Phạn tạng (Sanskrit Canon)avsata_u.htmNguyên tác: Sanskrit
Bổn Sanh Bách Duyên (Avadānaśataka)
Chuyện bổn sanh (Avadāna/Jātaka) kể về tiền thân và hành trạng của đức Phật và các đệ tử. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 15 / 15 (50.000 ký tự/trang)
ti āyuṣmān ānando bhagavataś citāṃ pradakṣiṇīkurvan* gāthāṃ bhāṣate: yena kāyaratanena nāyako brahmalokam agaman maharddhikaḥ | dahyate sma tanujena tejasā pañcabhir yugaśataiḥ sa veṣṭitaḥ (Speyer: veṣṭhitaḥ) || AVŚ_100.7 || sahasramātreṇa hi cīvarāṇāṃ buddhasya kāyaḥ pariveṣṭito 'bhūt* | (Speyer: pariveṣṭhito) dve cīvare tatra tu naiva dagdhe abhyantaraṃ bāhyam atha dvitīyam* || AVŚ_100.8 || varṣaśataparinirvṛte buddhe bhagavati pāṭaliputre nagare rājā aśoko rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca praśāntakalikalahaḍimbaḍamaraṃ taskararogāpagataṃ śālīkṣugomahiṣīsaṃpannam* | dhārmiko dharmarājo dharmeṇa rājyaṃ pālayati | yāvad apareṇa samayena devyā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati | tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ kālāntareṇa devī āpannasatvā saṃvṛttā | sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānām atyayāt prasūtā | dārako jāto abhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ kuṇālasadṛśābhyāṃ netrābhyām* | tasya jātau jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpyate: kiṃ bhavatu dārakasya nāmeti | jñātaya ūcuḥ: yasmād asya jātamātrasya kuṇālasadṛśe netre, tasmād bhavatu dārakasya kuṇāla iti nāmeti | kuṇālo dārako 'ṣṭābhyo dhātrībhyo datto dvābhyām aṃsadhātrībhyāṃ dvābhyāṃ kṣīradhātrībhyāṃ dvābhyāṃ maladhātrībhyāṃ dvābhyāṃ krīḍanikābhyāṃ dhātrībhyām* | so 'ṣṭābhir dhātrībhir unnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍenānyaiś cottaptottaptair upakaraṇaviśeṣaiḥ | āśu vardhate hradastham iva paṅkajam* | tatas taṃ sarvālaṃkāravibhūṣitaṃ rājā utsaṅgena kṛtvā punaḥ punaḥ prekṣya rūpasaṃpadā praharṣita uvāca: asadṛśo me putro loke rūpeṇeti || tatra ca samaye gāndhāre puṣpabherotso nāma grāmaḥ | tatrānyatamasya gṛhapateḥ putro jāto 'tikrānto mānuṣaṃ varṇam asaṃprāptaś ca divyaṃ varṇam* | janmani cāsya divyagandhodakaparipūrṇā -------------------- Vaidya, p. 262 -------------------- ratnamayī puṣkariṇī prādurbhūtā, puṣpasaṃpannaṃ ca mahad udyānaṃ jaṅgamaṃ ca | yatra yatra kumāro gacchati tatra tatra ca puṣkariṇī udyānaṃ ca prādurbhavati | tasya sundara iti nāmadheyaṃ vyavasthāpitam* || yāvat krameṇa kumāro mahān saṃvṛttam* | tato 'pareṇa samayena puṣpabherotsād vaṇijaḥ kenacid eva karaṇīyena pāṭaliputraṃ gatāḥ | te prābhṛtam ādāya rājñaḥ sakāśam upagatāḥ | tataḥ pādayor nipatya prābhṛtaṃ rājñe upanamayya purastād vyavasthitāḥ | tato rājā aśokas teṣāṃ kuṇālaṃ darśayati: haṃ bho vaṇijaḥ, kadācit kutracid bhavadbhiḥ paryaṭadbhir evaṃvidhaṃ rūpaviśeṣayuktaṃ dṛṣṭapūrvam iti ? tatas te vaṇijaḥ kṛtakarapuṭāḥ pādayor nipatya abhayaṃ mārgayitvā rājānam ūcuḥ: asti deva asmadīye viṣaye sundaro nāma kumāro 'tikrānto mānuṣaṃ varṇam asaṃprāptaś ca divyaṃ varṇam* | janmani cāsya divyagandhodakaparipūrṇā ratnamayī puṣkariṇī prādurbhūtā, puṣpaphalasamṛddhaṃ ca mahad udyānaṃ jaṅgamam* | yatra yatra ca kumāro gacchati tatra tatra puṣkariṇī udyānaṃ ca prādurbhavati | śrutvā rājā aśokaḥ paraṃ vismayam āpannaḥ | kutūhalajātaś ca dūtasaṃpreṣaṇaṃ kṛtavān: eṣa rājā aśoka āgantum icchati sundarasya kumārasya darśanahetoḥ | yad vaḥ kṛtyaṃ vā karaṇīyaṃ vā tat kurudhvam iti | tato mahājanakāyo bhītāḥ: yadi rājā mahāsādhanena ihāgamiṣyati, mā haiva kaṃcid anartham utpādayiṣyatīti | tataḥ sa kumāro bhadrayānaṃ yojayitvā śatasahasraṃ ca muktāhāraṃ prābhṛtasyārthe datvā aśokasya sakāśaṃ preṣitaḥ | so 'nupūrveṇa cañcūryamāṇaḥ pāṭaliputraṃ nagaraṃ prāptaḥ | śatasahasraṃ ca muktāhāraṃ gṛhītvā rājño 'śokasya sakāśam anuprāptaḥ | rājā aśokaś ca sahadarśanāt sundarasya kumārasya rūpaṃ śobhāṃ varṇapuṣkalatāṃ ca divyāṃ puṣkariṇīm udyānaṃ ca dṛṣṭvā paraṃ vismayam upagataḥ || tato rājā aśokaḥ sthaviropaguptasya vismayajananārthaṃ sundaraṃ ca kumāram ādāya kukkuṭāgāraṃ gataḥ | tatropaguptapramukhāṇy aṣṭādaśārhatsahasrāṇi nivasanti, taddviguṇāḥ śaikṣāḥ pṛthagjanakalyāṇakāḥ | tataḥ sa sthavirasya pādābhivandanaṃ kṛtvā purastān niṣaṇṇo dharmaśravaṇāya | sthaviropaguptenāsya dharmo deśitaḥ | tataḥ kumāraḥ paripakvasaṃtatir dharmaṃ śrutvā pravrajyābhilāṣī saṃvṛttaḥ | sa rājānam aśokam anujñāpya sthaviropaguptasya sakāśe pravrajitaḥ | tena yujyamānena ghaṭamānena vyāyacchamānena idam eva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikiraṇavidhvaṃsanadharmatayā parāhatya sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | arhan saṃvṛttaḥ traidhātukavītarāgaḥ samaloṣṭakāñcana ākāśapāṇitalasamacitto vāsīcandanakalpo vidyāvidāritāṇḍakośo vidyābhijñāpratisaṃvitprāpto bhavalābhalobhasatkāraparāṅmukhaḥ | sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo 'bhivādyaś ca saṃvṛttaḥ || tato rājā aśokaḥ saṃdigdhaḥ sthaviraṃ pṛcchati: kāni bhadanta sundareṇa karmāṇi kṛtāni, yenāsyaivaṃvidhaṃ rūpam*, kāni punaḥ karmāṇi yena divyagandhodakaparipūrṇā ratnamayī puṣkariṇī prādurbhūtā, puṣpaphalasamṛddhaṃ ca mahad udyānaṃ jaṅgamam*? sthaviropagupta āha: sundareṇaiva -------------------- Vaidya, p. 263 -------------------- mahārāja pūrvam anyāsu jātiṣu karmāṇi kṛtāny upacitāni labdhasaṃbhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavat pratyupasthitāny avaśyaṃbhāvīni | sundareṇaiva karmāṇi kṛtāny upacitāni | ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāny upacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣv eva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhāny aśubhāni ca: na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatair api | sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām* || AVŚ_100.1 || bhūtapūrvaṃ mahārāja yadā bhagavān parinirvṛtaḥ, tadā āyuṣmān mahākāśyapaḥ pañcaśataparivāro magadheṣu janapadacārikāṃ caran dharmasaṃgītiṃ kartukāmaḥ | yāvad anyatamena daridrakarṣakeṇa mahān bhikṣusaṃgho dṛṣṭaḥ, śāstṛviyogāc chokārto 'dhvapariśrānto rajasāvacūrṇitagātraḥ | tato 'sya kāruṇyam utpannam* | tatas tena kāśyapapramukhāṇi pañca bhikṣuśatāni jentākasnātreṇopanimantritāni | tatas tena nānāgandhaparibhāvitam uṣṇodakaṃ kṛtvā te bhikṣavaḥ snāpitāḥ, cīvarakāṇi śobhitāni | praṇītena cāhāreṇa saṃtarpya śaraṇagamanaśikṣāpadāni datvā praṇidhānaṃ kṛtam*: asminn eva śākyamuneḥ pravacane pravrajya cārhatvaṃ prāpnuyām iti || kiṃ manyase mahārāja yo 'sau tena kālena tena samayena daridrakarṣakaḥ, ayaṃ sa sundaro bhikṣuḥ | yat tena bhikṣavo jentākasnātreṇa snāpitāḥ, tenāsyaivaṃvidho rūpaviśeṣaḥ saṃvṛttaḥ, divyacandanodakaparipūrṇā ramaṇīyā puṣkariṇī puṣpaphalasamṛddhaṃ ca mahad udyānaṃ jaṅgamaṃ prāptam* | yat tena śaraṇagamanaśikṣāpadāni upalabdhāni, teneha janmany arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | iti hi mahārāja ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇām ekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānām ekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ | tasmāt tarhi mahārāja ekāntakṛṣṇāni karmāṇy apāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣv eva karmasv ābhogaḥ karaṇīyaḥ | ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam* || atha rāhā aśoka āyuṣmataḥ sthaviropaguptasya bhāṣitam abhinandyānumodya utthāyāsanāt prakrāntaḥ ||