Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)bsu036_u.htmNguyên tác: Sanskrit

Kinh Diệu Pháp Liên Hoa (Saddharmapuṇḍarīkasūtra)

Kinh Diệu Pháp Liên Hoa (Saddharmapuṇḍarīkasūtra) là một trong những bộ kinh Đại thừa quan trọng bậc nhất, giảng về Phật thừa duy nhất và phương tiện thiện xảo. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 6 / 11 (50.000 ký tự/trang)
ṇāṃ parṣadāṃ saṃprakāśayitavyaḥ | anyalokadhātusthitaścāhaṃ bhaiṣajyarāja tasya kulaputrasya nirmitaiḥ (Vaidya 147) parṣadaḥ samāvartayiṣyāmi | nirmitāṃśca bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāḥ saṃpreṣayiṣyāmi dharmaśravaṇāya | te tasya dharmabhāṇakasya bhāṣitaṃ na pratibādhiṣyanti, na pratikṣepsyanti | sacetkhalu punararaṇyagato bhaviṣyati, tatrāpyahamasya bahudevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragān saṃpreṣayiṣyāmi dharmaśravaṇāya | anyalokadhātusthitaścāhaṃ bhaiṣajyarāja tasya kulaputrasya mukhamupadarśayiṣyāmi | yāni ca asya asmāddharmaparyāyāt padavyañjanāni paribhraṣṭāni bhaviṣyanti, tāni tasya svādhyāyataḥ pratyuccārayiṣyāmi ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
līyanāṃ sarva varjitvā śṛṇuyāt sūtramīdṛśam  /
durlabho vai śravo hyasya adhimuktī pi durlabhā  // Saddhp_10.16 //
udakārthī yathā kaścit khānayet kūpa jaṅgale  /
śuṣkaṃ ca pāṃsu paśyeta khānyamāne punaḥ punaḥ  // Saddhp_10.17 //
so dṛṣṭvā cintayettatra dūre vāri ito bhavet  /
idaṃ nimittaṃ dūre syāt śuṣkapāṃsuritotsṛtaḥ  // Saddhp_10.18 //
yadā tu ārdraṃ paśyeta pāṃsuṃ snigdhaṃ punaḥ punaḥ  /
niṣṭhā tasya bhavettatra nāsti dūre jalaṃ iha  // Saddhp_10.19 //
evameva tu te dūre buddhajñānasya tādṛśāḥ  /
aśṛṇvanta idaṃ sūtramabhāvitvā punaḥ punaḥ  // Saddhp_10.20 //
yadā tu gambhīramidaṃ śrāvakāṇāṃ viniścayam  /
sūtrarājaṃ śruṇiṣyanti cintayiṣyanti vā sakṛt  // Saddhp_10.21 //
te bhonti saṃnikṛṣṭā vai buddhajñānasya paṇḍitāḥ  /
yathaiva cārdre pāṃsusmin āsannaṃ jalamucyate  // Saddhp_10.22 //
jinasya lenaṃ praviśitvā prāvaritvā mi cīvaram  /
mamāsane niṣīditvā abhīto bhāṣi paṇḍitaḥ  // Saddhp_10.23 //
maitrībalaṃ ca layanaṃ kṣāntisauratya cīvaram  /
śūnyatā cāsanaṃ mahyamatra sthitvā hi deśayet  // Saddhp_10.24 //
loṣṭaṃ daṇḍaṃ vātha śaktī ākrośa tarjanātha vā  /
bhāṣantasya bhavettatra smaranto mama tā sahet  // Saddhp_10.25 //
kṣetrakoṭīsahasresu ātmabhāvo dṛḍho mama  /
deśemi dharma sattvānāṃ kalpakoṭīracintiyāḥ  // Saddhp_10.26 //
ahaṃ pi tasya vīrasya yo mahya parinirvṛte  /
idaṃ sūtraṃ prakāśeyā preṣeṣye bahu nirmitān  // Saddhp_10.27 //
(Vaidya 148)
bhikṣavo bhikṣuṇīyā ca upāsakā upāsikāḥ  /
tasya pūjāṃ kariṣyanti parṣadaśca samā api  // Saddhp_10.28 //
loṣṭaṃ daṇḍāṃstathākrośāṃstarjanāṃ paribhāṣaṇām  /
ye cāpi tasya dāsyanti vāreṣyanti sma nirmitāḥ  // Saddhp_10.29 //
yadāpi caiko viharan svādhyāyanto bhaviṣyati  /
narairvirahite deśe aṭavyāṃ parvateṣu vā  // Saddhp_10.30 //
tato 'sya ahaṃ darśiṣye ātmabhāva prabhāsvaram  /
skhalitaṃ cāsya svādhyāyamuccāriṣye punaḥ punaḥ  // Saddhp_10.31 //
tahiṃ ca sya viharato ekasya vanacāriṇaḥ  /
devān yakṣāṃśca preṣiṣye sahāyāṃstasya naikaśaḥ  // Saddhp_10.32 //
etādṛśāstasya guṇā bhavanti caturṇa parṣāṇa prakāśakasya  /
eko vihāre vanakandareṣu svādhyāya kurvantu mamāhi paśyet  // Saddhp_10.33 //
pratibhāna tasya bhavatī asaṅgaṃ nirukti dharmāṇa bahū prajānāti  /
toṣeti so prāṇisahasrakoṭyaḥ yathāpi buddhena adhiṣṭhitatvāt  // Saddhp_10.34 //
ye cāpi tasyāśrita bhonti sattvāste bodhisattvā laghu bhonti sarve  /
tatsaṃgatiṃ cāpi niṣevamāṇāḥ paśyanti buddhāna yatha gaṅgavālikāḥ  // Saddhp_10.35 //
ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye dharmabhāṇakaparivarto nāma daśamaḥ ||
_______________________________________________________________________________
(Vaidya 149)
Saddhp_11: stūpasaṃdarśanaparivartaḥ |
atha khalu bhagavataḥ purastāttataḥ pṛthivīpradeśāt parṣanmadhyāt saptaratnamayaḥ stūpo 'bhyudgataḥ pañcayojanaśatānyuccaistvena tadanurūpeṇa ca pariṇāhena | abhyudgamya vaihāyasamantarīkṣe samavātiṣṭhaccitro darśanīyaḥ pañcabhiḥ puṣpagrahaṇīyavedikāsahasraiḥ svabhyalaṃkṛto bahutoraṇasahasraiḥ pratimaṇḍitaḥ patākāvaijayantīsahasrābhiḥ pralambito ratnadāmasahasrābhiḥ pralambitaḥ paṭṭaghaṇṭāsahasraiḥ pralambitaḥ tamālapatracandanagandhaṃ pramuñcamānaḥ | tena ca gandhena sarvāvatīyaṃ lokadhātuḥ saṃmūrcchitābhūt | chatrāvalī cāsya yāvaccāturmahārājakāyikadevabhavanāni samucchritābhūt saptaratnamayī, tadyathā - suvarṇasya rūpyasya vaiḍūryasya musāragalvasyāśmagarbhasya lohitamukteḥ karketanasya | tasmiṃśca stūpe trāyastriṃśatkāyikā devaputrā divyairmāndāravamahāmāndāravaiḥ puṣpaistaṃ ratnastūpamavakiranti adhyavakiranti abhiprakiranti | tasmācca ratnastūpādevaṃrūpaḥ śabdo niścarati sma - sādhu sādhu bhagavan śākyamune | subhāṣitaste 'yaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ | evametat bhagavan, evametat sugata ||
atha khalu tāścatasraḥ parṣadastaṃ mahāntaṃ ratnastūpaṃ dṛṣṭvā vaihāyasamantarīkṣe sthitaṃ saṃjātaharṣāḥ prītiprāmodyaprasādaprāptāḥ tasyāṃ velāyāmutthāya āsanebhyo 'ñjaliṃ pragṛhyāvasthitāḥ ||
atha khalu tasyāṃ velāyāṃ mahāpratibhāno nāma bodhisattvo mahāsattvaḥ sadevamānuṣāsuraṃ lokaṃ kautūhalaprāptaṃ viditvā bhagavantametadavocat - ko bhagavan hetuḥ, kaḥ pratyayaḥ, asyaivaṃrūpasya mahāratnastūpasya loke prādurbhāvāya? ko vā bhagavan asmānmahāratnastūpādevaṃrūpaṃ śabdaṃ niścārayati? evamukte bhagavān mahāpratibhānaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - asmin mahāpratibhāna mahāratnastūpe tathāgatasyātmabhāvastiṣṭhati ekaghanaḥ | tasyaiṣa stūpaḥ | sa eṣa śabdaṃ niścārayati | asti mahāpratibhāna adhastāyāṃ diśi asaṃkhyeyāni lokadhātukoṭīnayutaśatasahasrāṇyatikramya ratnaviśuddhā nāma lokadhātuḥ | tasyāṃ prabhūtaratno nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho 'bhūt | tasyaitadbhagavataḥ purvapraṇidhānamabhūt - ahaṃ khalu pūrvaṃ bodhisattvacaryāṃ caramāṇo na tāvanniryāto 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, yāvanmayāyaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyo bodhisattvāvavādo na śruto 'bhūt | yadā tu mayā ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ śrutaḥ, tadā paścādahaṃ pariniṣpanno 'bhūvamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | tena khalu punarmahāpratibhāna bhagavatā prabhūtaratnena tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena parinirvāṇakālasamaye sadevakasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ purastādevamārocitam - mama khalu bhikṣavaḥ parinirvṛtasya asya tathāgatātmabhāvavigrahasya eko mahāratnastūpaḥ kartavyaḥ | śeṣāḥ punaḥ stūpā mamoddiśya kartavyāḥ | tasya khalu punarmahāpratibhāna bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyaitadadhiṣṭhānamabhūt - ayaṃ mama stūpo daśasu dikṣu sarvalokadhātuṣu yeṣu buddhakṣetreṣvayaṃ (Vaidya 150) saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ saṃprakāśyeta, teṣu teṣvayaṃ mamātmabhāvavigrahastūpaḥ samabhyudgacchet | taistairbuddhairbhagavadbhirasmin saddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye bhāṣyamāṇe parṣanmaṇḍalasyopari vaihāyasaṃ tiṣṭhet | teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāmimaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣamāṇānāmayaṃ mamātmabhāvavigrahastūpaḥ sādhukāraṃ dadyāt | tadayaṃ mahāpratibhāna tasya bhagavataḥ prabhūtaratnasya
tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya śarīrastūpaḥ | asyāṃ sahāyāṃ lokadhātau asmin saddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye mayā bhāṣyamāṇe 'smāt parṣanmaṇḍalamadhyādabhyudgamya uparyantarīkṣe vaihāyasaṃ sthitvā sādhukāraṃ dadāti sma ||
atha khalu mahāpratibhāno bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - paśyāma vayaṃ bhagavan etaṃ tathāgatavigrahaṃ bhagavato 'nubhāvena | evamukte bhagavān mahāpratibhānaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - tasya khalu punarmahāpratibhāna bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya praṇidhānaṃ gurukamabhūt | etadasya praṇidhānam - yadā khalvanyeṣu buddhakṣetreṣu buddhā bhagavanta imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣeyuḥ, tadāyaṃ mamātmabhāvavigrahastūpo 'sya saddharmapuṇḍarīkasya dharmaparyāyasya śravaṇāya gacchet tathāgatānāmantikam | yadā punaste buddhā bhagavanto mamātmabhāvavigrahamuddhāṭya darśayitukāmā bhaveyuścatasṛṇāṃ parṣadām, atha taistathāgatairdaśasu dikṣvanyonyeṣu buddhakṣetreṣu ya ātmabhāvanirmitāstathāgatavigrahā anyānyanāmadheyāḥ, teṣu teṣu buddhakṣetreṣu sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti, tān sarvān saṃnipātya tairātmabhāvanirmitaistathāgatavigrahaiḥ sārdhaṃ paścādayaṃ mamātmabhāvavigrahastūpaḥ samuddhāṭya upadarśayitavyaścatasṛṇāṃ parṣadām | tanmayāpi mahāpratibhāna bahavastathāgatavigrahā nirmitāḥ, ye daśasu dikṣvanyonyeṣu buddhakṣetreṣu lokadhātusahasreṣu sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti | te sarve khalvihānayitavyā bhaviṣyanti ||
atha khalu mahāpratibhāno bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - tānapi tāvad bhagavaṃstathāgatātmabhāvāṃstathāgatanirmitān sarvān vandāmahai ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmūrṇākośādraśmiṃ prāmuñcat, yayā raśmyā samanantarapramuktayā pūrvasyāṃ diśi pañcāśatsu gaṅgānadīvālukāsameṣu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye buddhā bhagavanto viharanti sma, te sarve saṃdṛśyante sma | tāni ca buddhakṣetrāṇi sphaṭikamayāni saṃdṛśyante sma, ratnavṛkṣaiśca citrāṇi saṃdṛśyante sma, dūṣyapaṭṭadāmasamalaṃkṛtāni bahubodhisattvaśatasahasraparipūrṇāni vitānavitatāni saptaratnahemajālapraticchannāni | teṣu teṣu buddhā bhagavanto madhureṇa valgunā svareṇa sattvānāṃ dharmaṃ deśayamānāḥ saṃdṛśyante sma | bodhisattvaśatasahasraiśca paripūrṇāni tāni buddhakṣetrāṇi saṃdṛśyante sma | evaṃ pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi | evaṃ dakṣiṇasyāṃ diśi | evaṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi | evaṃ paścimāyāṃ diśi | evaṃ paścimottarāyāṃ diśi | evamuttarāyāṃ diśi | evamuttarapūrvasyāṃ diśi | evamadhastāyāṃ diśi | evamūrdhvāyāṃ diśi | evaṃ samantāddaśasu dikṣu ekaikasyāṃ diśi bahūni gaṅgānadīvālukopamāni buddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇi bahuṣu gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye buddhā bhagavantastiṣṭhanti, te sarve saṃdṛśyante sma ||
(Vaidya 151)
atha khalu te daśasu dikṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ svān svān bodhisattvagaṇānāmantrayanti sma - gantavyaṃ khalu punaḥ kulaputrā bhaviṣyati asmābhiḥ sahāṃ lokadhātum, bhagavataḥ śākyamunestathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāntikam, prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya śarīrastūpavandanāya | atha khalu te buddhā bhagavantaḥ svaiḥ svairupasthāyakaiḥ sārdhamātmadvitīyā ātmatṛtīyā imāṃ sahāṃ lokadhātumāgacchanti sma | iti hi tasmin samaye iyaṃ sarvāvatī lokadhātū ratnavṛkṣapratimaṇḍitābhūd vaiḍūryamayī saptaratnahemajālasaṃchannā mahāratnagandhadhūpanadhūpitā māndāravamahāmāndāravapuṣpasaṃstīrṇā kiṅkiṇījālālaṃkṛtā suvarṇasūtrāṣṭāpadanibaddhā apagatagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānī apagatakālaparvatā apagatamucilindamahāmucilindaparvatā apagatacakravālamahācakravālaparvatā apagatasumeruparvatā apagatatadanyamahāparvatā apagatamahāsamudrā apagatanadīmahānadīparisaṃsthitābhūt, apagatedavamanuṣyāsurakāyā apagatanirayatiryagyoniyamalokā | iti hi tasmin samaye ye 'syāṃ sahāyāṃ lokadhātau ṣaḍgatyupapannāḥ sattvāḥ, te sarve 'nyeṣu lokadhātuṣūpanikṣiptā abhūvan, sthāpayitvā ye tasyāṃ parṣadi saṃnipatitā abhūvan | atha khalu te buddhā bhagavanta upasthāyakadvitīyā upasthāyakatṛtīyā imāṃ sahāṃ lokadhātumāgacchanti sma | āgatāgatāśca te tathāgatā ratnavṛkṣamūle siṃhāsanamupaniśritya viharanti sma | ekaikaśca ratnavṛkṣaḥ pañcayojanaśatānyuccaistvenābhūt anupūrvaśākhāpatrapalāśapariṇāhaḥ puṣpaphalapratimaṇḍitaḥ | ekaikasmiṃśca ratnavṛkṣamūle siṃhāsanaṃ prajñaptamabhūt pañcayojanaśatānyuccaistvena mahāratnapratimaṇḍitam | tasminnekaikastathāgataḥ paryaṅkaṃ baddhvā niṣaṇṇo 'bhūt | anena paryāyeṇa sarvasyāṃ trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau sarvaratnavṛkṣamūleṣu tathāgatāḥ paryaṅkaṃ baddhvā niṣaṇṇā abhūvan ||
tena khalu punaḥ samayena iyaṃ trisāhasramahāsāhasrī lokadhātustathāgataparipūrṇābhūt | na tāvad bhagavataḥ śākyamunestathāgatasyātmabhāvanirmitā ekasmādapi digbhāgāt sarva āgatā abhūvan | atha khalu punarbhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhasteṣāṃ tathāgatavigrahāṇāmāgatāgatānāmavakāśaṃ nirmimīte sma | samantādaṣṭabhyo digbhyo viṃśatibuddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇi sarvāṇi vaiḍūryamayāni saptaratnahemajālasaṃchannāni kiṅkiṇījālālaṃkṛtāni māndāravamahāmāndāravapuṣpasaṃstīrṇāni divyavitānavitatāni divyapuṣpadāmābhipralambitāni divyagandhadhūpanadhūpitāni | sarvāṇi ca tāni viṃśatibuddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇyapagatagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīni apagatakālaparvatāni apagatamucilindamahāmucilindaparvatāni apagatacakravālamahācakravālaparvatāni apagatasumeruparvatāni apagatatadanyamahāparvatāni apagatamahāsamudrāṇi apagatanadīmahānadīni parisaṃsthāpayati apagatadevamanuṣyāsurakāyāni apagatanirayatiryagyoniyamalokāni | tāni ca sarvāṇi bahubuddhakṣetrāṇi ekameva buddhakṣetramekameva pṛthivīpradeśaṃ parisaṃsthāpayāmāsa samaṃ ramaṇīyaṃ saptaratnamayaiśca (Vaidya 152) vṛkṣaiścitritam | teṣāṃ ca ratnavṛkṣāṇāṃ pañcayojanaśatānyārohapariṇāho 'nupūrvaśākhāpatrapuṣpaphalopetaḥ | sarvasmiṃśca ratnavṛkṣamūle pañcayojanaśatānyārohapariṇāhaṃ divyaratnamayaṃ vicitraṃ darśanīyaṃ siṃhāsanaṃ prajñaptamabhūt | teṣu ratnavṛkṣamūleṣvāgatāgatāstathāgatāḥ siṃhāsaneṣu paryaṅkaṃ baddhvā niṣīdante sma | anena paryāyeṇa punaraparāṇi viṃśatilokadhātukoṭīnayutaśatasahasrāṇyekaikasyāṃ diśi śākyamunistathāgataḥ pariśodhayati sma teṣāṃ tathāgatānāmāgatānāmavakāśārtham | tānyapi viṃśatilokadhātukoṭīnayutaśatasahasrāṇyaikaikasyāṃ diśi apagatagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīni apagatakālaparvatāni apagatamucilindamahāmucilindaparvatāni apagatacakravālamahācakravālaparvatāni apagatasumeruparvatāni apagatatadanyamahāparvatāni apagatamahāsamudrāṇi apagatanadīmahānadīni parisaṃsthāpayati apagatadevamanuṣyāsurakāyāni apagatanirayatiryagyoniyamalokāni |
te ca sarvasattvā anyeṣu lokadhātuṣūpanikṣiptāḥ | tānyapi buddhakṣetrāṇi vaiḍūryamayāni saptaratnahemajālapraticchannāni kiṅkiṇījālālaṃkṛtāni māndāravamahāmāndāravapuṣpasaṃstīrṇāni divyavitānavitatāni divyapuṣpadāmābhipralambitāni divyagandhadhūpanadhūpitāni ratnavṛkṣopaśobhitāni | sarve ca te ratnavṛkṣāḥ pañcayojanaśatapramāṇāḥ | pañcayojanapramāṇāni ca siṃhāsanānyabhinirmitāni | tataste tathāgatā niṣīdante sma pṛthak pṛthak siṃhāsaneṣu ratnavṛkṣamūleṣu paryaṅkaṃ baddhvā ||
tena khalu punaḥ samayena bhagavatā śākyamuninā ye nirmitāstathāgatāḥ pūrvasyāṃ diśi sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti sma gaṅgānadīvālukopameṣu buddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasreṣu, te sarve samāgatā daśabhyo digbhyaḥ | te cāgatā aṣṭāsu dikṣu niṣaṇṇā abhūvan | tena khalu punaḥ samayenaikaikasyāṃ diśi triṃśallokadhātukoṭīśatasahasrāṇyaṣṭabhyo digbhyaḥ samantāttaistathāgatairākrāntā abhūvan | atha khalu te tathāgatāḥ sveṣu sveṣu siṃhāsaneṣūpaviṣṭāḥ svān svānupasthāyakān saṃpreṣayanti sma bhagavataḥ śākyamunerantikam | ratnapuṣpapuṭān datvā evaṃ vadanti sma - gacchata yūyaṃ gṛdhrakūṭaṃ parvatam | gatvā ca punastasmiṃstaṃ bhagavantaṃ śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ vanditvā asmadvacanādalpābādhatāṃ mandaglānatāṃ ca balaṃ ca sparśavihāratāṃ ca paripṛcchadhvaṃ sārdhaṃ bodhisattvagaṇena śrāvakagaṇena | anena ca ratnarāśinā abhyavakiradhvam, evaṃ ca vadadhvam - dadāti khalu punarbhagavāṃstathāgataśchandamasya mahāratnastūpasya samuddhāṭane | evaṃ te tathāgatāḥ sarve svān svānupasthāyakān saṃpreṣayāmāsuḥ ||
atha khalu bhagavān śākyamunistathāgatastasyāṃ velāyāṃ svānnirmitānaśeṣataḥ samāgatān viditvā, pṛthakpṛthak siṃhāsaneṣu niṣaṇṇāṃśca viditvā, tāṃścopasthāyakāṃsteṣāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmāgatān viditvā, chandaṃ ca taistathāgatairarhadbhiḥ samyaksaṃbuddhairārocitaṃ viditvā, tasyāṃ velāyāṃ svakāddharmāsanādutthāya vaihāyasamantarīkṣe 'tiṣṭhat | tāśca sarvāścatasraḥ pariṣadaḥ utthāyāsanebhyo 'ñjalīḥ parigṛhya bhagavato mukhamullokayantyastasthuḥ | atha khalu bhagavāṃstaṃ (Vaidya 153) mahāntaṃ ratnastūpaṃ vaihāyasaṃ sthitaṃ dakṣiṇayā hastāṅgulyā madhye samuddhāṭayati sma | samuddhāṭya ca dve bhittī pravisārayati sma | tadyathāpi nāma mahānagaradvāreṣu mahākapāṭasaṃpuṭāvargalavimuktau pravisāryete, evameva bhagavāṃstaṃ mahāntaṃ ratnastūpaṃ vaihāyasaṃ sthitaṃ dakṣiṇayā hastāṅgulyā madhye samuddhāṭya apāvṛṇoti sma | samanantaravivṛtasya khalu punastasya mahāratnastūpasya, atha khalu bhagavān prabhūtaratnastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ siṃhāsanopaviṣṭaḥ paryaṅkaṃ baddvā pariśuṣkagātraḥ saṃghaṭitakāyo yathā samādhisamāpannastathā saṃdṛśyate sma | evaṃ ca vācamabhāṣata - sādhu sādhu bhagavan śākyamune | subhāṣitaste 'yaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ | sādhu khalu punastvaṃ bhagavan śākyamune yastvamimaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ parṣanmadhye bhāṣase | asyaivāhaṃ bhagavan saddharmapuṇḍarīkasya dharmaparyāyasya śravaṇāyehāgataḥ ||
atha khalu tāścatasraḥ parṣadastaṃ bhagavantaṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ bahukalpakoṭīnayutaśatasahasraparinirvṛtaṃ tathā bhāṣamāṇaṃ dṛṣṭvā āścaryaprāptā adbhutaprāptā abhūvan | tasyāṃ velāyāṃ taṃ bhagavantaṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddha taṃ ca bhagavantaṃ śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ divyamānuṣyakai ratnarāśibhirabhyavakiranti sma | atha khalu bhagavān prabhūtaratnastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bhagavataḥ śākyamunestathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya tasminneva siṃhāsane 'rdhāsanamadāsīt, tasyaiva mahāratnastūpābhyantare, evaṃ ca vadati - ihaiva bhagavān śākyamunistathāgato niṣīdatu | atha khalu bhagavān śākyamunistathāgatastasminnardhāsane niṣasāda tenaiva tathāgatena sārdham | ubhau ca tau tathāgatau tasya mahāratnastūpasya madhye siṃhāsanopaviṣṭau vaihāyasamantarīkṣasthau saṃdṛśyete ||
atha khalu tāsāṃ catasṛṇāṃ parṣadāmetadabhavat - dūrasthā vayamābhyāṃ tathāgatābhyām | yannūnaṃ vayamapi tathāgatānubhāvena vaihāyasamabhyudgacchema iti | atha khalu bhagavān śākyamunistathāgatastāsāṃ catasṛṇāṃ parṣadāṃ cetasaiva cetaḥparivitarkamājñāya tasyāṃ velāyāmṛddhibalena tāścatasraḥ parṣado vaihāyasamuparyantarīkṣe pratiṣṭhāpayati sma | atha khalu bhagavān śākyamunistathāgatastasyāṃ velāyāṃ tāścatasraḥ parṣada āmantrayate sma - ko bhikṣavo yuṣmākamutsahate tasyāṃ sahāyāṃ lokadhātau imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayitum? ayaṃ sa kālaḥ, ayaṃ sa samayaḥ | saṃmukhībhūtastathāgataḥ | parinirvāyitukābho bhikṣavastathāgata imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyamupanikṣipya ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
ayamāgato nirvṛtako maharṣī ratanāmayaṃ stūpa praviśya nāyakaḥ  /
śravaṇārtha dharmasya imasya bhikṣavaḥ ko dharmahetorna janeta vīryam  // Saddhp_11.1 //
(Vaidya 154)
bahukalpakoṭīparinirvṛto 'pi so nāma adyāpi śṛṇoti dharmam  /
tahiṃ tahiṃ gacchati dharmahetoḥ sudurlabho dharma yamevarūpaḥ  // Saddhp_11.2 //
praṇidhānametasya vināyakasya niṣevitaṃ pūrvabhave yadāsīt  /
parinirvṛto 'pī imu sarvalokaṃ paryeṣatī sarvadaśaddiśāsu  // Saddhp_11.3 //
ime ca sarve mama ātmabhāvāḥ sahasrakoṭyo yatha gaṅgavālikāḥ  /
te dharmakṛtyasya kṛtena āgatāḥ parinirvṛtaṃ ca imu draṣṭu nātham  // Saddhp_11.4 //
choritva kṣetrāṇi svakasvakāni tatha śrāvakāntara marutaśca sarvān  /
saddharmasaṃrakṣaṇahetu sarve kathaṃ ciraṃ tiṣṭhiya dharmanetrī  // Saddhp_11.5 //
eteṣu buddhāna niṣīdanārthaṃ bahulokadhātūna sahasrakoṭyaḥ  /
saṃkrāmitā me tatha sarvasattvā ṛddhībalena pariśodhitāśca  // Saddhp_11.6 //
etādṛśī utsukatā iyaṃ me kathaṃ prakāśediya dharmanetrī  /
ime ca buddhā sthita aprameyā drumāṇa mūle yatha padmarāśiḥ  // Saddhp_11.7 //
drumamūlakoṭīya analpakāyo siṃhāsanasthehi vināyakehi  /
śobhanti tiṣṭhanti ca nityakālaṃ hutāśaneneva yathāndhakāram  // Saddhp_11.8 //
gandho manojño daśasū diśāsu pravāyate lokavināyakānām  /
(Vaidya 155)
yenā ime mūrcchita sarvasattvā vāte pravāte iha nityakālam  // Saddhp_11.9 //
mayi nirvṛte yo etaṃ dharmaparyāyu dhārayet  /
kṣipraṃ vyāharatāṃ vācaṃ lokanāthāna saṃmukham  // Saddhp_11.10 //
parinirvṛto hi saṃbuddhaḥ prabhūtaratano muniḥ  /
siṃhanādaṃ śruṇe tasya vyavasāyaṃ karoti yaḥ  // Saddhp_11.11 //
ahaṃ dvitīyo bahavo ime ca ye koṭiyo āgata nāyakānām  /
vyavasāya śroṣyāmi jinasya putrāt yo utsaheddharmamimaṃ prakāśitum  // Saddhp_11.12 //
ahaṃ ca tena bhavi pūjitaḥ sadā prabhūtaratnaśca jinaḥ svayaṃbhūḥ  /
yo gacchate diśavidiśāsu nityaṃ śravaṇāya dharmaṃ imamevarūpam  // Saddhp_11.13 //
ime ca ye āgata lokanāthā vicitritā yairiya śobhitā bhūḥ  /
teṣāṃ pi pūjā vipula analpakā kṛtā bhavetsūtraprakāśanena  // Saddhp_11.14 //
ahaṃ ca dṛṣṭo iha āsanasmin bhagavāṃśca yo 'yaṃ sthitu stūpamadhye  /
ime ca anye bahulokanāthā ye āgatāḥ kṣetraśatairanekaiḥ  // Saddhp_11.15 //
cintetha kulaputrāho sarvasatvānukampayā  /
suduṣkaramidaṃ sthānamutsahanti vināyakāḥ  // Saddhp_11.16 //
bahusūtrasahasrāṇi yathā gaṅgāya vālikāḥ  /
tāni kaścitprakāśeta na tadbhavati duṣkaram  // Saddhp_11.17 //
sumeruṃ yaśca hastena adhyālambitva muṣṭinā  /
kṣipeta kṣetrakoṭīyo na tadbhavati duṣkaram  // Saddhp_11.18 //
yaśca imāṃ trisāhasrīṃ pādāṅguṣṭhena kampayet  /
kṣipeta kṣetrakoṭīyo na tadbhavati duṣkaram  // Saddhp_11.19 //
(Vaidya 156)
bhavāgre yaśca tiṣṭhitvā dharmaṃ bhāṣennaro iha  /
anyasūtrasahasrāṇi na tadbhavati duṣkaram  // Saddhp_11.20 //
nirvṛtasmiṃstu lokendre paścātkāle sudāruṇe  /
ya idaṃ dhārayet sūtraṃ bhāṣedvā tatsuduṣkaram  // Saddhp_11.21 //
ākāśadhātuṃ yaḥ sarvāmekamuṣṭiṃ tu nikṣipet  /
prakṣipitvā ca gaccheta na tadbhavati duṣkaram  // Saddhp_11.22 //
yastu īdṛśakaṃ sūtraṃ nirvṛtasmiṃstadā mayi  /
paścātkāle likheccāpi idaṃ bhavati duṣkaram  // Saddhp_11.23 //
pṛthivīdhātuṃ ca yaḥ sarvaṃ nakhāgre saṃpraveśayet  /
prakṣipitvā ca gaccheta brahmalokaṃ pi āruhet  // Saddhp_11.24 //
na duṣkaraṃ hi so kuryānna ca vīryasya tattakam  /
taṃ duṣkaraṃ karitvāna sarvalokasyihāgrataḥ  // Saddhp_11.25 //
ato 'pi duṣkarataraṃ nirvṛtasya tadā mama  /
paścātkāle idaṃ sūtraṃ vadeyā yo muhūrtakam  // Saddhp_11.26 //
na duṣkaramidaṃ loke kalpadāhasmi yo naraḥ  /
madhye gacchedadahyantastṛṇabhāraṃ vaheta ca  // Saddhp_11.27 //
ato 'pi duṣkarataraṃ nirvṛtasya tadā mama  /
dhārayitvā idaṃ sūtramekasattvaṃ pi śrāvayet  // Saddhp_11.28 //
dharmaskandhasahasrāṇi caturaśīti dhārayet  /
sopadeśān yathāproktān deśayet prāṇikoṭinām  // Saddhp_11.29 //
na hyetaṃ duṣkaraṃ bhoti tasmin kālasmi bhikṣuṇām  /
vinayecchrāvakān mahyaṃ pañcābhijñāsu sthāpayet  // Saddhp_11.30 //
tasyedaṃ duṣkarataraṃ idaṃ sūtraṃ ca dhārayet  /
śraddadhedadhimucyedvā bhāṣedvāpi punaḥ punaḥ  // Saddhp_11.31 //
koṭīsahasrān bahavaḥ arhattve yo 'pi sthāpayet  /
ṣaḍabhijñān mahābhāgān yathā gaṅgāya vālikāḥ  // Saddhp_11.32 //
ato bahutaraṃ karma karoti sa narottamaḥ  /
nirvṛtasya hi yo mahyaṃ sūtraṃ dhārayate varam  // Saddhp_11.33 //
lokadhātusahasreṣu bahu me dharma bhāṣitāḥ  /
adyāpi cāhaṃ bhāṣāmi buddhajñānasya kāraṇāt  // Saddhp_11.34 //
(Vaidya 157)
idaṃ tu sarvasūtreṣu sūtramagraṃ pravucyate  /
dhāreti yo idaṃ sūtraṃ sa dhāre jinavigraham  // Saddhp_11.35 //
bhāṣadhvaṃ kulaputrāho saṃmukhaṃ vastathāgataḥ  /
ya utsahati vaḥ kaścit paścātkālasmi dhāraṇam  // Saddhp_11.36 //
mahatpriyaṃ kṛtaṃ bhoti lokanāthāna sarvaśaḥ  /
durādhāramidaṃ sutraṃ dhārayedyo muhūrtakam  // Saddhp_11.37 //
saṃvarṇitaśca so bhoti lokanāthehi sarvadā  /
śūraḥ śauṭīryavāṃścāpi kṣiprābhijñaśca bodhaye  // Saddhp_11.38 //
dhurāvāhaśca so bhoti lokanāthāna aurasaḥ  /
dāntabhūmimanuprāptaḥ sūtraṃ dhāreti yo idam  // Saddhp_11.39 //
cakṣubhūtaśca so bhoti loke sāmaramānuṣe  /
idaṃ sutraṃ prakāśitvā nirvṛte naranāyake  // Saddhp_11.40 //
vandanīyaśca so bhoti sarvasattvāna paṇḍitaḥ  /
paścime kāli yo bhāṣet sūtramekaṃ muhūrtakam  // Saddhp_11.41 //
atha khalu bhagavān kṛtsnaṃ bodhisattvagaṇaṃ sasurāsuraṃ ca lokamāmantraya etadavocat - bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani ahamaprameyāsaṃkhyeyān kalpān saddharmapuṇḍarīkaṃ sūtraṃ paryeṣitavānakhinno 'viśrāntaḥ | pūrvaṃ ca ahamanekān kalpānanekāni kalpaśatasahasrāṇi rājābhūvamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau kṛtapraṇidhānaḥ | na ca me cittavyāvṛttirabhūt | ṣaṇṇāṃ ca pāramitānāṃ paripūryā udyukto 'bhūvamaprameyadānapradaḥ suvarṇamaṇimuktāvaidūryaśaṅkhaśilāpravālajātarūparajatāśmagarbham usāragalvalohitamuktāgrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānībhāryāputraduhitṛdāsīdāsakarmakarapauruṣeyahastyaśvarathaṃ yāvadātmaśarīraparityāgī karacaraṇaśirottamāṅgapratyaṅgajīvitadātā | na ca me kadācidāgrahacittamutpannam | tena ca samayena ayaṃ loko dīrghāyurabhat | anekavarṣaśatasahasrajīvitena ca ahaṃ kālena dharmārthaṃ rājyaṃ kāritavān, na viṣayārtham | so 'haṃ jyeṣṭhaṃ kumāraṃ rājye 'bhiṣicya caturdiśaṃ jyeṣṭhadharmagaveṣaṇāya udyukto 'bhūvam | evaṃ ghaṇṭayā ghoṣāpayitavān - yo me jyeṣṭhaṃ dharmamanupradāsyati, arthaṃ cākhyāsyati, tasyāhaṃ dāso bhūyāsam | tena ca kālena ṛṣirabhūt | sa māmetadavocat - asti mahārāja saddharmapuṇḍarīkaṃ nāma sutraṃ jyeṣṭhadharmanirdeśakam | tadyadi dāsyamabhyupagacchasi, tataste 'haṃ taṃ dharmaṃ śrāvayiṣyāmi | so 'haṃ śrutvā tasyarṣervacanaṃ hṛṣṭastuṣṭa udagra āttamanāḥ prītisaumanasyajāto yena sa ṛṣistenopeyivān | upetyāvocat - yatte dāsena karma karaṇīyaṃ tatkaromi | so 'haṃ tasyarṣerdāsabhāvamabhyupetya tṛṇakāṣṭhapānīyakandamūlaphalādīni preṣyakarmāṇi kṛtavān, yāvad dvārādhyakṣo 'pyahamāsam | divasaṃ caivaṃvidhaṃ karma kṛtvā rātrau śayānasya mañcake pādān dhārayāmi | na ca me kāyaklamo na cetasi klamo 'bhūt | evaṃ ca me kurvataḥ paripūrṇaṃ varṣāsahasraṃ gatam ||
(Vaidya 158)
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmetamevārthaṃ paridyotayannimā gāthā abhāṣata -
kalpānatītān samanusmarāmi yadāhamāsaṃ dhārmiko dharmarājā  /
rājyaṃ came dharmahetoḥ kṛtaṃ tanna ca kāmahetorjyeṣṭhadharmahetoḥ  // Saddhp_11.42 //
caturdiśaṃ me kṛta ghoṣaṇo 'yaṃ dharmaṃ vadedyastasya dāsyaṃ vrajeyam  /
āsīdṛṣistena kālena dhīmān sūtrasya saddharmanāmnaḥ pravaktāḥ  // Saddhp_11.43 //
sa māmavocadyadi te dharmakāṅkṣā upehi dāsyaṃ dharmamataḥ pravakṣye  /
tuṣṭaścāhaṃ vacanaṃ taṃ niśāmya karmākaroddāsayogyaṃ tadā yam  // Saddhp_11.44 //
na kāyacittaklamatho spṛśenmāṃ saddharmahetordāsamāgatasya  /
praṇidhistadā me bhavi sattvahetornātmānamuddiśya na kāmahetoḥ  // Saddhp_11.45 //
sa rāja āsīttadā abdhavīryo ananyakarmāṇi daśaddiśāsu  /
paripūrṇa kalpāna sahasrakhinno yāvatsūtraṃ labdhavān dharmanāmam  // Saddhp_11.46 //
tatkiṃ manyadhve bhikṣavaḥ anyaḥ sa tena kālena tena samayena rājābhūt? na khalu punarevaṃ draṣṭavyam | tatkasya hetoḥ? ahaṃ sa tena kālena tena samayena rājābhūvam | syātkhalu punarbhikṣavo 'nyaḥ sa tena kālena tena samayenarṣirabhūt? na khalu punarevaṃ draṣṭavyam | ayameva sa tena kālena tena samayena devadatto bhikṣurṛṣirabhut | devadatto hi bhikṣavo mama kalyāṇamitram | devadattameva cāgamya mayā ṣaṭū pāramitāḥ paripūritāḥ, mahāmaitrī mahākaruṇā mahāmuditā mahopekṣā | dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇāni aśītyanuvyañjanāni suvarṇavarṇacchavitā daśa balāni catvāri vaiśāradyāni catvāri saṃgrahavastūni aṣṭādaśāveṇikabuddhadharmā maharddhibalatā daśadiksattvanistāraṇatā, sarvametaddevadattamāgasya | ārocayāmi vo bhikṣavaḥ, prativedayāmi - eṣa devadatto bhikṣuranāgate 'dhvani aprameyaiḥ kalpairasaṃkhyeyairdevarājo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho (Vaidya 159) bhaviṣyati vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca bhagavān devasopānāyāṃ lokadhātau | devarājasya khalu punarbhikṣavastathāgatasya viṃśatyantarakalpānāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati | vistareṇa ca dharmaṃ deśayiṣyati | gaṅgānadīvālukāsamāśca sattvāḥ sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyanti | aneke ca sattvāḥ pratyekabodhau cittamutpādayiṣyanti | gaṅgānadīvālukāsamāśca sattvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādayiṣyanti, avaivartikakṣāntipratilabdhāśca bhaviṣyanti | devarājasya khalu punarbhikṣavastathāgatasya parinirvṛtasya viṃśatyantarakalpān saddharmaḥ sthāsyati | na ca śarīraṃ dhātubhedena bhetsyate | ekaghanaṃ cāsya śarīraṃ bhaviṣyati saptaratnastūpaṃ praviṣṭam | sa ca stūpaḥ ṣaṣṭiyojanaśatānyuccaistvena bhaviṣyati, catvāriṃśadyojanānyāyāmena | sarve ca tatra devamanuṣyāḥ pūjāṃ kariṣyanti puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākābhirgāthābhiḥ | tena cābhiṣṭoṣyanti | ye ca taṃ stūpaṃ pradakṣiṇaṃ kariṣyanti praṇāmaṃ vā, teṣāṃ kecidagraphalamarhattvaṃ sākṣātkariṣyanti kecit pratyekabodhimanuprāpsyante acintyācāścāprameyā devamanuṣyā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau
cittānyutpādya avinivartanīyā bhaviṣyanti ||
atha khalu bhagavān punareva bhikṣusaṃghamāmantrayate sma - yaḥ kaścit bhikṣavo 'nāgate 'dhvani kulaputro vā kuladuhitā vā imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ sūtraparivartaṃ śroṣyati, śrutvā ca na kāṅkṣiṣyati na vicikitsiṣyati, viśuddhacittaścādhimokṣyate, tena tisṛṇāṃ durgatīnāṃ dvāraṃ pithitaṃ bhaviṣyati ḥ narakatiryagyoniyamalokopapattiṣu na patiṣyati | daśadigbuddhakṣetropapannaścedameva sūtraṃ janmani janmani śroṣyati | devamanuṣyalokopapannasya cāsya viśiṣṭasthānaprāptirbhaviṣyati | yasmiṃśca buddhakṣetra upapatsyate, tasminnaupapāduke saptaratnamaye padme upapatsyate tathāgatasya saṃmukham ||
atha khalu tasyāṃ velāyāmadhastāddiśaḥ prabhūtaratnasya tathāgatasya buddhakṣetrādāgataḥ prajñākūṭo nāma bodhisattvaḥ | sa taṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatametadavocat - gacchāmo bhagavan svakaṃ buddhakṣetram | atha khalu bhagavān śākyamunistathāgataḥ prajñākūṭaṃ bodhisattvametadavocat - muhūrtaṃ tāvat kulaputra āgamayasva yāvanmadīyena bodhisattvena mañjuśriyā kumārabhūtena sārdhaṃ kaṃcideva dharmaviniścayaṃ kṛtvā paścāt svakaṃ buddhakṣetraṃ gamiṣyasi | atha khalu tasyāṃ velāyāṃ mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ sahasrapatre padme śakaṭacakrapramāṇamātre niṣaṇṇo 'nekabodhisattvaparivṛtaḥ puraskṛtaḥ samudramadhyāt sāgaranāgarājabhavanādabhyudgamya upari vaihāyasaṃ khagapathena gṛdhrakūṭe parvate bhagavato 'ntikamupasaṃkrāntaḥ | atha mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ padmādavatīrya bhagavataḥ śākyamuneḥ prabhūtaratnasya ca tathāgatasya pādau śirasābhivanditvā yena prajñākūṭo bodhisattvastenopasaṃkrāntaḥ | upasaṃkramya prajñākūṭena bodhisattvena sārdhaṃ saṃmukhaṃ saṃmodanīṃ saṃrañjanīṃ vividhāṃ kathāmupasaṃgṛhya ekānte nyaṣīdat | atha khalu prajñākūṭo bodhisattvo mañjuśriyaṃ kumārabhūtametadavocat - samudramadhyagatena tvayā mañjuśrīḥ kiyān sattvadhāturvinītaḥ? mañjuśrīrāha - anekānyaprameyāṇyasaṃkhyeyāni sattvāni vinītāni | tāvadaprameyāṇyasaṃkhyeyāni yāvadvācā na śakyaṃ vijñāpayituṃ cittena vā cintayitum (Vaidya 160) | muhūrtaṃ tāvat kulaputra āgamayasva yāvat pūrvanimittaṃ drakṣyasi | samanantarabhāṣitā ceyaṃ mañjuśriyā kumārabhūtena vāk, tasyāṃ velāyāmanekāni padmasahasrāṇi samudramadhyādabhyudgatāni upari vaihāyasam | teṣu ca padmeṣvanekāni bodhisattvasahasrāṇi saṃniṣaṇṇāni | atha te bodhisattvāstenaiva khagapathena yena gṛdhrakūṭaḥ parvatastenopasaṃkrāntāḥ | upasaṃkramya tataścopari vaihāyasaṃ sthitāḥ saṃdṛśyante sma | sarve ca te mañjuśriyā kumārabhūtena vinītā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | tatra ye bodhisattvā mahāyānasaṃprasthitāḥ pūrvamabhūvan, te mahāyānaguṇān ṣaṭ pāramitāḥ saṃvarṇayanti | ye śrāvakapūrvā bodhisattvāste śrāvakayānameva saṃvarṇayanti | sarve ca te sarvadharmān śūnyāniti
saṃjānanti sma, mahāyānagūṇāṃśca | atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ prajñākūṭaṃ bodhisattvametadavocat - sarvo 'yaṃ kulaputra mayā samudramadhyagatena sattvavinayaḥ kṛtaḥ | sa cāyaṃ saṃdṛśyate | atha khalu prajñākūṭo bodhisattvo mañjuśriyaṃ kumārabhūtaṃ gāthābhigītena paripṛcchati -
mahābhadra prajñayā sūranāman asaṃkhyeyā ye vinītāstvayādya  /
sattvā amī kasya cāyaṃ prabhāvastadbūhi pṛṣṭo naradeva tvametat  // Saddhp_11.47 //
kaṃ vā dharmaṃ deśitavānasi tvaṃ kiṃ vā sūtraṃ bodhimārgopadeśam  /
yacchrutvāmī bodhaye jātacittāḥ sarvajñatve niścitaṃ labdhagādhāḥ  // Saddhp_11.48 //
mañjuśrīrāha - samudramadhye saddharmapuṇḍarīkaṃ sūtraṃ bhāṣitavān, na cānyat | prajñākūṭa āha - idaṃ sūtraṃ gambhīraṃ sūkṣmaṃ durdṛśam, na cānena sutreṇa kiṃcidanyat sūtraṃ samamasti | asti kaścit sattvo ya idaṃ sūtraratnaṃ satkuryādavaboddhumanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhum? mañjuśrīrāha - asti kulaputra sāgarasya nāgarājño duhitā aṣṭavarṣā jātyā mahāprajñā tīkṣṇendriyā jñānapūrvaṃgamena kāyavāṅmanaskarmaṇā samanvāgatā sarvatathāgatabhāṣitavyañjanārthodgrahaṇe dhāraṇīpratilabdhā sarvadharmasattvasamādhānasamādhisahasraikakṣaṇapratilābhinī | bodhicittāvinivartinī vistīrṇapraṇidhānā sarvasattveṣvātmapremānugatā guṇotpādane ca samarthā | na ca tebhyaḥ parihīyate | smitamukhī paramayā śubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatā maitracittā karuṇāṃ ca vācaṃ bhāṣate | sā samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhuṃ samarthāṃ | prajñākūṭo bodhisattva āha - dṛṣṭo mayā bhagavān śākyamunistathāgato bodhāya ghaṭamāno bodhisattvabhūto 'nekāni puṇyāni kṛtavān | anekāni ca kalpasahasrāṇi na kadācid vīryaṃ sraṃsitavān | trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau nāsti kaścidantaśaḥ sarṣapamātro 'pi pṛthivīpradeśaḥ yatrānena śarīraṃ na nikṣiptaṃ sattvahitahetoḥ | paścād bodhimabhisaṃbuddha | ka evaṃ śraddadhyāt, yadanayā śakyaṃ muhūrtena anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhum?(Vaidya 161)
atha khalu tasyāṃ velāyāṃ sāgaranāgarājaduhitā agrataḥ sthitā saṃdṛśyate sma | sā bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte 'sthāt |
tasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
puṇyaṃ puṇyaṃ gabhīraṃ ca diśaḥ sphurati sarvaśaḥ  /
sūkṣmaṃ śarīraṃ dvātriṃśallakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam  // Saddhp_11.49 //
anuvyajanayuktaṃ ca sarvasattvanamaskṛtam  /
sarvasattvābhigamyaṃ ca antarāpaṇavadyathā  // Saddhp_11.50 //
yathecchayā me saṃbodhiḥ sākṣī me 'tra tathāgataḥ  /
vistīrṇaṃ deśayiṣyāmi dharmaṃ duḥkhapramocanam  // Saddhp_11.51 //
atha khalu tasyāṃ velāyāmāyuṣmān śāriputrastāṃ sāgaranāgarājaduhitarametadavocat - kevalaṃ kulaputri bodhāya cittamutpannam | avivartyāprameyaprajñā cāsi | samyaksaṃbuddhatvaṃ tu durlabham | asti kulaputri strī na ca vīryaṃ sraṃsayati, anekāni ca kalpaśatānyanekāni ca kalpasahasrāṇi puṇyāni karoti, ṣaṭ pāramitāḥ paripūrayati, na cādyāpi buddhatvaṃ prāpnoti | kiṃ kāraṇam? pañca sthānāni strī adyāpi na prāpnoti | katamāni pañca? prathamaṃ brahmasthānaṃ dvitīyaṃ śakrasthānaṃ tṛtīyaṃ mahārājasthānaṃ caturthaṃ cakravartisthānaṃ pañcamamavaivartikabodhisattvasthānam ||
atha khalu tasyāṃ velāyāṃ sāgaranāgarājaduhitureko maṇirasti, yaḥ kṛtsnāṃ mahāsāhasrāṃ lokadhātuṃ mūlyaṃ kṣamate | sa ca maṇistayā sāgaranāgarājaduhitrā bhagavate dattaḥ | sa bhagavatā ca anukampāmupādāya pratigṛhītaḥ | atha sāgaranāgarājaduhitā prajñākūṭaṃ bodhisattvaṃ sthaviraṃ ca śāriputrametadavocat - yo 'yaṃ maṇirmayā bhagavato dattaḥ, sa ca bhagavatā śīrghraṃ pratigṛhīto veti? sthavira āha - tvayā ca śīghraṃ datto bhagavatā ca śīghraṃ pratigṛhītaḥ | sāgaranāgarājaduhitā āha - yadyahaṃ bhadanta śāriputra maharddhikī syām, śīghrataraṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeyam | na cāsya maṇeḥ pratigrāhakaḥ syāt ||
atha tasyāṃ velāyāṃ sāgaranāgarājaduhitā sarvalokapratyakṣaṃ sthavirasya ca śāriputrasya pratyakṣaṃ tat strīndriyamantarhitaṃ puruṣendriyaṃ ca prādurbhūtaṃ bodhisattvabhūtaṃ cātmānaṃ saṃdarśayati | tasyāṃ velāyāṃ dakṣiṇāṃ diśaṃ prakrāntaḥ | atha dakṣiṇasyāṃ diśi vimalā nāma lokadhātuḥ | tatra saptaratnamaye bodhivṛkṣamūle niṣaṇṇamabhisaṃbuddhamātmānaṃ saṃdarśayati sma, dvātriṃśallakṣaṇadharaṃ sarvānuvyajanarūpaṃ prabhayā ca daśadiśaṃ sphuritvā dharmadeśanāṃ kurvāṇam | ye ca sahāyāṃ lokadhātau sattvāḥ, te sarve taṃ tathāgataṃ paśyanti sma, sarvaiśca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramanuṣyāmanuṣyairnamasyamānaṃ dharmadeśanāṃ ca kurvantam | ye ca sattvāstasya tathāgatasya dharmadeśanāṃ śṛṇvanti, sarve te 'vinivartanīyā bhavantyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | sā ca vimalā lokadhātuḥ, iyaṃ ca sahā lokadhātuḥ ṣaḍvikāraṃ prākampat | bhagavataśca śākyamuneḥ parṣanmaṇḍalānāṃ trayāṇāṃ prāṇisahasrāṇāmanutpattikadharmakṣāntipratilābho 'bhūt | trayāṇāṃ ca prāṇiśatasahasrāṇāmanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau vyākaraṇapratilābho 'bhūt | atha prajñākūṭo bodhisattvo mahāsattvaḥ sthaviraśca śāriputrastūṣṇīmabhūtām ||
ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye stūpasaṃdarśanaparivarto nāmaikādaśamaḥ ||
_______________________________________________________________________________
(Vaidya 162)
Saddhp_12: utsāhaparivartaḥ |
atha khalu bhaiṣajyarājo bodhisattvo mahāsattvo mahāpratibhānaśca bodhisattvo mahāsattvo viṃśatibodhisattvaśatasahasraparivāro bhagavataḥ saṃmukhamimāṃ vācamabhāṣetām - alpotsuko bhagavān bhavatvasminnarthe | vayamimaṃ bhagavan dharmaparyāyaṃ tathāgatasya parinirvṛtasya sattvānāṃ deśayiṣyāmaḥ saṃprakāśayiṣyāmaḥ | kiṃcāpi bhagavan śaṭhakāḥ sattvāstasmin kāle bhaviṣyanti, parīttakuśalamūlā adhimānikā lābhasatkārasaṃniśritā akuśalamūlapratipannā durdamā adhimuktivirahitā anadhimuktibahulāḥ, api tu khalu punarvayaṃ bhagavan kṣāntibalamupadarśayitvā tasmin kāle idaṃ sūtramuddekṣyāmo dhārayiṣyāmo deśayiṣyāmo likhiṣyāmaḥ satkariṣyāmo gurukariṣyāmo mānayiṣyāmaḥ pūjayiṣyāmaḥ | kāyajīvitaṃ ca vayaṃ bhagavan utsṛjya idaṃ sūtraṃ prakāśayiṣyāmaḥ | alpotsuko bhagavān bhavatviti ||
atha khalu tasyāṃ parṣadi śaikṣāśaikṣāṇāṃ bhikṣūṇāṃ pañcamātrāṇi bhikṣuśatāni bhagavanta metadūcuḥ - vayamapi bhagavan utsahāmahe imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayitum, api tu khalu punarbhagavan anyāsu lokadhātuṣviti | atha khalu yāvantaste bhagavataḥ śrāvakāḥ śaikṣāśaikṣā bhagavatā vyākṛtā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, aṣṭau bhikṣusahasrāṇi, sarvāṇi tāni yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamayya bhagavantametadūcuḥ - alpotsuko bhagavān bhavatu | vayamapīmaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayiṣyāmastathāgatasya parinirvṛtasya paścime kāle paścime samaye api tvanyāsu lokadhātuṣu | tatkasya hetoḥ? asyāṃ bhagavan sahāyāṃ lokadhātau adhimānikāḥ sattvā alpakuśalamūlā nityaṃ vyāpannacittāḥ śaṭhā vaṅkajātīyāḥ ||
atha khalu mahāprajāpatī gautamī bhagavato mātṛbhaginī ṣaḍbhirbhikṣuṇīsahasraiḥ sārdhaṃ śaikṣāśaikṣābhirbhikṣuṇībhiḥ utthāyāsanād yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamayya bhagavantamullokayantī sthitābhūt | atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāṃ mahāprajāpatīṃ gautamīmāmantrayāmāsa - kiṃ tvaṃ gautami durmanasvinī sthitā tathāgataṃ vyavalokayasi? nāhaṃ parikīrtitā vyākṛtā ca anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | api tu khalu punargautami sarvaparṣadvayākaraṇena vyākṛtāsi | api tu khalu punastvaṃ gautami ita upādāya aṣṭātriṃśatāṃ buddhakoṭīniyutaśatasahasrāṇāmantike satkāraṃ gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kṛtvā bodhisattvā mahāsattvo dharmabhāṇako bhaviṣyasi | imānyapi ṣaḍ bhikṣuṇīsahasrāṇi śaikṣāśaikṣāṇāṃ bhikṣuṇīnāṃ tvayaiva sārdhaṃ teṣāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmantike bodhisattvā dharmabhāṇakā bhaviṣyanti | tataḥ pareṇa paratareṇa bodhisattvacaryāṃ paripūrya sarvasattvapriyadarśano nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyasi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān | sa ca gautami sarvasattvapriyadarśanastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastāni ṣaḍ bodhisattvasahasrāṇi paraṃparāvyākaraṇena vyākariṣyatyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau ||
(Vaidya 163)
atha khalu rāhulamāturyaśodharāyā bhikṣuṇyā etadabhavat - na me bhagavatā nāmadheyaṃ parikīrtitam | atha khalu bhagavān yaśodharāyā bhikṣuṇyāścetasaiva cetaḥparivitarkamājñāya yaśodharāṃ bhikṣuṇīmetadavocat - ārocayāmi te yaśodhare, prativedayāmi te | tvamapi daśānāṃ buddhakoṭīsahasrāṇāmantike satkāraṃ gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kṛtvā bodhisattvo dharmabhāṇako bhaviṣyasi | bodhisattvacaryāṃ ca anupūrveṇa paripūrya raśmiśatasahasraparipūrṇadhvajo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyasi vidhācaraṇasaṃpannaḥ sugatolokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān bhadrāyāṃ lokadhātau | aparimitaṃ ca tasya bhagavato raśmiśatasahasraparipūrṇadhvajasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati ||
atha khalu mahāprajāpatī gautamī bhikṣuṇī ṣaḍbhikṣuṇīsahasraparivārā yaśodharā ca bhikṣuṇī caturbhikṣuṇīsahasraparivārā bhagavato 'ntikāt svakaṃ vyākaraṇaṃ śrutvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau āścaryaprāptā adbhutaprāptāśca tasyāṃ velāyāmimāṃ gāthāmabhāṣanta -
bhagavan vinetāsi vināyako 'si śāstāsi lokasya sadevakasya  /
āśvāsadātā naradevapūjito vayaṃ pi saṃtoṣita adya nātha  // Saddhp_12.1 //
atha khalu tā bhikṣuṇyaḥ imāṃ gāthāṃ bhāṣitvā bhagavantametadūcuḥ - vayamapi bhagavan samutsahāmahe imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayituṃ paścime kāle paścime samaye, api tvanyāsu lokadhātuṣviti ||
atha khalu bhagavān yena tānyaśītibodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi dhāraṇīpratilabdhānāṃ bodhisattvānāmavaivartikadharmacakrapravartakānāṃ tenāvalokayāmāsa | atha khalu te bodhisattvā mahāsattvāḥ samanantarāvalokitā bhagavatā utthāyāsanebhyo yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇāmyaivaṃ cintayāmāsuḥ - asmākaṃ bhagavān adhyeṣati asya dharmaparyāyasya saṃprakāśanatāyai | te khalvevamanuvicintya saṃprakampitāḥ parasparamūcuḥ - kathaṃ vayaṃ kulaputrāḥ kariṣyāmo yad bhagavānadhyeṣati asya dharmaparyāyasyānāgate 'dhvani saṃprakāśanatāyai? atha khalu te kulaputrā bhagavato gauraveṇa ātmanaśca purvacaryāpraṇidhānena bhagavato 'bhimukhaṃ siṃhanādaṃ nadante sma - vayaṃ bhagavan anāgate 'dhvani imaṃ dharmaparyāyaṃ tathāgate parinirvṛte daśasu dikṣu gatvā sarvasattvāṃllekhayiṣyāmaḥ pāṭhayiṣyāmaścintāpayiṣyāmaḥ prakāśayiṣyāmo bhagavata evānubhāvena | bhagavāṃśca asmākamanyalokadhātusthito rakṣāvaraṇaguptiṃ kariṣyati ||
atha khalu te bodhisattvā mahāsattvāḥ samasaṃgītyā bhagavantamābhirgāthābhiradhyabhāṣanta -(Vaidya 164)
alpotsukastvaṃ bhagavan bhavasva vayaṃ tadā te parinirvṛtasya  /
svaṃ paścime kāli subhairavasmin prakāśayiṣyāmida sūtramuttamam  // Saddhp_12.2 //
ākrośāṃstarjanāṃścaiva daṇḍa-udgūraṇāni ca  /
bālānāṃ saṃsahiṣyāmo 'dhivāsiṣyāma nāyaka  // Saddhp_12.3 //
durbuddhinaśca vaṅkāśca śaṭhā bālādhimāninaḥ  /
aprāpte prāptasaṃjñī ca ghore kālasmi paścime  // Saddhp_12.4 //
araṇyavṛttakāścaiva kanthāṃ prāvariyāṇa ca  /
saṃlekhavṛtticāri sma evaṃ vakṣyanti durmatī  // Saddhp_12.5 //
raseṣu gṛddha saktāśca gṛhīṇāṃ dharma deśayī  /
satkṛtāśca bhaviṣyanti ṣaḍabhijñā yathā tathā  // Saddhp_12.6 //
raudracittāśca duṣṭāśca gṛhavittavicintakāḥ  /
araṇyaguptiṃ praviśitvā asmākaṃ parivādakāḥ  // Saddhp_12.7 //
asmākaṃ caiva vakṣyanti lābhasatkāraniśritāḥ  /
tīrthikā batime bhikṣū svāni kāvyāni deśayuḥ  // Saddhp_12.8 //
svayaṃ sūtrāṇi granthitvā lābhasatkārahetavaḥ  /
parṣāya madhye bhāṣante asmākamanukuṭṭakāḥ  // Saddhp_12.9 //
rājeṣu rājaputreṣu rājāmātyeṣu vā tathā  /
viprāṇāṃ gṛhapatīnāṃ ca anyeṣāṃ cāpi bhikṣuṇām  // Saddhp_12.10 //
vakṣyantyavarṇamasmākaṃ tīrthyavādaṃ ca kārayī  /
sarvaṃ vayaṃ kṣamiṣyāmo gauraveṇa maharṣiṇām  // Saddhp_12.11 //
ye cāsmān kutsayiṣyanti tasmin kālasmi durmatī  /
ime buddhā bhaviṣyanti kṣamiṣyāmatha sarvaśaḥ  // Saddhp_12.12 //
kalpasaṃkṣobhamīṣmasmin dāruṇasmi mahābhaye  /
yakṣarūpā bahu bhikṣū asmākaṃ paribhāṣakāḥ  // Saddhp_12.13 //
gauraveṇeha lokendre utsahāma suduṣkaram  /
kṣāntīya kakṣyāṃ bandhitvā sūtrametaṃ prakāśaye  // Saddhp_12.14 //
anarthikāḥ sma kāyena jīvitena ca nāyaka  /
arthikāśca sma bodhīya tava nikṣepadhārakāḥ  // Saddhp_12.15 //
(Vaidya 165)
bhagavāneva jānīte yādṛśāḥ pāpabhikṣavaḥ  /
paścime kāli bheṣyanti saṃdhābhāṣyamajānakāḥ  // Saddhp_12.16 //
bhṛkuṭī sarva soḍhavyā aprajñaptiḥ punaḥ punaḥ  /
niṣkāsanaṃ vihārebhyo bandhakuṭṭī bahūvidhā  // Saddhp_12.17 //
ājñaptiṃ lokanāthasya smarantā kāli paścime  /
bhāṣiṣyāma idaṃ sūtraṃ parṣanmadhye viśāradāḥ  // Saddhp_12.18 //
nagareṣvatha grāmeṣu ye bheṣyanti ihārthikāḥ  /
gatvā gatvāsya dāsyāmo nikṣepaṃ tava nāyaka  // Saddhp_12.19 //
preṣaṇaṃ tava lokendra kariṣyāmo mahāmune  /
alpotsuko bhava tvaṃ hi śāntiprāpto sunirvṛtaḥ  // Saddhp_12.20 //
sarve ca lokapradyotā āgatā ye diśo daśa  /
satyāṃ vācaṃ prabhāṣāmo adhimuktiṃ vijānasi  // Saddhp_12.21 //
ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye utsāhaparivarto nāma dvādaśamaḥ ||
_______________________________________________________________________________
(Vaidya 166)
Saddhp_13: sukhavihāraparivartaḥ |
atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūto bhagavantametadavocata - duṣkaraṃ bhagavan paramaduṣkaramebhirbodhisattvairmahāsattvairutsoḍhaṃ bhagavato gauraveṇa | kathaṃ bhagavan ebhirbodhisattvairmahāsattvairayaṃ dharmaparyāyaḥ paścime kāle paścime samaye saṃprakāśayitavyaḥ? evamukte bhagavān mañjuśriyaṃ kumārabhūtametadavocat - caturṣu mañjuśrīrdharmeṣu pratiṣṭhitena bodhisattvena mahāsattvena ayaṃ dharmaparyāyaḥ paścime kāle paścime samaye saṃprakāśayitavyaḥ | katameṣu caturṣu? iha mañjuśrīrbodhisattvena mahāsattvena ācāragocarapratiṣṭhitena ayaṃ dharmaparyāyaṃ paścime kāle paścime samaye saṃprakāśayitavyaḥ | kathaṃ ca mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattva ācāragocarapratiṣṭhito bhavati? yadā ca mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvaḥ kṣānto bhavati, dānto dāntabhūmimanuprāpto 'nutrastāsaṃtrastamanā anabhyasūyakaḥ, yadā ca mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvo na kasmiṃściddharme carati, yathābhūtaṃ ca dharmāṇāṃ svalakṣaṇaṃ vyavalokayati |
yā khalveṣu dharmeṣvavicāraṇā avikalpanā, ayamucyate mañjuśrīrbodhisattvasya mahāsattvasyācāraḥ | katamaśca mañjuśrīrbodhisattvasya mahāsattvasya gocaraḥ? yadā ca mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvo na rājānaṃ saṃsevate, na rājaputrān na rājamahāmātrān na rājapuruṣān saṃsevate na bhajate na paryupāste nopasaṃkrāmati, nānyatīrthyāścarakaparivrājakājīvakanirgranthān na kāvyaśāstraprasṛtān sattvān saṃsevate, na bhajate na paryupāste, na ca lokāyatamantradhārakān na lokāyatikān sevate na bhajate na paryupāste, na ca taiḥ sārdhaṃ saṃstavaṃ karoti | na cāṇḍalān na mauṣṭikān na saukarikān na kaukkuṭikān na mṛgalubdhakān na māṃsikān na naṭanṛttakān na jhallān na mallān | anyāni pareṣāṃ ratikrīḍāsthānāni tāni nopasaṃkrāmati | na ca taiḥ sārdhaṃ saṃstavaṃ karoti | anyatropasaṃkrāntānāṃ kālena kālaṃ dharmaṃ bhāṣate, taṃ cāniśrito bhāṣate | śrāvakayānīyāṃśca bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikā na sevate na bhajate na paryupāste, na ca taiḥ sārdhaṃ saṃstavaṃ karoti | na ca taiḥ saha samavadhānagocaro bhavati caṃkrame vā vihāre vā | anyatropasaṃkrāntānāṃ caiṣāṃ kālena kālaṃ dharmaṃ bhāṣate, taṃ cāniśrito bhāṣate | ayaṃ mañjuśrīrbodhisattvasya mahāsattvasya gocaraḥ ||
punaraparaṃ mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvo na mātṛgrāmasya anyatarānyataramanunayanimittamudgṛhya abhīkṣṇaṃ dharmaṃ deśayati, na ca mātṛgrāmasya abhīkṣṇaṃ darśanakāmo bhavati | na ca kulānyupasaṃkramati, na ca dārikāṃ vā kanyāṃ vā vadhukāṃ vā abhīkṣṇamābhāṣitavyāṃ manyate, na pratisaṃmodayati | na ca paṇḍakasya dharmaṃ deśayati, na ca tena sārdhaṃ saṃstavaṃ karoti, na ca pratisaṃmodayati | na caikākī bhikṣārthamantargṛhaṃ praviśati anyatra tathāgatānusmṛtiṃ bhāvayamānaḥ | sacetpunarmātṛgrāmasya dharmaṃ deśayati, sa nāntaśo dharmasaṃrāgeṇāpi dharmaṃ (Vaidya 167) deśayati, kaḥ punarvādaḥ strīsaṃrāgeṇa | nāntaśo dantāvalīmapyupadarśayati, kaḥ punarvāda audārikamukhavikāram | na ca śrāmaṇeraṃ na ca śrāmaṇerīṃ na bhikṣuṃ na bhikṣuṇīṃ na kumārakaṃ na kumārikāṃ sātīyati, na ca taiḥ sārdhaṃ saṃstavaṃ karoti, na ca saṃlāpaṃ karoti | sa ca pratisaṃlayanaguruko bhavati, abhīkṣṇaṃ ca pratisaṃlayanaṃ sevate | ayamucyate mañjuśrīrbodhisattvasya mahāsattvasya prathamo gocaraḥ ||
punaraparaṃ mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvaḥ sarvadharmān śūnyān vyavalokayati, yathāvat pratiṣṭhitān dharmān aviparītasthāyino yathābhūtasthitānacalānakampyānavivartyānaparivartān sadā yathābhūtasthitānākāśasvabhāvānniruktivyavahāravivarjitānajātānabhutān anasaṃbhūtān asaṃskṛtān asaṃtānān asattābhilāpapravyāhṛtānasaṅgasthānasthitān saṃjñāviparyāsaprādurbhūtān | evaṃ hi mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvo 'bhīkṣṇaṃ sarvadharmān vyavalokayan viharati anena vihāreṇa viharan bodhisattvo mahāsattvo gocare sthito bhavati | ayaṃ mañjuśrīrbodhisattvasya dvitīyo gocaraḥ ||
atha khalu bhagavānetamevārthaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamānastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
yo bodhisattva iccheyā paścātkāle sudāruṇe  /
idaṃ sūtraṃ prakāśetuṃ anolīno viśāradaḥ  // Saddhp_13.1 //
ācāragocaraṃ rakṣedasaṃsṛṣṭaḥ śucirbhavet  /
varjayetsaṃstavaṃ nityaṃ rājaputrehi rājabhiḥ  // Saddhp_13.2 //
ye cāpiṃ rājapuruṣāḥ kuryāttehi na saṃstavam  /
caṇḍālamuṣṭikaiḥ śauṇḍaistīrthikaiścāpi sarvaśaḥ  // Saddhp_13.3 //
adhimānīnna seveta vinaye cāgame sthitān  /
arhantasaṃmatān bhikṣūn duḥśīlāṃścaiva varjayet  // Saddhp_13.4 //
bhikṣuṇīṃ varjayennityaṃ hāsyasaṃlāpagocarām  /
upāsikāśca varjeta prākaṭā yā avasthitāḥ  // Saddhp_13.5 //
yā nirvṛtiṃ gaveṣanti dṛṣṭe dharme upāsikāḥ  /
varjayet saṃstavaṃ tābhiḥ ācāro ayamucyate  // Saddhp_13.6 //
yaścainamupasaṃkramya dharmaṃ pṛcche 'grabodhaye  /
tasya bhāṣet sadā dhīro anolīno aniśritaḥ  // Saddhp_13.7 //
(Vaidya 168)
strīpaṇḍakāśca ye sattvāḥ saṃstavaṃ tairvivarjayet  /
kuleṣu cāpi vadhukāṃ kumāryaśca vivarjayet  // Saddhp_13.8 //
na tā saṃmodayejjātu kauśalyaṃ hāsa pṛcchitum  /
saṃstavaṃ tehi varjeta saukaraurabhrikaiḥ saha  // Saddhp_13.9 //
ye cāpi vividhān prāṇīn hiṃseyurbhogakāraṇāt  /
māṃsaṃ sūnāya vikrenti saṃstavaṃ tairvivarjayet  // Saddhp_13.10 //
strīpoṣakāśca ye sattvā varjayettehi saṃstavam  /
naṭebhirjhallamallebhirye cānye tādṛśā janāḥ  // Saddhp_13.11 //
vāramukhyā na seveta ye cānye bhogavṛttinaḥ  /
pratisaṃmodanaṃ tebhiḥ sarvaśaḥ parivarjayet  // Saddhp_13.12 //
yadā ca dharmaṃ deśeyā mātṛgrāmasya paṇḍitaḥ  /
na caikaḥ praviśettatra nāpi hāsyasthito bhavet  // Saddhp_13.13 //
yadāpi praviśed grāmaṃ bhojanārthī punaḥ punaḥ  /
dvitīyaṃ bhikṣu mārgeta buddhaṃ vā samanusmaret  // Saddhp_13.14 //
ācāragocaro hyeṣa prathamo me nidarśitaḥ  /
viharanti yena saprajñā dhārentā sūtramīdṛśam  // Saddhp_13.15 //
yadā na carate dharmaṃ hīnautkṛṣṭamadhyame  /
saṃskṛtāsaṃskṛte cāpi bhūtābhūte ca sarvaśaḥ  // Saddhp_13.16 //
strīti nācarate dhīro puruṣeti na kalpayet  /
sarvadharma ajātatvād gaveṣanto na paśyati  // Saddhp_13.17 //
ācāro hi ayaṃ ukto bodhisattvāna sarvaśaḥ  /
gocaro yādṛśasteṣāṃ taṃ śṛṇotha prakāśataḥ  // Saddhp_13.18 //
asantakā dharma ime prakāśitā aprādubhūtāśca ajāta sarve  /
śūnyā nirīhā sthita nityakālaṃ ayaṃ gocaro ucyati paṇḍitānām  // Saddhp_13.19 //
viparītasaṃjñīhi ime vikalpitā asantasantā hi abhūtabhūtataḥ  /
(Vaidya 169)
anutthitāścāpi ajātadharmā jātātha bhūtā viparītakalpitāḥ  // Saddhp_13.20 //
ekāgracitto hi samāhitaḥ sadā sumerukūṭo yatha susthitaśca  /
evaṃ sthitaścāpi hi tān nirīkṣedākāśabhūtānima sarvadharmān  // Saddhp_13.21 //
sadāpi ākāśasamānasārakān aniñjitān manyanavarjitāṃśca  /
sthitā hi dharmā iti nityakālaṃ ayu gocaro ucyati paṇḍitānām  // Saddhp_13.22 //
īryāpathaṃ yo mama rakṣamāṇo bhaveta bhikṣū mama nirvṛtasya  /
prakāśayet sūtramidaṃ hi loke na cāpi saṃlīyana tasya kācit  // Saddhp_13.23 //
kālena vā cintayamānu paṇḍitaḥ praviśya lenaṃ tatha ghaṭṭayitvā  /
vipaśya dharmaṃ imu sarva yoniśo utthāya deśeta alīnacittaḥ  // Saddhp_13.24 //
rājāna tasyeha karonti rakṣāṃ ye rājaputrāśca śṛṇonti dharmam  /
anye 'pi co gṛhapati brāhmaṇāśca parivārya sarve 'sya sthitā bhavanti  // Saddhp_13.25 //
punaraparaṃ mañjuśrirbodhisattvo mahāsattvastathāgatasya parinirvṛtasya paścime kāle paścime samaye saddharmavipralope vartamāne imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayitukāmaḥ sukhasthito bhavati | sa sukhasthitaśca dharmaṃ bhāṣate kāyagataṃ vā pustakagataṃ vā | pareṣāṃ ca deśayamāno nādhimātramupālambhajātīyo bhavati, na cānyān dharmabhāṇakān bhikṣūn parivadati, na cāvarṇaṃ bhāṣate, na cāvarṇaṃ niścārayati, na cānyeṣāṃ śrāvakayānīyānāṃ bhikṣūṇāṃ nāma gṛhītvā avarṇa bhāṣate, na cāvarṇaṃ cārayati, na ca teṣāmantike pratyarthikasaṃjñī bhavati | tatkasya hetoḥ? yathāpīdaṃ sukhasthānavasthitatvāt | sa āgatāgatānāṃ dhārmaśrāvaṇikānāmanuparigrāhikayā anabhyasūyayā (Vaidya 170) dharmaṃ deśayati | avivadamāno na ca praśnaṃ pṛṣṭaḥ śrāvakayānena visarjayati | api tu khalu punastathā visarjayati, yathā buddhajñānamabhisaṃbudhyate ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
sukhasthito bhoti sadā vicakṣaṇaḥ sukhaṃ niṣaṇṇastatha dharmu bhāṣate  /
udāra prajñapta karitva āsanaṃ caukṣe manojñe pṛthivīpradeśe  // Sadd