Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)srabhu_u.htmNguyên tác: Sanskrit

Luận Thanh Văn Địa (Śrāvakabhūmi)

Luận (Śāstra) là tác phẩm giải thích, phân tích giáo lý của các luận sư Phật giáo Ấn Độ. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 4 / 8 (50.000 ký tự/trang)
ahitām avyavakīrṇāṃ dhārmikīṃ yathāparṣan maitracitto hitacitto 'nukampācitto 'niśrito lābhasatkāraśloke na cātmānam utkarṣayati, na parān paṃsayati / evaṃ dharmadeśako bhavati //
(I)-C-IIl-9-a-(3) Ms.58b6L, Sh.134-9, P.65a7, D.55a5, N.57b6, Co.59a5, Ch.418b7
yaś caibhir aṣṭābhir aṅgaiḥ samanvāgato bhavati, evaṃ ca kālena kālaṃ codako bhavati smārako 'vavādako 'nuśāsako dharmadeśakah, tasmāt sa kalyāṇamitra ity ucyate / ayaṃ tāvat kalyāṇamitratāyā vistaravibhāgaḥ//
(I)-C-IIl-9-b Ms.58b6R, Sh.134-14, P.65b1, D.55a6, N 57b7, Co.59a7, Ch.418b10
samāsārthaḥ punaḥ katamaḥ / saced ayaṃ mitrasuhṛdanukampaka ādita eva hitakāmo bhavati, sukhakāmaś ca / tac ca punar hitasukhaṃ yathābhūtaṃ prajānāti, aviparyasto bhavaty aviparītadṛṣṭiḥ / pratibalas ca bhavaty upāyakuśalaḥ yad utāsyaiva hitasukhasya samudāgamāyopasaṃhārāya / dakṣas ca bhavaty analasa utthānasaṃpanna ārabdhavīryajātīyaḥ, yad uta tam eva hitasukhopasaṃhāram ārabhya / ebhiś caturbhiḥ kāraṇaiḥ sarvākāraparipūrṇaḥ / samāsataḥ kalyāṇamitro veditavyaḥ / ayaṃ ca punaḥ kalyāṇamitratāyāḥ samāsārthaḥ /
(Śbh I 226)
yaś ca pūrvako vistaravibhāgo yaś cāyaṃ samāsārtha iyam ucyate kalyāṇamitratā //
(I)-C-IIl-10-a-(1) Ms.59a2R, Sh.135-6, W.*75-6, P.65b5, D.55b3, N.58a4, Co.59b3, Ch.418b19
saddharmaśravaṇacintanā katamā / saddharma ucyate buddhaiś ca buddhaśrāvakaiś ca sadbhiḥ samyaggataiḥ satpuruṣair ākhyāto deśita uttāno vivṛtaḥ saṃprakāśitaḥ /
sa punaḥ katamaḥ / tadyathā sūtraṃ geyaṃ vyākaraṇam iti vistareṇa pūrvavad dvādaśāṅgavacogatam saddharma ity ucyate //
(I)-C-IIl-10-a-(1)-i Ms.59a3M, Sh.136-1, W.*75-18, P.66a1, D.55b6, N.58a7, Co.59b6, Ch.418b23 tatra sūtraṃ katamat / yat tatra tatra bhagavatā tāṃs tān vineyāṃs tāni tāni vineyacāritāni cārabhya skandhapratisaṃyuktā vā kathā kṛtā, dhātupratisaṃyuktā vā kathā kṛtā, dhātusaṅgaṇapratisayuktā vā, āyatanapratisaṃyuktā vā, pratītyasamutpādapratisaṃyuktā vā, āhārasatyapratisaṃyuktā vā, śrāvakapratyekabuddhatathāgatapratisaṃyuktā vā, smṛtyupasthānasamyakprahāṇa rddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgāṅgapratisaṃyuktā vā, aśubhānāpānasmṛtiśikṣāvetyaprasādapratisaṃyuktā kathā kṛtā / sā ca kathā saṃgītikāraiḥ parigṛhya śāsanacirasthitaye yathāyogam (Śbh I 228) anupūrveṇa racitānupūrveṇa samāyuktā pratirūpair nāmakāyapadakāyavyañjanakāyair, yad uta teṣāṃ teṣām arthānāṃ sūcanāya kuśalānām arthopasaṃhitānāṃ brahmacaryopasaṃhitānām / idam ucyate sūtram //
(I)-C-IIl-10-a-(1)-ii Ms.59a5R, Sh.137-3, W.'76-16, P.66a6, D.56a3, N.58b4, Co.60a4, Ch.418c5
geyaṃ katamat / yasyānte paryavasāne gāthābhigītā, yac ca sūtraṃ neyārtham / idam ucyate geyam //
(I)-C-IIl-10-(1)-iii Ms.59a6L, Sh.137-5, W.V6-20, P.66a7, D.56a4, N.58b5, Co.60a4, Ch.418c7
vyākaraṇaṃ katamat / yasmiñ chrāvakebhyo 'bhyatītakālagata upapattau vyākriyate, yac ca sūtraṃ nītārtham / idam ucyate vyākaraṇam //
(I)-C-IIl-10-(1)-iv Ms.59a6M, Sh.137-8, W.*76-26, P.66a8, D.56a4, N.58b5, Co.60a5, Ch.418c9
gāthā katamā / yā na gadyena bhāṣitā, api tu pādopanibandhena dvipadā vā tripadā vā catuṣpadā vā pañcapadā vā ṣaṭpadā vā / iyam ucyate gāthā //
(I)-C-IIl-10-a-(1)-v Ms.59a7L, Sh.137-11, W.*76-32, P.66b1, D.56a5, N.58b6, Co.60a6, Ch.418c12 udānaṃ katamat / yat pudgalasya nāma gotram aparikīrtayitvānuddiśya bhāṣitam āyatyāṃ vā saddharmacirasthitaye śāsanacirasthitaye (Śbh I 230) ca / idam ucyate udānam //
(I)-C-IIl-10-a-(1)-vi Ms.5937M, Sh.138-2, W.*77-1, P.66b2, D.56a6, N.58b7, Co.60a7, Ch.418c14
nidānaṃ katamat / yat pudgalasya nāma gotraṃ parikīrtayitvoddiśya bhāṣitam, yac ca kiṃcid vinayapratisaṃyuktaṃ sotpattikaṃ sanidānaṃ prātimokṣasūtram / idam ucyate nidānam //
(I)-C-IIl-10-a-(1)-vii Ms.59b1L, Sh.138-6, W.*77-9, P.66b3, D.56a7, N.59a1, Co.60b1, Ch.418c17
avadānaṃ katamat / yat sadṛṣṭāntakam udāhṛtam, yena dṛṣṭāntena yasya prakṛtasyārthasya vyavadānaṃ bhavati / idam ucyate 'vadānam //
(I)-C-IIi-10-a-(1)-viii Ms.59b1M, Sh.138-9, W.*77-15, P.66b4, D.56b1, N.59a2, Co.66b1, Ch.418c18
vṛttakaṃ katamat / yat kiṃcit pūrvayogapratisaṃyuktam / idam ucyate vṛttakam //
(I)-C-IIl-10-a-(1)-ix Ms.59b1R, Sh.138-11, W.*77-20, P.66b5, D.56b1, N.59a2, Co.60b2, Ch.418c20
jātakaṃ katamat / yad atītam adhvānam upādāya tatra tatra bhagavataś cyutyupapādeṣu bodhisattvacaryā duṣkaracaryākhyātā / idam ucyate jātakam //
(I)-C-IIl-10-a-(1)-x Ms.59b2M, Sh.138-14, P.66b6, D.56b2, N.59a3, Co.60b4, Ch.418c22
vaipulyaṃ katamat / yatra bodhisattvānāṃ mārgo deśyate 'nuttarāyai samyaksaṃbodhaye daśabalānāvaraṇajñānasamudāgamāya / idam ucyate vaipulyam //
(Śbh I 232)
(I)-C-IIl-10-a-(1)-xi Ms.59b2R, Sh.139-1, W.*77-26, P.66b7, D.56b3, N.59a4, Co.60b4, Ch.418c25
adbhutā dharmāḥ katame / yatra buddhānāṃ ca buddhaśrāvakāṇāṃ ca bhikṣūṇāṃ ca bhikṣuṇīnāṃ ca śikṣamāṇānāṃ śrāmaṇerāṇāṃ śrāmaṇerikāṇām upāsakānām upāsikānāṃ sādhāraṇāsādhāraṇāś ca tadanyaprativiśiṣṭāś cāścaryādbhutasaṃmatā guṇaviśeṣā ākhyātāḥ / ima ucyante 'dbhutā dharmāḥ //
(I)-C-IIl-10-a-(1)-xii Ms.59b3R, Sh.139-7, W.*77-36, P.67a2, D.56b5, N.59a6, Co.60b6, Ch.419a1
upadeśāḥ katame / sarvamātṛkābhidharmaḥ sūtrāntaniṣkarṣaḥ sūtrāntavyākhyānam upadeśa ity ucyate //
(I)-C-IIl-10-a-(2) Ms.59b4L, Sh.139-10, W.*78-4, P.67a3, D.56b6, N.59a7, Co.60b6, Ch.419a3
tac caitad dvādaśāṅgavacogatam, asti sūtram, asti vinayaḥ asty abhidharmaḥ / tatra yat tāvad āha, sūtraṃ geyaṃ vyākaraṇaṃ gāthodānāvadānavṛttakajātakavaipulyādbhutadharmā iti, idaṃ tāvat sūtram / yat punar āha, nidānam iti, ayam ucyate vinayaḥ / yat punar āha, upadeśā iti, ayam ucyate 'bhidharmaḥ /
tac caitad dvādaśāṅgavacogataṃ piṭakatrayasaṃgṛhītaṃ sadbhiḥ samyaggatair deśitaṃ saddharma ity ucyate //
(Śbh I 234)
(I)-C-IIl-10-a-(3) Ms.59b5M, Sh.139-17, W.*78-12, P.67a7, D.57a1, N.59b3, Co.61a2, Ch.419a10
tasya śravaṇaṃ saddharmaśravaṇam / tat punaḥ katamat / yathāpīhaikatyaḥ sūtradharo vā bhavati, vinayadharo vā, mātṛkādharo vā, sūtravinayadharo vā, sūtrābhidharmadharo vā, vinayamātṛkādharo vā, sūtravinayamātṛkādharo vā / idam ucyate saddharmaśravaṇam /
tat punaḥ śravaṇaṃ dvividham / vyañjanaśravaṇam arthaśravaṇaṃ ca //
(I)-C-IIl-10-b-(1) Ms.59b6L,Sh.140-6,W.*78-18,**78-20f.67a8,D.57a3N.59b4,Co.61a4,Ch.419a17
cintanā katamā / yathāpīhaikatyas tān eva yathāśrutān dharmān ekākī rahogataḥ, ṣaḍ acintyāni sthānāni tadyathā, ātmacintāṃ sattvacintāṃ lokacintāṃ sattvānāṃ karmavipākacintāṃ dhyāyināṃ dhyāyiviṣayaṃ buddhānāṃ buddhaviṣayaṃ varjayitvā, svalakṣaṇataḥ sāmānyalakṣaṇataś ca cintayati //
(I)-C-IIl-10-b-(2) Ms.59b7L, Sh.140-12, W.*78-31, P.67b3, D.57a5, N.59b6, Co.61a6, Ch.419a22
sā punaś cintā dvividhā / gaṇanākārā saha gaṇanāyogena dharmāṇām / tulanākārā yuktyā guṇadoṣopaparīkṣaṇākārā / sacet skandhapratisaṃyuktāṃ deśanāṃ cintayati, saced anyatamānyatamāṃ pūrvanirdiṣṭāṃ deśanāṃ cintayati, ābhyāṃ dvābhyām ākārābhyāṃ cintayati //
(Śbh I 236)
(I)-C-IIMO-b-(2)-i Ms.59b7R, Sh.140-16, P.67b5, D.57a6, N.60a1, Co.61b1, Ch.419a27
yathā punaḥ katham iti / rūpam ucyate daśa rūpīṇy āyatanāni yac ca dharmāyatanaparyāpannaṃ rūpam sa ca rūpaskandhaḥ / tisro vedanā vedanāskandhaḥ / ṣaṭ saṃjñākāyāḥ saṃjñāskandhaḥ / ṣaṭ cetanākāyāh saṃskāraskandhaḥ / ṣaḍ vijñānakāyā vijñānaskandhaḥ / ity evaṃ gaṇanāsaṃkhyākārayā skandhadeśanāṃ cintayati / uttarottaraprabhedena yena vā punar asyāḥ saṃkhyāgaṇanākārāyāś cintāyā apramāṇaḥ praveśanayo veditavyaḥ //
(I)-C-IIl-10-b-(2)-ii Ms.60a2L, Sh.141-7, W.78-37, P.68a1, D.57b2, N.60a4, Co.61b3, Ch.419b5
kathaṃ yuktyupaparīkṣākārayā cintayā skandhadeśanāṃ cintayati / catasṛbhir yuktibhir upaparīkṣate /
katamābhiś catasṛbhiḥ / yad utāpekṣāyuktyā, kāryakaraṇayuktyā, upapattisādhanayuktyā, dharmatāyuktyā //
(I)-C-IIl-10-b-(2)-ii-(a) Ms.60a2R, Sh.141-11, W.*79-8, P.68a2, D.57b3, N.60a5, Co.61b4, Ch.419b8
apekṣāyuktiḥ katamā / dvividhāpekṣā, utpattyapekṣā prajñaptyapekṣā ca / tatrotpattyapekṣā yair hetubhir yaiḥ pratyayaiḥ skandhānāṃ prādurbhāvo bhavati, tasyāṃ skandhotpattau te hetavas te pratyayā apekṣyante / yair nāmakāyapadakāyavyañjanakāyaiḥ skandhānāṃ prajñaptir bhavati, tasyām (Śbh I 238) skandhaprajñaptau te nāmakāyapadakāyavyañjanakāyā apekṣyante / iyam ucyate skandheṣūtpattyapekṣā prajñaptyapekṣā ca / yā cotpattyapekṣā yā ca prajñaptyapekṣā sā yuktir yoga upāyaḥ skandhotpattaye skandhaprajñaptaye / tasmād apekṣāyuktir ity ucyate //
(I)-C-IIl-10-b-(2)-ii-(b) Ms.60a4M, Sh.142-3, W.*79-15, P.68a7, D.57b6, N.60b1, Co.61b7, Ch.419b16
kāryakaraṇayuktiḥ katamā / yad utpannānāṃ skandhānāṃ svena hetunā svena pratyayena tasmiṃs tasmin svakāryakaraṇe viniyogaḥ / tadyathā, cakṣuṣā rūpāṇi draṣṭavyāni, śrotreṇa śabdāḥ śrotavyāḥ, yāvan manasā dharmā vijñeyā iti / rūpeṇa cakṣuṣo gocare 'vasthātavyam, śabdena śrotrasya, evaṃ yāvad dharmair manas iti / yad vā punar anyad apy evaṃbhāgīyaṃ, tatra tatra dharmāṇām anyonyaṃ kāryakaraṇe prati yuktir yoga upāyaḥ / iyam ucyate kāryakaraṇayuktiḥ //
(I)-C-IIl-10-b-(2)-ii-(c) Ms.60a5R, Sh.142-12, W.*79-17, P.68b3, D.58a1, N.60b4, Co.62a3, Ch.419b23
upapattisādhanayuktiḥ katamā / anityāḥ skandhā iti, pratītyasamutpannā duḥkhāḥ śūnyā anātmāna iti tribhiḥ pramāṇair upaparīkṣate / yad utāptāgamena pratyakṣeṇānumānena ca / ebhis tribhiḥ pramāṇair upapattiyuktaiḥ satāṃ hṛdayagrāhakair vyavasthāpanā sādhanā kriyate / yad uta skandhānityatāyā vā pratītyasamutpannatāyā vā duḥkhatāyā vā (Śbh I 240) śūnyatāyā vanātmatāyā vā / iyam ucyata upapattisādhanayuktiḥ //
(I)-C-IIl-10-b-(2)-ii-(d) Ms.60a7L, Sh.143-4, W.*79-19, P.68b6, D.58a4, N.60b6, Co.62a5, Ch.419b28
dharmatāyuktiḥ katamā / kena kāraṇena tathābhūtā ete skandhāḥ, tathābhūto lokasaṃniveśaḥ / kena kāraṇena kharalakṣaṇā pṛthivī dravalakṣaṇā āpa uṣṇalakṣaṇaṃ tejaḥ samudīraṇalakṣaṇo vāyuḥ / kena kāraṇenānityāḥ skandhāḥ kena kāraṇena śāntaṃ nirvāṇam iti / tathā kena kāraṇena rūpaṇalakṣanaṃ rūpam, anubhavanalakṣaṇā vedanā, saṃjānanālakṣaṇā saṃjñā, abhisaṃskaraṇalakṣaṇāḥ saṃskārāḥ, vijānanālakṣaṇaṃ vijñānam iti / prakṛtir eṣāṃ dharmāṇām iyam, svabhāva eṣa īdṛśaḥ, dharmataiṣā / yaiva cāsau dharmatā saivātra yuktir yoga upāyaḥ / evaṃ vaitat syāt, anyathā vā, naiva vā syāt, sarvatraiva ca dharmataiva pratisaraṇaṃ dharmataiva yuktiḥ / cittanidhyāpanāya cittasaṃjñāpanāya / iyam ucyate dharmatāyuktiḥ /
evaṃ catasṛbhir yuktibhiḥ skandhadeśanopaparīkṣyate yāvat punar anyā kācid deśaneti //
(Śbh I 242)
(I)-C-IIl-10-b-(3) Ms.60b2M, Sh.143-18, P.69a4, D.58b1, N.61a4, Co.62b3, Ch.419c10
yaivam ābhyāṃ dvābhyām ākārābhyāṃ gaṇanāsaṃkhyākārayā ca yuktyupaparīkṣaṇākārayā ca samyagupanidhyāpanā tasyās tasyā deśanāyāḥ sā cintā //
(I)-C-IIl-10-c Ms.60b3L, Sh.143-21, P.69a5, D.58b2, N.61a5, Co.62b4, Ch.419c14
iyam ucyate saddharmaśravaṇacintā//
(Śbh I 244)
(I)-C-IIl-11-a Ms.60b3L, Sh.144-1, W.*80-12, P.69a6, D.58b2, N.61a5, Co.62b4, Ch.419c15
anantarāyaḥ katamaḥ / anantarāyo dvividhaḥ / adhyātmam upādāya bahirdhā ca / tatrādhyātmaṃ bahirdhā copādāyāntarāyaṃ vakṣyati / tadviparyayeṇānantarāyo veditavyaḥ //
(I)-C-IIl-11-a-(1) Ms.60b3M, Sh.144-5, P.69a7, D.58b3, N.61a6, Co.62b5, Ch.419c17
adhyātmam upādāyāntarāyaḥ katamaḥ / yathāpīhaikatyaḥ pūrvam eva kṛtapuṇyo na bhavati / so 'kṛtatvāt puṇyānāṃ na lābhī bhavati kālena kālam ānulomikānāṃ jīvitapariṣkārāṇām, yaduta cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇām / tīvrarāgo bhavaty āyatarāgaḥ, tīvradveṣa āyatadveṣaḥ, tīvramoha āyatamohaḥ / pūrvaṃ vānenābādhasaṃvartanīyāni karmāṇi kṛtāni bhavanti / yaddhetor ābādhabahulo bhavati / dṛṣṭa eva dharme viṣamacārī bhavati / yenāsyābhīkṣṇaṃ vāto vā kupyati pittaṃ vā śleṣmaṃ vā, viṣūcikā vā kāye saṃtiṣṭhate / bhojanaguruko bhavati bahvartho bahukṛtyo gaṇasaṃnipātabahulo bhavati / karmārāmo vā bhāṣyārāmo vā nidrārāmaḥ saṅgaṇikārāmaḥ saṃsargārāmaḥ prapañcārāmaḥ / ātmasaṃpragrāhakaś capalaḥ pramattaḥ kudeśavāsī vā / ity evaṃbhāgīyā antarāyā adhyātmam upādāya veditavyāḥ //
(Śbh I 246)
(I)-C-IIl-11-a-(2) Ms.60b6M, Sh.144-21, P.69b5, D.58b7, N.61b3, Co.63a2, Ch.419c29
bahirdhopādāyāntarāyāḥ katame / yathāpi tad asatpuruṣāpāśrayaḥ, yato na labhate kālena kālam ānulomikīm avavādānuśāsanīṃ, kudeśe vā vasati / yatrāsya vāsaṃ kalpayato divā vauvilako bhavati prabhūtaḥ, rātrau voccaśabdo mahāśabdo mahājanakāyasya nirghosaḥ / tīvrakaṭukaś ca vātātapasaṃsparśo manuṣyād amanuṣyād api bhayam / ayam evaṃbhāgīyo bahirdhopādāyāntarāyo veditavyaḥ / ayaṃ tāvad vistaravibhāgaḥ //
(I)-C-IIl-11-b Ms.60b7M, Sh.145-8, W/80-14, P.69b8, D.59a3, N.61b6, C0.63a4, Ch.420a7
samāsārthaḥ punaḥ katamaḥ / samāsatas trividho 'ntarāyaḥ / prayogāntarāyaḥ prāvivekyāntarāyaḥ pratisaṃlayanāntarāyaś ca /
(I)-C-IIl-11-b-(1) Ms.61a1L, Sh.145-11, P.70a1, D.59a3, N.61b6, Co.63a5, Ch.420a9
tatra prayogāntarāyaḥ katamaḥ / yenāntarāyeṇa samavahitena saṃmukhībhūtenāśakto bhavaty apratibalaḥ sarveṇa sarvaṃ kuśalapakṣaprayoge /
sa punaḥ katamaḥ / yad ābādhako bhavati duḥkhito bāḍhaglānaḥ / (Śbh I 248) abhīkṣṇam asya vāto vā kupyate pittaṃ va śleṣmaṃ vā viṣūcikā vāsya kāye saṃtiṣṭhate / api tv asya daśaty ahir vṛściko vā śatapadī vā manuṣyo vainaṃ viheṭhayaty amanuṣyo vā / na ca lābhī bhavati cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇām / ayam evaṃbhāgīyaḥ prayogāntarāyo veditavyaḥ //
(I)-C-IIl-11-b-(2) Ms.61a2M, Sh.145-21, P.70a5, D.59a6, N.62a1, Co.63b1, Ch.420a16
prāvivekyāntarāyaḥ katamaḥ / yad bhojanaguruko bhavati / bahvartho bahukṛtyo bahukaraṇīyaḥ karmārāmaratiṃ rato bhavati / teṣu teṣv itikaraṇīyeṣu prasṛtamānasaḥ / bhāṣyārāmo bhavati / śaktaḥ pratibalaḥ san prāvivekye prahāṇe pratisaṃlayane bhāvanāyām uddeśasvādhyāyamātrakeṇa saṃtuṣṭaḥ / nidrārāmo bhavati / styānamiddhaparyavasthitaḥ kusīdajātīyo nidrāsukhaṃ pārśvasukhaṃ śayanasukhaṃ ca svīkaroti / saṅgaṇikārāmo bhavati / sārdhaṃ gṛhasthapravrajitai rājakathāṃ vā karoti, corakathāṃ vānnakathāṃ vā pānakathāṃ vā vastrakathāṃ vā veśyākathāṃ vā vīthīkathāṃ vā janapadamahāmātrākhyānakathāṃ vā lokākhyānakathāṃ vā samudrākhyānakathāṃ vā / ity evaṃbhāgīyayānarthopasaṃhitayā kathayā kālam atināmayati /
tatra cābhirato bhavaty abhīkṣṇañ ca gaṇasaṃnipātabahulo bhavati / teṣu teṣv adhikaraṇeṣu vyākṣiptamānaso bhavati vyākulamānasaḥ / (Śbh I 250) saṃsargārāmo bhavati / gṛhasthapravrajitānām asamavahitānāṃ ca [mthoṅ bar 'dod ciṅ / phrad pa rnams daṅ 'bral bar mi 'dod pa daṅ] / prapañcārāmo bhavati / prapañcarato 'vakramaṇīyeṣu pūrvaṃgamaḥ prāvivekyeṣu nikṣiptadhuraḥ / ima evaṃbhāgīyā dharmāḥ pravivekāntarāyo veditavyaḥ / yaiḥ samavahitaiḥ saṃmukhībhūtair na sukaraṃ bhavaty araṇyavanaprasthāni prāntāni śayanāsanāny adhyāvasitum, araṇyāni vā vṛkṣamūlāni vā śūnyāgārāṇi vā //
(I)-C-III-11-b-(3) Ms.61a6M, Sh.147-2, P.70b6, D.59b5, N.62b2, Co.63b7, Ch.420b5
pratisaṃlayanāntarāyaḥ katamaḥ / tadyathā pratisaṃlayanam ucyate śamatho vipaśyanā ca / tatrāsti śamathāntarāyaḥ, asti vipaśyanāntarāyaḥ //
(I)-C-IIl-11-b-(3)-i Ms.61b1L, Sh.147-4, P.70b7, D.59b6, N.62b2, Co.64a1, Ch.420b7
tatra śamathāntarāyaḥ katamaḥ / pramādo 'deśavāsaś ca / yathāsya pramattasya styānamiddhaṃ vā cittaṃ paryavanahati, śamathamātraṃ vāsvādayati, līnatvāya vā cittam upanāmayati, andhakārāyitatvaṃ vā cetaso bhavati / yadrūpeṇa cādeśavāsena manuṣyakṛto vāmanuṣyakṛto vā parataḥ saṃghaṭṭo bhavati / yenāsya cittaṃ bahirdhā vikṣipyate / ayaṃ śamathāntarāyaḥ pratisaṃlayanāntarāyo veditavyaḥ //
(Śbh I 252)
(I)-C-IIl-11-b-(3)-ii Ms.61b2L, Sh.147-12, P.71a2, D.60a1, N.62b5, Co.64a4, Ch.420b13 vipaśyanāntarāyaḥ katamaḥ / yadutātmasaṃpragrāhaś cāpalyaṃ ca //
(I)-C-IIl-11-b-(3)-ii-(a) Ms.61b2M, Sh.147-14, P.71a2, D.60a1, N.62b5, Co.64a4, Ch.420b14
tatrātmasaṃpragraho yathāpi tad "aham asty uccakulaḥ pravrajito 'līnaḥ, anye ca bhikṣavo na tathe"ty ātmānam utkarṣayati saṃpragṛhṇāti, parāṃś ca paṃsayati / evam "ādhyakulapravrajito 'dīnaḥ", evam "abhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ", evaṃ "bahuśrutaḥ śrutādhāraḥ śrutasaṃnicayaḥ", evam "aham asmi kalyāṇavākyo vākkaraṇenopetaḥ, anye ca bhikṣavo na tathe"ty ātmānam utkarṣayati saṃpragṛhṇāti, parāṃś ca paṃsayati /
sa ātmānaṃ saṃpragṛhṇān ye te bhavanti bhikṣavaḥ sthavirā rātrijñā abhyavacīrṇabrahmacaryās tān na kālena kālaṃ paripṛcchati paripraśnī karoti / te cāsya na kālena kālam avivṛtāni ca sthānāni vivṛṇvanti, vivṛtāni ca sthānāny uttānīkurvanti, na ca gambhīram arthapadaṃ sādhu ca suṣṭhu ca prajñayā pratividhya saṃprakāśayanti yāvad eva jñānadarśanasya viśuddhaye / evamasya sa ātmasaṃpragraha āntarāyiko bhavati yaduta vipaśyanāyāḥ /
punar aparam alpamātrakasyāvaramātrakasya jñānadarśanamātrakasya sparśavihāramātrakasya lābhī bhavati / sa tena jñānamātrakeṇa darśanamātrakeṇa (Śbh I 254) sparśavihāramātrakeṇātmānam utkarṣayati saṃpragṛhṇāti / sa ātmānaṃ saṃpragṛhṇaṃs tāvatā saṃtuṣṭo bhavati, nottari vyāyacchate / evam asyāntarāyaḥ kṛto bhavaty ātmasaṃpragraheṇa yaduta vipaśyanāyāḥ //
(I)-C-IIl-11-b-(3)-ii-(b) Ms.61b6M, Sh.148-13, P.71b3, D.60b1, N.63a5, Co.64b4, Ch.420b29
capalo vā punar anupaśāntendriyo bhavaty uddhatendriya unnatendriyaḥ / sa dūṣitacittī bhavati durbhāṣitabhāṣī duṣkṛtakarmakārī, na sthiraṃ dharmāṃś cintayati, na dṛḍhaṃ cintayati / yena vipaśyanāṃ na pūrayati na viśodhayati / evam asya cāpalyam antarāyo bhavati yaduta vipaśyanāyā iti //
(I)-C-IIl-11-b-(3)-iii Ms.62a1M, Sh.148-20, W.*80-19, P.71b6, D.60b3, N.63a7, Co.64b6, Ch.420c5 dvau dharmau śamathāntarāyau / yaduta pramādo 'deśavāsaś ca / dvau dharmau vipaśyanāntarāyau / yadutātmasaṃpragrahaś cāpalyam ca /
iti yaś ca śamathāntarāyaḥ / yaś ca vipaśyanāntarāyaḥ / ayam ucyate pratisaṃlayanāntarāyaḥ /
ayaṃ ca punar antarāyasya samāsārtha iti //
(I)-C-IIl-11-c Ms.62a2L, Sh.149-2, P.71b8, D.60b4, N.63b1, Co.64b7, Ch.420c9
yaś cāyaṃ samāsārtho yaś ca pūrvako vistaravibhāgas tad ekadhyam abhisaṃkṣipyāntarāya ity ucyate / asya cāntarāyasya viparyayeṇānantarāyo (Śbh I 256) veditavya iti / ya eṣām antarāyāṇām abhāvo vigamo 'saṅgatir asamavadhanam / ayam ucyate 'nantarāyaḥ //
(I)-C-IIl-12-a Ms.62a3L, Sh.149-8, W.*80-30, P.72a2, D.60b5, N.63b3, Co.65a1, Ch.420c11
tyāgaḥ katamaḥ / yad dānam anavadyaṃ cittālaṃkārārthaṃ cittapariṣkārārthaṃ yogasaṃbhārārtham uttamārthasya prāptaye dadāti /
tatra ko dadāti / kutra dadāti / kiṃ dadāti / kena dadāti / kathaṃ dadāti / kasmād dadāti / yenāsya dānam anavadyaṃ bhavati //
(I)-C-IIl-12-a-(1) Ms.62a3L, Sh.151-1, P.72a4, D.60b7, N.63b4, Co.65a3, Ch.420c16
āha / dātā dānapatir dadāti / tatra katamo dātā katamo dānapatiḥ / yaḥ svair eva pāṇibhir dadāti, ayam ucyate dātā / yasya svakaṃ dīyate tac ca dātukāmasya nādātukāmasya, ayam ucyate dānapatiḥ //
(I)-C-IIl-12-a-(2) Ms.62a3L, Sh.151-5, W.*81-4, P.72a5, D.61a1, N.63b6, Co.65a4, Ch.420c18
tatra kutra dadāti / āha / caturṣu dadāti / duḥkhitāya, wpakāriṇe, iṣṭāya, viśiṣṭāya ca /
(I)-C-IIl-12-a-(2)-i Ms.62a4R, Sh.151-7, P.72a6, D.61a2, N.63b6, Co.65a5, Ch.420c19
tatra duḥkhitāyeti / kṛpaṇā vā, vanīyakā vā, adhvagā vā, yācanakā (Śbh I 258) vā, andhā va, badhirā vā, anāthā vā, apratisaraṇā vā, upakaraṇavikalā iti / ye vā punar anye 'py evaṃbhāgīyāḥ / ima ucyante duḥkhitāḥ //
(I)-C-IIl-12-a-(2)-ii Ms.62a4R, Sh.151-11, P.72a8, D.61a3, N.64a1, Co.65a6, Ch.420c23
upakāriṇaḥ katame / tadyathā mātāpitaram, āpāyakaṃ, poṣakam, saṃvardhakam iti / ye vā punar aṭavīkāntarād uttārayanti, durbhikṣād vā, paracakrabhayād vā, bandhanād vā, ābādhād vā / hitopadeśakāś cāsya bhavanti, sukhopadeśakā hitasukhopasaṃhārakāḥ, utpannotpanneṣu cādhikaraṇeṣu sahāyakāḥ sahanandinaḥ sahaśokāḥ, āpatsu cainaṃ na parityajantīti / ye vā punar anye 'py evaṃbhāgīyāḥ / ima ucyanta upakāriṇaḥ //
(I)-C-IIl-12-a-(2)-iii Ms.62a6R, Sh.151-19, P.72b4, D.61a5, N.64a3, Co.65b1, Ch.421a1
iṣṭāḥ katame / ye saṃstutāḥ, yeṣām asyāntike bhavati prema vā gauravaṃ vā / bhaktivādo vā alaptakāḥ saṃstutakāḥ sapriyakāś ca bhavantīti / ye vā punar anye 'py evaṃbhāgīyāḥ / ima ucyanta iṣṭāḥ //
(I)-C-IIl-12-a-(2)-iv Ms.62a7M, Sh.151-23, P.72b5, D.61a7, N.64a4, Co.65b2, Ch.421a4
viśiṣṭāḥ katame / te śramaṇabrāhmaṇāḥ , sādhurūpa saṃmatāḥ, avyābādhyāḥ, avyābādhyaratāḥ, vigatarāgāḥ, rāgavinayāya pratipannāḥ, vigatadveṣāḥ, dveṣavinayāya pratipannāḥ, vigatamohāḥ, mohavinayāya pratipannā iti / ye vā punar anye 'py evaṃbhāgīyāḥ ima ucyante viśiṣṭāḥ //
(Śbh I 260)
(I)-C-IIl-12-a-(3) Ms.62b1L, Sh.152-6, W.*81-10, P.72b8, D.61b1, N.64a6, Co.65b4, Ch.421a9
tatra kiṃ dadātīty āha / samāsataḥ sattvasaṃkhyātam asattvasaṃkhyātaṃ ca vastu dadāti /
(I)-C-IIl-12-a-(3)-i Ms.62b1M, Sh.152-8, P.72b8, D.61b2, N.64a7, Co.65b5, Ch.421a11
tatra sattvasaṃkhyātaṃ vastu katamat / tadyathā putradāraṃ dāsīdāsakarmakarapauruṣeyaṃ hastyaśvagaveḍakakukkuṭastrīpuruṣadārakadārikam iti / yad vā punar anyad apy evaṃbhāgīyaṃ vastu / adhyātmaṃ vā punar upādāya karacaraṇaśiromāṃsarudhiravasādīny anuprayacchati / idam api sattvasaṃkhyātaṃ dānaṃ yatra bodhisattvabodhāḥ saṃdṛśyante / asmiṃs tv arthe nedaṃ dānam abhipretam / yeṣu tu sattveṣv asyaiśvaryaṃ bhavati, vaśitā ca prabhaviṣṇutā ca, arhati ca tān sattvān pareṣāṃ pratipādayitum / pratipādayaṃś cātmānam anavadyaṃ karoti / na taddhetos tatpratyayaṃ pare manāṃsi pradūṣayanti / ye ca sattvāḥ pareṣu pratipāditās te na vyāpāditā bhavanti /
idam ucyate navadyam sattvasaṃkhyātavastudānam //
(I)-C-IIl-12-a-(3)-ii Ms.62b3R, Sh.152-21, P.73a6, D.61b6, N.64b4, Co.66a2, Ch.421a21
asattvasaṃkhyātaṃ vastu katamat / tadyathā dhanavastu dhānyavastu deśavastu //
(Śbh I 262)
(I)-C-IIl-12-a-(3)-ii-(a) Ms.62b4L, Sh.153-2, P.73a6, D.61b6, N.64b4, Co.66a2, Ch.421a23
tatra dhanavastu katamat / tadyathā maṇimuktāvaidūryaśaṃkhaśilāpravāḍāśmagarbhamusāragalvajātarūparajatalohitikādakṣiṇāvartam iti / yad vā punar anyad apy evaṃbhāgīyaṃ ratnaṃ vā hiraṇyaṃ vā rūpyaṃ vā vastraṃ vā bhāṇḍopaskaraṃ vā gandhajātaṃ vā mālyajātaṃ vā / idam ucyate dhanavastus //
(I)-C-IIl-12-a-(3)-ii-(b) Ms.62b5L, Sh.153-8, P.73b1, D.62a1, N.64b6, Co. 66a4, Ch.421a27
dhānyaṃ katamat / yat kiṃcid bhojyaṃ vā peyaṃ vā / tadyathā yavā vā, śālir vā, godhūmā vā, kolā vā, kulatthā vā, tilā vā, māṣā vā, ikṣuraso vā, [dar ba daṅ,] mṛdvīkāraso veti / yad vā punar anyad 9) apy evaṃbhāgīyam / idam ucyate dhānyam //
(Śbh I 264)
(I)-C-III-12-a-(3)-ii-(c) Ms.62b6L, Sh. 153-13, P.73b2, D.62a2, N.64b7, Co.66a5, Ch.421 b1
deśavastu katamat / tadyathā kṣetravastu, gṛhavastu, āpaṇavastu, puṇyaśālāvihārapratiṣṭhāpanam iti / yad vā punar anyad apy evaṃbhāgīyam / idam ucyate deśavastu /
tatra yac ca sattvāsattvasaṃkhyātaṃ vastu, idaṃ dadātīti //
(I)-C-IIl-12-a-(4) Ms.62b6R, Sh.153-18, P.73b4, D.62a4, N.65a2, Co.66a7, Ch.421b5
kena dadātīti / yā cālobhasahagatā cetanā cittābhisaṃskāro manaskarma / yac ca tatsamutthāpitaṃ kāyakarma vākkarma deyavastuparityāgāya svasantāne vā parasantāne vā / anena dadāti //
(I)-C-IIl-12-a-(5) Ms.62b7R, Sh.154-1, P.73b6, D.62a5, N.65a3, Co.66b1, Ch.421b7
tatra kathaṃ dadātīti / śraddhayā dadāti / āgamadṛṣṭiḥ phaladarśī (Śbh I 266) satkṛtya dadāti / praṇatacittaḥ svahastaṃ dadāty anapaviddham / kālena dadāti yathaitat pareṣām upayogyaṃ syāt / parān anupahatya dadāti / dharmeṇa samayenāsāhasena samudānayitvā śuci dadāti / praṇītaṃ kalpikaṃ dadāti / yena na pare sāvadyā bhavanti, nātmā / abhīkṣṇaṃ dadāti / vinīya mātsaryamalaṃ saṃnidhimalaṃ ca dānaṃ dadāti / pūrvam eva dānāt sumanā dadaṃś cittaṃ prasādayati dattvā cāvipratisārī bhavati / evaṃ dadāti //
(I)-C-IIl-12-a-(6) Ms.63a2L, Sh.154-11, W.*81-16, P.74a3, D.62b1, N.65a7, Co.66b4, Ch.421b17
kasmād dadāti / āha / kāruṇyād vā dadāti yaduta duḥkhiteṣu / kṛtajñatayā dadāti yadutopakāriṣu / premṇā gauraveṇa bhaktyā dadāti yaduteṣṭeṣu / Iaukikalokottaraviśeṣaprārthanayā dadāti yaduta viśiṣṭeṣu / tasmād dadātīty ucyate //
(I)-C-IIl-12-b Ms.63a3L, Sh.154-16, P.74a5, D.62b3, N.65b1, Co.66b6, Ch.421b21
ebhir ākārair ato 'sya gṛhiṇo vā pravrajitasya vā cittālaṃkārārthaṃ cittapariṣkārārthaṃ yogasaṃbhārārtham uttamārthasya prāptaye tad dānam, anavadyaṃ bhavati /
ayam ucyate tyāgaḥ //
(Śbh I 268)
(I)-C-IIl-13-a Ms. 63aM3,Sh. 155-1, W.*81-26, P.74a7, D.62b4,N.65b3,Co.66b7,Ch.421b25
śramaṇālaṃkāraḥ katamaḥ / tadyathaikatyaḥ śrāddho bhavati, aśaṭhaḥ, alpābādhaḥ, ārabdhavīryajātīyaḥ, prājñaḥ, alpecchaḥ, saṃtuṣṭaḥ, supoṣaḥ, subharaḥ, dhutaguṇasamanvāgataḥ, prāsādikaḥ, mātrajñaḥ, satpuruṣadharmasamanvāgataḥ, paṇḍitaliṅgasamanvāgataḥ, kṣamaḥ, sūrataḥ, peśalaś ca bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(1) Ms.63aM4,Sh. 155-8, P.74b1, D.62b5, N.65b4, Co.67a2, Ch.421c5
kathaṃ śrāddho bhavati / prasādabahulo bhavati, avakalpanābahulaḥ, vimuktibahulaḥ, chandikaś ca kuśaleṣu dharmeṣu / sa śāstari prasīdati, na kāṅkṣati, na vicikitsati / śāstāraṃ satkaroti, gurukaroti, mānayati, pūjayati / satkṛtya gurukṛtya mānayitvā pūjayitvopaniśritya viharati / yathā śāstary evaṃ dharme sabrahmacāriṣu śikṣāyām avavādānuśāsanyāṃ pratisaṃstare 'pramāde samādhau / evaṃ śrāddho bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(2) Ms.63a5R,Sh.155-16, P.74b5, D.63a1, N.65b7, Co.67a5, Ch.421c12
katham aśaṭho bhavati / ṛjuko bhavati, ṛjukajātīyaḥ / yathābhūtam ātmānam āviṣkartā bhavati, śāstur antike vijñānāṃ ca sabramacāriṇām / evam aśaṭho bhavati //
(Śbh I 270)
(I)-C-IIl-13-a-(3) Ms.63a6M,Sh. 156-3, P.74b6, D.63a2, N.66a1, Co.67a6, Ch.421c14
katham alpābādho bhavati / arogajātīyaḥ samayā pācanyā grahaṇyā samanvāgato bhavati, nātyuṣṇayā, nātiśītayā, avyābādhayā, ṛtusukhayā/ yayāsyāśitapītakhāditāsvāditāni samyak sukhena paripākaṃ gacchanti / evam alpābādho bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(4) Ms.63a7L,Sh. 156-8, P.74b8, D.63a3, N.66a2, Co.67a7, Ch.421c18
katham ārabdhavīryajātīyo bhavati / sthāmavān viharati, vīryavān, utsāhī, dṛḍhaparākramaḥ, anikṣiptadhuraḥ kuśaleṣu dharmeṣu / dakṣaś ca bhavati, analasaḥ, utthānasaṃpannaḥ / kartā bhavati vijñānāṃ sabrahmacāriṇāṃ kāyena vaiyāpṛtyam / evam ārabdhavīryajātīyo bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(5) Ms.63b1L,Sh.156-13, P.75a2, D.63a4, N.66a4, Co.67b2, Ch.421c22
kathaṃ prājño bhavati / medhāsmṛtibuddhisaṃpanno bhavati / adhandhendriyaḥ, amūḍhendriyaḥ, aneḍakaḥ, ahastasaṃvācikaḥ pratibalaḥ subhāṣitadurbhāṣitānāṃ dharmāṇām artham ājñātum iti / sahajayāpi buddhyā (Śbh I 272) samanvāgato bhavati / prāyogikayāpi buddhyā samanvāgato bhavati / evaṃ prājño bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(6) Ms.63b1R,Sh.156-19, P.75a4, D.63a6, N.66a6, Co.67b3, Ch.421c26
katham alpeccho bhavati / yāvadbhir guṇaiḥ samanvāgato bhavaty alpecchatām ādiṃ kṛtvā, taiḥ parato jñātuṃ na samanveṣate, kaścin me pare na jānīyuḥ, "alpeccha" iti vā, "evaṃguṇayukta" iti / evam alpeccho bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(7) Ms.63b2M,Sh. 157-1, P.75a6, D.63a7, N.66a7, Co.67b5, Ch.421c28
kathaṃ saṃtuṣṭo bhavati / itaretareṇa cīvarapiṇḍapātena śayanāsanena tuṣṭo bhavati, saṃtuṣṭaḥ / so 'labdhvā cīvaraṃ lūhaṃ vā praṇītaṃ vā notkaṇṭhati, na paritasyati / labdhvā ca punar araktaḥ paribhuṅkte 'sakta iti vistareṇa pūrvavat / yathā cīvaram evaṃ piṇḍapātaḥ śayanāsanam / evaṃ saṃtuṣṭo bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(8) Ms.63b3M,Sh. 157-7, P.75a8, D.63b2, N.66b2, Co.67b6, Ch.422a5
kathaṃ supoṣo bhavti / ātmāsyaikaḥ poṣyo bhavati / na tu pare, tadyathā dārakā vā manuṣyā veti, ye vā punar anye 'pi ke cid / yeṣām arthāya yān paryeṣṭim āpadyeta, pare cainaṃ dāyakadānapatayo duṣpoṣyam iti paśyeran / evaṃ supoṣo bhavati //
(Śbh I 274)
(I)-C-IIl-13-a-(9) Ms.63b4L,Sh.157-12, P.75b2, D.63b3, N.66b3, Co.68a1, Ch.422a7
kathaṃ subharo bhavati / alpenāpi yāpayati / lūhenāpi yāpayati / evaṃ subharo bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(10) Ms.63b4M,Sh.157-14, W.* 82-1, P.75b3, D.63b3, N.66b4, Co.68a1, Ch.422a9 kathaṃ dhutaguṇasamanvāgato bhavati / prāptapiṇḍapātiko bhavati, sāvadānapiṇḍapātikaḥ / ekāsanikaḥ / khalupaścādbhaktikaḥ / traicīvarikaḥ / nāmatikaḥ / pāṃsukūlikaḥ / āraṇyakaḥ / vṛkṣamūlikaḥ / ābhyavakāśikaḥ / śmāśānikaḥ / naiṣadyikaḥ / )yāthāsaṃstarikaḥ / ta ete piṇḍapātaṃ cīvaraṃ śayanāsanam ārabhya dvādaśakā dhutaguṇā bhavanti trayodaśakā vā /
tatra piṇḍapātikatvaṃ bhidyamānaṃ dvidhā bhavati, prāptapiṇḍapātikaḥ sāvadānapiṇḍapātikaś ca //
(I)-C-IIl-13-a-(10)-i Ms.-,Sh. 158-7, P.75b5, D.63b6, N.66b6, Co.68a4, Ch.422a15
tatra prāptapiṇḍapātikaḥ katamaḥ / ['dris pa'i khyim dag nas] yathālabdhaṃ yathopasaṃpannaṃ piṇḍapātaṃ paribhuṅkte //
(Śbh I 276)
(I)-C-IIl-13-a-(10)-ii Ms.63b5R, Sh.158-7,W.*82-13,P.75b7,D.63b6, N.66b7,Co.68a4,Ch.422a 17
sāvadānapiṇḍapātikaḥ katamaḥ / veśmānuveśya kulāni bhikṣitvā paryaṭitvā yathālabdhaṃ yathopasaṃpannaṃ piṇḍapātaṃ paribhuṅkte / no tv uccaiḥ śuṇḍāṃ praṇidhāya kulāny upasaṃkrāmati / "ato 'haṃ lapsye praṇītaṃ khādanīyam bhojanīyaṃ yāvadāptam" /
tatra piṇḍapātikatvam aviśeṣeṇārabhya dvādaśa bhavanti prabhedaṃ punar ārabhya trayodaśa //
(I)-C-IIl-13-a-(10)-iii Ms.63b6R, Sh.158-14, P.76a1, D.64a1, N.67a2, Co.68a6, Ch.422a21
tatraikāsanikatvaṃ katamat / ekasminn āsane niṣaṇṇo yāvat paribhoktavyaṃ tāvat paribhuṅkte / vyutthitaś ca punas tasmād āsanān na paribhuṅkte / idam ucyate ekāsanikatvam //
(I)-C-IIl-13-a-(10)-iv Ms.63b7M,Sh.158-18, P.76a2, D.64a2, N.67a3, Co.68a7, Ch.422a23
khalupaścādbhaktikatvaṃ katamat / bhojanārthaṃ niṣaṇṇas tāvan na paribhuṅkte, yāvat sarvabhojanaṃ pratīcchati, yāvatā jānāti śakṣyāmi yāpayitum / yataś ca punar jānīte "na me 'ta uttari bhojanena kṛtyaṃ (Śbh I 278) bhaviṣyatī"ti, tataḥ sarvaṃ parigṛhyārabhate paribhoktum / evaṃ khalupaścādbhaktiko bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(10)-v Ms.64a1M,Sh.159-2, P.76a4, D.64a3, N.67a4, Co.68b1, Ch.422a28
kathaṃ traicīvariko bhavati / tribhiś ca cīvarair yāpayati, sāṃghāṭinā, uttarāsaṃgena, antarvāsena ca / trayāṇāṃ cīvarāṇām atirekam uttaraṃ na dhārayati / evaṃ traicīvariko bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(10)-vi Ms.64a1R,Sh.159-6, P.76a5, D.64a5, N.67a6, Co.68b2, Ch.422b2
kathaṃ nāmatiko bhavati / yat kiṃcic cīvaraṃ dhārayati tricīvaraṃ vā, atirekacīvaraṃ vā / sarvaṃ tad aurṇikaṃ dhārayati / na tv anyat / evaṃ nāmatikaṃ dhārayati //
(I)-C-IIl-13-a-(10)-vii Ms.64a2M,Sh.159-10, P.76a6, D.64a5, N.67a6, Co.68b3, Ch.422b5
kathaṃ pāṃsukūliko bhavati / yac cīvaraṃ parair muktaṃ bhavaty ucchiṣṭaṃ choritaṃ rathyāyāṃ vā, vīthyāṃ vā, catvare vā, śrṅgāṭake vā, pathi vā, utpathe vā, uccārasaṃsṛṣṭaṃ vā prasrāvasaṃsṛṣṭaṃ vā, uccāraprasrāvapūyarudhirakheṭaprakṣitaṃ vā / tato yad aśuci tad apanīya, sāram ādāya, śodhayitvā sīvitvā vivarṇīkṛtya dhārayati / evaṃ pāṃsukūliko bhavati //
(Śbh I 280)
(I)-C-IIl-13-a-(10)-viii Ms.64a3M,Sh.159-17, P.76b1, D.64a6, N.67b1, Co.68b5, Ch.422b9
katham āraṇyako bhavati / araṇyavanaprasthāni prāntāni śayanāsanāny adhyāvasati, yāni vyavakṛṣṭāni grāmanigamānām / evam āraṇyako bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(10)-ix Ms.64a3R,Sh. 159-20, P.76b2, D.64a7, N.67b1, Co.68b6, Ch.422b12
kathaṃ vṛkṣamūliko bhavati / vṛkṣamūle vāsaṃ kalpayati vṛkṣamūlaṃ niśritya / evaṃ vṛksamūliko bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(10)-x Ms.64a[margin],Sh. 160-3, P.76b3, D.64b1, N.67b2, Co.68b6, Ch.422b14
katham ābhyavakāśiko bhavati / abhyavakāśe vāsaṃ kalpayati, anavacchanne vivṛte deśe / evam ābhyavakāśiko bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(10)-xi Ms.64a[margin],Sh. 160-6, P.76b3, D.64b1, N.67b3, Co.68b7, Ch.422b15
kathaṃ śmāśāniko bhavati / śmaśāne vāsaṃ kalpayati, yatra mṛtamṛto janakāyo 'bhinirhriyate / evaṃ śmāśāniko bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(10)-xii Ms.64a4L,Sh. 160-9, P.76b4, D.64b2, N.67b3, Co.68b7, Ch.422b17
kathaṃ naiṣadyiko bhavati / mañce vā pīṭhe vā tṛṇasaṃstare vā niṣadyayā kālam atināmayati / no tu mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā kuḍyaṃ vā vṛkṣamūlaṃ vā tṛṇasaṃstaraṃ vā niśritya pṛṣṭhaṃ vā pārśvaṃ vā dadāti / evaṃ naiṣadyiko bhavati //
(Śbh I 282)
(I)-C-IIl-13-a-(10)-xiii Ms.64a5L,Sh.160-15, P.76b5, D.64b3, N.67b4, Co.69a1, Ch.422b21
kathaṃ yāthāsaṃstariko bhavati / yasmin tṛṇasaṃstare vā parṇasaṃstare vā śayyāṃ kalpayati / tṛṇasaṃstaraṃ vā parṇasaṃstaraṃ vā sakṛd yathaiva saṃstṛtaṃ bhavati tathaiva śayyāṃ kalpayati / no tu punar vikopayaty abhisaṃskaroti ca / evaṃ yāthāsaṃstariko bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(10)-a Ms.64a5R,Sh.160-20,W.82-18,**82-29, P.76b7, D.64b4, N.67b5, Co.69a2, Ch.422b24
kenaite dhutaguṇā ucyante / tadyathā, ūrṇā vā karpāsaṃ vā yasmin samaye dhutaṃ bhavati saṃkṛttaṃ vicūrṇaṃ tasmin samaye mṛdu ca bhavati laghu ca karmaṇyaṃ ca, yaduta sūtrābhinirhāre vā tūlābhinirhāre vā /
evam evehaikatyasya piṇḍapātapātarāgeṇa piṇḍapāte cittaṃ saktaṃ bhavati saṃsaktaṃ, cīvararāgeṇa cīvare cittam saktaṃ bhavati saṃsaktam, śayanāsanarāgeṇa śayanāsane cittaṃ saktaṃ bhavati saṃsaktam / sa ebhir dhutaguṇair viśodhayaty ṛjūkaroti, mṛdu karmaṇyam ārjavam āsravaṃ vidheyam, yaduta brahmacaryavāsāya /
(Śbh I 284)
tenocyante dhutaguṇā iti //
(I)-C-IIl-13-a-(10)-b Ms.64b2M, Sh.161-9,P.77a3, D.64b7, N.68a2, Co.69a5, Ch.422c4
tatra piṇḍapātarāgo dvividho 'ntarāyaḥ / praṇitabhojanarāgaḥ prabhūtabhojanarāgaś ca / tatra praṇītabhojanarāgasya prahāṇāya piṇḍapātikaḥ / prabhūtabhojanarāgasya prahāṇāyaikāsanikaḥ khalupaścādbhaktikaś ca bhavati /
cīvararāgo trividho 'ntarāyaḥ / prabhūtacīvararāgaś cīvare mṛdusaṃsparśarāgaḥ praṇītacīvararāgaś ca / tatra prabhūtacīvararāgasya prahāṇāya traicīvariko bhavati / cīvare mṛdusaṃsparśarāgasya prahāṇāya nāmatiko bhavati / praṇītacīvararāgasya prahāṇāya pāṃśukūliko bhavati /
śayanāsanarāgaś caturvidho 'ntarāyaḥ / tadyathā saṃsargarāgaḥ, pratiśrayarāgaḥ, pārśvasukhaśayanasukharāgaḥ, āstaraṇapratyāstaraṇopacchādanarāgaḥ / tatra saṃsargarāgasya prahāṇāyāraṇyako bhavati / pratiśrayarāgasya prahāṇāya vṛkṣamūlika ābhyavakāśikaḥ śmāśāniko bhavati / api ca śmāśānikatvaṃ mithunarāgasya prahāṇāya bhavati / pārśvasukhaśayanasukharāgasya prahāṇāya naiṣadyiko bhavati / āstaraṇapratyāstaraṇopacchādanarāgasya prahāṇāya yāthāsaṃstariko bhavati / evaṃ (Śbh I 286) dhutaguṇasamanvāgato bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(11) Ms.64b5L, Sh.162-7, P.77b3, D.65a5, N.68a7, Co.69b4, Ch.422c18
kathaṃ prāsādiko bhavati / prāsādikenābhikramapratikrameṇa samanvāgato bhavati, ālokitavyavalokitena saṃmiñjitaprasāritena sāṃghāṭīcīvarapātradhāraṇena / evaṃ prāsādiko bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(12) Ms.64b5R,Sh.162-11, P.77b4, D.65a6, N.68b1, Co.69b5, Ch.422c20
kathaṃ mātrajño bhavati / iha śrāddhā brāhmaṇagṛhapatayo svarthaṃ pravārayanti, yad uta cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ / tatra pratigrahe mātrāṃ jānāti evaṃ mātrajño bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(13) Ms.65a1L,Sh.162-15, P.77b6, D.65a7, N.68b3, Co.69b6, Ch.422c22
kathaṃ satpuruṣadharmasamanvāgato bhavati / uccakulapravrajito vā sann āḍhyakulapravrajito vābhirūpo vā darśanīyaḥ prāsādiko bahuśruto vākkaraṇenopetaḥ / anyatamānyatamasya vā jñānamātrakasya darśanamātrakasparśavihāramātrakasya lābhī sann etena nātmānam utkarṣayati parāṃś ca paṃsayati / [chos daṅ rjes su mthun pa'i chos 'ba' źig bsgrub par bya ba kho na yin par rig nas /] nānyatra (Śbh I 288) dharmānudharmapratipanno bhavati / evaṃ satpuruṣadharmasamanvāgato bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(14) Ms.65a2M,Sh.162-22, P.78a1, D.65b2, N.68b5, Co.70a1, Ch.422c28
kathaṃ paṇḍitaliṅgasamanvāgato bhavati / karmalakṣaṇo bālaḥ karmalakṣaṇaḥ paṇḍitaḥ / yathā katham iti / bālo duścintitacintī bhavati, durbhāṣitabhāsī duṣkṛtakarmakārī / paṇḍitaḥ punaḥ sucintitacintī bhavati, subhāṣitabhāṣī sukṛtakarmakārī / evaṃ paṇḍitaliṅgasamanvāgato bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(15) Ms.65a3M,Sh.163-6, P.78a4, D.65b4, N.68b7, Co.70a3, Ch.423a4
kathaṃ kṣamo bhavati / ākruṣṭo na pratyākrośati / roṣito na pratiroṣayati / tāḍito na pratitāḍayati / bhaṇḍito na pratibhaṇḍayati / sa cāyuṣmān kṣamo bhavati śītasyoṣṇasya jighatsāyāḥ pipāsāyā daṃśamaśakavātātapasarīsṛpasaṃsparśāṇām, parato duruktānāṃ durāgatānāṃ vacanapathānām / śārīrikāṇāṃ vedanānāṃ duḥkhānāṃ tīvrāṇāṃ kharāṇāṃ kaṭukānām amana-āpānāṃ prāṇahāriṇīnāṃ kṣamo bhavaty adhivāsanajātīyaḥ / evaṃ kṣamo bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(16) Ms.65a4R,Sh.163-15, P.78a7, D.65b6, N.69a2, Co.70a5, Ch.423a9
katham sūrato bhavati / yathāpi tan maitreṇa kāyakarmaṇā samanvāgato bhavati, maitreṇa vākkarmaṇā, maitreṇa manaskarmaṇā, śāstur antike vijñānāṃ ca sabrahmacāriṇām / sādhāraṇaparibhogī ca bhavati, apratibhogī ca bhavaty apratiguptabhojī, lābhair dhārmikair dharmapratilabdhaiḥ, (Śbh I 290) pātragataiḥ pātraparyāpannaiḥ/ śīlasāmānyagataś ca bhavati, dṛṣṭisāmānyagataś ca / sa ebhiḥ ṣaḍbhiḥ saṃrañjanīyair dharmaiḥ samanvāgataḥ priyakaraṇair gurukaraṇair avivādakaraṇaiḥ, sukhasaṃvāsyo bhavati, aviheṭhanajātīyaḥ / abhinandanti cainaṃ vijñāḥ sabrahmacāriṇa ekavyavasāyam / evam sūrato bhavati //
(I)-C-IIl-13-a-(17) Ms.65a6R,Sh. 164-3, P.78b3, D.66a2, N.69a5, Co.70b5, Ch.423a18
kathaṃ peśalo bhavati / vigatabhṛkuṭir bhavaty uttānamukhavarṇaḥ, smitapūrvaṃgamaḥ, pūrvābhibhāṣī, priyavādī, saṃgrahaśīlaḥ, śuddhasantānaḥ / evaṃ peśalo bhavati //
(I)-C-IIl-13-b Ms.65a7M,Sh. 164-6, P.78b5, D.66a3, N.69a6, Co.70b3, Ch.423a20
sa ebhir dharmaiḥ samanvāgato dharmakāmo bhavati, guṇakāmaḥ / na Iābhasatkārakīrtiślokakāmaḥ / na samāropikayā mithyādṛṣṭyā samanvāgato bhavati, nāpy apavādikayā / asantaṃ dharmaṃ na samāropayati / santaṃ dharmaṃ nāpavadati / sa "yat tad bhavati kavitaṃ kāveyaṃ citrākṣaraṃ cihnapadavyañjanaṃ lokāyatapratisaṃyuktam, tan nirarthakam" iti viditvā, ārāt parivarjayati, na teneyate, na tena prīyate /
(Śbh I 292)
na cotsadaṃ pātracīvaraṃ dhārayati / gṛhasthaiḥ sārdhaṃ saṃsargaṃ parivarjayati kleśavardhanam / āryaiḥ saha saṃsargaṃ karoti jñānaviśodhakam / na ca mitrakulāni karoti pratigṛhṇāti / "mā me tato nidānaṃ bhaviṣyaty anekaparyāyeṇa vyākṣepād vyāpāro vā teṣāṃ vā punar vipariṇāmād anyathībhāvād utpatsyante śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsā" iti /
utpannotpannāṃś ca kleśopakleśān nādhivāsayati, prajahati, vinodayati, vyantīkaroti / "mā me 'tonidānam utpadyate dṛṣṭadhārmikaṃ vā duḥkhaṃ sāṃparāyikaṃ ve"ti /
śraddhādeyaṃ ca na vinipātayati, acyutaśīlaḥ, abhraṣṭavrataḥ, śraddhādeyaṃ paribhuṅkte / na ca śraddhādeyaṃ pratikṣipati / na śikṣāṃ pratyākhyāti /
ātmadoṣāntaraskhalitagaveṣī vā bhavati / praticchannakalyāṇo vivṛtapāpakaḥ / paradoṣāntaraskhaliteṣu nābhogaḥ / saṃcintya cāpattir nāpadyate jīvitahetor api / āpannaś ca laghu laghv eva yathādharmaṃ (Śbh I 294) pratikaroti / itikaraṇīyeṣu ca dakṣo bhavaty analasaḥ svayaṃkārī / na parataḥ kāyaparicaryāṃ paryeṣate /
buddhānāṃ ca buddhaśrāvakāṇāṃ cācintyam anubhāvaṃ, gambhīrāṃ ca deśanām adhimucyate, na pratikṣipati, "tathāgatā eva jānakāḥ paśyakāḥ, nāham" iti viditvā, na ca svayaṃdṛṣṭiparāmarśasthāyī bhavaty asamañjasagrāhī duḥpratiniḥsargamantrī /
sa ebhir guṇair yukta evaṃvihārī evaṃśikṣamāṇaḥ śramaṇālaṃkāreṇālaṃkṛtaḥ śobhate / tadyathā kaś cid eva puruṣo yuvā maṇḍanajātīyaḥ kāmopabhogī snātānulipto 'vadātavastraprāvṛto vividhair bhūṣaṇair alaṃkṛtaḥ śobhate, tadyathā harṣair vā keyūrair vāṅgulimudrikayā vā jātarūparajatamālayā vā / evam eva sa ebhir vividhaiḥ śramaṇālaṃkārair guṇair alaṃkṛto bhāsate tapati virocate / tasmāc chramaṇālaṃkāra ity ucyate / ayam ucyate śramaṇālaṃkāraḥ //
(Śbh I 296)
// uddānam //
śrāddhāśaṭho 'lpābādhavīryaṃ prajñālpecchatā saṃtuṣṭiḥ /
supoṣatā subharatā dhutaprāsādikamātratā /
satpuruṣaḥ paṇḍitaliṅgaṃ ca kṣāntiḥ sauratyapeśalā // [1]
syād ātmaparasaṃpatticchandaḥ śīlendriyas tathā /
bhojanaṃ caiva jāgaryā saṃprajānadvihāritā // [2]
tathā kalyāṇamitraḥ saddharmaśravaṇacintanā /
anantarāyas tyāgaś ca alaṃkāreṇa paścimaḥ // [3]
laukikaṃ caiva vairāgyaṃ tathā lokottareṇa ca /
tayoś caiva hi saṃbhāro bhūmir naiṣkramyasaṃjñitā // [4]
// yogācārabhūmau śrāvakabhūmisaṃgṛhītāyāṃ prathamaṃ yogasthānam //
(Śbh II 2)
(II)-A-I Ms.66a2L, Sh.169-1, W.83-13, P.80a2, D.67a4, N.70b2, Co.71b2, Ch.424a1
tatra kati pudgalā ye 'syāṃ naiṣkramyabhūmau yathādeśitāyāṃ yathāparikīrtitāyāṃ niṣkrāmanti / kathaṃ ca pudgalānāṃ vyavasthānaṃ bhavati / katamad ālambanam / katamo 'vavādaḥ / katamā śikṣā / katame śikṣānulomikā dharmāḥ / katamo yogabhraṃśaḥ / katame yogāḥ / katamo manaskāraḥ / katamad yogakaraṇīyam / kati yogācārāḥ / katamā yogabhāvanā / katamad bhāvanāphalam / kati pudgalaparyāyāḥ / kati mārāḥ / kati mārakarmāṇi / katham ārambho viphalo bhavati //
(II)-A-II-1-a Ms.66a3R, Sh.169-14, W.84-1, P.80a7, D.67a7, N.70b5, Co.71b7, Ch.424a17
tatra pudgalā aṣṭāviṃśatiḥ / katame 'ṣṭāviṃśatiḥ / tadyathā mṛdvindriyaḥ / tīkṣṇendriyaḥ / utsadarāgaḥ / utsadadveṣaḥ / utsadamohaḥ / utsadamānaḥ / utsadavitarkaḥ / samaprāptaḥ / mandarajaskajātīyaḥ / pratipannakaḥ / phalasthaḥ / śraddhānusārī / dharmānusārī / śraddhādhimuktaḥ / dṛṣṭiprāptaḥ / kāyasākṣī / saptakṛdbhavaparamaḥ / kulaṃkulaḥ / ekavīcikaḥ / antarāparinirvāyī / upapadyaparinirvāyī / anabhisaṃskāraparinirvāyī / sābhisaṃskāraparinirvāyī / ūrdhvaṃsrotā / (Śbh II 4) samayavimuktaḥ / akopyadharmā / prajñāvimuktaḥ / ubhayatobhāgavimuktaś ceti //
(II)-A-II-1-a-(1) Ms.66a5M, Sh.170-7, P.80b4, D.67b4, N.71a2, Co.72a4, Ch.424a25
tatra mṛdvindriyaḥ pudgalaḥ katamaḥ / yasya pudgalasya mṛdūnīndriyāṇi dhandhavāhīni mandavāhīni jñeye vastunīti pūrvavat / sa punar dvividho veditavyaḥ / ādita eva mṛdvindriyagotro paribhāvitendriyaś ca //
(II)-A-II-1-a-(2) Ms.66a6L, Sh.170-12, P.80b6, D.67b5, N.71a3, Co.72a5, Ch.424a28
tīkṣṇendriyaḥ pudgalaḥ katamaḥ / yasya pudgalasya tīkṣṇānīndriyāṇy adhandhavāhīni bhavanty amandavāhīni jñeye vastunīti pūrvavat / sa punar dvividho veditavyaḥ / ādita eva tīkṣṇendriyagotraḥ paribhāvitendriyaś ca //
(II)-A-II-1-a-(3) Ms.66a6R, Sh.170-17, P.80b7, D.67b6, N.71a5, Co.72a6, Ch.424b4
rāgotsadaḥ pudgalaḥ katamaḥ / yena pudgalena pūrvam anyāsu jātiṣu rāga āsevito bhāvito bahulīkṛtaḥ, sa tena hetunā tena pratyayenaitarhi rañjanīye vastuni tīvrarāgaś ca bhavaty āyatarāgaś ca / ayam ucyate rāgotsadaḥ pudgalaḥ //
(II)-A-II-1-a-(4) Ms.66a7M, Sh.171-1, P.81a1, D.67b7, N.71a6, Co.72b1, Ch.424b8
dveṣotsadaḥ pudgalaḥ katamaḥ / yena pudgalena dveṣaḥ pūrvam anyāsu (Śbh II 6) jātiṣv āsevito bhāvito bahulīkṛtaḥ, tena ca hetunā tena pratyayenaitarhi dveṣaṇīye vastuni tīvradveṣaś ca bhavaty āyatadveṣaś ca / ayam ucyate dveṣotsadaḥ pudgalaḥ //
(II)-A-II-1-a-(5) Ms.66a8L, Sh.171-6, P.81a3, D.68a1, N.71a7, Co.72b2, Ch.424b11
mohotsadaḥ pudgalaḥ katamaḥ / yena pudgalena pūrvam anyāsu jātiṣu moha āsevito bhāvito bahulīkṛtaḥ, tena ca hetunā tena pratyayenaitarhi mohanīye vastuni tīvramohaś ca bhavaty āyatamohaś ca / ayam ucyate mohotsadaḥ pudgalaḥ //
(II)-A-II-1-a-(6) Ms.66b1L, Sh.171-11, P.81a5, D.68a3, N.71b2, Co.72b3, Ch.424b15
mānotsadaḥ pudgalaḥ katamaḥ / yena pudgalena pūrvam anyāsu jātiṣu māna āsevito bhāvito bahulīkṛtaḥ, tena ca hetunā tena ca pratyayenaitarhi mananīye vastuni tīvramānaś ca bhavaty āyatamānaś ca / ayam ucyate mānotsadaḥ pudgalaḥ//
(II)-A-II-1-a-(7) Ms.66b1R, Sh.171-16, P.81a7, D.68a4, N.71b3, Co.72b4, Ch.424b18
vitarkotsadaḥ pudgalaḥ katamaḥ / yena pudgalena pūrvam anyāsu jātiṣu vitarka āsevito bhāvito bahulīkṛtaḥ, tena ca hetunā tenaiva pratyayenaitarhi vitarkasthānīye vastuni tīvravitarkaś ca bhavaty āyatavitarkaś ca / ayam ucyate vitarkotsadaḥ pudgalaḥ //
(Śbh II 8)
(II)-A-II-1-a-(8) Ms.66b2R, Sh.171-21, P.81b1, D.68a5, N.71b4, Co.72b6, Ch.424b22
samaprāptaḥ pudgalaḥ katamaḥ / yena pudgalena pūrvam anyāsu jātiṣu rāgo dveṣo moho māno vitarko nāsevito bhāvito bahulīkṛtaḥ / na caite dharmā ādīnavato dṛṣṭā vidūṣitāḥ saṃtīritāḥ / sa tena hetunā tena pratyayena rañjanīye vā vastuni dveṣaṇīye mohanīye manyanīye vitarkanīye na tīvrarāgo bhavati nāpy āyatarāgaḥ / na cāsya na samudācarati rāgo yaduta tena vastuna / yathā rāga evaṃ dveṣo moho māno vitarkaḥ / ayam ucyate samaprāptaḥ pudgalaḥ //
(II)-A-II-1-a-(9) Ms.66b4L, Sh.172-8, P.81b5, D.68b2, N.72a1, Co.73a2, Ch.424b29
mandarajaskaḥ pudgalaḥ katamaḥ / yena pudgalena pūrvam anyāsu jātiṣu na rāga āsevito bhāvito bahulīkṛtaḥ / ādīnavataś ca bahulaṃ dṛṣṭo bhavati vidūṣitaḥ saṃtīritaḥ / sa tena hetunā tena pratyayenaitarhi rañjanīye vastuni samavahite saṃmukhībhūte 'dhimātre pracura ulbaṇe dhandhaṃ rāgam utpādayati / madhye parītte naivotpādayati / yathā rāga evaṃ dveṣo moho māno vitarko veditavyaḥ / ayam ucyate mandarajaskaḥ pudgalaḥ //
(Śbh II 10)
(II)-A-II-1-a-(10) Ms.66b5R, Sh.172-17, P.82a1, D.68b4, N.72a3, Co.73a5, Ch.424c5
pratipannakaḥ pudgalaḥ katamaḥ / āha / pratipannakāḥ pudgalāś catvāraḥ / katame catvāraḥ / tadyathā srota-āpattiphalapratipannakaḥ, sakṛdāgāmiphalapratipannakaḥ, anāgāmiphalapratipannakaḥ, arhattvaphalapratipannakaś ca / ayam ucyate pratipannakaḥ pudgalaḥ //
(II)-A-II-1-a-(11) Ms.66b6R, Sh.173-2, P.82a3, D.68b5, N.72a5, Co.73a6, Ch.424c8
phalasthaḥ pudgalaḥ katamaḥ / āha / srota-āpannaḥ, sakṛdāgāmī, anāgāmī, arhan / ayam ucyate phalasthaḥ pudgalaḥ //
(II)-A-II-1-a-(12) Ms.66b7L, Sh.175-1, P.82a5, D.68b7, N.72a6, Co.73b1, Ch.424c11
śraddhānusārī pudgalaḥ katamaḥ / yaḥ pudgalaḥ parato 'vavādānuśāsanīṃ paryeṣate / tadbalena ca pratipadyate yaduta phalasyādhigamāya / no tūdgṛhīteṣu dharmeṣu paryavāpteṣu cintiteṣu tuliteṣūpaparīkṣiteṣu svayam eva śakto bhavati pratibalas tān dharmān bhāvanākāreṇānusartum / nānyatra pudgalānusāriṇyā śraddhayā pratipadyate / tasmāc chraddhānusārīty ucyate //
(II)-A-II-1-a-(13) Ms.66b8M, Sh.175-8, P.82a8, D.69a2, N.72b1, Co.73b3, Ch.424c16
dharmānusārī pudgalaḥ katamaḥ / yaḥ pudgalo yathāśruteṣu dharmeṣu paryavāpteṣu cintiteṣu tuliteṣūpaparīkṣiteṣu svayam eva śakto bhavati pratibalas tān dharmān bhāvanākāreṇānusartum / no tu parato 'vavādānuśāsanīṃ paryeṣate, yaduta phalasyādhigamāya / ayam ucyate dharmānusārī pudgalaḥ //
(Śbh II 12)
(II)-A-II-1-a-(14) Ms.67a1M, Sh.175-14, P.82b2, D.69a3, N.72b3, Co.73b4, Ch.424c20
śraddhādhimuktaḥ pudgalaḥ katamaḥ / āha / sa eva śraddhānusārī pudgalo yasmin samaye śrāmaṇyaphalam adhigacchati sparśayati sākṣātkaroti parato 'vavādānuśāsanīm āgamya, tasmin samaye śraddhādhimukta ity ucyate //
(II)-A-II-1-a-(15) Ms.67a2L, Sh.176-4, P.82b4, D.69a4, N.72b4, Co.73b6, Ch.424c23
dṛṣṭiprāptaḥ pudgalaḥ katamaḥ / āha / sa eva dharmānusārī pudgalo yasmin samaye śrāmaṇyaphalam adhigacchati sparśayati sākṣātkaroti parato nāvavādānuśāsanīm āgamya, tasmin samaye dṛṣṭiprāpta ity ucyate //
(II)-A-II-1-a-(16) Ms.67a2R, Sh.177-3, P.82b5, D.69a5, N.72b5, Co.73b7, Ch.424c25
kāyasākṣī pudgalaḥ katamaḥ / yo 'yaṃ pudgalo 'nulomapratilomam aṣṭau vimokṣān samāpadyate vyuttiṣṭhate ca / kāyena ca sākṣātkṛtya bahulaṃ viharati / na ca sarveṇa sarvam āsravakṣayam anuprāpnoti / ayam ucyate kāyasākṣī pudgalaḥ //
(II)-A-II-1-a-(17) Ms.67a3M, Sh.177-8, W.84-25, P.82b7, D.69a7, N.72b7, Co.74a1, Ch.424c27
saptakṛdbhavaparamaḥ pudgalaḥ katamaḥ / yo 'yaṃ pudgalas trayāṇām saṃyojanānāṃ prahāṇāt satkāyadṛṣṭeḥ śīlavrataparāmarśasya vicikitsāyāḥ srota-āpanno bhavati / avinipātadharmā niyataḥ saṃbodhiparāyaṇaḥ saptakṛdbhavaparamaḥ saptakṛtvo devāṃś ca manuṣyāṃś ca saṃdhāvya saṃsṛtya duḥkhasyāntaṃ karoti / ayam ucyate saptakṛdbhavaparamaḥ pudgalaḥ //
(Śbh II 14)
(II)-A-II-1-a-(18) Ms.67a4M, Sh.178-1, P.83a2, D.69b2, N.73a2, Co.74a3, Ch.425a2
kulaṃkulaḥ pudgalaḥ katamaḥ / [smras pa / rigs nas rigs su skye ba ni gñis te / lha'i rigs nas rigs su skye ba daṅ / mi'i rigs nas rigs su skye ba'o // de la lha'i rigs nas rigs su skye ba ni / lha rnams kyi rigs nas rigs su mtshams sbyar źiṅ / 'khor nas sdug bsṅal mthar byed pa gaṅ yin pa'o / de la mi'i rigs nas rigs su skye ba ni / mi rnams kyi rigs nas rigs su mtshams sbyar źiṅ / 'khor nas sdug bsṅal mthar byed pa gaṅ yin pa ste] / ubhāv api srota-āpannau pudgalau veditavyau //
(II)-A-II-1-a-(19) Ms.67a4R, Sh.178-3, P.83a5, D.69b4, N.73a4, Co.74a6, Ch.425a6
tatraikavīcikaḥ pudgalaḥ katamaḥ / yasya sakṛdāgāminaḥ pudgalasyānāgāmiphalapratipannakasya kāmāvacarāṇāṃ kleśānām adhimātramadhyakleśāḥ prahīṇā bhavanti / mṛdukāś caike 'vaśiṣṭā bhavanti / sakṛc ca kāmāvacaradevabhavam abhinirvartya tatraiva parinirvāti / na punaḥ sakṛd āgacchatīmaṃ lokam / ayam ucyata ekavīcikaḥ pudgalaḥ //
(II)-A-II-1-a-(20) Ms.67a5R, Sh.178-10, P.83a7, D.69b5, N.73a6, Co.74a7, Ch.425a11
antarāparinirvāyī pudgalaḥ katamaḥ / āha / antarāparinirvāyiṇaḥ pudgalās trayaḥ / eko 'ntarāparinirvāyī pudgalaś cyutamātra evāntarābhavābhinirvṛttikāle 'ntarābhavam abhinirvartayati / abhinirvṛtte samakālam eva parinirvāti / tadyathā parīttaḥ śakalikāgnir utpanna eva parinirvāti /
(Śbh II 16)
dvitīyo 'ntarāparinirvāyī pudgalo 'ntarābhavam abhinirvartayati / abhinirvṛtte 'ntarābhave tatrastha eva kālāntareṇa parinirvāti / no tu yenopapattibhavas tenādyāpy upanato bhavati / tadyathā, ayoguḍānāṃ vāyaḥsthālānāṃ vā dīptāgnisaṃprataptānām ayoghanair hanyamānānām ayaḥprapāṭikotpataty eva parinirvāti /
tṛtīyo 'ntarāparinirvāyī pudgalo 'ntarābhavam abhinirvartya yenopapattibhavas tenopanamati / upanataś ca punar anupapanna eva parinirvāti / tadyathāyasprapāṭikotpatya pṛthivyām apatitaiva parinirvāti /
ta ime trayo 'ntarāparinirvāyiṇaḥ pudgalā ekadhyam abhisaṃkṣipyāntarāparinirvāyī pudgala ity ucyate //
(II)-A-II-1-a-(21) Ms.67b2M, Sh.180-13, P.83b7, D.70a4, N.73b5, Co.74b6, Ch.425a22
upapadyaparinirvāyī pudgalaḥ katamaḥ / ya upapannamātra eva parinirvāti / ayam ucyata upapadyaparinirvāyī pudgalaḥ //
(II)-A-II-1-a-(22) Ms.67b2R, Sh.180-15, P.84a1, D.70a5, N.73b6, Co.74b7, Ch.425a24
anabhisaṃskāraparinirvāyī pudgalaḥ katamaḥ / 13) yo 'nabhisaṃskāreṇāprayatnenākhedena mārgaṃ saṃmukhīkṛtya tatropapannaḥ parinirvāti / ayam ucyate 'nabhisaṃskāraparinirvāyī pudgalaḥ //
(Śbh II 18)
(II)-A-II-1-a-(23) Ms.67b3L, Sh.181-3, P.84a2, D.70a6, N.73b7, Co. 75a1, Ch.425a27
sābhisaṃskāraparinirvāyī pudgalaḥ katamaḥ / yo 'bhisaṃskāreṇa prayatnena khedena mārgaṃ saṃmukhīkṛtya tatropapannaḥ parinirvāti / ayam ucyate sābhisaṃskāraparinirvāyī pudgalaḥ //
(II)-A-II-1-a-(24) Ms.67b3R, Sh.181-7, P.84a4, D.70a7, N.74a1, Co. 75a3, Ch.425a29
ūrdhvaṃsrotāḥ pudgalaḥ katamaḥ / yaḥ pudgalo 'nāgāmī prathame dhyāna upapannaḥ sa na tatrastha eva parinirvāti / api tu tasmāc cyavitvottarottaram upapattyāyatanam abhinirvartayan yāvad akaniṣṭhān vā devān gacchati, naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanaṃ vā / ayam ucyata ūrdhvaṃsrotāh pudgalaḥ //
(II)-A-II-1-a-(25) Ms.67b4R, Sh.182-6, P.84a6, D.70b2, N.74a3, Co. 75a4, Ch.425b5
samayavimuktaḥ pudgalaḥ katamaḥ / yo mṛdvindriyagotraḥ pudgalo laukikebhyo dṛṣṭadharmasukhavihārebhyaḥ parihīyate / cetayati vā maraṇāya / anurakṣate vā vimuktim / atyarthāpramādacaryām anuyukto bhavati, yadutaitām evāparihāṇim adhipatiṃ kṛtvā / tanmātro vāsya kuśalapakṣo bhavati, no tu teṣāṃ teṣāṃ rātriṃdivasānāṃ kṣaṇalavamuhūrtānām atyayād atyarthaṃ viśeṣāya paraiti / yāvan na tīvram abhiyogaṃ karoti / ayam ucyate samayavimuktaḥ pudgalaḥ //
(Śbh II 20)
(II)-A-II-1-a-(26) Ms.67b6L, Sh.183-1, P.84b2, D.70b4, N.74a6, Co. 75a7, Ch.425b11
akopyadharmā pudgalaḥ katamaḥ / etadviparyayeṇākopyadharmā pudgalo veditavyaḥ //
(II)-A-II-1-a-(27) Ms.67b6M, Sh.183-3, P.84b3, D.70b5, N.74a6, Co. 75a7, Ch.425b12
prajñāvimuktaḥ pudgalaḥ katamaḥ / yaḥ pudgalaḥ sarveṇa sarvam āsravakṣayam anuprāpnoti / no tv aṣṭau vimokṣān kāyena sākṣātkṛtvopasaṃpadya viharati / ayam ucyate prajñāvimuktaḥ pudgalaḥ //
(II)-A-II-1-a-(28) Ms.67b7L, Sh.183-7, P.84b4, D.70b6, N.74b1, Co.75b1, Ch.425b15
ubhayatobhāgavimuktaḥ pudgalaḥ katamaḥ / yaḥ pudgalaḥ sarveṇa sarvam āsravakṣayam anuprāpnoti / aṣṭau vimokṣān kāyena sākṣātkṛtvopasaṃpadya viharati / tasya kleśāvaraṇāc ca cittaṃ muktaṃ bhavati, vimokṣāvaraṇāc ca / ayam ucyata ubhayatobhāgavimuktaḥ pudgalaḥ //
(Śbh II 22)
(II)-A-II-2-a Ms.68a1M, Sh.184-1, W.85-5, P.84b6, D.70b7, N.74b2, Co.75b3, Ch.425b20
pudgalavyavasthānaṃ katamat / ekādaśabhiḥ prabhedaiḥ pudgalavyavasthānaṃ veditavyam / kat