Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)bhivin_u.htmNguyên tác: Sanskrit

Giới Luật Tỳ-kheo Ni (Bhikṣuṇīvinaya)

Văn bản Luật tạng (Vinaya) quy định về giới luật và đời sống tu tập của Tăng đoàn Phật giáo. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 2 / 8 (50.000 ký tự/trang)
tatrasthitānām ihasthitaṃ saṃghaṃ upasaṃpadaṃ yācāmi | upasaṃpādetu tāyo saṃgho mayā itthannāmāya upādhyāyinīya | evaṃ dvitīyam pi tṛtīyaṃ pi yācitavyaṃ |
79. yaṃ kālaṃ dharmadinnāya yācitaṃ bhavati | tato dūtopasaṃpadāpratigrāhakehi yācitavyaṃ | vandāmy āryasaṃghaṃ | iyan dharmadinnā bhikṣuṇī tasyā itthannāmā ca itthannāmā ca antevāsinyo upasaṃpādyāyo | tāsām ihāgacchantīnāṃ syāt brahmacaryāntarāyo | tāhi itthannāmāya ca itthannāmāya ca dharmadinnāya upādhyāyinīya tatrasthitāhi ihasthitaḥ saṃgha upasaṃpadaṃ yācitaḥ | upasaṃpādetu tāyo āryo saṃgho | ullumpatu tāyo āryo saṃgho | anukampatu tāyo āryo saṃgho | anukampako anukampām upādāya | evaṃ dvitīyam pi tṛtīyam pi yācitavyaṃ |
80. karmakārakena karma kartavyaṃ | śṛṇotu me bhante saṃgho iyaṃ dharmadinnā bhikṣuṇī | tasyā itthannāmā ca itthannāmā ca antevāsinīyo upasaṃpādyāyo itthannāmā ca itthannāmā ca raho'nuśāstāyo | tāsām ihāgacchantīnāṃ syād brahmacaryāntarāyo tāhi itthannāmāya ca itthannāmāya ca dharmadinnāya upādhyāyinīya tatra sthitāhi ihasthitaḥ saṃgho upasaṃpadaṃ yācito | anujñātā anujñāpakehi | yācitā tāhi upādhyāyinī | paripūrṇaṃ tāsāṃ pātracīvaraṃ | deśitaśikṣāyo paripūrṇaśikṣāyo sammatāyo viśuddhāyo bhikṣuṇīhi | pariśuddhāyo antarāyikehi dharmehi ātmānaṃ pratijānanti | niśrayeṣu cotsahanti | yadi saṃghasya prāptakālaṃ itthannāmāṃ ca itthannāmāṃ ca dharmadinnāya upādhyāyinīya tatrasthitāyo ihasthito saṃgho upāsaṃpādeyyā | ovayikā eṣā jñaptiḥ |
81. śṛṇotu me bhante saṃgho | iyan dharmadinnā bhikṣuṇī | tasyā itthannāmā ca itthannāmā ca antevāsinīyo upasaṃpādyāyo | itthannāmāya ca itthannāmāya ca raho'nuśāstāyo | tāsām ihāgacchantīnāṃ syād brahmacaryāntarāyo | tāhi itthannāmāya ca itthannāmāya ca dharmadinnāya upādhyāyinīya tatrasthitāhi ihasthito saṃgho upasaṃpadaṃ yācito | anujñātāyo anujñāpakehi | yācitā tāhi upādhyāyinī | paripūrṇaṃ tāsāṃ pātracīvaraṃ | deśitaśikṣāyo | paripurṇaśikṣāyo | sammatāyo viśuddhāyo bhikṣuṇīhi | pariśuddhāyo antarāyikehi dharmehi ātmānaṃ pratijānanti | tāyo saṃgho itthannāmāṃ ca itthannāmāṃ ca dharmadinnāya upādhyāyinīya ihasthito saṃgho upasaṃpādeti | yeṣām āyuṣmatāṃ kṣamati itthannāmā ca itthannāmā ca dharmadinnāya upādhyāyinīya tatrasthitāyo ihasthitena saṃghena upasaṃpādīyamānāyo | so tūṣṇīm asya | yasya na kṣamati so bhāṣatu | iyaṃ prathamā karmavācanā | evaṃ dvitīyā tṛtīyā karmavācanā |
82. karma kartavyam | upasampannā bhante saṃgho itthannāmā ca itthannāmā ca dharmadinnāya upādhyāyinīya tatrasthitāyo ihasthitena saṃghena | kṣamate taṃ saṃghasya yasmāt tūṣṇīm evam etan dhārayāmi |
evam upasaṃpadāya tehi dūtopasaṃpadāpratigrāhakehi bhikṣuṇyupāśrayaṅ gatvā tāyo upasaṃpannāyo vaktavyāyo | etā itthannāmāyopasaṃpannāyo sūpasaṃpannāyo traivācikena karmaṇā jñapticaturthena | anāghātapañcamena | samagreṇa ubhayataḥ saṃghena daśabaddhena gaṇena | sātirekadaśabaddhena vā |
tathā dāni karotha yathā |
buddhaśobhanā ca bhotha | dharmaśobhanā ca saṃghaśobhanā ca |
buddha guru ca | dharma guru ca saṃgha guru ca | upādhyāyinī guru ca | ācārya guru ca | tathā dāni karotha yathā |
ārāgayitvā na virāgayatha |
durlabhā kṣaṇasampadā |
yasyārthāya pravrajyā yasyārthāya upasaṃpadā
tacchīlam anurakṣadhvaṃ bālāgraṃ camarī yathā || [1]
yaṃ manāpam abhipretaṃ buddhasyādityabandhuno |
śrāvikānāṃ ca vijñānāṃ nipuṇānām arthadarśināṃ |
so vo 'rtho anuprāpto labdhā vo upasaṃpadā || [2]
aśokaṃ virajaṃ kṣemaṃ dvīpaṃ lenaṃ parāyaṇaṃ
taṃ prāpuṇatha nirvāṇaṃ eṣā vo sarvasaṃpadā || [3]
śeṣaṃ pūrvavad yojyaṃ |
evaṃ gautami aṣṭādaśavarṣāye kumārī bhūtāye ubhayataḥsaṃghe upasaṃpadā pratyāśaṃsitavyā | ayaṃ gautami bhikṣuṇīnāṃ dvitīyo gurudharmo yo bhikṣuṇīhi yāvajjīvaṃ satkartavyo yāvad velāmiva mahāsamudreṇa |
gurudharma 3
83. kin ti dāni gautami āvaḍo bhikṣuṇīnāṃ bhikṣūhi vacanapatho bhūtena vā abhūtena vā anāvaḍo bhikṣūṇāṃ bhikṣuṇīhi vacanapatho bhūtena abhūtena | na kṣamati bhikṣuṇīhi bhikṣuṃ dharṣiya vaktuṃ koṇṭabhikṣū ti vā vaidyabhikṣū ti vā cūḍabhikṣū ti vā akhallā mahallaapratijñaakuśalo ti vā vaktuṃ | athaiva jalpati gurudharmam atikramati |
84. atha dāni bhikṣuṇīye kaścit pravrajito bhavati jñātiko vā bhrātā vā | so ca bhavati uddhato unnaḍo | na kṣamati adhyupekṣituṃ nāmapi kṣamati dharṣiya vaktuṃ | atha khalu prajñayā samjñāpayitavyo yadi tāvat taruṇako bhoti vaktavyo | sālohita idānīṃ tvaṃ na śikṣasi kadā śikṣiṣyasi | kin dāni yadā jīrṇo vṛddho mahallako adhvagatavayan anuprāpto bhaviṣyasi | etat tava sādhu etat pratirūpaṃ yac ca uddiśeśi svādhyāyesi bhadrako guṇavān śikṣākāmo bhavesi buddhānām śāsane yogam āpadyesi |
85. atha dāni so vṛddho bhoti | vaktavyo | idanīṃ imīdṛśo punas tvaṃ taruaṇakāle idānīṃ tvaṃ na śikṣasi kadā śikṣiṣyasi | kin dāni yadā maṇḍaladvāram anuprāpto bhaviṣyasi tadā śikṣiṣyasi yā py eṣā tava parṣā sāpi tava dṛṣṭā anukṛtim āpadyamānā anayavyasanam āpadyiṣyatīti etat tava sādhu etat pratirūpaṃ yat tvam uddiśasi svādhyāyesi bhadrako guṇavān | śikṣākāmo bhavesi buddhānāṃ śāsane yogam āpadyesi sā eṣā bhikṣuṇī avajñāya vā paribhavena vā koṇṭabhikṣū ti vā vaidyabhikṣū ti vā cūḍabhikṣū ti vā akhallamahallaaprakṛtijñaakuśalo ti vā dharṣiya jalpati gurudharmam atikramati |
86. anāvaḍo bhikṣūṇāṃ bhikṣuṇīhi vacanapatho bhūtena vā abhūtena iti na kṣamati bhikṣuṇā bhikṣuṇīṃ dharṣiya vaktuṃ muṇḍastrī chinnakavaḍeti jalpati vinayātikramam āsādayati |
87. atha dāni bhikṣor mātā vā bhaginī vā pravrajitikā bhavati sā ca uddhatā vā unnaḍā vā bhavati | na kṣamati adhyupekṣituṃ yadi tāvat taruṇikā bhoti | vaktavyā | sālohite idānīṃ tvaṃ na śikṣiṣyasi kadā śikṣiṣyasi | kiṃ dāni yaṃ kālaṃ jīrṇavṛddhā mahallikā bhaviṣyasi etat tava sādhu etat pratirūpaṃ yat tvaṃ uddiśesi svādhyāyesi bhadrikā guṇavatī śikṣākāmā bhavesi buddhanāṃ śāsane yogam āpadyesi |
88. atha dāni sā vṛddhā bhoti | vaktavyā | sālohite idānīṃ tvam īdṛśī kīdṛśī punas taruṇīkāle idānīṃ tvan na śikṣasi kadā śikṣiṣyasi kin dāni yaṃ kālaṃ maṇḍaladvāram anuprāptā bhavisyasi tadā śikṣiṣyasi yā py eṣā tava parṣā sāpi tava dṛṣṭā anukṛtim āpadyamānā anayena vyasanam āpadyiṣyatīti | etat tava sādhu etat pratirūpaṃ yat tvaṃ uddiśesi svādhyāyasi bhadrikā guṇavatī śikṣākāmā bhavesi buddhānāṃ śāsane yogam āpadyesīti |
eṣa gautami āvaṭo bhikṣuṇīnāṃ bhikṣūhi vacanapatho bhūtena vā | abhūtena vā |
anāvaṭo bhikṣūṇāṃ bhikṣuṇīhi vacanapatho bhūtena no abhūtena |
ayaṃ gautami bhikṣuṇīnām tṛtiyo gurudharmo yo bhikṣuṇīhi yāvajjīvaṃ satkartavyo yāvad anatikramaṇīyo velāmiva mahāsamudreṇa |
gurudharma 4
89. kin ti dāni gautami bhaktāgraṃ śayanāsanāgraṃ vihārāgrañ ca bhikṣuṇīhi bhikṣusaṃghāto sā dayitavyaṃ |
eṣo dāni koci bhikṣuṇīsaṃghasya bhaktaṃ karoti vaktavyo | jyeṣṭhaparyāyatā karohīti | atha dāni so āha nāsti mama taṃhi śraddhā nāsti prasādo ti vaktavyaḥ | vayaṃ pi na praticchāmo ti | atha dān āha | dattapūrvaṃ teṣāṃ mama mātrā vā pitrā vā goṣṭhīsambandhena vā śreṇīsaṃbandhena vā samayasambhandhena vā āryamiśrikāṇāṃ na kadācin mayā bhaktaṃ kṛtapūrvaṃ | pratigṛhṇantu āryamiśrikā ti antamasato ekapiṇḍapātaṃ pi dāpayitvā bhikṣusaṃghasya bhikṣuṇīsaṃgho śatarasaṃ pi bhojanaṃ praticchati anāpattiḥ |
90. kin ti dāni śayanāsanāgraṃ | eṣo dāni kocid bhikṣuṇīsaṃghasya śayanāsanaṃ dadāti | vaktavyaṃ | jyeṣṭhaparyāyatāvad dehīti | atha dāni so āha nāsti mama tahiṃ śraddhā nāsti prasādo | vaktavyaṃ |
vayaṃ pi na praticchāmo ti | atha dān āha | dattapūrvaṃ mama ārye bhikṣusaṃghasya śayanāsanaṃ mātrā vā yāvat samayasambandhena vā | pratīcchantvāryamiśrikā ti antamasato khayu[?]kā mañcaṃ pi bhikṣusaṃghasya dāpayitvā mahārhaṃ śayanāsanaṃ bhikṣuṇīsaṃghaḥ pratīcchaty anāpattiḥ |
91. kin ti dāni vihārāgraṃ | eṣo dāni kocit bhikṣuṇīsaṃghasya vihāraṃ pratiṣṭhāpayati | vaktavyaṃ | jyeṣṭhaparyāyatāvat pratiṣṭhāpayehīti |
atha dān āha | ārye nāsti mama tahiṃ śraddhā | nāsti prasādo ti | vaktavyaṃ vayaṃ pi na pratīcchāmo ti | atha dān āha | ārye kārāpitan teṣāṃ vihārāḥ mātrā vā yāvat samayasambandhena vā pratīcchantv āryamiśrikā vihāran ti antamasato gomayagṛhaṃ pi piṣṭhagṛhaṃ pi bhikṣusaṃghasya dāpayitvā bhikṣuṇīsaṃgho saptabhūmakaṃ pi vihāraṃ pratīcchaty anāpattiḥ |
92. tā etā bhikṣuṇīyo avajñāya paribhavena vā koṇṭabhikṣū ti vā | vaidyabhikṣū ti vā | akhallamahallāprakṛtijño tī vā kṛtvā bhaktāgraṃ śayanāsanāgraṃ vihārāgraṃ bhikṣusaṃghāto na śātiyati gurudharmam atikrāmati | evaṃ gautamī bhaktāgraṃ śayanāsanagraṃ vihārāgraṃ bhikṣuṇīhi bhikṣusaṃghāto sātayitavyo |
ayaṃ gautami bhikṣuṇīnāṃ caturtho gurudharmo yo bhikṣuṇīhi yāvajjīvaṃ satkartavyo yāvad anatikramaṇīyo velāmiva mahāsamudreṇa |
gurudharma 5
93. kin ti dāni gurudharmāpannāya bhikṣuṇīya ardhamāsaṃ mānatvañ caritavyaṃ ubhayataḥ saṃghe āhvayanaṃ |
sā dāni eṣā bhikṣuṇī gurudharmān apannā bhavati tāya ardhamāsaṃ bhikṣuṇīsaṃghe mānatvaṃ caritavyaṃ ubhayataḥ saṃghe ca āhvayanaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī avajñāya vā paribhavena vā yāvad akuśalo ti vā kṛtvā gurudharmāpannā samānā nārdhamāsaṃ bhikṣuṇīsaṃghe mānatvaṃ carati ubhayataḥ saṃghe ca āhvayanaṃ | gurudharmam atikramati | ayaṃ gautami bhikṣuṇīnāṃ pañcamo gurudharmo yo bhikṣuṇīhi yāvajjīvaṃ satkartavyo yāvad velāmiva mahāsamudreṇa |
gurudharma 6
94. kin ti dāni anvārdhamāsaṃ bhikṣuṇīhi bhikṣusaṃghāto ovādopasaṃkramaṇaṃ pratyāśaṃsitavyaṃ yadaho dāni poṣadho bhavati tadaho bhikṣuṇīsaṃghena bhikṣuvihāraṃ gantavyaṃ | atha dāni sarvasaṃgho na gacchati ardhasaṃghena gantavyaṃ | ardhasaṃgho na gacchati aṣṭāhi vṛddhatarikāhi gantavyaṃ | aṣṭa vṛddhatarikā na gacchanti antamasato māsacārikiṇīhi pakṣacārikiṇīhi vā cchandārhaṇāṃ chandaṃ gṛhṇīya gantavyaṃ | yadi tāvad anukālyaṃ bhavati stūpo tāvad vanditavyo | stūpaṃ vanditvā yo tahiṃ bhikṣur abhilakṣito bhavati parijñāto vā tasya chando dātavyo | vaktavyaṃ vandāmy āryasaṃghaṃ | āryasamagro bhikṣuṇīsaṃgho samagrasya bhikṣusaṃghasya pādān śirasā vandati | ovādopasaṃkramaṇañ ca dharmaṃ yācati | poṣadhañ ca pratīcchati | dvitīyam pi tṛtīyam pi vaktavyaṃ |
95. atha dān āha | ahaṃ saṃghasthaviro ahaṃ tatradeśako ahaṃ bhikṣuṇīovādako ti tābhir api ete trayo varjaṃ kṛtvā śiṣṭakānāṃ chando dātavyo chandaṃ datvā bhikṣuṇīupāśrayaṃ gantavyaṃ | yaṃ kālaṃ bhikṣuṇīsaṃgho upaviṣṭo bhavati poṣasdhakarmāya sūtroddeśikāya sūtraṃ pragṛhītaṃ bhavati | śṛṇotu me āryasaṃgho adya saṃghasya cāturdaśiko vā pāñcadaśiko vā sandhipoṣadho vā viśuddhinakṣatraṃ ettakaṃ ṛtusya nirgataṃ ettakam avaśiṣṭaṃ |
kiṃ saṃghasya pūrvakṛtyaṃ | alpārtho 'lpakṛtyo bhagavataḥ śrāvikāsaṃgho śobhati anāgatānām āryamiśrikāṇāṃ chandapariśuddhiṃ ārocetha | nīto chandahārikāhi chando ti tāhi vṛddhāntam āruhitvā sāmīciṃ kṛtvā vaktavyaṃ | nīto 'smābhiḥ chandahārikābhiś chando itthan nāmenāryeṇa pratīcchito |
96. yaṃ kālaṃ bhikṣusaṃgho upaviṣṭo bhavati sūtroddeśakena sūtraṃ pratigṛhītaṃ bhavati | śṛṇotu me bhante saṃgho adya saṃghasya cāturdaśiko vā pāñcadaśiko vā sandhipoṣadho vā viśuddhinakṣatraṃ | ettakaṃ ṛtusya nirgataṃ ettakaṃ avaśiṣṭaṃ | kiṃ saṃghasya pūrvakṛtvā alpārtho alpakṛtyo bhagavataḥ śrāvakasaṃgho śobhati | anāgatānām āyuṣmanto bhikṣūṇāṃ chandapāriśuddhim ārocetha | ārocitañ ca prativedetha | ko bhikṣu bhikṣuṇīnāṃ chandahārako tenotthāya vṛddhāntaṃ āruhya vaktavyaṃ | vandāmy āryasaṃghaṃ samagro hi bhikṣuṇīsaṃgho samagrasya pādāṃ śirasā vandati | avavādañ ca yācati | poṣadhañ ca praticchati | evaṃ dvitīyam pi tṛtīyam pi vaktavyaṃ | yadi tahiṃ bhikṣuṇītovādako sammatako bhavati vaktavyo | ovādāhīti |
97. atha dāni na kocid bhikṣuṇīyovādako bhavati tatra yo dvādaśehi aṅgehi samanvāgato bhavati so sammanyitavyo | katamehi dvādaśehi | tadyathā | prātimokṣasamvarasamvṛto viharati ācāragocarasampannaḥ | anumātreṣv avadyeṣu bhayadarśī samādāya śikṣitaśikṣāpadeṣu kāyakarmavākkarmaṇā sammanvāgataḥ | pariśuddhena pariśuddājīvaḥ | bahuśrutaś ca abhidharme bahusrutaś ca bhavaty abhivinaye partibalo ca bhavaty adhiśīlaśikṣāyām vinayituṃ | ṇka |
pratibalo bhavaty adhicittaṃ śikṣāyāṃ vinayituṃ | tṛ | pratibalo bhavaty adhiprajñāṃ śikṣāyāṃ vinayituṃ | phu | ananudhvastabrahmacaryaś ca bhavati | grā | yo bhūyakṣāntijātiko bhavati | hrā | na ca bhikṣuṇīnāṃ gurudharmaṃ āpadyitā bhavati | to kalyāṇavacanaś ca bhavati kalyāṇavākkaraṇopetaś ca bhavati | pauryavācā samanvāgato vispaṣṭāya anelāya arthasya vijñāpanīya | viṃśativarṣo ca bhavati sātirekaviṃśativarṣo vā |
imehi dvādaśehi aṅgehi samanvāgato bhikṣuṇīovādaka sammutīya saṃmanyitavyo |
98. karmakārakeṇa karma kartavyaṃ | śṛṇotu me bhante saṃgho ayam itthannāmo ti bhikṣur aṅgopeto | yadi saṃghasya prāptakālaṃ saṃgho itthannāmaṃ bhikṣuṃ bhikṣuṇītovādakaṃ saṃmutīya saṃmanyeya ovayikā eṣā jñaptiḥ | śṛṇotu me bhante saṃgho ayam itthannāmo bhikṣur taṃ saṃgho itthannāmaṃ bhikṣuṃ bhikṣuṇīovādakaṃ saṃmutīya sammanyati | yeṣām āyuṣmantānāṃ kṣamati itthannāmaṃ bhikṣuṃ bhikṣuṇīovādakaṃ saṃmutīya sammanyiyamānaṃ saṃghena | so tūṣṇīm asya | yasya na kṣamati so bhāṣatu | iyaṃ prathamā karmavācanā evaṃ dvitīya tṛtīyā karmavācaneti | sammato bhante saṃgho itthannāmo bhikṣuḥ bhikṣuṇīovādaka saṃmutīya saṃghena | kṣamate taṃ saṃghasya yasmāt tūṣṇīm evam etaṃ dhārayāmi |
99. tena dāni sammatena samānena tāyo bhikṣuṇīyo ovāditavyāyo nākāle [1] | nādeśe [2] | nānāgate kāle [3] | nātikrānte kāle [4] | na chandaśo [5] | na vyagraśo [6] | na pārṣado [7] | na dīrghovādena [8] | āgantukāmasya preṣitavyā [9] |
kin ti dāni nākālo | akālo nāma astamito sūryo | antarhito ca aruṇo [1] |
kin ti dāni nādeśe | adeśo nāma veśikāsāmante vā dyūtakaraśālāsāmante vā | pānāgāraśālāsāmante vā | vadhabandhanāgāraśālāsāmante vā atibhūṇḍe vā atiprākaṭe vā pradeśe [2] |
kin ti dāni nānāgate kāle anāgato nāma kālo pratipade dvitīyāyām vā [3] |
kin ti dāni nātikrānte kāle | atikrānto nāma kālo caturdaśīyām vā pañcadaśīyām vā | atha khu tṛtīyāprabhṛti tāvad ovaditavyā yāvat trayodaśīti [4] |
kin ti dāni na chandaśo | ovādakasya bhikṣuṇīya chando dātavyo | atha khu sarvāhi āgantavyaṃ [5] |
kin ti dāni na vyagraśo | na bhikṣuṇā vyagro bhikṣuṇīsaṃgho ovaditavyo | atha khu sarvāḥ samagrā t-ovaditavyāḥ [6] |
kin ti dāni na pārṣado | na tāvat tava parṣā ovaditavyā tavādya parṣāye ovādakavāro tavādya parṣāye ovādakavāro ti | atha khu sarvāḥ samagrā t-ovaditavyāḥ [7] |
kin ti dāni na dīrghovādena ovaditāḥ | atha khu saṃkṣiptena ovaditavyāḥ |
sarvapāpasyākaraṇaṃ kuśalasyopasampadā |
svacittaparyodavanam etad buddhānuśāsanan ti ||
eṣa bhaginīyo ovādo śiṣṭakaṃ parikathā bhaviṣyati | yāgantu kāmā sāgacchatu | yā śrotukāmā sā śṛṇotu |
100. kin ti dānīṃ āgantukāmasya preṣayitavyaṃ | yadi so bhikṣuṇīovādako deśāntaraṅ gato bhavati tato ye tasya sārdhevihārikāvā antevāsikā bhavanti te bhikṣunīsaṃghena utsāhayitavyāḥ | gacchatha āryasya pātracīvaraṃ ānetha | teṣān dāni gacchantānām āgacchantānāñ ca pathy adanenāvaikalyaṃ kartavyaṃ | āgacchantasya bhikṣuṇīsaṃghena chatradhvajapatākehi yojanaṃ panthasya pratyudgantavyaṃ | yaṃhi vihāre avatarāya taṃhi ubhayasaṃghasya saptāhaṃ bhaktaṃ kartavyaṃ | atha dāni daridro bhikṣuṇīsaṃgho bhavati bhikṣusaṃghasyaiva saptāhaṃ bhaktaṃ kartavyaṃ | antamasato ekapiṇḍapātenāpi pratimānayitavyo tena dāni bhikṣuṇīovādakena bhikṣuṇīhi dhītāsaṃjñā upasthāpayitavyā | tāhi bhikṣuṇīhi tasmin bhikṣuṇīovādakehi pitṛsaṃjñā upasthāpayitavyā |
101. na kṣamati tena bhikṣuṇīovādakena ghoṭena yathā prasārya grīvāṃ tāyo bhikṣuṇīyo ovādituṃ | atha khalu yugamātraṃ nirīkṣante na tāyo ovāditavyāyo | yadi kadācit tahiṃ bhavet keśāvartena vā kṛtena | akṣīhi vā añcitena ākoṭitamaṣṭehi vā cīvarehi | śvetena vā kāya bandhanena | citrakuṭāhi vā upānahāhi | na kṣamati adhyupekṣituṃ | yadi tāva taruṇikā bhavati dharṣayitavyā | he avyakte akuśale idānīṃ tvaṃ na śikṣasi kadā śikṣiṣyasi yaṃ kālaṃ jīrṇavṛddhā mahallikā adhvagatavayam anuprāptā bhaviṣyasi yā pi tavaiṣā parṣā sā pi tava dṛṣṭvā anukṛtim āpadyamānā anayena vyasanam āpadyiṣyati | etaṃ tava sādhu etat pratirūpaṃ yaṃ tvaṃ bhadrikā guṇavatī śikṣākāmā bhavesi buddhānāṃ śāsane yogam āpadyesi | atha dāni sā vṛddhā bhavati vaktavyaṃ | sālohite idānīṃ īdṛśī kīdṛśī tvam āsi taruṇe kāle idānīṃ tvaṃ na śikṣasi kadā śikṣiṣyasi | yaṃ kālaṃ maṇḍaladvāram anuprāptā bhaviṣyasi yāpi tava eṣa parṣā sāpi tava dṛṣṭvā nukṛtim āpadyamānā anayā vyasanam āpatsyati etat tava sādhu etaṃ pratirūpaṃ yaṃ tvaṃ bhadrikā guṇavatī śikṣākāmā bhavesi buddhānāṃ śāsane yogam āpadyesi |
102. atha dāni so bhikṣuṇīyovādako gocaraprasṛto rathyāyaṃ bhikṣuṇīn paśyati keśāvartena vā kṛtena | akṣīhi vā añcitehi | ākoṭitamaṣṭehi vā cīvarehi | śvetena vā kāyabandhanena | citrakūṭāhi vā upānahāhi na dāni kṣamati nahi kīñcij jalpituṃ | mā jano ojjhāpeya paśyatha bhaṇe śramaṇako bhāryām iva śravaṇikām ovadati | atha khu pṛcchitavyā | katamahiṃ eṣā vihārake prativasati | kā se upādhyāyī | kā se ācāryā paścād uktaṃ tahiṃ gatvā ovaditayvā | sā eṣā bhikṣuṇī avajñāya vā paribhavena vā koṇṭabhikṣū ti vā kṛtvā | vaidyabhikṣū ti vā kṛtvā cūḍabhikṣū ti vā kṛtvā | akhallamahallaakuśalaaprakṛtijño ti vā kṛtvā anvārdhamāsaṃ bhikṣusaṃghāto ovādopasaṃkramaṇaṃ na pratyāśaṃsati gurudharmam atikramati | evaṃ gautami anvardhamāsaṃ bhikṣuṇīhi bhikṣusaṃghāto ovādopasaṃkramaṇaṃ pratyāśaṃsitavyaṃ | na pratyāśaṃsati gurudharmam atikrāmati |
ayaṃ gautami bhikṣuṇīnāṃ ṣaṣṭo gurudharmo yo bhikṣuṇīhi yāvajjīvaṃ satkartavyo yāvad anatikramaṇīyo velāmiva mahāsamudreṇa |
gurudharma 7
103. kin ti dāni na kṣamati bhikṣuṇīhi abhikṣuke avāse varṣām upagantuṃ |
na kṣamati bhikṣuṇīhi abhikṣukehi grāmanagarehi varṣām upagantuṃ |
atha dāni bhikṣuṇī jñātikehi grāmavāsakehi nimantrīyati | ihāryā varṣāvasāna ti na ca tahiṃ keci bhikṣū bhavanti bhikṣuṇī ca jñātikāmanukaṃpitukāmā bhavanti vaktavyaṃ | jyeṣṭhaparṣāṃ tāva nimantretha | atha dān āhaṃsuḥ | nāsti asmākaṃ tahiṃ śraddhā | nāsti prasādo | vaktavyam | ahaṃ pi na icchāmi | atha dāni bhikṣuṇī savibhavā bhavati | jñātikāñ ca anukampitukāmā bhavati | ātmanā bhikṣū nimantrayitavyā | teṣām āgatānāṃ samānānāṃ āhāreṇa avaikalyaṃ kartavyaṃ | tehi tahiṃ varṣām upagantavyaṃ | tāya bhikṣuṇīya tahiṃ varṣām tāya bhikṣuṇīya teṣām bhikṣūṇāṃ mūle anvardhamāsaṃ ovādopasaṃkramaṇaṃ pratyāśaṃsitavyaṃ |
104. atha teṣām bhikṣūṇāṃ varṣām upagatānāṃ antaravarṣā-r-astu | koci ādīnavo utpadyati utthāya palāyanti | na dāni kṣamati bhikṣuṇīya kahiñci gantuṃ yāvat pravāraṇākālaṃ | yadi tāvat kṣemam bhavati tato te śabdāpayitavyāḥ | na dāni āgantikāyo | atha khalu uktena nimantrayitavyāḥ |
āgatānāṃ samānānāṃ bhaktena pratimānīya ācchādīya yathā samvibhāgan dātavyaṃ | pravārite kiñcāpi yaṃhi chando tahiṃ gacchati anāpattiḥ |
105. sā eṣā bhikṣuṇī avajñāya vā paribhavena vā koṇṭa bhikṣū ti vā kṛtvā | vaidyabhikṣū ti vā kṛtvā kṛtvā cūḍabhikṣū ti vā kṛtvā khallamahallaakuśalaaprakṛtijño ti vā kṛtvā abhikṣuke āvāse varṣām upagacchati gurudharmam atikramati | evaṃ gautami na kṣamati bhikṣunīya abhikṣuke āvāse varṣām upagantuṃ | ayaṃ gautami bhikṣuṇīnāṃ saptamo gurudharmo yo bhikṣuṇīhi yāvaj jīvaṃ satkartavyo yāvad anatikramaṇīyo velāmiva mahāsamudreṇa |
gurudharma 8
106. kin ti dāni varṣoṣitāhi bhikṣuṇīhi ubhayato saṃghe pravāraṇā pratyāśaṃsitavyā | yadaho dāni saṃghasya pravāraṇā bhavati tadaho bhikṣuṇīhi pravārayitavyaṃ | aparejjukāto pratipade kalyato ye ca nirdhāviya bhikṣuvihāraṃ gantavyaṃ | yadi tāva samagro bhikṣusaṃgho bhavati na kṣamati sarvāhi bhikṣuṇīhi apūrvācarimaṃ prāvarayituṃ | atha khu ekā pravārāyikā saṃmanyitavyā | bhikṣuṇī pratibalā pravārāyikā |
107. tato karmakārikāya karma kartavyaṃ | śṛṇotu me āryasaṃgho | iyam itthannāmā bhikṣuṇī pratibalā pravārāyikā | yadi saṃghasya prāptakālaṃ saṃgho itthannāmāṃ bhikṣuṇīm saṃghasya pravārāyikāṃ saṃmanyeya | ovayikā eṣā jñaptiḥ |
śṛṇotu me āryasaṃgho | iyam itthannāmā bhikṣuṇī pratibalā pravārāyikā | tāṃ saṃgho itthannāmāṃ bhikṣuṇīṃ saṃghasya pravārāyikāṃ saṃmanyati | yāsām āryamiśrikāṇāṃ kṣamati itthannāmāṃ bhikṣuṇīṃ saṃghasya pravārāyikāṃ saṃmanyiyamānāṃ saṃghena | sā tūṣṇīm asya | yasyā na kṣamati sā bhāṣatu | iyaṃ prathamā karmavācanā | evaṃ dvitīyā tṛtīyā karmavācaneti | vaktavyaṃ | sammatā āryamiśrikāyo itthannāmā saṃghasya pravārāyikā saṃghena kṣamate taṃ saṃghasya yasmāt tūṣṇīm evaṃ dhārayāmi |
108. tato sarvāhi vṛddhānte sthātavyaṃ | tato tāya pravārāyikāya vaktavyaṃ | samagro bhikṣuṇīsaṃgho samagraṃ bhikṣusaṃghaṃ pravāreti dṛṣṭena śrutena pariśaṅkayā | ovadantu mo āryo saṃgho arthakāmo hitaiṣī anukampako anukampām upādāya jānantyo paśyantyo smarantyo yathā dharmavinayaṃ pratikariṣyāmaḥ | evaṃ dvitīyam pi tṛtīyam pi |
atha dāni samagro bhikṣuṇīsaṃgho bhavati saṃbahulā bhikṣū bhavanti | vaktavyaṃ | samagro bhikṣuṇīsaṃgho saṃbahulān bhikṣūn pravāreti dṛṣṭena śrutena yāvat pratikariṣyāmaḥ | dvitīyam pi tṛtīyam pi |
109. atha dāni samagro bhikṣuṇīsaṃgho bhavati eka bhikṣu ca bhavati | vaktavyaṃ | samagro bhikṣuṇīsaṃgho āryaṃ pravāretīti dṛṣṭena śrutena pariśaṅkayā yāvat pratikariṣyāmaḥ evaṃ dvitīyam pi tṛtīyam pi |
atha dāni saṃbahulāyo bhikṣuṇīyo bhavanti | samagro ca bhikṣusaṃgho bhavati | vaktyavyaṃ saṃbahulāḥ āryamiśrikāḥ samagraṃ bhikṣusaṃghaṃ pravārenti dṛṣṭena śrutena pariśaṅkayā yāvat pratikariṣyāmaḥ | evaṃ dvitīyam pi tṛtīyam pi |
atha dāni saṃbahulā ca bhikṣuṇīyo bhavanti saṃbahulā ca bhikṣu bhavanti | vaktavyaṃ | saṃbahulā āryamiśrikāḥ saṃbahulān āryamiśrān pravārenti dṛṣṭena śrutena pariśaṅkayā yāvad | yathā dharmaṃ yathā vinayaṃ tathā pratikariṣyāmaḥ | evaṃ dvitīyam pi tṛtīyam pi |
atha dāni saṃbahulā bhikṣuṇīyo bhavanti | eka bhikṣu ca bhavati | vaktavyaṃ | saṃbahulā āryamiśrikāḥ āryaṃ pravārenti dṛṣṭena śrutena pariśaṅkayā yāvad yathā dharmaṃ yathā vinayaṃ tathā pratikariṣyāmāḥ | evaṃ dvitīyam pi tṛtīyam pi |
atha dāni ekā bhikṣuṇī bhavati | samagro ca saṃgho bhavati | vaktavyaṃ | aham itthannāmā saṃghaṃ pravāremi dṛṣṭena śrutena pariśaṅkayā | ovadatu mo āryo saṃgho yāvat pratikariṣyāmi evaṃ dvitīyam pi tṛtīyam pi |
atha dāni ekā bhikṣuṇī bhavati | saṃbahulā ca bhikṣū bhavanti | vaktavyaṃ | aham ithannāmā saṃbahulān āryamiśrān pravāremi dṛṣṭena śrutena pariśaṅkayā | ovadantu me āryamiśrā yāvad yathādharmaṃ pratikariṣyāmi | evaṃ dvitīyam pi tṛtīyam pi |
atha dāni ekā bhikṣuṇī bhavati | eka bhikṣu bhavati | vaktavyaṃ | aham itthannāmā āryaṃ pravāremi dṛṣṭena śrutena pariśaṅkayā | ovadatu me āryo artha kāmo hitaiṣī anukampako anukampām upādāya jānantī paśyanti smarantī yathā dharmaṃ yathā vinayaṃ tathā pratikariṣyāmi | evaṃ dvitīyam pi tṛtīyam pi |
110. sā eṣā bhikṣuṇī avajñāya vā paribhavena vā koṇṭabhikṣū ti vā kṛtvā | vaidyabhikṣū ti vā kṛtvā | cūḍabhikṣū ti vā kṛtvā akhallamahallaakuśalaaprakṛtijño ti vā kṛtvā | varṣoṣitā ubhayato saṃghapravāraṇān na pratyāśaṃsayati gurudharmam atikrāmati | evaṃ gautami varṣoṣitāhi bhikṣuṇīhi ubhayato saṃghe pravāraṇā pratyāśaṃsitavyā | ayaṃ gautami bhikṣuṇīnām aṣṭamo gurudharmo yo bhikṣuṇīhi yāvajjīvaṃ satkartavyo gurukartavyo mānayitavyo pūjayitavyo anatikramaṇīyo velāmiva mahāsamudreṇa |
ime gautami bhikṣuṇīnām aṣṭau gurudharmāḥ ye bhikṣuṇīhi yāvajjīvaṃ satkartavyā gurukartavyā mānayitavyā pūjayitvyā anatikramaṇīyā velāmiva mahāsamudreṇa |
pārājikadharma |
maithunaṃ
111. atha khalu bhagavān bhikṣuṇīyo āmantrayate sma tasmāt tahiṃ bhikṣuṇīyo adyadagreṇa mahāprajāpatīṃ gautamīṃ saṃghasthavirīṃ saṃghamahattarīṃ saṃghapariṇāyikāṃ dhārayatha |
ya ime bhagavan bhagavatā catvāro patanīyo dharmo abhijñāya deśitāḥ labhyā te bhagavann asmābhi vistareṇa śrotuṃ | bhagavān āha labhyā gautami |
112. pañcārthavaśān saṃpaśyamānāya śraddhāya kuladhītāya alam vinayam uddiśituṃ | alaṃ vinayaṃ dhārayituṃ yathā bhikṣuvinaye |
113. ekam idaṃ gautami samayan tathāgato śrāvastīyam viharati | atha khalu śāriputrasya sthavirasya yāvat ko nu khalu bhagavan hetuḥ kaḥ pratyayo yena ihaikeṣān tathāgatānām, arhatāṃ samyaksambuddhānām atyayena cirasthitikaṃ prāvacanaṃ bhavati cirasthitikaḥ saddharma iti yathā bhikṣuvinaye |
ekam idaṃ gautami samayan tathāgato vaiśālīyam viharati | vistareṇa yaśikasyārthotpattiḥ prathamā | tasmāt tarhi gautami bhikṣuṇyāpi atraiva śikṣitavyam |
dvinnāṃ licchavi kumārāṇām arthotpattiḥ | dvitīyā |
yāvan nāsti bhikṣuṇīye śikṣāpratyākhyānaṃ | tṛtīyā |
nāsti daurbalyāviṣkarakarma | caturthī |
nandikasyārthotpattiḥ | pañcamī |
markaṭīya arthotpattiḥ ṣaṣṭhī |
vistareṇa tasmād iha gautami bhikṣuṇīhi atraiva śikṣitavyaṃ |
114. atha khalu bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati | sannipātaya gautami bhikṣuṇīyo | atha khalu bhagavān sannipatitaṃ bhikṣuṇīsaṃghaṃ viditvā yāvac chikṣāpadaṃ prajñaptaṃ |
yā puna bhikṣuṇī chandaso maithunaṃ grāmyaṃ dharmaṃ pratiṣeviya antamasato tiryagyonigatena pi sārdhaṃ iyaṃ bhikṣuṇī pārājikā bhavaty asamvāsyā |
yā puna bhikṣuṇī ti upasampannā sūpasampannā traivācikena karmaṇā jñapticaturthena anāghātapañcamena samagreṇa saṃghena ubhayataḥ saṃghena iyaṃ bhikṣuṇī | cchandaso ti raktacittā |
maithunan ti abrahmacaryaṃ grāmyadharman ti grāmasyāpy eṣo dharmo nagarasyāpy eṣo dharmo sarvāvantasyāpi lokasya eṣo dharmo | pratiṣeveyā ti adhyācāreya | sā eṣā bhikṣuṇī maithunaṃ grāmyadharmaṃ pratiṣevati mānuṣeṇa puruṣeṇa mānuṣyakena paṇḍakena trayāṇāṃ vraṇamukhānāṃ dhanyamārge varcamārge prasrāvamārge anyatarānyatarasmiṃ vraṇamukhe aṅgajāte aṅgajātaṃ prakṣiptaṃ ārtīyati ārtayitvā svādayati | ādau svādayati | madhye svādayati | paryavasāne svādayati | sukhīyati | āsvādaṃ nigamayati pārājikā bhavati | ādau na svādayati | madhyena svādayati | paryavasāne svādayati | yāvat pārājikā bhavati | ādau na svādayati | madhye na svādayati | paryavasāne svādayati yā āsvādan nigamayati sā pārājikā bhavati | ādau na svādayati | madhye na svādayati | paryavasāne na svādayati anāpattiḥ |
evaṃ suptasya mṛtasya aṅgajāte aṅgajātaṃ prakṣipitvā artīyati | peyālaṃ evaṃ amānuṣasya paṇḍakasya tiryagyonigatasya puruṣasya paṇḍakasya trayāṇāṃ vraṇamukhānāṃ | peyālaṃ |
115. sā eṣā bhikṣuṇī raktacittā puruṣaṃ darśanāya uṭṭhāpeti samvaragāmivinayātikramam āsādayati darśanaśravaṇe deśanāgāmivinayātikramam āsādayati | yathā bhikṣuvinaye |
116. puruṣo trikhaṇḍīkṛto bhavati | dvidhāpāṭito bhavati | śuṣko bhavati | koṭarakajātaḥ | ādhmātajāto bhavati | vinīlako bhavati | vipūyako bhavati |
117. pañca bhikṣuṇīyo pañca bhikṣūn balāt prasahyamadhyomardanti pañca bhikṣuṇīyo pārājikāyo bhavanti | yo ca bhikṣuḥ sātiyati |
pañca bhikṣū pañca bhikṣuṇīyo balāt pragṛhyamadhyomardanti pañca bhikṣū pārājikā bhavanti | yā ca bhikṣuṇī sātiyati |
bhikṣu bhikṣuṇīya sārdhaṃ anyonyaṃ vipratipadyati ubhaye pārājikā bhavanti | bhikṣuṇī śrāmaṇereṇa saha vipratipadyati bhikṣuṇī pārājikā bhavati śrāmaṇero nāśayitavyo | atha dāni bhikṣuṇī ārāmikena saha vipratipadyate bhikṣuṇī pārājikā bhavati | ārāmiko agṛhītasamvaratvāt kim vradyiṣyati | evaṃ tīrthikena | trihi bhikṣuṇī pārājikā bhavati | mānuṣeṇa amānuṣeṇa tiryagyonigatena aparehi trihi dhanyamārge varcamārge prasrāvamārge | aparehi trihi supte mṛte jāgrante | dvihi bhikṣuṇī pārājikā bhavati puruṣeṇa paṇḍakena ca | sā eṣā bhikṣuṇī suptā vā bhavati mattā vā unmattā vā vistareṇa puruṣo upasaṃkramya abhiniṣīdati vā abhinipadyati vā | antostarati vā | sā tato utthāya ādau svādayati | madhye svādayati | paryavasāne svādayati pārājikā bhavati | kin ti dāni sādiyanā draṣṭavyā | kin ti dāni asādiyanā | yathā bhikṣuvinaye | sā eṣā bhikṣuṇī chandaso maithunaṃ grāmyadharmaṃ pratiṣevatīti | peyālaṃ | sā eṣā āpadyati | apy ekatyā ajñānāt | apyekatyā smṛtisaṃmoṣāt | apy ekatyākalpiyasaṃjñayā | apy ekatyā alajjikena | apy ekatyā rāgābhibhūtā doṣābhibhūtā mohābhibhūtā anāpattiḥ | kṣiptacittāye akarantīye anadhyācarantīye anāpattiḥ | tena bhagavān āha |
yā punar bhikṣuṇī chandaśo maithunaṃ grāmyadharmaṃ pratiṣeveya antamasato tiryagyonigatenāpi sārdhaṃ iyaṃ bhikṣuṇī pārājikā bhavaty asaṃvāsyā |
pārājikadharma 24
evaṃ dvitīyasya | tṛtīyasya | caturthasya | na kiñcin nānākaraṇaṃ yathā bhikṣuvinaye |
saṃsarga
118. bhagavān chākyeṣu viharati śākyānāṃ kapilavastusmiṃ nyagrodhārāme | tena dāni kālena tena samayena bhagavatā bhikṣuṇīnāṃ araṇyakāni śayanāsanāni pratikṣiptāni | grāmāntakāni ca akṛtāni | bhikṣuṇīyo gṛhiṇām upavasitehi vasanti | rāṣṭrā nāma bhikṣuṇī | sā dāni aparasya sākyasya uduvasite vasati | sā dāni rāṣṭrā tasya śākiyakumārasya uddiśati | sā dāni rāṣṭrā prāsādikā darśaniyā avigatarāga | so pi śākiyakumāro prāsādiko darśanīyo | so dāni tāye trikkhatto devaśikaṃ upalaṅkṛtaṃ kālyaṃ madhyāhne sāyaṃ | tāye dāni taṃ śākiya kumāraṃ dṛṣṭvā abhīkṣṇaṃ saṃsevāya ca rāgacittam anudhvaṃsayati | sā dāni mlāyati pāṇḍukṛśā durvarṇā bhontīmapi bhojanaṃ na chando bhavati |
119. bhikṣū dānīṃ pṛcchanti | kena tvaṃ bhaginī rāṣṭrā pāṇḍukṛśā durvarṇā | kin te duḥkhati | kin te paryeṣāmaḥ | sarpis tailaṃ madhu phāṇitaṃ | sā dān āha bhotu bhotu ārya evam eva vartā bhaviṣyāmi | bhikṣuṇīyo pṛcchanti | ārye rāṣṭre kena tvam evaṃ pāṇḍukṛśā durvarṇā | kin te duḥkhati | kin te paryeṣāmaḥ | sarpis tailaṃ madhu phāṇitaṃ | sā dān āha | bhotu bhotu āryamiśrikāyo evam eva vartā bhaviṣyāmīti | evaṃ eva upāsikā upāsikāyo | so pi śākiyakumāro āha | ārye kin te duḥkhati | kena si pāṇḍu kṛśā durvarṇā | ācikṣāhi kīdṛśehi atra bhaiṣajyehi vā upakaraṇehi vā artho bhaveya | saced asmākaṃ na bhaviṣyati prātiveśya kulāto uddhāradharmaṇā ānāpayiṣyāmi | antarāpaṇāto vā grāmāntarāto vā ānāpayiṣyāmi | sā dān āha bhotu dīrghāyuḥ evam eva vartā bhaviṣyāmi | dvitīyaṃ tṛtīyam api āha | ārye kin te duḥkhati | kenāsi pāṇḍukṛśā durvarṇā yāvad grāmāntarāto ānāpayiṣyāmi | sā dān āha bhotu dīrghāyu evam eva vartā bhaviṣyāmi | so dāni śākiyakumāro āha | na idaṃ āryāye kiñcit kāyikaṃ gailāyaṃ | caitasikaṃ āryāye gailānyaṃ | sā dān āha | bāḍhaṃ caitasikaṃ gailānyaṃ | so dān āha kathaṃ sahyaṃ bhaveya | sā dān āha | yadi evam icchasi evaṃ sahyaṃ bhaveya |
120. so dān āha | ārye kim artham ahaṃ necchāmi | yo dāni ahaṃ jalpāmi | ācikṣatu āryā kim ājñāpayasi | kiṃ karomi | kīdṛśehi atra bhaiṣajyehi vā upakaraṇehi vā artho bhaveya | saced asmākaṃ na bhaviṣyati prātiveśyakulāto uddhāradharmaṇā ānayiṣyāmi antarāpaṇāto vā grāmāntarāto vā ānāpayiṣyāmīti | ācikṣatu āryā | sā dān āha | sādhu te etam artham karohi | so dān āha | na ārye evaṃ vaktavyaṃ | anyāhi ahaṃ kāṣāyavasanāhi notsahāmy etaṃ arthaṃ kartuṃ prāg eva āryāya | āryā mama guru ca bhāvanīyā ca | nāham āryāya evaṃ vaktavyo | nahy aham utsahāmy etaṃ kāryaṃ kartuṃ | sā dān āha | sādhu tāva me āliṅgasva cumbasva stanodarañ ca me parimardasveti | labhyan mayā etan mātraṃ kartuṃ | sa mātrāliṅgati cumbati stanodarañ ca se parimṛśati | sā pi dāni tattakenaiva vinodayati | so pi dāni śākiyakumāro abhīkṣṇasaṃsargeṇa apamlāyati |
121. yathā bhagavān āha | nāham bhikṣavo 'nyam ekaṃ spraṣṭavyaṃ samanupaśyāmi | evaṃ rañjanīyam evaṃ kamanīyam evaṃ vañcanīyam evaṃ mūrcchanīyam evam adhyohāri evam antarāyakaram anuttarasya yogakṣemasyādhigamāya yathā puruṣasya strī spraṣṭavyaṃ strīyā puruṣa iti dāni tena abhikṣṇasaṃsevāya apamlāyati | so dāni punaḥ punaḥ karoti |
122. sā dāni bhikṣuṇīhi vuccati | mā ārye evaṃ karohi naivaṃ labhyā kartuṃ | sā dān āha | evaṃ mama kriyamāṇaṃ phāsu bhavati | etaṃ prakaraṇaṃ tāyo bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsu | mahāprajāpatī gautamī bhagavato ārocayati | bhagavān āha śabdāpayatha rāṣṭrāṃ | sā dāni śabdāpitā | bhagavān āha | satyaṃ rāṣṭre evaṃ nāma tvaṃ avaśrutā avaśrutasya | puruṣasya upari jānumaṇḍalābhyām adho kakṣābhyāṃ āmoṣaṇaparāmoṣaṇaṃ sādiyasi | āha | ām bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtaṃ te rāṣṭre | nanv ahaṃ rāṣṭre anekaparyāyeṇa sarveṣāṃ kāmānāṃ kāmanandīnāṃ kāmanimnānāṃ kāmamūrcchānāṃ kāmapipāsānāṃ kāmaparidāhyānāṃ kāmādhyavasānānāṃ antam vadāmi | prahāṇam vadāmi | samatikramaṇaṃ vadāmi | tatra nāma tvaṃ imaṃ evaṃ rūpatvaṃ pāpam akuśalaṃ dharmaṃ adhyācarasi | naiṣa rāṣṭre dharma | naiṣa vinayo | naivaṃ śāstuḥ śāsanaṃ | naivaṃ kartavyaṃ | naivaṃ karato vṛddhir bhavati kuśalehi dharmehi |
123. atha khalu bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati | sannipātaya gautami bhikṣuṇīyo | yāvatikā bhikṣuṇīyo kapilavastun nagaram upaniśritya viharanti | atha khalu bhagavān sannipatitaṃ bhikṣuṇīsaṃghaṃ viditvā etat prakaraṇaṃ bhikṣuṇīnāṃ vistareṇārocayati | peyālaṃ | yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī avaśrutā avaśrutasya puruṣasya adho kakṣābhyām upari jānumaṇḍalābhyām āmoṣaṇaparāmoṣaṇaṃ sādiyeya iyaṃ pi bhikṣuṇī pārājikā bhavaty asamvāsyā |
yā puna bhikṣuṇīti | peyālaṃ | yāvad eṣā bhikṣuṇī avaśrutā ti raktacittā | avaśrutasyeti raktacittasya | adho kakṣābhyām iti stanodaraṃ | upari jānumaṇḍalābhyām iti ūru | āmoṣaṇaṃ ti cchuvaṇaṃ | parāmoṣaṇan ti vītihāro | sādiyeyā ti sātīyati sukhiyati ramīyati āsvāda nigamayati pārājikā bhavati |
pārājiketi pāraṃ nāmocyate dharmajñānaṃ | tato jīnā ojīnā saṃjīnā parihīṇā | tenāha pārājiketi |
124. evaṃ vistareṇa | sā eṣā bhikṣuṇī avaśrutā avaśrutasya puruṣasya upari jānumaṇḍalābhyām adho kakṣābhyām āmoṣaṇaparāmoṣaṇaṃ sādayati pārājikā bhavati | sā eṣā bhikṣuṇī avaśrutasya paṇḍakasya upari jānumaṇḍalābhyām adho kakṣābhyām āmoṣaṇaparāmoṣaṇaṃ sādayati pārājikā bhavati | sā eṣā bhikṣuṇī avaśrutā anavaśrutena paṇḍakena upari jānumaṇḍalābhyām adho kakṣābhyām āmoṣaṇaparāmoṣaṇaṃ sādiyati thūlaccayam āsādyati | sā pi eṣā bhikṣuṇī avaśrutā anavaśrutena puruṣena upari jānumaṇḍalābhyām adho kakṣābhyām āmoṣaṇaparāmoṣaṇaṃ sādiyati thūlaccayam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī avaśrutā anavaśrutena paṇḍakena upari jānumaṇḍalābhyām adho kakṣābhyām āmoṣaṇaṃ parāmoṣaṇaṃ sādiyeya thūlaccayam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī avaśrutā anavaśrutāya striyāya upari jānumaṇḍalābhyām adho kakṣābhyām āmoṣaṇaparāmoṣaṇaṃ sādiya deśanāgāmivinayātikramam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī anavaśrutā avaśrutena puruṣeṇa upari jānumaṇḍalābhyām adho kakṣābhyām āmoṣaṇaparāmoṣaṇaṃ sādiyati thūl'-accayam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī anavaśrutā avaśrutenapaṇḍakena upari jānumaṇḍalābhyām adho kakṣābhyām āmoṣaṇaparāmoṣaṇaṃ sādiyati thūl'-accayaṃ āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī anavaśrutā avaśrutāya striyāya upari jānumaṇḍalābhyām adho kakṣābhyām āmoṣaṇaparāmoṣaṇaṃ sādayati deśanāgāmivinayātikramam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī anavaśrutā avaśrutena puruṣeṇa upari jānumaṇḍalābhyām adho kakṣābhyām āmoṣaṇaparāmoṣaṇaṃ sādayati deśanāgāmi vinayātikramam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī anavaśrutā anavaśrutena paṇḍakena upari jānumaṇḍalābhyām adho kakṣābhyām āmoṣaṇaparāmoṣaṇaṃ sādayati deśanāgāmivinayātikramam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī anavaśrutā anavaśrutāya striyāya upari jānumaṇḍalābhyām adho kakṣābhyām āmoṣaṇaparāmoṣaṇaṃ sādayati samvaragāmivinayātikramam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī avaśrutā avaśrutena puruṣeṇa adho jānumaṇḍalābhyām upari kakṣābhyāṃ yāvat sthūlātyayam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī avaśrutā avaśrutena paṇḍakena adho jānumaṇḍalābhyām upari kakṣābhyām yāva thūl'-accayam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī avaśrutā avaśrutāya striyāya adho jānumaṇḍalābhyām upari kakṣābhyāṃ yāvad deśanāgāmivinayātikramam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī avaśrutā avaśrutena puruṣeṇa adho jānumaṇḍalābhyām upari kakṣābhyām yāvat deśanāgāmivinayātikramam āsāsdayati | sā eṣā bhikṣuṇī avaśrutā avaśrutena paṇḍakena adho jānumaṇḍalābhyāṃ upari kakṣābhyām yāvat deśanāgāmivinayātikramam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī avaśrutā avaśrutāya striyāya adho jānumaṇḍalābhyām upari kakṣābhyāṃ yāvat samvaragāmivinayātikramam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī anavaśrutā anavaśrutena puruṣeṇa adho jānumaṇḍalābhyām upari kakṣābhyām yāvat deśanāgāmivinayātikramam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī anavaśrutā anavaśrutena paṇḍakena adho jānumaṇḍalābhyām upari kakṣābhyām yāvat deśanāgāmivinayātikramam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī anavaśrutā anavaśrutāyastriyāya adho jānumaṇḍalābhyām upari kakṣābhyām yāvat samvaragāmivinayātikramam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī anavaśrutā anavaśrutena puruṣeṇa adho jānumaṇḍalābhyām upari kakṣābhyām yāvat samvaragāmivinayātikramam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī anavaśrutā anavaśrutena paṇḍakena adho jānumaṇḍalābhyām upari kakṣābhyāṃ yāvat samvaragāmivinayā tikramam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī anavaśrutā anavaśrutāya striyāya adho jānumaṇḍalābhyām upari kakṣābhyām āmoṣaṇaparāmoṣaṇaṃ sādīyati anāpattiḥ |
125 | atha dāni bhikṣuṇī lalāṭasirāṃ vedhāpayati dvitīyāya bhikṣuṇīya mūrdhni ākramitavyā yathā strī spraṣṭavyaṃ saṃjānāti na puruṣa spraṣṭavyaṃ saṃjānāti | atha dāni bāhuśirāṃ vindhāpayati aparāya bhikṣuṇīya bāhā grahetavyā yathā strī spraṣṭavyaṃ saṃjānāti na puruṣa spraṣṭavyaṃ | evaṃ gulphaśirā | evaṃ jānumaṇḍalādhaḥ | atha dāni gaṇḍaṃ vā piṭakam vā kṣatam vā puruṣeṇa pāṭāpayati vā upanāhāpayati vā aparāya bhikṣuṇīya ālambayitavyaṃ | na kṣamati sambādhe pradeśe gaṇḍam vā piṭakam vā kṣatam vā upahatam vā puruṣeṇa vedhāpayitum vā pāṭāpayitum vā upanāhāpayitum vā | sambādho nāma pradeśo upari jānumaṇḍalābhyām adhaḥ kakṣābhyām | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī avaśrutā avaśrutasya puruṣasya adho kakṣā bhyām upari jānumaṇḍalābhyām āmoṣaṇaparāmoṣaṇaṃ sādiyeya iyaṃ pi bhikṣuṇī pārājikā bhavaty asamvāsyā |
pārājikadharma 6
aṣṭavastukā
126. bhagavān samyaksambuddho yadarthaṃ samudāgato tadartham abhisambhāvayitvā vaiśālīyām viharati | mahāvane kūṭāgāraśālāyāṃ | tena dāni kālena tena samayena bhagavatā bhikṣuṇīnām āraṇyakāni śayanāsanāni pratikṣiptāni | grāmāntikani ca akṛtāni | bhikṣuṇīyo abhyantaranagare praviśanti | atha rāṣṭrapālā nāma bhikṣuṇī | sā dāni aparasya licchavikumārasya uduvasite vasati | sā dāni tasya licchavikumārasya uddeśan dadāti | sā dāni rāṣṭrapālā tasya devasikam upasaṃkramati kālyaṃ madhyāhne sāyam | sā dāni prāsādikā darśanīyā avītarāgā | so pi licchavikumāro prāsādiko darśanīyo | tāye dāni rāṣṭrapālāya abhīkṣṇadarśanena abhikṣṇaṃ saṃsevāya ca rāgacittam anudhvaṃsayati | sā dāni mlāyati | peyālaṃ | yāvad guru ca bhāvanīyā ca yāvan notsahāmi |
127. sā dān āha | sādhu khalu tāvan me anto hastapāśasya tiṣṭhāhi saṃlapāhi | hastaṃ me gṛhṇāhi | prahastaṃ me gṛhṇāhi | aṅguliṃ me gṛhṇāhi | anguṣṭaṃ me gṛhṇāhi | cīvaraṃ me gṛhṇāhi | ahaṃ pi te āgatam abhinandiṣyaṃ | āsanena upanimantrayiṣyaṃ | kāyan te anuprayacchiṣyaṃ | pīṭhikām vā āpaṇam vā karmāntam vā gamiṣyan ti | so dān āha | ārye labhyā mayā etaṃ kartuṃ | so dāni tāye anto hastapāsasya tiṣṭhati | saṃlapati | hastena gṛhṇāti | prahaste gṛhṇāti | cīvare gṛhṇāti | sā pi taṃ āgatam abhinandati | āsanenopanimantrayati | kāyaṃ se nuprayacchati | saṃketaṃ vā gacchati | sāpi dāni tattakenaiva kāmacchandam vinodeti | so pi dāni licchavikumāro abhīkṣṇadarśanena abhīkṣṇasaṃsevāya apamlāyati |
128. yat tad uktaṃ bhagavatā | nāham bhikṣavo 'nyad ekarūpam api samanupaśyāmīti vistareṇa sūtraṃ | sā dāni abhīkṣṇaṃ saṃsevāya apamlāyati | sā punaḥ punaḥ karoti | sā bhikṣuṇīhi vuccati | mā ārye rāṣṭrapāle evaṃ karohi | naivaṃ labhyā kartuṃ | sā dān āha | ken' arthan na labhyate | evam mama kriyamāṇe phāsu bhavati | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayanti | mahāprajāpatī gautamī bhagavato ārocayati | bhagavān āha | śabdāpayatha rāṣṭrapālāṃ | sā dāni śabdāpitā | bhagavān āha | satyaṃ rāṣṭrapāle evan nāma tvaṃ avaśrutā avaśrutasya puruṣasya anto hastapāśasya saṃtiṣṭhasi saṃlapasi | peyālaṃ | yāvat saṃketaṃ gacchasi | āha | ām bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtaṃ te rāṣṭrapāle | yāvan mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati | yāvac chikṣāpadaṃ prajñapataṃ |
yā puna bhikṣuṇī avaśrutā avaśrutasya puruṣasya anto hastapāśasya saṃtiṣṭheta vā saṃlapeta vā | hastagrahaṇam vā | cīvaragrahaṇam vā sādīyeya | āgatam vā abhinandeya | āsanena vā upanimantreya | kāyam vā anuprayaccheya | saṃketakṛtam vā gaccheya | iyaṃ pi bhikṣuṇī pārājikā bhavaty asaṃvāsyā |
129. yā puna bhikṣuṇīti upasaṃpannā | yāvat sā eṣā bhikṣuṇī avaśrutā ti raktacittā | avaśrutasya puruṣasyeti raktacittasya | anto hastapāśasyeti anto vyāyāmeti | saṃlapeyā ti upakarṇaṃ vā jalpeya | hastagrahaṇan ti haste gṛhṇiya yāvad aṅguṣṭake vā | cīvaragrahaṇan ti saṃghāṭīyaṃ vā uttarāsaṅge vā aṅtarevāse vā saṃkakṣikāyāṃ vā dakaśāṭikāyām vā | sādiyeyā ti āsvādaṃ nigamayet | āgataṃ vā abhinandeyā ti vā svāgatan te anurāgatan te punaḥ puna āgacchesi | prītāsmi tavāgamanena | prahlāditam me gātraṃ tava darśanena | āsanenopanimantreyā ti āsanam asya dadeya | kāyaṃ se anuprayaccheyā ti yenāsau tena kāyaṃ praṇāmeta | saṃketakṛtaṃ gacched iti yas tasya abhīkṣṇaṃ upacāro bhaved āpaṇo vā pīṭhikā vā kṣetravastraṃ vā udakasamīpaṃ vā karmāntaṃ vā udyāyaṃ vā mārge vā tahiṃ tiṣṭhed iyaṃ pi bhikṣuṇī pārājikā asaṃvāsyeti yāvat prajñaptiḥ |
130. sā eṣā bhikṣuṇī avaśrutā avaśrutasya puruṣasya anto hastapāśaṃ saṃtiṣṭhati yāvat saṃketaṃ kṛtaṃ gacchati pārājikā bhavati | evaṃ paṇḍakasya striyāḥ sthūlātyayaḥ | sā eṣā bhikṣuṇī avaśrutā avaśrutasya puruṣasya anto hastapāśaṃ tiṣṭhati yāvat saṃketakṛtam vā gacchati thūl'-accayaṃ | evaṃ paṇḍake striyāyāṃ deśanāgāmivinayātikramam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī anavaśrutā avaśrutasya anto hastapāśasya saṃtiṣṭhati yāvat saṃketakṛtam vā gacchati sthūlātyayaṃ | evaṃ paṇḍakasya striyāyān deśanāgāmivinayātikramam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī avaśrutā avaśrutena puruṣeṇa santiṣṭhati thūl'-accayam | saṃlapati sthūl'-accayaṃ | hastagrahaṇaṃ thūl'-accayam | cīvaragrahaṇaṃ thūl'-accayaṃ | āgatam abhinandati thūl'-accayaṃ | āsanenopanimantreti thūl'-accayaṃ | kāyam anuprayacchati thūl'-accayaṃ | saṃketaṅ gacchati pārājikā bhavati | evam ekaikena padena thūl'-accayaṃ | yāvat saptame sapta thūl'-accayāḥ | aṣṭame pade pārājikā bhavati | atha dāni anukhajjakam āpajjati yadāṣṭau thūl'-accayā bhavanti tadā pārājikā bhavati | atha dāni eka samāpadyitvā pratikaritvā yāvat saptamam āpadyitvā pratikaritvā aṣṭamam āpadyati na sā pārājikā bhavati | atha dāni saptamam āpadyitvā apratikaritvā aṣṭamam āpadyati pārājikā bhavati | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī avaśrutā avaśrutasya puruṣasya anto hastapāśasya santiṣṭhed vā | saṃlaped vā | hastagrahaṇam vā | cīvaragrahaṇam vā sādīyeya | āgatam vā abhinandeya | āsanena vā upanimantreyeta | kāyam vā anuprayaccheya | saṃketakṛtam vā gaccheya | iyam pi bhikṣuṇī pārājikā bhavaty asamvāsya |
pārājikadharma 7
avadyapratichādikā
131. bhagavān vaiśālīyaṃ viharati | vistareṇa nidānaṃ kṛtvā | vaiśālīyaṃ dāni nagare aparasya licchavisya triyantarā dārikā jātā | amaṅgalyā apraśastā | teṣān dāni mātāpitṛṇām bhavati | ka imāṃ vivāhayiṣyati | gṛhe pi dhāryamāṇā amaṅgalyā kasyeyan dātavyā | apare āhaṃsuḥ | icchata yūyaṃ etāṃ dārikāṃ unnīyamānāṃ | te dān āhaṃsuḥ | icchāmaḥ | āhaṃsuḥ | eṣātra kālī nāma bhikṣuṇī | tasyā detha sā unneṣyati | tehi dāni sā uktā | ārye 'smākaṃ triyantarā dārikā jātā adhanyā vāmaṅgalyā vāpraśastā vā | tām vayam ānāpeyemaḥ | unnehi vardhehi antevāsinīya te bhaviṣyati | vayaṃ ca te grāsācchādan dāsyāmaḥ | tāya sā parigṛhītā | unneti vardheti | tato devasikaṃ pakvapraheṇakam ānīyati | anuśamaṃ anuśamaṃ ācchādaṃ labhati | hemante hemantikaṃ | varṣākāle varṣāvāsikaṃ | sā yadā mahantībhūtā tadā tāya pravrajitā | śikṣā deśitā | paripūraśikṣā | upasampāditā | tīvrarāgo mātṛgrāmaḥ | sā dāni kleśehi bādhyate | na sahati | sā dān āha | ārye na dāni pravrajyāyāṃ gamiṣyāmy ahaṃ | kleśena bādhyāmi | kālī āha | putri duḥkho gṛhāvāsaḥ | aṅgārakarṣūpamā kāmā uktā bhagavatā | kin te gṛhāvāsena | sā paśyati yadi tāvad iyaṃ pratyodhāvati tato me lābhasatkāro 'ntarahāyiṣyati | sā tāya nigṛhītā vicchinditā | sā dāni kleśān asahantī ārāmikaparivrājakehi sārdhaṃ miśribhūtā | tāya kukṣiḥ pratiladbhodaraṃ mahantībhūtaṃ | sā bhikṣuṇīhi niṣkāśīyati | tāyo dāni bhikṣuṇīyo āhaṃsuḥ | ārye kāli jānāsi tvam etāṃ āgārakehi parivrājakehi saha miśrībhūtāṃ | āha | jānāmi | evaṃ viropādāya āhaṃsuḥ | kim arthaṃ tvaṃ nārocesi | na jalpasi | paśyāmi yady aham ārocayiṣyaṃ | eṣā gṛhaṃ gamiṣyati | mama eṣa lābhasatkāro antarāhāyiṣyatīti |
132. etaṃ prakaraṇaṃ tāyo bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | mahāprajāpatī gautamī bhagavato ārocayati | bhagavān āha | śabdāpayatha kāliṃ | sā śabdāpitā | tad eva sarvaṃ bhagavān vistareṇa pṛcchati | āha | āma bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtaṃ te kāli | asti nāma tvaṃ kāli jānantī bhikṣuṇīṃ duṣṭhullāpattim āpanāṃ praticchādesi | yāvan naiṣa kāli dharmo naiṣa vinayo | yāvad bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati | sannipātaya gautami bhikṣuṇīyo yāvatikā bhikṣuṇīyo vaiśālīn nagarīm upaniśritya viharanti | yāvac chikṣāpadaṃ prajñaptaṃ |
yā puna bhikṣuṇī jānantī bhikṣuṇīṃ duṣṭhullām āpattiṃ kṛtām adhyācīrṇāṃ chādeya | sā na pareṣām ārocayati kuvege mahājane saṃghamadhye | yadā sā bhikṣuṇī bhikṣuṇīhi cyutā bhavati mṛtā niṣaṇṇā avasaṇṇā avakrāntā imasmād dharmavinayād | atha sā bhikṣuṇīnām evam vadeya | ājñāsi vatāham ārye itthannāmāye bhikṣuṇīye duṣṭhullāmāpatti kṛtāmadhyācīrṇā | sāhaṃ na pareṣām ārocayeyaṃ | kin ti imāye māpare jānantū ti | iyaṃ bhikṣuṇī pārājikā bhavati ||
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | peyālaṃ | jānantīti svayam vā jāneya parato vā śruṇeya ākāravantena darśanena śravaṇena | duṣṭhullām āpattiṃ ti duṣṭhullānāma aṣṭānām anyatarānyatarā kṛtā adhyācīrṇā | sā na pareṣām āroceya iti na kathayet | kuve ege ti ekāye | mahājane ti dvinnām trayāṇāṃ | saṃghamadhyti paripūrṇasaṃghasya |
cyutā ti cyutā bhoti brahmacaryāto | mṛtā ti kālagatā | niṣaṇṇā avasaṇṇā ti gṛhiṇībhāvaṅ gatā | avakrāntā imasmād dharmavinayād iti anyatīrthikāyatanaṃ saṃkrāntā | atha sā bhikṣuṇī bhikṣuṇīnāṃ evaṃ vadeyā | ājñāsi vatāhaṃ ārye itthannāmāye bhikṣuṇīye duṣṭhullā-m-āpattiḥ kṛtāmadhyācīrṇā | chāye | sāhaṃ na pareṣām ārocaye | kin ti imāye māpare jānantū ti | iyam pi bhikṣuṇī pārājikā bhavati | pāran nāma vuccati dharmajñānaṃ | peyālaṃ | yāvat prajñaptiḥ |
133. sā eṣā bhikṣuṇī paśyati bhikṣuṇīṃ aruṇodgate duṣṭhullām āpattim āpadyantīṃ | no tu cchādanācittaṃ pratilabhate | sūryasyodgamanakālasamaye chādanācittaṃ pratilabhitvā aruṇamudghāte ti iyaṃ bhikṣuṇī pārājikā bhavati | evaṃ do kālikā aṣṭa parivartā kartavyāḥ | yathā bhikṣuvinaye chādanāyāṃ | sā eṣā bhikṣuṇī bhikṣuṇīṃ paśyati duṣṭhullām āpattim adhyācarantīṃ | tāya dāni aparāya ārocayitavyaṃ | atha sā bhoti antevāsiṇī vā sārdhavihāriṇī vā paśyati | yadi ārocayiṣyāmi idānīṃ bhikṣuṇīhi niskāsiṣyatīti anunayasambandhena chādeti pārājikā bhoti | sā eṣā bhikṣuṇī paśyati aparāṃ bhikṣuṇīṃ āpattim āpadyantīṃ | sā dāni aparāya āroceti dṛṣṭā mayā itthannāmā bhikṣuṇī duṣṭhullām āpattim adhyācarantī | ahaṃ paśyāmi yadi ārocayiṣyatīti dānī bhikṣuṇīhi nirdhāvayiṣyatīti mayā pi cchāditaṃ | sā pi paśyati yadi aham ārocayiṣyaṃ ubhaye nirdhāvayiṣyantīti cchādeti | sā pi pārajikā bhavati | evaṃ yattikāyo cchādenti sarvāyo pārājikā bhonti | eṣā bhikṣuṇī bhikṣuṇīṃ paśyati duṣṭhullām āpattim āpadyantīṃ | sā aparān āroceti | itthannāmā bhikṣuṇī duṣṭhullām āpattim āpannā | sā dān āha | pāpaṃ kṛtan tvayā mama ārocayantīya | mā aparāye pi ārocayiṣyasīti thūl'-accyam āsādayati | sā eṣā bhikṣuṇī paśyati bhikṣuṇīṃ duṣthullām āpattim adhyācarantīṃ | tāya aparāye ārocayitavyaṃ | atha dāni sā bhoti raudrā vā sāhasakārā paśyati | mā se jīvitāntarāyaṃ vā brahmacaryāntarāyam vā kariṣyatīti upekṣā partilabhati anāpattiḥ | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī jānantī bhikṣuṇīye duṣṭhullām āpattiṃ kṛtām adhyācīrṇāṃ chādeya | sā na pareṣām ārocayet kuvege mahājane saṃghamadhye | yadā sā bhikṣuṇī bhikṣuṇīhi cyutā bhavati mṛtā niṣaṇṇā avasaṇṇā avakrāntā imasmād dharmavinayād | atha bhikṣuṇī bhikṣuṇīnām evam vadeya ājñāsi vatāhaṃ ārye itthannāmāye bhikṣuṇīye duṣṭhullā-m-āpatti kṛtāmadhyācīrṇā | sāhaṃ na pareṣām ārocayeyaṃ | kin ti imāye māpare jānantū ti | iyaṃ pi bhikṣuṇī pārājikā bhavaty asamvāsyā |
pārājikadharma 8
utkṣiptānuvartikā
134. bhagavān samyaksaṃbuddho yad arthaṃ samudāgato tadartham abhisambhāvayitvā | peyālaṃ | yāvat tehi tehi vihārehi viharan kauśāmbyām viharati ghoṣitārāme | āyuṣmān dāni chandako pañcānām āpattikāyānām anyatarānyatarām āpattim adhyomardati | so bhikṣūhi vuccati āyuṣman chandaka paśyasi etām āpattiṃ | so dān āha | nāhaṃ paśyāmi yūyam api naṃ paśyatha | bhe cyu[?]taṃ paśyantu | kim puna mama etāya duṣṭāya | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣū bhagavato ārocayeṃsu | bhagavān āha | yady eṣo bhikṣavaś chandako pañcānām āpattikāyānām anyatarānyatarām āpattim adhyomardati | sa tām āpattiṃ na paśyati | tena saṃgho āpattīya adarśanena utkṣepanīyaṃ karma karotu | tasya saṃghena utkṣepaṇīyaṃ karma kṛtaṃ | na saṃbhuñjati dharmasaṃbhogena āmiṣasaṃbhogena | tasya dāni mātā aparaṃhi bhikṣuṇīvihāre āvāsinī | so dāni taṃhi gatvā āha | sālohite saṃghenāham utkṣipto | na saṃbhuñjati me dharmasambhogena āmiṣasaṃbhogena | sā dān āha | aparyā ārya cchandaka | ahan te saṃbhuñjāmi dharmasambhogena āmiṣasambhogena | sā dāni sambhuñjati dharmasaṃbhogena āmiṣasaṃbhogena | sā dāni bhikṣuṇīhi vuccati | ārye eṣo hi ārya chandako samagreṇa saṃghena dharmato vinyato utkṣipto apratikṛto | mā ārye etaṃ bhikṣuṃ anuvartehi |
bhagavān āha | apāpāya āryamiśrikā ahaṃ ca tāvan netaṃ bhikṣuṃ anuvartiṣyaṃ | kā anyā anuvartiṣyati | anuvartiṣyāmy aham etaṃ bhikṣuṃ | kim artham aham etaṃ kim artham aham etam nānuvartiṣye | etat prakaraṇaṃ tāyo bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye ārocayeṃsuḥ | mahāprajāpatī gautamī bhagavata ārocayati | bhagavān āha | yady eṣā bhikṣuṇī chandakamātā chandakaṃ bhikṣuṃ samagreṇa saṃghena dharmato vinayato utkṣiptam apratikṛtam anuvartati | tena hi taṃ gacchatha triḥkkhatto kuvege triḥkkhatto mahājane trikkhatto saṃghamadhye samanugrāhatha etasya vastusya pratiniḥsargāya | sā dāni kuvege vuccati satyaṃ tvam ārye chandakamāte āryechandakaṃ samagreṇa saṃghena dharmato vinayato utkṣiptam apratikṛtam anuvartasi | āho ty āha | sā tvaṃ kuvege vucyasi | mā ārye chandakamāto āryachandakaṃ samagreṇa saṃghena dharmato vinayato utkṣiptam apratikṛtaṃ anuvartāhi | yaṃ khalu te ārye chandakamāte mitrāya karaṇīyaṃ arthakāmāya hitaiṣiṇīya karoti te taṃ mitrā ekā vācā gacchanti | dve vāce avaśiṣṭe pratiniḥsara na pratiniḥsarāmītya āha | evam dvir api trir api | evaṃ mahājane saṃghamadhye avalokanā kartavyā yāvan na pratiniḥsarāmīty āha |
135. etaṃ prakaraṇaṃ tāyo bhikṣuṇīyo bhagavataḥ ārocayeṃsuḥ | anuprāptā bhagavan āryā chandakamātā trikkhatto kuvege trikkhatto mahājane trikkhatto saṃghamadhye etasya vastusya pratiniḥsargāya na ca pratiniḥsarati | bhagavān āha | śabdāpayatha chandakamātāṃ | sā dāni śabdāpitā | bhagavān āha | satyaṃ tvaṃ chandakamāte | evan nāma tvaṃ chandakaṃ bhikṣuṃ samagreṇa saṃghena dharmato vinayato utkṣiptam apratikṛtaṃ saṃbhuñjasi | sā tvaṃ trikkhutto kuvege trikkhutto mahājane trikkhutto saṃghamadhye anuprāptā etasya vastusya pratiniḥsargāya na ca pratiniḥsarasi | ām bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtan te chandakamāte | nanv ahaṃ chandakamāte anekaparyāyeṇa daurvacanasyaṃ garhāmi daurvacanasya avarṇavādi tatra nāma tvaṃ kharākhakkhaṭaṃ vāmā apradakṣinagrāhiṇī | naiṣaś chandakamāte dharmo | naiṣa vinayo naitaṃ śāstuḥ śāsanaṃ | naivaṃ kartavyaṃ naivaṃ karaṇīyaṃ | naivaṃ karontīye vṛddhir bhavati kuśaleṣu dharmeṣu | evaṃ ca dāni tvaṃ jānantī bhikṣuṃ samagreṇa saṃghena dharmato vinayato utkṣiptam anuvartasi | tena hi na kṣamati jānantī bhikṣuṃ samagreṇa saṃghena dharmato vinayato utkṣiptam apratikṛtam anuvartituṃ |
atha khalu bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati | sannipātaya gautami bhikṣuṇīyo yāvatikā bhikṣuṇīyo kauśāmbinagarīm upaniśrāya viharanti | yāvac chikṣāpadaṃ prajñaptaṃ |
136. yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | jānantīti svayam vā jāneya parato vā śruṇeya ākāravantena darśanena ākāravantena śravaṇena | samagreṇa sa