Bổn Sanh Bảo Man (Ratnamālāvadāna)

I Kauśīdyavīryotsāhanāvadāna
++ oṃ namaḥ śrīsarvabuddhabodhisatvebhyaḥ ++
yaḥ śrīmāñ chrīghano loke saddharmaṃ samupādiśat /
śāsanāni trilokeṣu jayantu tasya sarvadā // Rm_1.1 //
athāśoko mahārājaḥ kṛtāñjaliḥ pramoditaḥ /
upaguptaṃ yatiṃ natvā punar evam abhāṣata // Rm_1.2 //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
tad yathā guruṇādiṣṭaṃ tathā deṣṭuṃ ca me 'rhati // Rm_1.3 //
iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan yatiḥ sudhīḥ /
upagupto narendraṃ taṃ samālokyaivam ādiśat // Rm_1.4 //
sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ /
tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvā cāpy anumodaya // Rm_1.5 //
purāsau bhagavān buddhaḥ śākyasiṃho dayānidhiḥ /
dharmarājo jagacchāstā sarvajñaḥ sugato jinaḥ // Rm_1.6 //
(Rm 2)
sarvavidyākalābhijñaḥ ṣaḍabhijño munīśvaraḥ /
mārajil lokavin nātho vināyakas tathāgataḥ // Rm_1.7 //
śravastyāṃ jetakāraṇye mahodyāne manorame /
anāthapiṇḍadākhyasya gṛhasthasya mahātmanaḥ // Rm_1.8 //
nānāvṛkṣaiḥ samāpanne nānāpuṣpapraśobhitaiḥ /
nānāphalabharānamraiḥ kalpapādapasannibhaiḥ // Rm_1.9 //
aṣṭāṅgaguṇasaṃpannajalaiḥ padmotpalādibhiḥ /
puṣpaiś ca paripūrṇābhiḥ puṣkariṇībhir āśrite // Rm_1.10 //
nānājantugaṇaiś cāpi mithasnehanivandhitaiḥ /
nānāpakṣigaṇaiś cāpi saṃrāvair upasevite // Rm_1.11 //
tasmin divyamanoramya ārāme pariśobhite /
puṇyakṣetre jināvāse vihāre maṇimaṇḍite // Rm_1.12 //
śrāvakair bhikṣubhiḥ sārddhaṃ bodhisatvagaṇair api /
sarvasatvahitārthena tasthau dharmaṃ prakāśituṃ // Rm_1.13 //
evaṃ tatra samāsīnaṃ saṃbuddhaṃ dharmadeśinaṃ /
dṛṣṭvā dharmottamaṃ śrotuṃ sarve lokāḥ samāyayuḥ // Rm_1.14 //
devā daityāś ca siddhāś ca yakṣagaṃdharvakinnarāḥ /
grahā vidyādharāś cāpi nāgāś ca garuḍā api // Rm_1.15 //
sarve 'pi lokapālāś ca munayaś ca maharṣayaḥ /
brāhmaṇāḥ kṣatriyāś cāpi vaiśyāś ca maṃtriṇo janāḥ // Rm_1.16 //
amātyāḥ sādhavaḥ śūdrāḥ sārthavāhā mahājanāḥ /
dhanino vaṇijaś cāpi gṛhasthāḥ paurikā api // Rm_1.17 //
tathā jānapadāś cāpi grāmyāḥ kārpaṭikā api /
evam anye 'pi satvāś ca saddharmaśravaṇārthinaḥ // Rm_1.18 //
pūjāpaṃcopahārāṇi gṛhītvā bhaktisaṃyutāḥ /
saddharmaṃ saugataṃ śrotum anumodya samāyayuḥ // Rm_1.19 //
sarve tatra praviṣṭās te dṛṣṭvā taṃ sugataṃ jinaṃ /
vismitānaṃditāḥ pūjāṃ kṛtvā natvā yathākramaṃ // Rm_1.20 //
sarve tatra samāsīnāḥ parivṛtāḥ puraskṛtāḥ /
taṃ dṛṣṭvā sadguruṃ dharmaṃ śrotuṃ tasthuḥ samāhitāḥ // Rm_1.21 //
athāsau bhagavān dṛṣṭvā lokān sarvān samāhitān /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_1.22 //
evaṃ nityam asau nāthaḥ sarvasatvahitārthikaḥ /
dharmaṃ prakāśayan loke tasthau bhānur ivoditaḥ // Rm_1.23 //
(Rm 3)
tasmiṃś ca samaye tatra śrāvastyāṃ sanmahājanaḥ /
āḍhyaḥ śreṣṭhī mahābhogo vistīrṇasuparigrahaḥ // Rm_1.24 //
śrāddho bhadrāśayo dhīmān sarvabandhusuhṛtpriyaḥ /
tīrthikaśrāvako mānī babhūva dhanagarvitaḥ // Rm_1.25 //
tadāsau sundarīṃ bhāryyāṃ kuladharmasamānikāṃ /
nītvā kāmaguṇāsakto reme nityaṃ tayā saha // Rm_1.26 //
tasyaivaṃ ramatas tasyāṃ bhāryāyāṃ sucirād api /
putro na duhitā vāpi nodbabhūva kathaṃ cana // Rm_1.27 //
tad aputro gṛhastho 'sau putrābhidarśanotsukaḥ /
kapolaṃ svakare dhṛtvā vyacintayad raho gataḥ // Rm_1.28 //
aho daivān na me putraḥ putrī vādyāpi nāsti yat /
tan me syuḥ saṃpado vyarthāyāsāṃ bhoktā na vidyate // Rm_1.29 //
kiṃ mamaitair dhanai ratnaiḥ kevalaṃ duhkhasādhanaiḥ /
yeṣāṃ bhoktā na vidyeta vyarthaṃ mayā hy upārjitaṃ // Rm_1.30 //
hy aputrasya jagac chūnyaṃ saṃsāre niḥsukhaṃ mama /
yato na varddhate dharmas taj janmāpi ca nisphalaṃ // Rm_1.31 //
kim upāyaṃ kariṣyāmi yato bhāgyaṃ na vidyate /
daivo hi valavāṃl loke kim upāyair guṇair valaiḥ // Rm_1.32 //
kutrātra śaraṇaṃ yāsye hy aputro 'haṃ kulāntakaḥ /
tan me syāt ko 'tra sanmitraṃ saṃkaṭe yaḥ samuddharet // Rm_1.33 //
nūnaṃ me pitaraḥ sarve piṇḍavichedadarśinaḥ /
matparaṃ durlabhaṃ matvā bhaviṣyanti nirāśitāḥ // Rm_1.34 //
sarvathāhaṃ vinaṣṭo 'smi kuladharmavināśakaḥ /
kiṃ paratra prabhokṣyāmi ko me piṇḍaṃ pradāsyati // Rm_1.35 //
iti cintāviṣaṇṇaṃ taṃ dṛṣṭvā sarve ca bāndhavāḥ /
(Rm 4)
samupetya samāmaṃtrya duhkhahetum apṛchan // Rm_1.36 //
kiṃ duḥsthito 'si sādho 'tra kiṃ cāpi duḥkhacintayā /
vaktavyaṃ cet tad asmākaṃ sarvathā vaktum arhasi // Rm_1.37 //
iti pṛṣṭe gṛhastho 'sau dīrghaniśvāsam utsṛjan /
sarvāṃs tān bāndhavān dṛṣṭvā duḥkhahetum udaharat // Rm_1.38 //
bhavantaḥ śrūyatāṃ sarvair mama duḥkhasya kāraṇaṃ /
yad adyāpi na me putraḥ putrī vāpi na vidyate // Rm_1.39 //
saṃpado me gṛhe santi sarvaratnasamanvitāḥ /
sarvadravyasamṛddhāś ca tāsāṃ bhoktā na vidyate // Rm_1.40 //
tat sarvaṃ nakṣyate vyarthaṃ mayā yātnair upārjitaṃ /
aputrasya hi sarvasvaṃ nūnaṃ rājā grahīṣyti // Rm_1.41 //
aputro 'haṃ hy apuṇyātmā gantavyaṃ maraṇaṃ dhruvaṃ /
pretībhūtasya me ko 'nyaḥ piṇḍadānaṃ pradāsyati // Rm_1.42 //
mayā na prakṛtaṃ puṇyaṃ saṃpadarthaprasaṃginā /
tan me sarvaṃ nirarthaṃ syāt ko māṃ pāpāt samuddharet // Rm_1.43 //
iha bhogyaṃ prabhuktvāpi kiṃ me sāram avasthitaṃ /
kevalaṃ dhanasaktasya paratra sadgatiḥ kathaṃ // Rm_1.44 //
iti cintā hṛdi sthitvā cittaṃ me tudate 'niśaṃ /
evaṃ cittavyathākrāntaḥ śalyaviddha ivāsmy ahaṃ // Rm_1.45 //
tad vyathāharaṇopāyaṃ dātavyaṃ mama taddhitaṃ /
anyathā ced ihāmutra vinaṣṭaḥ syāṃ nirāśitaḥ // Rm_1.46 //
iti tenoditaṃ śrutvā sarve te bāndhavā janāḥ /
karuṇāviṣṭacittās taṃ bodhayantaḥ samabruvan // Rm_1.47 //
mā mā bhaiṣṭhā mahābhāga tyaja cintāṃ vacaḥ śṛṇu /
tadupāyaṃ vayaṃ brūmas tat kuruṣva samāhitaḥ // Rm_1.48 //
devatārādhanāṃ kṛtvā kuruṣva vaṃśayācanāṃ /
nūnaṃ vaṃśaṃ pradāsyanti devatās te prasāditāḥ // Rm_1.49 //
(Rm 5)
eṣa loke pravādo 'sti yad āyācanahetutaḥ /
putrā duhitaro vāpi jātā devaprasādataḥ // Rm_1.50 //
tathā naiva pramāṇaṃ syāc chāstre karmapramāṇataḥ /
tat tu devaprasādena karmaś śīghraṃ prasiddhyate // Rm_1.51 //
tad eva devavairuddhe karma vighnair nihanyate /
tasmād daivaprasiddhyarthaṃ śraddhābhaktisamāhitaḥ // Rm_1.52 //
devatārādhanāṃ kṛtvā sarvakāryyaṃ prasādhayet /
iti matvā bhavāṃś cāpi satputrapratipattaye // Rm_1.53 //
bhāryyayā saha bhaktyā ca devatāyācanāṃ kuru /
tato raktaiḥ priyāṃ bhāryām ṛtusnātāṃ prakāmataḥ // Rm_1.54 //
gāḍham āliṃgya saṃrakto dharmavījaṃ praropaya /
tato devaprabhāvena suniṣpannaḥ prasiddhitaḥ // Rm_1.55 //
tvatputraḥ saṃprajāyeta satyam evaṃ pramāṇaya /
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā gṛhastho 'sau vinoditaḥ // Rm_1.56 //
tatheti ca pratiśrutya bhāryyayā saha moditaḥ /
śivabrahmādideveśān iṃdrādidigadhīśvarān // Rm_1.57 //
jalāśrayavanārāmacatvaramaṇḍapālayān /
sūryyādīṃś ca grahān sarvā bhairavādyāś ca mātṛkāḥ // Rm_1.58 //
svakulādhipatīṃ devān anyāṃś ca tribhavasthitān /
sarvān evaṃ samārādhya pūjayitvā vidhānataḥ // Rm_1.59 //
saṃtānaṃ prārthayitvāsau patnyā saha tathāramat /
tadā kaścin mahāsatvaḥ svargāc cyutvā bhuvaṃ gataḥ // Rm_1.60 //
tasya gṛhapateḥ patnyā garbhe sa samupāviśat /
tataḥ sā śreṣṭhino bhāryyāpannasatvāśu gurviṇī // Rm_1.61 //
garbhe satvaṃ samutpannaṃ matvā bharttāram abravīt /
svāmin prasīda mā bhūs tvaṃ viṣaṇno 'tra sukhī bhava // Rm_1.62 //
tava bhāgyād dhi me garbhe nūnaṃ satvaḥ pravarttate /
(Rm 6)
yad garbhe dakṣiṇe bhāge sthitaḥ saṃparivarttate // Rm_1.63 //
tan nūnaṃ dārako 'yaṃ syāt satyam eva na saṃśayaḥ /
iti bhāryāvacaḥ śrutvā gṛhastho 'sau pramoditaḥ // Rm_1.64 //
bhāryāyā garbham ālokya satyam ity anvamanyata // Rm_1.65 //
tato 'sau sahasā vandhusuhṛnmitrasahāyakān /
prāhūya puratas teṣāṃ mudaivaṃ samudānayat // Rm_1.66 //
aho bhāgyān mamotpannaṃ yad abhivāṃchitaṃ mayā /
dhanyo 'smi nāvagītaḥ syād devatānuprasādataḥ // Rm_1.67 //
cirābhilaṣitaṃ putramukhaṃ paśyeya sāṃprataṃ /
kṛtyā me pratikurvīta bhṛtaś ca prativibhṛyāt // Rm_1.68 //
dāyādyaṃ pratipadyeta vaṃśo me sthitiko bhavet /
suhṛdo me prasannāḥ syur dviṣantaś ca viṣāditāḥ // Rm_1.69 //
mayā yāvanti dānāni puṇyāni prakṛtāni ca /
etatpuṇyaphalair nityaṃ maṃgalaṃ bhavatu dvayoḥ // Rm_1.70 //
etatpuṇyānubhāvena bhūyān mātā nirāturā /
sukhaṃ sunotu satputraṃ mā pāpaṃ samudāgamat // Rm_1.71 //
iti tenoditaṃ śrutvā sarve bandhusuhṛtsakhāḥ /
tathāstv ity anumodantaḥ svasvālayaṃ samāyayuḥ // Rm_1.72 //
tato 'sau garbhiṇī kāntā kramād garbhapravarddhitā /
vaidyopadiṣṭam āhāraṃ bhuktvācarad yathā sukhaṃ // Rm_1.73 //
tataś ca samaye 'sūta putraṃ kāntaṃ manoharaṃ /
sarvalakṣaṇasaṃpannaṃ bhadrāṃśaṃ maṃgalānvitaṃ // Rm_1.74 //
tac chrutvaiva gṛhastho 'sau suprasannaḥ pramoditaḥ /
dṛṣṭvā taṃ dārakaṃ saumyaṃ naiva tṛptiṃ samāyayau // Rm_1.75 //
tato jñātīn samāhūya kṛtvā jātimahaṃ mudā /
putranāmābhisaṃskartuṃ bhūya etān samabravīt // Rm_1.76 //
bhavanto dṛśyatāṃ siddhaṃ mamabhilaṣitaṃ cirāt /
(Rm 7)
tan nāmāsya yathāyogyaṃ prasiddhaṃ kriyatāṃ śubhaṃ // Rm_1.77 //
iti tasya vacaḥ śrutvā sarve te jñātayo mudā /
dārakaṃ taṃ samālokya naṃditāḥ samabhāṣata // Rm_1.78 //
yasmin dine hy ayaṃ jātas tadā sarve 'pi paurikāḥ /
nanditās tad bhavatv ayaṃ nāmnā nanda iti śrutaḥ // Rm_1.79 //
athāsau dārako nandaḥ samyag dehopacāraṇe /
pitrāṣṭāsu ca dhātrīṣu paritoṣya samarpitaḥ // Rm_1.80 //
tato 'sau kramaśas tāsāṃ dhātriṇām upacārataḥ /
dine dine pravṛddho 'bhūd dhradasthaṃ paṃkajaṃ yathā // Rm_1.81 //
evaṃ pravarddhamāno 'sau ṣaḍvarṣiko yadābhavat /
tadā kuśīdasaṃvṛtto babhūva viratotsavaḥ // Rm_1.82 //
sadā śayyāsanasthas tat samutthātuṃ na caichata /
śayyāsanasthitaś caiva bhuktvā naivācarat kvacit // Rm_1.83 //
sadā svāntargṛhastho 'pi sutīkṣṇabuddhimān sudhīḥ /
adhītya sarvaśāstrāṇi satyadharmarato 'bhavat // Rm_1.84 //
atha śreṣṭhī pitā dṛṣṭvā putram evaṃ kuśīditaṃ /
sarvavidyāguṇādhāraṃ dṛṣṭvā caivaṃ vyacintayat // Rm_1.85 //
kathaṃ cid yo mayā prāpto devatāsaṃprasādataḥ /
so 'pi putro mamābhāgyād bhavaty evaṃ kuśīditaḥ // Rm_1.86 //
sarvavidyāguṇādhāraṃ sarvaśāstravicakṣaṇaḥ /
kiṃ mamānena putreṇa dusthiteneva roginā /
yataḥ svasthaśarīro 'pi bhuktvaivaṃ paśuvat sthitaḥ // Rm_1.87 //
kim atrāhaṃ kariṣyāmi yat putro 'yaṃ ni rudyamaḥ /
kim īdrigjantunā kāryyaṃ kuladharmopahāriṇā // Rm_1.88 //
dhig me daivaṃ prayatnaṃ ca sarvaṃ tat syān nirarthakaṃ /
kim upāyaṃ kariṣyāmi sarvathāhaṃ vibhagnitaḥ // Rm_1.89 //
evaṃ cintāparīto 'sau gṛhasthaś ca vyacintayat /
pūraṇo me 'sti śāstā yaḥ pṛcheyaṃ tad upāyakaṃ // Rm_1.90 //
iti matvā gṛhastho 'sau tad āśramaṃ samāgataḥ /
pūraṇaṃ taṃ guruṃ natvā papraccha tadupāyatāṃ // Rm_1.91 //
(Rm 8)
bhagavan bho mahābhijña śāstāsi me prasīda tat /
yan mayā pṛchyate kāryyaṃ tat samādeṣṭum arhasi // Rm_1.92 //
iti tenārthitaṃ śrutvā tīrthiko mānagarvitaḥ /
āśu siddhaṃ kariṣyāmo yat kāryyaṃ te 'tra tad vada // Rm_1.93 //
iti proktvaivam āśvāsya pūraṇo 'tyabhimānikaḥ /
pravadaṃs taṃ gṛhasthaṃ vai sarvathaivam abodhayat // Rm_1.94 //
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā gṛhapatir mudā /
kṛtāñjalipuṭo natvā taṃ guruṃ samabhāṣata // Rm_1.95 //
bhagavan bho vijānīyā yo me putraḥ prajāyate /
sa pravṛddho nirutsāhī kuśīdo varttate 'dhunā // Rm_1.96 //
sadā śayyāsthito bhuṅkte bhuktvā śete nirudyamaḥ /
notsahati kvacid gaṃtuṃ paśuvat tiṣṭhate gṛhe // Rm_1.97 //
na śayanāt samutthāya śrotuṃ draṣṭuṃ samicchati /
gṛhe śayyāsanārūḍho rogīva vasate sadā // Rm_1.98 //
tadupāyaṃ kathaṃ kuryyāṃ yenāyaṃ śayanotthitaḥ /
śrotuṃ draṣṭuṃ ca gaṃtuṃ ca karttuṃ kāryyaṃ yathotsahet // Rm_1.99 //
tathā me bhagavan putraṃ kuladharme niyojaya /
bhavān eva hi me śāstā tad dhitaṃ kartum arhasi // Rm_1.100 //
ity evaṃ prārthitaṃ tena śrutvāsau pūraṇo yatiḥ /
tasya gṛhapateś cittaṃ praharṣayan samabravīt // Rm_1.101 //
are mā gā viṣādaṃ tvaṃ cintayā kiṃ pratapyase /
asmāsu vidyamāneṣu ṣaṭsu vijñeṣu śāstṛṣu // Rm_1.102 //
tad ahaṃ te mahābhāga sārddhaṃ sarvaiś ca tīrthikaiḥ /
ṛddhyā gatvā kariṣyāmi dārakaṃ vistayotthitaṃ // Rm_1.103 //
yadāsau dārako hy asmān sarvān dṛṣṭvā samutthitaḥ /
kṛtvā praṇāmam asmākaṃ dharmmaṃ śrotuṃ samutsahet // Rm_1.104 //
śrutvā dharmasamutsāhāt kuśalāni samācaret /
tatkuśalaiḥ samāpanno vīryavān sa bhavet sudhīḥ // Rm_1.105 //
(Rm 9)
tatas te sarvakāryāṇi sādhayet sa samudyataḥ /
svakuladharmakarmāṇi kuśalī saṃcariṣyate // Rm_1.106 //
evaṃ me vacanaṃ satyaṃ dṛṣṭvā samyak pramāṇaya /
tad viṣādaṃ parityajya karttavyaṃ hi tathā kuru // Rm_1.107 //
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sa gṛhabhṛn mudā /
sahasā svagṛhaṃ gatvā tad bhojyaṃ samasādhayat // Rm_1.108 //
athāsau pūraṇo 'nyaiś ca tīrthikaiḥ sārddham āgataḥ /
gṛhe gatvā puras tasya paryyaṅke samupāśrayat // Rm_1.109 //
tathāsau tān samāgatvā kramaśa āsane sthitān /
dṛṣṭvā saṃharṣitaḥ śreṣṭhī sahasā putram abravīt // Rm_1.110 //
putra paśya gṛhe 'smākaṃ śāstāraḥ samupasthitāḥ /
tat samutthāya natvaitāñ chāstṝn bhojyaiḥ pravāraya // Rm_1.111 //
ity uktvā janakenāsau dārako na samutthitaḥ /
draṣṭum api na cotsehe kiṃ namec ca pravārayet // Rm_1.112 //
bahuśaḥ preryyamāṇo 'pi pitrā sa bandhubhiḥ saha /
dārakas tān samāsīnān draṣṭum api na caichata // Rm_1.113 //
kiṃ punar utthito natvā bhojaṇaiḥ saṃpravārayet /
tathā śayyāsanārūḍha evaṃ tasthau nirutsavaḥ // Rm_1.114 //
tatas te tīrthikāḥ sarve dṛṣṭvaivaṃ nirutsavaṃ /
nānāvidhiprayatnais tam utthāpayitum ārabhan // Rm_1.115 //
tathāpi naiva śayyāyā udatiṣṭhat sa dārakaḥ /
svadharmadeśakāṃś cāpi tān draṣṭum api naihata // Rm_1.116 //
evaṃ cānutthitaṃ dṛṣṭvā taṃ te sarve ca tīrthikāḥ /
haṭhāc cainaṃ samutthāpya vaśīkarttuṃ parākraman // Rm_1.117 //
tathaitāṃs tīrthikān sarvān eva garvābhivāditān /
(Rm 10)
dṛṣṭvābhisaṃmukhāyātān bhīto 'rautsīt sa dārakaḥ // Rm_1.118 //
tathā taṃ ruditaṃ dṛṣṭvā sarve te lajjayā bhiyā /
pratijagmur vibhinnāsyāḥ svasvālayāni bheditāḥ // Rm_1.119 //
tathā gṛhapatir dṛṣṭvā sarvān etān parāyitān /
pratibhinnaviṣaṇnātmā tasthau cintāvimohitaḥ // Rm_1.120 //
atha śrībhagavān buddhaḥ sarvadarśī vināyakaḥ /
paśyan satvān samuddhartuṃ dadarśa taṃ kuśīditaṃ // Rm_1.121 //
dṛṣṭvā tasya kuśīdasya karmavṛttiparaṃparāṃ /
tat kuśīdaṃ samuddhartum aryānaṃdaṃ samabravīt // Rm_1.122 //
paśyānaṃda gṛhasthasya śrāvastīpuravāsinaḥ /
putro naṃda iti khyātaḥ sāmprataṃ saṃkuśīdikaḥ // Rm_1.123 //
asau me darśanād eva nūnaṃ vīryyaṃ samārabhan /
sahasotthāya sa natvā dharmaṃ praśṛṇuyān mudā // Rm_1.124 //
tato me śāsane dharmaṃ pracaret sa sudhīḥ sadā /
kramād bodhicarīṃ pūryya saṃbodhiṃ cāpi lapsyati // Rm_1.125 //
tasmāt tasya gṛhe gatvā tīrthikadarppachittaye /
saddharme saṃpratiṣṭhāpya sarvān bodhau niyojaye // Rm_1.126 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvānandaḥ sa harṣitaḥ /
karttavyaṃ bhagavann evam ity anumodito 'bhavat // Rm_1.127 //
tato bhagavatā tena suvarṇābhā marīcayaḥ /
utsṛṣṭās taiś ca tad geham avabhāsya vyaśodhayat // Rm_1.128 //
yadā tair dārakaḥ spṛṣṭo buddhamaitrīmarīcibhiḥ /
tadā prahlāditaś cāsāv ity evaṃ samacintayat // Rm_1.129 //
aho kasya prabhāvo 'yaṃ yenaivam avabhāsitaṃ /
prahlāditaś ca me kāyas tan na jāne kutaḥ kathaṃ // Rm_1.130 //
iti cintāṃ samālambya kautukākrāntamānasaḥ /
samantato nirīkṣyaivaṃ tasthau gehe suvismitaḥ // Rm_1.131 //
(Rm 11)
tathā taṃ vismitaṃ dṛṣṭvā bhagavān bhikṣubhiḥ saha /
sahasā tadgṛhaṃ gatvā prādur āsīt prabhāsayan // Rm_1.132 //
tatra sa dārako 'paśyad bhagavantaṃ tam āsthitaṃ /
kāntaṃ divyātiriktābhaṃ samantabhadrarūpiṇaṃ // Rm_1.133 //
dṛṣṭvaiva sahasotthāya natvā pādau pramoditaḥ /
svayam evāsanaṃ tasmai prajñapyaivam abhāṣata // Rm_1.134 //
svāgataṃ bhagavan nātha vijayasva munīśvara /
prasīdānugrahārthena niṣīdātra śubhāsane // Rm_1.135 //
iti tenodite tatra bhagavān bhikṣubhiḥ saha /
tat prajñaptāsane sthitvā dharmaṃ deṣṭuṃ samārabhat // Rm_1.136 //
tad dṛṣṭvā dārakasyaivaṃ dharmotsāhaṃ samutthitaṃ /
pitarau jñātivargāś ca sarve 'py āsan suvismitāḥ // Rm_1.137 //
tatrāsau dārako harṣād utphullanayano mudā /
natvā pādau muneś cāgre dharmaṃ śrotum upāśrayat // Rm_1.138 //
athāsau bhagavāṃs tasya jñātvāśayaviśuddhatāṃ /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dharmaṃ deṣṭuṃ tam abravīt // Rm_1.139 //
śṛṇu vatsa mahābhāga pāpapuṇyārthasādhane /
hetuṃ vakṣye śubhārthe te tad atra tvaṃ samācara // Rm_1.140 //
mānuṣyaṃ durlabhaṃ prāpya vidyuttaraṃgacaṃcalaṃ /
pāpakṣaye matiḥ kāryā puṇyārthasādhaneṣu ca // Rm_1.141 //
pāpena durgatiṃ yāyāt puṇyena sadgatiṃ vrajet /
pāpamitrānurāgeṇa matiḥ pāpe pravarttate // Rm_1.142 //
tataḥ pāparataḥ kuryāt pāpāni dāruṇāny api /
tato duṣṭaḥ supāpiṣṭhaḥ saddharmāṇi vinindayet // Rm_1.143 //
tato dharmaviruddhatvāt kuśaktiḥ kutsito bhavet /
tataḥ sa kutsitātmā hi sarvasatvair vinindyate // Rm_1.144 //
paribhūto viṣādena bhavet mūḍho nirutsahaḥ /
utsāhavarjite citte ālasyaṃ samupāśrayet // Rm_1.145 //
ālasvī sādhayen naiva kiṃcid dharmaṃ guṇāni vā /
(Rm 12)
dharmakarmaviraktātmā nirguṇī kiṃ kariṣyati /
bhogya eva sadāsaktaḥ paśor apy adhamo naraḥ /
kiṃ tena puruṣeṇāpi nirguṇena sukhāśinā /
yasya puṇye guṇe vāpi kadāpi notsahen manaḥ /
puṇyotsāhavipannātmā duṣṭakleśair vihanyate /
kleśito mārasaṃghaiś ca vaśīkṛtya nivaddhyate // Rm_1.146 //
mārasya vaśagaḥ strīṇāṃ dāsatvaṃ samupāśrayet /
sa dāsanirato bhuktvā paśuvat tiṣṭhate gṛhe // Rm_1.147 //
naiva dharmaṃ kvacic chrotuṃ draṣṭuṃ vāpi na cotsahet /
dharmaṃ vinā vrajen naiva sadgatiṃ hi kadā cana // Rm_1.148 //
tasmād dharme samācartuṃ puṇyotsāhaṃ pravarddhayan /
trimaṇḍalaviśuddhena dānaṃ dadyāc chubhāptaye // Rm_1.149 //
dānena siddhyate dharmaṃ dharmāc cittaṃ viśuddhyate /
śuddhacittaś carec chīle śīlavān hi bhavet sudhīḥ // Rm_1.150 //
sudhīro bhāvayet kṣāṃtiṃ kṣāntimān duṣṭajit kṛtī /
kuśalī prārabhed vīryyaṃ vīryyavān puruṣottamaḥ // Rm_1.151 //
mahāsatvo labhed dhyānaṃ dhyātā brahmavihārikaḥ /
saṃsmṛtaḥ sādhayet prajñāṃ prajñāvān hi guṇālayaḥ // Rm_1.152 //
guṇajñaḥ samupāyaiś ca satvān dharme niyojayet /
etat puṇyānubhāvena bodhau praṇidhim ācaret // Rm_1.153 //
bodhipraṇidhicittena balāni sādhayed daśa /
tad balaiś ca mahāghorāṃ mārasaṃghān parājayet // Rm_1.154 //
jitvā māragaṇān sarvān saṃbodhijñānam āpnuyāt /
tataḥ sarvatra lokeṣu dharmacakraṃ pravarttayet // Rm_1.155 //
evaṃ pravarttayan dharmaṃ śāstā lokādhipo bhavet /
sarvalokahitaṃ kurvan mahatpuṇyaiḥ samṛddhitaḥ // Rm_1.156 //
sadaivaṃ sadgatau sthitvā saṃbuddhapadam āpnuyāt /
evaṃ matvā tvayā vatsa caritavyaṃ tathā śubhe // Rm_1.157 //
ity ādiṣṭaṃ jinendreṇa śrutvā sa dārako mudā /
(Rm 13)
kṛtāṃjaliḥ punar natvā bhagavantam abhāṣata // Rm_1.158 //
adyārabhya sadā śāstar bhavataḥ śaraṇaṃ vraje /
tadyathā bhavatājñaptaṃ tathā satyaṃ carāmy ahaṃ // Rm_1.159 //
kṛpādṛṣṭim upasthāpya samanvāhara māṃ sadā /
bhavān eva hi sarvajñas traidhātukavināyakaḥ // Rm_1.160 //
yadaivaṃ te dayā nāsti mayy udyamavivarjite /
ka evaṃ samupāgatya proddharen māṃ kuśīdikaṃ // Rm_1.161 //
pavitrībhūtam ātmānaṃ manye 'haṃ te prasādataḥ /
dhanyo 'smi tan mahābhadro yac chāstraivaṃ pradarśitaḥ // Rm_1.162 //
iti tenodite bhūyaḥ sarvajñaḥ sa munīśvaraḥ /
sucaṃdanamayīṃ yaṣṭiṃ datvainaṃ samabhāṣata // Rm_1.163 //
vatsemāṃ yaṣṭim ādhāya prakoṭaya samāhitaḥ /
tatas tvaṃ sarvadāvaśyaṃ labheḥ puṇyamahotsavaṃ // Rm_1.164 //
iti śāstrā pradattāṃ tāṃ natvāsau dārako 'grahīt /
yathādiṣṭaṃ munīndreṇa tathā kartum udācarat // Rm_1.165 //
ity evaṃ taṃ samādiśya sa saṃbuddhaḥ sasāṃghikaḥ /
svaṃ vihāram upāśritya dharmaṃ diśan samāvasat // Rm_1.166 //
athāsau dārako harṣāt tāṃ yaṣṭiṃ svayam ādadhat /
yathādiṣṭaṃ munīndreṇa prākoṭayat samāhitaḥ // Rm_1.167 //
tasyām ākoṭyamānāyāṃ puṇyaśabda udācarat /
gṛhe ratnanidhānāni prādur āsan bahūni ca // Rm_1.168 //
tacchabdaśravaṇaṃ kṛtvā dārako 'sau pramoditaḥ /
gṛhe ratnanidhānāni dṛṣṭvāścaryyaṃ samāyayau // Rm_1.169 //
tataś ca vismito harṣāt punar evaṃ vyacintayat /
batedaṃ sumahāśauryyaṃ vīryyaṃ prārambhaye tataḥ // Rm_1.170 //
tathā ratnākaraṃ gatvā ratnāni samupārjayan /
sasaṃghaṃ sugataṃ nityaṃ upatiṣṭheya saṃbhajan // Rm_1.171 //
(Rm 14)
iti dhyātvā samutsāhaṃ saṃnibadhya sa dārakaḥ /
ratnākaraṃ samāgantuṃ prārebhe saha vāṇijaiḥ // Rm_1.172 //
tato 'sau dārako vīras tasyāṃ pūryyāṃ samantataḥ /
sārthavāhaṃ svam ātmānaṃ kṛtvā ghoṣam akārayat // Rm_1.173 //
tathā tad ghoṣaṇāṃ śrutvā ye vīrās te vaṇigjanāḥ /
tena sārddhaṃ mahotsāhair mahābdhiṃ gantum aichan // Rm_1.174 //
tato 'sau puruṣo vīraḥ sarvais taiś ca vaṇigjanaiḥ /
saha ratnākaraṃ gatvā bahuratnāny asādhayat // Rm_1.175 //
tataḥ sārthapatiḥ sarvaiḥ sārthaiḥ sārddhaṃ mahodadheḥ /
kṣemena sahasottīryya svadeśaṃ samupāyayau // Rm_1.176 //
atha sārthapatis tatra yātrāsiddhipramoditaḥ /
sarvān sārthān samāmaṃtrya dṛṣṭvaivaṃ samabhāṣata // Rm_1.177 //
bhavantaḥ śrūyatāṃ sarvair yat svasti prāgatā vayaṃ /
tat prabhāvaṃ vijānīdhvaṃ jinendrasya prasādatāḥ // Rm_1.178 //
tasmād asya munīndrasya kṛtvā darśanam ādarāt /
pūjayitvā praṇatvā ca paścād gehaṃ vrajema hi /
iti tasya vacaḥ śrutvā sarvve 'pi te vaṇigjanāḥ /
dṛṣṭasatyānumodantaḥ tatheti pratimenire /
iti saṃbhāṣaṇāṃ kṛtvā sarvvasārthasamanvitaḥ /
tataḥ sārthapatiḥ śīghraṃ vihāraṃ samupāyayau /
tatra dṛṣṭvā jinendraṃ taṃ sarvve te saṃpraharṣitāḥ /
pādau natvā munes tasya parivṛtyopatasthire // Rm_1.179 //
athāsau bhagavān dṛṣṭvā sarvān sārthagaṇān api /
dharmotsāhaprāvṛddhyarthaiḥ samāmaṃtrya samabravīt // Rm_1.180 //
āgatāḥ stha samāyāta mā stha śrāntāś ca kheditāḥ /
yātrāsāphalyasiddhiś ca kaccid vaḥ kuśalāni ca // Rm_1.181 //
evaṃ pṛṣṭe jinendreṇa sarve te saṃpramoditāḥ /
kṛtāñjalipuṭo natvā saṃbuddhaṃ procur ādarāt // Rm_1.182 //
(Rm 15)
bhagavan bhavatām evaṃ kṛpādṛṣṭiprasādataḥ /
yātrāsiddhiḥ kathaṃ na syāt sarvatra kuśalaṃ hi naḥ // Rm_1.183 //
yad vayaṃ śāstar āyātāḥ śubharatnasamanvitāḥ /
tat sarvaṃ tvatprabhāvena satyam etat pramāṇyate // Rm_1.184 //
tad bhavantaṃ suśāstāraṃ draṣṭuṃ sarve samāgatāḥ /
pūjayituṃ samichāmas tat prasīda jagadguro // Rm_1.185 //
iti vijñāpanāṃ kṛtvā saha sārthaiḥ sa sārthabhṛt /
sasaṃghaṃ pūjayitvā ca ratnāni samaḍhaukata // Rm_1.186 //
namas te bhagavan nātha vrajāmaḥ śaraṇaṃ tava /
pāhi naḥ sarvadāpy evaṃ tvam eva jagadīśvaraḥ // Rm_1.187 //
evaṃ stutvā munīndraṃ taṃ sarve te saṃprasāditāḥ /
kṛtāñjalipuṭā natvā svagṛhaṃ gantum īhire // Rm_1.188 //
tataś ca bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān svagṛhotsukān /
datvāśīrvacanaṃ spṛṣṭvā vrajateti vyasarjayat // Rm_1.189 //
tataḥ sarve 'pi te sārthāḥ kṛtvā pradakṣiṇatrayaṃ /
śāstāraṃ sugataṃ natvā svaṃ svaṃ gehaṃ samāyayuḥ // Rm_1.190 //
tato bhūyas tathānyaiś ca prārthyamānaḥ sa vīryyavān /
ṣaḍḍhā ratnākaraṃ gatvā bahuratnāny asādhayat // Rm_1.191 //
tataś ca gṛhapatiḥ śreṣṭhī sārthavāhaḥ suvīryyavān /
sasaṅghaṃ sugataṃ gehe praṇītvārcitum ārabhat // Rm_1.192 //
tato bhojanasāmagrīṃ sādhayitvā niveśane /
sasaṃghaiḥ buddham āmaṃtrya nyaveśayac chubhāsane // Rm_1.193 //
tataḥ pūjopahāraiś ca pūjayitvā vidhānataḥ /
pratyekaṃ cīvaraṃ datvā bhojanaiḥ samatoṣayat // Rm_1.194 //
tataś ca bhojanānte 'sau sārthavāhaḥ kṛtāñjaliḥ /
sasaṃghaṃ sugataṃ natvā praṇidhānaṃ tathākarot // Rm_1.195 //
yat kiñcit prakṛtaṃ dānaṃ saṃbuddhaśāsane mayā /
etatpuṇyaphalena syāṃ saṃbuddho 'yaṃ jino yathā // Rm_1.196 //
iti tasya gṛhasthasya cittaṃ saṃbodhivāṃchitaṃ /
jñātvāsau bhagavān buddhaḥ smitaṃ kṛtvābhyanaṃdata // Rm_1.197 //
tadā bhagavato vaktrān niśceruḥ paṃcavarṇikāḥ /
(Rm 16)
raśmayas tāḥ samantāc ca trailokyaṃ śāmabhāsayan // Rm_1.198 //
yāḥ kāś cid raśmayo yātā adhastān narakeṣv api /
tāś ca niścaritās tāvat saṃjīvaṃ kālasūtrakaṃ // Rm_1.199 //
saṃghātaṃ rauravaṃ cāpi mahārauravaviśrutaṃ /
tapanākhyaṃ tathā caivaṃ pratāpanāhvayaṃ tataḥ // Rm_1.200 //
avīcim arbudaṃ caivaṃ nirarbudaṃ tathāṭaṭaṃ /
hahavaṃ huhuvaṃ caivam utpalaṃ padmakaṃ tataḥ // Rm_1.201 //
mahāpadmākhyam etāni ṣoḍaśa nilayāni hi /
tatroṣṇanarakā ye tu teṣu sarveṣu niḥsṛtāḥ // Rm_1.202 //
śītībhūtā viniḥpatya prabhāsayan samaṃtataḥ /
ye śītanarakās teṣu tūṣṇībhūtāpy abhāsayan // Rm_1.203 //
teṣu ye nārakāḥ satvā nānāduḥkhābhivedinaḥ /
te tābhī raśmibhiḥ spṛṣṭā mahatsaukhyaṃ prarebhire // Rm_1.204 //
atha sarve 'pi te satvā mahatsaukhyasamanvitāḥ /
vismitās tatra saṃmīlya mithaś caivaṃ vabhāṣire // Rm_1.205 //
aho bhavanta āścaryyaṃ kiṃ cāsmākaṃ bhavet khalu /
yad vayaṃ sarvadāpītthaṃ nānāduḥkhaiḥ prapīḍitāḥ /
tanmuktāḥ sāṃprataṃ sarve vayaṃ saukhyasamanvitāḥ // Rm_1.206 //
kiṃ tato hi vayaṃ muktā anyatra caritā nanu /
iti vismitacittānāṃ sarveṣāṃ cittabodhane // Rm_1.207 //
bhagavān nirmitaṃ teṣāṃ purastāt samadarśayat // Rm_1.208 //
tatra taṃ nirmitaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi te 'tivismitāḥ /
parasparaṃ mukhaṃ dṛṣṭvā tathaivaṃ saṃvabhāṣire // Rm_1.209 //
bho bhavanta itaś cyutvā nānyatra gamitā vayaṃ /
kiṃ tv ayaṃ sugatākāra āyāto 'pūrvadarśanaḥ // Rm_1.210 //
nūnam asyānubhāvena vayam itthaṃ sukhānvitāḥ // Rm_1.211 //
iti saṃbhāṣya te sarve tasmiṃ saugatanirmite /
cittaṃ prasādya buddhāya nama iti praṇemire // Rm_1.212 //
tatas te nirmitaṃ dṛṣṭvā natva cittaprasāditaḥ /
(Rm 17)
sarvapāpavinirmuktāḥ sarve 'pi sugatiṃ yayuḥ // Rm_1.213 //
yāś ca kāś cid gatā ūrddhvaṃ tā mahārājikān gatāḥ /
trayastriṃśāṃś ca yāmāṃś ca tuṣitāṃś ca gatās tataḥ // Rm_1.214 //
nirmāṇaratim ābhāsya nirmitavaśavarttikān /
brahmakāyikalokāṃś ca gatā brahmapurohitān // Rm_1.215 //
mahābrahmālayaṃ cāpi parītābhāṃs tathā gatāḥ /
apramāṇābhalokāṃś ca tata ābhāsvarān gatāḥ // Rm_1.216 //
parīttaśubhalokāṃs tadāpramāṇaśubhān gatāḥ /
śubhakṛtsnān anabhrāṃś ca puṇyaprasavakāṃs tataḥ // Rm_1.217 //
bṛhatphalāṃs tataś caivam avṛhān atapān gatāḥ /
ḥsudṛśāṃś ca tato yātā tathā caivaṃ sudarśanān // Rm_1.218 //
akaniṣṭhaṃ tathā gatvā sarvān etān vyabhāsayan /
teṣu ye saṃsthitā lokāḥ sarve tābhiś ca raśmibhiḥ // Rm_1.219 //
parispṛṣṭāḥ sukhaprāptā dṛṣṭvā tāṃ caivam ūcire /
aho citraṃ śubhā kāmyā kasya puṇyaprabhā imāḥ // Rm_1.220 //
yābhir vayaṃ parispṛṣṭā mahatsaukhyaṃ labhāmahe /
iti vismitacittānāṃ teṣāṃ cittavinodane // Rm_1.221 //
tathā tā raśmayaś caināṃ gāthābhiḥ samacodayan /
anityaṃ khalu saṃsāraṃ duḥkhaṃ śūnyaṃ hy anātmakaṃ // Rm_1.222 //
ataḥ kleśagaṇāṃs tyaktvā bhajadhvaṃ sugataṃ sadā /
niṣkrāmatārabhadhvaṃ kaṃ yujyadhvaṃ buddhaśāsane // Rm_1.223 //
dhunīta mārasainyāṃś ca naḍāgāram iva dvipaḥ /
(Rm 18)
yo hy asmiṃ dharmavaineye 'tyapramattaś caret sudhīḥ // Rm_1.224 //
prahāya sa bhave kleśān duḥkhasyāntaṃ kariṣyati /
iti tā raśmayaḥ sarvā avabhāsya samantataḥ // Rm_1.225 //
prerayitvā śubhe satvān punar muneḥ purogatāḥ /
tato bhagavatas tasya kṛtvā trayapradakṣiṇāṃ // Rm_1.226 //
tathā tā raśmayaḥ sarvā uṣṇīṣe 'ntarhitaṃ yayuḥ /
athānandaḥ samutthāya kṛtāñjalipuṭo mudā // Rm_1.227 //
bhagavantaṃ praṇamyaivaṃ papraccha smitakāraṇaṃ /
bhagavaṃs tava śubhā raśmiḥ smitodbhavā vinirgatā // Rm_1.228 //
yayāvabhāsitā lokāḥ sūryyeṇodayatā yathā /
nākasmād darśayanty evaṃ smitaṃ buddhā jināḥ kvacit // Rm_1.229 //
tat kasmād bhagavān smitaṃ saṃdarśayati sāṃprataṃ /
yasyārthe bhavatāpy evaṃ smitaṃ saṃdarśitaṃ tathā // Rm_1.230 //
taṃ dṛṣṭvā vismitāḥ sarve śrotum ichanti sajjanāḥ /
tad atra bhagavāñ chāstā hy esāṃ dharmābhikāṃkṣiṇāṃ // Rm_1.231 //
sarveṣāṃ tat samādiśya saṃdehaṃ chettum arhati /
ity ānaṃdoditaṃ śrutvā bhagavāṃś ca tam abravīt // Rm_1.232 //
evam etat tathānaṃda yathā tvaṃ bhāṣase kila /
nākāraṇe jinaṃ sarvaṃ smitaṃ saṃdarśitaṃ kvacit // Rm_1.233 //
tad arthaṃ śṛṇu vakṣye 'haṃ yad arthaṃ saṃsmitaṃ mama /
paśyānanda gṛhastho 'yaṃ dārako yaḥ kuśīditaḥ // Rm_1.234 //
mama saṃdarśanād evaṃ viryyotsāhaṃ samāpnuvan /
itthaṃ ratnāni saṃsādhya buddhimāṃś ca samṛddhitaḥ // Rm_1.235 //
evaṃ śrāddhaḥ prasannātmā śāsane me 'numoditaḥ /
satkṛtya śaraṇaṃ kṛtvā bhajati māṃ sasāṃghikaṃ // Rm_1.236 //
yad ayaṃ sārthabhṛn nando mama dharmābhisaṃrataḥ /
(Rm 19)
asya puṇyavipākena bodhicittaṃ samāpnuyāt // Rm_1.237 //
tataḥ cikṣāḥ samāsādya pūryya pāramitā daśa /
kramān māragaṇāñ jitvā saṃbodhiṃ samavāpnuyāt // Rm_1.238 //
tato 'rhann abhivandyo 'tibalavīryyaparākramaḥ /
iti nāmnā prasiddho 'yaṃ saṃbuddhaḥ sugato jinaḥ // Rm_1.239 //
sarvadharmādhipaḥ śāstā sarvavidyāguṇākaraḥ /
sarvajñas trijagadbharttā tathāgato bhaviṣyati // Rm_1.240 //
tasmād evaṃ sadānaṃda karttavyaṃ buddhadarśanaṃ /
buddhadarśanapuṇyena dharmotsāhaṃ samāpuṇyāt // Rm_1.241 //
tato vīryyasamārūḍhaḥ saddharmaṃ sādhayen mudā /
tato dharmabalair mārāñ jitvā saṃbodhim āpnuyāt // Rm_1.242 //
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvānaṃdaḥ sasāṃghikaḥ /
anumodya guruṃ natvā tatheti prābhyanaṃdata // Rm_1.243 //
evaṃ me guruṇādiṣṭaṃ dharmotsāhapravṛddhaye /
tathā tava mayā khyātaṃ satyam etat pradhāryyatāṃ // Rm_1.244 //
evaṃ rājaṃs tvayāpy evaṃ kṛtvānumodanāṃ tathā /
dharmaprotsāhanāṃ kṛtvā karttavyaṃ buddhadarśanaṃ // Rm_1.245 //
saddharmacaraṇotsāhe cāraṇīyāḥ prajāḥ sadā /
ity etad guruṇādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūmipaḥ // Rm_1.246 //
satyam evaṃ pratiśrutya prābhyanandat sapārṣadaḥ // Rm_1.247 //
tat kauśīdyāvadānaṃ munivarakathitaṃ śraddhayā yaḥ śṛṇoti /
śrutvā yaḥ śrāvayed yaḥ pratidinam aniśaṃ buddhasevānuraktaḥ /
hitvā kleśān praduṣṭān sakalakalivalān mārapakṣāṃś ca jitvā /
pāraṃ gatvā guṇābdher vrajati sa subhagaṃ śrīghanasya caritraṃ /
++ iti ratnamālāyāṃ kauśīdyavīryyotsāhanāvadānaṃ ++
(Rm 20)
II Snātāvadāna
athāśoko nṛpendro 'sau saddharmacaraṇotsavaḥ /
upaguptaṃ guruṃ natvā kṛtāñjalipuṭo 'vadat // Rm_2.1 //
bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ /
yathā te guruṇā khyātaṃ tathā me khyātum arhasi // Rm_2.2 //
iti tena nṛpeśena prārthyamāno jināṃśajaḥ /
upaguptaḥ samāmaṃtrya taṃ kṣitīśaṃ samabravīt // Rm_2.3 //
sādhu suṣṭhu mahāraja śṛṇu dharmaṃ samāhitaḥ /
yathā me guruṇādiṣṭaṃ tathātra te pracakṣyate // Rm_2.4 //
puraikasamaye yo 'bhūc chākyasiṃho dayākaraḥ /
dharmarājo jagacchāstā sarvajñaḥ sugato jinaḥ // Rm_2.5 //
sarvavidyākalāvijñaḥ ṣaḍabhijño munīśvaraḥ /
samantabhadrakṛn nātho vināyakas tathāgataḥ // Rm_2.6 //
sa śrāvastyāṃ mahodyāne jetārāme manohare /
anāthapiṇḍadasyaiva vihāre maṇimaṇḍite // Rm_2.7 //
śrāvakair bhikṣubhiḥ sārddhaṃ bodhisatvair upāsakaiḥ /
devāsuramahārājair manujendraṃ sapārṣadaiḥ // Rm_2.8 //
sarvalokādhipaiś cāpi traidhātukanivāsitaiḥ /
caturvarṇaiś ca pauraiś ca tathānyaiś ca śubhārthibhiḥ // Rm_2.9 //
satkṛto mānitaś cābhivanditaḥ saṃstuto 'rcitaḥ /
gurukṛtaḥ puraskṛtya parivṛto 'valokitaḥ // Rm_2.10 //
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dharmaṃ loke prakāśayan /
sarvasatvahitārthena vijahāra samāhitaḥ // Rm_2.11 //
tasmiṃś ca samaye tatra śrāvastyāṃ ye vaṇigjanāḥ /
te paṃcaśatamātrāṇi ratnākaraṃ samāgatāḥ // Rm_2.12 //
tataḥ pratyāgatāḥ sarve kāntāraṃ samupāviśan /
tatra te bhramitā mārgāt paribhraṣṭā vicerire // Rm_2.13 //
vimārgeṇa carantas te vālukāsthalam upāviśan /
tatra praptāś ca te sarve madhyāhne dyotitātape // Rm_2.14 //
bhānos tīkṣṇakarais taptā gharmatāpābhikheditāḥ /
(Rm 21)
kṣīṇapathyādanāś cāpi kṣuttṛṣṇā paripīḍitāḥ // Rm_2.15 //
tīvraduḥkhābhisaṃtaptāḥ paryāvarttanta tatra ca /
sthalaprāptā yathā mīnā mṛtyubhayavikaṃpitāḥ // Rm_2.16 //
tadā sarve 'pi te sārthāḥ śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ /
svasvakuleśasvasveṣṭadevatāḥ saṃyayācire // Rm_2.17 //
kecit svayaṃbhuvaṃ smṛtvā kecin nārāyaṇaṃ tathā /
kecic chivaṃ mahāraudraṃ kecit sūryyagrahādhipaṃ // Rm_2.18 //
kecic caṃdraṃ ca tāreśaṃ kecid iṃdraṃ surādhipaṃ /
kecid agniṃ yamaṃ caiva naiṛtyaṃ ca tathāpare // Rm_2.19 //
vāruṇaṃ ca tathā vāyukuveraṃ ca maheśvaraiḥ /
bhairavaṃ mātṛkāś caivaṃ kecit skandhaṃ vināyakaṃ // Rm_2.20 //
mahākālaṃ tathā caivaṃ kecid ṛṣīn yatīśvarān /
kecid daityādhipān vīrān kecin nāgādhipāṃs tathā // Rm_2.21 //
kecic cāturmahārājān kecid yakṣādhipān tathā /
evam anyāṃs tridhātusthāṃs sarvān smṛtvā yayācire // Rm_2.22 //
tair evaṃ yācyamānānāṃ devatānaṃ na kaś cana /
eko 'py āsīt tadā trātā vāṇijāṃ duḥkhabhāgināṃ // Rm_2.23 //
tatas te vaṇijaḥ sarve mṛtyubhayavikaṃpitāḥ /
nirāśayā viṣīdantas tasthur niśceṣṭamānasāḥ // Rm_2.24 //
tatra yaḥ sugatopāsī dṛṣṭasatyaḥ sa dhīravān /
tān sārthān vipannāśāṃ dṛṣṭvāmaṃtryaivam abravīt // Rm_2.25 //
bhavanto mā viṣīdadhvaṃ kiṃ viṣādena setsyate /
tasmāt tyaktvā viṣādatvaṃ dhīryyam ālambya tiṣṭhata // Rm_2.26 //
dhairyyeṇa tārayed duḥkhaṃ mahākṛcchraṃ vipatsv api /
tasmād dhairyyaṃ samādhāya smaradhvaṃ ca jinaṃ drutaṃ // Rm_2.27 //
jina eva jagannāthas trātā sarvānukaṃpakaḥ /
tad asmadvacanaṃ śrutvā saṃbuddhaṃ smaratādarāt // Rm_2.28 //
(Rm 22)
tatrāpy evaṃ bhaye 'smākaṃ trātā ko 'nyo bhaviṣyati /
buddha eva jagadbaṃdhus tad vrajadhvaṃ jinaṃ drutaṃ // Rm_2.29 //
sarvathā no jinendro 'sau sarvasatvānukanipakaḥ /
ḍṛṣṭvāsmān karuṇādṛṣṭyā saṃrakṣet sahasā khalu // Rm_2.30 //
iti tenoditaṃ śrutva sarve te vaṇijas tathā /
saṃbuddhaṃ śaraṇaṃ kṛtvā smṛtvābhayaṃ yayācire // Rm_2.31 //
namas te bhagavan nātha sarvajño 'si jagatprabhuḥ /
bhavataiva jagat sarvaṃ pālitaṃ putravat sadā // Rm_2.32 //
adyāgreṇa vayaṃ sarve yāvajjīvaṃ sadāpi hi /
bhavatāṃ śaraṇaṃ yāmas tad rakṣāsmāñ jagadguro // Rm_2.33 //
bhavān eva jagaddharmaṃ saṃsāre pālitaṃ sadā /
bhagavan sarvavin nātha trātum arhasi sarvathā // Rm_2.34 //
paṃcaśatasarvāṇi vāṇijāś ca samāgatāḥ /
vimārgeṇa carantas te madhyāhne dyotitātape // Rm_2.35 //
tatra prāptāś ca te sarve vālukāsthale saṃsthitāḥ /
bhāno tīkṣṇakare taptā kṣuttṛṣārttā paripīḍitāḥ // Rm_2.36 //
tīvrātivedanākrāntā mṛtyubhayaṃ samāgatāḥ /
namo buddhāya dharmāya saṃghāyeti namo namaḥ // Rm_2.37 //
dṛṣṭvāsmān karuṇā sarvān paṃcaśatāni vāṇijān /
bhavān eva jagatsvāmiṃ tathā buddhānubhāvatāṃ // Rm_2.38 //
tadā sa bhagavān tebhya māhendravṛṣṭim ācaran /
śītalā vāyavo yāti tena śītatvam āgatāḥ // Rm_2.39 //
tad dṛṣṭvā sārthapatinā sarvān sārthān samabravīt /
bhavantaḥ śrūyatāṃ sarve yan mayā procyate hitaṃ // Rm_2.40 //
tad bhavadbhiḥ samādhṛtvā karttavyaṃ kṛtavedibhiḥ /
yad vayaṃ mṛtyusaṃprāptā paralokād ivāgatāḥ // Rm_2.41 //
tad jñeyaṃ jinendrasya kṛpādṛṣṭiprasādataḥ /
tasmāt sarve vayaṃ tasya buddhasya śaraṇaṃ gatāḥ // Rm_2.42 //
saddharmmaṃ samupāśritya caremahi sadāpi hi /
anityaṃ khalu saṃsāram anityaṃ jīvitaṃ sukhaṃ // Rm_2.43 //
kṣaṇadhvaṃsi śarīraṃ ca bhave nityaṃ na kiṃ cana /
dharma eva mahāsāraṃ yenaivaṃ rakṣyate jagat // Rm_2.44 //
tasmād dharmaṃ samādhartuṃ gantavyaṃ śaraṇaṃ muneḥ /
iti tenoditaṃ śrutvā sarve te vaṇijo mudā // Rm_2.45 //
tathety abhyanumodantas tato gaṃtum upākramat /
atha sārthapatiś caivaṃ kṛtvā taṃ saha saṃmataṃ // Rm_2.46 //
(Rm 23)
vihāre sugataṃ draṣṭuṃ dharmaṃ cāptum agān mudā /
tatropetya praviṣṭo 'sau sarvasārthagaṇānvitaḥ // Rm_2.47 //
dṛṣṭvā taṃ sugataṃ natvā viṣasāda puro muneḥ /
athāsau bhagavāṃs teṣāṃ dṛṣṭvāśayaviśuddhatāṃ /
āryyasatyāryyamārgāṅgaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm_2.48 //
tadā sarve 'pi te satvāḥ śrutvā taṃ dharmam ādarāt /
satkāyadṛṣṭinirmuktā bodhicittaṃ pralebhire // Rm_2.49 //
tatra kecin mahāśrāddhā dharmānusāriṇo 'bhavan /
śrotāpannās tathā kecit sakṛdāgāmino pare // Rm_2.50 //
tathānāgāminaḥ kecit kecid bhavaparāṅmukhāḥ /
saṃsārakleśasaṃghāṃś ca hitvā suvimalāśayāḥ // Rm_2.51 //
sākṣāt saddharmmam āsādya babhūvur dharmacāriṇaḥ /
kecic chrāvakabodhau ca pratyekāyāṃ tathāpare // Rm_2.52 //
kecid anuttarāyāṃ ca saṃbodhau praṇidhiṃ dadhuḥ /
evaṃ tāḥ parṣadaḥ sarvāḥ saṃbuddhaśaraṇe sthitāḥ // Rm_2.53 //
saddharmmācaraṇe raktāḥ saṃghabhaktā babhūvire /
atha te bhikṣavo dṛṣṭvā tān sarvān bodhicāriṇaḥ // Rm_2.54 //
saṃbuddhaṃ prayatā natvā paprachur vismayānvitāḥ /
āścaryyaṃ bhagavan yāvad yad ime vaṇijas tathā // Rm_2.55 //
kāṃtārapatitāḥ sarve bhavatā paripālitāḥ /
bhavaccintitamātre 'pi māhendravṛṣṭim ācaran // Rm_2.56 //
śītalā vāyavo vātās tat kathaṃ vaktum arhasi /
iti tair bhikṣubhiḥ pṛṣṭo bhagavāṃs tān abhāṣata // Rm_2.57 //
śṛṇudhvaṃ bhikṣavaḥ karmma yan mayā kṛta kṛtaṃ kathyate /
yan mayā prakṛtaṃ karma ko 'nyo bhuṃjyād dhi tatphalaṃ // Rm_2.58 //
yena yat prakṛtaṃ karma sa evādyād dhi tat phalaṃ /
abhuktaṃ kṣīyate karma naiva kvāpi kathaṃ cana // Rm_2.59 //
(Rm 24)
agnibhir dahyate naiva vāyubhir nāpi śuṣyate /
udakaiḥ klidyate nāpi bhūmiṣu // Rm_2.60 //
api tu pacyate skandhaṣaḍdhātvāyataneṣu hi /
anyathā cāpi karmāṇi na dadanti phalāni ca // Rm_2.61 //
yathaiva yat kṛtaṃ karma tathaiva tat phalaṃ mataṃ /
śubhakarma śubhaṃ dadyāt pāpakarmāśubhaṃ khalu // Rm_2.62 //
miśritam ubhayaṃ dadyād iti matvā śubhe caret /
na praṇaśyaṃti karmāṇi kalpakoṭiśatair api // Rm_2.63 //
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehināṃ /
yan mayā prakṛtaṃ pūrvaṃ tat phalaṃ prāpyate 'dhunā // Rm_2.64 //
kathyate tat purāvṛttaṃ sādhu śṛṇuta sādaraṃ /
puraikasamaye buddhaś caṃdano nāma dharmarāṭ // Rm_2.65 //
sarvajño 'rhañ jagannāthaḥ śāstā lokādhipeśvaraḥ /
vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavij jinaḥ // Rm_2.66 //
tathāgato mahābhijñaḥ saṃbuddho 'bhūd vināyakaḥ /
tadaikasamaye tatra caṃdanaḥ sa munīśvaraḥ // Rm_2.67 //
bhikṣubhiḥ saha saddharmmaṃ prakāśayan samaṃtataḥ /
hitāya sarvasatvānāṃ jānapadeṣu saṃcaran // Rm_2.68 //
anyatamāṃ purīṃ ramyāṃ rājadhānīm upāśrayat /
tatra satvahitārthena bodhicaryāṃ prakāśayan // Rm_2.69 //
śrāvakair bhikṣubhiḥ sārddhaṃ vijahāra jināśrame /
atha tadādhipo rājā śrutvā taṃ buddham āgataṃ // Rm_2.70 //
sa maṃtrijanapauraiś ca saha pratyudyayau mudā /
tatrāsau sahasopetya dṛṣṭvā taṃ sugataṃ muniṃ // Rm_2.71 //
kṛtāṃjalipuṭo natvā tasthāv ekāṃtike mudā /
athāsau bhagavān dṛṣṭvā taṃ nṛpaṃ samupasthitaṃ // Rm_2.72 //
ādimadhyāntakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ /
śṛṇu rājan bhave sāraṃ dharmaṃ nityam ataṃdritaṃ // Rm_2.73 //
dharmeṇa jāyate loko dharmeṇa svargam āruhet /
tasmād dharmaṃ puraskṛtya saṃpālayan prajā sadā // Rm_2.74 //
prajārakṣāvrataṃ dharmaṃ mūlaṃ rājñāṃ vidur budhāḥ /
prajārakṣāvrataṃ tyaktvā kim anyair bahubhir vrataiḥ // Rm_2.75 //
(Rm 25)
tena rājan tvayā dharme pālanīyāḥ prajāḥ śubhe /
tad daśākuśalebhyaś ca vinivārya tvayā sadā // Rm_2.76 //
yojanīyāḥ prajā dharme tatpuṇyais tvaṃ pramokṣyase /
ādau dāne prajān yojyāḥ saṃbodhipadakāraṇe // Rm_2.77 //
tatpuṇyaiḥ pracariṣyanti prajāḥ saṃvarddhitāḥ śubhe /
śubhakarmarate loke tatpuṇyaiḥ varddhyate nṛpaḥ // Rm_2.78 //
tasmād dānaṃ svayaṃ datvā prajā śīle niyojaya /
śīlena śuddhyate kāyaḥ śuddhakāyo bhavet sudhīḥ // Rm_2.79 //
subuddhiḥ kṣamayā sarvāc chatrūṃ jitvā virājate /
tato vīryyabalaiḥ sarvān satvān saukhye niyojayet // Rm_2.80 //
tataḥ kleśān vinirjitya dhyātvā bodhiṃ prasādhayet /
bodhipraṇidhicittena kṛtī prajñāṃ prasādhayet // Rm_2.81 //
tataḥ prājña upāyaiś ca jagad bodhau niyojayet /
tato mārān vinirjitya saṃbodhijñānam āpnuyāt // Rm_2.82 //
tatra prāpya rasābhijñā daśabhūmīśvaro bhavet /
tataḥ kṛtvā vaśe sarvāṃs traidhātukanivāśinaḥ // Rm_2.83 //
saṃsthāpya saugate dharme svayaṃ nirvṛtim ācaret // Rm_2.84 //
evaṃ jñātvā mahārāja nirvāṇagatisādhanaṃ /
yadi te nirvṛtau vāṃchā tadaitāsu samācara // Rm_2.85 //
tatas te maṃgalaṃ nityaṃ saṃvṛttisukham āpnuyāḥ /
kramāt pāramitāḥ pūryya nirvṛtiṃ samavāpnuyāḥ // Rm_2.86 //
nirvāṇaṃ paramaṃ jñānaṃ nirvāṇaṃ paramaṃ sukhaṃ /
nirvāṇaṃ paramaṃ puṇyaṃ nirvāṇaṃ paramāṃ gatiṃ // Rm_2.87 //
evaṃ hi sukṛtaṃ sarvaṃ jñātvā nirvāṇakāraṇaṃ /
tathā dharme svayaṃ sthitvā preraṇīyāḥ prajā api // Rm_2.88 //
evaṃ sa caṃdano buddho bodhayitvā ca taṃ nṛpaṃ /
bodhimārge pratisthāpya virarāma kṣaṇaṃ tataḥ // Rm_2.89 //
atha sa nṛpatī rājā śrutvā tad dharmam ādarāt /
pramoditaḥ samutthāya uttarāsaṃgam udvahan // Rm_2.90 //
jānubhyāṃ bhuvi saṃsthitvā kṛtāṃjalipuṭo nataḥ /
(Rm 26)
suprasannamukhaḥ pādau natvā taṃ prārthayan muniṃ // Rm_2.91 //
namas te bhagavan nātha bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje /
saddharmam ādiśann atra vijayasva gaṇaiḥ saha // Rm_2.92 //
iti tena nṛpendreṇa prārthite sa munīśvaraḥ /
tatheti pratisaṃśrutya traimāsyam adhyavāsayat // Rm_2.93 //
tataḥ sāntaḥpurā rājā taṃ munīndraṃ sasāṃghikaṃ /
sadā satkārapūjāṅgair bhojyaiḥ prārāgayan mudā // Rm_2.94 //
tasmiṃś ca samaye tatra lokānācarakopitāḥ /
varṣādhidevatā meghāvṛṣṭiṃ na mumucur bhuvi // Rm_2.95 //
tatas tasyām anāvṛṣṭyāṃ taḍāgādi jalāśrayāḥ /
dine dine prahīnāṃbhaḥ paṃkaśeṣaviśoṣitāḥ // Rm_2.96 //
niḥpuṣpā niṣphalā vṛkṣāḥ śākhāpattraviśīrṇṇitāḥ // Rm_2.97 //
sthāṇukalpā nirābhogyāḥ pakṣisaṃpātavarjitāḥ /
mahīśasyavipannāś ca bījāṃkulaviśoṣitāḥ // Rm_2.98 //
nistṛṇā prakhalībhūtā marukalpābhavat tadā /
annapānaviyogena mṛtā anekajantavaḥ // Rm_2.99 //
kṣutpipāsahatāḥ kecin nyaṣīdanta mṛtā iva /
kecid gehe viṣaṇṇāsyā mṛtyuśaṃkāviṣāditāḥ // Rm_2.100 //
parasparaṃ mukhaṃ dṛṣṭvā niḥśvasanto niṣedire /
kecin meghaṃ ca khe dṛṣṭvā prāyācanta divāniśaṃ // Rm_2.101 //
hā hatāsma iti proktvā kecit tasthur nirāśitāḥ /
evaṃ nānāprakāreṇa vilapanto vikheditāḥ // Rm_2.102 //
sarve 'pi paurikās tatra cikhedur mṛtyuśaṃkitāḥ /
tad dṛṣṭvā nṛpatiś cāpi mṛtyutrastānukaṃpitaḥ // Rm_2.103 //
maṃtriṇaḥ sacivān sarvān samāmaṃtryābravīd iti /
hā kaṣṭaṃ katham atraivaṃ durbhikṣaṃ varttate 'dhunā /
kiṃ karomi na manye 'haṃ vadadhvaṃ tat pratikriyāṃ // Rm_2.104 //
yena tadā mahāpāpadurbhikṣaṃ śāmyate drutaṃ /
tadupāyaṃ prakuryāma tat kurudhvaṃ yathāvidhiṃ // Rm_2.105 //
(Rm 27)
iti śrutvā nṛpājñāṃ te samaṃtrijanapaurikāḥ /
devatā vidhinārādhya tac chāntiṃ saṃyayācire // Rm_2.106 //
bho devatāḥ prasīdadhvaṃ namo vaḥ praṇatā vayaṃ /
aparādhaṃ yad asmāsu kṣantavyaṃ sarvathāpi tat // Rm_2.107 //
imaṃ durbhikṣanirvṛṣṭiṃ prāptaṃ śamayata drutaṃ /
suvṛṣṭiṃ kārayitvātra subhikṣaṃ kuruta dhruvaṃ // Rm_2.108 //
evaṃ kecid vidhātāraṃ kecid viṣṇuṃ janārdanaṃ /
kecic chivaṃ maheśānaṃ iṃdraṃ kecit surādhipaṃ // Rm_2.109 //
kecid grahādhipaṃ kecil lokapālān maharddhikān /
kecic ca mātṛkādevīṃ skaṃdavighneśabhairavān // Rm_2.110 //
mahākālagaṇāṃś cāpi kecin nāgāñ jalādhipān /
kecin meghān samālokya natvā vṛṣṭiṃ yayācire // Rm_2.111 //
evaṃ sarve 'pi lokāś ca svasveṣṭakuladevatāḥ /
vidhinārādhya saṃprārthya suvṛṣṭiṃ prayayācire // Rm_2.112 //
evaṃ taiḥ prārthyamānās tāḥ sarvāś ca devatā api /
tatra vṛṣṭiṃ samutsraṣṭuṃ naiva śekur vighātitāḥ // Rm_2.113 //
tataḥ sarve ca te lokā dṛṣṭvā tad vṛṣṭighātitāṃ /
hāhākāravirāvanto vicikhedur nirāśitāḥ // Rm_2.114 //
atha rājā sa tān dṛṣṭvā durbhikṣākṣobhitāśāyān /
tathā ca grahām ālokya visaṇṇāsyo vyacintayat // Rm_2.115 //
aho kaṣṭaṃ mahotpātaṃ mama rājye bhaviṣyati /
katham atra pratīkāraṃ tat praśāntyai kariṣyate // Rm_2.116 //
kiṃ mayā nṛpabhūtena yaśodharmavighātinā /
na śakyaṃte prajā yena rakṣitum ītipīḍite /
dhig māṃ nṛpādhamībhūtaṃ kiṃ pāpaṃ prakṛtaṃ mayā /
yena yasya prajā eva kṣutpipāsahatā mṛtāḥ /
kim eva mama rājye na bhogyaiś cāpi dhanair api /
kiṃ tena jīvitenāpi yaśodharmavināśinā // Rm_2.117 //
yena rājñā na rakṣyante prajāḥ svaviṣayāśritāḥ /
sa kiṃ rājā baliṣṭho 'pi kṛtānta iva manyate // Rm_2.118 //
(Rm 28)
yaś ca rājā svabhogyārthaṃ kevalaṃ daṇḍam āharan /
na vipatsu prajāḥ pāti sa kiṃ rājāpi cauravat // Rm_2.119 //
yeṣām eva hitārthāya yaś ca rājābhiṣicyate /
sa teṣāṃ na hitaṃ kuryyāt sa kiṃ rājā kṛtārthahā // Rm_2.120 //
dhik pravādahataḥ so 'tra yaśodharmasukhārthahā /
svayaṃ naṣṭaḥ parān hatvā narakeṣu vrajed dhruvaṃ // Rm_2.121 //
kiṃ cāham api mānuṣyaḥ samāna iṃdriyair api /
yato me kriyate sarvaiḥ sevo nityaṃ samāhitaiḥ // Rm_2.122 //
yadi na kriyate rakṣā mayāpy eṣāṃ vipatsv api /
katham etadṛśair muktaḥ kadā yāsyāmi sadgatiṃ // Rm_2.123 //
sarvadaitadṛṇair baddhaḥ sarvathā pratibaṃdhitaḥ /
karmabhiḥ preryyamāṇo 'haṃ yāsyāmi narakān dhruvaṃ // Rm_2.124 //
tadāhaṃ kiṃ kariṣyāmi yamadūtair adhiṣṭhite /
dṛṣṭvā tāṃ bhīṣaṇāṃ krūrān patiṣyāmi vimohitaḥ // Rm_2.125 //
tadā tatra na vidyeta kaścit trātā dayānvitaḥ /
dharma eva tadā rakṣet tad dharmaṃ sādhayec chubhaṃ // Rm_2.126 //
dharmāś ca bahudhā proktās teṣāṃ prāhur munīśvarāḥ /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ saugataṃ dharmam uttamaṃ // Rm_2.127 //
yenaiva śubhatāṃ kṛtvā sarvatra bhuvaneṣv api /
sarvasatvāś ca pālyante sarvadeha paratra ca // Rm_2.128 //
tathātrāpi śubhaṃ kartuṃ saṃbuddhaṃ śaraṇaṃ vrajan /
saddharmaṃ samavāptuṃ ca sevitavyaṃ sasāṃghike // Rm_2.129 //
tenātra sahasā kṛtvā puṣkaraṇīmanoramāṃ /
saṃbuddhasugataṃ tatra snāpayitvā sasāṃghikaṃ // Rm_2.130 //
mahatsatkārapūjābhir bhojanaiś ca pratoṣayan /
tatas taṃ sugataṃ natvā tad durbhikṣaṃ praśāṃtaye // Rm_2.131 //
suvṛṣṭicāraṇe loke prārthayiṣyāmi sādaraṃ /
tadā sa bhagavān atra suvṛṣṭiṃ cārayed dhruvaṃ // Rm_2.132 //
sarvatra śubhatāṃ kṛtvā subhikṣaṃ kārayet sadā /
tato 'tra sarvadāpy evaṃ durbhikṣaṃ na kadā cana // Rm_2.133 //
subhikṣaṃ sarvato bhadraṃ bhaven nūnaṃ samaṃtataḥ /
(Rm 29)
iti dhyātvā viniścitya manasā sa narādhipaḥ // Rm_2.134 //
sahasā sacivān sarvān samāmaṃtryābravīt tathā /
śṛṇudhvaṃ maṃtriṇo yan me manasā saṃviciṃtitaṃ // Rm_2.135 //
tad anumodya yuṣmābhiḥ prakarttavyaṃ samāhitaiḥ /
yad adya jāyate 'vṛṣṭiṃ durbhikṣaṃ copavarttate // Rm_2.136 //
tad asmatpāpato nūnaṃ tat pāpaparihāṇaye /
saṃbuddhaśaraṇaṃ kṛtvā saddharmasamavāptaye // Rm_2.137 //
sasaṃghaṃ sevituṃ nityam iche tad anumodyatāṃ /
sa eva bhagavān nāthaḥ kṛtvātra śubhatāṃ sadā // Rm_2.138 //
suvṛṣṭiṃ cārayitvā ca subhikṣaṃ kārayed dhruvaṃ /
tato 'smākaṃ tadāpy atra maṃgalaṃ syāt samaṃtataḥ // Rm_2.139 //
sadā saddharmam ādhāya saukhyaṃ bhuktvā bhajemahi /
dharmeṇa śubhatā nityaṃ dharmeṇa jīyate vipat // Rm_2.140 //
dharmeṇa pālyate sarvaṃ dharmeṇa sadgatiṃ vrajet /
dharmaṃ tu saugataṃ bhadraṃ sarve prāhur munīśvarāḥ // Rm_2.141 //
saddharmaṃ samavāptuṃ taṃ saṃbuddhaṃ bhajatādarāt /
buddha eva jagadbaṃdhuḥ sarvasatvahitaṃkaraḥ // Rm_2.142 //
buddha eva jaganmitraṃ sarvasatvasukhapradaḥ /
buddha eva jagattrātā sarvasatvānukaṃpakaḥ // Rm_2.143 //
buddha eva jagadbhartā dharmārthasukhasaṃpradaḥ /
buddha eva jagacchāstā sarvasattvānubodhakaḥ /
buddha eva jagannātho bodhisaṃbhārapūrakaḥ /
buddha eva jagatsvāmī saṃbodhimārgadeśakaḥ /
buddha eva mahāvīraḥ sarvamāraprabhaṃjakaḥ // Rm_2.144 //
buddha eva mahāsatvaḥ ṣaḍabhijño jagatprabhuḥ /
buddha eva trilokeṣu dharmarūjā munīśvaraḥ /
yenaiva trijagallokaṃ pālitaṃ putravat sadā // Rm_2.145 //
sa eva bhagavān buddhaḥ sevanīyaḥ śubhārthibhiḥ /
yenaivaṃ triṣu lokeṣu sarvalokādhipeśvaraḥ // Rm_2.146 //
rājate jayate tena siddho 'yaṃ dharmmarāj jinaḥ /
yathā ca triṣu lokeṣu bodhicaryāḥ prakāśayan /
(Rm 30)
karoti bhadratāṃ nityaṃ tathātrāpi kariṣyati // Rm_2.147 //
saṃsthāpayati saddharme yathā traidhātuvāsinaḥ /
satvān prabodhayann asmān niveśayet tathā khalu // Rm_2.148 //
tataḥ sarve vayaṃ dhṛtvā saddharmaṃ śubhadaṃ śivaṃ /
yaśopuṇyasukhaṃ bhuktvā yāsyāmo 'nte sukhāvatīṃ // Rm_2.149 //
iti matvā tathāsmābhiś candano 'yaṃ jineśvaraḥ /
mahatsatkārapūjābhiḥ sevitavyo mudā sadā // Rm_2.150 //
iti saṃbhāṣya taiḥ sarvais tathety abhyanumoditaiḥ /
maṃtribhiḥ saha rājā sa prayayau taj jināśramaṃ // Rm_2.151 //
tatra prāptaḥ praviṣṭaś ca dṛṣṭvā taṃ caṃdanaṃ muniṃ /
kṛtāṃjalipuṭo natvā cakāra prārthanām iti // Rm_2.152 //
namas te bhagavac chāstaḥ vayaṃ te śaraṇaṃ gatāḥ /
tat prasanno bhavāsmākaṃ kṣantavyā cāparādhatā // Rm_2.153 //
yad avṛṣṭiḥ pravṛttātra tad asmatpāpataḥ khalu /
tatpāpaparihāṇāya saddharmaṃ deṣṭum arhasi // Rm_2.154 //
tad bhavantaṃ vayaṃ sarve snāpayitvā sasāṃghikān /
yathāśakty upacāraiś ca samichāmo 'rcituṃ pure // Rm_2.155 //
tat prasīda munīndro 'si yathāsmākaṃ hitaṃ bhavet /
tathāsmatpuram āgatvā śubhaṃ kartuṃ samarhasi // Rm_2.156 //
iti tenārthitaṃ rājñā śrutvā sa caṃdano muniḥ /
tūṣṇībhūtvā tathety evaṃ adhyuvāsa sa sāṃghikaḥ // Rm_2.157 //
tataḥ sa nṛpatir jñātvā tad adhivāsitaṃ muneḥ /
pādau natvā punar dṛṣṭvā sahasā svaṃ puraṃ yayau // Rm_2.158 //
tataḥ pure ca mārgeṣu śodhayitvā samaṃtataḥ /
sugaṃdhijalasaṃsiktam akārayan mahītalaṃ // Rm_2.159 //
tataḥ puṣpāvakīrṇṇaṃ ca kārayitvā samaṃtataḥ /
dhvajacchatravitānaiś ca tatpuraṃ paryyabhūṣayat // Rm_2.160 //
tatas tan nagare madhye kārayitvā saro varaṃ /
tad gaṃdhodakasaṃpūrṇam akārayat praśobhitaṃ // Rm_2.161 //
tatra puṣpābhiḥ saṃyuktaṃ kṛtvā tīre samaṃtataḥ /
chatradhvajapatākāni vitatya paryyamaṇḍayat // Rm_2.162 //
(Rm 31)
āsanāni ca prajñapya sasaṃghasya kramān muneḥ /
svarṇakuṃbhāṃś ca saṃsthāpya śucigaṃdhāmbupūritān // Rm_2.163 //
tato pūjopacārāṃ bhojyopakaraṇāni ca /
sādhayitvopasaṃsthāpya saṃgītisahitāni ca // Rm_2.164 //
tato rājā sa sāmātyaiḥ paurikaiś ca samanvitaḥ /
taṃ buddhaṃ puram ānetuṃ jināśramam agān mudā // Rm_2.165 //
tatra sa sahasā prāpto dṛṣṭvā taṃ candanaṃ muniṃ /
kṛtāṃjalipuṭo natvā gamanaṃ prārthayad iti // Rm_2.166 //
sarvajña bhagavaṃ gantuṃ samayo varttate 'dhunā /
sarvaṃ ca sādhitaṃ siddhaṃ tadāśv āgantum arhasi // Rm_2.167 //
evaṃ tenārthite rājñā sa saṃbuddhaḥ sasāṃghikaḥ /
pātracīvaram ādāya prāgāt tatpurasaṃmukhaḥ // Rm_2.168 //
yadāsau bhagavān buddhāḥ prātihāryyaṃ pradarśayan /
lokān bhāsāvasaṃbhāsya prācaran prāptagopuraṃ // Rm_2.169 //
tadākampad rasā sābdhir vavau vāyuḥ sumaṃgalaṃ /
kṣutpipāsā hatā ye ca te sarve paritṛptitāḥ // Rm_2.170 //
ye ca hīnendriyāḥ satvās te ca pūrṇendriyā babhuḥ /
nirdhanā dhanināś cāsan rogino nirujo 'bhavan // Rm_2.171 //
baṃdhanasthā vimuktāś ca duḥkhitāḥ sukhino 'bhavan /
unmattāḥ susmṛtiṃ prāptā nagnā āsan suvastrikāḥ // Rm_2.172 //
gurviṇyā yāś ca tāḥ sarvāḥ pramadāḥ sukhasūtikāḥ /
ciravairānusaṃbaddhā maitrībhūtāḥ samācaran // Rm_2.173 //
ye ca pāparatāḥ satvā daśākuśalacārikāḥ /
te sarve parisaṃtṛptāḥ puṇyakāmāḥ pracerire // Rm_2.174 //
evam anye ca ye tatra pāpakā upasargikāḥ /
te sarve vilayaṃ yātāḥ te sarve saṃśubhāṅkitāḥ // Rm_2.175 //
evaṃ sarvaprakāreṇa hatvā sarvam amaṅgalaṃ /
kṛtvā bhadraṃ ca sarvatra sasaṃghaḥ sa pure 'viśat // Rm_2.176 //
kramāt pradakṣiṇenaivaṃ pracaritvā mahotsavaiḥ // Rm_2.177 //
(Rm 32)
vaṃdyamānas tu taiḥ sarvaiḥ sadevāsuramānavaiḥ // Rm_2.178 //
taṃ nṛpaṃ purataḥ kṛtvā rājamārgam upāsaran /
tat sarovarasaṃprāpto dṛṣṭvā tīre samāśrayat // Rm_2.179 //
tataḥ sa bhagavān buddho yathā prajñapta āsane /
ekacīvarakas tasthau snātuṃ tatra sarovare // Rm_2.180 //
tato nṛpādayaḥ sarve lokās taṃ caṃdanaṃ muniṃ /
sasaṃghaṃ snāpayām āsuḥ svarṇakumbhāmbubhiḥ kramāt // Rm_2.181 //
kṛtvā snānaṃ tato 'nyatra yathāprajñapta āsane /
sasaṃgho bhagavān tasthau svaprabhāvaṃ pradarśayan // Rm_2.182 //
atha rājā sa taṃ buddhaṃ samāsīnaṃ sasāṃghikaṃ /
cīvaraprāvṛtaṃ kṛtvā pūjāṅgaiḥ samapūjayat // Rm_2.183 //
tataś ca bhojanaiḥ śuddhaiḥ praṇītair vyañjanair api /
paṃcāmṛtaiś ca pānaiś ca sutṛptiṃ samatoṣayat // Rm_2.184 //
tataś ca bhojanāṃte saṃśodhayitvā mukhādikaṃ /
nīcāsane samāsīnaḥ kṛtāṃjalipuṭo nṛpaḥ // Rm_2.185 //
suprasannamukhāmbhojaḥ sa maṃtrījanapaurikaiḥ /
natvā kṣamāpayitvā taṃ sasaṃghaṃ prārthayat tathā // Rm_2.186 //
sarvajña bhagavan nātha kṣamasva no 'parādhatāṃ /
prasīda sarvathā rakṣa dṛṣṭvāsmān pāpacāriṇaḥ // Rm_2.187 //
tad durbhikṣavināśāya suvṛṣṭiṃ cāraya drutaṃ /
sarvasatvahitārthāya saddharmaṃ ca samādiśa // Rm_2.188 //
ity evaṃ prārthite tena rājñā lokahitārthinā /
saṃbuddho bhagavāṃś caivaṃ svāśīrvacanam abravīt // Rm_2.189 //
ārogyam astu te rājan sarvatrāpi ca maṃgalaṃ /
subhikṣaṃ sarvadāpy atra nirvighnaṃ bodhim āpnuhi // Rm_2.190 //
iti svāśīrvaco datvā saṃbuddhaḥ sa sasāṃghikaḥ /
tataś ca svāśramaṃ prāgāt sa nṛpajanam anvitaḥ // Rm_2.191 //
evam asya munīndrasya traimāsyaṃ ca niraṃtaraṃ /
tenākāri nṛpendreṇa sevā satkārapūjanaiḥ // Rm_2.192 //
tataḥ śakro mahendro 'sau dṛṣṭvā tat sugatārcitāṃ /
tad durbhikṣapraśāṃtyarthaṃ suvṛṣṭiṃ samacārayat // Rm_2.193 //
(Rm 33)
tato jalāśrayāny ambupūritāni samaṃtataḥ /
padmotpalādipuṣpaiś ca channāni rurucus tadā // Rm_2.194 //
tṛṇair navāṅkurodbhūtaṃ sādvalaiś ca prarūḍhitaiḥ /
pratichannā haridvastraiḥ prāvṛtaiva rarāja bhūḥ // Rm_2.195 //
vṛkṣāś cāpi haritpatraiḥ samāchannāḥ praśobhitāḥ /
puṣpaiḥ prasphullitair amyaiḥ phalaiś ca saṃcakāsire // Rm_2.196 //
kramāc caivaṃ prarūḍhāni śasyāni varddhitāni ca /
pariniṣpannasi