Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)bsu049_u.htmNguyên tác: Sanskrit

Kinh Bát-nhã Tám ngàn bài tụng (Aṣṭasāhasrikā Prajñāpāramitā)

Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 8 / 15 (50.000 ký tự/trang)
tānīti yathābhūtaṃ prajānāti? dharmatātaḥ subhūte tāni cittāni vikṣiptāni / alakṣaṇāni hi tāni cittāni akṣīṇānyavikṣīṇānyavikṣiptāni tāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / evaṃ hi subhūte tathāgatā imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāmasaṃkhyeyānāṃ sattvānāṃ vikṣiptāni cittāni vikṣiptāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāmasaṃkhyeyānāṃ sattvānāmaprameyākṣayāṇi cittānyaprameyākṣayāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāmasaṃkhyeyānāṃ sattvānāmaprameyākṣayāṇi cittāni aprameyākṣayāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? tasya subhūte tathāgatasyādhiṣṭhitaṃ bhavati taccittam, anirodhamanutpādamasthitamanāśrayamasamamaprameyamasaṃkhyeyam, yenaiva yathābhūtaṃ prajānāti ākāśāprameyākṣayatayā cittāprameyākṣayateti / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāmasaṃkhyeyānāṃ sattvānāmaprameyākṣayāṇi cittānyaprameyākṣayāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ saṃkliṣṭāni cittāni saṃkliṣṭāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ saṃkliṣṭāni cittāni saṃkliṣṭāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? asaṃkleśasaṃkliṣṭāni subhūte tāni cittāni asaṃketāni / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ saṃkliṣṭāni cittāni saṃkliṣṭāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmasaṃkliṣṭāni cittānyasaṃkliṣṭāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmasaṃkliṣṭāni cittānyasaṃkliṣṭāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? prakṛtiprabhāsvarāṇi subhūte tāni cittāni / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ (Vaidya 128) prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmasaṃkliṣṭāni cittānyasaṃkliṣṭāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ līnāni cittāni līnāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ līnāni cittāni līnāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? anālayalīnāni subhūte tāni cittāni / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ līnāni cittāni līnāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ pragṛhītāni cittāni pragṛhītāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ pragṛhītāni cittāni pragṛhītāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? agrāhyāṇi subhūte tāni cittāni pragrahītavyāni / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ pragṛhītāni cittāni pragṛhītāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sāsravāṇi cittāni sāsravāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sāsravāṇi cittāni sāsravāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? asvabhāvāni subhūte tāni cittāni asatsaṃkalpāni / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sāsravāṇi cittāni sāsravāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmanāsravāṇi cittānyanāsravāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmanāsravāṇi cittānyanāsravāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? abhāvagatikāni subhūte tāni cittāni anābhogāni / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmanāsravāṇi cittānyanāsravāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sarāgāṇi cittāni sarāgāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sarāgāṇi cittāni sarāgāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? yā subhūte cittasya sarāgatā, na sā cittasya yathābhūtatā / yā cittasya yathābhūtatā, na sā cittasya sarāgatā / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sarāgāṇi cittāni sarāgāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
(Vaidya 129) punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ vītarāgāṇi cittāni vītarāgāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ vītarāgāṇi cittāni vītarāgāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? yaḥ subhūte cittasya vigamaḥ, na sā cittasya sarāgatā / yā vītarāgasya cittasya yathābhūtatā, na sā cittasyā sarāgatā / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ vītarāgāṇi cittāni vītarāgāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sadoṣāṇi cittāni sadoṣāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sadoṣāṇi cittāni sadoṣāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? yā subhūte cittasya sadoṣatā, na sā cittasya yathābhūtatā / yā cittasya yathābhūtatā, na sā cittasya sadoṣatā / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sadoṣāṇi cittāni sadoṣāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ vītadoṣāṇi cittāni vītadoṣāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ vītadoṣāṇi cittāni vītadoṣāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? yaḥ subhūte cittasya vigamaḥ, na sā cittasya sadoṣatā / yā vītadoṣasya cittasya yathābhūtatā, na sā cittasya sadoṣatā / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ vītadoṣāṇi cittāni vitadoṣāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ samohāni cittāni samohāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ samohāni cittāni samohāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? yā subhūte cittasya samohatā, na sā cittasya yathābhūtatā / yā cittasya yathābhūtatā, na sā cittasya samohatā / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ samohāni cittāni samohāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ vītamohāni cittāni vītamohāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ vītamohāni cittāni vītamohāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? yaḥ subhūte cittasya vigamaḥ, na sā cittasya samohatā / yā vītamohasya cittasya yathābhūtatā, na sā cittasya samohatā / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ (Vaidya 130) prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ vītamohāni cittāni vītamohāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmavipulāni cittānyavipulāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmavipulāni cittāni avipulāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? asamutthānayogāni subhūte tāni cittāni asamutthānaparyāpannāni / evaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmavipulāni cittānyavipulāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ vipulāni cittāni vipulāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ vipulāni cittāni vipulāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? na hīyante subhūte tāni cittāni, na vivardhante tāni cittāni, na vigacchanti tāni cittāni, avigamatvādeva cittānām / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ vipulāni cittāni vipulāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmahadgatāni cittānyamahadgatāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmamahadgatāni cittānyamahadgatāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? anāgatikāni subhūte tāni cittāni agatikāni aparyāpannāni / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmamahadgatāni cittānyamahadgatāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ mahadgatāni cittāni mahadgatāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ mahadgatāni cittāni mahadgatāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? samatāsamāni subhūte tāni cittāni svabhāvasamāni / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ mahadgatāni cittāni mahadgatāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmapramāṇāni cittānyapramāṇāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmapramāṇāni cittānyapramāṇāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? aniśrayatvātsubhūte tāni cittānyapramāṇāni / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ (Vaidya 131) prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmapramāṇāni cittāni apramāṇāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sanidarśanāni cittāni sanidarśanāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sanidarśanāni cittāni sanidarśanāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? samadarśanāni subhūte tāni cittāni cittasvabhāvāni / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sanidarśanāni cittāni sanidarśanāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmanidarśanāni cittānyanidarśanāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmanidarśanāni cittānyanidarśanāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? alakṣaṇatvādarthaviviktatvātsubhūte adṛśyaṃ taccittaṃ trayāṇāṃ cakṣuṣāṃ sarveṣāṃ vā anavabhāsagatam / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmanidarśanāni cittānyanidarśanāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sapratighāni cittāni sapratighāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sapratighāni cittāni sapratighāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? asatsaṃkalpitāni subhūte tāni cittāni, śūnyānyārambaṇavaśikāni / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sapratighāni cittāni sapratighāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmapratighāni cittānyapratighāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmapratighāni cittānyapratighāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? advayabhūtāni subhūte tāni cittāni abhūtasaṃbhūtāni / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmapratighāni cittānyapratighāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sottarāṇi cittāni sottarāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sottarāni cittāni sottarāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? yā subhūte sottarasya cittasya yathābhūtatā, na tatrāsti manyamānatā / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ sottarāṇi cittāni sottarāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
(Vaidya 132) punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmanuttarāṇi cittānyanuttarāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmanuttarāṇi cittānyanuttarāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? aṇv api hi subhūte cittamanupalabdham / tato niṣprapañcāni tāni cittāni / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmanuttarāṇi cittānyanuttarāṇi cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmasamāhitāni cittānyasamāhitāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmasamāhitāni cittānyasamāhitāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? asamasamāni hi subhūte tāni cittāni asamavahitāni, evamasamāhitāni tāni cittāni / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmasamāhitāni cittānyasamāhitāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ samāhitāni cittāni samāhitāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ samāhitāni cittāni samāhitāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? samasamāni hi subhūte tāni cittāni samavahitāni / evaṃ samāhitāni cittānyākāśasamāni / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ samāhitāni cittāni samāhitāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmavimuktāni cittānyavimuktāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmavimuktāni cittānyavimuktāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? svabhāvavimuktāni subhūte tāni cittāni abhāvasvabhāvāni / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmavimuktāni cittānyavimuktāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ vimuktāni cittāni vimuktāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ vimuktāni cittāni vimuktāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? cittaḥ hi subhūte tathāgatena na atītamupalabdhaṃ na anāgatam, na pratyutpannamupalabdham, asattvāccittasya / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāṃ vimuktāni cittāni vimuktāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmadṛśyāni cittānyadṛśyāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya (Vaidya 133) aprameyāṇāṃ sattvānāmadṛśyāni cittānyadṛśyāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti? asattvātsubhūte adṛśyaṃ taccittam / abhūtatvādavijñeyam, apariniṣpattito 'grāhyaṃ prajñācakṣuṣā divyena cakṣuṣā / kutaḥ punarmāṃsacakṣuṣā? sarveṣāmanavabhāsagatatvāt / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāṃ sattvānāmadṛśyāni cittānyadṛśyāni cittānīti yathābhūtaṃ prajānāti / evaṃ hi subhūte prajñāpāramitā tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmasya lokasya saṃdarśayitrī //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāsaṃkhyeyānāṃ parasattvānāṃ parapudgalānāmunmiñjitanimiñjitāni yathābhūtaṃ prajānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāmasaṃkhyeyāṇāṃ parasattvānāṃ parapudgalānāmunmiñjitanimiñjitāni yathābhūtaṃ prajānāti? sarvāṇi tāni subhūte rūpaniśritāni utpadyamānānyutpadyante iti yathābhūtaṃ prajānāti / evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ / sarvāṇi tāni vijñānaniśritāni utpadyamānānyutpadyante iti yathābhūtaṃ prajānāti / tatra subhūte kathaṃ tathāgatena tānyunmiñjitanimiñjitāni rūpaniśritāni vijñātāni bhavanti? evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ? kathaṃ tathāgatena tānyunmiñjitanimiñjitāni vijñānaniśritāni vijñātāni bhavanti? bhavati tathāgataḥ paraṃ maraṇāditi rūpagatam etat / na bhavati tathāgataḥ paraṃ maraṇāditi rūpagatam etat / bhavati ca na bhavati ca tathāgataḥ paraṃ maraṇāditi rūpagatam etat / naiva bhavati na na bhavati tathāgataḥ paraṃ maraṇāditi rūpagatam etat / evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ / bhavati tathāgataḥ paraṃ maraṇāditi vijñānagatam etat / na bhavati tathāgataḥ paraṃ maraṇāditi vijñānagatam etat / bhavati ca na bhavati ca tathāgataḥ paraṃ maraṇāditi vijñānagatam etat / naiva bhavati na na bhavati tathāgataḥ paraṃ maraṇāditi vijñānagatam etat / śāśvata ātmā avalokaś ca idameva satyaṃ mohamanyaditi rūpagatam etat / aśāśvata ātmā avalokaś ca idameva satyaṃ mohamanyaditi rūpagatam etat / śāśvataś ca aśāśvata ātmāvalokaś ca idameva satyaṃ mohamanyaditi rūpagatam etat / naiva śāśvato nāśāśvata ātmā avalokaś ca idameva satyaṃ mohamanyaditi rūpagatam etat / evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ / śāśvata ātmāvalokaś ca idameva satyaṃ mohamanyaditi vijñānagatam etat / aśāśvata ātmā avalokaś ca idameva satyaṃ mohamanyaditi vijñānagatam etat / śāśvataścāśāśvata ātmā avalokaś ca idameva satyaṃ mohamanyaditi vijñānagatam etat / naiva śāśvato nāśāśvata ātmā avalokaś ca idameva satyaṃ mohamanyaditi vijñānagatam etat / antavānātmā avalokaś ca idameva satyaṃ mohamanyaditi rūpagatam etat / anantavānātmā avalokaś ca idameva satyaṃ mohamanyaditi rūpagatam etat / antavāṃś ca anantavāṃścātmā avalokaś ca idameva satyaṃ mohamanyaditi rūpagatam etat / naivāntavān nānantavānātmā avalokaś ca idameva satyaṃ mohamanyaditi rūpagatam etat / evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ / antavānātmā avalokaś ca idameva satyaṃ mohamanyaditi vijñānagatam etat / anantavānātmā avalokaś ca idameva satyaṃ mohamanyaditi vijñānagatam etat / antavāṃś ca anantavāṃścātmā avalokaś ca idameva (Vaidya 134) satyaṃ mohamanyaditi vijñānagatam etat / naivāntavān nānantavānātmā avalokaś ca idameva satyaṃ mohamanyaditi vijñānagatam etat / sa jīvastaccharīramidameva satyaṃ mohamanyaditi rūpagatam etat / anyo jīvo 'nyaccharīramidameva satyaṃ mohamanyaditi rūpagatam etat / evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ / sa jīvastaccharīramidameva satyaṃ mohamanyaditi vijñānagatam etat / anyo jīvo 'nyaccharīramidameva satyaṃ mohamanyaditi vijñānagatam etat / evaṃ hi subhūte tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāsaṃkhyeyānāṃ parasattvānāṃ parapudgalānāṃ tānyunmiñjitanimiñjitāni rūpaniśritāni vijñātāni bhavanti / evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ / tānyunmiñjitanimiñjitāni vijñānaniśritāni vijñātāni bhavanti //
punaraparaṃ subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāmamasaṃkhyeyānāṃ parasattvānāṃ parapudgalānāṃ tānyunmiñjitanimiñjitāni yathābhūtaṃ prajānāti / iha subhūte tathāgato rūpaṃ jānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgato rūpaṃ jānāti? tathā subhūte tathāgato rūpaṃ jānāti, yathā tathatā / evaṃ hi subhūte tathāgato rūpaṃ jānāti / evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ / iha subhūte tathāgato vijñānaṃ jānāti / kathaṃ ca subhūte tathāgato vijñānaṃ jānāti? tathā subhūte tathāgato vijñānaṃ jānāti, yathā tathatā / evaṃ hi subhūte tathāgato vijñānaṃ jānāti / evaṃ hi subhūte tathāgata imāṃ prajñāpāramitāmāgamya aprameyāṇāmasaṃkhyeyānāṃ parasattvānāṃ parapudgalānāṃ tānyunmiñjitanimiñjitāni yathābhūtaṃ prajānāti / evaṃ hi subhūte tathāgatastathāgatatathatayā ca skandhatathatayā ca unmiñjitanimiñjitatathatayā ca tathatāṃ prajñapayati / yaiva ca subhūte skandhatathatā, saiva lokasyāpi tathatā / tatkasya hetoḥ? uktaṃ hyetatsubhūte tathāgatena - pañca skandhā loka iti saṃjñātāḥ iti / tasmāttarhi subhūte yā skandhatathatā, sā lokatathatā / yā lokatathatā, sā sarvadharmatathatā / yā sarvadharmatathatā, sā srotaāpattiphalatathatā / yā srotaāpattiphalatathatā, sā sakṛdāgāmiphalatathatā / yā sakṛdāgāmiphalatathatā, sā anāgāmiphalatathatā / yā anāgamiphalatathatā, sā arhattvaphalatathatā / yā arhattvaphalatathatā, sā pratyekabuddhatvatathatā / yā pratyekabuddhatvatathatā, sā tathāgatatathatā / iti hi tathāgatatathatā ca skandhatathatā ca sarvadharmatathatā ca sarvāryaśrāvakapratyekabuddhatathatā ca ekaivaiṣā tathatā anekabhāvābhāvāpagatā anekatvādanānātvādakṣayatvādavikāratvādadvayatvādadvaidhīkāratvāt / evameṣā subhūte tathatā tathāgatena prajñāpāramitāmāgamya abhisaṃbuddhā / evaṃ hi subhūte prajñāpāramitā tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmasya lokasya saṃdarśayitrī / evaṃ hi subhūte tathāgato 'sya lokasya lokaṃ saṃdarśayati / evaṃ cāsya lokasya darśanaṃ bhavati - evaṃ hi subhūte prajñāpāramitā tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ mātā jananī janayitrī / evaṃ hi subhūte tathāgatastathatāmabhisaṃbudhya lokasya tathatāṃ jānāti, avitathatāṃ jānāti, ananyatathatāṃ jānāti / evaṃ ca subhūte tathāgatastathatāmabhisaṃbuddhaḥ saṃstathāgata ityucyate //
(Vaidya 135) sthaviraḥ subhūtirāha - gambhīrā bhagavaṃstathatā / ato bhagavaṃstathatāto buddhānāṃ bhagavatāṃ bodhiḥ prabhāvyate prakāśyate / ko 'tra bhagavan anyo 'dhimokṣyate 'vinivartanīyo bodhisattvo mahāsattvo 'rhan vā paripūrṇasaṃkalpo dṛṣṭisaṃpanno vā pudgalaḥ? tathā hi bhagavan imāni sthānāni paramagambhīrāṇi tathāgatenābhisaṃbudhya ākhyātāni / evamukte bhagavānāyuṣmantaṃ subhūtimetadavocat - evametatsubhūte, evam etat / paramagambhīrāṇīmāni sthānāni tathāgatenābhisaṃbudhya ākhyātāni / tathā hi subhūte akṣayaiṣā tathatā, yā tathāgatenābhisaṃbuddhā, abhisaṃbudhya akṣayākṣayaivākhyātā //
atha khalu śakradevendrapramukhāḥ kāmāvacarā rūpāvarāś ca devaputrā brahmakāyikānāṃ ca viṃśatidevaputrasahasrāṇi yena bhagavāṃstenopasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte tasthuḥ / ekāntasthitāś ca te kāmāvacarā rūpāvacarāś ca devaputrā bhagavantametadavocan - gambhīrā bhagavan dharmāḥ prakāśyante / kathaṃ bhagavan atra lakṣaṇāni sthāpyante? bhagavānāha - śūnyamiti devaputrā atra lakṣaṇāni sthāpyante / ānimittamiti apraṇihitamiti devaputrā atra lakṣaṇāni sthāpyante / anabhisaṃskāra iti anutpāda iti anirodha iti asaṃkleśa iti avyavadānamiti abhāva iti nirvāṇamiti dharmadhāturiti tathateti devaputrā atra lakṣaṇāni sthāpyante / tatkasya hetoḥ? aniśritāni hi devaputrā etāni lakṣaṇāni / ākāśasadṛśāni hi devaputrā etāni lakṣaṇāni / naitāni lakṣaṇāni tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena sthāpitāni / naitāni lakṣaṇāni rūpasaṃkhyātāni / evaṃ na vedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānasaṃkhyātāni / naitāni lakṣaṇāni rūpaniśritāni, na vedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānaniśritāni / naitāni lakṣaṇāni devairvā nāgairvā manuṣyairvā amanuṣyairvā sthāpitāni / naitāni lakṣaṇāni sadevamānuṣāsureṇa lokena śakyāni cālayitum / tatkasya hetoḥ? sadevamānuṣāsuro 'pi hi loka etallakṣaṇa eva / nāpyetāni lakṣaṇāni kenāpi hastena sthāpitāni / yo devaputrā evaṃ vadet - idamākāśaṃ kenāpi sthāpitamiti, api nu sa devaputrāḥ samyagvadan vadet? evamukte kāmāvacarā rūpāvarāś ca devaputrā bhagavantametadavocan - na bhagavan ākāśaṃ kenacitsthāpitam / tatkasya hetoḥ? asaṃskṛtatvādbhagavan ākāśasya nākāśaṃ kenacitsthāpitam //
atha khalu bhagavāṃstān kāmāvacarān rūpāvarāṃś ca devaputrānāmantrayate sma - evametaddevaputrāḥ / utpādādvā tathāgatānāmanutpādādvā tathaivaitāni lakṣaṇāni sthitāni / tatkasya hetoḥ? yathaitāni hi sthitāni, tathābhūtāni tathāgatenābhisaṃbudhya ākhyātāni / tasmāddevaputrāstathāgatastathāgata ityucyate //
(Vaidya 136) atha khalvāyuṣmān subhūtirbhagavantametadavocat - gambhīrāṇi bhagavan imāni lakṣaṇāni tathāgatenābhisaṃbuddhāni / tathāgatānāṃ cāsaṅgajñānaṃ yaduta prajñāpāramitā / asaṅgajñānāya prajñāpāramitā tathāgatānāṃ gocaraḥ / evamukte bhagavānāyuṣmantaṃ subhūtimetadavocat - evametatsubhūte, evam etat / evaṃ hi subhūte prajñāpāramitā tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmasya lokasya saṃdarśayitrī / yathā subhūte tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā imāṃ dharmaṃ prajñāpāramitāmupaniśritya viharanti, tathaivaite dharmāḥ sadā sthitāḥ, asthānatastathāgatairabhisaṃbuddhāḥ / ataste dharmamevopaniśritya viharanti, dharmaṃ satkurvanti gurukurvanti mānayanti pūjayantyarcayantyapacāyanti / prajñāpāramitaivaiṣā subhūte dharmāṇāṃ dharmateti tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ prajñāpāramitāṃ satkurvanti gurukurvanti mānayanti pūjayantyarcayantyapacāyanti / tatkasya hetoḥ? ato hi subhūte prajñāpāramitātastathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ sarvajñatāyāḥ prabhāvanā bhavati / kṛtajñāḥ kṛtavedinaś ca tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ / yatkhalu subhūte samyagvadanto vadeyuḥ - kṛtajñaḥ kṛtavedīti, tattathāgataṃ hi te samyagvadanto vadanti - kṛtajñaḥ kṛtavedīti / yatkhalu subhūte tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho yena yena yānenāgataḥ, yayā yayā pratipadā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ, tathāgatastadeva yānaṃ tāmeva pratipadamanugṛhṇīte anuparipālayati, tayaiva kṛtajñatayā kṛtaveditayā / iyaṃ subhūte tathāgatasya kṛtajñatā kṛtaveditā draṣṭavyā / punaraparaṃ subhūte tathāgatena sarvadharmā akṛtā akṛtā ityabhisaṃbuddhāḥ, avikṛtā avikṛtā ityabhisaṃbuddhāḥ, anabhisaṃskṛtā anabhisaṃskṛtā ityabhisaṃbuddhāḥ / iyam api subhūte tathāgatasya kṛtajñatā kṛtaveditā draṣṭavyā / prajñāpāramitāṃ hyāgamya subhūte tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya evaṃ sarvadharmeṣu jñānaṃ pravṛttam / anenāpi subhūte paryāyeṇa prajñāpāramitā tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmasya lokasya saṃdarśayitrī //
evamukte āyuṣmān subhūtirbhagavantametadavocat - yadā bhagavan sarvadharmā ajānakā apaśyakāḥ, tadā kathaṃ bhagavan prajñāpāramitā tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmasya lokasya saṃdarśayitrī? evamukte bhagavānāyuṣmantaṃ subhūtimetadavocat - sādhu sādhu subhūte, yastvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhametamarthaṃ paripraśnīkartavyaṃ manyase / subhūtirevamāha - sarvadharmā ajānakā apaśyakā iti / evametatsubhūte, evam etat / sarvadharmā ajānakā apaśyakāḥ / kathaṃ subhūte sarvadharmā ajānakā apaśyakāḥ? sarvadharmā hi subhūte śūnyāḥ / sarvadharmā hi subhūte aniśritāḥ / evaṃ hi subhūte sarvadharmā ajānakā apaśyakāḥ / evamete subhūte sarvadharmāḥ prajñāpāramitāmāgamya tathāgatairabhisaṃbuddhāḥ / evam api subhūte prajñāpāramitā tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmasya lokasya saṃdarśayitrī rūpasyādṛṣṭatvāt / evaṃ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ vijñānasyādṛṣṭatvātsaṃdarśayitrī / evaṃ hi subhūte prajñāpāramitā tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmasya lokasya saṃdarśayitrī bhavati //
(Vaidya 137) subhūtirāha - kathaṃ bhagavan rūpasyādṛṣṭatā bhavati? kathaṃ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām? kathaṃ bhagavan vijñānasyādṛṣṭatā bhavati? bhagavānāha - yadi subhūte na rūpārambaṇaṃ vijñānamutpadyate, evaṃ rūpasyādṛṣṭatā bhavati / evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ / yadi subhūte na vijñānārambaṇaṃ vijñānamutpadyate, evaṃ vijñānasyādṛṣṭatā bhavati / yā ca subhūte rūpasyādṛṣṭatā, yā ca vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām, yā ca subhūte vijñānasyādṛṣṭatā, saiva lokasya dṛṣṭatā bhavati / evaṃ hi subhūte lokastathāgatena dṛṣṭo bhavati / evaṃ hi subhūte prajñāpāramitā tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmasya lokasya saṃdarśayitrī / kathaṃ ca subhūte prajñāpāramitā lokaṃ saṃdarśayati? iti lokaḥ śūnya iti lokaṃ sūcayati, evaṃ prajñāpayati, evaṃ lokaṃ saṃdarśayati / iti loko 'cintya iti, lokaḥ śānta iti, loko vivikta iti lokaviśuddhyā lokaṃ sūcayati / evaṃ lokaṃ prajñāpayati, evaṃ saṃdarśayatīti //
āryāṣṭasāhasrikāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ lokasaṃdarśanaparivarto nāma dvādaśaḥ //
_______________________________________________________________
(Vaidya 138)
ASP_13: acintyaparivartastrayodaśaḥ /
atha khalvāyuṣmān subhūtirbhagavantametadavocat - gambhīrā bhagavan prajñāpāramitā / mahākṛtyena bateyaṃ bhagavan prajñāpāramitā pratyupasthitā / acintyakṛtyenātulyakṛtyenāprameyakṛtyenāsaṃkhyeyakṛtyenāsamasamakṛtyena bateyaṃ bhagavan prajñāpāramitā pratyupasthitā / bhagavānāha - evametatsubhūte, evam etat / mahākṛtyeneyaṃ subhūte prajñāpāramitā pratyupasthitā / acintyakṛtyenātulyakṛtyenāprameyakṛtyenāsaṃkhyeyakṛtyenāsamasamakṛtyeneyaṃ subhūte prajñāpāramitā pratyupasthitā / kathaṃ ca subhūte acintyakṛtyeneyaṃ prajñāpāramitā pratyupasthitā? acintyaṃ hi subhūte tathāgatatvaṃ buddhatvaṃ svayaṃbhūtvaṃ sarvajñatvam / evaṃ hi subhūte acintyakṛtyeneyaṃ prajñāpāramitā pratyupasthitā / na hīdaṃ śakyaṃ cittena cintayitum / tatkasya hetoḥ? na hi cittaṃ vā cetanā vā caitasiko vā atra dharmaḥ pravartate / kathaṃ ca subhūte atulyakṛtyeneyaṃ prajñāpāramitā pratyupasthitā? na śakyaṃ subhūte tathāgatatvaṃ buddhatvaṃ svayaṃbhūtvaṃ sarvajñatvaṃ cintayituṃ vā tulayituṃ vā / evaṃ hi subhūte atulyakṛtyeneyaṃ prajñāpāramitā pratyupasthitā / kathaṃ ca subhūte aprameyakṛtyeneyaṃ prajñāpāramitā pratyupasthitā? aprameyaṃ hi subhūte tathāgatatvaṃ buddhatvaṃ svayaṃbhūtvaṃ sarvajñatvam / evaṃ hi subhūte aprameyakṛtyeneyaṃ prajñāpāramitā pratyupasthitā / kathaṃ ca subhūte asaṃkhyeyakṛtyeneyaṃ prajñāpāramitā pratyupasthitā? asaṃkhyeyaṃ hi subhūte tathāgatatvaṃ buddhatvaṃ svayaṃbhūtvaṃ sarvajñatvam / evaṃ hi subhūte asaṃkhyeyakṛtyeneyaṃ prajñāpāramitā pratyupasthitā / kathaṃ ca subhūte asamasamakṛtyeneyaṃ prajñāpāramitā pratyupasthitā? nāsti subhūte tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya svayaṃbhuvaḥ sarvajñasya samaḥ, kutaḥ punaruttaraḥ? evaṃ hi subhūte asamasamakṛtyeneyaṃ prajñāpāramitā pratyupasthitā //
sthaviraḥ subhūtirāha - kiṃ punarbhagavaṃstathāgatatvamevācintyamatulyamaprameyamasaṃkhyeyamasamasamam? evaṃ buddhatvameva svayaṃbhūtvameva sarvajñatvameva atulyamaprameyamasaṃkhyeyamasamasamam, utāho rūpamapyacintyamatulyamaprameyamasaṃkhyeyamasamasamam? evaṃ vedanāpi saṃjñāpi saṃskārā apiḥ? vijñānamapyacintyamatulyamaprameyamasaṃkhyeyamasamasamam, utāho sarvadharmā apyacintyā atulyā aprameyā asaṃkhyeyā asamasamāḥ? evamukte bhagavānāyuṣmantaṃ subhūtimetadavocat - evametatsubhūte, evam etat / rūpam api subhūte acintyamatulyamaprameyamasaṃkhyeyamasamasamam / evaṃ vedanāpi saṃjñāpi saṃskārā api / vijñānam api subhūte acintyamatulyamaprameyamasaṃkhyeyamasamasamam / evaṃ sarvadharmā api subhūte acintyā atulyā aprameyā asaṃkhyeyā asamasamāḥ / tatkasya hetoḥ? rūpasya hi subhūte yā dharmatā, na tatra cittaṃ na cetanā na caitasikā dharmā na tulanā / evaṃ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām / vijñānasya hi subhūte yā dharmatā, na tatra cittaṃ na cetanā na caitasikā dharmā na tulanā / sarvadharmāṇāṃ hi subhūte yā dharmatā, na tatra cittaṃ na cetanā na caitasikā dharmā na tulanā / evaṃ hi subhūte rūpamapyacintyamatulyam / evaṃ vedanāpi saṃjñāpi saṃskārā api / vijñānamapyacintyamatulyam / evaṃ sarvadharmā apyacintyā atulyāḥ / rūpam api (Vaidya 139) subhūte aprameyam / evaṃ vedanāpi saṃjñāpi saṃskārā api / vijñānam api subhūte aprameyam, sarvadharmā api subhūte aprameyāḥ / tatkasya hetoḥ? rūpasya hi subhūte pramāṇaṃ na prajñāyate / evaṃ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām / vijñānasya hi subhūte pramāṇaṃ na prajñāyate / sarvadharmāṇām api hi subhūte pramāṇaṃ na prajñāyate / kena kāraṇena subhūte rūpasya pramāṇaṃ na prajñāyate? kena kāraṇena vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām? kena kāraṇena subhūte vijñānasya pramāṇaṃ na prajñāyate? kena kāraṇena subhūte sarvadharmāṇām api pramāṇaṃ na prajñāyate? rūpasya hi subhūte pramāṇaṃ na vidyate / evaṃ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām / vijñānasya hi subhūte pramāṇaṃ na vidyate / sarvadharmāṇām api hi subhūte pramāṇaṃ na vidyate / kena kāraṇena subhūte rūpasya pramāṇaṃ na vidyate? evaṃ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām? kena kāraṇena subhūte vijñānasya pramāṇaṃ na vidyate? kena kāreṇena subhūte sarvadharmāṇām api pramāṇaṃ na vidyate? apramāṇatvātsubhūte sarvadharmāṇām / rūpam api subhūte asaṃkhyeyam / evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ / vijñānam api subhūte asaṃkhyeyam / sarvadharmā api subhūte asaṃkhyeyāḥ, gaṇanāsamatikrāntatvāt / rūpamapi subhūte asamasamam / evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ / vijñānam api subhūte asamasamam / evaṃ sarvadharmā api subhūte asamasamāḥ, ākāśasamatvātsubhūte sarvadharmāṇām / tatkiṃ manyase subhūte api tu astyākāśasya samo vā gaṇanā vā pramāṇaṃ vā tulyaṃ vā cittaṃ vā caitasikā vā dharmāḥ? subhūtirāha - no hīdaṃ bhagavan / bhagavānāha - evameva subhūte anena paryāyeṇa sarvadharmā api acintyā atulyā aprameyā asaṃkhyeyā asamasamāḥ / ete ca subhūte tathāgatadharmā acintyāścittoparamatvāt, atulyāstulanāsamatikrāntatvāt / acintyā atulyā iti subhūte vijñānagatasyaitaddharmasyādhivacanam / evamaprameyā asaṃkhyeyā asamasamā iti subhūte samasaṃkhyāpramāṇoparamatvādaprameyā asaṃkhyeyā asamasamāstathāgatadharmāḥ / ākāśasamāsaṃkhyeyāprameyatayā asamasamā asaṃkhyeyā aprameyā ete dharmāḥ / ākāśatulyatayā atulyā asamavahitā bateme dharmāḥ / tasmātsubhūte atulyā ete dharmā ucyante / ākāśācintyatayā acintyā ete dharmāḥ / ākāśātulyatayā atulyā ete dharmāḥ / ākāśāprameyatayā aprameyā ete dharmāḥ / ākāśāsaṃkhyeyatayā asaṃkhyeyā ete dharmāḥ / ākāśāsamasamatayā asamasamā ete dharmāḥ / asyāṃ khalu punaracintyatāyāmatulyatāyāmaprameyatāyāmasaṃkhyeyatāyāmasamasamatāyāṃ bhāṣyamāṇāyāṃ pañcānāṃ bhikṣuśatānāmanupādāya āsravebhyaścittāni vimuktāni, viṃśateś ca bhikṣuṇīśatānām anupādāya āsravebhyaś cittāni vimuktāni, ṣaṣṭeścopāsakaśatānāṃ virajo vigatamalaṃ dharmeṣu dharmacakṣurviśuddham, triṃśateścopāsikānāṃ virajo vigatamalaṃ dharmeṣu dharmacakṣurviśuddham, viṃśatyā ca bodhisattvairanutpattikeṣu dharmeṣu kṣāntiḥ pratilabdhābhūt / te ca bhagavatā ihaiva bhadrakalpe vyākṛtā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / ye 'pi te upāsakā upāsikāś ca yeṣāṃ virajo vigatamalaṃ dharmeṣu dharmacakṣurviśuddham, te 'pi bhagavatā vyākṛtāḥ / teṣāmapyanupādāyāsravebhyaścittaṃ vimokṣyate //
(Vaidya 140) atha khalvāyuṣmān subhūtirbhagavantametadavocat - gambhīrā bhagavan prajñāpāramitā / mahākṛtyena bateyaṃ bhagavan prajñāpāramitā pratyupasthitā / evamukte bhagavānāyuṣmantaṃ subhūtimetadavocat - evametatsubhūte, evam etat / gambhīrā subhūte prajñāpāramitā / mahākṛtyeneyaṃ subhūte prajñāpāramitā pratyupasthitā / tatkasya hetoḥ? atra hi subhūte sarvajñatā samāyuktā, atra pratyekabuddhabhūmiḥ samāyuktā, atra sarvaśrāvakabhūmiḥ samāyuktā / tadyathāpi nāma subhūte rājñaḥ kṣatriyasya mūrdhābhiṣiktasya janapadasthāmavīryaprāptasya yāni tāni rājakṛtyāni, yāni ca nagarakṛtyāni, yāni ca janapadakṛtyāni, sarvāṇi tāni amātyasamāyuktāni bhavanti / alpotsukastato rājā bhavatyapahṛtabhāraḥ / evameva subhūte ye kecidbuddhadharmā vā pratyekabuddhadharmā vā śrāvakadharmā vā, sarve te prajñāpāramitāsamāyuktāḥ / prajñāpāramitā tatra kṛtyaṃ karoti / anena subhūte paryāyeṇa mahākṛtyeneyaṃ prajñāpāramitā pratyupasthitā rūpasyāparigrahāya anabhiniveśāya / evaṃ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām / vijñānasyāparigrahāya anabhiniveśāya, srotaāpattiphalasyāparigrahāyānabhiniveśāya, evaṃ sakṛdāgāmiphalasyānāgāmiphalasyārhattvaphalasyāparigrahāyānabhiniveśāya, pratyekabodheraparigrahāyānabhiniveśāya, sarvajñatāyā aparigrahāyānabhiniveśāya prajñāpāramitā pratyupasthitā //
subhūtirāha - kathaṃ bhagavan sarvajñatāyā aparigrahāyānabhiniveśāya prajñāpāramitā pratyupasthitā? bhagavānāha - tatkiṃ manyase subhūte samanupaśyasi tvamarhattvaṃ yatra parigrahaṃ vā abhiniveśaṃ vā kuryāḥ? subhūtirāha - no hīdaṃ bhagavan / nāhaṃ bhagavaṃstaṃ dharmaṃ samanupaśyāmi yaṃ parigṛhṇīyāmabhiniveśeyaṃ vā arhattvamiti / bhagavānāha - evametatsubhūte, evam etat / aham api subhūte tathāgatatvaṃ na samanupaśyāmi / so 'haṃ subhūte tathāgatatvamasamanupaśyan na parigṛhṇāmi nābhiniveśe / tasmāttarhi subhūte sarvajñatāpyaparigrahā anabhiniveśā / subhūtirāha - sarvajñatāpi bhagavan aparigrahā anabhiniveśeti? mā bhagavan navayānasaṃprasthitāḥ parīttakuśalamūlā bodhisattvā mahāsattvā imaṃ nirdeśaṃ śrutvā utrasiṣuḥ saṃtrasiṣuḥ saṃtrāsamāpatsyante / api tu khalu punarbhagavan ye bodhisattvā mahāsattvā hetusaṃpannāḥ pūrvajinakṛtādhikārā dīrgharātrāvaropitakuśalamūlā bhaviṣyanti, ta imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ śrutvā adhimokṣyanti / bhagavānāha - evametatsubhūte, evam etat //
atha khalu te kāmāvacarā rūpāvarāś ca devaputrā bhagavantametadavocan - gambhīrā bhagavan prajñāpāramitā, durdṛśā duranubodhā / pūrvajinakṛtādhikārā dīrgharātrāvaropitakuśalamūlāste bhagavan sattvā bhaviṣyanti, ya enāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāmadhimokṣyanti / sacedbhagavaṃstrisāhasramahāsāhasre lokadhātau ye sattvāḥ, te sarve śraddhānusāribhūmau kalpaṃ vā kalpāvaśeṣaṃ vā careyuḥ yaśceha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāmekadivasam api kṣāntiṃ rocayedgaveṣeta cintayettulayedupaparīkṣeta upanidhyāyet, ayameva bhagavaṃstebhyaḥ śreyān / evamukte bhagavāṃstān kāmāvacarān (Vaidya 141) rūpāvacarāṃś ca devaputrānāmantrayāmāsa - yadi devaputrāḥ kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ śṛṇuyāt, yāvadasya devaputrāḥ kṣiprataraṃ nirvāṇaṃ pratikāṅkṣitavyam, na tveva teṣāṃ śraddhānusāribhūmau kalpaṃ vā kalpāvaśeṣaṃ vā caratām / atha khalu te kāmāvacarā rūpāvacarāś ca devaputrā bhagavantametadavocan - mahāpāramiteyaṃ bhagavan yaduta prajñāpāramitā / ityuktvā bhagavataḥ pādau śirasā abhivandya bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya bhagavato 'ntikād gamiṣyāma ityārocya prakrāntāḥ / te 'vidūraṃ gatvā antarhitāḥ / kāmāvacarāś ca devaputrāḥ kāmadhātau prātiṣṭhantaḥ, rūpāvacarāś ca devaputrā brahmaloke prātiṣṭhanteti //
āryāṣṭasāhasrikāyāṃ prajñāpāramitāyāmacintyaparivarto nāma trayodaśaḥ //
_______________________________________________________________
(Vaidya 142)
ASP_14: aupamyaparivartaścaturdaśaḥ /
atha khalvāyuṣmān subhūtirbhagavantametadavocat - yo bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ sahaśravaṇenaiva asyāṃ gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāmadhimucyate nāvalīyate na saṃlīyate nāvatiṣṭhate na dhandhāyati na vicikitsati na kāṅkṣati, abhinandati ca prajñāpāramitām, sa bhagavan kutaścyutvā kutropapannaḥ? bhagavānāha - yaḥ subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ sahaśravaṇenaiva asyāṃ gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāmadhimokṣyate nāvaleṣyate na saṃleṣyate nāvasthāsyate na dhandhāyiṣyati na vicikitsiṣyati na kāṅkṣiṣyati, abhinandiṣyati ca darśanaṃ śravaṇaṃ ca, dhārayiṣyati bhāvayiṣyatyenāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitām, prajñāpāramitāpratisaṃyuktāṃś ca manasikārānna vihāsyati, na vipṛṣṭhīkariṣyati mānasam, chandaṃ janayiṣyatyudgrahītuṃ dhārayituṃ vācayituṃ paryavāptuṃ pravartayitum, kariṣyatyanubandham, anugamiṣyati dharmabhāṇakaṃ notsrakṣyati / tadyathāpi nāma subhūte taruṇavatsā gaurnotsṛjati vatsam, evameva subhūte yo bodhisattvo mahāsattva enāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ śrutvā tāvanna prahāsyati dharmabhāṇakaṃ yāvadasyeyaṃ prajñāpāramitā kāyagatā vā bhaviṣyati pustakagatā vā, ayaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvo manuṣyebhya eva cyuto manuṣyeṣvevopapannaḥ //
subhūtirāha - syādbhagavan etaireva guṇaiḥ samanvāgato bodhisattvo mahāsattvo 'nyebhyo buddhakṣetrebhyaścyuta ihopapannaḥ? bhagavānāha - syātsubhūte bodhisattvo mahāsattvo 'nyebhyo buddhakṣetrebhyo 'nyān buddhān bhagavataḥ paryupāsya paripṛcchya paripraśnīkṛtya tebhyaścyuta ihopapannaḥ, etaireva guṇaiḥ samanvāgato veditavyaḥ / punaraparaṃ subhūte yo bodhisattvo mahāsattvastuṣitebhyo devebhyaścyuta ihopapannaḥ, so 'pyetaireva guṇaiḥ samanvāgato veditavyaḥ / yena maitreyo bodhisattvo mahāsattvaḥ paryupāsitaḥ paripṛṣṭaḥ paripṛcchitaḥ paripraśnīkṛtaḥ imāṃ prajñāpāramitāmārabhya, so 'pyetaireva guṇaiḥ samanvāgato veditavyaḥ / yena khalu punaḥ subhūte bodhisattvena mahāsattvena pūrvāntata iyaṃ gambhīrā prajñāpāramitā śrutā, na tu paripṛṣṭā bhavet, na paripṛcchitā na paripraśnīkṛtā, tasya punar api manuṣyeṣvevopapannasya asyāṃ gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ bhāṣyamāṇāyāṃ bhavati kāṅkṣāyitatvam, bhavati dhandhāyitatvam, bhavati cittasyāvalīnatā, veditavyametatsubhūte, ayaṃ bodhisattvaḥ pūrvāntato 'pyaparipṛcchakajātīyo 'bhūt / tatkasya hetoḥ? tathā hi asyāṃ asyāṃ gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ bhāṣyamāṇāyāṃ bhavati kāṅkṣāyitatvam, bhavati dhandhāyitatvam, bhavati cittasyāvalīnateti //
punaraparaṃ subhūte yena bodhisattvena mahāsattveneyaṃ gambhīrā prajñāpāramitā pūrvāntato 'pi śrutā bhavati, paryupāsitā paripṛṣṭā paripṛcchitā paripraśnīkṛtā ca bhavati, ekaṃ vā dinaṃ dve vā trīṇi vā catvāri vā pañca vā dināni, tasya tāvatkālikī śraddhā bhavati, saṃhriyate ca, punarevāsaṃhāryā ca bhavati paripṛcchayā / tatkasya hetoḥ? evaṃ hyetatsubhūte bhavati - yena pūrvaṃ na saṃparipṛṣṭā bhavatīyaṃ prajñāpāramitā, na saṃparipṛcchitā, (Vaidya 143) na saṃparipraśnīkṛtā, na cānuvartitā bhavati, tasya kaṃcitkālaṃ chando 'nuvartate asyāṃ gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ śravaṇāya, kaṃcitkālaṃ chando na bhavati / sa punarevotkṣipyate 'vasīdati / tasya calācalā buddhirbhavati / tūlapicūpamaś ca sa bhavati / so 'yaṃ bodhisattvo 'cirayānasaṃprasthito veditavyaḥ / navena yānenāgataḥ sa bodhisattvastāṃ śraddhāṃ taṃ prasādaṃ taṃ chandaṃ prahāsyati, yadutaināṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ nānugrahīṣyati nānuvartiṣyate nānuparivārayiṣyati / tasya dvayorbhūmyoranyatarā bhūmiḥ pratikāṅkṣitavyā - śrāvakabhūmirvā pratyekabuddhabhūmirvā / tadyathāpi nāma subhūte mahāsamudragatāyāṃ nāvi bhinnāyāṃ te tatra kāṣṭhaṃ vā na gṛhṇanti phalakaṃ vā, mṛtaśarīraṃ vā nādhyālambante, veditavyam etat - aprāptā evaite pāramudake kālaṃ kariṣyantīti / ye khalu punaḥ subhūte mahāsamudragatāyāṃ nāvi bhinnāyāṃ tatra kāṣṭhaṃ vā gṛhṇanti phalakaṃ vā, mṛtaśarīraṃ vā adhyālambante, veditavyametatsubhūte - naite udake kālaṃ kariṣyanti, svastinā anantarāyeṇa pāramuttariṣyanti, akṣatāścānupahatāś ca sthale sthāsyantīti / evameva subhūte yo bodhisattvaḥ śraddhāmātrakeṇa prasādamātrakeṇa premamātrakeṇa chandamātrakeṇa samanvāgataḥ sa ca prajñāpāramitāṃ nādhyālambate, veditavyametatsubhūte antaraivaiṣa vyadhvani vyavasādamāpatsyate, aprāpta eva sarvajñatāṃ śrāvakatve pratyekabuddhatve vā sthāsyatīti / yeṣāṃ khalu punaḥ subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāmasti śraddhā, asti kṣāntiḥ, asti ruciḥ, asti chandaḥ, asti vīryam, astyapramādaḥ, astyadhimuktiḥ, astyadhyāśayaḥ, asti tyāgaḥ, asti gauravam, asti prītiḥ, asti prāmodyam, asti prasādaḥ, asti prema, astyanikṣiptadhuratā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhum, te ca prajñāpāramitāmadhyālambante / evaṃ teṣāṃ sā śraddhā sā kṣāntiḥ sā rūciḥ sa cchandaḥ tadvīryaṃ so 'pramādaḥ sādhimuktiḥ so 'dhyāśayaḥ sa tyāgaḥ tadgauravaṃ sā prītiḥ tatprāmodyaṃ sa prasādaḥ tatprema sā anikṣiptadhuratā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhum / te ca prajñāpāramitāṃ prāpya sarvajñatāyāṃ sthāsyanti / tadyathāpi nāma subhūte strī va puruṣo vā aparipakvena ghaṭenodakaṃ parivahet, veditavyametatsubhūte - nāyaṃ ghaṭaściramanuvartsyate, kṣiprameva paribhetsyate, pravileṣyate iti / tatkasya hetoḥ? yathāpi nāma tadaparipakvatvāddhaṭasya, sa bhūmiparyavasāna eva bhaviṣyatīti / evameva subhūte kiṃcāpi bodhisattvasya asti śraddhā asti kṣāntiḥ asti rūciḥ asti chandaḥ asti vīryam astyapramādaḥ, astyadhimuktiḥ astyadhyāśayaḥ asti tyāgaḥ / asti gauravam, asti prītiḥ asti prāmodyam, asti prasādaḥ, asti prema, astyanikṣiptadhuratā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhum / sa ca prajñāpāramitayā upāyakauśalyena ca aparigṛhīto bhavati, veditavyametatsubhūte ayaṃ bodhisattvo 'ntarā vyadhvani vyavasādamāpatsyata iti / kaś ca subhūte bodhisattvasyāntarā vyadhvani vyavasādaḥ - śrāvakabhūmirvā pratyekabuddhabhūmirvā? tadyathāpi nāma subhūte strī vā puruṣo vā suparipakvena ghaṭena nadīto vā sarasto vā taḍāgato vā udapānādvā tato 'nyebhyo vā udakādhārebhya udakaṃ parivahet, tasya tadudakaṃ parivahato veditavyametatsubhūte svastinā (Vaidya 144) anantarāyeṇa ayaṃ ghaṭo gṛhaṃ gamiṣyatīti / tatkasya hetoḥ? yathāpi nāma suparipakvatvāddhaṭasya / evameva subhūte yasya bodhisattvasya asti śraddhā asti kṣāntiḥ asti ruciḥ asti chandaḥ, asti vīryam, astyapramādaḥ, astyadhimuktiḥ astyadhyāśayaḥ, asti tyāgaḥ, asti gauravam, asti prītiḥ asti prāmodyam, asti prasādaḥ, asti premaḥ astyanikṣiptadhuratā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhum / sa ca prajñāpāramitayā upāyakauśalyena ca parigṛhīto bhavati / veditavyametatsubhūte nāyaṃ bodhisattvo mahāsattvo 'ntarā vyadhvani vyavasādamāpatsyate / akṣato 'nupahataḥ sarvajñatāyāṃ sthāsyatīti / tadyathāpi nāma subhūte duṣprajñajātīyaḥ puruṣaḥ sāmudrikāṃ nāvamanākoṭitāmaparikarmakṛtāṃ cirabandhanabaddhāmudake 'vatārya samāropitabhāṇḍāṃ paripūrṇāṃ bhārārtāmabhirūḍhaḥ syāt, veditavyametatsubhūte - evaṃdharmeyaṃ naurbhaviṣyati, yaduta udake 'saṃtīrṇabhāṇḍaiva saṃsatsyatīti / tasyānyena bhāṇḍaṃ bhaviṣyati, anyena sā naurvipatsyate iti / evaṃ sa sārthavāho 'nupāyakuśalo dauṣprajñena mahatā arthaviyogena samanvāgato bhaviṣyati, mahataś ca ratnākarātparihīṇo bhaviṣyatīti / evameva subhūte kiṃcāpi bodhisattvasya asti śraddhā asti kṣāntiḥ, asti ruciḥ asti chandaḥ, asti vīryam, astyapramādaḥ, astyadhimuktiḥ astyadhyāśayaḥ, asti tyāgaḥ, asti gauravam, asti prītiḥ, asti prāmodyam, asti prasādaḥ,
asti prema, astyanikṣiptadhuratā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhum, sa ca prajñāpāramitayā upāyakauśalyena ca virahito bhavati, veditavyametatsubhūte aprāpta evāyaṃ bodhisattvaḥ sarvajñatāratnākaramantarā saṃsatsyati, vyavasādamāpatsyate, mahataḥ svārthātparihīṇo bhaviṣyati, mahataś ca parārtharatnarāśeḥ parihīṇo bhaviṣyati, yaduta sarvajñatāmahārtharatnākarātparihīṇatvāditi / kā punaḥ subhūte bodhisattvasya antarā vyadhvani saṃsīdanā? yaduta śrāvakabhūmirvā pratyekabuddhabhūmirvā / tadyathāpi nāma subhūte paṇḍitajātīyaḥ sārthavāhaḥ sāmudrikāṃ nāvaṃ subaddhāṃ bandhayitvā svākoṭitāmākoṭayitvā suparikarmakṛtāṃ kṛtvā udake 'vatārya bhāṇḍamāropya pūrṇāṃ kṛtvā samaṃ yojayitvā yuktena vātenābhipretāṃ diśamanupūrveṇa gacchet, tatastadyānamiti, veditavyametatsubhūte neyaṃ naurudake saṃsatsyati / gamiṣyatīyaṃ naustaṃ pradeśaṃ yatrānayā gantavyam / mahālābhena cāyaṃ sārthavāhaḥ saṃyokṣyate yaduta laukikai ratnairiti / evameva subhūte yasya bodhisattvasya mahāsattvasya asti śraddhā asti kṣāntiḥ asti ruci chandaḥ asti vīryam, astyapramādaḥ astyadhimuktiḥ, astyādhyāśayaḥ, asti tyāgaḥ, asti gauravam, asti prītiḥ asti prāmodyam, asti prasādaḥ, asti prema, astyanikṣiptadhuratā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhum, sa ca prajñāpāramitayā parigṛhīta upāyakauśalyena cāvirahito bhavati, veditavyametatsubhūte nāyaṃ bodhisattvo mahāsattvo 'ntarā vyadhvani saṃsatsyati, na vyavasādamāpatsyate, sthāsyatyayaṃ bodhisattvo mahāsattvo 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / tatkasya hetoḥ? evaṃ hyetatsubhūte bhavati - yato 'sya bodhisattvasya mahāsattvasya asti śraddhā, asti kṣāntiḥ, asti ruciḥ, asti chandaḥ, asti vīryam, astyapramādaḥ, astyadhimuktiḥ astyadhyāśayaḥ, asti tyāgaḥ, asti gauravam, asti (Vaidya 145) asti prītiḥ, asti prāmodyam, asti prasādaḥ, asti prema, astyanikṣiptadhuratā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhum / ete cāsya dharmāḥ prajñāpāramitayā parigṛhītā upāyakauśalyena cāvirahitā na śrāvakabhūmiṃ na pratyekabuddhabhūmiṃ vā pratipatsyante / api tu yena sarvajñatā, tenaite dharmā abhimukhāḥ saṃprasthitāḥ tato 'syā anuttarāyāḥ samyaksaṃbodherabhisaṃbodhāya bhaviṣyantīti / tadyathāpi nāma subhūte kaścideva puruṣo jīrṇo vṛddho mahallakaḥ saviṃśativarṣaśatiko jātyā bhavet, tasya kaścideva śarīre vyādhirutpadyeta vātato vā pittato vā śleṣmato vā saṃnipātato vā / tatkiṃ manyase subhūte api nu sa puruṣo 'parigṛhīto mañcāduttiṣṭhet? subhūtirāha - no hīdaṃ bhagavan / bhagavānāha - sacetpunaḥ subhūte sa puruṣo mañcāduttiṣṭhet, atha ca punarna pratibalo 'rdhakrośāntaram api prakramitum / sa tayā jarayā tena ca vyādhinā kṣapito yady api mañcāduttiṣṭhet, tathāpi punarapratibalaḥ sa puruṣaḥ prakramaṇāya / evameva subhūte kiṃcāpi bodhisattvasya asti śraddhā, asti kṣāntiḥ, asti ruciḥ, asti chandaḥ, asti vīryam, astyapramādaḥ, astyadhimuktiḥ, astyadhyāśayaḥ, asti tyāgaḥ, asti gauravam, asti prītiḥ, asti prāmodyam, asti prema, astyanikṣiptadhuratā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhum / sa ca prajñāpāramitayā aparigṛhīta upāyakauśalyena ca virahito bhavati, kiṃcāpi saṃprasthito 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhum / atha ca punaḥ subhūte evaṃ veditavyam - ayaṃ bodhisattvo 'ntarā vyadhvani saṃsatsyati, vyavasādamāpatsyate, yaduta śrāvakabhūmau vā pratyekabuddhabhūmau vā sthāsyatīti / tatkasya hetoḥ? yathāpi nāma prajñāpāramitayā aparigṛhītatvādupāyakauśalyena ca virahitatvāt / tadyathāpi nāma subhūte sa eva puruṣo jīrṇo vṛddho mahallakaḥ saviṃśativarṣaśatiko jātyā bhavet, tasya śarīre kaścideva vyādhirūtpadyeta vātato vā pittato vā śleṣmato vā saṃnipātato vā, sa ca mañcāduttiṣṭhet / tamenaṃ dvau balavantau puruṣau vāmadakṣiṇābhyāṃ pārśvābhyāṃ svadhyālambitamadhyālambya suparigṛhītaṃ parigṛhya evaṃ vadetām - gaccha tvaṃ bhoḥ puruṣa yenākāṅkṣasi yāvaccākāṅkṣasi gantum, anuparigṛhītastvamāvābhyām, na tavāntarāmārge patanabhayaṃ bhaviṣyati, yāvanna tvaṃ tadadhiṣṭhānamanuprāpto bhaviṣyasi, yatra tvayā gantavyamiti / evameva subhūte yasya bodhisattvasya mahāsattvasya asti śraddhā, asti kṣāntiḥ, asti ruciḥ asti chandaḥ, asti vīryam, astyapramādaḥ, astyadhimuktiḥ, astyadhyāśayaḥ, asti tyāgaḥ, asti gauravam, asti prītiḥ, asti prāmodyam, asti prasādaḥ, asti prema astyanikṣiptadhuratā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhum, sa ca prajñāpāramitayā anuparigṛhīto bhavati, upāyakauśalyasamanvāgataś ca bhavati / veditavyametatsubhūte nāyaṃ bodhisattvo mahāsattvo 'ntarā vyadhvani saṃsatsyati, na vyavasādamāpatsyate, pratibalo 'yaṃ bodhisattvo mahāsattvastatsthānamanuprāptuṃ yadutānuttaraṃ samyaksaṃbodhisthānamiti //
āryāṣṭasāhasrikāyāṃ prajñāpāramitāyāmaupamyaparivarto nāma caturdaśaḥ //
_______________________________________________________________
(Vaidya 146)
ASP_15: devaparivartaḥ pañcadaśaḥ /
atha khalvāyuṣmān subhūtirbhagavantametadavocat - ādikarmikeṇa bhagavan bodhisattvena mahāsattvena kathaṃ prajñāpāramitāyāṃ sthātavyaṃ kathaṃ śikṣitavyam? evamukte bhagavānāyuṣmantaṃ subhūtimetadavocat - iha subhūte ādikarmikeṇa bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitukāmena kalyāṇamitrāṇi sevitavyāni bhaktavyāni paryupāsitavyāni / yānyenaṃ prajñāpāramitāyāmavavadiṣyanti anuśāsiṣyanti, yāni cāsmai prajñāpāramitāyā arthamupadekṣyanti, tānyeva cāsya subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya kalyāṇamitrāṇi veditavyāni / evaṃ cāsmai prajñāpāramitāyā arthamupadekṣyanti - ehi tvaṃ kulaputra dānapāramitāyāṃ yogamāpadyasva, evaṃ śīlapāramitāyāṃ kṣāntipāramitāyāṃ vīryapāramitāyāṃ dhyānapāramitāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ yogamāpadyasva / yadyadeva tvaṃ kulaputra dānaṃ dadāsi, tatsarvamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmaya / mā ca tvaṃ kulaputra anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ rūpataḥ parāmṛkṣaḥ, evaṃ mā vedanāto mā saṃjñāto mā saṃskārebhyaḥ / mā ca tvaṃ kulaputra anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ vijñānataḥ parāmṛkṣaḥ / tatkasya hetoḥ? aparāmṛṣṭā hi kulaputra sarvajñatā / evaṃ yadyadeva tvaṃ kulaputra śīlaṃ rakṣasi..........peyālaṃ..............yadyadeva tvaṃ kulaputra kṣāntyā saṃpādayasi, yadyadeva tvaṃ kulaputra vīryamārabhase, yadyadeva tvaṃ kulaputra dhyānaṃ samāpadyase, yadyadeva tvaṃ kulaputra prajñāyāṃ parijayaṃ karoṣi, tatsarvamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmaya / mā ca tvaṃ kulaputra anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ rūpataḥ parāmṛkṣaḥ / evaṃ mā vedanāto mā saṃjñāto mā saṃskārebhyaḥ / mā ca tvaṃ kulaputra anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ vijñānataḥ parāmṛkṣaḥ / tatkasya hetoḥ? aparāmṛṣṭā hi kulaputra sarvajñatā / mā ca tvaṃ kulaputra śrāvakabhūmau vā pratyekabuddhabhūmau vā spṛhāṃ kārṣīriti / evaṃ hi subhūte ādikarmiko bodhisattvo mahāsattvo 'nupūrveṇa kalyāṇamitraiḥ pra