Phạn tạng (Sanskrit Canon)bsu049_u.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Bát-nhã Tám ngàn bài tụng (Aṣṭasāhasrikā Prajñāpāramitā)
Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 4 / 15 (50.000 ký tự/trang)
asva / atra hi tvaṃ śikṣamāṇaścaran vyāyacchamānaḥ kṣipramevānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyase / abhisaṃbudhya ca aparimitaṃ sattvadhātumanuttare upadhisaṃkṣaye 'bhivineṣyasi yaduta bhūtakoṭiprabhāvanatāyāmiti / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika jāmbūdvīpakān sarvasattvān dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, anena paryāyeṇa ye 'pi te kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasattvān dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, ye 'pi te kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvān dhyānāpramāṇārūpyasamāttyabhijñāsu pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, ye 'pi te kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvān dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, ye 'pi te kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvān dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, anena paryāyeṇa ye 'pi kecitkauśika gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpayet / tatkiṃ manyase kauśika api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan bahu sugata // bhagavānāha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitāmantaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhadabhiśraddadhate, avakalpayannavakalpayate, adhimuñcannadhimucyate, prasannacittaḥ prasannacittāya adhyāśayasaṃpanno 'dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittamutpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāya adhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto 'muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, arthamasyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputra asminneva bodhisattvamārge śikṣasva / atra hi tvaṃ śikṣamāṇaścaran vyāyacchamānaḥ kṣipramevānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyase / abhisaṃbudhya ca aparimitaṃ sattvadhātumanuttare upadhisaṃkṣaye 'bhivineṣyasi, yaduta bhūtakoṭiprabhāvanatāyāmiti // (Vaidya 57) punaraparaṃ kauśika yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā svayaṃ ca vācayet, parebhyaś ca likhitvā pūrvavaddadyāt, ayatnataḥ kauśika pūrvakātkulaputrātkuladuhiturvā sakāśādbahutaraṃ puṇyaṃ prasavet / punaraparaṃ kauśika yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāmarthakuśalo vācayet, parebhyaś ca likhitvā pūrvavaddadyāt, sārthāṃ savyañjanāmupadiśet paridīpayet, ayatnataḥ kauśika sa kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet // atha khalu śakro devānāmindro bhagavantametadavocat - iyam api bhagavan prajñāpāramitā upadeṣṭavyāḥ? evamukte bhagavān śakraṃ devānāmindrametadavocat - iyam api kauśika prajñāpāramitā upadeṣṭavyā abudhyamānasya kulaputrasya vā kuladuhiturvā / tatkasya hetoḥ? utpatsyate hi kauśika anāgate 'dhvani prajñāpāramitāprativarṇikā / tatra abudhyamānaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhukāmo mā praṇaṃkṣīttāṃ prajñāpāramitā prativarṇikāṃ śrutvā // atha khalu śakro devānāmindro bhagavantametadavocat - kathaṃ bhagavan anāgate 'dhvani prajñāpāramitāprativarṇikā veditavyā - iyaṃ sā prajñāpāramitāprativarṇikopadiśyata iti? evamukte bhagavān śakraṃ devānāmindrametadavocat - bhaviṣyanti kauśika anāgate 'dhvani eke bhikṣavaḥ abhāvitakāyā abhāvitaśīlā abhāvitacittā abhāvitaprajñā eḍamūkajātīyā prajñāparihīṇāḥ / te prajñāpāramitāmupadekṣyāma iti tasyāḥ prativarṇikāmupadekṣyanti / kathaṃ ca kauśika prajñāpāramitāprativarṇikāmupadekṣyanti? rūpavināśo rūpānityatetyupadekṣyanti / evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ / vijñānavināśo vijñānānityatetyupadekṣyanti / evaṃ copadekṣyanti - ya evaṃ gaveṣayiṣyati, sa prajñāpāramitāyāṃ cariṣyatīti / iyaṃ sā kauśika prajñāpāramitāprativarṇikā veditavyā / na khalu punaḥ kauśika rūpavināśo rūpānityatā draṣṭavyā / evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ / na khalu punaḥ kauśika vijñānavināśo vijñānānityatā draṣṭavyā / sacedevaṃ paśyati, prajñāpāramitāprativarṇikāyāṃ carati / tasmāttarhi kauśika kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā prajñāpāramitāyā artha upadeṣṭavyaḥ / prajñāpāramitāyā arthamupadiśan kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet // punaraparaṃ kauśika yāvanto jambūdvīpe sattvāḥ, tān sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayet / tatkiṃ manyase kauśika api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata / bhagavānāha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitāmantaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhadabhiśraddadhate, avakalpayannavakalpayate, adhimuñcannadhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno 'dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittamutpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāya adhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto 'muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati (Vaidya 58) samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, arthamasyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputra asminneva bodhisattvamārge śikṣasva / atra hi tvaṃ śikṣamāṇaścaran vyāyacchamānaḥ kṣipramevānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyase, abhisaṃbudhya ca aparimitaṃ sattvadhātumanuttare upadhisaṃkṣaye 'bhivineṣyasi yaduta bhūtakoṭiprabhāvanatāyāmiti / evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣāmeva tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava yaduta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānāmiti / ayameva kauśika tataḥ paurvakātkulaputrataḥ kuladuhitṛto vā sakāśādbahutaraṃ puṇyaṃ prasavet / tatkasya hetoḥ? ato hi kauśika srotaāpattiphalaṃ prabhāvyate // tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika jāmbūdvīpakān sarvasattvān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayet // tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasattvān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayet // tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayet // tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayet // tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro va kuladuhitā vā srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayet / tatkiṃ manyase kauśika api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata // bhagavānāha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitāmantaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhadabhiśraddadhate, avakalpayannavakalpayate, adhimuñcannadhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno 'dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittamutpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāya adhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto 'muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, arthamasyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ (Vaidya 59) cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputra asminneva bodhisattvamārge śikṣasva / atra hi tvaṃ śikṣamāṇaścaran vyāyacchamānaḥ kṣipramevānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyase / abhisaṃbudhya ca aparimitaṃ sattvadhātumanuttare upadhisaṃkṣaye 'bhivineṣyasi yaduta bhūtakoṭiprabhāvanatāyāmiti / evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣām api tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava yaduta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānāmiti / ayameva kauśika tataḥ paurvakātkulaputrataḥ kuladuhitṛto vā sakāśādbahutaraṃ puṇyaṃ prasavet / tatkasya hetoḥ? ato hi kauśika srotaāpattiphalaṃ prabhāvyate // punaraparaṃ kauśika yo hi kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā yāvanto jambūdvīpe sattvāḥ, tān sarvān sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayet / tatkiṃ manyase kauśika api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata / bhagavānāha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitāmantaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhadabhiśraddadhate, avakalpayannavakalpayate, adhimuñcannadhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno 'dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittamutpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyaśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto 'muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samadāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, arthamasyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputra asminneva bodhisattvamārge śikṣasva / atra hi tvaṃ śikṣamāṇaścaran vyāyacchamānaḥ kṣipramevānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyase / abhisaṃbudhya ca aparimitaṃ sattvadhātumanuttare upadhisaṃkṣaye 'bhivineṣyasi yaduta bhūtakoṭiprabhāvanatāyāmiti / evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣāmeva tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava yaduta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānāmiti / ayameva kauśika tataḥ paurvakātkulaputrataḥ kuladuhitṛto vā sakāśādbahutaraṃ puṇyaṃ prasavet / tatkasya hetoḥ? ato hi kauśika sakṛdāgāmiphalaṃ prabhāvyate / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika jāmbūdvīpakān sarvasattvān sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasatvān sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyabhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau (Vaidya 60) sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvān sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhātu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvān sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvān sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayet / tatkiṃ manyase kauśika api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata // bhagavānāha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitāmantaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhadabhiśraddadhate, avakalpayannavakalpayate, adhimuñcannadhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno 'dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittamutpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāya adhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto 'muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, arthamasyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputra asminneva bodhisattvamārge śikṣasva / atra hi tvaṃ śikṣamāṇaścaran vyāyacchamānaḥ kṣipramevānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyase / abhisaṃbudhya ca aparimitaṃ sattvadhātumanuttare upadhisaṃkṣaye 'bhivineṣyasi yaduta bhūtakoṭiprabhāvanatāyāmiti / evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣāmeva tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava yaduta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānāmiti / ayameva kauśika tataḥ paurvakātkulaputrataḥ kuladuhitṛto vā sakāśādbahutaraṃ puṇyaṃ prasavet / tatkasya hetoḥ? ato hi kauśika sakṛdāgāmiphalaṃ prabhāvyate // punaraparaṃ kauśika yo hi kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā yāvanto jambūdvīpe sattvāḥ, tān sarvānanāgāmiphale pratiṣṭhāpayet / tatkiṃ manyase kauśika api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan bahu sugata // bhagavānāha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitāmantaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhadabhiśraddadhate, avakalpayannavakalpayate, adhimuñcannadhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno 'dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittamutpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāya adhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto 'muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, arthamasyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputra asminneva bodhisattvamārge śikṣasva / atra hi tvaṃ śikṣamāṇaścaran vyāyacchamānaḥ kṣipramevānuttarāṃ (Vaidya 61) samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyase / abhisaṃbudhya ca aparimitaṃ sattvadhātumanuttare upadhisaṃkṣaye 'bhivineṣyasi yaduta bhūtakoṭiprabhāvanatāyāmiti / evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣāmevaṃ tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava, yaduta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānāmiti / ayameva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet / tatkasya hetoḥ? ato hi kauśika anāgāmiphalaṃ prabhāvyate / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika jambūdvīpakān sarvasattvānanāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika caturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā anāgāmiphale pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasattvānanāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā anāgāmiphale pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvānanāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā anāgāmiphale pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvānanāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā anāgāmiphale pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvānanāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā anāgāmiphale pratiṣṭhāpayet / tatkiṃ manyase kauśika api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata // bhagavānāha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitāmantaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhadabhiśraddadhate, avakalpayannavakalpayate, adhimuñcannadhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno 'dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittamutpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāya adhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto 'muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, arthamasyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputra asminneva bodhisattvamārge śikṣasva / atra hi tvaṃ śikṣamāṇaścaran vyāyacchamānaḥ kṣipramevānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyase / abhisaṃbudhya ca aparimitaṃ sattvadhātumanuttare upadhisaṃkṣaye 'bhivineṣyasi yaduta bhūtakoṭiprabhāvanatāyāmiti / evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣāmeva tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava, yaduta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānāmiti / ayameva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet / tatkasya hetoḥ? ato hi kauśika anāgāmiphalaṃ prabhāvyate // (Vaidya 62) punaraparaṃ kauśika yo hi kaścideva kulaputro vā kuladuhitā va yāvanto jambūdvīpe sattvāḥ, tān api sarvānarhattve pratiṣṭhāpayet / tatkiṃ manyase kauśika api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata / bhagavānāha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitāmantaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhadabhiśraddadhate, avakalpayannavakalpayate, adhimuñcannadhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno 'dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittamutpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāya adhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto 'muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, arthamasyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputra asminneva bodhisattvamārge śikṣasva / atra hi tvaṃ śikṣamāṇaścaran vyāyacchamānaḥ kṣipramevānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyase / abhisaṃbudhya ca aparimitaṃ sattvadhātumanuttare upadhisaṃkṣaye 'bhivineṣyasi yaduta bhūtakoṭiprabhāvanatāyāmiti / evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣāmeva tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava yaduta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānāmiti / ayameva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet / tatkasya hetoḥ? ato hi kauśika arhattvaṃ prabhāvyate / evaṃ cāsya utsāhaṃ vardhayiṣyati - yathā yathā hi tvaṃ kulaputra prajñāpāramitāyāṃ śikṣiṣyase, tathā tathā tvamanupūrveṇa buddhadharmāṇāṃ lābhī bhaviṣyasi, āsannaś ca bhaviṣyasyanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ / atra hi tvaṃ śikṣāyāṃ śikṣamāṇaścaran vyāyacchamānaḥ srotaāpattiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, sakṛdāgāmiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, anāgāmiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, arhattvaṃ prabhāvayiṣyasi, pratyekabuddhatvaṃ prabhāvayiṣyasi, samyaksaṃbuddhatvaṃ prabhāvayiṣyasīti / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika jāmbūdvīpakān sarvasattvānarhatve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā arhattve pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasattvānarhattve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā arhattve pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvānarhattve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā arhattve pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvānarhattve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā arhattve pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvānarhattve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika gaṅgānadīvālukopameṣu (Vaidya 63) trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā arhattve pratiṣṭhāpayet / tatkiṃ manyase kauśike api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata / saṃkhyā api bhagavaṃstasya puṇyaskandhasya na sukarā kartum / gaṇanāpi upamāpi aupamyam api upanisāpi upaniṣad api bhagavaṃstasya puṇyaskandhasya na sukarā kartum // bhagavānāha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitāmantaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhadabhiśraddadhate, avakalpayannavakalpayate, adhimuñcannadhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno 'dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittamutpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāya adhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto 'muṃ grāhayiṣyati, samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, arthamasyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputra asminneva bodhisattvamārge śikṣasva / atra hi tvaṃ śikṣamāṇaścaran vyāyacchamānaḥ kṣipramevānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyase / abhisaṃbudhya ca aparimitaṃ sattvadhātumanuttare upadhisaṃkṣaye 'bhivineṣyasi yaduta bhūtakoṭiprabhāvanatāyāmiti / evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣāmeva tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava, yaduta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānāmiti / ayameva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet / tatkasya hetoḥ? ato hi kauśika arhattvaṃ prabhāvyate / evaṃ ca asyotsāhaṃ vardhayiṣyati - yathā yathā hi tvaṃ kulaputra prajñāpāramitāyāṃ śikṣiṣyase, tathā tathā tvamanupūrveṇa buddhadharmāṇāṃ lābhī bhaviṣyasi, āsannaś ca bhaviṣyasyanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ / atra hi tvaṃ śikṣāyāṃ śikṣamāṇaścaran vyāyacchamānaḥ srotaāpattiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, sakṛdāgāmiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, anāgāmiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, arhattvaṃ prabhāvayiṣyasi, pratyekabuddhatvaṃ prabhāvayiṣyasi, samyaksaṃbuddhatvaṃ prabhāvayiṣyasi / iti // punaraparaṃ kauśika yāvanto jambūdvīpe sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpayet / tatkiṃ manyase kauśika api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugataḥ / bhagavānāha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet ya imāṃ prajñāpāramitāmantaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhadabhiśraddadhate, avakalpayannavakalpayate, adhimuñcannadhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno 'dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittamutpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāya adhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto 'muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati (Vaidya 64) samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, arthamasyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputra asminneva bodhisattvamārge śikṣasva / atra hi tvaṃ śikṣamāṇaścaran vyāyacchamānaḥ kṣipramevānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyase / abhisaṃbudhya ca aparimitaṃ sattvadhātumanuttare upadhisaṃkṣaye 'bhivineṣyasi yaduta bhūtakoṭiprabhāvanatāyāmiti / evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣāmeva tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava yaduta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānāmiti / ayameva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet / tatkasya hetoḥ? ato hi kauśika pratyekabuddhatvaṃ prabhāvyate / evaṃ cāsyotsāhaṃ vardhayiṣyati - yathā yathā hi tvaṃ kulaputra prajñāpāramitāyāṃ śikṣiṣyase, tathā tathā tvamanupūrveṇa buddhadharmāṇāṃ lābhī bhaviṣyasi, āsannaś ca bhaviṣyasyanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ / atra hi tvaṃ śikṣāyāṃ śikṣamāṇaścaran vyāyacchamānaḥ kṣiprameva srotaāpattiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, sakṛdāgāmiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, anāgāmiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, arhattvaṃ prabhāvayiṣyasi, pratyekabuddhatvaṃ prabhāvayiṣyati, samyaksaṃbuddhatvaṃ prabhāvayiṣyasīti / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika jambūdvīpakān sarvasattvān pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake loakadhātau sarvasattvān pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvān pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvān pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, ye 'pi kecitkauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvān pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, tān api sarvān kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpayet / tatkiṃ manyase kauśika api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata // bhagavānāha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitāmantaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhadabhiśraddadhate, avakalpayannavakalpayate, adhimuñcannadhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno 'dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittamutpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyāśayena dadyāt, (Vaidya 65) antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, adyukto 'muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, arthamasyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputra asminneva bodhisattvamārge śikṣasva - atra hi tvaṃ śikṣamāṇaścaran vyāyacchamānaḥ kṣipramevānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyase / abhisaṃbudhya ca aparimitaṃ sattvadhātumanuttare upadhisaṃkṣaye 'bhivineṣyasi yaduta bhūtakoṭiprabhāvanatāyāmiti / evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣāmeva tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava yaduta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānāmiti / ayameva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet / tatkasya hetoḥ? ato hi kauśika pratyekabuddhatvaṃ prabhāvyate / evaṃ cāsya utsāhaṃ vardhayiṣyasi - yathā yathā hi tvaṃ kulaputra prajñāpāramitāyāṃ śikṣiṣyase, tathā tathā tvamanupūrveṇa buddhadharmāṇāṃ lābhī bhaviṣyasi, āsannaś ca bhaviṣyasyanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ / atra hi tvaṃ śikṣāyāṃ śikṣamāṇaścaran vyāyacchamānaḥ srotaāpattiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, sakṛdāgāmiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, anāgāmiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, arhattvaṃ prabhāvayiṣyasi, samyaksaṃbuddhatvaṃ prabhāvayiṣyasīti // punaraparaṃ kauśika yāvanto jambūdvīpe sattvāḥ, teṣāṃ sarveṣāṃ kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittaṃ samutpādayet, yaścānyaḥ kaścitkauśika kulaputro vā kuladuhitā vā teṣāṃ sarveṣāmanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya tebhya imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā dadyāt / yo vā kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā avinivartanīyāya bodhisattvāya mahāsattvāya enāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā upanāmayet, atraiva prajñāpāramitāyāṃ śikṣiṣyate, yogamāpatsyate / atraiva prajñāpāramitāṃ bhāvayan vṛddhiṃ virūḍhiṃ vipulatāṃ gataḥ paripūrayiṣyati buddhadharmāniti / ayaṃ tasmātpaurvakātkulaputrataḥ kuladuhitṛto vā sakāśādbahutaraṃ puṇyaṃ prasavet / tatkasya hetoḥ? niyatameṣo 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhya sattvānāṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyatīti / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika jāmbūdvīpakānāṃ sarvasattvānāmanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, teṣām api sarveṣāṃ kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasattvānāmanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sattvāḥ, teṣām api sarveṣāṃ kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvānāmanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, teṣām api sarveṣāṃ kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvānāmanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, teṣām api sarveṣāṃ (Vaidya 66) kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādayet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvānāmanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, teṣām api sarveṣāṃ kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādayet / yaścānyaḥ kaścitkauśika kulaputro vā kuladuhitā vā teṣāṃ sarveṣāmanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya tebhya imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā dadyāt / yo vā kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā avinivartanīyāya bodhisattvāya mahāsattvāya enāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā dadyāt, upanāmayet, atraiva prajñāpāramitāyāṃ śikṣiṣyate, yogamāpatsyate / evamasyeyaṃ prajñāpāramitā bhūyasyā mātrayā bhāvanāṃ vṛddhiṃ virūḍhiṃ vipulatāṃ paripūriṃ gamiṣyatīti / ayaṃ kauśiaka tataḥ paurvakātkulaputrataḥ kuladuhitṛto vā sakāśādbahutaraṃ puṇyaṃ prasavet / tatkasya hetoḥ? niyatameṣo 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhya sattvānāṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyatīti // punaraparaṃ kauśika yāvanto jambūdvīpe sattvāḥ, te sarve avinivartanīyā bhaveyuranuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ / tebhyaḥ kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃprasthitebhya imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā dadyādupanāmayet / yaś ca tebhyaḥ kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā dadyādupanāmayet, sārthāṃ savyañjanāmupadiśet / tatkiṃ manyase kauśika api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata / saṃkhyāpi bhagavaṃstasya puṇyaskandhasya na sukarā kartum / gaṇanāpi upamāpi aupamyam api upanisāpi upaniṣad api bhagavaṃstasya puṇyaskandhasya na sukarā kartum // bhagavānāha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, yasteṣāmavinivartanīyānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ kṣiprataramanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhukāmebhya imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā dadyāt, upanāmayet, sārthāṃ savyañjanāmupadiśet, iha ca tān prajñāpāramitāyāmavavadedanuśiṣyāt tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika jāmbūdvīpakebhyaḥ sarvasattvebhyo 'vinivartanīyebhya imāṃ prajñāpāramitāmupanāmya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, te 'pi sarve 'vinivartanīyā bhaveyuranuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ / tebhyo 'pi kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā dadyādupanāmayet, sārthāṃ savyañjanāmupadiśet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasattvebhyo 'vinivartanīyebhya imāṃ prajñāpāramitāmupanāmya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sattvāḥ, te 'pi sarve 'vinivartanīyā bhaveyuranuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ / tebhyo 'pi kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā (Vaidya 67) dadyādupanāmayet, sārthāṃ savyañjanāmupadiśet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvebhyo 'vinivartanīyebhya imāṃ prajñāpāramitāmupanāmya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, te 'pi sarve 'vinivartanīyā bhaveyuranuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ / tebhyo 'pi kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā dadyādupanāmayet, sārthāṃ savyañjanāmupadiśet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvebhyo 'vinivartanīyebhya imāṃ prajñāpāramitāmupanāmya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, te 'pi sarve 'vinivartanīyā bhaveyuranuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ / tebhyo 'pi kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā dadyādupanāmayet, sārthāṃ savyañjanāmupadiśet / tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvebhyo 'vinivartanīyebhya imāṃ prajñāpāramitāmupanāmya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, te 'pi sarve 'vinivartanīyā bhaveyuranuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ / tebhyo 'pi kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā dadyādupanāmayet, sārthāṃ savyañjanāmupadiśet / tatkiṃ manyase kauśika api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata / saṃkhyāpi bhagavaṃstasya puṇyaskandhasya na sukarā kartum / gaṇanāpi upamāpi aupamyam api upanisāpi bhagavaṃstasya puṇyaskandhasya na sukarā kartum // bhagavānāha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro va kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, yasteṣāmavinivartanīyānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ kṣiprataramanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhukāmebhya imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā dadyādupanāmayet, sārthāṃ savyañjanāmupadiśet, iha ca tān prajñāpāramitāyāmavavadedanuśiṣyāt / athāparaḥ kauśika bodhisattvo mahāsattva utpadyeta, sa evaṃ vadet - ahameteṣāṃ kṣiprataramanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsya iti / yastaṃ kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā kṣiprābhijñataraṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ prajñāpāramitāyāmavavadedanuśiṣyāt, ayaṃ tataḥ paurvakātkulaputrātkuladuhiturvā sakāśādbahutaraṃ puṇyaṃ prasavet // atha khalu śakro devānāmindro bhagavantametadavocat - yathā yathā bhagavan bodhisattvo mahāsattva āsannībhavatyanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ, tathā tathā prajñāpāramitāyāmavavaditavyo 'nuśāsitavyaḥ, tathā tathā prajñāpāramitāyāmavodyamāno 'nuśiṣyamāṇastathatāyā āsannībhavati / tathatāyā āsannībhavan yeṣāṃ paribhuṅke cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārān, teṣāṃ tān kārān kṛtān mahāphalān karoti mahānuśaṃsān / ataḥ sa bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati / (Vaidya 68) tatkasya hetoḥ? evaṃ hyetadbhagavan bhavati - yadbodhisattvo mahāsattva āsannībhavatyanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ // atha khalvāyuṣmān subhūtiḥ śakraṃ devānāmindrametadavocat - sādhu sādhu kauśika yastvaṃ bodhisattvayānikānāṃ pudgalānāmutsāhaṃ dadāsi anugṛhṇīṣe anuparivārayasi / evaṃ ca kauśika tvayā karaṇīyam - ya āryaśrāvakaḥ sarvasattvānāmanugrahaṃ kartukāmaḥ, sa bodhisattvānāṃ mahāsattvānāmanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhāvutsāhaṃ vardhayati anugṛhṇīte 'nuparivārayati, evametatkaraṇīyam / tatkasya hetoḥ? ataḥprasūtā hi bodhisattvānāṃ mahāsattvānāmanuttarā samyaksaṃbodhiḥ / yadi hi bodhisattvā mahāsattvā etadbodhicittaṃ notpādayeran, na caite bodhisattvā mahāsattvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau śikṣeran, na ṣaṭpāramitāsu śikṣeran, aśikṣamāṇā anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ nābhisaṃbudhyeran / yasmāttarhi bodhisattvā mahāsattvā bodhisattvaśikṣāyāmāsu ṣaṭpāramitāsu śikṣante, tasmādetadbodhicittamutpādayante, tasmādanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyanta iti // āryāṣṭasāhasrikāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ puṇyaparyāyaparivarto nāma pañcamaḥ // _______________________________________________________________ (Vaidya 69) ASP_6: anumodanāpariṇāmanāparivartaḥ ṣaṣṭhaḥ / atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattva āyuṣmantaṃ subhūtiṃ sthaviramāmantrayate sma - yacca khalu punaḥ ārya subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya anumodanāpariṇāmanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu, yacca sarvasattvānāṃ dānamayaṃ puṇyakriyāvastu, śīlamayaṃ puṇyakriyāvastu, bhāvanāmayaṃ puṇyakriyāvastu, idameva tato bodhisattvasya mahāsattvasya anumodanāpariṇāmanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu agramākhyāyate, śreṣṭhamākhyāyate, jyeṣṭhamākhyāyate, varamākhyāyate, pravaramākhyāyate, praṇītamākhyāyate, uttamamākhyāyate, anuttamamākhyāyate, niruttamamākhyāyate, asamamākhyāyate, asamasamamākhyāyate // evamukte āyupyān subhūtiḥ sthaviraṃ maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - yatpunarayaṃ maitreya bodhisattvo mahāsattvo daśadiśi loke sarvataḥ sarvatra gatayā aprameyāprameyeṣu asaṃkhyeyāsaṃkhyeṣu aparimāṇāparimāṇeṣu acintyācintyeṣu anantāparyanteṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu atīte 'dhvani ekaikasyāṃ diśi ekaikasmiṃstrisāhasramahāsāhasre lokadhātau aprameyāprameyāṇāyāmasaṃkhyeyāsaṃkhyeyānāmaparimāṇāparimāṇānāmacintyācintyānāmanantāparyantānāmanupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtānāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ chinnavartmanāṃ chinnavartmanīnāṃ chinnaprapañcabhavanetrīkāṇāṃ paryāttabāṣpāṇāṃ marditakaṇṭakānāṃ svapahṛtabhārāṇāmanuprāptasvakārthānāṃ parikṣīṇabhavasaṃyojanānāṃ samyagājñāsuvimuktacittānāṃ sarvacetovaśiparamapāramiprāptānāṃ yāvatprathamacittotpādamupādāya yāvacca anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhānāṃ yāvacca anupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtānāṃ yāvacca saddharmo nāntarhitaḥ, etasminnantare yasteṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śīlaskandhaḥ samādhiskandhaḥ prajñāskandho vimuktiskandho vimuktijñānadarśanaskandhaśca, yāni ca ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktāni kuśalamūlāni, buddhaguṇasaṃpatpratisaṃyuktāni kuśalamūlāni, balavaiśāradyapāramitāpratisaṃyuktāni kuśalamūlāni, evamabhijñāpāramitāpratisaṃyuktāni parijñāpāramitāpratisaṃyuktāni praṇidhānapāramitāpratisaṃyuktāni sarvajñajñānasaṃpatpratisaṃyuktāni kuśalamūlāni, yā ca hitaiṣitā, yā ca mahāmaitrī, yā ca mahākaruṇā, ye ca aprameyāsaṃkhyeyā buddhaguṇāḥ, yā ca anuttarā samyaksaṃbodhiḥ, yacca anuttaraṃ samyaksaṃbodhisukham, yā ca sarvadharmaiśvaryapāramitā, yaś ca aparimeyo 'nabhibhūtaḥ sarvābhibhūtaḥ paramaṛddhyabhisaṃskāraḥ, yacca anāvaraṇamasaṅgamapratihatamasamamasamasamamanupamamaparimeyaṃ tathāgatayathābhūtajñānabalam, yadbuddhajñānabalam, balānāṃ yadbuddhajñānadarśanam, yā ca daśabalapāramitā, yaś ca caturvaiśāradyaparamasukhaparipūrṇo 'dhigamaḥ, yaś ca sarvadharmāṇāṃ paramārthābhinirhāreṇa dharmādhigamaḥ, yacca dharmacakrapravartanam, dharmolkāpragrahaṇam, dharmabherīsaṃpratāḍanam, dharmaśaṅkhaprapūraṇam, dharmaśaṅkhapravyāharaṇam, dharmakhaḍgapraharaṇam, dharmavṛṣṭipravarṣaṇam, dharmayajñayajanam, dharmadānena sarvasattvasaṃtarpaṇam, dharmadānasaṃpravāraṇam, ye ca tatra dharmadeśanāsu buddhadharmeṣu pratyekabuddhadharmeṣu (Vaidya 70) śrāvakadharmeṣu vā vinītāḥ śikṣitā adhimuktā niyatāḥ saṃbodhiparāyaṇāḥ, teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamūlāni, ye ca tairbuddhairbhagavadbhirbodhisattvā mahāsattvā vyākṛtā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamūlāni ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktāni, ye ca pratyekabuddhayānikāḥ pudgalā vyākṛtāḥ pratyekabodhau, teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamūlāni, yacca śrāvakayānikānāṃ pudgalānāṃ dānamayaṃ puṇyakriyāvastu, śīlamayaṃ puṇyakriyāvastu, bhāvanāmayaṃ puṇyakriyāvastu, yāni ca śaikṣāṇyanāsravāṇi kuśalamūlāni, yāni ca aśaikṣāṇyanāsravāṇi kuśalamūlāni, yaiś ca pṛthagjanaistatra dharmakuśalamūlānyavaropitāni, teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ catasṛṇāṃ parṣadāṃ bhikṣūṇāṃ bhikṣuṇīnāṃ upāsakānāmupāsikānām, yacca dānamayaṃ puṇyakriyāvastu, śīlamayaṃ puṇyakriyāvastu, bhāvanāmayaṃ puṇyakriyāvastu, yaiś ca tatra teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ dharmaṃ deśayatāṃ devairnāgairyakṣairgandharvairasurairgaruḍaiḥ kinnarairmahoragairmanuṣyāmanuṣyairvā yaiś ca tiryagyonigatair api sattvaiḥ kuśalamūlānyavaropitāni, yaiś ca teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ parinirvāpayatām api kuśalamūlānyavaropitāni, yaiś ca tatra teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ parinirvṛtānām api kuśalamūlānyavaropitāni, buddhaṃ ca bhagavantamāgamya dharmaṃ cāgamya saṃghaṃ cāgamya manobhāvanīyāṃś ca pudgalānāgamya teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamūlāni, tatsarvaṃ kuśalamūlaṃ niravaśeṣāniravaśeṣamanavaśeṣamaikadhyamabhisaṃkṣipya piṇḍayitvā tulayitvā agrayā anumodanayā anumodeta, śreṣṭhayā jyeṣṭhayā varayā pravarayā praṇītayā uttamayā anuttamayā niruttarayā asamayā asamasamayā anumodanayā anumodeta / evamanumodya anumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayāmīti vācaṃ bhāṣeta - anuttarāyāḥ samyaksaṃbodherāhārakaṃ bhavatviti / tatra bodhisattvayānikaḥ pudgalo yairvastubhiranumodeta, yairārambaṇairyairākāraistaccittamutpādayet, api nu tāni vastūni tāni vā ārambaṇāni te vā ākārāstathopalabhyeran yathā nimittīkaroti? evamukte maitreyo bodhisattvo mahāsattva āyuṣmantaṃ subhūtiṃ sthavirametadavocat - na tāni bhadanta subhūte vastūni tāni vā ārambaṇāni te vā ākārāstathopalabhyante yathā nimittīkaroti / evamukte āyuṣmān subhūtiḥ sthaviro maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - yadi so 'saṃvidyamānaṃ vastu asaṃvidyamānamārambaṇamārambaṇīkuryāt, nimittīkuryāt tatkathamasya saṃjñāviparyāsaścittaviparyāso dṛṣṭiviparyāso na bhavet? tatkasya hetoḥ? tathā hi rāgo 'pyasaṃvidyamānaṃ vastu anitye nityamiti duḥkhe sukhamiti anātmanyātmeti aśubhe śubhamiti vikalpya saṃkalpya utpadyate, saṃjñāviparyāsaścittaviparyāso dṛṣṭiviparyāsaḥ / athāpi yathā vastu yathā ārambaṇaṃ yathā ākārastathā bodhistathā cittam, evaṃ sarvadharmāḥ sarvadhātavaḥ / yadi ca yathā vastu yathā ārambaṇaṃ yathā ākārastathā bodhistathā cittam, tatkatamairvastubhiḥkatamairārambaṇaiḥ katamairākāraiḥ katamaṃ cittamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayati? katamadvā anumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu kva anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayati? (Vaidya 71) atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattva āyuṣmantaṃ subhūtiṃ sthavirametadavocat - nedamārya subhūte navayānasaṃprasthitasya bodhisattvasya mahāsattvasya purato bhāṣitavyaṃ nopadeṣṭavyam / tatkasya hetoḥ? yad api hi syāttasya śraddhāmātrakaṃ premamātrakaṃ prasādamātrakaṃ gauravamātrakam, tad api tasya sarvamantardhīyeta / avinivartanīyasyedamārya subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya purato bhāṣitavyamupadeṣṭavyam / yo vā kalyāṇamitropastabdho sattvo mahāsattvo bhavet, so 'tra nāvaleṣyate na saṃleṣyate na vipatsyati na viṣādamāpatsyate, na vipṛṣṭhīkariṣyati mānasam, na bhagnapṛṣṭhīkariṣyati, notrasiṣyati na saṃtrasiṣyati na saṃtrāsamāpatsyate / evaṃ ca bodhisattvena mahāsattvena anumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu sarvajñatāyāṃ pariṇāmayitavyam // atha khalvāyuṣmān subhūtiḥ sthaviro maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - yena maitreya cittenānumodya yatpariṇāmayati, taccittaṃ kṣīṇaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇatam / tatkatamattaccittaṃ yena pariṇāmayati anuttarāyai samyaksaṃbodhaye? katamadvā taccittamanumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu yatpariṇāmayatyanuttarāyai samyaksaṃbodhaye? kathaṃ vā śakyaṃ cittena cittaṃ pariṇāmayituṃ yadā dvayościttayoḥ samavadhānaṃ nāsti, na ca taccittasvabhāvatā śakyā pariṇāmayitum? atha khalu śakro devānāmindra āyuṣmantaṃ subhūtiṃ sthavirametadavocat - mā khalvārya subhūte navayānasaṃprasthitā bodhisattvā mahāsattvā imaṃ nirdeśaṃ śrutvā utrasiṣuḥ saṃtrasiṣuḥ saṃtrāsamāpatsyante? kathaṃ cārya subhūte bodhisattvena mahāsattvena tadanumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayitavyam? kathaṃ ca anumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu parigṛhṇatā anumodanāsahagataṃ cittaṃ pariṇāmayatā tadanumodanāsahagataṃ cittaṃ suparigṛhītaṃ supariṇāmitaṃ bhavati? atha khalvāyuṣmān subhūtiḥ sthaviro maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamārabhya maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamadhiṣṭhānaṃ kṛtvā maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamāmantrayate sma - iha maitreya bodhisattvo mahāsattvasteṣāmatītānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ chinnavartmanāṃ chinnavartmanīnāṃ chinnaprapañcabhavanetrīkāṇāṃ paryāttabāṣpāṇāṃ marditakaṇṭakānāmapahṛtabhārāṇāmanuprāptasvakārthānāṃ parikṣīṇabhavasaṃyojanānāṃ samyagājñāsuvimuktacittānāṃ sarvacetovaśiparamapāramitāprāptānāṃ daśasu dikṣu aprameyāsaṃkhyeyeṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu ekaikasyāṃ diśi ekaikasmiṃś ca trisāhasramahāsāhasre lokadhātau aprameyāsaṃkhyeyānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ parinirvṛtānāṃ yāvatprathamacittotpādamupādāya yāvacca anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhānāṃ yāvacca anupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtānāṃ yāvacca saddharmo nāntarhitaḥ, etasminnantare yāni teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ kuśalamūlāni pāramitāpratisaṃyuktāni, yaś ca teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ puṇyābhisaṃskāraḥ kuśalamūlābhisaṃskāraḥ, yaś ca teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śīlaskandhaḥ samādhiskandhaḥ prajñāskandho vimuktiskandho vimuktijñānadarśanaskandhaḥ, (Vaidya 72) yā ca hitaiṣitā, yā ca mahāmaitrī, yā ca mahākaruṇā, ye ca aprameyāsaṃkhyeyā buddhaguṇāḥ, yaś ca tairbuddhairbhagavadbhirdharmo deśitaḥ, ye ca tasmin dharme śikṣitā adhimuktāḥ pratiṣṭhitāḥ, teṣāṃ ca yāni kuśalamūlāni, ye ca tairbuddhairbhagavadbhirbodhisattvā mahāsattvāvyākṛtā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, teṣāṃ ca yāni kuśalamūlāni ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktāni, ye ca pratyekabuddhayānikāḥ pudgalā vyākṛtāḥ pratyekabodhau, teṣāṃ ca yāni kuśalamūlāni, yāni ca śrāvakayānikānāṃ pudgalānāṃ dānamayāni kuśalamūlāni śīlamayāni kuśalamūlāni bhāvanāmayāni kuśalamūlāni, yāni ca śaikṣāṇyanāsravāṇi kuśalamūlāni, yāni ca aśaikṣāṇyanāsravāṇi kuśalamūlāni, yaiś ca tasmin dharme pṛthagjanaiḥ kuśalamūlānyavaropitāni, yaiś ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyairvā sa dharmaḥ śrutaḥ, śrutvā ca kuśalamūlānyavaropitāni, yaiś ca tiryagyonigatair api sattvaiḥ sa dharmaḥ śrutaḥ, śrutvā ca kuśalamūlānyavaropitāni, yaiś ca teṣu buddheṣu bhagavatsu parinirvāpayatsu parinirvṛteṣu ca kuśalamūlānyavaropitāni, teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamūlāni, tāni sarvāṇyekato 'bhisaṃkṣipya piṇḍayitvā tulayitvā niravaśeṣya niravaśeṣamanumodeta / anumodya anumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayate, pariṇāmayato bodhisattvasya mahāsattvasya kathaṃ na saṃjñāviparyāso na cittaviparyāso na dṛṣṭiviparyāso bhavati? evamukte maitreyo bodhisattvo mahāsattva āyuṣmantaṃ subhūtiṃ sthavirametadavocat - sacedārya subhūte bodhisattvo mahāsattvo yena cittena yatpariṇāmayati, tasmiṃścitte na cittasaṃjñī bhavati / evaṃ bodhisattvena mahāsattvena anumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmitaṃ bhavati, yathā taccittaṃ na saṃjānīte idaṃ taccittamiti / evaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya na saṃjñāviparyāso na cittaviparyāso na dṛṣṭiviparyāso bhavati / atha yena cittena yatpariṇāmayati, taccittaṃ saṃjānīte idaṃ taccittamiti cittasaṃjñī bhavati / evaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya saṃjñāviparyāsaścittaviparyāso dṛṣṭiviparyāso bhavati / sacetpunarbodhisattvo mahāsattvo yaccittaṃ pariṇāmayati, taccittamevaṃ saṃjānīte, evaṃ samanvāharati / taccittaṃ samanvāhriyamāṇameva kṣīṇaṃ kṣīṇamityevaṃ saṃjānīte, niruddhaṃ vigataṃ vipariṇatamityevaṃ saṃjānīte / yacca kṣīṇaṃ na tacchakyaṃ pariṇāmayitum / yenāpi cittena pariṇāmyate, tasyāpi cittasya saiva dharmatā / yair api dharmaiḥ pariṇāmyate, teṣām api dharmāṇāṃ saiva dharmatā / yeṣv api dharmeṣu pariṇāmyate, teṣām api dharmāṇāṃ saiva dharmateti / sacedevaṃ pariṇāmayati, samyakpariṇāmayati, na mithyā pariṇāmayati / evaṃ ca bodhisattvena mahāsattvena pariṇāmayitavyam // punaraparam ārya subhūte bodhisattvena mahāsattvena yathā atītānāmevamanāgatānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ chinnavartmanāṃ chinnavartmanīnāṃ chinnaprapañcabhavanetrīkāṇāmaprameyāṇāmasaṃkhyeyānāṃ (Vaidya 73) yāvatprathamacittotpādamupādāya yāvacca anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyante, yāvacca anupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvāsyanti, yāvacca saddharmo nāntardhāsyati, etasminnantare yāni teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ pāramitāpratisaṃyuktāni kuśalamūlāni, yaś ca teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śīlaskandhaḥ samādhiskandhaḥ prajñāskandho vimuktiskandho vimuktijñānadarśanaskandhaḥ, yā ca hitaiṣitā, yā ca mahāmaitrī, yā ca mahākaruṇā, ye ca aprameyāsaṃkhyeyā buddhaguṇāḥ, ye ca te buddhā bhagavanto dharmaṃ deśayiṣyanti, ye ca tasmin dharme śikṣiṣyante 'dhimokṣayiṣyanti pratiṣṭhāsyanti, teṣāṃ ca yāni kuśalamūlāni yāṃś ca te buddhā bhagavanto bodhisattvān mahāsattvān vyākariṣyanti anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, teṣāṃ ca yāni ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktāni kuśalamūlāni, yāṃś ca te buddhā bhagavantaḥ pratyekabuddhayānikān pudgalān vyākariṣyanti pratyekabodhau, teṣāṃ ca yāni kuśalamūlāni, yāni ca śrāvakayānikānāṃ pudgalānāṃ dānamayāni kuśalamūlāni śīlamayāni kuśalamūlāni bhāvanāmayāni kuśalamūlāni, yāni ca śaikṣāṇyanāsravāṇi kuśalamūlāni, yāni ca aśaikṣāṇyanāsravāṇi kuśalamūlāni, ye ca tasmin dharme pṛthagjanāḥ kuśalamūlānyavaropayiṣyanti, ye ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyāḥ kuśalamūlānyavaropayiṣyanti, ye ca tiryagyonigatā api sattvāstaṃ dharmaṃ śroṣyanti, śrutvā ca kuśalamūlānyavaropayiṣyanti, ye ca sattvāsteṣu buddheṣu bhagavatsu parinirvāyatsu parinirvṛteṣu ca kuśalamūlānyavaropayiṣyanti, teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamūlāni, tāni sarvāṇyekato 'bhisaṃkṣipya piṇḍayitvā tulayitvā niravaśeṣya niravaśeṣamanumoditavyāni / anumodya anumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayato bodhisattvasya mahāsattvasya kathaṃ na saṃjñāviparyāso na cittaviparyāso na dṛṣṭiviparyāso bhavati? sacedbodhisattvo mahāsattvo yena cittena yatpariṇāmayati, tasmiṃścitte na cittasaṃjñī bhavati / evaṃ bodhisattvena mahāsattvena anumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmitaṃ bhavati / sa yathā taccittaṃ na saṃjānīte idaṃ cittamiti, evaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya na saṃjñāviparyāso na cittaviparyāso na dṛṣṭiviparyāso bhavati / atha yena cittena yatpariṇāmayati taccittaṃ saṃjānīte - idaṃ taccittamiti cittasaṃjñī bhavati / evaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya saṃjñāviparyāsaścittaviparyāso dṛṣṭiviparyāso bhavati / sacetpunarbodhisattvo mahāsattvo yaccittaṃ pariṇāmayati taccittamevaṃ saṃjānīte evaṃ samānvāharati, taccittaṃ samanvāhriyamāṇameva kṣīṇaṃ kṣīṇamityevaṃ saṃjānīte, niruddhaṃ vigataṃ vipariṇatamityevaṃ saṃjānīte / yacca kṣī