Bổn Sanh (Jātaka)

a 
3 Suvaṇṇasāmajātaka 
“Ko nu maṁ usunā vijjhi, 
pamattaṁ udahārakaṁ; 
Khattiyo brāhmaṇo vesso, 
ko maṁ viddhā nilīyasi. 
Na me maṁsāni khajjāni, 
Cammenattho na vijjati; 
Atha kena nu vaṇṇena, 
Viddheyyaṁ maṁ amaññatha. 
Ko vā tvaṁ kassa vā putto, 
kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ; 
Puṭṭho me samma akkhāhi, 
kiṁ maṁ viddhā nilīyasi”. 
“Rājāhamasmi kāsīnaṁ, 
pīḷiyakkhoti maṁ vidū; 
Lobhā raṭṭhaṁ pahitvāna, 
migamesaṁ carāmahaṁ. 
Issatthe casmi kusalo, 
daḷhadhammoti vissuto; 
Nāgopi me na mucceyya, 
āgato usupātanaṁ. 
Ko vā tvaṁ kassa vā putto, 
kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ; 
Pituno attano cāpi, 
nāmagottaṁ pavedaya”. 
“Nesādaputto bhaddante, 
sāmo iti maṁ ñātayo; 
Āmantayiṁsu jīvantaṁ, 
svajjevāhaṁ gato saye. 
Viddhosmi puthusallena, 
savisena yathā migo; 
Sakamhi lohite rāja, 
passa semi paripluto. 
Paṭivāmagataṁ sallaṁ, 
passa dhimhāmi lohitaṁ; 
Āturo tyānupucchāmi, 
kiṁ maṁ viddhā nilīyasi. 
Ajinamhi haññate dīpi, 
nāgo dantehi haññate; 
Atha kena nu vaṇṇena, 
viddheyyaṁ maṁ amaññatha”. 
“Migo upaṭṭhito āsi, 
āgato usupātanaṁ; 
Taṁ disvā ubbijī sāma, 
tena kodho mamāvisi”. 
“Yato sarāmi attānaṁ, 
yato pattosmi viññutaṁ; 
Na maṁ migā uttasanti, 
araññe sāpadānipi. 
Yato nidhiṁ parihariṁ, 
yato pattosmi yobbanaṁ; 
Na maṁ migā uttasanti, 
araññe sāpadānipi. 
Bhīrū kimpurisā rāja, 
pabbate gandhamādane; 
Sammodamānā gacchāma, 
pabbatāni vanāni ca. 
Na maṁ migā uttasanti, 
araññe sāpadānipi; 
Atha kena nu vaṇṇena, 
utrāsanti migā mamaṁ”. 
“Na taṁ tasa migo sāma, 
kiṁ tāhaṁ alikaṁ bhaṇe; 
Kodhalobhābhibhūtāhaṁ, 
usuṁ te taṁ avassajiṁ. 
Kuto nu sāma āgamma, 
kassa vā pahito tuvaṁ; 
Udahāro nadiṁ gaccha, 
āgato migasammataṁ”. 
“Andhā mātāpitā mayhaṁ, 
te bharāmi brahāvane; 
Tesāhaṁ udakāhāro, 
āgato migasammataṁ. 
Atthi nesaṁ usāmattaṁ, 
atha sāhassa jīvitaṁ; 
Udakassa alābhena, 
maññe andhā marissare. 
Na me idaṁ tathā dukkhaṁ, 
labbhā hi pumunā idaṁ; 
Yañca ammaṁ na passāmi, 
taṁ me dukkhataraṁ ito. 
Na me idaṁ tathā dukkhaṁ, 
labbhā hi pumunā idaṁ; 
Yañca tātaṁ na passāmi, 
taṁ me dukkhataraṁ ito. 
Sā nūna kapaṇā ammā, 
cirarattāya rucchati; 
Aḍḍharatte va ratte vā, 
nadīva avasucchati. 
So nūna kapaṇo tāto, 
cirarattāya rucchati; 
Aḍḍharatte va ratte vā, 
nadīva avasucchati. 
Uṭṭhānapādacariyāya, 
pādasambāhanassa ca; 
Sāma tāta vilapantā, 
hiṇḍissanti brahāvane. 
Idampi dutiyaṁ sallaṁ, 
kampeti hadayaṁ mamaṁ; 
Yañca andhe na passāmi, 
maññe hissāmi jīvitaṁ”. 
“Mā bāḷhaṁ paridevesi, 
sāma kalyāṇadassana; 
Ahaṁ kammakaro hutvā, 
bharissaṁ te brahāvane. 
Issatthe casmi kusalo, 
daḷhadhammoti vissuto; 
Ahaṁ kammakaro hutvā, 
bharissaṁ te brahāvane. 
Migānaṁ vighāsamanvesaṁ, 
Vanamūlaphalāni ca; 
Ahaṁ kammakaro hutvā, 
Bharissaṁ te brahāvane. 
Katamaṁ taṁ vanaṁ sāma, 
yattha mātāpitā tava; 
Ahaṁ te tathā bharissaṁ, 
yathā te abharī tuvaṁ”. 
“Ayaṁ ekapadī rāja, 
yoyaṁ ussīsake mama; 
Ito gantvā aḍḍhakosaṁ, 
tattha nesaṁ agārakaṁ; 
Yattha mātāpitā mayhaṁ, 
te bharassu ito gato. 
Namo te kāsirājatthu, 
namo te kāsivaḍḍhana; 
Andhā mātāpitā mayhaṁ, 
te bharassu brahāvane. 
Añjaliṁ te paggaṇhāmi, 
kāsirāja namatthu te; 
Mātaraṁ pitaraṁ mayhaṁ, 
vutto vajjāsi vandanaṁ”. 
Idaṁ vatvāna so sāmo, 
yuvā kalyāṇadassano; 
Mucchito visavegena, 
visaññī samapajjatha. 
Sa rājā paridevesi, 
bahuṁ kāruññasañhitaṁ; 
“Ajarāmarohaṁ āsiṁ, 
ajjetaṁ ñāmi no pure; 
Sāmaṁ kālaṅkataṁ disvā, 
natthi maccussa nāgamo. 
Yassu maṁ paṭimanteti, 
savisena samappito; 
Svajja evaṁ gate kāle, 
na kiñci mabhibhāsati. 
Nirayaṁ nūna gacchāmi, 
ettha me natthi saṁsayo; 
Tadā hi pakataṁ pāpaṁ, 
cirarattāya kibbisaṁ. 
Bhavanti tassa vattāro, 
gāme kibbisakārako; 
Araññe nimmanussamhi, 
ko maṁ vattumarahati. 
Sārayanti hi kammāni, 
gāme saṅgaccha māṇavā; 
Araññe nimmanussamhi, 
ko nu maṁ sārayissati”. 
Sā devatā antarahitā, 
pabbate gandhamādane; 
Raññova anukampāya, 
imā gāthā abhāsatha. 
“Āguṁ kira mahārāja, 
akari kamma dukkaṭaṁ; 
Adūsakā pitāputtā, 
tayo ekūsunā hatā. 
Ehi taṁ anusikkhāmi, 
yathā te sugatī siyā; 
Dhammenandhe vane posa, 
maññehaṁ sugatī tayā”. 
Sa rājā paridevitvā, 
bahuṁ kāruññasañhitaṁ; 
Udakakumbhamādāya, 
pakkāmi dakkhiṇāmukho. 
“Kassa nu eso padasaddo, 
manussasseva āgato; 
Neso sāmassa nigghoso, 
ko nu tvamasi mārisa. 
Santañhi sāmo vajati, 
santaṁ pādāni neyati; 
Neso sāmassa nigghoso, 
ko nu tvamasi mārisa”. 
“Rājāhamasmi kāsīnaṁ, 
pīḷiyakkhoti maṁ vidū; 
Lobhā raṭṭhaṁ pahitvāna, 
migamesaṁ carāmahaṁ. 
Issatthe casmi kusalo, 
daḷhadhammoti vissuto; 
Nāgopi me na mucceyya, 
āgato usupātanaṁ”. 
“Svāgataṁ te mahārāja, 
atho te adurāgataṁ; 
Issarosi anuppatto, 
yaṁ idhatthi pavedaya. 
Tindukāni piyālāni, 
madhuke kāsumāriyo; 
Phalāni khuddakappāni, 
bhuñja rāja varaṁ varaṁ. 
Idampi pānīyaṁ sītaṁ, 
ābhataṁ girigabbharā; 
Tato piva mahārāja, 
sace tvaṁ abhikaṅkhasi”. 
“Nālaṁ andhā vane daṭṭhuṁ, 
ko nu vo phalamāhari; 
Anandhassevayaṁ sammā, 
nivāpo mayha khāyati”. 
“Daharo yuvā nātibrahā, 
sāmo kalyāṇadassano; 
Dīghassa kesā asitā, 
atho sūnaggavellitā. 
So have phalamāharitvā, 
ito ādāya kamaṇḍaluṁ; 
Nadiṁ gato udahāro, 
maññe na dūramāgato”. 
“Ahaṁ taṁ avadhiṁ sāmaṁ, 
yo tuyhaṁ paricārako; 
Yaṁ kumāraṁ pavedetha, 
sāmaṁ kalyāṇadassanaṁ. 
Dīghassa kesā asitā, 
atho sūnaggavellitā; 
Tesu lohitalittesu, 
seti sāmo mayā hato”. 
“Kena dukūla mantesi, 
hato sāmoti vādinā; 
Hato sāmoti sutvāna, 
hadayaṁ me pavedhati. 
Assatthasseva taruṇaṁ, 
pavāḷaṁ māluteritaṁ; 
Hato sāmoti sutvāna, 
hadayaṁ me pavedhati”. 
“Pārike kāsirājāyaṁ, 
so sāmaṁ migasammate; 
Kodhasā usunā vijjhi, 
tassa mā pāpamicchimhā”. 
“Kicchā laddho piyo putto, 
yo andhe abharī vane; 
Taṁ ekaputtaṁ ghātimhi, 
kathaṁ cittaṁ na kopaye”. 
“Kicchā laddho piyo putto, 
yo andhe abharī vane; 
Taṁ ekaputtaṁ ghātimhi, 
akkodhaṁ āhu paṇḍitā”. 
“Mā bāḷhaṁ paridevetha, 
hato sāmoti vādinā; 
Ahaṁ kammakaro hutvā, 
bharissāmi brahāvane. 
Issatthe casmi kusalo, 
daḷhadhammoti vissuto; 
Ahaṁ kammakaro hutvā, 
bharissāmi brahāvane. 
Migānaṁ vighāsamanvesaṁ, 
vanamūlaphalāni ca; 
Ahaṁ kammakaro hutvā, 
bharissāmi brahāvane”. 
“Nesa dhammo mahārāja, 
netaṁ amhesu kappati; 
Rājā tvamasi amhākaṁ, 
pāde vandāma te mayaṁ”. 
“Dhammaṁ nesādā bhaṇatha, 
katā apacitī tayā; 
Pitā tvamasi amhākaṁ, 
mātā tvamasi pārike”. 
“Namo te kāsirājatthu, 
namo te kāsivaḍḍhana; 
Añjaliṁ te paggaṇhāma, 
yāva sāmānupāpaya. 
Tassa pāde samajjantā, 
mukhañca bhujadassanaṁ; 
Saṁsumbhamānā attānaṁ, 
kālamāgamayāmase”. 
“Brahā vāḷamigākiṇṇaṁ, 
ākāsantaṁva dissati; 
Yattha sāmo hato seti, 
candova patito chamā. 
Brahā vāḷamigākiṇṇaṁ, 
ākāsantaṁva dissati; 
Yattha sāmo hato seti, 
sūriyova patito chamā. 
Brahā vāḷamigākiṇṇaṁ, 
ākāsantaṁva dissati; 
Yattha sāmo hato seti, 
paṁsunā patikunthito. 
Brahā vāḷamigākiṇṇaṁ, 
ākāsantaṁva dissati; 
Yattha sāmo hato seti, 
idheva vasathassame”. 
“Yadi tattha sahassāni, 
satāni niyutāni ca; 
Nevamhākaṁ bhayaṁ koci, 
vane vāḷesu vijjati”. 
Tato andhānamādāya, 
kāsirājā brahāvane; 
Hatthe gahetvā pakkāmi, 
yattha sāmo hato ahu. 
Disvāna patitaṁ sāmaṁ, 
puttakaṁ paṁsukunthitaṁ; 
Apaviddhaṁ brahāraññe, 
candaṁva patitaṁ chamā. 
Disvāna patitaṁ sāmaṁ, 
puttakaṁ paṁsukunthitaṁ; 
Apaviddhaṁ brahāraññe, 
sūriyaṁva patitaṁ chamā. 
Disvāna patitaṁ sāmaṁ, 
puttakaṁ paṁsukunthitaṁ; 
Apaviddhaṁ brahāraññe, 
kalūnaṁ paridevayuṁ. 
Disvāna patitaṁ sāmaṁ, 
puttakaṁ paṁsukunthitaṁ; 
Bāhā paggayha pakkanduṁ, 
“adhammo kira bho iti. 
Bāḷhaṁ kho tvaṁ pamattosi, 
sāma kalyāṇadassana; 
Yo ajjevaṁ gate kāle, 
na kiñci mabhibhāsasi. 
Bāḷhaṁ kho tvaṁ padittosi, 
sāma kalyāṇadassana; 
Yo ajjevaṁ gate kāle, 
na kiñci mabhibhāsasi. 
Bāḷhaṁ kho tvaṁ pakuddhosi, 
sāma kalyāṇadassana; 
Yo ajjevaṁ gate kāle, 
na kiñci mabhibhāsasi. 
Bāḷhaṁ kho tvaṁ pasuttosi, 
sāma kalyāṇadassana; 
Yo ajjevaṁ gate kāle, 
na kiñci mabhibhāsasi. 
Bāḷhaṁ kho tvaṁ vimanosi, 
sāma kalyāṇadassana; 
Yo ajjevaṁ gate kāle, 
na kiñci mabhibhāsasi. 
Jaṭaṁ valinaṁ paṁsugataṁ, 
ko dāni saṇṭhapessati; 
Sāmo ayaṁ kālaṅkato, 
andhānaṁ paricārako. 
Ko me sammajjamādāya, 
sammajjissati assamaṁ; 
Sāmo ayaṁ kālaṅkato, 
andhānaṁ paricārako. 
Ko dāni nhāpayissati, 
sītenuṇhodakena ca; 
Sāmo ayaṁ kālaṅkato, 
andhānaṁ paricārako. 
Ko dāni bhojayissati, 
vanamūlaphalāni ca; 
Sāmo ayaṁ kālaṅkato, 
andhānaṁ paricārako”. 
Disvāna patitaṁ sāmaṁ, 
puttakaṁ paṁsukunthitaṁ; 
Aṭṭitā puttasokena, 
mātā saccaṁ abhāsatha. 
“Yena saccenayaṁ sāmo, 
dhammacārī pure ahu; 
Etena saccavajjena, 
visaṁ sāmassa haññatu. 
Yena saccenayaṁ sāmo, 
brahmacārī pure ahu; 
Etena saccavajjena, 
visaṁ sāmassa haññatu. 
Yena saccenayaṁ sāmo, 
saccavādī pure ahu; 
Etena saccavajjena, 
visaṁ sāmassa haññatu. 
Yena saccenayaṁ sāmo, 
mātāpettibharo ahu; 
Etena saccavajjena, 
visaṁ sāmassa haññatu. 
Yena saccenayaṁ sāmo, 
kule jeṭṭhāpacāyiko; 
Etena saccavajjena, 
visaṁ sāmassa haññatu. 
Yena saccenayaṁ sāmo, 
pāṇā piyataro mama; 
Etena saccavajjena, 
visaṁ sāmassa haññatu. 
Yaṁ kiñcitthi kataṁ puññaṁ, 
Mayhañceva pitucca te; 
Sabbena tena kusalena, 
Visaṁ sāmassa haññatu”. 
Disvāna patitaṁ sāmaṁ, 
puttakaṁ paṁsukunthitaṁ; 
Aṭṭito puttasokena, 
pitā saccaṁ abhāsatha. 
“Yena saccenayaṁ sāmo, 
dhammacārī pure ahu; 
Etena saccavajjena, 
visaṁ sāmassa haññatu. 
Yena saccenayaṁ sāmo, 
brahmacārī pure ahu; 
Etena saccavajjena, 
visaṁ sāmassa haññatu. 
Yena saccenayaṁ sāmo, 
saccavādī pure ahu; 
Etena saccavajjena, 
visaṁ sāmassa haññatu. 
Yena saccenayaṁ sāmo, 
mātāpettibharo ahu; 
Etena saccavajjena, 
visaṁ sāmassa haññatu. 
Yena saccenayaṁ sāmo, 
kule jeṭṭhāpacāyiko; 
Etena saccavajjena, 
visaṁ sāmassa haññatu. 
Yena saccenayaṁ sāmo, 
pāṇā piyataro mama; 
Etena saccavajjena, 
visaṁ sāmassa haññatu. 
Yaṁ kiñcitthi kataṁ puññaṁ, 
Mayhañceva mātucca te; 
Sabbena tena kusalena, 
Visaṁ sāmassa haññatu. 
Sā devatā antarahitā, 
pabbate gandhamādane; 
Sāmassa anukampāya, 
imaṁ saccaṁ abhāsatha. 
Pabbatyāhaṁ gandhamādane, 
cirarattanivāsinī; 
Na me piyataro koci, 
añño sāmena vijjati; 
Etena saccavajjena, 
visaṁ sāmassa haññatu. 
Sabbe vanā gandhamayā, 
pabbate gandhamādane; 
Etena saccavajjena, 
visaṁ sāmassa haññatu”. 
Tesaṁ lālappamānānaṁ, 
bahuṁ kāruññasañhitaṁ; 
Khippaṁ sāmo samuṭṭhāsi, 
yuvā kalyāṇadassano. 
“Sāmohamasmi bhaddaṁ vo, 
Sotthināmhi samuṭṭhito; 
Mā bāḷhaṁ paridevetha, 
Mañjunābhivadetha maṁ”. 
“Svāgataṁ te mahārāja, 
atho te adurāgataṁ; 
Issarosi anuppatto, 
yaṁ idhatthi pavedaya. 
Tindukāni piyālāni, 
madhuke kāsumāriyo; 
Phalāni khuddakappāni, 
bhuñja rāja varaṁ varaṁ. 
Atthi me pānīyaṁ sītaṁ, 
ābhataṁ girigabbharā; 
Tato piva mahārāja, 
sace tvaṁ abhikaṅkhasi”. 
“Sammuyhāmi pamuyhāmi, 
sabbā muyhanti me disā; 
Petaṁ taṁ sāma maddakkhiṁ, 
ko nu tvaṁ sāma jīvasi”. 
“Api jīvaṁ mahārāja, 
purisaṁ gāḷhavedanaṁ; 
Upanītamanasaṅkappaṁ, 
jīvantaṁ maññate mataṁ. 
Api jīvaṁ mahārāja, 
purisaṁ gāḷhavedanaṁ; 
Taṁ nirodhagataṁ santaṁ, 
jīvantaṁ maññate mataṁ. 
Yo mātaraṁ pitaraṁ vā, 
macco dhammena posati; 
Devāpi naṁ tikicchanti, 
mātāpettibharaṁ naraṁ. 
Yo mātaraṁ pitaraṁ vā, 
macco dhammena posati; 
Idheva naṁ pasaṁsanti, 
pecca sagge pamodati”. 
“Esa bhiyyo pamuyhāmi, 
Sabbā muyhanti me disā; 
Saraṇaṁ taṁ sāma gacchāmi, 
Tvañca me saraṇaṁ bhava”. 
“Dhammaṁ cara mahārāja, 
mātāpitūsu khattiya; 
Idha dhammaṁ caritvāna, 
rāja saggaṁ gamissasi. 
Dhammaṁ cara mahārāja, 
puttadāresu khattiya; 
Idha dhammaṁ caritvāna, 
rāja saggaṁ gamissasi. 
Dhammaṁ cara mahārāja, 
mittāmaccesu khattiya; 
Idha dhammaṁ caritvāna, 
rāja saggaṁ gamissasi. 
Dhammaṁ cara mahārāja, 
vāhanesu balesu ca; 
Idha dhammaṁ caritvāna, 
rāja saggaṁ gamissasi. 
Dhammaṁ cara mahārāja, 
gāmesu nigamesu ca; 
Idha dhammaṁ caritvāna, 
rāja saggaṁ gamissasi. 
Dhammaṁ cara mahārāja, 
raṭṭhesu janapadesu ca; 
Idha dhammaṁ caritvāna, 
rāja saggaṁ gamissasi. 
Dhammaṁ cara mahārāja, 
samaṇabrāhmaṇesu ca; 
Idha dhammaṁ caritvāna, 
rāja saggaṁ gamissasi. 
Dhammaṁ cara mahārāja, 
migapakkhīsu khattiya; 
Idha dhammaṁ caritvāna, 
rāja saggaṁ gamissasi. 
Dhammaṁ cara mahārāja, 
dhammo ciṇṇo sukhāvaho; 
Idha dhammaṁ caritvāna, 
rāja saggaṁ gamissasi. 
Dhammaṁ cara mahārāja, 
saindā devā sabrahmakā; 
Suciṇṇena divaṁ pattā, 
mā dhammaṁ rāja pāmado”ti. 
Suvaṇṇasāmajātakaṁ tatiyaṁ. 

Jātaka 
Mahānipāta 
Mūgapakkhavagga 
4 Nimijātaka 
Accheraṁ vata lokasmiṁ, 
uppajjanti vicakkhaṇā; 
Yadā ahu nimirājā, 
paṇḍito kusalatthiko. 
Rājā sabbavidehānaṁ, 
adā dānaṁ arindamo; 
Tassa taṁ dadato dānaṁ, 
saṅkappo udapajjatha; 
Dānaṁ vā brahmacariyaṁ vā, 
katamaṁ su mahapphalaṁ. 
Tassa saṅkappamaññāya, 
maghavā devakuñjaro; 
Sahassanetto pāturahu, 
vaṇṇena vihanaṁ tamaṁ. 
Salomahaṭṭho manujindo, 
vāsavaṁ avacā nimi; 
“Devatā nusi gandhabbo, 
adu sakko purindado. 
Na ca me tādiso vaṇṇo, 
diṭṭho vā yadi vā suto; 
Ācikkha me tvaṁ bhaddante, 
kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ”. 
Salomahaṭṭhaṁ ñatvāna, 
vāsavo avacā nimiṁ; 
“Sakkohamasmi devindo, 
āgatosmi tavantike; 
Alomahaṭṭho manujinda, 
puccha pañhaṁ yamicchasi”. 
So ca tena katokāso, 
vāsavaṁ avacā nimi; 
“Pucchāmi taṁ mahārāja, 
sabbabhūtānamissara; 
Dānaṁ vā brahmacariyaṁ vā, 
katamaṁ su mahapphalaṁ”. 
So puṭṭho naradevena, 
vāsavo avacā nimiṁ; 
Vipākaṁ brahmacariyassa, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Hīnena brahmacariyena, 
khattiye upapajjati; 
Majjhimena ca devattaṁ, 
uttamena visujjhati. 
Na hete sulabhā kāyā, 
yācayogena kenaci; 
Ye kāye upapajjanti, 
anāgārā tapassino. 
Dudīpo sāgaro selo, 
mujakindo bhagīraso; 
Usindaro kassapo ca, 
asako ca puthujjano. 
Ete caññe ca rājāno, 
khattiyā brāhmaṇā bahū; 
Puthuyaññaṁ yajitvāna, 
petattaṁ nātivattisuṁ. 
(…) 
Atha yīme avattiṁsu, 
anāgārā tapassino; 
Sattisayo yāmahanu, 
somayāmo manojavo. 
Samuddo māgho bharato ca, 
isi kālapurakkhato; 
Aṅgīraso kassapo ca, 
kisavaccho akatti ca. 
Uttarena nadī sīdā, 
gambhīrā duratikkamā; 
Naḷaggivaṇṇā jotanti, 
sadā kañcanapabbatā. 
Parūḷhakacchā tagarā, 
rūḷhakacchā vanā nagā; 
Tatrāsuṁ dasasahassā, 
porāṇā isayo pure. 
Ahaṁ seṭṭhosmi dānena, 
saṁyamena damena ca; 
Anuttaraṁ vataṁ katvā, 
pakiracārī samāhite. 
Jātimantaṁ ajaccañca, 
ahaṁ ujugataṁ naraṁ; 
Ativelaṁ namassissaṁ, 
kammabandhū hi māṇavā. 
Sabbe vaṇṇā adhammaṭṭhā, 
patanti nirayaṁ adho; 
Sabbe vaṇṇā visujjhanti, 
caritvā dhammamuttamaṁ”. 
Idaṁ vatvāna maghavā, 
devarājā sujampati; 
Vedehamanusāsitvā, 
saggakāyaṁ apakkami. 
“Imaṁ bhonto nisāmetha, 
yāvantettha samāgatā; 
Dhammikānaṁ manussānaṁ, 
vaṇṇaṁ uccāvacaṁ bahuṁ. 
Yathā ayaṁ nimirājā, 
paṇḍito kusalatthiko; 
Rājā sabbavidehānaṁ, 
adā dānaṁ arindamo. 
Tassa taṁ dadato dānaṁ, 
saṅkappo udapajjatha; 
Dānaṁ vā brahmacariyaṁ vā, 
katamaṁ su mahapphalaṁ”. 
“Abbhuto vata lokasmiṁ, 
uppajji lomahaṁsano; 
Dibbo ratho pāturahu, 
vedehassa yasassino”. 
Devaputto mahiddhiko, 
mātali devasārathi; 
Nimantayittha rājānaṁ, 
vedehaṁ mithilaggahaṁ. 
“Ehimaṁ rathamāruyha, 
rājaseṭṭha disampati; 
Devā dassanakāmā te, 
tāvatiṁsā saindakā; 
Saramānā hi te devā, 
sudhammāyaṁ samacchare”. 
Tato rājā taramāno, 
vedeho mithilaggaho; 
Āsanā vuṭṭhahitvāna, 
pamukho rathamāruhi. 
Abhirūḷhaṁ rathaṁ dibbaṁ, 
mātali etadabravi; 
“Kena taṁ nemi maggena, 
rājaseṭṭha disampati; 
Yena vā pāpakammantā, 
puññakammā ca ye narā”. 
“Ubhayeneva maṁ nehi, 
mātali devasārathi; 
Yena vā pāpakammantā, 
puññakammā ca ye narā”. 
“Kena taṁ paṭhamaṁ nemi, 
rājaseṭṭha disampati; 
Yena vā pāpakammantā, 
puññakammā ca ye narā”. 
“Niraye tāva passāmi, 
āvāse pāpakamminaṁ; 
Ṭhānāni luddakammānaṁ, 
dussīlānañca yā gati”. 
Dassesi mātali rañño, 
duggaṁ vetaraṇiṁ nadiṁ; 
Kuthitaṁ khārasaṁyuttaṁ, 
tattaṁ aggisikhūpamaṁ. 
Nimī have mātalimajjhabhāsatha, 
Disvā janaṁ patamānaṁ vidugge; 
“Bhayañhi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ime nu maccā kimakaṁsu pāpaṁ, 
Yeme janā vetaraṇiṁ patanti”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ pāpakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Ye dubbale balavantā jīvaloke, 
Hiṁsanti rosanti supāpadhammā; 
Te luddakammā pasavetva pāpaṁ, 
Teme janā vetaraṇiṁ patanti”. 
“Sāmā ca soṇā sabalā ca gijjhā, 
Kākolasaṅghā adanti bheravā; 
Bhayañhi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ime nu maccā kimakaṁsu pāpaṁ, 
Yeme jane kākolasaṅghā adanti”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ pāpakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Ye kecime maccharino kadariyā, 
Paribhāsakā samaṇabrāhmaṇānaṁ; 
Hiṁsanti rosanti supāpadhammā, 
Te luddakammā pasavetva pāpaṁ; 
Teme jane kākolasaṅghā adanti”. 
“Sajotibhūtā pathaviṁ kamanti, 
Tattehi khandhehi ca pothayanti; 
Bhayañhi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ime nu maccā kimakaṁsu pāpaṁ, 
Yeme janā khandhahatā sayanti”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ pāpakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Ye jīvalokasmi supāpadhammino, 
Narañca nāriñca apāpadhammaṁ; 
Hiṁsanti rosanti supāpadhammā, 
Te luddakammā pasavetva pāpaṁ; 
Teme janā khandhahatā sayanti”. 
“Aṅgārakāsuṁ apare phuṇanti, 
Narā rudantā paridaḍḍhagattā; 
Bhayañhi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ime nu maccā kimakaṁsu pāpaṁ, 
Yeme janā aṅgārakāsuṁ phuṇanti”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ pāpakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Ye keci pūgāya dhanassa hetu, 
Sakkhiṁ karitvā iṇaṁ jāpayanti; 
Te jāpayitvā janataṁ janinda, 
Te luddakammā pasavetva pāpaṁ; 
Teme janā aṅgārakāsuṁ phuṇanti”. 
“Sajotibhūtā jalitā padittā, 
Padissati mahatī lohakumbhī; 
Bhayañhi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ime nu maccā kimakaṁsu pāpaṁ, 
Yeme janā avaṁsirā lohakumbhiṁ patanti”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ pāpakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Ye sīlavantaṁ samaṇaṁ brāhmaṇaṁ vā, 
Hiṁsanti rosanti supāpadhammā; 
Te luddakammā pasavetva pāpaṁ, 
Teme janā avaṁsirā lohakumbhiṁ patanti”. 
“Luñcanti gīvaṁ atha veṭhayitvā, 
Uṇhodakasmiṁ pakiledayitvā; 
Bhayañhi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ime nu maccā kimakaṁsu pāpaṁ, 
Yeme janā luttasirā sayanti”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ pāpakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Ye jīvalokasmi supāpadhammino, 
Pakkhī gahetvāna viheṭhayanti te; 
Viheṭhayitvā sakuṇaṁ janinda, 
Te luddakammā pasavetva pāpaṁ; 
Teme janā luttasirā sayanti”. 
“Pahūtatoyā anigādhakūlā, 
Nadī ayaṁ sandati suppatitthā; 
Ghammābhitattā manujā pivanti, 
Pītañca tesaṁ bhusa hoti pāni. 
Bhayañhi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ime nu maccā kimakaṁsu pāpaṁ, 
Pītañca tesaṁ bhusa hoti pāni”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ pāpakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Ye suddhadhaññaṁ palāsena missaṁ, 
Asuddhakammā kayino dadanti; 
Ghammābhitattāna pipāsitānaṁ, 
Pītañca tesaṁ bhusa hoti pāni”. 
“Usūhi sattīhi ca tomarehi, 
Dubhayāni passāni tudanti kandataṁ; 
Bhayañhi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ime nu maccā kimakaṁsu pāpaṁ, 
Yeme janā sattihatā sayanti”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ pāpakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Ye jīvalokasmi asādhukammino, 
Adinnamādāya karonti jīvikaṁ; 
Dhaññaṁ dhanaṁ rajataṁ jātarūpaṁ, 
Ajeḷakañcāpi pasuṁ mahiṁsaṁ; 
Te luddakammā pasavetva pāpaṁ, 
Teme janā sattihatā sayanti”. 
“Gīvāya baddhā kissa ime puneke, 
Aññe vikantā bilakatā sayanti; 
Bhayañhi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ime nu maccā kimakaṁsu pāpaṁ, 
Yeme janā bilakatā sayanti”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ pāpakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Orabbhikā sūkarikā ca macchikā, 
Pasuṁ mahiṁsañca ajeḷakañca; 
Hantvāna sūnesu pasārayiṁsu, 
Te luddakammā pasavetva pāpaṁ; 
Teme janā bilakatā sayanti”. 
“Rahado ayaṁ muttakarīsapūro, 
Duggandharūpo asuci pūti vāti; 
Khudāparetā manujā adanti, 
Bhayañhi maṁ vindati sūta disvā; 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi, 
Ime nu maccā kimakaṁsu pāpaṁ; 
Yeme janā muttakarīsabhakkhā”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ pāpakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Ye kecime kāraṇikā virosakā, 
Paresaṁ hiṁsāya sadā niviṭṭhā; 
Te luddakammā pasavetva pāpaṁ, 
Mittadduno mīḷhamadanti bālā”. 
“Rahado ayaṁ lohitapubbapūro, 
Duggandharūpo asuci pūti vāti; 
Ghammābhitattā manujā pivanti, 
Bhayañhi maṁ vindati sūta disvā; 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi, 
Ime nu maccā kimakaṁsu pāpaṁ; 
Yeme janā lohitapubbabhakkhā”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ pāpakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Ye mātaraṁ vā pitaraṁ vā jīvaloke, 
Pārājikā arahante hananti; 
Te luddakammā pasavetva pāpaṁ, 
Teme janā lohitapubbabhakkhā”. 
“Jivhañca passa baḷisena viddhaṁ, 
Vihataṁ yathā saṅkusatena cammaṁ; 
Phandanti macchāva thalamhi khittā, 
Muñcanti kheḷaṁ rudamānā kimete. 
Bhayañhi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ime nu maccā kimakaṁsu pāpaṁ, 
Yeme janā vaṅkaghastā sayanti”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ pāpakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Ye keci sandhānagatā manussā, 
Agghena agghaṁ kayaṁ hāpayanti; 
Kuṭena kuṭaṁ dhanalobhahetu, 
Channaṁ yathā vāricaraṁ vadhāya. 
Na hi kuṭakārissa bhavanti tāṇā, 
Sakehi kammehi purakkhatassa; 
Te luddakammā pasavetva pāpaṁ, 
Teme janā vaṅkaghastā sayanti”. 
“Nārī imā samparibhinnagattā, 
Paggayha kandanti bhuje dujaccā; 
Sammakkhitā lohitapubbalittā, 
Gāvo yathā āghātane vikantā; 
Tā bhūmibhāgasmiṁ sadā nikhātā, 
Khandhātivattanti sajotibhūtā. 
Bhayañhi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Imā nu nāriyo kimakaṁsu pāpaṁ, 
Yā bhūmibhāgasmiṁ sadā nikhātā; 
Khandhātivattanti sajotibhūtā”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ pāpakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Kolitthiyāyo idha jīvaloke, 
Asuddhakammā asataṁ acāruṁ; 
Tā dittarūpā pati vippahāya, 
Aññaṁ acāruṁ ratikhiḍḍahetu; 
Tā jīvalokasmiṁ ramāpayitvā, 
Khandhātivattanti sajotibhūtā”. 
“Pāde gahetvā kissa ime puneke, 
Avaṁsirā narake pātayanti; 
Bhayañhi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ime nu maccā kimakaṁsu pāpaṁ, 
Yeme janā avaṁsirā narake pātayanti”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ pāpakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Ye jīvalokasmi asādhukammino, 
Parassa dārāni atikkamanti; 
Te tādisā uttamabhaṇḍathenā, 
Teme janā avaṁsirā narake pātayanti. 
Te vassapūgāni bahūni tattha, 
Nirayesu dukkhaṁ vedanaṁ vedayanti; 
Na hi pāpakārissa bhavanti tāṇā, 
Sakehi kammehi purakkhatassa; 
Te luddakammā pasavetva pāpaṁ, 
Teme janā avaṁsirā narake pātayanti”. 
“Uccāvacāme vividhā upakkamā, 
Nirayesu dissanti sughorarūpā; 
Bhayañhi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ime nu maccā kimakaṁsu pāpaṁ, 
Yeme janā adhimattā dukkhā tibbā; 
Kharā kaṭukā vedanā vedayanti”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ pāpakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Ye jīvalokasmi supāpadiṭṭhino, 
Vissāsakammāni karonti mohā; 
Parañca diṭṭhīsu samādapenti, 
Te pāpadiṭṭhiṁ pasavetva pāpaṁ; 
Teme janā adhimattā dukkhā tibbā, 
Kharā kaṭukā vedanā vedayanti”. 
“Viditāni te mahārāja, 
āvāsaṁ pāpakamminaṁ; 
Ṭhānāni luddakammānaṁ, 
dussīlānañca yā gati; 
Uyyāhi dāni rājīsi, 
devarājassa santike. 
(…) 
Pañcathūpaṁ dissatidaṁ vimānaṁ, 
Mālāpiḷandhā sayanassa majjhe; 
Tatthacchati nārī mahānubhāvā, 
Uccāvacaṁ iddhi vikubbamānā”. 
“Vittī hi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ayaṁ nu nārī kimakāsi sādhuṁ, 
Yā modati saggapattā vimāne”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ puññakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Yadi te sutā bīraṇī jīvaloke, 
Āmāyadāsī ahu brāhmaṇassa; 
Sā pattakāle atithiṁ viditvā, 
Mātāva puttaṁ sakimābhinandī; 
Saṁyamā saṁvibhāgā ca, 
Sā vimānasmi modati. 
Daddallamānā ābhenti, 
vimānā satta nimmitā; 
Tattha yakkho mahiddhiko, 
sabbābharaṇabhūsito; 
Samantā anupariyāti, 
nārīgaṇapurakkhato”. 
“Vittī hi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ayaṁ nu macco kimakāsi sādhuṁ, 
Yo modati saggapatto vimāne”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ puññakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Soṇadinno gahapati, 
esa dānapatī ahu; 
Esa pabbajituddissa, 
vihāre satta kārayi. 
Sakkaccaṁ te upaṭṭhāsi, 
bhikkhavo tattha vāsike; 
Acchādanañca bhattañca, 
senāsanaṁ padīpiyaṁ; 
Adāsi ujubhūtesu, 
vippasannena cetasā. 
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, 
Yā ca pakkhassa aṭṭhamī; 
Pāṭihāriyapakkhañca, 
Aṭṭhaṅgasusamāhitaṁ. 
Uposathaṁ upavasī, 
sadā sīlesu saṁvuto; 
Saṁyamā saṁvibhāgā ca, 
so vimānasmi modati. 
Pabhāsati midaṁ byamhaṁ, 
phalikāsu sunimmitaṁ; 
Nārīvaragaṇākiṇṇaṁ, 
kūṭāgāravarocitaṁ; 
Upetaṁ annapānehi, 
naccagītehi cūbhayaṁ”. 
“Vittī hi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ime nu maccā kimakaṁsu sādhuṁ, 
Ye modare saggapattā vimāne”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ puññakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Yā kāci nāriyo idha jīvaloke, 
Sīlavantiyo upāsikā; 
Dāne ratā niccaṁ pasannacittā, 
Sacce ṭhitā uposathe appamattā; 
Saṁyamā saṁvibhāgā ca, 
Tā vimānasmi modare”. 
“Pabhāsati midaṁ byamhaṁ, 
veḷuriyāsu nimmitaṁ; 
Upetaṁ bhūmibhāgehi, 
vibhattaṁ bhāgaso mitaṁ. 
Āḷambarā mudiṅgā ca, 
naccagītā suvāditā; 
Dibbā saddā niccharanti, 
savanīyā manoramā. 
Nāhaṁ evaṅgataṁ jātu, 
evaṁsuruciraṁ pure; 
Saddaṁ samabhijānāmi, 
diṭṭhaṁ vā yadi vā sutaṁ. 
Vittī hi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ime nu maccā kimakaṁsu sādhuṁ, 
Ye modare saggapattā vimāne”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ puññakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Ye keci maccā idha jīvaloke, 
Sīlavantā upāsakā; 
Ārāme udapāne ca, 
Papā saṅkamanāni ca; 
Arahante sītibhūte, 
Sakkaccaṁ paṭipādayuṁ. 
Cīvaraṁ piṇḍapātañca, 
paccayaṁ sayanāsanaṁ; 
Adaṁsu ujubhūtesu, 
vippasannena cetasā. 
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, 
yā ca pakkhassa aṭṭhamī; 
Pāṭihāriyapakkhañca, 
aṭṭhaṅgasusamāhitaṁ. 
Uposathaṁ upavasuṁ, 
sadā sīlesu saṁvutā; 
Saṁyamā saṁvibhāgā ca, 
te vimānasmi modare”. 
“Pabhāsati midaṁ byamhaṁ, 
phalikāsu sunimmitaṁ; 
Nārīvaragaṇākiṇṇaṁ, 
kūṭāgāravarocitaṁ. 
Upetaṁ annapānehi, 
naccagītehi cūbhayaṁ; 
Najjo cānupariyāti, 
nānāpupphadumāyutā. 
Vittī hi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ayaṁ nu macco kimakāsi sādhuṁ, 
Yo modatī saggapatto vimāne”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ puññakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Mithilāyaṁ gahapati, 
esa dānapatī ahu; 
Ārāme udapāne ca, 
papā saṅkamanāni ca; 
Arahante sītibhūte, 
sakkaccaṁ paṭipādayi. 
Cīvaraṁ piṇḍapātañca, 
paccayaṁ sayanāsanaṁ; 
Adāsi ujubhūtesu, 
vippasannena cetasā. 
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, 
yā ca pakkhassa aṭṭhamī; 
Pāṭihāriyapakkhañca, 
aṭṭhaṅgasusamāhitaṁ. 
Uposathaṁ upavasī, 
sadā sīlesu saṁvuto; 
Saṁyamā saṁvibhāgā ca, 
so vimānasmi modati”. 
“Pabhāsati midaṁ byamhaṁ, 
phalikāsu sunimmitaṁ; 
Nārīvaragaṇākiṇṇaṁ, 
kūṭāgāravarocitaṁ. 
Upetaṁ annapānehi, 
naccagītehi cūbhayaṁ; 
Najjo cānupariyāti, 
nānāpupphadumāyutā. 
Rājāyatanā kapitthā ca, 
ambā sālā ca jambuyo; 
Tindukā ca piyālā ca, 
dumā niccaphalā bahū. 
Vittī hi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ayaṁ nu macco kimakāsi sādhuṁ, 
Yo modatī saggapatto vimāne”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ puññakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Mithilāyaṁ gahapati, 
esa dānapatī ahu; 
Ārāme udapāne ca, 
papā saṅkamanāni ca; 
Arahante sītibhūte, 
sakkaccaṁ paṭipādayi. 
Cīvaraṁ piṇḍapātañca, 
paccayaṁ sayanāsanaṁ; 
Adāsi ujubhūtesu, 
vippasannena cetasā. 
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, 
yā ca pakkhassa aṭṭhamī; 
Pāṭihāriyapakkhañca, 
aṭṭhaṅgasusamāhitaṁ. 
Uposathaṁ upavasī, 
sadā sīlesu saṁvuto; 
Saṁyamā saṁvibhāgā ca, 
so vimānasmi modati”. 
“Pabhāsati midaṁ byamhaṁ, 
veḷuriyāsu nimmitaṁ; 
Upetaṁ bhūmibhāgehi, 
vibhattaṁ bhāgaso mitaṁ. 
Āḷambarā mudiṅgā ca, 
naccagītā suvāditā; 
Dibyā saddā niccharanti, 
savanīyā manoramā. 
Nāhaṁ evaṅgataṁ jātu, 
evaṁsuruciraṁ pure; 
Saddaṁ samabhijānāmi, 
diṭṭhaṁ vā yadi vā sutaṁ. 
Vittī hi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ayaṁ nu macco kimakāsi sādhuṁ, 
Yo modatī saggapatto vimāne”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ puññakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Bārāṇasiyaṁ gahapati, 
esa dānapatī ahu; 
Ārāme udapāne ca, 
papā saṅkamanāni ca; 
Arahante sītibhūte, 
sakkaccaṁ paṭipādayi. 
Cīvaraṁ piṇḍapātañca, 
paccayaṁ sayanāsanaṁ; 
Adāsi ujubhūtesu, 
vippasannena cetasā. 
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, 
yā ca pakkhassa aṭṭhamī; 
Pāṭihāriyapakkhañca, 
aṭṭhaṅgasusamāhitaṁ. 
Uposathaṁ upavasī, 
sadā sīlesu saṁvuto; 
Saṁyamā saṁvibhāgā ca, 
so vimānasmi modati”. 
“Yathā udayamādicco, 
hoti lohitako mahā; 
Tathūpamaṁ idaṁ byamhaṁ, 
jātarūpassa nimmitaṁ. 
Vittī hi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ayaṁ nu macco kimakāsi sādhuṁ, 
Yo modatī saggapatto vimāne”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ puññakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Sāvatthiyaṁ gahapati, 
esa dānapatī ahu; 
Ārāme udapāne ca, 
papā saṅkamanāni ca; 
Arahante sītibhūte, 
sakkaccaṁ paṭipādayi. 
Cīvaraṁ piṇḍapātañca, 
paccayaṁ sayanāsanaṁ; 
Adāsi ujubhūtesu, 
vippasannena cetasā. 
Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, 
yā ca pakkhassa aṭṭhamī; 
Pāṭihāriyapakkhañca, 
aṭṭhaṅgasusamāhitaṁ. 
Uposathaṁ upavasī, 
sadā sīlesu saṁvuto; 
Saṁyamā saṁvibhāgā ca, 
so vimānasmi modati”. 
“Vehāyasāme bahukā, 
jātarūpassa nimmitā; 
Daddallamānā ābhenti, 
vijjuvabbhaghanantare. 
(…) 
Vittī hi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Ime nu maccā kimakaṁsu sādhuṁ, 
Ye modare saggapattā vimāne”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ puññakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Saddhāya suniviṭṭhāya, 
saddhamme suppavedite; 
Akaṁsu satthu vacanaṁ, 
sammāsambuddhasāsane; 
Tesaṁ etāni ṭhānāni, 
yāni tvaṁ rāja passasi. 
Viditāni te mahārāja, 
āvāsaṁ pāpakamminaṁ; 
Atho kalyāṇakammānaṁ, 
ṭhānāni viditāni te; 
Uyyāhi dāni rājīsi, 
devarājassa santike”. 
Sahassayuttaṁ hayavāhiṁ, 
dibbayānamadhiṭṭhito; 
Yāyamāno mahārājā, 
addā sīdantare nage; 
Disvānāmantayī sūtaṁ, 
“ime ke nāma pabbatā”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ puññakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato 
“Sudassano karavīko, 
īsadharo yugandharo; 
Nemindharo vinatako, 
assakaṇṇo girī brahā. 
Ete sīdantare nagā, 
anupubbasamuggatā; 
Mahārājānamāvāsā, 
yāni tvaṁ rāja passasi”. 
“Anekarūpaṁ ruciraṁ, 
nānācitraṁ pakāsati; 
Ākiṇṇaṁ indasadisehi, 
byaggheheva surakkhitaṁ. 
Vittī hi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Imaṁ nu dvāraṁ kimabhaññamāhu, 
Manorama dissati dūratova”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ puññakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Citrakūṭoti yaṁ āhu, 
devarājapavesanaṁ; 
Sudassanassa girino, 
dvārañhetaṁ pakāsati. 
Anekarūpaṁ ruciraṁ, 
nānācitraṁ pakāsati; 
Ākiṇṇaṁ indasadisehi, 
byaggheheva surakkhitaṁ; 
Pavisetena rājīsi, 
arajaṁ bhūmimakkama”. 
Sahassayuttaṁ hayavāhiṁ, 
dibbayānamadhiṭṭhito; 
Yāyamāno mahārājā, 
addā devasabhaṁ idaṁ. 
“Yathā sarade ākāse, 
nīlobhāso padissati; 
Tathūpamaṁ idaṁ byamhaṁ, 
veḷuriyāsu nimmitaṁ. 
Vittī hi maṁ vindati sūta disvā, 
Pucchāmi taṁ mātali devasārathi; 
Imaṁ nu byamhaṁ kimabhaññamāhu, 
Manorama dissati dūratova”. 
Tassa puṭṭho viyākāsi, 
mātali devasārathi; 
Vipākaṁ puññakammānaṁ, 
jānaṁ akkhāsijānato. 
“Sudhammā iti yaṁ āhu, 
passesā dissate sabhā; 
Veḷuriyārucirā citrā, 
dhārayanti sunimmitā. 
Aṭṭhaṁsā sukatā thambhā, 
sabbe veḷuriyāmayā; 
Yattha devā tāvatiṁsā, 
sabbe indapurohitā. 
Atthaṁ devamanussānaṁ, 
cintayantā samacchare; 
Pavisetena rājīsi, 
devānaṁ anumodanaṁ”. 
Taṁ devā paṭinandiṁsu, 
disvā rājānamāgataṁ; 
“Svāgataṁ te mahārāja, 
atho te adurāgataṁ; 
Nisīda dāni rājīsi, 
devarājassa santike”. 
Sakkopi paṭinandittha, 
vedehaṁ mithilaggahaṁ; 
Nimantayittha kāmehi, 
āsanena ca vāsavo. 
“Sādhu khosi anuppatto, 
āvāsaṁ vasavattinaṁ; 
Vasa devesu rājīsi, 
sabbakāmasamiddhisu; 
Tāvatiṁsesu devesu, 
bhuñja kāme amānuse”. 
“Yathā yācitakaṁ yānaṁ, 
yathā yācitakaṁ dhanaṁ; 
Evaṁsampadamevetaṁ, 
yaṁ parato dānapaccayā. 
Na cāhametamicchāmi, 
yaṁ parato dānapaccayā; 
Sayaṅkatāni puññāni, 
taṁ me āveṇikaṁ dhanaṁ. 
Sohaṁ gantvā manussesu, 
kāhāmi kusalaṁ bahuṁ; 
Dānena samacariyāya, 
saṁyamena damena ca; 
Yaṁ katvā sukhito hoti, 
na ca pacchānutappati”. 
“Bahūpakāro no bhavaṁ, 
mātali devasārathi; 
Yo me kalyāṇakammānaṁ, 
pāpānaṁ paṭidassayi”. 
Idaṁ vatvā nimirājā, 
vedeho mithilaggaho; 
Puthuyaññaṁ yajitvāna, 
saṁyamaṁ ajjhupāgamīti. 
Nimijātakaṁ catutthaṁ. 

Jātaka 
Mahānipāta 
Mūgapakkhavagga 
5 Umaṅgajātaka 
“Pañcālo sabbasenāya, 
brahmadattoyamāgato; 
Sāyaṁ pañcāliyā senā, 
appameyyā mahosadha. 
Vīthimatī pattimatī, 
sabbasaṅgāmakovidā; 
Ohārinī saddavatī, 
bherisaṅkhappabodhanā. 
Lohavijjālaṅkārābhā, 
dhajinī vāmarohinī; 
Sippiyehi susampannā, 
sūrehi suppatiṭṭhitā. 
Dasettha paṇḍitā āhu, 
bhūripaññā rahogamā; 
Mātā ekādasī rañño, 
pañcāliyaṁ pasāsati. 
Athetthekasataṁ khatyā, 
anuyantā yasassino; 
Acchinnaraṭṭhā byathitā, 
pañcāliyaṁ vasaṁ gatā. 
Yaṁvadā takkarā rañño, 
akāmā piyabhāṇino; 
Pañcālamanuyāyanti, 
akāmā vasino gatā. 
Tāya senāya mithilā, 
tisandhiparivāritā; 
Rājadhānī videhānaṁ, 
samantā parikhaññati. 
Uddhaṁ tārakajātāva, 
samantā parivāritā; 
Mahosadha vijānāhi, 
kathaṁ mokkho bhavissati”. 
“Pāde deva pasārehi, 
bhuñja kāme ramassu ca; 
Hitvā pañcāliyaṁ senaṁ, 
brahmadatto palāyiti”. 
“Rājā santhavakāmo te, 
ratanāni pavecchati; 
Āgacchantu ito dūtā, 
mañjukā piyabhāṇino. 
Bhāsantu mudukā vācā, 
yā vācā paṭinanditā; 
Pañcālo ca videho ca, 
ubho ekā bhavantu te”. 
“Kathaṁ nu kevaṭṭa mahosadhena, 
Samāgamo āsi tadiṅgha brūhi; 
Kacci te paṭinijjhatto, 
Kacci tuṭṭho mahosadho”. 
“Anariyarūpo puriso janinda, 
Asammodako thaddho asabbhirūpo; 
Yathā mūgo ca badhiro ca, 
Na kiñcitthaṁ abhāsatha”. 
“Addhā idaṁ mantapadaṁ sududdasaṁ, 
Attho suddho naraviriyena diṭṭho; 
Tathā hi kāyo mama sampavedhati, 
Hitvā sayaṁ ko parahatthamessati”. 
“Channañhi ekāva matī sameti, 
Ye paṇḍitā uttamabhūripattā; 
Yānaṁ ayānaṁ atha vāpi ṭhānaṁ, 
Mahosadha tvampi matiṁ karohi”. 
“Jānāsi kho rāja mahānubhāvo, 
Mahabbalo cūḷanibrahmadatto; 
Rājā ca taṁ icchati māraṇatthaṁ, 
Migaṁ yathā okacarena luddo. 
Yathāpi maccho baḷisaṁ, 
vaṅkaṁ maṁsena chāditaṁ; 
Āmagiddho na jānāti, 
maccho maraṇamattano. 
Evameva tuvaṁ rāja, 
cūḷaneyyassa dhītaraṁ; 
Kāmagiddho na jānāsi, 
macchova maraṇamattano. 
Sace gacchasi pañcālaṁ, 
Khippamattaṁ jahissasi; 
Migaṁ panthānubandhaṁva, 
Mahantaṁ bhayamessati”. 
“Mayameva bālamhase eḷamūgā, 
Ye uttamatthāni tayī lapimhā; 
Kimeva tvaṁ naṅgalakoṭivaḍḍho, 
Atthāni jānāsi yathāpi aññe”. 
“Imaṁ gale gahetvāna, 
nāsetha vijitā mama; 
Yo me ratanalābhassa, 
antarāyāya bhāsati”. 
Tato ca so apakkamma, 
vedehassa upantikā; 
Atha āmantayī dūtaṁ, 
mādharaṁ suvapaṇḍitaṁ. 
“Ehi samma haritapakkha, 
veyyāvaccaṁ karohi me; 
Atthi pañcālarājassa, 
sāḷikā sayanapālikā. 
Taṁ bandhanena pucchassu, 
sā hi sabbassa kovidā; 
Sā tesaṁ sabbaṁ jānāti, 
rañño ca kosiyassa ca”. 
“Āmo”ti so paṭissutvā, 
mādharo suvapaṇḍito; 
Agamāsi haritapakkho, 
sāḷikāya upantikaṁ. 
Tato ca kho so gantvāna, 
mādharo suvapaṇḍito; 
Athāmantayi sugharaṁ, 
sāḷikaṁ mañjubhāṇikaṁ. 
“Kacci te sughare khamanīyaṁ, 
Kacci vesse anāmayaṁ; 
Kacci te madhunā lājā, 
Labbhate sughare tuvaṁ”. 
“Kusalañceva me samma, 
atho samma anāmayaṁ; 
Atho me madhunā lājā, 
labbhate suvapaṇḍita. 
Kuto nu samma āgamma, 
kassa vā pahito tuvaṁ; 
Na ca mesi ito pubbe, 
diṭṭho vā yadi vā suto”. 
“Ahosiṁ sivirājassa, 
pāsāde sayanapālako; 
Tato so dhammiko rājā, 
baddhe mocesi bandhanā. 
Tassa mekā dutiyāsi, 
sāḷikā mañjubhāṇikā; 
Taṁ tattha avadhī seno, 
pekkhato sughare mama. 
Tassā kāmā hi sammatto, 
āgatosmi tavantike; 
Sace kareyya okāsaṁ, 
ubhayova vasāmase”. 
“Suvova suviṁ kāmeyya, 
sāḷiko pana sāḷikaṁ; 
Suvassa sāḷikāyeva, 
saṁvāso hoti kīdiso”. 
“Yoyaṁ kāme kāmayati, 
api caṇḍālikāmapi; 
Sabbo hi sadiso hoti, 
natthi kāme asādiso”. 
“Atthi jampāvatī nāma, 
mātā sivissa rājino; 
Sā bhariyā vāsudevassa, 
kaṇhassa mahesī piyā. 
Raṭṭhavatī kimpurisī, 
sāpi vacchaṁ akāmayi; 
Manusso migiyā saddhiṁ, 
natthi kāme asādiso. 
Handa khvāhaṁ gamissāmi, 
sāḷike mañjubhāṇike; 
Paccakkhānupadañhetaṁ, 
atimaññasi nūna maṁ”. 
“Na sirī taramānassa, 
mādhara suvapaṇḍita; 
Idheva tāva acchassu, 
yāva rājāna dakkhasi; 
Sossi saddaṁ mudiṅgānaṁ, 
ānubhāvañca rājino”. 
“Yo nu khvāyaṁ tibbo saddo, 
tirojanapade suto; 
Dhītā pañcālarājassa, 
osadhī viya vaṇṇinī; 
Taṁ dassati videhānaṁ, 
so vivāho bhavissati”. 
“Ediso mā amittānaṁ, 
vivāho hotu mādhara; 
Yathā pañcālarājassa, 
vedehena bhavissati. 
Ānayitvāna vedehaṁ, 
pañcālānaṁ rathesabho; 
Tato naṁ ghātayissati, 
nassa sakhī bhavissati”. 
“Handa kho maṁ anujānāhi, 
rattiyo sattamattiyo; 
Yāvāhaṁ sivirājassa, 
ārocemi mahesino; 
Laddho ca me āvasatho, 
sāḷikāya upantikaṁ”. 
“Handa kho taṁ anujānāmi, 
rattiyo sattamattiyo; 
Sace tvaṁ sattarattena, 
nāgacchasi mamantike; 
Maññe okkantasattaṁ maṁ, 
matāya āgamissasi”. 
Tato ca kho so gantvāna, 
mādharo suvapaṇḍito; 
Mahosadhassa akkhāsi, 
sāḷikāvacanaṁ idaṁ. 
“Yasseva ghare bhuñjeyya bhogaṁ, 
Tasseva atthaṁ puriso careyya; 
Handāhaṁ gacchāmi pure janinda, 
Pañcālarājassa puraṁ surammaṁ; 
Nivesanāni māpetuṁ, 
Vedehassa yasassino. 
Nivesanāni māpetvā, 
vedehassa yasassino; 
Yadā te pahiṇeyyāmi, 
tadā eyyāsi khattiya”. 
Tato ca pāyāsi pure mahosadho, 
Pañcālarājassa puraṁ surammaṁ; 
Nivesanāni māpetuṁ, 
Vedehassa yasassino. 
Nivesanāni māpetvā, 
vedehassa yasassino; 
Athassa pāhiṇī dūtaṁ, 
vedehaṁ mithilaggahaṁ; 
“Ehi dāni mahārāja, 
māpitaṁ te nivesanaṁ”. 
Tato ca rājā pāyāsi, 
senāya caturaṅgiyā; 
Anantavāhanaṁ daṭṭhuṁ, 
phītaṁ kapiliyaṁ puraṁ. 
Tato ca kho so gantvāna, 
brahmadattassa pāhiṇi; 
“Āgatosmi mahārāja, 
tava pādāni vandituṁ. 
Dadāhi dāni me bhariyaṁ, 
nāriṁ sabbaṅgasobhiniṁ; 
Suvaṇṇena paṭicchannaṁ, 
dāsīgaṇapurakkhataṁ”. 
“Svāgataṁ teva vedeha, 
atho te adurāgataṁ; 
Nakkhattaṁyeva paripuccha, 
ahaṁ kaññaṁ dadāmi te; 
Suvaṇṇena paṭicchannaṁ, 
dāsīgaṇapurakkhataṁ”. 
Tato ca rājā vedeho, 
nakkhattaṁ paripucchatha; 
Nakkhattaṁ paripucchitvā, 
brahmadattassa pāhiṇi. 
“Dadāhi dāni me bhariyaṁ, 
nāriṁ sabbaṅgasobhiniṁ; 
Suvaṇṇena paṭicchannaṁ, 
dāsīgaṇapurakkhataṁ”. 
“Dadāmi dāni te bhariyaṁ, 
nāriṁ sabbaṅgasobhiniṁ; 
Suvaṇṇena paṭicchannaṁ, 
dāsīgaṇapurakkhataṁ”. 
“Hatthī assā rathā pattī, 
senā tiṭṭhanti vammitā; 
Ukkā padittā jhāyanti, 
kiṁ nu maññanti paṇḍitā. 
Hatthī assā rathā pattī, 
senā tiṭṭhanti vammitā; 
Ukkā padittā jhāyanti, 
kiṁ nu kāhanti paṇḍita”. 
“Rakkhati taṁ mahārāja, 
cūḷaneyyo mahabbalo; 
Paduṭṭho brahmadattena, 
pāto taṁ ghātayissati”. 
“Ubbedhati me hadayaṁ, 
mukhañca parisussati; 
Nibbutiṁ nādhigacchāmi, 
aggidaḍḍhova ātape. 
Kammārānaṁ yathā ukkā, 
anto jhāyati no bahi; 
Evampi hadayaṁ mayhaṁ, 
anto jhāyati no bahi”. 
“Pamatto mantanātīto, 
bhinnamantosi khattiya; 
Idāni kho taṁ tāyantu, 
paṇḍitā mantino janā. 
Akatvāmaccassa vacanaṁ, 
atthakāmahitesino; 
Attapītirato rājā, 
migo kūṭeva ohito. 
Yathāpi maccho baḷisaṁ, 
vaṅkaṁ maṁsena chāditaṁ; 
Āmagiddho na jānāti, 
maccho maraṇamattano. 
Evameva tuvaṁ rāja, 
cūḷaneyyassa dhītaraṁ; 
Kāmagiddho na jānāsi, 
macchova maraṇamattano. 
Sace gacchasi pañcālaṁ, 
khippamattaṁ jahissasi; 
Migaṁ panthānubandhaṁva, 
mahantaṁ bhayamessati. 
Anariyarūpo puriso janinda, 
Ahīva ucchaṅgagato ḍaseyya; 
Na tena mittiṁ kayirātha dhīro, 
Dukkho have kāpurisena saṅgamo. 
Yadeva jaññā purisaṁ janinda, 
Sīlavāyaṁ bahussuto; 
Teneva mittiṁ kayirātha dhīro, 
Sukho have sappurisena saṅgamo. 
Bālo tuvaṁ eḷamūgosi rāja, 
Yo uttamatthāni mayī lapittho; 
Kimevahaṁ naṅgalakoṭivaḍḍho, 
Atthāni jānāmi yathāpi aññe. 
Imaṁ gale gahetvāna, 
nāsetha vijitā mama; 
Yo me ratanalābhassa, 
antarāyāya bhāsati”. 
“Mahosadha atītena, 
Nānuvijjhanti paṇḍitā; 
Kiṁ maṁ assaṁva sambaddhaṁ, 
Patodeneva vijjhasi. 
Sace passasi mokkhaṁ vā, 
khemaṁ vā pana passasi; 
Teneva maṁ anusāsa, 
kiṁ atītena vijjhasi”. 
“Atītaṁ mānusaṁ kammaṁ, 
Dukkaraṁ durabhisambhavaṁ; 
Na taṁ sakkomi mocetuṁ, 
Tvaṁ pajānassu khattiya. 
Santi vehāyasā nāgā, 
iddhimanto yasassino; 
Tepi ādāya gaccheyyuṁ, 
yassa honti tathāvidhā. 
Santi vehāyasā assā, 
iddhimanto yasassino; 
Tepi ādāya gaccheyyuṁ, 
yassa honti tathāvidhā. 
Santi vehāyasā pakkhī, 
iddhimanto yasassino; 
Tepi ādāya gaccheyyuṁ, 
yassa honti tathāvidhā. 
Santi vehāyasā yakkhā, 
iddhimanto yasassino; 
Tepi ādāya gaccheyyuṁ, 
yassa honti tathāvidhā. 
Atītaṁ mānusaṁ kammaṁ, 
Dukkaraṁ durabhisambhavaṁ; 
Na taṁ sakkomi mocetuṁ, 
Antalikkhena khattiya”. 
“Atīradassī puriso, 
mahante udakaṇṇave; 
Yattha so labhate gādhaṁ, 
tattha so vindate sukhaṁ. 
Evaṁ amhañca rañño ca, 
tvaṁ patiṭṭhā mahosadha; 
Tvaṁ nosi mantinaṁ seṭṭho, 
amhe dukkhā pamocaya”. 
“Atītaṁ mānusaṁ kammaṁ, 
Dukkaraṁ durabhisambhavaṁ; 
Na taṁ sakkomi mocetuṁ, 
Tvaṁ pajānassu senaka”. 
“Suṇohi metaṁ vacanaṁ, 
Passa senaṁ mahabbhayaṁ; 
Senakaṁ dāni pucchāmi, 
Kiṁ kiccaṁ idha maññasi”. 
“Aggiṁ vā dvārato dema, 
gaṇhāmase vikantanaṁ; 
Aññamaññaṁ vadhitvāna, 
khippaṁ hissāma jīvitaṁ; 
Mā no rājā brahmadatto, 
ciraṁ dukkhena mārayi”. 
“Suṇohi metaṁ vacanaṁ, 
passa senaṁ mahabbhayaṁ; 
Pukkusaṁ dāni pucchāmi, 
kiṁ kiccaṁ idha maññasi”. 
“Visaṁ khāditvā miyyāma, 
khippaṁ hissāma jīvitaṁ; 
Mā no rājā brahmadatto, 
ciraṁ dukkhena mārayi”. 
“Suṇohi metaṁ vacanaṁ, 
passa senaṁ mahabbhayaṁ; 
Kāmindaṁ dāni pucchāmi, 
kiṁ kiccaṁ idha maññasi”. 
“Rajjuyā bajjha miyyāma, 
papātā papatāmase; 
Mā no rājā brahmadatto, 
ciraṁ dukkhena mārayi”. 
“Suṇohi metaṁ vacanaṁ, 
passa senaṁ mahabbhayaṁ; 
Devindaṁ dāni pucchāmi, 
kiṁ kiccaṁ idha maññasi”. 
“Aggiṁ vā dvārato dema, 
gaṇhāmase vikantanaṁ; 
Aññamaññaṁ vadhitvāna, 
khippaṁ hissāma jīvitaṁ; 
Na no sakkoti mocetuṁ, 
sukheneva mahosadho”. 
“Yathā kadalino sāraṁ, 
anvesaṁ nādhigacchati; 
Evaṁ anvesamānā naṁ, 
pañhaṁ najjhagamāmase. 
Yathā simbalino sāraṁ, 
anvesaṁ nādhigacchati; 
Evaṁ anvesamānā naṁ, 
pañhaṁ najjhagamāmase. 
Adese vata no vuṭṭhaṁ, 
kuñjarānaṁvanodake; 
Sakāse dummanussānaṁ, 
bālānaṁ avijānataṁ. 
Ubbedhati me hadayaṁ, 
mukhañca parisussati; 
Nibbutiṁ nādhigacchāmi, 
aggidaḍḍhova ātape. 
Kammārānaṁ yathā ukkā, 
anto jhāyati no bahi; 
Evampi hadayaṁ mayhaṁ, 
anto jhāyati no bahi”. 
Tato so paṇḍito dhīro, 
atthadassī mahosadho; 
Vedehaṁ dukkhitaṁ disvā, 
idaṁ vacanamabravi. 
“Mā tvaṁ bhāyi mahārāja, 
mā tvaṁ bhāyi rathesabha; 
Ahaṁ taṁ mocayissāmi, 
rāhuggahaṁva candimaṁ. 
Mā tvaṁ bhāyi mahārāja, 
mā tvaṁ bhāyi rathesabha; 
Ahaṁ taṁ mocayissāmi, 
rāhuggahaṁva sūriyaṁ. 
Mā tvaṁ bhāyi mahārāja, 
mā tvaṁ bhāyi rathesabha; 
Ahaṁ taṁ mocayissāmi, 
paṅke sannaṁva kuñjaraṁ. 
Mā tvaṁ bhāyi mahārāja, 
mā tvaṁ bhāyi rathesabha; 
Ahaṁ taṁ mocayissāmi, 
peḷābaddhaṁva pannagaṁ. 
Mā tvaṁ bhāyi mahārāja, 
mā tvaṁ bhāyi rathesabha; 
Ahaṁ taṁ mocayissāmi, 
pakkhiṁ baddhaṁva pañjare. 
Mā tvaṁ bhāyi mahārāja, 
mā tvaṁ bhāyi rathesabha; 
Ahaṁ taṁ mocayissāmi, 
macche jālagateriva. 
Mā tvaṁ bhāyi mahārāja, 
mā tvaṁ bhāyi rathesabha; 
Ahaṁ taṁ mocayissāmi, 
sayoggabalavāhanaṁ. 
Mā tvaṁ bhāyi mahārāja, 
mā tvaṁ bhāyi rathesabha; 
Pañcālaṁ vāhayissāmi, 
kākasenaṁva leḍḍunā. 
Adu paññā kimatthiyā, 
Amacco vāpi tādiso; 
Yo taṁ sambādhapakkhandaṁ, 
Dukkhā na parimocaye”. 
“Etha māṇavā uṭṭhetha, 
mukhaṁ sodhetha sandhino; 
Vedeho sahamaccehi, 
umaṅgena gamissati”. 
Tassa taṁ vacanaṁ sutvā, 
paṇḍitassānucārino; 
Umaṅgadvāraṁ vivariṁsu, 
yantayutte ca aggaḷe. 
Purato senako yāti, 
pacchato ca mahosadho; 
Majjhe ca rājā vedeho, 
amaccaparivārito. 
Umaṅgā nikkhamitvāna, 
vedeho nāvamāruhi; 
Abhirūḷhañca taṁ ñatvā, 
anusāsi mahosadho. 
“Ayaṁ te sasuro deva, 
ayaṁ sassu janādhipa; 
Yathā mātu paṭipatti, 
evaṁ te hotu sassuyā. 
Yathāpi niyako bhātā, 
Saudariyo ekamātuko; 
Evaṁ pañcālacando te, 
Dayitabbo rathesabha. 
Ayaṁ pañcālacandī te, 
rājaputtī abhicchitā; 
Kāmaṁ karohi te tāya, 
bhariyā te rathesabha”. 
“Āruyha nāvaṁ taramāno, 
kiṁ nu tīramhi tiṭṭhasi; 
Kicchā muttāmha dukkhato, 
yāma dāni mahosadha”. 
“Nesa dhammo mahārāja, 
yohaṁ senāya nāyako; 
Senaṅgaṁ parihāpetvā, 
attānaṁ parimocaye. 
Nivesanamhi te deva, 
senaṅgaṁ parihāpitaṁ; 
Taṁ dinnaṁ brahmadattena, 
ānayissaṁ rathesabha”. 
“Appaseno mahāsenaṁ, 
kathaṁ viggayha ṭhassasi; 
Dubbalo balavantena, 
vihaññissasi paṇḍita”. 
“Appasenopi ce mantī, 
mahāsenaṁ amantinaṁ; 
Jināti rājā rājāno, 
ādiccovudayaṁ tamaṁ”. 
“Susukhaṁ vata saṁvāso, 
paṇḍitehīti senaka; 
Pakkhīva pañjare baddhe, 
macche jālagateriva; 
Amittahatthattagate, 
mocayī no mahosadho”. 
“Evametaṁ mahārāja, 
paṇḍitā hi sukhāvahā; 
Pakkhīva pañjare baddhe, 
macche jālagateriva; 
Amittahatthattagate, 
mocayī no mahosadho”. 
Rakkhitvā kasiṇaṁ rattiṁ, 
cūḷaneyyo mahabbalo; 
Udentaṁ aruṇuggasmiṁ, 
upakāriṁ upāgami. 
Āruyha pavaraṁ nāgaṁ, 
balavantaṁ saṭṭhihāyanaṁ; 
Rājā avoca pañcālo, 
cūḷaneyyo mahabbalo. 
Sannaddho maṇivammena, 
saramādāya pāṇinā; 
Pesiye ajjhabhāsittha, 
puthugumbe samāgate. 
Hatthārohe anīkaṭṭhe, 
rathike pattikārake; 
Upāsanamhi katahatthe, 
vālavedhe samāgate. 
“Pesetha kuñjare dantī, 
balavante saṭṭhihāyane; 
Maddantu kuñjarā nagaraṁ, 
vedehena sumāpitaṁ. 
Vacchadantamukhā setā, 
tikkhaggā aṭṭhivedhino; 
Paṇunnā dhanuvegena, 
sampatantutarītarā. 
Māṇavā vammino sūrā, 
citradaṇḍayutāvudhā; 
Pakkhandino mahānāgā, 
hatthīnaṁ hontu sammukhā. 
Sattiyo teladhotāyo, 
accimantā pabhassarā; 
Vijjotamānā tiṭṭhantu, 
sataraṁsīva tārakā. 
Āvudhabalavantānaṁ, 
guṇikāyūradhārinaṁ; 
Etādisānaṁ yodhānaṁ, 
saṅgāme apalāyinaṁ; 
Vedeho kuto muccissati, 
sace pakkhīva kāhiti. 
Tiṁsa me purisanāvutyo, 
sabbevekekaniccitā; 
Yesaṁ samaṁ na passāmi, 
kevalaṁ mahimaṁ caraṁ. 
Nāgā ca kappitā dantī, 
balavanto saṭṭhihāyanā; 
Yesaṁ khandhesu sobhanti, 
kumārā cārudassanā. 
Pītālaṅkārā pītavasanā, 
Pītuttaranivāsanā; 
Nāgakhandhesu sobhanti, 
Devaputtāva nandane. 
Pāṭhīnavaṇṇā nettiṁsā, 
teladhotā pabhassarā; 
Niṭṭhitā naradhīrehi, 
samadhārā sunissitā. 
Vellālino vītamalā, 
sikkāyasamayā daḷā; 
Gahitā balavantehi, 
suppahārappahāribhi. 
Suvaṇṇatharusampannā, 
lohitakacchupadhāritā; 
Vivattamānā sobhanti, 
vijjuvabbhaghanantare. 
Paṭākā vammino sūrā, 
asicammassa kovidā; 
Dhanuggahā sikkhitarā, 
nāgakhandhe nipātino. 
Etādisehi parikkhitto, 
natthi mokkho ito tava; 
Pabhāvaṁ te na passāmi, 
yena tvaṁ mithilaṁ vaje”. 
“Kiṁ nu santaramānova, 
nāgaṁ pesesi kuñjaraṁ; 
Pahaṭṭharūpo āpatasi, 
siddhatthosmīti maññasi. 
Oharetaṁ dhanuṁ cāpaṁ, 
khurappaṁ paṭisaṁhara; 
Oharetaṁ subhaṁ vammaṁ, 
veḷuriyamaṇisanthataṁ”. 
“Pasannamukhavaṇṇosi, 
mitapubbañca bhāsasi; 
Hoti kho maraṇakāle, 
edisī vaṇṇasampadā”. 
“Moghaṁ te gajjitaṁ rāja, 
bhinnamantosi khattiya; 
Duggaṇhosi tayā rājā, 
khaḷuṅkeneva sindhavo. 
Tiṇṇo hiyyo rājā gaṅgaṁ, 
sāmacco saparijjano; 
Haṁsarājaṁ yathā dhaṅko, 
anujjavaṁ patissasi. 
Siṅgālā rattibhāgena, 
phullaṁ disvāna kiṁsukaṁ; 
Maṁsapesīti maññantā, 
paribyūḷhā migādhamā. 
Vītivattāsu rattīsu, 
uggatasmiṁ divākare; 
Kiṁsukaṁ phullitaṁ disvā, 
āsacchinnā migādhamā. 
Evameva tuvaṁ rāja, 
vedehaṁ parivāriya; 
Āsacchinno gamissasi, 
siṅgālā kiṁsukaṁ yathā”. 
“Imassa hatthe pāde ca, 
kaṇṇanāsañca chindatha; 
Yo me amittaṁ hatthagataṁ, 
vedehaṁ parimocayi. 
Imaṁ maṁsaṁva pātabyaṁ, 
sūle katvā pacantu naṁ; 
Yo me amittaṁ hatthagataṁ, 
vedehaṁ parimocayi. 
Yathāpi āsabhaṁ cammaṁ, 
pathabyā vitaniyyati; 
Sīhassa atho byagghassa, 
hoti saṅkusamāhataṁ. 
Evaṁ taṁ vitanitvāna, 
vedhayissāmi sattiyā; 
Yo me amittaṁ hatthagataṁ, 
vedehaṁ parimocayi”. 
“Sace me hatthe pāde ca, 
kaṇṇanāsañca checchasi; 
Evaṁ pañcālacandassa, 
vedeho chedayissati. 
Sace me hatthe pāde ca, 
kaṇṇanāsañca checchasi; 
Evaṁ pañcālacandiyā, 
vedeho chedayissati. 
Sace me hatthe pāde ca, 
kaṇṇanāsañca checchasi; 
Evaṁ nandāya deviyā, 
vedeho chedayissati. 
Sace me hatthe pāde ca, 
kaṇṇanāsañca checchasi; 
Evaṁ te puttadārassa, 
vedeho chedayissati. 
Sace maṁsaṁva pātabyaṁ, 
sūle katvā pacissasi; 
Evaṁ pañcālacandassa, 
vedeho pācayissati. 
Sace maṁsaṁva pātabyaṁ, 
sūle katvā pacissasi; 
Evaṁ pañcālacandiyā, 
vedeho pācayissati. 
Sace maṁsaṁva pātabyaṁ, 
sūle katvā pacissasi; 
Evaṁ nandāya deviyā, 
vedeho pācayissati. 
Sace maṁsaṁva pātabyaṁ, 
sūle katvā pacissasi; 
Evaṁ te puttadārassa, 
vedeho pācayissati. 
Sace maṁ vitanitvāna, 
vedhayissasi sattiyā; 
Evaṁ pañcālacandassa, 
vedeho vedhayissati. 
Sace maṁ vitanitvāna, 
vedhayissasi sattiyā; 
Evaṁ pañcālacandiyā, 
vedeho vedhayissati. 
Sace maṁ vitanitvāna, 
vedhayissasi sattiyā; 
Evaṁ nandāya deviyā, 
vedeho vedhayissati. 
Sace maṁ vitanitvāna, 
vedhayissasi sattiyā; 
Evaṁ te puttadārassa, 
vedeho vedhayissati; 
Evaṁ no mantitaṁ raho, 
vedehena mayā saha. 
Yathāpi palasataṁ cammaṁ, 
kontimantāsuniṭṭhitaṁ; 
Upeti tanutāṇāya, 
sarānaṁ paṭihantave. 
Sukhāvaho dukkhanudo, 
vedehassa yasassino; 
Matiṁ te paṭihaññāmi, 
usuṁ palasatena vā. 
Iṅgha passa mahārāja, 
suññaṁ antepuraṁ tava; 
Orodhā ca kumārā ca, 
tava mātā ca khattiya; 
Umaṅgā nīharitvāna, 
vedehassupanāmitā”. 
“Iṅgha antepuraṁ mayhaṁ, 
gantvāna vicinātha naṁ; 
Yathā imassa vacanaṁ, 
saccaṁ vā yadi vā musā”. 
“Evametaṁ mahārāja, 
yathā āha mahosadho; 
Suññaṁ antepuraṁ sabbaṁ, 
kākapaṭṭanakaṁ yathā”. 
“Ito gatā mahārāja, 
nārī sabbaṅgasobhanā; 
Kosambaphalakasussoṇī, 
haṁsagaggarabhāṇinī. 
Ito nītā mahārāja, 
nārī sabbaṅgasobhanā; 
Koseyyavasanā sāmā, 
jātarūpasumekhalā. 
Surattapādā kalyāṇī, 
suvaṇṇamaṇimekhalā; 
Pārevatakkhī sutanū, 
bimboṭṭhā tanumajjhimā. 
Sujātā bhujalaṭṭhīva, 
vedīva tanumajjhimā; 
Dīghassā kesā asitā, 
īsakaggapavellitā. 
Sujātā migachāpāva, 
hemantaggisikhāriva; 
Nadīva giriduggesu, 
sañchannā khuddaveḷubhi. 
Nāganāsūru kalyāṇī, 
paramā timbarutthanī; 
Nātidīghā nātirassā, 
nālomā nātilomasā”. 
“Nandāya nūna maraṇena, 
nandasi sirivāhana; 
Ahañca nūna nandā ca, 
gacchāma yamasādhanaṁ”. 
“Dibbaṁ adhīyase māyaṁ, 
akāsi cakkhumohanaṁ; 
Yo me amittaṁ hatthagataṁ, 
vedehaṁ parimocayi”. 
“Adhīyanti mahārāja, 
dibbamāyidha paṇḍitā; 
Te mocayanti attānaṁ, 
paṇḍitā mantino janā. 
Santi māṇavaputtā me, 
kusalā sandhichedakā; 
Yesaṁ katena maggena, 
vedeho mithilaṁ gato”. 
“Iṅgha passa mahārāja, 
Umaṅgaṁ sādhu māpitaṁ; 
Hatthīnaṁ atha assānaṁ, 
Rathānaṁ atha pattinaṁ; 
Ālokabhūtaṁ tiṭṭhantaṁ, 
Umaṅgaṁ sādhu māpitaṁ”. 
“Lābhā vata videhānaṁ, 
yassimedisā paṇḍitā; 
Ghare vasanti vijite, 
yathā tvaṁsi mahosadha”. 
“Vuttiñca parihārañca, 
diguṇaṁ bhattavetanaṁ; 
Dadāmi vipule bhoge, 
bhuñja kāme ramassu ca; 
Mā videhaṁ paccagamā, 
kiṁ videho karissati”. 
“Yo cajetha mahārāja, 
bhattāraṁ dhanakāraṇā; 
Ubhinnaṁ hoti gārayho, 
attano ca parassa ca; 
Yāva jīveyya vedeho, 
nāññassa puriso siyā. 
Yo cajetha mahārāja, 
bhattāraṁ dhanakāraṇā; 
Ubhinnaṁ hoti gārayho, 
attano ca parassa ca; 
Yāva tiṭṭheyya vedeho, 
nāññassa vijite vase”. 
“Dammi nikkhasahassaṁ te, 
gāmāsītiñca kāsisu; 
Dāsisatāni cattāri, 
dammi bhariyāsatañca te; 
Sabbaṁ senaṅgamādāya, 
sotthiṁ gaccha mahosadha. 
Yāva dadantu hatthīnaṁ, 
assānaṁ diguṇaṁ vidhaṁ; 
Tappentu annapānena, 
rathike pattikārake.