Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)bsu022_u.htmNguyên tác: Sanskrit

Kinh Phổ Diệu (Lalitavistara)

Kinh (Sūtra) ghi lại lời dạy của đức Phật, thuộc tạng Kinh trong Tam tạng Phật giáo Sanskrit. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 12 / 12 (50.000 ký tự/trang)
a uktā tṛṣṇāta sarva upajāyati duḥkhaskandhaḥ /
upādānato bhavati sarva bhavapravṛttiḥ bhavapratyayā ca samudeti hi jātirasya // Lal_26.37 //
jātīnidāna jaravyādhidukhāni bhonti upapatti naika vividhā bhavapañjare 'smin /
evameṣa sarva iti pratyayato jagasya na ca ātma pudgalu na saṃkramako 'sti kaści // Lal_26.38 //
yasminna kalpu na vikalpu yonimāhuḥ yadyoniśo bhavati na tatra avidya kāci /
yasminnirodhu bhavatīha avidyatāyāḥ sarve bhavāṅga kṣayakṣīṇa kṣayaṃ niruddhā // Lal_26.39 //
evameṣa pratyayata buddha tathāgatena tena svayaṃbhu svakamātmanu vyākaroti /
na skandha āyatana dhātu vademi buddhaṃ nānyatra hetvavagamādbhavatīha buddhaḥ // Lal_26.40 //
bhūmirna cātra paratīrthika niḥsṛtānāṃ śūnyā pravādi iha īdṛśa dharmayoge /
ye pūrvabuddhacaritā suviśuddhasattvāḥ te śaknuvanti imi dharma vijānanāya // Lal_26.41 //
evaṃ hi dvādaśākāraṃ dharmacakraṃ pravartitam /
kauṇḍinyena ca ājñātaṃ nirvṛttā ratanā trayaḥ // Lal_26.42 //
buddho dharmaśca saṃghaśca ityetadratanatrayam /
parasparāṃ gataḥ śabdo yāvad brahmapurālayam // Lal_26.43 //
vartitaṃ virajaṃ cakraṃ lokanāthena tāyinā /
utpannā ratanā trīṇi loke paramadurlabhā // Lal_26.44 //
kauṇḍinyaṃ prathamaṃ kṛtvā pañcakāścaiva bhikṣavaḥ /
ṣaṣṭīnāṃ devakoṭīnāṃ dharmacakṣurviśodhitam // Lal_26.45 //
anye cāśītikoṭyastu rūpadhātukadevatāḥ /
teṣāṃ viśodhitaṃ cakṣu dharmacakrapravartane // Lal_26.46 //
(Vaidya 306)
caturaśītisahasrāṇi manuṣyāṇāṃ samāgatā /
teṣāṃ viśodhitaṃ cakṣu muktā sarvebhi durgatī // Lal_26.47 //
daśadiśatu ananta buddhasvaro gacchi tasmiṃ kṣaṇe
ruta madhura manojña saṃśrūyante cāntarīkṣe śubha /
eṣa daśabalena śākyarṣiṇā dharmacakrottamaṃ
ṛṣipatanamupetya vārāṇasī vartito nānyathā // Lal_26.48 //
daśa diśita yi keci buddhaśatā sarvi tūṣṇībhutāḥ
teṣa muninaye upasthāyakāḥ sarvi pṛcchī jināṃ /
kimiti daśabalebhi dharmākathā chinna śrutvā rūtaṃ
sādhu bhaṇata śīghra kiṃ kāraṇaṃ tūṣṇībhāvena sthitāḥ // Lal_26.49 //
purvabhavaśatebhi vīryābalai bodhi samudāniyā
bahava śatasahasra paścānmukhā bodhisattvā kṛtāḥ /
tena hitakareṇa uttaptatā prāpta bodhiḥ śivā
cakra triparivarta prāvartitā tena tūṣṇībhutāḥ // Lal_26.50 //
imu vacana śruṇitva teṣāṃ munīsattvakoṭyaḥ śatā
maitrabala janitva saṃprasthitā agrabodhiṃ śivām /
vayamapi anuśikṣi tasyā mune vīryasthāmodgataṃ
kṣipra bhavema loki lokottamā dharmacakṣurdadāḥ // Lal_26.51 //
iti //
atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - ime bhagavan daśadiglokadhātusaṃnipatitā bodhisattvā mahāsattvā bhagavataḥ sakāśāddharmacakrapravartanavikurvaṇasya praveśaṃ śrotukāmāḥ / tatsādhu bhagavān deśayatu tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ kiyadrūpaṃ tathāgatena dharmacakraṃ pravartitam? bhagavānāha - gambhīraṃ maitreya dharmacakraṃ grāhānupalabdhitvāt / durdarśaṃ taccakraṃ dvayavigatatvāt / duranubodhaṃ taccakraṃ manasikārāmanasikāratvāt / durvijñānaṃ taccakraṃ jñānavijñānasamatānubaddhatvāt / anāvilaṃ taccakraṃ anāvaraṇavimokṣapratilabdhatvāt / sūkṣmaṃ taccakraṃ anupamopanyāsavigatatvāt / sāraṃ taccakraṃ vajropamajñānapratilabdhatvāt / abhedyaṃ taccakraṃ pūrvāntasaṃbhavatvāt / aprapañcaṃ taccakraṃ sarvaprapañcopārambhavigatatvāt /
akopyaṃ taccakraṃ atyantaniṣṭhatvāt / sarvatrānugataṃ taccakraṃ ākāśasadṛśatvāt / tatkhalu punarmaitreya dharmacakraṃ sarvadharmaprakṛtisvabhāvaṃ saṃdarśanavibhavacakraṃ anutpādānirodhāsaṃbhavacakraṃ anālayacakraṃ akalpāvikalpadharmanayavistīraṇacakraṃ śūnyatācakraṃ animittacakraṃ apraṇihitacakraṃ anabhisaṃskāracakraṃ vivekacakraṃ virāgacakraṃ virodhacakraṃ tathāgatānubodhacakraṃ dharmadhātvasaṃbhedacakram / bhūtakoṭyavikopanacakraṃ asaṅgānāvaraṇacakraṃ pratītyāvatārobhayāntadṛṣṭisamatikramaṇacakraṃ anantamadhyadharmadhātvavikopanacakraṃ anābhogabuddhakāryapratipraśrabdhacakraṃ apravṛtyabhinirvṛtticakraṃ atyantānupalabdhicakraṃ anāyūhāniryūhacakraṃ (Vaidya 307) anabhilāpyacakraṃ prakṛtiyathāvaccakraṃ ekaviṣayasarvadharmasamatāvatāracakraṃ akṣaṇasattvavinayādhiṣṭhānapratyudāvartyacakraṃ advayasamāropaparamārthanayapraveśacakraṃ dharmadhātusamavasaraṇacakram / apremayaṃ taccakraṃ sarvapramāṇātikrāntam / asaṃkhyeyaṃ taccakraṃ sarvasaṃkhyāpagatam / acintyaṃ taccakraṃ cittapathasamatikrāntam / atulyaṃ taccakraṃ tulāpagatam / anabhilāpyaṃ taccakraṃ sarvarutaghoṣavākpathātītam / apramāṇamanupamamupamāgatamākāśasamasadṛśamanucchedamaśāśvataṃ pratītyāvatārāviruddhaśāntamatyantopaśamaṃ tattvaṃ tathāvitathānanyathānanyathībhāvaṃ sarvasattvarutacaraṇam / nigraho mārāṇāṃ parājayastīrthikānāṃ samatikrāmaṇaṃ saṃsāraviṣayādavatāraṇaṃ buddhaviṣaye parijñātamāryapudgalairanubaddhaṃ pratyekabuddhaiḥ parigṛhītaṃ bodhisattvaiḥ stutaṃ sarvabuddhairasaṃbhinnaṃ sarvatathāgataiḥ / evaṃrūpaṃ bhaitreya tathāgatena dharmacakraṃ pravartitaṃ yasya pravartanāttathāgata ityucyate / samyaksaṃbuddha ityucyate / svayaṃbhūrityucyate / dharmasvāmītyucyate / nāyaka ityucyate / vināyaka ityucyate / pariṇāyaka ityucyate / sārthavāha ityucyate / sarvadharmavaśavartītyucyate / dharmeśvara ityucyate / dharmacakrapravartītyucyate / dharmadānapatirityucyate / yajñasvāmītyucyate / suyaṣṭayajña ityucyate / siddhivrata ityucyate / pūrṇābhiprāya ityucyate / deśika ityucyate / āśvāsaka ityucyate / kṣemaṃkara ityucyate / śūra ityucyate / raṇaṃjaha ityucyate / vijitasaṃgrāma ityucyate / ucchritachatradhvajapatāka ityucyate / ālokakara ityucyate / prabhaṃkara ityucyate / tamonuda ityucyate / ulkādhārītyucyate / mahāvaidyarāja ityucyate / bhūtacikitsaka ityucyate / mahāśalyahartā ityucyate / vitimirajñānadarśana ityucyate / samantadarśītyucyate / samantavilokita ityucyate / samantacakṣurityucyate / samantaprabha ityucyate / samantāloka ityucyate / samantamukha ityucyate / samantaprabhākara ityucyate / samantacandra ityucyate / samantaprāsādika ityucyate / apratiṣṭhānāyūhāniryūha ityucyate / dharaṇīsama ityucyate anunnatāvanatatvāt / śailendrasama ityucyate aprakampyatvāt / sarvalokaśrīrityucyate sarvalokaguṇasamanvāgatatvāt / anavalokitamūrdha ityucyate sarvalokābhyudgatatvāt / samudrakalpa ityucyate gambhīraduravagāhatvāt / dharmaratnākara ityucyate sarvabodhipākṣikadharmaratnapratipūrṇatvāt / vāyusama ityucyate aniketatvāt / asaṅgabuddhirityucyate asaktābaddhāmuktacittatvāt / avaivartikadharma ityucyate sarvadharmanirvedhikajñānatvāt / tejaḥsama ityucyate durāsadasarvamananāprahīṇasarvakleśadāhapratyupasthānatvāt / apsama ityucyate anāvilasaṃkalpanirmalakāyacittavāhitapāpatvāt / ākāśasama ityucyate asaṅgajñānaviṣayānantamadhyedharmadhātugocarajñānābhijñaprāptatvāt / anāvaraṇajñānavimokṣavihārītyucyate nānāvaraṇīyadharmasuprahīṇatvāt / sarvadharmadhātuprasṛtakāya ityucyate gaganasamacakṣuḥpathasamatikrāntatvāt / uttamasattva ityucyate sarvalokaviṣayāsaṃkliṣṭatvāt / asaṅgasattva ityucyate / apramāṇabuddhirityucyate / lokottaradharmadeśika ityucyate / lokācārya ityucyate / lokavaidya ityucyate / lokābhyudgata ityucyate / lokadharmānupalipta ityucyate / lokanātha ityucyate / lokajyeṣṭha ityucyate / lokaśreṣṭha ityucyate / lokeśvara ityucyate / lokamahita ityucyate / lokaparāyaṇa (Vaidya 308) ityucyate / lokapāraṃgata ityucyate / lokapradīpa ityucyate / lokottara ityucyate / lokagururityucyate / lokārthakara ityucyate / lokānuvartaka ityucyate / lokavidityucyate / lokādhipateyaprāpta ityucyate / mahādakṣiṇīya ityucyate / pūjārha ityucyate / mahāpuṇyakṣetra ityucyate / mahāsattva ityucyate / agrasattva ityucyate / varasattva ityucyate / pravarasattva ityucyate / uttamasattva ityucyate / anuttarasattva ityucyate / asamasattva ityucyate / asadṛśasattva ityucyate / satatasamāhita ityucyate / sarvadharmasamatāvihārītyucyate / mārgaprāpta ityucyate / mārgadarśaka ityucyate / mārgadeśika ityucyate / supratiṣṭhitamārga ityucyate / māraviṣayasamatikrānta ityucyate / māramaṇḍalavidhvaṃsakara ityucyate / ajarāmaraśītībhāva ityucyate / vigatatamondhakāra ityucyate / vigatakaṇṭaka ityucyate / vigatakāṅkṣa ityucyate / vigatakleśa ityucyate / vinītasaṃśaya ityucyate / vimatisamuddhaṭita ityucyate / virakta ityucyate / vimukta ityucyate / viśuddha ityucyate / vigatarāga ityucyate / vigatadoṣa ityucyate / vigatamoha ityucyate / kṣīṇāśrava ityucyate / niḥkleśa ityucyate / vaśībhūta ityucyate / suvimuktacitta ityucyate / suvimuktaprajña ityucyate / ājāneya ityucyate / mahānāga ityucyate / kṛtakṛtya ityucyate / kṛtakaraṇīya ityucyate / apahṛtabhāra ityucyate / anuprāptasvakārtha ityucyate / parikṣīṇabhavasaṃyojana ityucyate / samatājñānavimukta ityucyate / sarvacetovaśiparamapāramitāprāpta ityucyate / dānapāraga ityucyate / śīlābhyudgata ityucyate / kṣāntipāraga ityucyate / vīryābhyudgata ityucyate / dhyānābhijñaprāpta ityucyate / prajñāpāraṃgata ityucyate / siddhapraṇidhāna ityucyate / mahāmaitravihārītyucyate / mahākaruṇāvihārītyucyate / mahāmuditāvihārītyucyate / mahopekṣāvihārītyucyate / sattvasaṃgrahaprayukta ityucyate / anāvaraṇapratisaṃvitprāpta ityucyate / pratiśaraṇabhūta ityucyate / mahāpuṇya ityucyate / mahājñānītyucyate / smṛtimatigatibuddhisaṃpanna ityucyate / smṛtyupasthānasamyakprahāṇaṛddhipādendriyabalabodhyaṅgasamarthavidarśanālokaprāpta ityucyate / uttīrṇasaṃsārārṇava ityucyate / pāraga ityucyate / sthalagata ityucyate / kṣemaprāpta ityucyate / abhayaprāpta ityucyate / marditakleśakaṇṭaka ityucyate / puruṣa ityucyate / mahāpuruṣa ityucyate / puruṣasiṃha ityucyate / vigatabhayalomaharṣaṇa ityucyate / nāga ityucyate / nirmala ityucyate / trimalamalaprahīṇa ityucyate / vedaka ityucyate / traividyānuprāpta ityucyate / caturoghottīrṇa ityucyate / pāraga ityucyate / kṣatriya ityucyate / brāhmaṇa ityucyate / ekaratnachatradhārītyucyate / vāhitapāradharma ityucyate / bhikṣurityucyate / bhinnāvidyāṇḍakośa ityucyate / śramaṇa ityucyate / arthasaṅgapathasamatikrānta ityucyate / śrotriya ityucyate / niḥsṛtakleśa ityucyate / balavānityucyate / daśabaladhārītyucyate / bhagavānityucyate / bhāvitakāya ityucyate / rājātirāja ityucyate / dharmarāja ityucyate / varapravaradharmacakrapravartyanuśāsaka ityucyate / akopyadharmadeśaka ityucyate / sarvajñajñānābhiṣikta ityucyate / asaṅgamahājñānavimalaviruktapaṭṭabaddha ityucyate / saptabodhyaṅgaratnasamanvāgata ityucyate / sarvadharmaviśeṣaprāpta (Vaidya 309) ityucyate / sarvāryaśrāvakāmātyāvalokitamukhamaṇḍala ityucyate / bodhisattvamahāsattvaputraparivāra ityucyate / suvinītavinaya ityucyate / suvyākṛtabodhisattva ityucyate / vaiśravaṇasadṛśa ityucyate / saptāryadhanaviśrāṇitakośa ityucyate / tyaktatyāga ityucyate / sarvasukhasaṃpattisamanvāgata ityucyate / sarvābhiprāyadātetyucyate / sarvalokahitasukhānupālaka ityucyate / indrasama ityucyate / jñānabalavajradhārī ityucyate / samantanetra ityucyate / sarvadharmānāvaraṇajñānadarśītyucyate / samantajñānavikurvaṇa ityucyate / vipuladharmanāṭakadarśanapraviṣṭa ityucyate / candrasama ityucyate / sarvajagadatṛptadarśana ityucyate / samantavipulaviśuddhaprabha ityucyate / prītiprāmodyakaraprabha ityucyate / sarvasattvābhimukhadarśanābhāsa ityucyate / sarvajagaccittāśayabhājanapratibhāsaprāpta ityucyate / mahāvyūha ityucyate / śaikṣāśaikṣajyotirgaṇaparivāra ityucyate / ādityamaṇḍalasama ityucyate / vidhūtamohāndhakāra ityucyate / mahāketurāja ityucyate / apramāṇānantaraśmirityucyate / mahāvabhāsasaṃdarśaka ityucyate / sarvapraśnavyākaraṇanirdeśāsaṃmūḍha ityucyate / mahāvidyāndhakāravidhvaṃsanakara ityucyate / mahājñānālokavilokitabuddhinirvikalpa ityucyate / mahāmaitrīkṛpākaruṇāsarvajagatsamaraśmipramuktapramāṇaviṣaya ityucyate / prajñāpāramitāgambhīradurāsadadurnirīkṣamaṇḍala ityucyate / brahmasama ityucyate / praśānteryāpatha ityucyate / sarveryāpathacaryāviśeṣasamanvāgata ityucyate / paramarūpadhārī ityucyate / asecanakadarśana ityucyate / śāntendriya ityucyate / śāntamānasa ityucyate / śamathasaṃbhāraparipūrṇa ityucyate / uttamaśamathaprāpta ityucyate / paramadamaśamathaprāpta ityucyate / śamathavidarśanāparipūrṇasaṃbhāra ityucyate / gupto jitendriyo nāga iva sudānto hrada ivāccho 'nāvilo viprasanna ityucyate / sarvakleśavāsanāvaraṇasuprahīṇa ityucyate / dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇasamanvāgata ityucyate / paramapuruṣa ityucyate / aśītyanuvyañjanaparivāravicitraracitagātra ityucyate / puruṣarṣabha ityucyate / daśabalasamanvāgata ityucyate / caturvaiśāradyaprāptānuttarapuruṣadamyasārathirityucyate / śāstetyucyate / aṣṭādaśāveṇikabuddhadharmaparipūrṇa ityucyate / aninditakāyavāṅmanaskarmānta ityucyate / sarvākāravaropetasupariśodhitajñānadarśanamaṇḍalatvācchūnyatāvihārītyucyate / pratītyasamutpādasamatābhisaṃbodhādānimittavihārītyucyate / paramārthasatyanayaprativedhādapraṇihitavihārītyucyate / sarvaprasthānāliptatvādanabhisaṃskāragocara ityucyate / sarvasaṃskārapratipraśrabdhatvādbhūtavādītyucyate / bhūtakoṭyavikopitajñānaviṣayatvādavitathānanyathāvādītyucyate / tathatādharmadhātvākāśalakṣaṇālakṣaṇaviṣayatvādaraṇyadharmasupratilabdha ityucyate / māyāmarīcisvapnodakacandrapratiśrutkapratibhāsasamatāsarvadharmavihāritvādamoghadarśanaśravaṇa ityucyate / parinirvāṇahetujanakatvādamoghapadavikramītyucyate / sattvavinayaparākramavikrāntatvādutkṣiptaparikheda ityucyate / avidyābhavatṛṣṇāsamucchinnatvātsthāpitasaṃkrama ityucyate / nairyāṇikapratipatsudeśakatvānnirjitamārakleśapratyarthika ityucyate / sarvamāraviṣayacaryānanuliptatvāduttīrṇakāmapaṅka ityucyate / kāmadhātusamatikrāntatvātpātitamānadhvaja (Vaidya 310) ityucyate / rūpadhātusamatikrāntatvāducchritaprajñādhvaja ityucyate / ārupyadhātusamatikrāntatvātsarvalokaviṣayasamatikrānta ityucyate / dharmakāyajñānaśarīratvānmahādruma ityucyate / anantaguṇaratnajñānasaṃkusumitavimuktiphalasusaṃpannatvādudumbarapuṣpasadṛśa ityucyate / durlabhaprādurbhāvadarśanatvāccintāmaṇiratnamaṇirājasama ityucyate
/ yathānayanirvāṇabhiprāyasupratipūraṇatvātsupratiṣṭhitapāda ityucyate / dīrgharātraṃ tyāgaśīlatapovratabrahmacaryadṛḍhasamādānācalāprakampyatvādvicitrasvastikanandyāvartasahasrācakrāṅkitapādatala ityucyate / dīrgharātraṃ mātāpitṛśramaṇabrāhmaṇagurudakṣiṇīyadhārmikarakṣāparipālanatayā śaraṇāgatānāṃ cāparityāgatvādāyatapārṣṇirityucyate / dīrgharātraṃ prāṇātipātoparatatvāddīrghāṅgulītyucyate / dīrgharātraṃ prāṇātipātavairamaṇyaṃparasattvasamādāyanatvādbahujanatrātetyucyate / dīrgharātraṃ prāṇātipātavairamaṇyaṃguṇavarṇasaṃprakāśanatvānmṛdutaruṇahastapāda ityucyate / dīrgharātraṃ mātāpitṛśramaṇabrāhmaṇagurudakṣiṇīyopasthānaparicaryāsnānānulepanasarpitailābhyaṅgasvahastaśarīraparikarmaparikhedatvājjālāṅgulīhastapāda ityucyate / dīrgharātraṃ dānapriyavadyatārthakriyāsamānārthatāsaṃgrahavastujālena sattvasaṃgrahakauśalyaṃsuśikṣitatvāducchaṅgapāda ityucyate / dīrgharātramuttarottari viśiṣṭatarakuśalamūlādhyālambanatvādūrdhvāṅgadakṣiṇāvartaromakūpa ityucate / dīrgharātraṃ mātāpitṛśramaṇabrāhmaṇagurudakṣiṇīyatathāgatacaityapradakṣiṇīkaraṇadharmaśravaṇacitrīkāraromaharṣaṇaparasattvasaṃharṣaṇadharmadeśanāprayogatvādeṇeyajaṅgha ityucyate / dīrgharātraṃ satkṛtya dharmaśravaṇagrahaṇadhāraṇavācanavijñāpanārthapadaniścayanistīraṇakauśalyena jarāvyādhimaraṇābhimukhānāṃ ca sattvānāṃ śaraṇagamanānupradānasatkṛtyadharmadeśanāparibhavabuddhitvātkośopagatabastiguhya ityucyate / dīrgharātraṃ śramaṇabrāhmaṇānāṃ tadanyeṣāṃ ca brahmacāriṇāṃ brahmacaryānugrahasarvapariskārānupradānanagnabalānupradānaparadārāgamanabrahmacaryaguṇavarṇasaṃprakāśanahryapatrāpyānupālanadṛḍhasamādānatvātpralambabāhurityucyate / dīrgharātraṃ hastasaṃyatapādasaṃyatasattvāviheṭhanaprayogamaitrakāyakarmavākkarmamanaskarmasamanvāgatatvānnyagrodhaparimaṇḍala ityucyate / dīrgharātraṃ bhojanamātrāṃ jñātā alpāhāratodārasaṃyamaglānabhaiṣajyānupradānahīnajanāparibhavānāthānavamardanatathāgatacaityaviśīrṇapratisaṃskāraṇastūpapratiṣṭhāpanatvādbhayārditebhyaśca sattvebhyo 'bhayapradānatvānmṛdutaruṇasūkṣmacchavirityucyate / dīrgharātraṃ mātāpitṛśramaṇabrāhmaṇagurudakṣiṇīyānāṃ snānānulepanasarpistailābhyaṅgaśīte uṣṇodakamuṣṇe śītodakacchāyātapaṛtusukhaparibhogānupradānamṛdutaruṇatūlasaṃsparśasukumāravastrāstīrṇaśayanāsanānupradānatathāgatacaityagandhatailasekasūkṣmapaṭṭadhvajapatākāguṇapradānatvātsuvarṇacchavirityucyate / dīrgharātraṃ sarvasattvāpratighātamaitrībhāvanāyogakṣāntisauratyeparasattvasamādāpanāvairavyāpādaguṇavarṇasaṃprakāśanatayā tathāgatacaityatathāgatapratimānāṃ ca suvarṇakhacanasuvarṇapuṣpasuvarṇacūrṇābhikiraṇasuvarṇavarṇapaṭṭapatākādhvajālaṃkārasuvarṇabhājanasuvarṇavastrānupradānatvādekaikanicitaromakūpa ityucyate / dīrgharātraṃ paṇḍitopasaṃkramaṇakiṃkuśalākuśalaparipṛcchanasāvadyānavadyasevyahīnamadhyapraṇītadharmaparipṛcchanārthamīmāṃsanaparitulanāsaṃmohatathāgatacaityakīṭalūtālayāñjaliyānirmālyanānātṛṇaśarkarāsamuddharaṇasaṃprayogatvātsaptotsada ityucyate / (Vaidya 311) dīrgharātraṃ mātāpitṛjyeṣṭhaśreṣṭhapūjyaśramaṇabrāhmaṇakṛpaṇavanīpakādibhya upāgatebhyaḥ satkṛtya yathābhiprāyamannapānāsanavastrāpaśrayapradīpakalpitajīvikapariskārasaṃpradānakūpapuṣkariṇīśītajalaparīpūrṇamahājanopabhogānupradānatvātsiṃhapūrvārdhakāya ityucyate / dīrgharātraṃ mātāpitṛśramaṇabrāhmaṇagurudakṣiṇīyāvanamanapraṇamanābhivādanābhayapradānadurbalāparibhavaśaraṇāgatāparityāgadṛḍhasargadānānutsargatvāccitāntarāṃsa ityucyate / dīrgharātraṃ svadoṣaparitulanapraskhalitaparachidrādoṣadarśanavivādamūlaparabhedakaramantraparivarjanasupratinissargamantrasvārakṣitavākkarmāntatvātsusaṃvṛttaskandha ityucyate / dīrgharātraṃ mātāpitṛśramaṇabrāhmaṇagurudakṣiṇīyānāṃ pratyutthānapratyudramanābhivādanakāmānāṃ ca sarvaśāstravaiśāradyena vivādakāmasattvanigrahasvadharmavinayānulomanasamyakpravṛttarājāmātyasamyakpravṛttakuśaladharmapathapratiṣṭhāpanaprabhāvanatathāgataśāsanaparigrahasaṃdhāraṇasarvakuśalacaryāsamādāpana pūrvaṃgamatvātsiṃhahanurityucyate / dīrgharātraṃ sarvavastuparityāgayathābhiprāyayācanakapriyābhidhānamupasaṃkrāntānāṃ cāvimānanājihmīkaraṇāvikṣepaṃ sarveṣāṃ yathābhiprāyaparipūraṇadānaparityāgadṛḍhasamādānānutsargatvāccatvāriṃśatsamadanta ityucyate / dīrgharātraṃ piśunavacanaparivarjanabhedamantrāgrahaṇasaṃdhisāmagrīrocanasamagrāṇāṃ cedācittena piśunavacanavigarhaṇasaṃdhisāmagrīguṇavarṇaprakāśanaprayogatvātsuśukladanta ityucyate / dīrgharātraṃ kṛṣṇapakṣaparivarjanaśuklapakṣakuśalopacayakṛṣṇakarmakṛṣṇavipākaparivarjanaśuklakarmaśuklavipākasaṃvarṇanakṣīrabhojanaśuklavastrapradānatathāgatacaityeṣu sudhākṛtakakṣīramiśrasaṃpradānasumanāvārṣikīdhānuskārimālāguṇapuṣpadāmaśuklavarṇakusumānupradānatvādaviraladanta ityucyate / dīrgharātraṃ hāsyoccaṭyanavivarjanānandakaraṇavāganurakṣaṇānandakaraṇavāgudīraṇaparaskhalitāparachidrāparimārgaṇasarvasattvasamacittasamādāpanasamaprayogasamadharmadeśanadṛḍhasamādānāparityāgatvādrasarasāgravānityucyate / dīrgharātraṃ sarvasattvāviheṭhanāvihiṃsanavividhavyādhispṛṣṭopasthānaglānabhaiṣajyānupradānatvātsarvarasārthikebhyaśca sarvarasapradānāparikhedatvādbahmasvara ityucyate / dīrgharātramanṛtaparuṣakarkaśaśāṭhyaparakaṭukaparābhiṣaṅginyapriyaparamarbhaghaṭṭanavākparivarjanamaitrīkaruṇāprayogamuditāprāmodyakaraṇīsnigdhamamadhuraślakṣṇahṛdayaṃgamasarvendriyaprahlādakaraṇīsamyagvākyasamyakprayogatvādabhinīlanetra ityucyate / dīrgharātraṃ mātāpitṛvatsarvasattvāpratihatacakṣuprayogaikaputravadyācanakamaitrīkāruṇyapūrvaṃgamasaṃprekṣaṇājihmīkaraṇaprasannendriyatathāgatacaityānimiṣanayanasaṃprekṣaṇaparasattvatathāgatadarśanasamādāpanadṛḍhasamādānatvādgopekṣanetra ityucyate / dīrgharātraṃ hīnacetovivarjanodāravipulādhimuktiparipūraṇānuttaradharmachandasattvasamādāpanabhṛkuṭīmukhavivarjanasmitamukhasarvakalyāṇamitropasaṃkramaṇābhimukhapūrvaṃgamasarvakuśalopacayāvaivartikatvāprabhūtajihva ityucyate / dīrgharātraṃ sarvavāgdoṣavivarjanasarvaśrāvakapratyekabuddhadharmabhāṇakāpramāṇaguṇavarṇasaṃprakāśanatathāgatasūtrāntalikhanavācanapaṭhanavijñāpanaṃ teṣāṃ ca dharmāṇāmarthapadaprabhedaparasattvasaṃprāpaṇakauśalyatvāduṣṇīṣānavalokitamūrdha ityucyate / dīrgharātraṃ mātāpitṛśramaṇabrāhmaṇagurudakṣiṇīyānāṃ mūrdhnāṃ caraṇatalapraṇipatanapravrajitavandanābhivādanakeśāvaropaṇasugandhatailamūrdhnipariṣiñcanaṃ sarvayācanakebhyaścūrṇamālyamālāguṇamūrdhābharaṇānupradānatvād (Vaidya 312) bhrūmadhye sujātapradakṣiṇāvartottaptaviśuddhavarṇābhāsorṇa ityucyate / dīrgharātraṃ nirargalasarvayajñayajanasamādapanasarvakalyāṇamitrānuśāsanyanuddharadharmabhāṇakānāṃ dautyaprekṣaṇe diggamanāgamanāparikhedanasarvabuddhabodhisattvaprattyekabuddhāryaśrāvakadharmabhāṇakamātāpitṛgurudakṣiṇīyatamondhakāravidhamanatailadhṛtatṛṇolkāpradīpanānāgandhatailapradīpasarvākāravaropetaprāsādikatathāgatapratimākāraṇakṣīrapratibhāsaratnottīrṇakośapratimaṇḍanaparasattvabodhacittāmukhīkaraṇakuśalasaṃbhāraviśeṣatvānmahāsthāmaprāpta ityucyate / mahānārāyaṇabalopetatvānmahānārāyaṇa ityucyate / koṭīśatamāradharṣaṇabalopetatvātsarvaparapramardaka ityucyate / daśatathāgatabalopetatvāddaśatathāgatabalopeta ityucyate / sthānāsthānajñānakuśalahīnaprādeśikayānavivarjanamahāyānaguṇasamudānayanabalopetātṛptabalaprayogatvātsthānajñānabalopeta ityucyate / atītānāgatapratyutpannakarmasamādānahetuśovipākaśojñānabalopetatvādatītānāgatapratyutpannasarvakarmasamādānahetuvipākajñānabalopeta ityucyate / sarvasattvendriyavīryavimātratājñānabalopetatvātsarvasattvendriyavīryavimātratājñānabalopeta ityucyate / anekadhātunānādhātulokapraveśajñānabalopetatvādanekadhātunānādhātulokapraveśajñānabalopeta ityucyate / anekādhimuktinānādhimuktiniravaśeṣādhimuktivimuktijñānabalopetatvādanekādhimuktinānādhimuktisarvaniravaśeṣādhimuktijñānabalopeta ityucyate / sarvatragāminīpratipajjñānabalopetatvātsarvatragāminīpratipajjñānabalopeta ityucyate / sarvadhyānavimokṣasamādhisamāpattisaṃkleśavyavadānavyavasthāpanajñānabalopetatvāsarvadhyānavimokṣasamādhisamāpattisaṃkleśavyavadānavyavasthāpanajñānabalopeta ityucyate / anekavidhapūrvanivāsānusmṛtyāsaṅgajñānabalopetatvādanekavidhapūrvanivāsānusmṛtyāsaṅgajñānabalopeta ityucyate / niravaśeṣasarvarūpānāvaraṇadarśanadivyacakṣurjñānabalopetatvānniravaśeṣasarvarūpānāvaraṇadarśanadivyacakṣurjñānabalopeta ityucyate / sarvaṃvāsanānusaṃdhigataniravaśeṣasarvāśravakṣayajñānabalopetatvātsarvavāsanānusaṃdhigataniravaśeṣasarvāśravakṣayajñānabalopeta ityucyate / niravaśeṣasarvadharmābhisaṃbuddhapratijñārohaṇasadevalokānabhibhūtapratijñāvaiśāradyaprāptatvānniravaśeṣasarvadharmābhisaṃprabuddhatijñārohaṇasadevaloke 'nabhibhūtapratijñāvaiśāradyaprāpta ityucyate / sarvasāṃkleśikāntarāyikadharmāntarāyakaraṇānirvāṇasyetitatpratijñārohaṇasadevake loke 'nāchedyapratijñāvaiśāradyaprāptatvāsarvasāṃkleśikāntarāyikadharmāntarāyakaraṇānirvāṇasyeti tatpratijñārohaṇasadevake loke 'nāchedyapratijñāvaiśāradyaprāpta ityucyate / nairyāṇikīṃ pratipadaṃ pratipadyamāno nirvāṇamārāgayiṣyatīti pratijñārohaṇasadevake loke 'praticodyapratijñāvaiśāradyaprāptatvānnairyāṇikīṃ pratipadaṃ pratipadyamāno nirvāṇamārāgayiṣyatīti pratijñārohaṇasadevake loke 'praticodyapratijñāvaiśāradyaprāpta ityucyate / savāśravakṣayajñānaprahāṇajñānapratijñārohaṇasadevake loke 'vivartyapratijñāvaiśāradyaprāptatvātsarvāśravakṣayajñānaprahāṇajñānapratijñārohaṇasadevake
loke 'vivartyapratijñāvaiśāradyaprāpta ityucyate / askhalitapadadharmadeśakatvādaskhalitapadadharmadeśaka ityucyate / arutānabhilāpyadharmasvabhāvānubuddhatvādarutānabhilāpyadharmasvabhāvānubuddha ityucyate / aviratatvādavirata ityucyate / sarvasattvarutāpramāṇabuddhadharmarutanirghoṣādhiṣṭhānasamarthatvātsarvasattvarutāpramāṇabuddhadharmarutanirghoṣādhiṣṭhānasamartha ityucyate / (Vaidya 313) amuṣitasmṛtitvādamuṣitasmṛtirityucyate / nānātvasaṃjñāvigatatvānnānātvasaṃjñāvigata ityucyate / sarvacittasamāhitasumāhitasattvātsarvacittasamāhitasusamāhita ityucyate / apratisaṃkhyāsamupekṣakatvādapratisaṃkhyāsamupekṣaka ityucyate / chandasaṃskārasamādhyaparihīnatvācchandasaṃskārasamādhyaparihīna ityucyate / vīryasaṃskārasamādhyanāchedyāparihīnavīryatvādvīryasaṃskārasamādhyaparihīnavīrya ityucyate / smṛtyaparihīnatvādaparihīnasmṛtirityucyate / aparihīnaprajñatvādaparihīnaprajña ityucyate / vimuktyaparihīnatvādaparihīnavimuktirityucyate / vimuktijñānadarśanāprahīnatvādaparihīnavimuktijñānadarśana ityucyate / sarvakāyakarmavākkarmamanaskarmajñānapūrvaṃgamajñānānuparivartisamanvāgatatvātsarvakāyavāṅbhamanaskarmajñānapūrvaṃgamajñānānuparivartijñānasamanvāgata ityucyate / atītānāgatapratyutpanneṣvadhvasvasaṅgāpratihatajñānadarśanasamanvāgatatvāt tryadhvāsaṅgāpratihatajñānadarśanasamanvāgata ityucyate / anāvaraṇavimokṣapratilabdhatvādanāvaraṇavimokṣapratilabdha ityucyate / adhiṣṭhitasarvasattvacaritapraveśakauśalyāvasthitatvodadhiṣṭhitasarvasattvacaritapraveśakauśalyāvasthita ityucyate / yathāpratyarhadharmadeśanākuśalatvādyathāpratyarhadharmadeśanākuśala ityucyate / sarvasvarāṅgamaṇḍalaparamapāramitāprāptatvātsarvasvarāṅgamaṇḍalaparamapāramitāprāpta ityucyate / sarvarutapratirutaniścāraṇakauśalyaprāptatvāddevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragaruta ityucyate / brahmasvararutaravitanirghoṣa ityucyate / kalaviṅkarutasvara ityucyate / dundubhisaṃgītirutasvara ityucyate / dharaṇītalanirnādanirghoṣasvara ityucyate / sāgaranāgendrameghastanitagarjitaghoṣasvara ityucyate / siṃhavṛṣabhitābhigarjitanirghoṣasvara ityucyate / sarvasattvarutaravitānucaraṇasaṃtoṣaṇasvara ityucyate / asaṅgānāvaraṇasarvaparṣanmaṇḍalābhirādhanasvara ityucyate / ekarutātsarvarutasaṃprāpanasvara ityucyate / brahmendrapūjita ityucyate / devendrasatkṛta ityucyate / nāgendranamaskṛta ityucyate / yakṣendrāvalokitamukhamaṇḍala ityucyate / gandharvendropagīta ityucyate / rākṣasendraprasannendriyāninimiṣanayanasaṃprekṣita ityucyate / asurendrābhipraṇata ityucyate / garuḍendrāvihiṃsāprekṣita ityucyate / kinnarendrābhiṣṭuta ityucyate / mahoragendrābhilaṣitadarśana ityucyate / manujendrābhisaṃpūjita ityucyate / ahargaṇasevita ityucyate / sarvabodhisattvasamādāyakasamuttejakasaṃhaprarṣaka ityucyate / nirāmiṣadharmadeśaka ityucyate / akṣuṇṇapadavyañjanāvandhyadharmadeśaka ityucyate / kālānatikramaṇadharmadeśaka ityucyate / idaṃ tanmaitreya dharmacakrapravartanaṃ tathāgataguṇavarṇapradeśasya yatkiṃcidavatāramātraṃ saṃkṣepeṇa nirdeśitaḥ vistareṇa punamaitreya tathāgataḥ kalpaṃ vā kalpāvaśeṣaṃ vā nirdiśet / na cāsya nirdiśyamānasya paryanto bhavet //
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimāṃ gāthāmabhāṣat -
gambhīraṃ durdṛśaṃ sūkṣmaṃ dharmacakraṃ pravartitam /
yatra mārā na gāhante sarve ca paratīrthikāḥ // Lal_26.52 //
anālayaṃ niṣprapañcaṃ anutpādamasaṃbhavam /
viviktaṃ prakṛtīśūnyaṃ dharmacakraṃ pravartitam // Lal_26.53 //
(Vaidya 314)
anāyūhamaniryūhamanimittamalakṣaṇam /
samatādharmanirdeśaṃ cakraṃ buddhena varṇitam // Lal_26.54 //
māyāmarīci svapnaṃ ca dakacandra pratiśrutkā /
yathaite tathā taccakraṃ lokanāthena vartitam // Lal_26.55 //
pratītyadharmaotāramanucchedamaśāśvatam /
sarvadṛṣṭisamucchedo dharmacakramiti smṛtam // Lal_26.56 //
ākāśena sadā tulyaṃ nirvikalpaṃ prabhāsvaram /
anantamadhyanirdeśaṃ dharmacakramihocyate // Lal_26.57 //
astināstivinirmuktamātmyanairātmyavarjitam /
prakṛtyājātinirdeśaṃ dharmacakramihocyate // Lal_26.58 //
bhūtakoṭīmakoṭīṃ ca tathatāyāṃ tathatvataḥ /
advayo dharmanirdeśo dharmacakraṃ nirucyate // Lal_26.59 //
cakṣuḥ svabhāvataḥ śūnyaṃ śrotaṃ ghrāṇaṃ tathaiva ca /
jihvā kāyaṃ ca cittaṃ ca śūnyātmāno nirīhakaḥ // Lal_26.60 //
idaṃ tadīddaśaṃ cakraṃ dharmacakraṃ pravartitam /
bodhayatyabudhān sattvāṃstena buddho nirucyate // Lal_26.61 //
svayaṃ mayānubuddho 'yaṃ svabhāvo dharmalakṣaṇam /
ṛte paropadeśena svayaṃbhūstatha cakṣumān // Lal_26.62 //
sarvadharmavaśiprāpto dharmasvāmī nirucyate /
nayānayajño dharmeṣu nāyakastena cocyate // Lal_26.63 //
yathā bhavanti vaineyā vinayāmyamitāṃ janāṃ /
vineyapāramiprāptastena prokto vināyakaḥ // Lal_26.64 //
naṣṭamārgā hi ye sattvā mārgaṃ deśemi uttamam /
nayāmi pārimaṃ tīraṃ tasmādasmi vināyakaḥ // Lal_26.65 //
saṃgrahāvastujñānena saṃgṛhya janatāmaham /
saṃsārāṭavinistīrṇaḥ sārthavāhastato hyaham // Lal_26.66 //
vaśavartī sarvadharmeṣu tena dharmeśvaro jinaḥ /
dharmacakraṃ pravartitvā dharmarājo nirucyate // Lal_26.67 //
(Vaidya 315)
dharmadānapatiḥ śāstā dharmasvāmī niruttaraḥ /
suyaṣṭayajñasiddhārthaḥ pūrṇāśaḥ siddhamaṅgalaḥ // Lal_26.68 //
āśvāsakaḥ kṣemadarśī śūro mahāraṇaṃjahaḥ /
uttīrṇasarvasaṃgrāmo mukto mocayitā prajāḥ // Lal_26.69 //
ālokabhūto lokasya prajñājñānaprabhaṃkaraḥ /
ajñānatamaso hantā ulkādhāri mahāprabhaḥ // Lal_26.70 //
mahāvaidyo mahājñānī mahākleśacikitsakaḥ /
sattvānāṃ kleśaviddhānāṃ śalyahartā niruttaraḥ // Lal_26.71 //
sarvalakṣaṇasaṃpannaḥ sarvavyañjanaśobhitaḥ /
samantabhadrakāyena hīnānāṃ cānuvartakaḥ // Lal_26.72 //
daśabhirbalabhirbalavān vaiśāradyaviśāradaḥ /
āveṇikairaṣṭadaśai agrayānī mahāmuniḥ // Lal_26.73 //
eṣa saṃkṣepanirdeśo dharmacakrapravartane /
tathāgataguṇavarṇaḥ parītto 'yaṃ prakāśitaḥ // Lal_26.74 //
buddhajñānamanantaṃ hi ākāśavipulaṃ samam /
kṣapayetkalpa bhāṣanto na ca buddhaguṇakṣayaḥ // Lal_26.75 //
iti //
iti śrīlalitavistare dharmacakrapravartanaparivarto nāma ṣaḍviṃśatitamo 'dhyāyaḥ //
______________________________________________________________________
START Parivarta 27
(Vaidya 316)
nigamaparivartaḥ saptaviṃśaḥ /
atha khalu devaputrā yaistathāgato 'dhīṣṭo 'bhūdasya dharmaparyāyasya saṃprakāśanāya saha maheśvaranandasunandacandanamahitaśāntapraśāntavinīteśvarapramukhā aṣṭādaśaḥ śuddhāvāsakāyikā devaputrasahasrāṇi ye tathāgatasya dharmacakrapravartane 'pi saṃnipatitā abhūvan / tatra bhagavāṃstān maheśvaradevaputrapramukhān śuddhāvāsakāyikān devaputrānāmantrayate sma - ayaṃ sa mārṣā lalitavistaro nāma dharmaparyāyasūtrānto mahāvaipulyabodhisattvavikrīḍitaḥ buddhaviṣaye lalitapraveśa ātmopanāyikastathāgatena bhāṣitaḥ / taṃ yūyamudgṛhṇīdhvaṃ dhārayata vācayata ca / evamiyaṃ dharmanetrī vaistārikī bhaviṣyati / bodhisattvayānikāśca pudgalā imaṃ dharmaparyāyaṃ śrutvā dṛḍhataraṃ vīryamālapsyante / anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhāvudārādhimuktikāśca sattvā mahādharmavarṣavegaṃ saṃjānayiṣyanti / mārapakṣaśca nigṛhīto bhaviṣyati / sarvaparapravādinaścāvatāraṃ na lapsyante / yuṣmākaṃ ca taddharmadeśanādhyeṣaṇā kuśalamūlaṃ mahārthikaṃ bhaviṣyati mahāphalaṃ mahānuśaṃsam //
yaḥ kaścinmārṣā asya lalitavistarasya dharmaparyāyasyāñjaliṃ saṃpragṛhītaṃ kariṣyati, so 'ṣṭāvutkṛṣṭān dharmān pratilapsyate / katamānaṣṭau? tadyathā - utkṛṣṭa rūpaṃ pratilapsyate / utkṛṣṭabalaṃ pratilapsyate / utkṛṣṭaparivāraṃ pratilapsyate / utkṛṣṭapratibhānaṃ pratilapsyate / utkṛṣṭanaiṣkramyaṃ pratilapsyate / utkṛṣṭacittapariśuddhiṃ pratilapsyate / utkṛṣṭasamādhipadaṃ pratilapsyate / utkṛṣṭaprajñāvabhāsaṃ pratilapsyate / imānyaṣṭāvutkṛṣṭān dharmān pratilapsyate //
yaḥ kaścinmārṣā imaṃ lalitavistaraṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣitukāmasya dharmabhāṇakasya dharmāsanaṃ prajñāpayiṣyati, tasyāṣṭāvāsanapratilambhāḥ pratikāṅkṣitavyāḥ sahaprajñapte āsane / katame 'ṣṭau? tadyathā - śreṣṭhyāsanapratilambhaḥ / gṛhapatyāsanapratilambhaḥ / cakravartyāsanapratilambhaḥ / lokapālāsanapratilambhaḥ / śakrāsanapratilambhaḥ / vaśavartyāsanapratilambhaḥ / brahmāsanapratilambhaḥ / bodhimaṇḍavarāgragatasya bodhisattvabhūtasyāpratyudāvartyanihatamārapratyarthikasiṃhāsanapratilambhaḥ / anuttarāsamyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhasya ato 'nuttaradharmacakrapravartanāsanapratilambhaśca pratikāṅkṣitavyaḥ / ime 'ṣṭāvāsanapratilambhāḥ pratikāṅkṣitavyāḥ //
ya kaścinmārṣā imaṃ lalitavistaraṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣamāṇāya sādhukāraṃ dāsyati, so 'ṣṭau vākpariśuddhīḥ pratilapsyate / katamā aṣṭau? tadyathā - yathāvāditathākāritāṃ satyānuparivartivākkarmapariśuddhyā / ādeyavacanatāṃ parṣadabhibhavanatayā / grāhyavacanatāṃ anuddhuratayā / ślakṣṇamadhuravacanatāṃ apāruṣyasattvasaṃgrahaṇatayā / kalaviṅkarutasvaratāṃ kāyacittodbilyakaraṇatayā / taduktavacanatāṃ sarvasattvairanabhibhavanatayā / brahmasvaratāṃ sarvasvarābhibhavanatayā / siṃhaghoṣābhigarjitasvaratāṃ sarvaparapravādibhiranabhibhavanatayā /
(Vaidya 317) buddhasvaratāṃ sarvasattvendriyaparitoṣaṇatayā / imā aṣṭau vākkarmapariśuddhīḥ pratilapsyate //
yaḥ kaścinmārṣā imaṃ lalitavistaraṃ dharmaparyāyaṃ pustakalikhitaṃ kṛtvā dhārayiṣyati satkariṣyati gurukariṣyati mānayiṣyati pūjayiṣyati, amātsaryacittatayā caturdiśamasya dharmaparyāyasya varṇanāṃ bhāṣiṣyate varṇanāṃ coccārayiṣyati - āgacchatemaṃ dharmaparyāyaṃ likhitaṃ dhārayata vācayata cintayata svādhyāyateti, so aṣṭau mahānidhānāni pratilapsyate / katamānyaṣṭau mahānidhānāni? yaduta smṛtinidhānaṃ asaṃmoṣaṇatayā / matinidhānaṃ buddhiprabhedanatayā / gatinidhānaṃ sarvasūtrāntārthagatyanurāgatayā / dhāraṇīnidhānaṃ sarvaśrutādhāraṇatayā / pratibhānanidhānaṃ pratilabhate sarvasattvasubhāṣitasaṃbhāṣaṇatayā / dharmanidhānaṃ pratilabhate saddharmapratilakṣaṇatayā / bodhicittanidhānaṃ triratnavaṃśānupacchedanatayā / pratipattinidhānaṃ cānutpattikadharmakṣāntipratilambhatayā / imānyaṣṭau nidhānāni pratilapsyate //
yaḥ kaścinmārṣā imaṃ lalitavistaraṃ dharmaparyāyaṃ supravartitaṃ kṛtvā dhārayiṣyati, so 'ṣṭau saṃbhārān paripurayiṣyati / katamānaṣṭau? tadyathā - yaduta dānasaṃbhāraṃ paripūrayiṣyati amātsaryacittatayā / śīlasaṃbhāraṃ paripūrayiṣyati sarvakalyāṇābhiprāyaparipūraṇatayā / śrutasaṃbhāraṃ paripūrayiṣyati asaṅgaprajñāsamudānayanatayā / śamathasaṃbhāraṃ paripūrayiṣyati sarvasamādhisamāpattyāmukhīkaraṇatayā / vidarśanāsaṃbhāraṃ paripūrayiṣyati traividyavidyāpratipūryā / puṇyasaṃbhāraṃ paripūrayiṣyati lakṣaṇānuvyañjanabuddhakṣetrālaṃkāraviśuddhyā / jñānasaṃbhāraṃ paripūrayiṣyati sarvasattvayathādhimuktisaṃtoṣaṇatayā / mahākaruṇā saṃbhāraṃ paripūrayiṣyati sarvasattvaparipācanāparikhedatayā / imānaṣṭau saṃbhārān paripūrayiṣyati //
yaḥ kaścinmārṣā imaṃ lalitavistaraṃ dharmaparyāyaṃ parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayiṣyati, evaṃcitto yaduta kathamamī sattvā eṣāmevarūpāṇāṃ dharmāṇāṃ lābhino bhaveyuriti, sa tena kuśalamūlenāṣṭau mahāpuṇyatāḥ pratilapsyate / katamā aṣṭau? tadyathā - rājā bhavati cakravartī, iyaṃ prathamā mahāpuṇyatā / caturmahārājakāyikānāṃ devānāmādhipatyaṃ kārayiṣyati, iyaṃ dvitīyā mahāpuṇyatā / śakro bhaviṣyati devendraḥ iyaṃ tṛtīyā mahāpuṇyatā / suyāmo bhaviṣyati devaputraḥ, iyaṃ caturthī mahāpuṇyatā saṃtuṣito bhaviṣyati, iyaṃ pañcamī mahāpuṇyatā / sunirmito bhaviṣyati, iyaṃ ṣaṣṭhī mahāpuṇyatā / vaśavartī bhaviṣyati devarājaḥ, iyaṃ saptamī mahāpuṇyatā / brahmā bhaviṣyati mahābrahmā, iyaṃ aṣṭamī mahāpuṇyatā / ante ca tathāgato bhaviṣyati arhan samyaksaṃbuddhaḥ sarvākuśaladharmaprahīnaḥ sarvakuśaladharmasamanvāgataḥ / imā aṣṭau mahāpuṇyatāḥ pratilapsyate //
yaḥ kaścinmārṣā imaṃ lalitavistaraṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣyamāṇamavahitaśrotaḥ śroṣyati, so 'ṣṭau cittanirmalatāḥ pratilapsyate / katamā aṣṭau? tadyathā - yaduta maitrīṃ pratilapsyate sarvadoṣanirghātāya / karuṇāṃ pratilapsyate sarvavihiṃsotsargāya / muditāṃ pratilapsyate sarvāratyapakarṣaṇatāyai / upekṣāṃ pratilapsyate anunayapratighotsargāya / catvāri dhyānāni pratilapsyate sarvarūpadhātuvaśavartitāyai / catasra (Vaidya 318) ārūpyasamāpattīḥ pratilapsyate cittavaśavartitāyai / pañcābhijñāḥ pratilapsyate anyabuddhakṣetragamanatāyai / sarvavāsanānusaṃdhisamuddhāraṃ pratilapsyate śūraṃgamasamādhipratilambhāya / imā aṣṭau cittanirmalatāḥ pratilapsyate //
yasmiṃśca mārṣā grāme vā nagare vā nigame vā janapade vā janapadapradeśe vā caṃkrame vā vihāre vā ayaṃ lalitavistaro dharmaparyāyaḥ pracariṣyati, tatrāṣṭau bhayāni na prabhaviṣyanti sthāpayitvā pūrvakarmavipākam / katamānyaṣṭau? tadyathā - yaduta rājasaṃkṣobhabhayaṃ na bhaviṣyati / caurasaṃkṣobhabhayaṃ na bhaviṣyati / vyālasaṃkṣobhabhayaṃ na bhaviṣyati / durbhikṣakāntārasaṃkṣobhabhayaṃ na bhaviṣyati / anyonyakalahavivādavigrahasaṃkṣobhabhayaṃ na bhaviṣyati / devasaṃkṣobhabhayaṃ na bhaviṣyati / nāgasaṃkṣobhabhayaṃ na bhaviṣyati / yakṣasaṃkṣobhabhayaṃ na bhaviṣyati / sarvopadravasaṃkṣobhabhayaṃ na bhaviṣyati / imāni mārṣāstatrāṣṭau bhayāni na bhaviṣyanti (sthāpayitvā pūrvakarmavipākam) //
saṃkṣepānmārṣā yadi tathāgataḥ kalpasthitikenāyuṣpramāṇena rātriṃdivamadhiṣṭhamāno 'sya dharmaparyāyasya varṇaṃ bhāṣate, naivāsya dharmaparyāyasya varṇaparyanto bhavenna ca tathāgatapratibhānasya kṣayo bhavet / api tu khalu punarmārṣā yathaiva tathāgatasya śīlasamādhiprajñāvimuktijñānadarśanamapramāṇamaparyantam, evameva mārṣā ya imaṃ dharmaparyāyamudgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati likhiṣyati lekhayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati, parṣanmadhye ca vistareṇa saṃprakāśayiṣyati - anena cittena kathamamī sattvā evamudārasya dharmasya lābhinaḥ syuriti, teṣāmapi nāsti puṇyaparyantaḥ //
tataḥ khalu bhagavānāyuṣmantaṃ mahākāśyapamāmantrayate sma āyuṣmantaṃ cānandaṃ maitreyaṃ ca bodhisattvaṃ mahāsattvam - imāmahaṃ mārṣā asaṃkhyeyakalpakoṭinayutaśatasahasrasamudānītāmanuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ yuṣmākaṃ haste paridāmyanuparindāmi paramayā parindanayā, svayaṃ caivamimaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayata, parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayata //
ityuktvā ca bhagavānasyaiva dharmaparyāyasya bhūyasyā mātrayānuparindanārthaṃ tasyāṃ velāyāmimāṃ gāthāmabhāṣata -
sattvā dṛṣṭā ye mayā buddhadṛṣṭyā syuste 'rhantaḥ śariputreṇa tulyāḥ /
tāṃścetkaścitpūjayetkalpakoṭī tulyāṃ gaṅgāvālikābhiyathaiva // Lal_27.1 //
pratyekabuddhāya tu yaśca pūjāṃ kuyādahorātramapi prahṛṣṭaḥ /
mālyaiḥ prakāraiśca tathāparaiśca tasmādayaṃ puṇyakṛto viśiṣyate // Lal_27.2 //
(Vaidya 319)
syuḥ sarvasattvā yadi pratyayairjinā tāṃ pūjayetkaścidihāpramattaḥ /
puṣpaiśca gandhaiśca vilepanaiśca kalpānanekāṃ satataṃ hi tatparam // Lal_27.3 //
ekasya yaścaiva tathāgatasya kuryātpraṇāmaṃ api caikaśo 'pi /
prasannācitto 'tha vadennamo 'rhate tasmādidaṃ śreṣṭhataraṃ ca puṇyam // Lal_27.4 //
buddhā bhaveyuryadi sarvasattvā tāṃ pūjayedyaśca yathaiva pūrvam /
divyaiśca puṣpairatha mānurṣairvaraiḥ kalpānanekāṃ bahubhiḥ prakāraiḥ // Lal_27.5 //
yaścaiva saddharmavilopakātle tyaktvā svakāye ca tathaiva jīvitam /
vadyādahorātramidaṃ hi sūtraṃ viśiṣyate puṇyamidaṃ hi tasmāt // Lal_27.6 //
yasyepsitaṃ pūjayituṃ vināyakāṃ pratyekabuddhāṃśca tathaiva śrāvakāṃ /
dṛḍhaṃ samutpādya sa bodhicitta idaṃ sadā sūtravaraṃ dadhātu // Lal_27.7 //
rājā hyayaṃ sarvasubhāṣitānāṃ yo 'bhyudgataḥ sarvatathāgatānām /
gṛhe sthitastasya tathāgataḥ sadā tiṣṭhedidaṃ yatra hi sūtraratnam // Lal_27.8 //
pratibhāṃ sa prāpnoti śubhāmanantāṃ ekaṃ padaṃ vakṣyati kalpakoṭī /
na vyañjanā bhraśyati nāpi cārthā dadyācca yaḥ sūtramida parebhyaḥ // Lal_27.9 //
anuttaro 'sau naranāyakānāṃ sattvo na kaścitsadṛśo 'sya vidyate /
(Vaidya 320)
bhavetsamudreṇa samaśca so 'kṣayaḥ śrutvā hi yo dharmamimaṃ prapadyate // Lal_27.10 //
iti //
idamavocadbhagavānāttamanāḥ / te maheśvaradevaputrapūrvaṃgamāḥ śuddhāvāsakāyikā devaputrā maitreyapūrvaṃgamāśca sarvabodhisattvā mahāsattvā mahākāśyapapūrvaṃgamāśca sarvamahāśrāvakāḥ sadevamānuṣāsuragandharvaśca loko bhagavato bhāṣitamabhyanandan //
iti //
// iti śrīlalitavistare nigamaparivarto nāma saptaviṃśatitamo 'dhyāyaḥ //
samāptaṃ cedaṃ sarvabodhisattvacaryāprasthānam //
// śrīlalitavistaro nāma mahāyānasūtraṃ ratnarājaṃ parisamāptam //
* * * * *
ye dharma hetuprabhavā hetuṃ teṣāṃ tathāgato hyavadat /
teṣāṃ ca yo nirodha evaṃ vādī mahāśramaṇaḥ //