Kinh Nguyệt Đăng Tam-muội (Samādhirājasūtra)

193)
so 'sau kośa dhareti paṇḍitaḥ sugatānāṃ so 'sau dhāraṇiye pratiṣṭhitaḥ paramāyām  /
so 'sau bheṣyati lokanāyako naciareṇa yacchutvā imu sūtraṃ dhārayet kṣayakāle  // SRS_31.21 //
so 'ndho naiva kadāci bheṣyatī vidu jātu no co aṅgavihīnu bheṣyatī bahukalpān  /
teno akṣaṇa aṣṭa varjitā imi nityaṃ yeno sūtramidaṃ prabhāṣitaṃ apramuṣṭam  // SRS_31.22 //
nāsau durgatiṣu gamiṣyati puna jātu nityaṃ lakṣaṇadhāri bheṣyatī abhirūpaḥ  /
pacco tasya abhijña bhāvitā imi nityaṃ purataḥ so sugatāna sthāsyatī sada śūraḥ  // SRS_31.23 //
bahukān nirmita nirmiṇitvāna ayu jñānī preṣatī bahukṣetrakoṭiṣu vinayārtham  /
yehi dṛṣṭa bhavanti nirmitā bahu buddhāḥ tehī bodhivarāya sthāpitā bahu sattvāḥ  // SRS_31.24 //
smṛtimantaḥ gatimantaḥ prajñāvān dhṛtimāṃśca sthāmnā vīryabalena so sadā samupetaḥ  /
dharmapāramiprāpta bheṣyati mahatejā yaḥ śrutvā imu sūtra dhārayet kṣayakāle  // SRS_31.25 //
raśmikoṭisahasra niścarī sada teṣāṃ vyomāḥ sarvi karonti maṇḍalāḥ suriyāṇām  /
yehī bhāvita bhonti śūnyakā imi dharmāste te śūra bhavanti nāyakā nacireṇa  // SRS_31.26 //
eṣo gocaru śāntu bhāvito maya pūrvaṃ bahukalpāna sahasra koṭiyo niyutāni  /
(Vaidya 194)
vīryaṃ me na kadāci sahasita iha mārge yadahaṃ dīpaṃkareṇa vyākṛto jinabhūmī  // SRS_31.27 //
yūyaṃ pī mama caryā śikṣathā iha sūtre gambhīrā paramārtha deśitā iya netrī  /
yatrāmī bahu naṣṭa tīrthikā viparitā kṣiptvā bodhimapāyi bhairave prapatanti  // SRS_31.28 //
bahukalpāna sahasrakoṭiyo nayutāni veditvā amu tatra vedanā kaṭu tībrāḥ  /
bahukalpā nayutānamatyayāt punareva hetuḥ so amṛtasya prāptaye bhaviṣyate  // SRS_31.29 //
ye te paścimi kāli bhairave sugatasyo rakṣanti imu sūtramīdṛśaṃ praśāntam  /
teṣāṃ bodhi varā na durlabhā iya śreṣṭhā te te paścimi kāli vyākṛta dhari dharmān  // SRS_31.30 //
iti śrīsamādhirāje sarvadharmasvabhāvanirdeśaparivarto nāmaikatriṃśatitamaḥ || 31 ||
(Vaidya 195)
32 Sūtradhāraṇānuśaṃsāparivartaḥ |
atha khalu bhagavān punareva candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhi kumāra bodhisattvena mahāsattvena mahābhijñāparikarma dhārayitukāmenāyaṃ samādhirdhārayitavyaḥ udgrahītavyaḥ paryavāptavyo dhārayitavyo vācayitavyaḥ pravartayitavyaḥ uddeṣṭavyaḥ svādhyātavyo bhāvayitavyaḥ, parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayitavya | katamacca tat kumāra sarvadharmāṇāmabhijñāparikarma? yaduta sarvadharmāṇāmaparigrahaḥ aparāmarśaḥ śīlaskandhasyāmanyanā samādhiskandhasya apracāraḥ prajñāskandhasya vivekadarśanaṃ vimuktiskandhasya yathābhūtadarśanaṃ vimuktijñānadarśanaskandhasya svabhāvaśūnyatādarśanaṃ sarvadharmāṇām | yayābhijñayā samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvasamādhivikurvitāni vikurvan sarvasattvānāṃ dharmaṃ deśayati | idamucyate kumāra mahābhijñāparikarmeti ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
mahābhijñāparikarma avivādena deśitam  /
vivāde yastu carati sodgṛhṇan na vimucyate  // SRS_32.1 //
abhijñā tasya sā prajñā bauddhaṃ jñānamacintiyam  /
udgrahe yaḥ sthito bhoti jñānaṃ tasya na vidyate  // SRS_32.2 //
bahavo 'cintiyā dharmā ye śabdena prakāśitāḥ  /
yastatra niviśecchabde saṃghābhāṣyaṃ na jānati  // SRS_32.3 //
saṃghābhāṣyamajānānaḥ kiṃ saṃghāya tu bhāṣitam  /
adharmaṃ bhāṣate dharmaṃ dharmatāyāmaśikṣitaḥ  // SRS_32.4 //
lokadhātusahasreṣu ye mayā sūtra bhāṣitāḥ  /
nānāvyañjana ekārthā na śakyaṃ parikīrtitum  // SRS_32.5 //
ekaṃ padārthaṃ cintetvā sarve te bhonti bhāvitāḥ  /
yāvantaḥ sarvabuddhehi bahu dharmāḥ prakāśitāḥ  // SRS_32.6 //
nairātmyaṃ sarvadharmāṇāṃ ye narā arthakovidāḥ  /
asmin pade tu śikṣitvā buddhadharmā na durlabhāḥ  // SRS_32.7 //
sarvadharmā buddhadharmā dharmatāyāṃ ya śikṣitāḥ  /
ye dharmatāṃ prajānanti na virodhenti dharmatām  // SRS_32.8 //
(Vaidya 196)
sarvā vāg buddhavāgeva sarvaśabdo hyavastukaḥ  /
diśo daśa gaveṣitvā buddhavāg naiva labhyate  // SRS_32.9 //
eṣā vācā buddhavācā gaveṣitvā diśo daśa  /
na labhyate 'nuttaraiṣā na labdhā na ca lapsyate  // SRS_32.10 //
anuttarā buddhavācā buddhavācā niruttarā  /
aṇurna lapsyate 'treti tenokteyamanuttarā  // SRS_32.11 //
aṇu notpadyate dharmo aṇuśabdena deśitaḥ  /
aṇumātro na co labdho loke śabdena deśitaḥ  // SRS_32.12 //
alabdhirlabdhadharmāṇāṃ labdhau labdhirna vidyate  /
ya evaṃ dharma jānanti budhyante bodhimuttamām  // SRS_32.13 //
te buddhānuttarāṃ bodhiṃ dharmacakraṃ pravartayī  /
dharmacakraṃ pravartitvā buddhadharmān prakāśayī  // SRS_32.14 //
bodhisattvāśca budhyante buddhajñānamanuttaram  /
tena buddhā iti proktā buddhajñānā prabodhanāt  // SRS_32.15 //
abhāvo apraṇihitamānimittaṃ ca śūnyatā  /
ebhirvimokṣadvārehirdvāraṃ buddhaḥ prakāśayī  // SRS_32.16 //
cakṣuḥ śrotraṃ ca ghrāṇaṃ ca jihvā kāyo manastathā  /
ete śūnyāḥ svabhāvena saṃbuddhaiḥ saṃprakāśitāḥ  // SRS_32.17 //
etādṛśānāṃ dharmāṇāṃ svabhāvaṃ yaḥ prajānati  /
nāsau vivādaṃ kurute jñātvā dharmāṇa lakṣaṇam  // SRS_32.18 //
eṣa gocaru śūrāṇāṃ bodhisattvāna tāyinām  /
na te kadācit kāṅkṣanti jānante dharmaśūnyatām  // SRS_32.19 //
dharmasvabhāvaṃ jānāti buddhastenocyate hi saḥ  /
bodhaye vinayī sattvānaprameyānacintiyān  // SRS_32.20 //
satkṛto buddhaśabdena śīlaśabdena so kṛtaḥ  /
śīlaśabdo buddhaśabda ubhau tāvekalakṣaṇau  // SRS_32.21 //
yāvantaḥ kīrtitāḥ śabdā hīna utkṛṣṭamadhyamāḥ  /
samāhitaikaśabdena buddhaśabdena deśitāḥ  // SRS_32.22 //
na buddhadharmā deśasthā na pradeśastha kīrtitāḥ  /
na cotpannā niruddhā va ekatvena pṛthak tathā  // SRS_32.23 //
(Vaidya 197)
na te navāḥ purāṇā vā na teṣāmasti manyanā  /
na ca nīlā na pītā va nāvadatā na lohitāḥ  // SRS_32.24 //
anābhilāpyā agrāhyā evaṃ ghoṣeṇa deśitāḥ  /
na ca ghoṣasya sā bhūmiḥ prātihāryaṃ muneridam  // SRS_32.25 //
anāsravā hi te dharmā- nena ucyanti hi  /
stṛtā aparyāpannā daśadiśe eṣā buddhāna deśanā  // SRS_32.26 //
parinirvṛtasya buddhasya dṛśyate buddhavigrahaḥ  /
tatsthānaṃ manasīkurvan prātihāryaṃ sa paśyati  // SRS_32.27 //
na cāsau labhyate sattvo nirvṛtiryena sparśitā  /
evaṃ ca diśito dharmo bahavaḥ sattva mocitāḥ  // SRS_32.28 //
yathā candraśca sūryaśca kāṃsapātrīya dṛśyate  /
na ca yāti svakaṃ bimbamevaṃ dharmāṇa lakṣaṇam  // SRS_32.29 //
pratibhāsopamā dharmā yairhi jñātā svabhāvataḥ  /
naiva te rūpakāyena paśyante buddhavigraham  // SRS_32.30 //
avigraho hyayaṃ dharmo vigraho nātra kaścana  /
avigrahaśca yo dharma eṣa buddhasya vigrahaḥ  // SRS_32.31 //
dharmakāyena paśyanti ye te paśyanti nāyakam  /
dharmakāyā hi saṃbuddhā etat saṃbuddhadarśanam  // SRS_32.32 //
pratītya pratinirdiṣṭā aprati pratideśitāḥ  /
imāṃ gatiṃ vijānīta śrāmaṇyena hi ye 'rthikāḥ  // SRS_32.33 //
aprāpti prāpti nirdiṣṭā sattvānāṃ jñātva āśayam  /
yo saṃdhābhāṣyottarate na so kena vihanyate  // SRS_32.34 //
yasya bhoti mayā prāptamaprāptaṃ tena cocyate  /
yena śrāmaṇyamaprāptaṃ tena śramaṇa ucyate  // SRS_32.35 //
kathaṃ gambhīrime dharmā vakṣyante ye na śikṣitāḥ  /
te ca gambhīranāmena na śakyaṃ parikīrtitum  // SRS_32.36 //
avastukāḥ pañca skandhā abhūtvā eta utthitāḥ  /
nātra utthāpyako hyasti yasya skandhāḥ samutthitāḥ  // SRS_32.37 //
yallakṣaṇāḥ pañca skandhāḥ sarvadharmāstallakṣaṇāḥ  /
tallakṣaṇāste nirdiṣṭā lakṣaṇaṃ ca na vidyate  // SRS_32.38 //
(Vaidya 198)
yathāntarīkṣaṃ gaganamevaṃ dharmāṇa lakṣaṇam  /
pūrvāntamaparāntaṃ ca pratyutpannaṃ ca paśyantaḥ  // SRS_32.39 //
agrāhyaṃ gaganaṃ proktaṃ grāhyamatra na labhyate  /
eṣa svabhāvo dharmāṇāmagrāhyo gaganopamaḥ  // SRS_32.40 //
evaṃ ca deśitā dharmā na śrāvako vipaśyati  /
yaśco na paśyatī dharmaṃ tasya dharmā acintiyāḥ  // SRS_32.41 //
asvabhāvā ime dharmāḥ svabhāvaiṣāṃ na labhyate  /
yogināṃ gocaro hyeṣa ye yuktā buddhabodhaye  // SRS_32.42 //
ya evaṃ jānāti dharmān sa na dharmeṣu sajjate  /
asajjamāno dharmeṣu dharmasaṃjñā prabodhayī  // SRS_32.43 //
vibhāvitāḥ sarvadharmā bodhisattvena tāyinā  /
dharmasaṃjñā vibhāvitvā buddhadharmānna manyate  // SRS_32.44 //
amanyamānā hi sā koṭī kalpetvā koṭi vyāhṛtā  /
ya evaṃ koṭiṃ jānāti kalpakoṭiṃ na manyate  // SRS_32.45 //
purimāṃ koṭi kalpitvā bālaḥ saṃsāri saṃsari  /
na cāsya labhyate sthānaṃ gaveṣitvā diśo daśa  // SRS_32.46 //
śūnyaṃ jñātvā ca saṃsāraṃ bodhisattvo na sajjate  /
caranti caiva bodhyarthaṃ caristeṣāṃ na labhyate  // SRS_32.47 //
śakunānāṃ yathākāśe padaṃ teṣāṃ na labhyate  /
evaṃsvabhāvā sā bodhirbodhisattvaiśca budhyate  // SRS_32.48 //
yathā māyāṃ vidarśeti māyākāraḥ suśikṣitaḥ  /
nānāprakārarūpāṇi na ca rūpopalabhyate  // SRS_32.49 //
alabdhilabdhirno manye labdhe labdhirna vidyate  /
māyopamaṃ ca tajjñānaṃ na māyāyāṃ ca tat sthitam  // SRS_32.50 //
evaṃ śūnyeṣu dharmeṣu bālabuddhiṃ vikalpayet  /
vikalpe caramāṇānāṃ gatayaḥ ṣaṭa parāyaṇam  // SRS_32.51 //
jātijaropagāḥ sattvā jātisteṣāṃ na kṣīyate  /
jātimaraṇaskandhānāṃ duḥkhaṃ teṣāmanantakam  // SRS_32.52 //
duḥkho jātisaṃsāro bālabuddhīhi kalpitaḥ  /
kalpāsteṣāṃ na kṣīyante kalpakoṭyaśca saṃsarī  // SRS_32.53 //
(Vaidya 199)
ayuktāḥ saṃprayuktāśca karmayogasmi te sthitāḥ  /
karmaṇaste na mucyate karmopādāni ye ratāḥ  // SRS_32.54 //
karmaughe vahatāṃ teṣāṃ karma na kṣīyate sadā  /
punaḥ punaśca mrīyante mārapakṣe sthitāḥ sadā  // SRS_32.55 //
mārābhibhūtā duṣprajñāḥ saṃkliṣṭena hi karmaṇā  /
anubhonti jātimaraṇaṃ tatratatropapattiṣu  // SRS_32.56 //
maraṇaṃ te nigacchanti andhā bālāḥ pṛthagjanāḥ  /
hanyante ca vihanyante gatiścaiṣāṃ na bhadrikā  // SRS_32.57 //
parasparaṃ ca ghātenti śastrebhirbālabuddhayaḥ  /
evaṃ prayujyamānānāṃ duḥkhaṃ teṣāṃ pravardhate  // SRS_32.58 //
putrā mahyaṃ dhanaṃ mahyaṃ bālabuddhīhi kalpitam  /
asataṃ karma kalpitvā saṃsāro bhūyu vardhate  // SRS_32.59 //
saṃsāraṃ vardhayantaste saṃsaranti pṛthagjanāḥ  /
pṛthak pṛthak ca gacchanti tena coktāḥ pṛthagjanāḥ  // SRS_32.60 //
pṛthudharmā pravakṣyanti ujjhitvā buddhaśāsanam  /
na te mokṣaṃ labhiṣyanti mārasya vaśamāgatāḥ  // SRS_32.61 //
kāmanāṃ kāraṇaṃ bālāḥ striyaṃ sevanti pūtikām  /
pūtikāṃ gati gacchanti patante tena durgatim  // SRS_32.62 //
kāmānna buddhā varṇenti nāpi strīṇāṃ niṣevaṇam  /
mahābhayo 'hipāśo 'yamistripāśaḥ sudāruṇaḥ  // SRS_32.63 //
vivarjayanti taṃ dhīrāścaṇḍamāśīviṣaṃ yathā  /
na viśvasanti istrīṇāṃ naiṣa mārgo hi bodhaye  // SRS_32.64 //
bhāventi bodhimārgaṃ ca sarvabuddhairniṣevitam  /
bhāvayitvā ca taṃ mārgaṃ bhonti buddhā anuttarāḥ  // SRS_32.65 //
anuttarāśca te yuktā bhonti lokasya cetiyāḥ  /
anuttareṇa jñānena buddhā bhonti anuttarāḥ  // SRS_32.66 //
poṣadhaṃ ca niṣevanti śīlaskandhe samādapī  /
samādapenti bodhāya sattvakoṭīracintiyāḥ  // SRS_32.67 //
kurvanti te 'rthaṃ sattvānāmaprameyacintiyam  /
te te śūrā mahāprajñā tāḍentyamṛtadundubhim  // SRS_32.68 //
(Vaidya 200)
kampenti mārabhavanaṃ cālenti mārakāyikān  /
samādapenti bodhāya mārakoṭīracintiyāḥ  // SRS_32.69 //
paravādīnnigṛhṇanti nirjinanti ca tīrthikān  /
kampenti vasudhāṃ sarvāṃ sasamudrāṃ saparvatām  // SRS_32.70 //
vikurvamāṇā kāyebhiranekarddhivikurvitaiḥ  /
nidarśenti mahāprajñāḥ prātihāryānacintiyān  // SRS_32.71 //
kṣetrakoṭī prakampenti yathā gaṅgāya vālikā  /
parājinitvā te mārā bodhiṃ budhyantyanuttarām  // SRS_32.72 //
nirmiṇvanti ca te vṛkṣān ratanaiḥ suvicitritān  /
phalapuṣpehi saṃyuktān gandhavantān manoramān  // SRS_32.73 //
prāsādāṃśca vimānāni kūṭāgārān saharṣikān  /
nirmiṇvanti ca te śūrāḥ puṣkariṇyo manoramāḥ  // SRS_32.74 //
aṣṭāṅgajalasaṃpannāḥ svacchāḥ śītā anāvilāḥ  /
pibanti ye tato vāri tisrastṛṣṇā jahanti te  // SRS_32.75 //
avivartyāśca te bhonti pītvā vāri niruttaram  /
anuttareṇa jñānena bhonti buddhā anuttarāḥ  // SRS_32.76 //
anuttarāṃ gatiṃ śāntāṃ gacchantīti vijānatha  /
imāṃ gatimajānantaḥ pranaṣṭāḥ sarvatīrthikāḥ  // SRS_32.77 //
te ca tadgatikāḥ sattvā ye teṣāṃ bhonti niśritāḥ  /
patiṣyanti mahāghorāmavīcimaparāyaṇāḥ  // SRS_32.78 //
yāstatra vedanā ghorā na śakyāstāḥ prakīrtitum  /
ahaṃ ca tāḥ prajānāmi bodhisattvāśca tāyinaḥ  // SRS_32.79 //
ye ceha dharme kāṅkṣanti evaṃ gambhīri durdṛśe  /
abhūmistatra bālānāmupalambhasmi ye sthitāḥ  // SRS_32.80 //
nirmiṇvanti viyūhāṃste naikarūpanidarśanān  /
yena te sarvi gacchanti buddhakṣetrānanuttarān  // SRS_32.81 //
yāvantyo buddhakṣetreṣu rūpanirhārasaṃpadaḥ  /
sarvāstā iha darśenti bodhisattvā maharddhikāḥ  // SRS_32.82 //
mahādharmeṇa saṃnaddhā mahāvīrā mahābalāḥ  /
mahāśūnyārthavajreṇa prahārāṇi dadanti te  // SRS_32.83 //
raśmikoṭisahasrāṇi yathā gaṅgāya vālikā  /
kāyato niścarantyeṣāṃ yebhirlokaḥ prabhāsate  // SRS_32.84 //
(Vaidya 201)
na te strīṣvabhirajyante na ca teṣāṃ virāgatā  /
vibhāvitaiteṣāṃ saṃjñā istrisaṃjñā svabhāvataḥ  // SRS_32.85 //
aśūnyā buddhakṣetrāste yeṣu śūrā bhavanti te  /
kiṃ teṣāṃ māru pāpīyānantarāyaṃ kariṣyati  // SRS_32.86 //
dṛṣṭīkṛteṣu ye sthitvā bahu buddhā virāgitāḥ  /
vyāpādena upastabdhā icchālobhapratisthitāḥ  // SRS_32.87 //
sarvasaṃjñā vibhāvitvā saṃjñāvaivartiye sthitāḥ  /
ya evaṃ jñāsyate jñānaṃ buddhajñānamacintiyam  // SRS_32.88 //
pūrvāntamaparāntaṃ ca pratyutpannaṃ ca paśyati  /
evaṃ ca deśitā dharmā na cātra kiṃci deśitam  // SRS_32.89 //
na ca jñānena jānāti na cājñānena sīdati  /
jñānājñāne vikalpetvā buddhajñāneti vuccati  // SRS_32.90 //
vijñaptivākyasaṃketaṃ bodhisattvaḥ prajānati  /
karoti arthaṃ sattvānāmaprameyacintiyam  // SRS_32.91 //
saṃjñā saṃjānanārthena udgraheṇa nidarśitā  /
anudgrahaśca sā saṃjñā viviktārthena deśitā  // SRS_32.92 //
yacco viviktaṃ sā saṃjñā yā viviktā sa deśanā  /
saṃjñāsvabhāvo jñātaśca evaṃ saṃjñā na bheṣyati  // SRS_32.93 //
prahāsyāma imāṃ saṃjñāṃ yasya saṃjñā pravartate  /
saṃjñā prapañce carati na sa saṃjñātu mucyate  // SRS_32.94 //
kasyeyaṃ saṃjñā utpannā kena saṃjñā utpāditā  /
kena sā sparśitā saṃjñā kena saṃjñā nirodhitā  // SRS_32.95 //
dharmo na labdho buddhena yasya saṃjñā utpadyate  /
iha cintetha taṃ arthaṃ tataḥ saṃjñā na bheṣyati  // SRS_32.96 //
kadā saṃjñā anutpannā kasya saṃjñā virudhyate  /
vimokṣa ciatacārasya kathaṃ tatra utpadyate  // SRS_32.97 //
yadā vimokṣaṃ spṛśati sarva cintā acintiyā  /
acintiyā yadā cintā tadā bhoti acintiyaḥ  // SRS_32.98 //
cintābhūmau sthihitvāna pūrvameva vicintitā  /
sarvacintāṃ jahitvāna tato bheṣyatyacintiyaḥ  // SRS_32.99 //
(Vaidya 202)
śukladharmavipāko 'yamasaṃskāreṇa paśyati  /
ekakṣaṇena jānāti sarvasattvavicintitam  // SRS_32.100 //
yathā sattvāstathā cintā yathā cintā tathā jināḥ  /
acintiyena buddhena iyaṃ cintā prakāśitā  // SRS_32.101 //
yo raho eku cinteti kadā cintā na bheṣyati  /
na cintāṃ cintayantasya sarvacintā vigacchati  // SRS_32.102 //
cyute mṛte kālagate yasya cintā pravartate  /
cintānusāri vijñānaṃ nāsā cintāntamucyate  // SRS_32.103 //
ye sthitā istrisaṃjñāyāṃ rāgasteṣāṃ pravartate  /
vibhāvitāyāṃ saṃjñāyāṃ na rāgeṇopalipyate  // SRS_32.104 //
iyaṃ cintā mahācintā dharmacintā niruttarā  /
anayā dharmacintāya bhūtacintā pravartate  // SRS_32.105 //
bahu acintiyā cintā dīrgharātraṃ vicintitā  /
na ca cintākṣayo jātaścintayitvā ayoniśaḥ  // SRS_32.106 //
yo 'sau cintayate nāma kṣaye jñānaṃ na vidyate  /
na kṣayo bhūmijñānasya kṣayasyo eṣa dharmatā  // SRS_32.107 //
ghoṣo vākpatha vijñaptiḥ kṣayaśabdena deśitā  /
nirviśeṣāśca te dharmā yathā jñānaṃ tathā kṣayaḥ  // SRS_32.108 //
anutpannāniruddhāśca animittā alakṣaṇāḥ  /
kalpakoṭiṃ pi bhāṣitvā animittena deśitāḥ  // SRS_32.109 //
sarvabhāvān vibhāvitvā abhāve ye pratiṣṭhitāḥ  /
na cānyo darśito bhāvo nābhāvo 'nyo nidarśitaḥ  // SRS_32.110 //
vijñaptā bhāvaśabdena abhāvasya prakāśanā  /
na cāsau sarvabuddhehi abhāvaḥ śakyu paśyitum  // SRS_32.111 //
yo bhāvaḥ sarvabhāvānāmabhāva eṣa darśitaḥ  /
evaṃ bhāvān vijānitvā abhāvo bhoti darśitaḥ  // SRS_32.112 //
nāsau sparśayituṃ śakyamabhāvo jātu kenacit  /
sparśanāttu abhāvasya nirvṛti eṣa deśitā  // SRS_32.113 //
ahaṃ buddho bhavelloke yasyaiṣā ho matirbhavet  /
na jātu bhavatṛṣṇārto bodhiṃ budhyeta paṇḍitaḥ  // SRS_32.114 //
na kaṃci dharmaṃ prārtheti bodhisattvaḥ samāhitaḥ  /
niṣkiṃcanā nirābhogā eṣā bodhīti ucyate  // SRS_32.115 //
(Vaidya 203)
bahū evaṃ pravakṣyanti vayaṃ bodhāya prasthitāḥ  /
imāṃ gatimajānanto dūre te buddhabodhaye  // SRS_32.116 //
śabdena deśitā dharmāḥ sarve saṃskāra śūnyakāḥ  /
yaśva svabhāvaḥ śabdasya gambhīraḥ sūkṣma durdṛśaḥ  // SRS_32.117 //
mahābhijñāya nirdeśa idaṃ sūtraṃ pravuccati  /
arthāya bodhisattvānāṃ sarvabuddhehi deśitam  // SRS_32.118 //
pratipakṣā hatāsteṣāṃ yāvantaḥ sāṃkileśikāḥ  /
pratiṣṭhitā abhijñāsu ṛddhisteṣāṃ subhāvitā  // SRS_32.119 //
sthitāḥ praṇidhijñānasmiṃstacca jñānaṃ vibhāvitam  /
atṛptirlabdhajñānasya aprameyā acintiyā  // SRS_32.120 //
na teṣāmabhisaṃskāraḥ samādhī riddhikāraṇam  /
vipāka eṣa śūrāṇāṃ nityakālaṃ samāhitaḥ  // SRS_32.121 //
vipākajāye ṛddhīye gacchantī kṣetrakoṭyaḥ  /
paśyanti lokapradyotān yathā gaṅgāya vālikā  // SRS_32.122 //
upapattiścyutisteṣāṃ yathā cittasya vartate  /
cittasya vaśitāṃ prāptāḥ kāyasteṣāṃ prabhāsvaraḥ  // SRS_32.123 //
bhāvanāmayi ṛddhīye ye sthitā buddhaśrāvakāḥ  /
tebhiḥ saṃskāraṛddhīye kalāṃ nāyānti ṣoḍaśīm  // SRS_32.124 //
na teṣāṃ sarvadevebhirāśayaḥ śakyu jānitum  /
anyatra lokanāthebhyo ye vā teṣāṃ same sthitāḥ  // SRS_32.125 //
na teṣāmasti khālityaṃ na caiva palitaṃ śire  /
audārikā jarā nāsti na duḥkhamaraṇaṃ tathā  // SRS_32.126 //
saṃśayo vimatirnāsti kāṅkṣā teṣāṃ na vidyate  /
rātriṃdivaṃ gaveṣanti sūtrakoṭīśatāni te  // SRS_32.127 //
prahīṇānuśayāsteṣāṃ yāvantaḥ sāṃkileśikāḥ  /
samacittāḥ sadā bhonti sarvasattvāna te 'ntike  // SRS_32.128 //
samādhikoṭiniyutāṃ nirdiśanti daśaddiśe  /
praśnakoṭīsahasrāṇi vyākurvan hyanavasthitāḥ  // SRS_32.129 //
strīsaṃjñā puruṣasaṃjñā ca sarvasaṃjñā vibhāvitāḥ  /
sthitā abhāvasaṃjñāyāṃ deśenti bhūtaniścayam  // SRS_32.130 //
pariśuddhena jñānena yathāvaddharmadeśakāḥ  /
dharmasaṃgītyābhiyuktāḥ samādhijñānagocarāḥ  // SRS_32.131 //
(Vaidya 204)
yāpi dhyānacaristeṣāṃ nāsau bhāvapratiṣṭhitā  /
avandhyaṃ vacanaṃ teṣāmavandhyā dharmadeśanā  // SRS_32.132 //
sulabdhaṃ tena mānuṣyaṃ prahīṇāḥ sarvi akṣaṇāḥ  /
kṛtajñāḥ sarvabuddhānāṃ yeṣāṃ sūtramidaṃ priyam  // SRS_32.133 //
kalpā acintiyāstehi ye saṃsārāttu choritāḥ  /
yairitaḥ sūtraśreṣṭhāto dhṛtā gāthā catuṣpadā  // SRS_32.134 //
dṛṣṭāste sarvabuddhehi taiste buddhāśca satkṛtāḥ  /
kṣipraṃ ca bodhiṃ prāpsyanti teṣāṃ sūtramidaṃ priyam  // SRS_32.135 //
na teṣāṃ kāṅkṣa vimatī sarvadharmeṣu bheṣyatī  /
āsannā nirvṛtisteṣāṃ yeṣāṃ sūtramidaṃ priyam  // SRS_32.136 //
dṛṣṭastehi mahāvīro gṛdhrakūūṭe tathāgataḥ  /
sarve vyākṛtu buddhena drakṣyanti maitrakaṃ jinam  // SRS_32.137 //
dṛṣṭvā maitreya saṃbuddhaṃ lapsyante kṣānti bhadrikām  /
ye keci kṣayakālasminniha sūtre pratiṣṭhitāḥ  // SRS_32.138 //
sthitāste bhūtakoṭīye bhūtakoṭiracintiyā  /
acintiyāyāṃ koṭīye kāṅkṣā teṣāṃ na vidyate  // SRS_32.139 //
na teṣāṃ vidyate kāṅkṣā aṇūmātrāpi sarvaśaḥ  /
aṇūmātre prahīṇesmin bodhisteṣāṃ na durlabhā  // SRS_32.140 //
caratāṃ duṣkaraṃ caiva kṣayakāle subhairave  /
śikṣitva sūtraratne 'smin pratibhānasmi akṣayam  // SRS_32.141 //
idaṃ sūtraṃ priyaṃ kṛtvā buddhānāṃ gañjarakṣakāḥ  /
sarvabuddhāniyaṃ pūjā dharmapūjā acintiyā  // SRS_32.142 //
na teṣāṃ durlabhaṃ jñānaṃ buddhajñānamacintiyam  /
dhārayiṣyantidaṃ sūtraṃ kṣayakālesmi dāruṇe  // SRS_32.143 //
yebhiśca pūrvabuddhānāmime sūtrānta dhāritāḥ  /
teṣāṃ kāyagatā ete kṣayakāle pravartiṣu  // SRS_32.144 //
te te nādaṃ nadiṣyanti buddhānāṃ kṣetrakoṭiṣu  /
saṃmukhaṃ lokanāthānāṃ śākyasiṃhasya yā carī  // SRS_32.145 //
siṃhanādaṃ nadantaste buddhanādamacintiyam  /
anantapratibhānena vakṣyante bodhimuttamām  // SRS_32.146 //
(Vaidya 205)
te te vyākṛta buddhena ikṣvākukulasaṃbhavāḥ  /
ye rakṣiṣyantimāṃ bodhiṃ kṣayakāle mahābhaye  // SRS_32.147 //
te te rūpeṇa saṃpannā lakṣaṇehi vicitritāḥ  /
vikurvamāṇā yāsyanti buddhakoṭīya vandakāḥ  // SRS_32.148 //
māyopamehi puṣpehi hemavarṇanidarśanaiḥ  /
rūpyāmayehi puṣpehi vaidūryasphaṭikehi ca  // SRS_32.149 //
sarvāṇi ratnajātāni prādurbhontyeṣu pāṇiṣu  /
yairākiranti saṃbuddhān bodhimārgagaveṣakāḥ  // SRS_32.150 //
citrā nānāvidhā pūjā vādyanirhārasaṃpadā  /
niścarī romakūpebhyo yathā gaṅgāya vālikāḥ  // SRS_32.151 //
ye ca śṛṇvanti taṃ śabdaṃ sattvakoṭyo acintiyāḥ  /
bhavantyavinivartyāste buddhajñāne anuttare  // SRS_32.152 //
teṣāṃ ca buddhakoṭīnāṃ varṇaṃ bhāṣantyacintiyam  /
acintiyeṣu kṣetreṣu teṣāṃ śabdaḥ śruṇīyati  // SRS_32.153 //
ye ca śṛṇvanti taṃ śabdaṃ teṣāṃ saṃjñā nirudhyate  /
nirodhitāyāṃ saṃjñāyāṃ buddhān paśyantyanalpakān  // SRS_32.154 //
etādṛśena jñānena caritvā bodhicārikām  /
kṛtvārthaṃ sarvasattvānāṃ bhavantyarthakarā jināḥ  // SRS_32.155 //
guṇānuśaṃsā ityete yā labhante ha paṇḍitāḥ  /
anye aparimāṇāśca yairiyaṃ bodhi dhāritā  // SRS_32.156 //
mātṛgrāmo 'pidaṃ sūtraṃ śrutvā gāthāpi dhārayet  /
vivartayitvā strībhāvaṃ sa bhaved dharmabhāṇakaḥ  // SRS_32.157 //
na sā puno 'pi strībhāvamitaḥ paścād grahīṣyati  /
bhavet prāsādiko nityaṃ lakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtaḥ  // SRS_32.158 //
śreṣṭhe 'tha iha sūtrasmin guṇāḥ śreṣṭhāḥ prakāśitāḥ  /
te 'sya sarve bhaviṣyanti kṣipraṃ bodhiṃ ca prāpsyate  // SRS_32.159 //
viśāradaśca so nityaṃ bhoti sarvāsu jātiṣu  /
dhārayitvā idaṃ sūtraṃ bodhisattvāna gocaram  // SRS_32.160 //
janako bodhisattvānāṃ samādhiḥ śānta bhāṣitaḥ  /
ya icched buddhituṃ bodhimidaṃ sūtraṃ pravartayet  // SRS_32.161 //
(Vaidya 206)
āsannāste munīndrāṇāmāsannā vuddhabodhaye  /
lapsyanti nacireṇemāṃ bhūmiṃ śāntāṃ samāhitāḥ  // SRS_32.162 //
iha bodhīya te śūrā bodhisattvāḥ sthitāḥ sadā  /
paśyanti buddhakoṭīyo yathā gaṅgāya vālikāḥ  // SRS_32.163 //
rājā bhavitvā mahīpati cakravartī
dṛṣṭvā ca buddhān virajān suśāntacittān  /
gāthāśataistāṃ staviṣyati lokanāthān
sa labhitva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim  // SRS_32.164 //
so pūja kṛtva atuliya nāyakānāṃ
sumahāyaśānāṃ devanarottamānām  /
muktvā sa rājyaṃ yathariva kheṭapiṇḍaṃ
śuddho viśuddhaścariṣyati brahmacaryam  // SRS_32.165 //
sa pravrajitva jinavaraśāsanasmiṃ
labdhvāpi caitaṃ viraju samādhi śāntam  /
kalyāṇavākyo madhuragiraḥ sa bhūtvā
adhiṣṭhānu dhīmān bhaviṣyati sūtrakoṭyāḥ  // SRS_32.166 //
śūnyānimittaṃ paramapraṇītu śāntaṃ dharma praśāntaṃ cara nipuṇaṃ asaṅgam  /
svabhāvaśūnyaṃ sada virajaṃ praśāntaṃ samādhiprāptyā bahu jani saṃprakāśayī  // SRS_32.167 //
gambhīrabuddhī satatamanantabuddhī vistīrṇabuddhī aparimitārthabuddhī  /
gambhīra śāntaṃ labhiya imaṃ samādhimālokaprāpto bhaviṣyati sarvalokaḥ  // SRS_32.168 //
śuciśca nityaṃ bhaviṣyati brahmacārī sa nirāmagandhaḥ satatamasaṃkiliṣṭaḥ  /
anyāṃśca tatra sthapiṣyati sattvakoṭayo labdhvā praśāntaṃ imu virajaṃ samādhim  // SRS_32.169 //
sa sutīkṣṇaprajño bhaviṣyati śreṣṭhaprajñaḥ śrutisāgaro 'sau nityamanantabuddhiḥ  /
kalyāṇavākyo matikuśalo vidhijño dhāritva śāntiṃ imu virajaṃ samādhim  // SRS_32.170 //
(Vaidya 207)
ye karmasthānā tathariva śilpasthānā bhaiṣajyasthānāstathariva auṣadhīnām  /
sarvatra dhīro bhaviṣyati pāraprāpto dhāritva sūtraṃ imu virajaṃ samādhim  // SRS_32.171 //
kāvyeṣu śāstreṣu tathapi ca hāsyalāsye nṛtye 'tha gīte sukuśala pāraprāptaḥ  /
ācāryu loke bhaviṣyati nityakālaṃ dhāritva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim  // SRS_32.172 //
parivāravān so bhaviṣyati nityakālaṃ sa abhedyapakṣaḥ sada sahitaḥ samagraḥ  /
caramāṇu śreṣṭhāṃ varāṃ śiva bodhicaryāṃ dhāritva sūtraṃ imu virajaṃ samādhim  // SRS_32.173 //
śokātha śalyā tathariva cittapīḍā no tasya jātu bhaviṣyati paṇḍitasya  /
ārogyaprāpto bhaviṣyati sarvakālaṃ dhāritva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim  // SRS_32.174 //
ye kāyaśūlāstathariva cittaśūlāḥ ye dantaśūlāstathapi ca śīrṣaśūlāḥ  /
no tasya bhontī vyādhayu jīvaloke dhāritva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim  // SRS_32.175 //
yāvanta rogā bahuvidha martaloke ye kāyarogāstathariva cittarogāḥ  /
te tasya rogāḥ satata na jātu bhonti dhāritva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim  // SRS_32.176 //
cittasya vā ye bahuvidhu yatkileśāḥ kāye vāpi bahuvidha rogajātāḥ  /
te tasya nāstī bahuvidha saṃkileśā dhāritva śāntaṃ imu viraja samādhim  // SRS_32.177 //
yathantarīkṣaṃ gaganamanopaliptaṃ prakṛtiviśuddhaṃ vimala prabhāsvaraṃ ca  /
(Vaidya 208)
cittaṃ tathaiva bhavati viśuddha tasyo dhāritva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim  // SRS_32.178 //
candrasya ābhā tathariva sūryaābhā śuddhā agrāhyā bhavati prabhāsvarāśca  /
cittaṃ tathaiva bhavati prabhāsvaraṃ ca dhāritva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim  // SRS_32.179 //
yatha antarīkṣaṃ na sukaru citraṇāya raṅgān gṛhītvā bahuvidha naikarūpān  /
cittaṃ tathaiva na sukaru citrituṃ sevetva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim  // SRS_32.180 //
vāto yathaiva caturdiśa vāyamāno asajjamāno vrajati diśaḥ samantāt  /
vātasamānā bhavati sa cittadhārā jagi so asakto vrajati anopaliptaḥ  // SRS_32.181 //
jālena śakyaṃ gṛhṇitu vāyamānaḥ pāśena cāpī bandhitu śakya vātaḥ  /
no tasya cittaṃ sukaru vijānanāya bhāvetva śāntamimu virajaṃ samādhim  // SRS_32.182 //
pratibhāsu śakyaṃ jalagata gṛhṇanāya saṃprāptu toyaṃ tathapi ca tailapātre  /
no tasya cittaṃ sukaru vijānanāya bhāvetva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim  // SRS_32.183 //
garjanti meghā vidyulatā carantā śakyaṃ grahītu pāṇina mānuṣeṇa  /
no tasya cittaṃ sukaru pramāṇu jñātuṃ bhāvetva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim  // SRS_32.184 //
sattvāna śakyaṃ rūtaravitaṃ grahītuṃ ye santi sattvā daśadiśi buddhakṣetra  /
cittasya tasyo na sukaru jñātu koṭiṃ samādhilabdho yada bhavi bodhisattvaḥ  // SRS_32.185 //
(Vaidya 209)
so tāṃ labhitva virajaṃ samādhibhūmiṃ asaṃṃkiliṣṭo bhavati anopaliptaḥ  /
no tasya bhūyo tribhavi niveśa jātu anena labdho bhavati samādhi śāntaḥ  // SRS_32.196 //
no kāmalolo na ca puna rūpalolo na istrilolo na ca puna bhrāntacittaḥ  /
śāntaḥ praśānto bhavati anopalipto yada bhoti labdho ayu virajaḥ samādhiḥ  // SRS_32.187 //
na putralolo na ca puna dhītalolo no bhāryalolo na ca parivāralolaḥ  /
suśāntacārī bhavati anopalipto yada bhoti labdho ayu virajaḥ samādhiḥ  // SRS_32.188 //
na hiraṇyalolo na ca punararthalolo na svargalolo dhanarataneṣvasaktaḥ  /
suviśuddhacitto bhavati sa nirvikalpaḥ samādhiprāpto ayu bhavatī viśeṣaḥ  // SRS_32.189 //
na svargahetoścarati sa brahmacaryaṃ na svargalolo dadati sadā nu vijñaḥ  /
saṃbodhikāmaḥ kuśalacariṃ carantaḥ | samādhiprāpto ayu bhavatī viśeṣaḥ  // SRS_32.190 //
no rājyahetoścarati tapo vrataṃ vā naiśvaryamarthāstribhuvani prārthamānaḥ  /
saṃbodhilolo bahujanahitāya niṣpādayī so imu virajaṃ samādhim  // SRS_32.191 //
no tasya rāgo janayati jātu pīḍāṃ yo na strīlolo so bhavati bhrāntacittaḥ  /
tathāpi tena prakṛtiprajñāya rāgo labhitva etaṃ viraju samādhi śāntam  // SRS_32.192 //
no tasya doṣo janayati jātu pīḍāṃ vyāpādu yeno pratighamatho kareyya  /
(Vaidya 210)
maitrāya teno nihata sa doṣadhātu pratilabhya etaṃ viraju samādhi śāntam  // SRS_32.193 //
no tasya moho janayati jātu pīḍāṃ prajñāya teno nihata sa moha avidyā  /
taṃ jñānu labdhaṃ vitimiramaprameyaṃ samādhiprāpte imi guṇa aprameyāḥ  // SRS_32.194 //
aśubhāya rāgaḥ satata sunigṛhīto maitryāya doṣo nihatu sadā aśeṣaḥ  /
prajñāya moho vidhamiya kleśajālaṃ samādhiprāptaḥ pratapati sarvaloke  // SRS_32.195 //
no tasya middhaṃ janayati jātu pīḍāṃ subhāvitā se vividha utkileśāḥ  /
anopalipto bhavati ca vipramuktaḥ samādhiprāpte imi guṇa aprameyāḥ  // SRS_32.196 //
no tasya moho janayati jātu pīḍāṃ tathā hi tyāge abhiratu nityakālam  /
sarvasvatyāgī bhavati sukhasya dātā ya imaṃ samādhiṃ dhārayati bodhisattvaḥ  // SRS_32.197 //
sthāmenupeto bhavati anopameyo sa balenupeto bhavati nityakālam  /
no tasya loke bhavati samaḥ kadācid ya imaṃ samādhiṃ dhārayati bodhisattvaḥ  // SRS_32.198 //
yadāpi rājā sa bhavati cakravartīṃ manujānu loke upagata jambudvīpe  /
tadāpi bhotī bahujanapūjanīyo viśeṣaprāpto matima viśiṣṭaprajñaḥ  // SRS_32.199 //
ye bhonti mukhyāḥ kularatanā viśiṣṭāḥ suprabhūtabhogā bahujanasvāpateyāḥ  /
yatrāśva hastī rathavara yugyayānā hiraṇyasvarṇaṃ maṇīratanaṃ prabhūtam  // SRS_32.200 //
(Vaidya 211)
ye śrāddha bhontī iha varabuddhajñāne te jambudvīpe kularatanābhiyuktāḥ  /
tatropapannaḥ kularatane viśiṣṭe karoti so 'rthaṃ suvipula jñātisaṃghe  // SRS_32.201 //
aśrāddha ye vā iha kula jambudvipe śraddhāṃ sa teṣāṃ janayati apramattaḥ  /
yaṃ bodhicitte pratiṣṭhiti sattvakāye te buddha bhontī jinapravaraḥ svayaṃbhūḥ  // SRS_32.202 //
te ca spṛśitva atuliyamagrabodhiṃ cakraṃ pravartentyasadṛśa buddhakṣetre  /
ye co vijānī imu tada dharmacakraṃ anutpattidharme nikhila te saṃpratiṣṭhī  // SRS_32.203 //
subahukarāśco ami tada bodhisattvāḥ sattvāna bhonti satatu te pūjanīyāḥ  /
karonti te 'rthaṃ atuliya nityakālaṃ sattvāna cakṣurvitimiru te janenti  // SRS_32.204 //
bahava śatasahasrāḥ sattvakoṭī anantā yeṣa kuśalamūlā bhonti tatra śruṇitvā  /
te api pratilabhante uttamaṃ bodhicittaṃ yada jinu anuśāsī bodhisattvaṃ mahātmā  // SRS_32.205 //
aśūnyakṣetrā pramudita bhonti nityaṃ nirupalepā ami tada buddha bhontī  /
yatra sthihantī imi tada bodhisattvāḥ sattvānamartha aparimitaṃ karonti  // SRS_32.206 //
rakṣanti śīlaṃ asadṛśu brahmacaryaṃ bhāvī samādhī vipulamanantakalpān  /
dhyāne vimokṣe suniśrita nityakālaṃ te bodhisattvā bhavi sada buddhaputrāḥ  // SRS_32.207 //
te ṛddhipādān satat niṣevamāṇā kṣetrāṇi gatvā bahu vividhānanantān  /
(Vaidya 212)
śṛṇvanti dharmaṃ sugatavaraprabhāṣaṃ sarvaṃ ca gṛhṇī pratiṣṭhitu dhāraṇīye  // SRS_32.208 //
prabhāṣi sūtrānaparimitānanantān ye dhāraṇīye pratiṣṭhitu bodhisattvāḥ  /
sattvāna arthaṃ aparimitaṃ karonti ye dhāraṇīye pratiṣṭhitu bodhisattvāḥ  // SRS_32.209 //
cyutopapādaṃ jānāti sattvānāmāgatiṃ gatim  /
yādṛśaṃ taiḥ kṛtaṃ karma vipāko 'pi ca tādṛśaḥ  // SRS_32.210 //
karmaṇo na ca saṃkrāntiraṇumātrāṇi labhyate  /
te 'pi teṣāṃ vijānanti bodhisattvā mahāyaśāḥ  // SRS_32.211 //
śūnyatā ca mahātmānāṃ vihāro bhoti uttamaḥ  /
sthāpayanti mahāyāne sattvakoṭīracintiyāḥ  // SRS_32.212 //
na teṣāmovadantānāṃ sattvasaṃjñā pravartate  /
apravṛttiṃ ca dharmāṇāṃ bodhisattvāḥ prakāśayī  // SRS_32.213 //
na prakāśayatāṃ dharmāṇupalambhaḥ pravartate  /
śūnyāvihāriṇo bhonti dṛḍhajñāne pratiṣṭhitāḥ  // SRS_32.214 //
uddiśyemaṃ samādhiṃ ca vihāraṃ sarvaśāstunām  /
na teṣāṃ vartate saṃjñā istrisaṃjñā svabhāvatā  // SRS_32.215 //
istrisaṃjñāṃ vibhāvitvā bodhimaṇḍe niṣīdati  /
bodhimaṇḍe niṣiditvā mārasaṃjñā nivartate  // SRS_32.216 //
na cātra paśyate māraṃ mārasainyaṃ ca paṇḍitaḥ  /
na ca paśyati mārasya tisro duhitaro 'pi saḥ  // SRS_32.217 //
bodhimaṇḍe niṣaṇṇasya sarvasaṃjñā prahīyate  /
saervasaṃjñāprahīṇasya sarvā kampati medinī  // SRS_32.218 //
sumeravaḥ samudrāśca yāva santi daśā diśe  /
taṃ ca sattvā vijānanti sarvadikṣu daśasvapi  // SRS_32.219 //
bodhisattvasya ṛddhyeyaṃ medinī saṃprakampitā  /
ṣaḍvikāraṃ tadā kāle budhyato bodhimuttamām  // SRS_32.220 //
yāvantaḥ saṃskṛtā dharmā ye ca dharmā asaṃskṛtāḥ  /
sarvāṃstān budhyate dharmān dharmaśabdena deśitān  // SRS_32.221 //
(Vaidya 213)
na cātra budhyate kaścit siṃhanādaśca vartate  /
vartanīyaṃ vijānitvā bhoti buddhaḥ prabhākaraḥ  // SRS_32.222 //
pratītya dharmā vartante utpadyante pratītya ca  /
pratītyatāṃ yaddharmāṇāṃ sarve jānanti te viduḥ  // SRS_32.223 //
vidhijñāḥ sarvadharmeṣu śūnyatāyā gatiṃgatāḥ  /
gatiṃ ca te prajānanti sarvadharmagatiṃgatāḥ  // SRS_32.224 //
gatimetāṃ gaveṣitvā bodhisattvo na labhyate  /
yenaiṣā sarvabuddhānāṃ jñātā gatiracintiyā  // SRS_32.225 //
sa tāṃ gatiṃ gato bhoti yaḥ sarvāṃ gati jānati  /
sarvasya māyā ucchinnā jñātvā saddharmalakṣaṇam  // SRS_32.226 //
bodhimaṇḍe niṣīditvā siṃhanādaṃ nadī tathā  /
vijñāpayī kṣetrakoṭīraprameyā acintiyāḥ  // SRS_32.227 //
tāṃśca prakampayī sarvā buddhavīrā mahāyaśāḥ  /
yatha vainayikān sattvān vinetī sattvasārathiḥ  // SRS_32.228 //
spṛśitvā uttamāṃ bodhiṃ bodhimaṇḍāttu utthitaḥ  /
vineyān vinayet sattvānaprameyānacintiyān  // SRS_32.229 //
tato nirmiṇi saṃbuddho anantān buddhanirmitān  /
kṣetrakoṭīsahasrāṇi gacchantī dharmadeśakāḥ  // SRS_32.230 //
sthāpayantyagrabodhīye sattvakoṭīracintiyāḥ  /
deśayantyuttamaṃ dharmaṃ hitārthaṃ sarvaprāṇinām  // SRS_32.231 //
īdṛśaṃ tanmahājñānaṃ buddhajñānamacintiyam  /
tasmājjanayatha cchandaṃ bodhicchandamanuttaram  // SRS_32.232 //
janetha gauravaṃ buddhe dharme saṃghe guṇottame  /
bodhisattvāna śūrāṇāṃ bodhimagryāṃ niṣevatām  // SRS_32.233 //
anolīnena cittena satkarotha atandritāḥ  /
bhaviṣyatha tato buddhā nacireṇa prabhākarāḥ  // SRS_32.234 //
ye ca kṣetrasahasreṣu bodhisattvā ihāgatāḥ  /
paśyanti lokapradyotaṃ dharmaṃ deśentamuttamam  // SRS_32.235 //
okiranti mahāvīrā mahāratnehi nāyakam  /
māndāravehi puṣpehi okirī bodhikāraṇāt  // SRS_32.236 //
(Vaidya 214)
alaṃkarontidaṃ kṣetraṃ buddhakṣetramanuttaram  /
ratnajālena cchādenti samantena diśo daśa  // SRS_32.237 //
patākā avasaktāśca ucchritā dhvajakoṭayaḥ  /
alaṃkārairanantaiśca idaṃ kṣetramalaṃkṛtam  // SRS_32.238 //
kūṭāgārāṃśca māpenti sarvaratnavicitritān  /
prāsādaharmyaniryūhānasaṃkhyeyān manoramān  // SRS_32.239 //
vimānānyardhacadrāṃśca gavākṣān pañjarāṃstathā  /
dhūpitā dhvajaghaṭikā nānāratnavicitritāḥ  // SRS_32.240 //
dhūpyamānena gandhena abhrakūṭasamaṃ sphuṭam  /
kṣetrakoṭīsahasreṣu vāti gandho manoramaḥ  // SRS_32.241 //
te ca sarve spharitvāna gandhavarṣaṃ pravarṣiṣuḥ  /
ye ca ghrāyanti taṃ gandhaṃ te buddhā bhonti nāyakāḥ  // SRS_32.242 //
rāgaśalyaṃ prahīṇaiṣāṃ doṣaśalyaṃ na vidyate  /
vidhvaṃsitaṃ mohajālaṃ tamaḥ sarvaṃ vigacchati  // SRS_32.243 //
ṛddhiṃ ca tatra sparśenti balabodhyaṅga indriyān  /
dhyānavimokṣān sparśenti bhonti co dakṣiṇārhāḥ  // SRS_32.244 //
pañcakoṭīya prajñaptā vastrakoṭībhi saṃstṛtā  /
saṃchannā ratnajālehi cchatrakoṭībhi citritāḥ  // SRS_32.245 //
niṣaṇṇāstatra te śūrā bodhisattvāḥ samāgatāḥ  /
lakṣaṇaiste virocante tathānuvyañjanairapi  // SRS_32.246 //
vṛkṣai ratnamayaiḥ sarvaṃ buddhakṣetramalaṃkṛtam  /
nirmitāḥ puṣkariṇyaśca aṣṭāṅgajalapūritāḥ  // SRS_32.247 //
pānīyaṃ te tataḥ pītvā puṣkariṇītaṭe sthitāḥ  /
sarve tṛṣṇāṃ vinoditvā bhonti lokasya cetiyāḥ  // SRS_32.248 //
anyonyeṣu ca kṣetreṣu bodhisattvāḥ samāgatāḥ  /
buddhasya varṇaṃ bhāṣante śākyasiṃhasya tāyinaḥ  // SRS_32.249 //
śṛṇvanti ye ca taṃ varṇaṃ te bhontī lokanāyakāḥ  /
acintyā anuśaṃsā me iha sūtre prakāśitāḥ  // SRS_32.250 //
svarṇamayehi patrehi padmakoṭyo acintiyāḥ  /
śuddhasyoragasārasya karṇikāstatra nirmitāḥ  // SRS_32.251 //
(Vaidya 215)
vaiḍūryasya ca daṇḍāni sphaṭikasya ca pañjarāḥ  /
kesarā girigarbhasya māpitāstatra śobhanāḥ  // SRS_32.252 //
ye ca ghrāyanti taṃ gandhaṃ niścarantaṃ manoramam  /
teṣāṃ sarve praśāmyanti vyādhayaḥ prītacetasām  // SRS_32.253 //
rāgo dveṣaśca mohaśca aśeṣāstehi kṣīyate  /
trīn doṣān kṣapayitvā ca bhonti buddhā sukhaṃdadāḥ  // SRS_32.254 //
śabdastato niścarati buddhaśabdo hyacintiyaḥ  /
saddharmasaṃghaśabdaśca viniścarati sarvataḥ  // SRS_32.255 //
śūnyatā animittasya svaro apraṇihitasya ca  /
śrutvā taṃ sattvakoṭīyo bhontivaivartikā bahu  // SRS_32.256 //
niścaraṃścaiva śabdo 'sau kṣetrakoṭīṣu gacchati  /
sthāpenti buddhajñānasmin sattvakoṭīracintiyāḥ  // SRS_32.257 //
śakuntā kalaviṅkāśca jīvaṃjīvakapakṣiṇaḥ  /
te 'pi pravyāharī śabdaṃ buddhaśabdamanuttaram  // SRS_32.258 //
ratnāmayāśca te vṛkṣā iha kṣetrasmi nirmitāḥ  /
viśiṣṭā darśanīyāśca maṇīvṛkṣā manoramā  // SRS_32.259 //
lambante teṣu vṛkṣeṣu sarvābharaṇaveṇayaḥ  /
anubhāvena buddhasya iha kṣetrasmi nirmitāḥ  // SRS_32.260 //
na so 'sti keṣucid vyūhaḥ sarvakṣetreṣu sarvaśaḥ  /
yo neha dṛśyate kṣetre tadviśiṣṭatamastadā  // SRS_32.261 //
peyālametadākhyātaṃ śākyasiṃhena tāyinā  /
na te jñāne 'tra kāṅkṣati bodhisatvā mahāyaśāḥ  // SRS_32.262 //
koṭīya etāṃ budhyanti gatisteṣāmacintiyā  /
jñānena te vivardhante sāgaro vā sravantibhiḥ  // SRS_32.263 //
(Vaidya 216)
na teṣāṃ labhyate 'nto hi pibato vā mahodagheḥ  /
ākhyāto bodhisattvānāṃ nayo hyeṣa acintiyaḥ  // SRS_32.264 //
iha koṭayāṃ sthitāḥ śūrā bodhisattvā yaśasvinaḥ  /
svarāṅgāni pramuñcanti yathā gaṅgāya vālikāḥ  // SRS_32.265 //
tataścintyaḥ svaro 'pyevaṃ bodhisattvo na manyate  /
manyanāyāṃ prahīṇāyāmāsanno bhoti bodhate  // SRS_32.266 //
na sa śīlaṃ vilumpeti api jīvitakāraṇāt  /
aviluptaḥ sa carati bodhisattvo dṛḍhavataḥ  // SRS_32.267 //
nāsau bhūyo vilupyeta kamasaṃjñāya sarvaśaḥ  /
sarvasaṃjñāprahīṇasta aprameyāḥ samādhayaḥ  // SRS_32.268 //
samāhitaḥ sa carati sajjate na samādhiṣu  /
asaktaścāpramattaśca nāsau lokeṣu sajjate  // SRS_32.269 //
lokadhātūnatikramya sa gacchati sukhāvatīm  /
gataśca tatra saṃbuddhamamitābhaṃ sa paśyati  // SRS_32.270 //
bodhisattvāṃśca tān śūrān lakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtān  /
pañcābhijñāpāramiṃ ca prāptā dhāraṇigocarāḥ  // SRS_32.271 //
gacchanti kṣetrakoṭīyo buddhānāṃ pādavandakāḥ  /
obhāṣayanto gacchanti buddhakṣetrānacintiyān  // SRS_32.272 //
sarvadoṣaprahīṇāśca sarvakleśaviśodhitāḥ  /
sarvakleśasamucchinnā ekajātisthitā jināḥ  // SRS_32.273 //
na co apāyān gacchanti tasmāt kṣetrāttu te narāḥ  /
sarve 'pāyā samucchinnāstasmin kṣetre aśeṣataḥ  // SRS_32.274 //
bodhitā buddhaśreṣṭhena amitābhena tāyinā  /
karotha mā tatra kāṅkṣāṃ gamiṣyatha sukhāvatīm  // SRS_32.275 //
yaḥ kṣetraśreṣṭhasya śruṇitva varṇaṃ
cittaprasādaṃ pratilabhi mātṛgrāmaḥ  /
sa kṣipra bhotī puruṣavaraḥ suvidvān
ṛddhyā ca yāti kṣetrasahasrakoṭīḥ  // SRS_32.276 //
yāvanti pūjā bahuvidha aprameyā yā kṣetrakoṭīnayutayabiṃbareṣu  /
(Vaidya 217)
tāṃ pūja kṛtva puruṣavareṣu nityaṃ saṃkhyākalāpī na bhavati maitracittaḥ  // SRS_32.277 //
śīlaṃ samādhiṃ satatu niṣevamāṇo dhyānān vimokṣāṃstathapi ca apramāṇān  /
śūnyānimittān satatu niṣevamāṇo nacireṇa so hi sugatu bhavati loke  // SRS_32.278 //
eṣā hi pūjā paramā viśiṣṭa mahyaṃ yaḥ śīlaskandhe pratiṣṭhitu bodhisattvo  /
sada sarvabuddhāstena supūjitā hi kṣayāntakāle yaḥ sthitu bodhicitte  // SRS_32.279 //
suparīnditāste buddhasahasrakoṭyo ye bodhisattvā imu kṣayi kāli ghore  /
rakṣanti dharmaṃ sugatavaropadiṣṭaṃ te mahya putrāścarimaka dharmapālāḥ  // SRS_32.280 //
iti śrīsamādhirāje sūtradhāraṇānuśaṃsāparivarto nāma dvātriṃśatitamaḥ || 32 ||
(Vaidya 218)
33 Kṣemadattaparivartaḥ |
atha khalu bhagavān punareva candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - bhūtapūrvaṃ kumāra atīte 'dhvanyasaṃkhyeye kalpe asaṃkhyeyatare vipule apramāṇe acintye aparimite yadāsīt | tena kālena tena samayena ghoṣadatto nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān | sa khalu punaḥ kumāra ghoṣadattastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho aprameyānacintyānaparimāṇānasaṃkhyeyān sattvānāsravakṣayāyārhattve pratiṣṭhāpya parinirvāpya aprameyānasaṃkhyeyāṃśca sattvānanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhāvavinivartanīyatve pratiṣṭhāpya parinirvṛto 'bhūt | tena ca kumāra kālena tena samayena rājābhūcchrīghoṣo nāma | sa tasya tathāgatasya pūjārthaṃ tathāgatadhātugarbhāṇi caturaśītistūpakoṭisahasrāṇi kārayāmāsa | ekaikasmiṃśca stūpe caturaśīticaturaśītidīpārdhyakoṭīniyutasahasrāṇi pratiṣṭhāpayāmāsa | evaṃ vādyānāṃ tūryāṇāṃ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākānām | ekaikatra ca stūpe caturaśīticaturaśītikoṭisahasrāṇi pratiṣṭhāpayāmāsa | ihi hi kumāra sa rājā śrīghoṣastathāgataśarīrāṇāṃ pūjāṃ kṛtvā caturaśītyā bodhisattvakoṭīniyutaśatasahastrāṇāṃ mahāntaṃ bodhisattvasaṃnipātaṃ kārayitvā teṣāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ sarvasukhopadhānena pūjāyāmudyukto 'bhūt | sarve ca te bodhisattvā mahāsattvā dharmabhāṇakā abhūvan anācchedyapratibhānāḥ samādhipratilabdhāḥ asaṅgadhāraṇīpratilabdhā bhūtaguṇadharmadeśakāḥ pariśuddhadharmadeśakāḥ bodhisattvavaśipāramiprāptāḥ | tena ca kumāra kālena tena samayena tatraiva parṣadi kṣemadatto nāma bodhisattvo mahāsattvo 'bhūcchiśurdaharaḥ kṛṣṇakeśaḥ prathamayauvanasamanvāgate bhadrake vayasi vartamānaḥ avikrīḍitāvī kāmeṣu kaumārabrahmacārī ekavarṣa upasaṃpadā | tena ca kumāra kālena tena ca samayena rāja śrīghoṣastaṃ mahāntaṃ bodhisattvamahāsattvagaṇamadhyeṣate sma yaduta ṣaṭpāramitāsaṃgītau | bodhisattvapiṭakamahādhāraṇyupāyakauśalyavaśivinayāsaṅgābhinirhārārthaṃ tān bodhisattvān mahāsattvānadhyeṣya rātrau saṃniṣaṇṇāyāṃ
tathāgatacaityasya purataḥ tatrānekāni dīpārdhyakoṭiniyutaśatasahasrāṇi prajvālitāni | siktasaṃmṛṣṭaśodhitaśca maṇḍalamātraḥ kṛto 'bhūt puṣpābhikīrṇo nānāvicitraśayanāsanaprajñaptaḥ | rājāpi śrīghoṣaḥ sāntaḥpuragrāmanagarajanapadapāriṣadyaḥ sapauro niṣkrāntaḥ | vādyatūryatālāvacarapuṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākābhiḥ parigṛhītābhistathāgatacaityasya pūjāṃ kṛtvā sārdhamantaḥpūreṇa prāsādatalamabhirūḍho 'bhuddharmaśravaṇāya | mahatī ca devamānuṣikā pariṣat saṃnipatitā dharmaśravaṇārthikā | adrākṣīt kṣemadatto bodhisattvo mahāsatvastāni ca mahānti dīpārdhyakoṭīniyutaśatasahasrāṇi saṃprajvalitāni | avabhāsenaiva (Vaidya 219) sphuṭamabhūt | sadevamānuṣikāṃ ca janatāṃ dharmaśravaṇāya saṃnipatitāṃ viditvā tasyaitadabhūt - ahamapi mahāyānasaṃprasthitaḥ | yannvahamimaṃ samādhimākāṅkṣastathāgatapūjāṃ kuryām,yathārūpayā pūjayā sadevamānuṣāsuralokaścitrīkāraprāpto bhavedāttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto bhaveddharmālokaprāptaḥ | imāṃ ca sarvāṃ tathāgatapūjāmabhibhaveyaṃ yeyaṃ śrīghoṣeṇa rājñā kṛtā | rājā ca śrīghoṣaścitrīkāraprāpto bhavedāttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajātaḥ sāntaḥpuraparivāraḥ ||
atha khalu kṣemadatto bodhisattva evaṃcittaḥ prītisaumanasyajātastaṃ mahāntaṃ janakāyaṃ saṃnipatitaṃ viditvā dharmaśravaṇikānāṃ rātrau saṃniṣaṇṇāyāṃ tathāgatacaityasya purataḥ sthitvā dakṣiṇaṃ bāhuṃ cīvarapariveṣṭitaṃ kṛtvā tailaplutaṃ kṛtvā dīpayāmāsa | atha khalu kṣemadattasya bodhisattvasya mahāsattvasyādhyāśayenānuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ paryeṣamāṇasya tathā pradīpte dakṣiṇe pāṇau nābhūt cittasya mukhavarṇasya vā anyathātvam | atha khalu kumāraḥ samanantarapradīpte kṣemadattasya bodhisattvasya mahāsattvasya pāṇau saṃprajvalite saṃjyotībhūte ekajvālāprāpte, atha khalu tasyāṃ velāyāṃ mahāpṛthivīcālaḥ prādurabhūt | tasya pāṇau dīpyamānasya prabhayā tānyanekāni dīpārdhyakoṭīnayutaśatasahasrāṇi dhyāmīkṛtānyabhūvan | sarvāsu ca dikṣu mahānavabhāso 'bhūt, yenāvabhāsena sarvā diśo 'vabhāsitāḥ samantāt sphuṭā abhūvan | sa prītisaumanasyajāta imaṃ sarvadharmasvabhāvasamatāvipañcitaṃ samādhiṃ valgunā manorameṇa svareṇa viśiṣṭayā vācānuprabaddhaiḥ padavyañjanairvistareṇa sarvaparṣadaṃ vijñāpayan saṃprakāśayati sma | tatra dvādaśa sahasrāṇi trāyatriṃśatkāyikānāṃ devānāṃ saṃnipatitāni dharmaśravaṇāya | te prītisaumanasyajātā vividhāṃ divyāṃ pūjāmakārṣuḥ, apsarogaṇāśca divyāḥ saṃgītīḥ prayojayāmāsuḥ | adrākṣīdrājā śrīghoṣaḥ upariṣṭāt prāsādatalagataḥ svajanapuraskṛtaḥ antaḥpuramadhyagato 'ṣṭāṅgapoṣadhasamādattaḥ kṣemadattaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ bāhunāvabhāsayantaṃ sarvāḥ prabhā abhibhūya divyayā atikrāntamānuṣikayāvabhāsitam | dṛṣṭvā ca punarasyaitadabhūt - abhijñāprāpto batāyaṃ kṣemadatto bodhisattvo mahāsattvo bhaviṣyatīti | sa tīvraṃ prema ca prasādaṃ ca gauravaṃ ca cipasthāpya saparivāro mahākuśalamūlapuṇyaskandhopastabdhaḥ sārdhamaśītyāntaḥpurikābhistataḥ prāsādatalādātmānamutprākṣipat yadut kṣemadattasya bodhisattvasya darśanāya prītisaṃmodanāya | sa gauravanirjātena kuśalamūlena dṛṣṭa eva dharme saparivāro devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragaparigrahaṃ pratilabhate | sa devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragaparigṛhītaḥ
punareva rājā śrīghoṣaḥ saparivāraḥ paripūrṇāddhastaśatasahasrikāt prāsādāt patitaḥ | na cāsya kāyaviheṭhaścittaviheṭho vā avalīnatā vābhūt ||
(Vaidya 220)
atha khalu rājā śrīghoṣaḥ ubhau bāhū pragṛhya mahatā janakāyena sārdhaṃ mahāntaṃ nirnādanirghoṣamākrandraṃ cākārṣīt yaduta kṣemadattasya bodhisattvasya mahāsattvasya bāhuṃ dahyamānaṃ dṛṣṭvā saṃprajvalitam | sa rājā tena mahatā janakāyena sārdhaṃ prārodīdaśrūṇi pravartayamānaḥ ||
atha khalu kṣemadatto bodhisattvo mahāsattvaḥ rājānaṃ śrīghoṣamāmantrayate sma - kiṃ punasttvaṃ mahārāja anena mahatā janakāyena sārdhaṃ mahāntaṃ nirnādanirghoṣamākrandaṃ kurvan rodiṣi aśrūṇi ca pravartayasi? atha khalu rājā śrīghoṣaḥ kṣemadattaṃ bodhisattvaṃ gāthābhigītena prābhāṣata -
kṣemadattaṃ mahāprājñaṃ paṇḍitaṃ dharmabhāṇakam  /
aṅgahīnaṃ viditvainaṃ jano 'yaṃ tena roditi  // SRS_33.1 //
etādṛśaṃ rūpamidaṃ tejorāśisamudgatam  /
bāhuhīnaṃ viditvā hi bhūyo 'hamapi duḥkhitaḥ  // SRS_33.2 //
yastvayā dīpito bāhuḥ prabhā muktā diśo daśa  /
ime jihmīkṛtā dītā divyayā tvatprabhūtayā  // SRS_33.3 //
prakampiteyaṃ pṛthivī cittaṃ te na ca līiyate  /
tata utpāditaṃ cittaṃ naiṣo avarakovidaḥ  // SRS_33.4 //
hastaśatasahasrātaḥ prāsādāt patito hyaham  /
sārdhamantaḥpureṇeha na ca me kāyu hiṃsitaḥ  // SRS_33.5 //
sādhu te jñānamāścaryaṃ sādhu cittamanuttaram  /
sādhu vīryaṃ ca svārabdhaṃ sādhuṃ cādhyāśayo mahān  // SRS_33.6 //
yasya hastau vidahyante na jātvastīha iñjanā  /
prītiprāmodyajātaśca bhūyo dharmaṃ prabhāṣate  // SRS_33.7 //
pūrṇamāsyāṃ yathā candraḥ sūryo vāsau nabhastale  /
sumerugirirājo vā evaṃ śobhasi māriṣa  // SRS_33.8 //
ahaṃ pi evaṃ praṇidhiṃ paripūreya paṇḍitaḥ  /
kāye premaṃ jahitvāhaṃ kuryāmarthaṃ ca prāṇinām  // SRS_33.9 //
dharmapremṇā ca hṛṣyāmi prīitirme 'tra acintiyā  /
yat puno aṅgahīno 'si tena me duḥkhamuttamam  // SRS_33.10 //
kṣemadatto hi rājānaṃ devanāgehi pūjitaḥ  /
anantapratibhānena imā gāthā abhāṣata  // SRS_33.11 //
naivaṃ syādaṅgahīno 'sau yasya bāhurna vidyate  /
sa tu devāṅgahīnaḥ syāda yasya śīlaṃ na vidyate  // SRS_33.12 //
(Vaidya 221)
anena pūtikāyena pūjitā me tathāgatāḥ  /
acintiyā dakṣiṇīyāḥ sarvalokasya cetiyāḥ  // SRS_33.13 //
anantā yāstrisāhasrā paripūritāḥ  /
pradadyāllokanāthebhyo buddhajñānagaveṣakaḥ  // SRS_33.14 //
astyeṣā laukikī pūjā anyā pūjā acintiyā  /
ye dharmān śūnyān jānanti tyajante kāyajīvitam  // SRS_33.15 //
satyavākyaṃ kariṣyāmi mahārāja śṛṇohi me  /
yā ceyaṃ janatā sarvā imāṃ gāthāṃ vijānatha  // SRS_33.16 //
yena satyena buddho 'haṃ bheṣye lokasya cetiyaḥ  /
tena satyena dharaṇī ṣaḍavikāraṃ prakampatu  // SRS_33.17 //
bhāṣitā va iyaṃ vācā dharaṇī ca prakampitā  /
āścaryamadbhataprāptā devakoṭyaḥ praharṣitāḥ  // SRS_33.18 //
harṣitā devamanujā bodhicittamupādayuḥ  /
prasthitā agrayānasminnaprameyā acintiyāḥ  // SRS_33.19 //
yāttakānāṃ kṛto arthaḥ kṣemadattena bhikṣuṇā  /
buddhānāṃ vartate jñānaṃ yatrākṣayamacintiyam  // SRS_33.20 //
yena satyena dharmo 'sau bāhurnāma na vidyate  /
tena satyena me bāhurbhoti kṣipraṃ yathā purā  // SRS_33.21 //
yena satyena dharmo 'sau kṣemadatto na vidyate  /
diśo daśa gaveṣadbhiḥ śunyatvānnopalabhyate  // SRS_33.22 //
yo 'pi niścarate śabdastaṃ pu śūnyaṃ vijānatha  /
pratiśrutkopamaḥ śabdo dharmānevaṃ vijānatha  // SRS_33.23 //
sadā viśārado bhoti śunyatāyāṃ gatiṃgataḥ  /
tasya satyena vākyena sarvaloko na dahyate  // SRS_33.24 //
yāvantastribhave sattvā ye devā ye ca mānuṣāḥ  /
sarvajñatāyāstejena sarve bhonti samāhitāḥ  // SRS_33.25 //
yāvantyupadravāḥ kecid ye divyā ye ca mānuṣāḥ  /
avaivartikatejena sarve te bhonti nirvṛtāḥ  // SRS_33.26 //
bhāṣitāśca imā gāthā bāhuśca punarutthitaḥ  /
kṣemadattasya kāyaśca lakṣaṇehi vicitritaḥ  // SRS_33.27 //
(Vaidya 222)
devakoṭīsahasrāṇi antarikṣe sthitāni ca  /
mandārapuṣpaistaṃ bhikṣumokiranti ca tatkṣaṇam  // SRS_33.28 //
amānuṣyehi puṣpehi jambudvīpo hyayaṃ sphuṭaḥ  /
apsaraḥkoṭiniyutai saṃgītyaḥ saṃprayojitāḥ  // SRS_33.29 //
imaṃ nādaṃ nadantasya kṣemadattasya tatkṣaṇam  /
buddhakoṭīsahasrāṇi paśyantīdaṃ vikurvitam  // SRS_33.30 //
svakasvakeṣu kṣetreṣu ārocet sumahāyaśāḥ  /
bhikṣūṇāṃ bhikṣuṇīnāṃ ca upāsaka upāsikām  // SRS_33.31 //
kṣemadatto hyasau bhikṣuḥ paṇḍitaḥ sumahābalaḥ  /
yenāsau dīpito bāhurbuddhajñānasya kāraṇāt  // SRS_33.32 //
tena kṣetrasahasrāṇi yathā gaṅgāya vālikāḥ  /
obhāsitāḥ pradīpena kalpoddāha iva sthite  // SRS_33.33 //
puṣpacandanacūrṇaiśca sarvakṣetrāḥ sphuṭā abhūt  /
yāvadbhūmimupādāya jānumātramabhūt sphuṭam  // SRS_33.34 //
sarvaratnaiḥ sarvapuṣpairbuddhakṣetramabhūt sphuṭam  /
kṣemadattasya pūjāyai nāgā varṣanti mauktikam  // SRS_33.35 //
sarvaratnāmayairvyūhairidaṃ kṣetramalaṃkṛtam  /
saṃstṛtaṃ ratnamuktābhioḥ kṣemadattasya pūjayā  // SRS_33.36 //
devā nāgāśca yakṣāśca kinnarāpsaramahoragāḥ  /
prasthitā agrabodhīye yathā gaṅgāya vālikāḥ  // SRS_33.37 //
śākyasiṃho 'pi saṃbuddho gṛdhrakūṭasmi parvate  /
purato bhikṣusaṃdhasya siṃhanādaṃ nadī jinaḥ  // SRS_33.38 //
kṣemadatto 'hamabhavaṃ śrīghoṣo 'pyajito 'bhavat  /
kalpakoṭīsahasrāṇi caran saṃbodhicārikām  // SRS_33.39 //
sahadarśanena bhikṣusya kṣemadattasya tatkṣaṇam  /
acintyābhistadā strībhiḥ strībhāvo vinivartitaḥ  // SRS_33.40 //
vyākṛtāste narendreṇa nāsti teṣāṃ vinivartanā  /
svayaṃbhuvo bhaviṣyanti sarve lokavināyakāḥ  // SRS_33.41 //
śrutvā sūtramidaṃ vidvān saṃlekhaguṇadarśanam  /
kāye prema na kurvīta iha dharme suśikṣitaḥ  // SRS_33.42 //
iti śrīsamādhirāje kṣemadattaparivarto nāma trayastriṃśatitamaḥ || 33 ||
(Vaidya 223)
34 Jñānāvatīparivartaḥ |
tatra bhagavān punarapi candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhi kumāra bodhisattvena mahāsattvena imaṃ samādhimākāṅkṣatā kṣipramanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhukāmena kuśalamūle pratiṣṭhite dharmadānena vā āmiṣadānena vā yogaḥ karaṇīyaḥ | tena bodhisattvena mahāsattvena taddānaṃ catusṛbhi pariṇāmanābhiḥ pariṇāmayitavyam | katamābhiścatasṛbhiḥ? yaduta yairupāyakauśalyaistairbuddhairbhagavadbhiranuttarā samyaksaṃbodhirabhisaṃbuddhā, teṣāmupāyakauśalyānāṃ pratilambhāyedaṃ dānakuśalamūlamavaropayāmi | ayaṃ prathamaḥ pariṇāmaḥ | yebhyaḥ kalyāṇamitrebhyo 'ntikāttānyupāyakauśalyāni śṛṇuyāmudgṛhṇīyāṃ paryavāpnuyāṃ dhārayeyam, tairanuttarā samyaksaṃbodhirabhisaṃbudhyate | tairyaiḥ kalyāṇamitraiḥ sārdhaṃ samavadhānaṃ bhavet, evametaddānakuśalamūlamavaropayāmi | ayaṃ dvitīyaḥ pariṇāmaḥ | ye bhogapratilābhāḥ sarvalokopajīvyā bhaveyustairme bhogapratilābhaiḥ samavadhānaṃ bhavet, evamidaṃ kuśalamūlavaropayāmi | ayaṃ tṛtīyaḥ pariṇāmaḥ | ya ātmabhāvapratilābhaḥ dvābhyāmanugrahābhyāṃ sattvānanugṛhṇīyādāmiṣānugraheṇa ca dharmānugraheṇa ca, tasya me ātmabhāvasya pratilambho bhavet, evamidaṃ kuśalamūlavaropayāmi | ayaṃ caturthaḥ pariṇāmaḥ | ābhiḥ kumāra catasṛbhiḥ pariṇāmanābhirbodhisattvena mahāsattvena tāni kuśalamūlāni pariṇāmayitavyāni ||
punaraparaṃ kumāra bodhisattvena mahāsattvenemaṃ samādhimākāṅkṣatā gṛhīṇā vā pravrajitena vā kṣipraṃ cānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhukāmena śīlavanto guṇavantaḥ prajñāvanto bodhisattvā mahāsattvāḥ sevitavyā bhajitavyāḥ paryupāsitavyā aśāṭhyena | yo 'sya samādherdhārako bhikṣurbodhisattvo mahāsattvo bhavet,sa ca syādābādhiko bāḍhaglānaḥ, tena svamāṃsaśoṇiatenāpi sa bhikṣustasmādābādhād vyutthāpayitumutsoḍhavyaḥ | adhyāśayasaṃpannena kumāra bodhisattvena mahāsattvenemaṃ samādhimākāṅkṣata kṣipraṃ cānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhukāmenāvikampamānena viśāradena svakaṃ māṃsaśoṇitamapi parityajya dharmabhāṇako bhikṣurābādhād vyutthāpayitavyaḥ | tadanenāpi te kumāra paryāyeṇaivaṃ veditavyam ||
bhūtapūrvaṃ kumāra atīte 'dhvanyasaṃkhyeye kalpe asaṃkhyeyatare vipule apramāṇe yadāsīt tena kālena tena samayenācintyapraṇidhānaviśeṣasamudgatarājo nāma tathāgato 'han samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān | sa khalu punaḥ kumāra acintyapraṇidhānaviśeṣasamudgatarājastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho yasminneva divase 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhastatraiva divase parihate aprameyānasaṃkhyeyān buddhanirmitān nirmāya aparimāṇānāṃ ca sattvānāṃ vinayaṃ kṛtvā
(Vaidya 224) āsravakṣayāyārhattve pratiṣṭhāpya aparimāṇāṃśca sattvānanuttarāyāṃ samyaksaṃb