulapite, 
patirūpe subhāsite; 
Varaṁ kassapa te dammi, 
yaṁ kiñci manasicchasi”. 
“Varañce me ado sakka, 
sabbabhūtānamissara; 
Khettaṁ vatthuṁ hiraññañca, 
gavāssaṁ dāsaporisaṁ; 
Yena jātena jīyanti, 
so doso na mayī vase”. 
“Etasmiṁ te sulapite, 
patirūpe subhāsite; 
Varaṁ kassapa te dammi, 
yaṁ kiñci manasicchasi”. 
“Varañce me ado sakka, 
sabbabhūtānamissara; 
Bālaṁ na passe na suṇe, 
na ca bālena saṁvase; 
Bālenallāpasallāpaṁ, 
na kare na ca rocaye”. 
“Kiṁ nu te akaraṁ bālo, 
vada kassapa kāraṇaṁ; 
Kena kassapa bālassa, 
dassanaṁ nābhikaṅkhasi”. 
“Anayaṁ nayati dummedho, 
adhurāyaṁ niyuñjati; 
Dunnayo seyyaso hoti, 
sammā vutto pakuppati; 
Vinayaṁ so na jānāti, 
sādhu tassa adassanaṁ”. 
“Etasmiṁ te sulapite, 
patirūpe subhāsite; 
Varaṁ kassapa te dammi, 
yaṁ kiñci manasicchasi”. 
“Varañce me ado sakka, 
sabbabhūtānamissara; 
Dhīraṁ passe suṇe dhīraṁ, 
dhīrena saha saṁvase; 
Dhīrenallāpasallāpaṁ, 
taṁ kare tañca rocaye”. 
“Kiṁ nu te akaraṁ dhīro, 
vada kassapa kāraṇaṁ; 
Kena kassapa dhīrassa, 
dassanaṁ abhikaṅkhasi”. 
“Nayaṁ nayati medhāvī, 
adhurāyaṁ na yuñjati; 
Sunayo seyyaso hoti, 
sammā vutto na kuppati; 
Vinayaṁ so pajānāti, 
sādhu tena samāgamo”. 
“Etasmiṁ te sulapite, 
patirūpe subhāsite; 
Varaṁ kassapa te dammi, 
yaṁ kiñci manasicchasi”. 
“Varañce me ado sakka, 
sabbabhūtānamissara; 
Tato ratyā vivasāne, 
sūriyuggamanaṁ pati; 
Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṁ, 
sīlavanto ca yācakā. 
Dadato me na khīyetha, 
datvā nānutapeyyahaṁ; 
Dadaṁ cittaṁ pasādeyyaṁ, 
etaṁ sakka varaṁ vare”. 
“Etasmiṁ te sulapite, 
patirūpe subhāsite; 
Varaṁ kassapa te dammi, 
yaṁ kiñci manasicchasi”. 
“Varañce me ado sakka, 
sabbabhūtānamissara; 
Na maṁ puna upeyyāsi, 
etaṁ sakka varaṁ vare”. 
“Bahūhi vatacariyāhi, 
narā ca atha nāriyo; 
Dassanaṁ abhikaṅkhanti, 
kiṁ nu me dassane bhayaṁ”. 
“Taṁ tādisaṁ devavaṇṇaṁ, 
sabbakāmasamiddhinaṁ; 
Disvā tapo pamajjeyyaṁ, 
etaṁ te dassane bhayan”ti. 
Akittijātakaṁ sattamaṁ. 

Jātaka 
Terasakanipāta 
Ambavagga 
8. Takkāriyajātaka 
“Ahameva dubbhāsitaṁ bhāsi bālo, 
Bhekovaraññe ahimavhāyamāno; 
Takkāriye sobbhamimaṁ patāmi, 
Na kireva sādhu ativelabhāṇī”. 
“Pappoti macco ativelabhāṇī, 
Bandhaṁ vadhaṁ sokapariddavañca; 
Attānameva garahāsi ettha, 
Ācera yaṁ taṁ nikhaṇanti sobbhe”. 
“Kimevahaṁ tuṇḍilamanupucchiṁ, 
Kareyya saṁ bhātaraṁ kāḷikāyaṁ; 
Naggovahaṁ vatthayugañca jīno, 
Ayampi attho bahutādisova”. 
“Yo yujjhamānānamayujjhamāno, 
Meṇḍantaraṁ accupatī kuliṅgo; 
So piṁsito meṇḍasirehi tattha, 
Ayampi attho bahutādisova. 
Caturo janā potthakamaggahesuṁ, 
Ekañca posaṁ anurakkhamānā; 
Sabbeva te bhinnasirā sayiṁsu, 
Ayampi attho bahutādisova. 
Ajā yathā veḷugumbasmiṁ baddhā, 
Avakkhipantī asimajjhagacchi; 
Teneva tassā galakāvakantaṁ, 
Ayampi attho bahutādisova”. 
“Ime na devā na gandhabbaputtā, 
Migā ime atthavasaṁ gatā me; 
Ekañca naṁ sāyamāse pacantu, 
Ekaṁ punappātarāse pacantu”. 
“Sataṁ sahassāni dubhāsitāni, 
Kalampi nāgghanti subhāsitassa; 
Dubbhāsitaṁ saṅkamāno kileso, 
Tasmā tuṇhī kimpurisā na bālyā”. 
“Yā mesā byāhāsi pamuñcathetaṁ, 
Giriñca naṁ himavantaṁ nayantu; 
Imañca kho dentu mahānasāya, 
Pātova naṁ pātarāse pacantu”. 
“Pajjunnanāthā pasavo, 
pasunāthā ayaṁ pajā; 
Tvaṁ nāthosi mahārāja, 
nāthohaṁ bhariyāya me; 
Dvinnamaññataraṁ ñatvā, 
mutto gaccheyya pabbataṁ. 
Na ve nindā suparivajjayetha, 
Nānā janā sevitabbā janinda; 
Yeneva eko labhate pasaṁsaṁ, 
Teneva añño labhate ninditāraṁ. 
Sabbo loko paricitto aticitto, 
Sabbo loko cittavā samhi citte; 
Paccekacittā puthu sabbasattā, 
Kassīdha cittassa vasena vatte”. 
“Tuṇhī ahū kimpuriso sabhariyo, 
Yo dāni byāhāsi bhayassa bhīto; 
So dāni mutto sukhito arogo, 
Vācākirevatthavatī narānan”ti. 
Takkāriyajātakaṁ aṭṭhamaṁ. 

Jātaka 
Terasakanipāta 
Ambavagga 
9. Rurumigarājajātaka 
“Tassa gāmavaraṁ dammi, 
Nāriyo ca alaṅkatā; 
Yo metaṁ migamakkhāti, 
Migānaṁ migamuttamaṁ”. 
“Mayhaṁ gāmavaraṁ dehi, 
nāriyo ca alaṅkatā; 
Ahaṁ te migamakkhissaṁ, 
migānaṁ migamuttamaṁ. 
Etasmiṁ vanasaṇḍasmiṁ, 
ambā sālā ca pupphitā; 
Indagopakasañchannā, 
ettheso tiṭṭhate migo”. 
“Dhanuṁ advejjhaṁ katvāna, 
usuṁ sannayhupāgami; 
Migo ca disvā rājānaṁ, 
dūrato ajjhabhāsatha. 
Āgamehi mahārāja, 
mā maṁ vijjhi rathesabha; 
Ko nu te idamakkhāsi, 
ettheso tiṭṭhate migo”. 
“Esa pāpacaro poso, 
samma tiṭṭhati ārakā; 
Soyaṁ me idamakkhāsi, 
ettheso tiṭṭhate migo”. 
“Saccaṁ kireva māhaṁsu, 
narā ekacciyā idha; 
Kaṭṭhaṁ niplavitaṁ seyyo, 
na tvevekacciyo naro”. 
“Kiṁ nu ruru garahasi migānaṁ, 
Kiṁ pakkhīnaṁ kiṁ pana mānusānaṁ; 
Bhayañhi maṁ vindatinapparūpaṁ, 
Sutvāna taṁ mānusiṁ bhāsamānaṁ”. 
“Yamuddhariṁ vāhane vuyhamānaṁ, 
Mahodake salile sīghasote; 
Tatonidānaṁ bhayamāgataṁ mama, 
Dukkho have rāja asabbhi saṅgamo”. 
“Sohaṁ catuppattamimaṁ vihaṅgamaṁ, 
Tanucchidaṁ hadaye ossajāmi; 
Hanāmi taṁ mittadubbhiṁ akiccakāriṁ, 
Yo tādisaṁ kammakataṁ na jāne”. 
“Dhīrassa bālassa have janinda, 
Santo vadhaṁ nappasaṁsanti jātu; 
Kāmaṁ gharaṁ gacchatu pāpadhammo, 
Yañcassa bhaṭṭhaṁ tadetassa dehi; 
Ahañca te kāmakaro bhavāmi”. 
“Addhā rurū aññataro sataṁ so, 
Yo dubbhato mānusassa na dubbhi; 
Kāmaṁ gharaṁ gacchatu pāpadhammo, 
Yañcassa bhaṭṭhaṁ tadetassa dammi; 
Ahañca te kāmacāraṁ dadāmi”. 
“Suvijānaṁ siṅgālānaṁ, 
sakuṇānañca vassitaṁ; 
Manussavassitaṁ rāja, 
dubbijānataraṁ tato. 
Api ce maññatī poso, 
ñāti mitto sakhāti vā; 
Yo pubbe sumano hutvā, 
pacchā sampajjate diso”. 
“Samāgatā jānapadā, 
negamā ca samāgatā; 
Migā sassāni khādanti, 
taṁ devo paṭisedhatu”. 
“Kāmaṁ janapado māsi, 
raṭṭhañcāpi vinassatu; 
Na tvevāhaṁ ruruṁ dubbhe, 
datvā abhayadakkhiṇaṁ. 
Mā me janapado āsi, 
raṭṭhañcāpi vinassatu; 
Na tvevāhaṁ migarājassa, 
varaṁ datvā musā bhaṇe”ti. 
Rurumigarājajātakaṁ navamaṁ. 

Jātaka 
Terasakanipāta 
Ambavagga 
10. Sarabhamigajātaka 
“Āsīsetheva puriso, 
na nibbindeyya paṇḍito; 
Passāmi vohaṁ attānaṁ, 
yathā icchiṁ tathā ahu. 
Āsīsetheva puriso, 
na nibbindeyya paṇḍito; 
Passāmi vohaṁ attānaṁ, 
udakā thalamubbhataṁ. 
Vāyametheva puriso, 
na nibbindeyya paṇḍito; 
Passāmi vohaṁ attānaṁ, 
yathā icchiṁ tathā ahu. 
Vāyametheva puriso, 
na nibbindeyya paṇḍito; 
Passāmi vohaṁ attānaṁ, 
udakā thalamubbhataṁ. 
Dukkhūpanītopi naro sapañño, 
Āsaṁ na chindeyya sukhāgamāya; 
Bahū hi phassā ahitā hitā ca, 
Avitakkitā maccamupabbajanti. 
Acintitampi bhavati, 
cintitampi vinassati; 
Na hi cintāmayā bhogā, 
itthiyā purisassa vā”. 
“Sarabhaṁ giriduggasmiṁ, 
yaṁ tvaṁ anusarī pure; 
Alīnacittassa tuvaṁ, 
vikkantamanujīvasi. 
Yo taṁ viduggā narakā samuddhari, 
Silāya yoggaṁ sarabho karitvā; 
Dukkhūpanītaṁ maccumukhā pamocayi, 
Alīnacittaṁ ta migaṁ vadesi”. 
“Kiṁ tvaṁ nu tattheva tadā ahosi, 
Udāhu te koci naṁ etadakkhā; 
Vivaṭṭacchaddo nusi sabbadassī, 
Ñāṇaṁ nu te brāhmaṇa bhiṁsarūpaṁ”. 
“Na cevahaṁ tattha tadā ahosiṁ, 
Na cāpi me koci naṁ etadakkhā; 
Gāthāpadānañca subhāsitānaṁ, 
Atthaṁ tadānenti janinda dhīrā”. 
“Ādāya pattiṁ paraviriyaghātiṁ, 
Cāpe saraṁ kiṁ vicikicchase tuvaṁ; 
Nunno saro sarabhaṁ hantu khippaṁ, 
Annañhi etaṁ varapañña rañño”. 
“Addhā pajānāmi ahampi etaṁ, 
Annaṁ migo brāhmaṇa khattiyassa; 
Pubbe katañca apacāyamāno, 
Tasmā migaṁ sarabhaṁ no hanāmi”. 
“Neso migo mahārāja, 
asureso disampati; 
Etaṁ hantvā manussinda, 
bhavassu amarādhipo. 
Sace ca rājā vicikicchase tuvaṁ, 
Hantuṁ migaṁ sarabhaṁ sahāyakaṁ; 
Saputtadāro naravīraseṭṭha, 
Gantā tuvaṁ vetaraṇiṁ yamassa”. 
“Kāmaṁ ahaṁ jānapadā ca sabbe, 
Puttā ca dārā ca sahāyasaṅghā; 
Gacchemu taṁ vetaraṇiṁ yamassa, 
Na tveva hañño mama pāṇado yo. 
Ayaṁ migo kicchagatassa mayhaṁ, 
Ekassa kattā vivanasmi ghore; 
Taṁ tādisaṁ pubbakiccaṁ saranto, 
Jānaṁ mahābrahme kathaṁ haneyyaṁ”. 
“Mittābhirādhī cirameva jīva, 
Rajjaṁ imaṁ dhammaguṇe pasāsa; 
Nārīgaṇehi paricāriyanto, 
Modassu raṭṭhe tidiveva vāsavo. 
Akkodhano niccapasannacitto, 
Sabbātithī yācayogo bhavitvā; 
Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṁ, 
Anindito saggamupehi ṭhānan”ti. 
Sarabhamigajātakaṁ dasamaṁ. 
Terasakanipātaṁ niṭṭhitaṁ. 
Tassuddānaṁ 
Varaamba kuṭhāri sahaṁsavaro, 
Atharaññasmiṁ dūtakapañcamako; 
Atha bodhi akitti sutakkarinā, 
Atha rurumigenaparo sarabhoti. 

Jātaka 
Pakiṇṇakanipāta 
Sālikedāravagga 
1. Sālikedārajātaka 
“Sampannaṁ sālikedāraṁ, 
suvā bhuñjanti kosiya; 
Paṭivedemi te brahme, 
na ne vāretumussahe. 
Eko ca tattha sakuṇo, 
yo nesaṁ sabbasundaro; 
Bhutvā sāliṁ yathākāmaṁ, 
tuṇḍenādāya gacchati”. 
“Oḍḍentu vāḷapāsāni, 
yathā bajjhetha so dijo; 
Jīvañca naṁ gahetvāna, 
ānayehi mamantike”. 
“Ete bhutvā pivitvā ca, 
pakkamanti vihaṅgamā; 
Eko baddhosmi pāsena, 
kiṁ pāpaṁ pakataṁ mayā”. 
“Udaraṁ nūna aññesaṁ, 
suva accodaraṁ tava; 
Bhutvā sāliṁ yathākāmaṁ, 
tuṇḍenādāya gacchasi. 
Koṭṭhaṁ nu tattha pūresi, 
suva veraṁ nu te mayā; 
Puṭṭho me samma akkhāhi, 
kuhiṁ sāliṁ nidāhasi”. 
“Na me veraṁ tayā saddhiṁ, 
koṭṭho mayhaṁ na vijjati; 
Iṇaṁ muñcāmiṇaṁ dammi, 
sampatto koṭasimbaliṁ; 
Nidhimpi tattha nidahāmi, 
evaṁ jānāhi kosiya”. 
“Kīdisaṁ te iṇadānaṁ, 
iṇamokkho ca kīdiso; 
Nidhinidhānamakkhāhi, 
atha pāsā pamokkhasi”. 
“Ajātapakkhā taruṇā, 
puttakā mayha kosiya; 
Te maṁ bhatā bharissanti, 
tasmā tesaṁ iṇaṁ dade. 
Mātā pitā ca me vuddhā, 
jiṇṇakā gatayobbanā; 
Tesaṁ tuṇḍena hātūna, 
muñce pubbakataṁ iṇaṁ. 
Aññepi tattha sakuṇā, 
khīṇapakkhā sudubbalā; 
Tesaṁ puññatthiko dammi, 
taṁ nidhiṁ āhu paṇḍitā. 
Īdisaṁ me iṇadānaṁ, 
iṇamokkho ca īdiso; 
Nidhinidhānamakkhāmi, 
evaṁ jānāhi kosiya”. 
“Bhaddako vatayaṁ pakkhī, 
dijo paramadhammiko; 
Ekaccesu manussesu, 
ayaṁ dhammo na vijjati. 
Bhuñja sāliṁ yathākāmaṁ, 
saha sabbehi ñātibhi; 
Punāpi suva passemu, 
piyaṁ me tava dassanaṁ”. 
“Bhuttañca pītañca tavassamamhi, 
Ratī ca no kosiya te sakāse; 
Nikkhittadaṇḍesu dadāhi dānaṁ, 
Jiṇṇe ca mātāpitaro bharassu”. 
“Lakkhī vata me udapādi ajja, 
Yo addasāsiṁ pavaraṁ dijānaṁ; 
Suvassa sutvāna subhāsitāni, 
Kāhāmi puññāni anappakāni”. 
So kosiyo attamano udaggo, 
Annañca pānañcabhisaṅkharitvā; 
Annena pānena pasannacitto, 
Santappayi samaṇabrāhmaṇe cāti. 
Sālikedārajātakaṁ paṭhamaṁ. 

Jātaka 
Pakiṇṇakanipāta 
Sālikedāravagga 
2. Candakinnarījātaka 
“Upanīyatidaṁ maññe, 
cande lohitamaddane; 
Ajja jahāmi jīvitaṁ, 
pāṇā me cande nirujjhanti. 
Osīdi me dukkhaṁ hadayaṁ, 
Me ḍayhate nitammāmi; 
Tava candiyā socantiyā, 
Na naṁ aññehi sokehi. 
Tiṇamiva vanamiva milāyāmi, 
Nadī aparipuṇṇāva sussāmi; 
Tava candiyā socantiyā, 
Na naṁ aññehi sokehi. 
Vassamiva sare pāde, 
Imāni assūni vattare mayhaṁ; 
Tava candiyā socantiyā, 
Na naṁ aññehi sokehi”. 
“Pāpo khosi rājaputta, 
Yo me icchitaṁ patiṁ varākiyā; 
Vijjhasi vanamūlasmiṁ, 
Soyaṁ viddho chamā seti. 
Imaṁ mayhaṁ hadayasokaṁ, 
Paṭimuñcatu rājaputta tava mātā; 
Yo mayhaṁ hadayasoko, 
Kimpurisaṁ avekkhamānāya. 
Imaṁ mayhaṁ hadayasoka