Phạn tạng (Sanskrit Canon)bsu022_u.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Phổ Diệu (Lalitavistara)
Kinh (Sūtra) ghi lại lời dạy của đức Phật, thuộc tạng Kinh trong Tam tạng Phật giáo Sanskrit. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 1 / 12 (50.000 ký tự/trang)
namaḥ sarvabuddhabodhisattvebhyaḥ / lalitavistaraḥ / // om namo daśadiganantāparyantalokadhātupratiṣṭhitasarvabuddhabodhisattvāryaśrāvakapratyekabuddhebhyo 'tītānāgatapratyutpannebhyaḥ // ______________________________________________________________________ START Parivarta 1 nidānaparivartaḥ prathamaḥ / evaṃ mayā śrutam / ekasminsamaye bhagavān śrāvastyāṃ viharati sma jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme mahatā bhikṣusaṃghena sārdhaṃ dvādaśabhirbhikṣusahasraiḥ / tadyathā - āyuṣmatā ca jñānakauṇḍinyena / āyuṣmatā cāśvajitā / āyuṣmatā ca bāṣpeṇa / āyuṣmatā ca mahānāmnā / āyuṣmatā ca bhadrikeṇa / āyuṣmatā ca yaśodevena / āyuṣmatā ca vimalena / āyuṣmatā ca subāhunā / āyuṣmatā ca pūrṇena / āyuṣmatā ca gavāṃpatinā / āyuṣmatā corubilvākāśyapena / āyuṣmatā ca nadīkāśyapena / āyuṣmatā ca gayākāśyapena / āyuṣmatā ca śāriputreṇa / āyuṣmatā ca mahāmaudgalyāyanena / āyuṣmatā ca mahākāśyapena / āyuṣmatā ca mahākātyāyanena / āyuṣmatā ca kaphilena / āyuṣmatā ca kauṇḍinyena / āyuṣmatā ca cunandena / āyuṣmatā ca pūrṇamaitrāyaṇīputreṇa / āyuṣmatā cāniruddhena / āyuṣmatā ca nandikena / āyuṣmatā ca kasphilena / āyuṣmatā ca subhūtinā / āyuṣmatā ca revatena / āyuṣmatā ca khadiravanikena / āyuṣmatā cāmogharājena / āyuṣmatā ca mahāpāraṇikena / āyuṣmatā ca bakkulena / āyuṣmatā ca nandena / āyuṣmatā ca rāhulena / āyuṣmatā ca svāgatena / āyuṣmatā cānandena / evaṃpramukhairdvādaśabhirbhikṣusahasraiḥ sārdhaṃ dvātriṃśatā ca bodhisattvasahasraiḥ sarvairekajātipratibaddhaiḥ sarvabodhisattvapāramitānirjātaiḥ sarvabodhisattvābhijñatāvikrīḍitaiḥ sarvabodhisattvadhāraṇīpratibhānapratilabdhaiḥ sarvabodhisattvadhāraṇīpratilabdhaiḥ sarvabodhisattvapraṇidhānasuparipūrṇaiḥ sarvabodhisattvapratisamyaggatiṃgataiḥ sarvabodhisattvasamādhivaśitāprāptaiḥ sarvabodhisattvavaśitāpratilabdhaiḥ sarvabodhisattvakṣāntyavakīrṇaiḥ sarvabodhisattvabhūmiparipūrṇaiḥ / tadyathā - maitreyeṇa ca bodhisattvena mahāsattvena / dharaṇīśvararājena ca bodhisattvena mahāsattvena / siṃhaketunā (Vaidya 2) ca bodhisattvena mahāsattvena / siddhārthamatinā ca bodhisattvena mahāsattvena / praśāntacāritramatinā ca bodhisattvena mahāsattvena / pratisaṃvitprāptena ca bodhisattvena mahāsattvena / nityodyuktena ca bodhisattvena mahāsattvena / mahākaruṇācandriṇā ca bodhisattvena mahāsattvena / evaṃpramukhairdvātriṃśatā ca bodhisattvasahasraiḥ // tena khalu punaḥ samayena bhagavān śrāvastīṃ mahānagarīmupaniśritya viharati sma satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjitaśca tisṛṇāṃ pariṣadāṃ rājñāṃ rājakumārāṇāṃ rājamantriṇāṃ rājamahāmātrāṇāṃ rājapādamūlikānāṃ kṣatriyabrāhmaṇagṛhapatyamātyapārṣadyānāṃ paurajānapadānāmanyatīrthikaśramaṇabrāhmaṇacarakaparivrājakānām / lābhī ca bhagavān prabhūtānāṃ khādanīyaṃ bhojanīyamāsvādanīyākalpikānāṃ cīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇām / lābhāgryayaśogryaprāptaśca bhagavān sarvatra cānupaliptaḥ padma iva jalena / udāraśca bhagavataḥ kīrtiśabdaśloko loke 'bhyudgato 'rhan samyaksaṃbuddho vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavit paraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān pañcacakṣuḥsamanvāgataḥ / sa imaṃ ca lokaṃ paraṃ ca lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ saśramaṇabrāhmaṇīn prajān sadevamānuṣān svayaṃ vijñāya sākṣātkṛtya upasaṃpadya viharati sma / saddharmaṃ deśayati sma ādau kalyāṇaṃ madhye kalyāṇaṃ paryavasāne kalyāṇaṃ svarthaṃ suvyañjanaṃ kevalaṃ paripūrṇaṃ pariśuddhaṃ paryavadātaṃ vrahmacaryaṃ saṃprakāśayati sma // tena khalu punaḥ samayena bhagavān rātryāṃ madhyame yāme buddhālaṃkāravyūhaṃ nāma samādhiṃ samāpanno 'bhūt / samanantarasamāpannasya ca bhagavata imaṃ buddhālaṃkāravyūhaṃ nāma samādhimatha tatkṣaṇameva bhagavata upariṣṭānmūrdhnaḥ saṃdhāvuṣṇīṣavivarāntarāt pūrvabuddhānusmṛtyasaṅgājñānālokālaṃkāraṃ nāma raśmiścacāra / sā sarvā śuddhāvāsān devabhavanānyavabhāsya maheśvaradevaputrapramukhānaprameyān devaputrān saṃcodayāmāsa / tataśca tathāgataraśmijālānniścārya imāḥ saṃcodanāgāthā niścaranti sma // jñānaprabhaṃ hatatamasaṃ prabhākaraṃ śubhraprabhaṃ śubhavimalāgratejasam / praśāntakāyaṃ śubhaśāntamānasaṃ muniṃ samāśliṣyata śākyasiṃham // Lal_1.1 // jñānodadhiṃ śuddhamahānubhāvaṃ dharmeśvaraṃ sarvavidaṃ munīśam / devātidevaṃ naradevapūjyaṃ dharme svayaṃbhuṃ vaśinaṃ śrayadhvam // Lal_1.2 // (Vaidya 3) yo durdamaṃ cittamavartayadvaśe yo mārapāśairavamuktamānasaḥ / yasyāpyavandhyāviha darśanaśravāstyayāntataḥ śāntavimokṣapāragaḥ // Lal_1.3 // ālokyabhūtaṃ tamatulyadharmaṃ tamonudaṃ sannayaveditāram / śāntakriyaṃ buddhamameyabuddhiṃ bhaktyā samastā upasaṃkramadhvam // Lal_1.4 // sa vaidyarājo 'mṛtabheṣajapradaḥ sa vādiśūraḥ kugaṇipratāpakaḥ / sa dharmabandhuḥ paramārthakovidaḥ sa nāyako 'nuttaramārgadeśakaḥ // Lal_1.5 // iti // samanantaraspṛṣṭāśca khalu punaste śuddhāvāsakāyikā devaputrāḥ tasyā buddhānusmṛtyasaṅgājñānālokāyā raśmyā ābhiścaivaṃrūpābhirgāthābhiḥ saṃcoditāḥ samantataḥ praśāntāḥ samādhervyutthāya tān buddhānubhāvenāprameyāsaṃkhyeyāgaṇanāsamatikrāntakalpātikrāntān buddhān bhagavanto 'nusmaranti sma / teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ yāni buddhakṣetraguṇavyūhātparṣanmaṇḍalāni yāśca dharmadeśanāstā āsan, tān sarvānanusmaranti sma // atha khalu tasyāṃ rātrau praśāntāyāmīśvaraśca nāma śuddhāvāsakāyiko devaputro maheśvaro nāma nandaśca sunandaśca candanaśca mahitaśca praśāntaśca praśāntavinīteśvaraścaite cānye ca saṃbahulāḥ śuddhāvāsakāyikā devaputrā atikrāntātikrāntairvarṇaiḥ sarvāvantaṃ jetavanaṃ divyenāvabhāsenāvabhāsya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāman, upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte tasthuḥ / ekānte sthitāśca te śuddhāvāsakāyikā devaputrā bhagavantametadavocan - asti bhagavan lalitavistaro nāma dharmaparyāyaḥ sūtrānto mahāvaipulyanicayo bodhisattvakuśalamūlasamudbhāvanaḥ tuṣitavarabhavanavikiraṇasaṃcintyāvakramaṇavikrīḍanagarbhasthānaviśeṣasaṃdarśano 'bhijātajanmabhūmiprabhāvasaṃdarśanaḥ sarvabālacaryāguṇaviśeṣasamatikramasarvalaukikaśilpasthānakarmasthānalipisaṃkhyāmudrā - gaṇanāsidhanukalāpayuddhasālambhasarvasattvaprativiśiṣṭasaṃdarśanāntaḥpuraviṣayopabhogasaṃdarśanaḥ sarvabodhisattvacariniṣpandaniṣpattiphalādhigamaparikīrtano bodhisattvavikrīḍitaḥ sarvamāramaṇḍalavidhvaṃsanaḥ tathāgatabalavaiśāradyāṣṭādaśāveṇikasamuccayo (Vaidya 4) 'pramāṇabuddhadharmanirdeśaḥ pūrvakairapi tathāgatairbhāṣitapūrvaḥ / tadyathā - bhagavatā padmottareṇa ca dharmaketunā ca dīpaṃkareṇa ca guṇaketunā ca mahākareṇa ca ṛṣidevena ca śrītejasā ca satyaketunā ca vajrasaṃhatena ca sarvābhibhuvā ca hemavarṇena ca atyuccagāminā ca pravāhasāgareṇa ca puṣpaketunā ca vararūpeṇa ca sulocanena ca ṛṣiguptena ca jinavaktreṇa ca unnatena ca puṣpitena ca ūrṇatejasā ca puṣkareṇa ca suraśminā ca maṅgalena ca sudarśanena ca mahāsiṃhatejasā ca sthitabuddhidattena ca vasantagandhinā ca satyadharmavipulakīrtinā ca tiṣyeṇa ca puṣyeṇa ca lokasundareṇa ca vistīrṇabhedena ca ratnakīrtinā ca ugratejasā ca brahmatejasā ca sughoṣeṇa ca supuṣṣeṇa ca sumanojñaghoṣeṇa ca suceṣṭarūpeṇa ca prahasitanetreṇa ca guṇarāśinā ca meghasvareṇa ca sundaravarṇena ca āyustejasā ca salīlagajagāminā ca lokābhilāṣitena ca jitaśatruṇā ca saṃpūjitena ca vipaśyinā ca śikhinā ca viśvabhuvā ca kakucchandena ca kanakamuninā ca kāśyapena ca tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena bhāṣitapūrvaḥ, taṃ bhagavānapyetarhi saṃprakāśayet bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca / asya ca mahāyānodbhāvanārthaṃ sarvaparapravādināṃ ca nigrahārthaṃ sarvabodhisattvānāṃ codbhāvanārthaṃ sarvamārāṇāṃ cābhibhavanārthaṃ sarvabodhisattvayānikānāṃ ca pudgalānāṃ vīryārambhasaṃjananārthaṃ saddharmasya cānuparigrahārthaṃ triratnavaṃśasyānuparigrahārthaṃ triratnavaṃśasyānupacchedanārthaṃ buddhakāryasya ca parisaṃdarśanārthamiti / adhivāsayati sma bhagavāṃsteṣāṃ devaputrāṇāṃ tūṣṇībhāvena sadevakasya lokasyānukampāmupādāya // atha khalu devaputrā bhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā tuṣṭā udagrā āttamanasaḥ pramuditāḥ prītisaumanasyajātā bhagavataḥ pādau śirasābhivandya bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya divyaiścandanacūrṇairagurucūrṇairmāndārapuṣpaiścābhyavakīrya tatraivāntardadhuḥ // atha khalu bhagavāṃstasyāmeva rātryāmatyayena ca karīro maṇḍalamātravyūhastenopasaṃkrāmat / upasaṃkramya bhagavān prajñapta evāsane nyaṣīdadbodhisattvagaṇapuraskṛtaḥ śrāvakasaṃghapuraskṛtaḥ / niṣadya bhagavān bhikṣūnāmantrayati sma - iti hi bhikṣavo rātrau praśāntāyāmīśvaro nāma śuddhāvāsakāyiko devaputro maheśvaraśca nāma nandaśca sunandaśca candanaśca mahitaśca praśāntaśca vinīteśvaraścaite cānye ca saṃbahulāḥ śuddhāvāsakāyikā devaputrāḥ purvavadyāvattatraivāntardadhuḥ / atha khalu te bodhisattvāste ca mahāśrāvakā yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantametadavocan - tatsādhu bhagavan, taṃ lalitavistaraṃ nāma dharmaparyāyaṃ deśayatu / tadbhaviṣyati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca etarhi cāgatānāṃ ca bodhisattvānāṃ mahāsattvānām / adhivāsayati sma bhagavāṃsteṣāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ teṣāṃ ca mahāśrāvakāṇāṃ tūṣṇībhāvena sadevamānuṣāsurasya lokasyānukampāmupādāya / tatredamucyate - (Vaidya 5) rātryāmihāsyāṃ mama bhikṣavo 'dya sukhopaviṣṭasya niraṅgaṇasya / praviṣṭamānasya śubhairvihārairekāgracittasya samāhitasya // Lal_1.6 // athāgaman devasutā maharddhayaḥ pratītavarṇa vimalaśriyojjvalāḥ / śriyāvabhāsyeha ca jetasāhvayaṃ vanaṃ mudā me 'ntikamabhyupāgatāḥ // Lal_1.7 // maheśvaraścandana īśa nando praśāntacitto mahitaḥ sunandanaḥ / śāntāhvayaścāpyuta devaputrastāstāśca bahvyo 'tha ca devakoṭyaḥ // Lal_1.8 // praṇamya pādau pratidakṣiṇaṃ ca kṛtvaiva māṃ tasthurihāgrato me / pragṛhya caivāñjalimaṅgulībhiḥ sagauravā māmiha te yayācuḥ // Lal_1.9 // idaṃ mune rāganisūdanāḍhya vaipulyasūtraṃ hi mahānidānam / yadbhāṣitaṃ sarvatathāgataiḥ prāg lokasya sarvasya hitārthametat // Lal_1.10 // tatsādhvidānīmapi bhāṣato muniḥ sa bodhisattvaughaparigrahecchayā / paraṃ mahāyānamidaṃ prabhāṣayan parapravādānnamuciṃ ca dharṣayan // Lal_1.11 // adyeṣaṇāṃ devagaṇasya tūṣṇīmagṛhṇadevānadhivāsanaṃ ca / sarve ca tuṣṭā muditā udagrāḥ puṣpāṇi cikṣepuravāptaharṣam // Lal_1.12 // (Vaidya 6) tadbhikṣavo me śṛṇuteha sarve vaipulyasūtraṃ hi mahānidānam / yadbhāṣitaṃ sarvatathāgataiḥ prāg lokasya sarvasya hitārthamevam // Lal_1.13 // iti // iti śrīlalitavistare nidānaparivarto nāma prathamo 'dhyāyaḥ // ______________________________________________________________________ START Parivarta 2 (Vaidya 7) samutsāhaparivarto dvitīyaḥ / tatra bhikṣavaḥ katamaḥ sulalitavistaro nāma dharmaparyāyaḥ sūtrānto mahāvaipulyaḥ? iha bhikṣavo bodhisattvasya tuṣitavarabhavanāvasthitasya pūjyapūjitasyābhiṣekaprāptasya devaśatasahasrastutastaumitavarṇitapraśaṃsitasya labdhābhiṣekasya praṇidhānasamudgatasya sarvabuddhadharmasamudāgatabuddheḥ suvipulapariśuddhajñānanayanasya smṛtimatigatidhṛtyuttaptavipulabuddheḥ dānaśīlakṣāntivīryadhyānaprajñāmahopāyakauśalyaparamapāramitāprāptasya mahāmaitrīkaruṇāmuditopekṣābrahmapathakovidasya mahābhijñāsaṃgaṇāvaraṇajñānasaṃdarśanābhimukhībhūtasya smṛtyupasthānasamyakprahāṇaṛddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgasarvabodhipakṣadharmasuparipūrṇakoṭiprāptasya aparimitapuṇyasaṃbhāralakṣaṇānuvyañjanasamalaṃkṛtakāyasya dīrghānuparivartino yathāvāditathākāryavitathavākkarmasamudāhārakasya ṛjvakuṭilāvaṅkāpratihatamānasasya sarvamānamadadarpabhayaviṣādāpagatasya sarvasattvasamacittasya aparimitabuddhakoṭinayutaśatasahasraparyupāsitasya bahubodhisattvakoṭinayutaśatasahasrāvalokitāvalokitavadanasya śakrabrahmamaheśvaralokapāladevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragarākṣasagaṇairabhinanditayaśasaḥ sarvapadaprabhedanirdeśāsaṅgapratisaṃvidavatārajñānakuśalasya sarvabuddhabhāṣitadhāraṇasmṛtibhājanāvikṣepānantāparyantadhāraṇīpratilabdhasya mahādharmanausmṛtyupasthānasamyakprahāṇaṛdvipādendriyabalabodhyaṅgamārgapāramitopāya - kauśalyadharmaratnapuṇyasamudānītamahāsārthavāhasya caturoghapāragāminābhiprāyasya nihatamānapratyarthikasya sarvaparapravādisunigṛhītasya saṃgrāmaśīrṣasupratiṣṭhitasya kleśaripugaṇanisūdanasya jñānavaravajradṛḍhapraharaṇasya bodhicittamūlamahākaruṇādaṇḍādhyāśayodgatasya gambhīravīryasalilābhiṣiktasya upāyakauśalakarṇikasya bodhyaṅgadhyānakeśarasya samādhikiñjalkasya guṇagaṇavimalasarasisujātasya vigatamadamānaparivāhaśaśivimalavistīrṇapatrasya śīlaśrutāprasādadaśadigapratihatagandhino loke jñānavṛddhasyāṣṭābhirlokadharmairanupaliptasya mahāpuruṣapadmasya puṇyajñānasaṃbhāravisṛtasurabhigandhinaḥ prajñājñānadinakarakiraṇairvikasitasuviśuddhaśatapatrapadmatapanasya caturṛddhipādaparamajāpajapitasya caturāryasatyasutīkṣṇanakhadaṃṣṭrasya caturbrahmavihāraniśritadarśanasya catuḥsaṃgrahavastususaṃgṛhītaśirasaḥ dvādaśāṅgapratītyasamutpādānubodhānupūrvasamudgatakāyasya saptatriṃśadbodhipakṣadharmasaṃpratipūrṇasuvijātināvidyājñānakeśariṇastrivimokṣamukhāvajṛmbhitasya śamathavidarśanāsuviśuddhanayanasya dhyānavimokṣasamādhisamāpattigiridarīguhānivāsitasya caturīryāpathavinayanaupavanasuvardhitatarordaśabalavaiśāradyābhyāsībhāvitabalasya vigatabhavavibhavabhayalomaharṣasyāsaṃkucitaparākramasya tīrthyaśaśamṛgagaṇasaṃghaśamathanasya nairātmyaghoṣodāhāramahāsiṃhanādanādinaḥ puruṣasiṃhasya vimuktidhyānamaṇḍalaprajñaprabharaśmitīrthakarakhadyotagaṇaniḥprabhaṃkarasya (Vaidya 8) avidyātamondhakāratamaḥpaṭalavitimirakaraṇasyottaptabalavīryasya devamanuṣyeṣu puṇyatejastejitasya mahāpuruṣadinakarasya kṛṣṇapakṣāpagatasya śuklapakṣapratipūrṇasya manāpapriyadarśanasya apratihatacakṣurindriyasya devaśatasahasrajyotirgaṇapratimaṇḍitasya dhyānavimokṣajñānamaṇḍalasya bodhyaṅgasukharaśmiśaśikiraṇasya buddhavibuddhamanujakumudavibodhakasya mahāpuruṣacandrasamacatuṣparṣaddvīpānuparītasya saptabodhyaṅgaratnasamanvāgatasya sarvasattvasamacittaprayogasyāpratihatabuddheḥ daśakuśalakarmapathavratatapasaḥ susamṛddhapratipūrṇaviśeṣagamanābhiprāyasya apratihatadharmarājāvarapravaradharmaratnacakrapravartakasya cakravartivaṃśakulakuloditasya gambhīraduravagāhapratītyasamutpādasarvadharmaratnapratipūrṇasya atṛptaśrutavipulavistīrṇārambhajñānaśīlavelānatikramaṇasya mahāpadmagarbhekṣaṇasya sāgaravaradharavipulabuddheḥ pṛthivyaptejovāyusamacittasya merukalpadṛḍhabalāprakampamānasyānunayapratighāpagatasya gaganatalavimalavipulāsahyavistīrṇabuddheḥ adhyāśayasupariśuddhasya sudattadānasya sukṛtapūrvayogasya sukṛtādhikārasya dattasatyaṃkārasya paryeṣitasarvakuśalamūlasya vāsitavāsanasya niryāṇamiva sarvakuśalamūlasya saptasaṃkhyeyeṣu kalpeṣu samudānītasarvakuśalamūlasyandasya dattasaptavidhadānasya pañcavidhapuṇyakriyāvastvavasevitavatastrividhaṃ kāyikena caturvidhaṃ vācā trividhaṃ manasā sucaritavato daśakulakarmapathādānasevitavataḥ catvāriṃśadaṅgasamanvāgatasamyakprayogamāsevitavataḥ catvāriṃśadaṅgasamanvāgatasamyakpraṇidhānapraṇihitavataḥ catvāriṃśadaṅgasamanvāgatasamyagadhyāśayapratipannavataḥ catvāriṃśadaṅgasamanvāgatasamyagvimokṣaparipūritavataḥ catvāriṃśadaṅgasamanvāgatasamyagadhimuktimṛjīkṛtavataḥ catvāriṃśatsu buddhakoṭīniyutaśatasahasreṣvanupravrajitavataḥ pañcapañcāśatsu buddhakoṭīniyutaśatasahasreṣu dānāni dattavataḥ ardhacaturtheṣu pratyekabuddhakoṭīśateṣu kṛtādhikāravataḥ aprameyāsaṃkhyeyān sattvān svargamokṣamārgapratipāditavataḥ anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhukāmasyaikajātipratibaddhasya itaścyutvā tuṣitavarabhavane sthitasya śvetaketunāmno devaputrottamasya sarvadevasaṃghaiḥ saṃpūjyamānasya raśmyāyamaparamitaścyuto martyasya lokotpanno nacirādanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyatīti // tasmin mahāvimāne sukhopaviṣṭasya dvātriṃśadbhūmisahasrapratisaṃsthite vitardiniryūhatoraṇagavākṣakūṭāgāraprāsādatalasamalaṃkṛte ucchritachatradhvajapaṭākaratnakiṅkiṇījālavitānavitate māndāravamahāmāndāravapuṣpasaṃstaraṇasaṃstṛte apsarasaḥkoṭīniyutaśatasahasrasaṃgītisaṃpracalite atimuktakacampakapāṭalakovidāramucilindamahāmucilindāśokanyagrodhatindukāsanakarṇikārakeśarasālaratnavṛkṣopaśobhite hemajālasaṃchanne mahatā pūrṇakumbhopaśobhite samatalavyūhopaśobhite jyotirmālikāsumanovāte devakoṭīniyutaśatasahasrābhimukhanayanāvalokitāloke mahāvipuladharmasaṃgītisarvakāmarativegakleśacchedane vyapagatākhilakrodhapratighamānamadadarpāpanayane prītiprasādaprāmodyottaptavipulasmṛtisaṃjanane sukhopaviṣṭasya tasmin mahādharmasāṃkathye pravṛtte tebhyaścaturaśītibhyastūryasaṃgītisahasranirnāditebhyo bodhisattvasya pūrvaśubhakarmopacayenemāḥ saṃcodanāgāthā niścaranti sma - (Vaidya 9) smara vipulapuṇyanicaya smṛtimatigatimanantaprajñāprabhākarin / atulabalavipulavikrama vyākaraṇaṃ dīpaṃkarasyāpi // Lal_2.1 // smara vipulanirmalamanas trimalamalaprahīṇaśāntamadadoṣam / śubhavimalaśuddhacittā dāmacarī yādṛśā ti pure // Lal_2.2 // smara kulakulīnā śamathaṃ śīlavrataṃ kṣamā damaṃ caiva / vīryabaladhyānaprajñā niṣevitā kalpa(koṭī)niyutāni // Lal_2.3 // smara smara anantakīrte saṃpūjitā ye ti buddhaniyutāni / sarvān karuṇāyamānaḥ kālo 'yaṃ mā upekṣasva // Lal_2.4 // cyava cyava hi cyutividhijñā jaramaraṇakleśasūdanā virajā / samudīkṣante bahavo devāsuranāgayakṣagandharvā // Lal_2.5 // kalpasahasra ramitvā tṛptirnāstyambhasīva samudre / sādhu bhava prajñātṛpta tarpaya janatāṃ ciratṛṣārtām // Lal_2.6 // kiṃ cāpyaninditayaśa(stvaṃ) dharmaratirato na cāsi kāmarataḥ / atha ca punaramalanayanā anukampā sadevakaṃ lokam // Lal_2.7 // kiṃ cāpi devanayutāḥ śrutvā dharmaṃ na te vitṛpyante / atha ca puna rakṣaṇagatānapāyasaṃsthānapekṣasva // Lal_2.8 // kiṃ cāpi vimalacakṣo paśyasi buddhān daśādiśi loke / dharmaṃ śṛṇoṣi ca tatastaṃ dharmavaraṃ vibhaja loke // Lal_2.9 // kiṃ cāpi tuṣitabhavanaṃ tava puṇyaśriyābhiśobhate śrīmān / atha ca puna karuṇamānasa pravarṣa jambudhvaje varṣam // Lal_2.10 // samatītya kāmadhātuṃ devā ye rūpadhātukāneke / sarve tyabhinandante spṛśeya siddhivrato bodhim // Lal_2.11 // nihatā ti mārakarmā jitāstvayānye kutīrthikā nāthā / kena sakalagata ti bodhī kālo 'yaṃ mā upekṣasva // Lal_2.12 // kleśāgninā pradīpte loke tvaṃ vīra meghavad vyāpya / abhivarṣāmṛtavarṣaṃ śamaya kleśānnaramarūṇām // Lal_2.13 // (Vaidya 10) tvaṃ vaidya dhātukuśala cirāturān satyavaidya satyavān / trivimokṣāgadayogairnirvāṇasukhe sthapaya śīghram // Lal_2.14 // aśrutva siṃhanādaṃ kroṣṭukanādaṃ nadantyanutraṣṭāḥ / nada buddhasiṃhanādaṃ trāsaya paratīrthikaśṛgālān // Lal_2.15 // prajñāpradīpahasto balavīryabalodito dharaṇimaṇḍe / karatalavareṇa dharaṇīṃ parāhanitvā jinahi māram // Lal_2.16 // samudīkṣante pālāścaturo ye tubhya dāsyate pātram / śakrāśca brahma nayutā ye jātaṃ tvāṃ grahīṣyanti // Lal_2.17 // vyavalokayābhiyaśā kularatnakuloditā kulakulīnā / yatra sthitvā sumate darśeṣyasi bodhisattvacarim // Lal_2.18 // yatraiva bhājane 'smin maṇiratnaṃ tiṣṭhate bhavati śrīmān / maṇiratnaṃ vimalabuddhe pravarṣa jambudhvaje varṣam // Lal_2.19 // evaṃ bahuprakārā saṃgītiravānuniścarā gāthā / codenti karuṇāmanasaṃ ayaṃ sa kālo mā upekṣasva // Lal_2.20 // iti // iti śrīlalitavistare samutsāhaparivarto nāma dvitīyo 'dhyāyaḥ // ______________________________________________________________________ START Parivarta 3 (Vaidya 11) kulapariśuddhiparivartastṛtīyaḥ / iti hi bhikṣavo bodhisattva evaṃ dharmakālasaṃcoditaḥ saṃstato mahāvimānānniṣkramya dharmoccayo nāma mahāprāsādo yatra niṣadya bodhisattvastuṣitebhyo devebhyo dharmaṃ deśayati sma, taṃ bodhisattvo 'bhirohati sma, abhiruhya ca sudharme siṃhāsane niṣīdati sma / atha ye devaputrā bodhisattvasya sabhāgāḥ samayānasaṃprasthitāste 'pi tameva prāsādamabhirohanti sma / ye ca daśadiksaṃnipatitā bodhisattvāḥ sabhāgacaritā bodhisattvasya devaputrāśca, te 'pi taṃ prāsādamabhiruhya yathāpratyarheṣu siṃhāsaneṣu svakasvakeṣu niṣīdanti, sma apagatāpsarogaṇā apagataprākṛtadevaputrāḥ samānādhyāśayaparivārā aṣṭaṣaṣṭikoṭisahasraparivārāḥ // iti hi bhikṣavo dvādaśabhirvarṣairbodhisattvo mātuḥ kukṣimavakramiṣyatīti // atha śuddhāvāsakāyikā devaputrā jambudvīpamāgatya divyaṃ varṇamantardhāpya brāhmaṇaveṣeṇa brāhmaṇān vedānadhyāpayanti sma / yasyaivarūpā garbhāvakrāntirbhavati, sa dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samanvāgato bhavati / yaiḥ samanvāgatasya dve gatī bhavato na tṛtīyā / sacedagāramadhyāvasati, rājā bhavatī cakravartī caturaṅgo vijitavān dhārmiko dharmarājaḥ saptaratnasamanvāgataḥ / tasyemāni sapta ratnāni bhavanti / tadyathā - cakraratnaṃ hastiratnaṃ aśvaratnaṃ strīratnaṃ maṇiratnaṃ gṛhapatiratnaṃ pariṇāyakaratnameva saptamam // kathaṃrūpeṇa rājā cakravartī cakraratnena samanvāgato bhavati? iha rājñaḥ kṣatriyasya mūrdhābhiṣiktasya tadeva poṣadheyaṃ ca pañcadaśyāṃ śiraḥsnātasyopavāsoṣitasyopariprāsādatalagatasya stryāgāraparivṛtasya pūrvasyāṃ diśi divyaṃ cakraratnaṃ prādurbhavati / sahasrāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ suvarṇavarṇakarmālaṃkṛtaṃ saptatālamuccaiḥ samantād dṛṣṭvāntaḥpuraṃ rājñaḥ kṣatriyasya mūrdhābhiṣiktasya taddivyaṃ cakraratnameva bhavati / śrutaṃ khalu mayā yasya kila rājñaḥ kṣatriyasya mūrdhābhiṣiktasya tadeva poṣadheyaṃ pañcadaśyāṃ śiraḥsnātasyopavāsoṣitasyopariprāsādatalagatasya stryāgāraparivṛtasya pūrvasyāṃ diśi divyaṃ cakraratnaṃ prādurbhavati, sa bhavati rājā cakravartī / nūnamahaṃ rājā cakravartī yannvahaṃ divyaṃ cakraratnaṃ mīmāṃsayeyam / atha rājā kṣatriyo mūrdhābhiṣikta ekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇajānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya dakṣiṇena pāṇinā taddivyaṃ cakraratnaṃ prārthayedevaṃ cāvedayet - pravartayasva bhaṭṭa divyaṃ cakraratnaṃ dharmeṇa mādharmeṇa / atha taddivyaṃ cakraratnaṃ rājñā kṣatriyeṇa mūrdhābhiṣiktena pravartitaṃ samyageva ṛddhau vihāyasā pūrveṇa vrajati / anveti rājā cakravartī sārdhaṃ caturaṅgeṇa balakāyena / yatra ca pṛthivīpradeśe taddivyaṃ cakraratnaṃ saṃtiṣṭhate, tatra rājā kṣatriyo mūrdhābhiṣikto vāsaṃ kalpayati sārdhaṃ caturaṅgeṇa balakāyena / atha ye te bhavanti pūrvasyāṃ diśi rājāno maṇḍalinaḥ, te rūpyapātrīṃ vā (Vaidya 12) suvarṇacūrṇaparipūrṇāmādāya svarṇapātrīṃ vā rūpyacūrṇaparipūrṇāmādāya rājānaṃ cakravartinaṃ pratyuttiṣṭhanti - ehi deva svāgataṃ devāya, idaṃ devasya rājyamṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ramaṇīyaṃ cākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca / adhyāvasatu deva svakaṃ vijitamanuprāptam / evamukte rājā kṣatriyo mūrdhābhiṣiktastrātā tān rājño maṇḍalina etadavocat - kārayantu bhavantaḥ svakāni rājyāni dharmeṇa / hanta bhavanto mā prāṇinaṃ ghātayiṣyatha, mādattādāsyatha, mā kāmeṣu mithyā cariṣyatha, mā mṛṣā vakṣyatha, yāvanmā bhe vijite adharmamutpadyate, mādharmacāriṇo rocetha / evaṃ khalu rājā kṣatriyo mūrdhābhiṣiktaḥ pūrvāṃ diśaṃ vijayati / pūrvāṃ diśaṃ vijitaḥ pūrvaṃ samudramavagāhya pūrvaṃ samudramavatarati / pūrvaṃ samudramavatīrya samyageva ṛddhyā vihāyasā dakṣiṇena vrajati / anveti rājā cakravartī sārdhaṃ caturaṅgeṇa balakāyena / pūrvavadevaṃ dakṣiṇāṃ diśaṃ vijayati / yathā dakṣiṇāmevaṃ paścimāmuttarāṃ diśaṃ vijayati / uttarāṃ diśaṃ vijitya uttarasamudramavagāhate / avagāhyottarātsamudrātpratyuttarati / pratyuttīrya samyageva ṛddhyā vihāyasā rājadhānīmāgatyopari antaḥpuradvāre 'kṣatamevāsthāt / evaṃrūpeṇa rājā kṣatriyo mūrdhābhiṣiktaścakraratnena samanvāgato bhavati // kathaṃrūpeṇa rājā cakravartī hastiratnena samanvāgato bhavati? iha rājñaḥ kṣatriyasya mūrdhābhiṣiktasya pūrvavaddhastiratnamutpadyate / sarvaśvetaṃ saptāṅgasupratiṣṭhitaṃ svarṇacūḍakaṃ svarṇadhvajaṃ svarṇālaṃkāraṃ hemajālapraticchannaṃ ṛddhimantaṃ vihāyasā gāminaṃ vikurvaṇādharmiṇaṃ yaduta bodhirnāma nāgarājā / yadā ca rājā kṣatriyo mūrdhābhiṣiktastaddhastiratnaṃ mīmāṃsitukāmo bhavati, atha sūryasyābhyudgamanavelāyāṃ taddhastiratnamabhiruhya imāmeva mahāpṛthivīṃ samudraparikhāṃ samudraparyantāṃ samantato 'nvāhiṇḍya rājadhānīmāgatya praśāsanaratiḥ pratyanubhavati / evaṃrūpeṇa rājā cakravartī hastiratnena samanvāgato bhavati // kathaṃrūpeṇa rājā cakravartī aśvaratnena samanvāgato bhavati? atha rājñaḥ kṣatriyasya mūrdhābhiṣiktasya pūrvavadaśvaratnamutpadyate / sarvanīlaṃ kṛṣṇaśirasaṃ muñjakeśamādṛtavadanaṃ svarṇadhvajaṃ svarṇālaṃkāraṃ hemajālapraticchannaṃ ṛddhimantaṃ vihāyasā gāminaṃ vikurvaṇādharmiṇaṃ yaduta bālāhako nāmāśvarājam / yadā ca rājā kṣatriyo mūrdhābhiṣikto 'śvaratnaṃ mīmāṃsitukāmo bhavati, atha sūryasyābhyudgamanavelāyāmaśvaratnamabhiruhya imāmeva mahāpṛthvīṃ samudraparikhāṃ samudraparyantāṃ samantanto 'nvāhiṇḍya rājadhānīmāgatya praśāsanaratiḥ pratyanubhavati / evaṃrūpeṇa rājā cakravartīṃ aśvaratnena samanvāgato bhavati // kathaṃrūpeṇa rājā cakravartīṃ maṇiratnena samanvāgato bhavati? iha rājñaḥ kṣatriyasya mūrdhābhiṣiktasya pūrvavanmaṇiratnamutpadyate śuddhanīlavaiḍūryamaṣṭāṃśaṃ suparikarmakṛtam / tasya khalu punarmaṇiratnasyābhayā sarvamantaḥpuramavabhāsyena sphuṭaṃ bhavati / yadā ca rājā kṣatriyo mūrdhābhiṣiktastaṃ (Vaidya 13) maṇiratnaṃ mīmāṃsitukāmo bhavati, atha rātryāmardharātrasamaye 'ndhakāratamisrāyāṃ taṃ maṇiratnaṃ dhvajāgre ucchrāpayitvā udyānabhūmiṃ niryāti subhūmidarśanāya / tasya khalu punarmaṇiratnasyābhayāsarvāvantaṃ caturaṅgabalakāyamavabhāsena sphuṭībhavati sāmantena yojanam / ye khalu punastasya maṇiratnasya sāmantake manuṣyāḥ prativasanti, te tenāvabhāsenāsphuṭa samānā anyonyaṃ saṃjānanti, anyonyaṃ paśyanti, anyonyamāhuḥ - uttiṣṭha bhadramukhāḥ karmāntāni kārayataḥ āpaṇāni prasārayata, divā manyāmahe sūryamabhyudgatam / evaṃrūpeṇa rājā kṣatriyo mūrdhābhiṣikto maṇiratnena samanvāgato bhavati // kathaṃrūpeṇa rājā cakravartī strīratnena samanvāgato bhavati? iha rājñaḥ kṣatriyasya mūrdhābhiṣiktasya pūrvavatstrīratnamutpadyate / sadṛśī kṣatriyā nātidīrghā nātihrasvā nātisthūlā nātikṛśā nātigaurī nātikṛṣṇā abhirūpā prāsādikā darśanīyā / tasyāḥ sarvaromakūpebhyaścandanagandhaṃ pravāti, mukhāccotpalagandhaṃ pravāti / kācilindikasukhasaṃsparśā / śītalakāle cāsyā uṣṇasaṃsparśāni gātrāṇi bhavanti, uṣṇakāle ca śītasaṃsparśāni / sā rājānaṃ cakravartinaṃ muktvā nānyasmin manasāpi rāgaṃ karoti kiṃ punaḥ kāyena / evaṃrūpeṇa rājā cakravartī strīratnena samanvāgato bhavati // kathaṃrūpeṇa rājā cakravartī gṛhapatiratnena samanvāgato bhavati? iha rājñaḥ kṣatriyasya mūrdhābhiṣiktasya pūrvavad gṛhapatiratnamutpadyate paṇḍito vyakto medhāvī divyacakṣuḥ / sa tena divyacakṣuṣā sāmantena yojanaṃ sasvāmikāni nidhānāni paśyati, asvāmikāni nidhānāni paśyati / sa yāni tāni bhavanti asvāmikāni, tai rājñaścakravartino dhanena karaṇīyaṃ karoti / evaṃrūpeṇa rājā cakravartī gṛhapatiratnena samanvāgato bhavati // kathaṃrūpeṇa rājā cakravartī pariṇāyakaratnena samanvāgato bhavati? iha rājñaḥ kṣatriyasya mūrdhāṣibhiktasya pūrvavatpariṇāyakaratnamutpadyate paṇḍito vyakto medhāvī / rājñacakravartinaścintitamātreṇa udyojayitavyaṃ senāmudyojayati sma / evaṃrūpeṇa rājā cakravartī pariṇāyakaratnena samanvāgato bhavati / ebhiḥ saptaratnaiḥ samanvāgato bhaviṣyati / bhavati cāsya putrasahasraṃ śūrāṇāṃ vīrāṇāṃ varāṅgarūpiṇāṃ parasainyapramardakānām / sa imāṃ mahāpṛthivīṃ sasāgaraparyantāmakhilāmakaṇṭakāmadaṇḍenāśastreṇābhinirjityādhyāsayati / sacedagārādanagārikāṃ pravrajiṣyati, vāntachandarāgo netā ananyadevaḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ceti // tathā anye 'pi devaputrā jambudvīpamāgatya pratyekabuddhebhya ārocayanti sma - riñcata mārṣā buddhakṣetram / ito dvādaśavatsare bodhisattvo mātuḥ kukṣimavakramiṣyati // tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena rājagṛhe mahānagare golāṅgulaparivartane parvate mātaṅgo nāma pratyekabuddho viharati sma / sa taṃ śabdaṃ śrutvā kardama iva śilāyāṃ prasthāya vihāyasā saptatālamātramatyudgamya ca tejodhātuṃ samāpadyolkeva parinirvāṇo 'yam / yattasya pittaśleṣmasnāyvasthimāṃsarudhiraṃ (Vaidya 14) cāsīt, tatsarvaṃ tejasā paryavadānamagacchat / śuddhaśarīrāṇyeva bhūmau prāpatan / adyāpi ca tāni ṛṣipadānyeva saṃjñāyante // tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena vārāṇasyāṃ ṛṣipatane mṛgadāve pañca pratyekabuddhaśatāni viharanti sma / te 'pi taṃ śabdaṃ śrutvā vihāyasā saptatālamātramatyudgamya tejodhātuṃ samāpadyolkeva parinirvānti sma / yatteṣāṃ pittaśleṣmamāṃsāsthisnāyurudhiraṃ cābhūt, tatsarvaṃ tejasā paryavadānamagacchat / śuddhaśarīrāṇyeva bhūmau prāpatan / asminnṛṣayaḥ patitā iti tasmātprabhṛti ṛṣipatanasaṃjñodapādi / abhayadattāśca tasmin mṛgāḥ prativasanti iti tadagreṇa mṛgadāvasya mṛgadāva iti saṃjñodapādi // iti hi bhikṣavo bodhisattvastuṣitavarabhavanasthitaścatvāri mahāvilokitāni vilokayati sma / katamāni catvāri? tadyathā - kālavilokitaṃ dvīpavilokitaṃ deśavilokitaṃ kulavilokitam // kiṃ kāraṇaṃ bhikṣavo bodhisattvaḥ kālavilokitaṃ vilokayati sma? na bodhisattva ādipravṛtte loke sattvasaṃvartanīkālasamaye mātuḥ kukṣimavakrāmati, atha tarhi yadā vyakto lokaḥ susthito bhavati, jāti prajñāyate, jarā prajñāyate, vyādhi prajñāyate, maraṇaṃ prajñāyate, tadā bodhisattvo mātuḥ kukṣimavakrāmati // kiṃ kāraṇaṃ bodhisattvo dvīpavilokitaṃ vilokayati sma? na bodhisattvā pratyantadvīpā upapadyante, na purvavidehe, nāparagodānīye, na cottarakurau / atha tarhi jambudvīpa evopapadyante // kiṃ kāraṇaṃ bhikṣavo bodhisattvo deśavilokitaṃ vilokayati sma? na bodhisattvāḥ pratyantajanapadeṣūpapadyante, yeṣu manuṣyā andhajātyā jaḍā eḍamūkajātīyā abhavyāḥ subhāṣitadurbhāṣitānāmarthaṃ jñātum / atha tarhi bodhisattvā madhyameṣveva janapadeṣūpapadyante // kiṃ kāraṇaṃ bhikṣavo bodhisattvaḥ kulavilokitaṃ vilokayati sma? na bodhisattvā hīnakuleṣūpapadyante caṇḍālakuleṣu vā veṇukārakule vā rathakārakule vā puṣkasakule vā / atha tarhi kuladvaye evopapadyante brāhmaṇakule kṣatriyakule ca / tatra yadā brāhmaṇaguruko loko bhavati, tadā brāhmaṇakule upapadyante / yadā kṣatriyaguruko loko bhavati, tadā kṣatriyakule upapadyante / etarhi bhikṣavaḥ kṣatriyaguruko lokaḥ / tasmādbodhisattvāḥ kṣatriyakule upapadyante / tamarthaṃ ca saṃpratītya bodhisattvastuṣitavarabhavanasthaścatvāri mahāvilokitāni vilokayati sma // evaṃ cāvalokya tūṣṇīmabhūt / iti hi bhikṣavaste devaputrāḥ bodhisattvasyānyonyaṃ paripṛcchanti sma - katamasmin kularatne kiyadrūpāyāṃ jananyāṃ bodhisattvaḥ pratiṣṭhateti / tatra kecidāhuḥ - idaṃ vaidehīkulaṃ magadheṣu janapadeṣu ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ subhikṣaṃ ca / idaṃ pratirūpamasya bodhisattvasya garbhasthānam / apare tvāhuḥ - na tatpratirūpam / tatkasmāt? tathā hi - tanna (Vaidya 15) mātṛśuddhaṃ pitṛśuddhaṃ aplutaṃ cañcalamanavasthitaṃ parittapuṇyābhiṣyanditaṃ na vipulapuṇyābhiṣiktaṃ satkulapradeśopacāraṃ nodyānasarastaḍāgākīrṇaṃ karvaṭamiva pratyantavāsam / tena na tatpratirūpam // apare tvāhuḥ - idaṃ punaḥ kauśalakulaṃ mahāvāhanaṃ ca mahāparivāraṃ ca mahādhanaṃ ca / tatpratirūpamasya bodhisattvasya garbhapratisaṃsthānāyeti / apare 'pyāhuḥ - tadapyapratirūpam / tatkasmāddhetoḥ? tathā hi - kauśalakulaṃ mātaṅgacyutyupapannaṃ na mātṛpitṛśuddham / hīnādhimuktikaṃ na ca kuloditaṃ na cāparimitadhanaratnanidhisamutthitam / tena na tatpratirūpam // apare tvāhuḥ - idaṃ vaṃśarājakulaṃ ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca / idaṃ pratirūpamasya bodhisattvasya garbhasthānamiti / apara evamāhuḥ - idamapyapratirūpam / kiṃ kāraṇam? tathāhi - vaṃśarājakulaṃ prākṛtaṃ ca caṇḍaṃ ca na cojjvalitatejasaṃ parapuruṣajanmāvṛtaṃ ca na mātṛpitṛsvatejaḥ karmābhinirvṛttaṃ ca / ucchedavādī ca tatra rājā / tena tadapyapratirūpam // apare 'pyāhuḥ - iyaṃ vaiśālī mahānagarī ṛddhā ca sphītā ca kṣemā ca subhikṣā ca ramaṇīyā cākīrṇabahujanamanuṣyā ca vitardiniryūhatoraṇagavākṣaharmyakūṭāgāraprāsādatalasamalaṃkṛtā ca puṣpavāṭikāvanarājisaṃkusumitā ca amarabhavanapuraprākāśyā / sā pratirūpāsya bodhisattvasya garbhapratisaṃsthānāyeti / apara āhuḥ - sāpyapratirūpā / kiṃ kāraṇam? tathā hi - teṣāṃ nāsti parasparanyāyavāditā, nāsti dharmācaraṇam, noccamadhyavṛddhajyeṣṭhānupālitā / ekaika eva manyate - ahaṃ rājā, ahaṃ rājeti / na ca kasyacicchiṣyatvamabhyupagacchati na dharmatvam / tena sāpyapratirūpā // apare tvevamāhuḥ - idaṃ pradyotakulaṃ mahābalaṃ ca mahāvāhanaṃ ca paracamūśirasi vijayalabdhaṃ ca / tatpratirūpamasya bodhisattvasya garbhapratisaṃsthānāyeti / apare tvevamāhuḥ - tadapyapratirūpam / kiṃ kāraṇam? tathā hi - te caṇḍāśca capalāśca raudrāśca paruṣāśca sāhasikāśca, na ca karmadarśinaḥ / tena tadapyapratirūpamasya bodhisattvasya garbhapratisaṃsthānāyeti // apara evamāhuḥ - iyaṃ mathurā nagarī ṛddhā ca sphītā ca kṣemā ca subhikṣā cākīrṇabahujanamanuṣyā ca / rājñaḥ subāhoḥ kaṃsakulasya śūraseneśvarasya rājadhāniḥ / sā pratirūpāsya bodhisattvasya garbhapratisaṃsthānāyeti / apare tvāhuḥ - sāpyapratirūpā / kiṃ kāraṇam? tathāhi - sa rājā mithyādṛṣṭikulavaṃśaprasūto dasyurājā / na yujyate caramabhavikasya bodhisattvasya mithyādṛṣṭikule upapattum / tena sāpyapratirūpā // apare 'pyāhuḥ - ayaṃ hastināpure mahānagare rājā pāṇḍavakulavaṃśaprasūtaḥ śūro vīryavān varāṅgarūpasaṃpannaḥ parasainyapramardakānāṃ tatkulaṃ pratirūpamasya bodhisattvasya garbhapratisaṃsthānāyeti / apare 'pyāhuḥ - tadapyapratirūpam / kiṃ kāraṇam? tathā hi - pāṇḍavakulaprasūtaiḥ kulavaṃśo 'tivyākulīkṛto (Vaidya 16) yudhiṣṭhiro dharmasya putra iti kathayati, bhīmaseno vāyoḥ, arjuna indrasya, nakulasahadevāvaśvinoriti / tena tadapi kulamapratirūpamasya bodhisattvasya garbhasaṃsthānāyeti // apara āhuḥ - iyaṃ mithilā nagarī atīva ramaṇīyā maithilasya rājñaḥ sumitrasya nivāsabhūmiḥ / sa rājā prabhūtahastyaśvarathapadātibalakāyasamanvitaḥ prabhūtahiraṇyasuvarṇamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālajātarūparajatavittopakaraṇaḥ sarvasāmantarājābhītabalaparākramo mitravān dharmavatsalaḥ / tatkulaṃ pratirūpamasya bodhisattvasya garbhapratisaṃsthānāyeti / anya ūcuḥ - tadapyapratirūpam / astyasau rājā sumitra evaṃguṇayuktaḥ, kiṃ tvativṛddho na samarthaḥ prajāmutpādayitumatibahuputraśca / tasmāttadapi kulamapratirūpamasya bodhisattvasya garbhapratisaṃsthānāyeti // evaṃ bhikṣavaste bodhisattvā devaputrāśca sarvasmin jambudvīpe ṣoḍaśajānapadeṣu yāni kāniciduccoccāni rājakulāni, tāni sarvāṇi vyavalokayantaḥ(tāni) sarvāṇi sadoṣāṇyadrākṣuḥ / teṣāṃ cintāmanaskāraprayuktānāṃ jñānaketudhvajo nāma devaputro 'vaivartiko bodhāya kṛtaniścayo 'sminmahāyāne / sa tāṃ mahatīṃ bodhisattvadevaparṣadametadavocat - etanmārṣā etameva bodhisattvamupasaṃkramya pariprakṣyāmaḥ - kīdṛgguṇasaṃpanne kule caramabhaviko bodhisattvaḥ pratyājāyata iti / sādhviti te sarve kṛtāñjalipuṭā bodhisattvamupasaṃkramya paryaprākṣuḥ - kīdṛgguṇasaṃpanne satpuruṣakularatne caramabhaviko bodhisattvaḥ pratyājāyata iti // tato bodhisattvastaṃ mahāntaṃ bodhisattvagaṇaṃ devagaṇaṃ ca vyavalokya etadavocat - catuṣṣaṣṭyākārairmārṣāḥ saṃpannakulaṃ bhavati yatra caramabhaviko bodhisattvaḥ pratyājāyate / katamaiścatuṣṣaṣṭyākāraiḥ? tadyathā / abhijñātaṃ ca tatkulaṃ bhavati / akṣudrānupaghāti ca tatkulaṃ bhavati / jātisaṃpannaṃ ca tatkulaṃ bhavati / gotrasaṃpannaṃ ca tatkulaṃ bhavati / pūrvapuruṣayugasaṃpannaṃ ca tatkulaṃ bhavati / abhijātapuruṣayugasaṃpannaṃ ca tatkulaṃ bhavati / abhilakṣitapuruṣayugasaṃpannaṃ ca tatkulaṃ bhavati / maheśākhyapuruṣayugasaṃpannaṃ ca tatkulaṃ bhavati / bahustrīkaṃ ca tatkulaṃ bhavati / bahupuruṣaṃ ca tatkulaṃ bhavati / abhītaṃ ca tatkulaṃ bhavati / adīnālīnaṃ ca tatkulaṃ bhavati / alubdhaṃ ca tatkulaṃ bhavati / śīlavacca tatkulaṃ bhavati / prajñāvacca tatkulaṃ bhavati / amātyāvekṣitaṃ ca tatkulaṃ bhavati bhogān paribhunakti / avandhyaśilpaniveśanaṃ ca tatkulaṃ bhavati bhogān paribhunakti / dṛḍhamitraṃ ca tatkulaṃ bhavati / tiryagyonigataprāṇānuparodhakaraṃ ca tatkulaṃ bhavati / kṛtajñaṃ ca kṛtaveditaṃ ca tatkulaṃ bhavati / acchandagāminaṃ ca tatkulaṃ bhavati / adoṣagāminaṃ ca tatkulaṃ bhavati / amohagāminaṃ ca tatkulaṃ bhavati / abhayagāminaṃ ca tatkulaṃ bhavati / anavadyabhīru ca tatkulaṃ bhavati / amohavihāri ca tatkulaṃ bhavati / sthūlabhikṣaṃ ca tatkulaṃ bhavati / kriyādhimuktaṃ ca tatkulaṃ bhavati / tyāgādhimuktaṃ ca tatkulaṃ bhavati / dānādhimuktaṃ ca tatkulaṃ bhavati / paruṣakāramati ca tatkulaṃ (Vaidya 17) bhavati / dṛḍhavikramaṃ ca tatkulaṃ bhavati / balavikramaṃ ca tatkulaṃ bhavati / śreṣṭhavikramaṃ ca tatkulaṃ bhavati / ṛṣipūjakaṃ ca tatkulaṃ bhavati / devatāpūjakaṃ ca tatkulaṃ bhavati / caityapūjakaṃ ca tatkulaṃ bhavati / pūrvapretapūjakaṃ ca tatkulaṃ bhavati / apratibaddhavairaṃ ca tatkulaṃ bhavati / daśadigvighuṣṭaśabdaṃ ca tatkulaṃ bhavati / mahāparivāraṃ ca tatkulaṃ bhavati / abhedyaparivāraṃ ca tatkulaṃ bhavati / anuttaraparivāraṃ ca tatkulaṃ bhavati / kulajyeṣṭhaṃ ca tatkulaṃ bhavati / kulaśreṣṭhaṃ ca tatkulaṃ bhavati / kulavaśitāprāptaṃ ca tatkulaṃ bhavati / maheśākhyaṃ ca tatkulaṃ bhavati / mātṛjñaṃ ca tatkulaṃ bhavati / pitṛjñaṃ ca tatkulaṃ bhavati / śrāmaṇyaṃ ca tatkulaṃ bhavati / brāhmaṇyaṃ ca tatkulaṃ bhavati / prabhūtadhanadhānyakoṣakoṣṭhāgāraṃ ca tatkulaṃ bhavati / prabhūtahiraṇyasuvarṇamaṇimuktājātarūparajatavittopakaraṇaṃ ca tatkulaṃ bhavati / prabhūtahastyaśvoṣṭragaveḍakaṃ ca tatkulaṃ bhavati / prabhūtadāsīdāsakarmakarapauruṣeyaṃ ca tatkulaṃ bhavati / duṣpradharṣaṃ ca tatkulaṃ bhavati / sarvārthasiddhaṃ ca tatkulaṃ bhavati / cakravartikulaṃ ca tatkulaṃ bhavati / pūrvakuśalamūlasahāyopacitaṃ ca tatkulaṃ bhavati / bodhisattvakulakuloditaṃ ca tatkulaṃ bhavati / anavadyaṃ ca tatkulaṃ bhavati sarvajātivādadoṣaiḥ sadevake loke samārake sabrahmake saśramaṇabrāhmaṇikāyāṃ prajāyām / ebhirmārṣāścatuṣṣaṣṭyākāraiḥ samanvāgataṃ ca tatkulaṃ bhavati yasmiṃścaramaḥ bhaviko bodhisattva utpadyate // dvātriṃśatā mārṣā guṇākāraiḥ samanvāgatā sā strī bhavati yasyāḥ striyāścaramabhaviko bodhisattvaḥ kukṣāvavakrāmati / katamairdvātriṃśatā? yaduta abhijñātāyāṃ striyāṃ kukṣau caramabhaviko bodhisattvo 'vakrāmati / abhilakṣitāyā acchidropacārāyā jātisaṃpannāyāḥ kulasaṃpannāyā rūpasaṃpannāyā nāmasaṃpannāyā ārohapariṇāhasaṃpannāyā aprasūtāyāḥ śīlasaṃpannāyāḥ tyāgasaṃpannāyāḥ smitamukhāyāḥ pradakṣiṇagrāhiṇyā vyaktāyā vinītāyā viśāradāyā bahuśrutāyāḥ paṇḍitāyā aśaṭhāyā amāyāvinyā akrodhanāyā apagaterṣyāyā amatsarāyā acañcalāyā acapalāyā amukharāyāḥ kṣāntisaurabhyasaṃpannāyā hryapatrāpyasaṃpannāyā mandarāgadveṣamohāyā apagatamātṛgrāmadoṣāyāḥ pativratāyāḥ sarvākāraguṇasaṃpannāyāḥ striyāḥ kukṣau caramabhaviko bodhisattvo 'vakrāmati / ebhirmārṣā dvātriṃśatākāraiḥ samanvāgatā sā strī yasyāḥ striyāḥ kukṣau caramabhaviko bodhisattvo 'vakrāmati // na khalu punarmārṣāḥ kṛṣṇapakṣe bodhisattvo mātuḥ kukṣāvavakrāmati, api tu śuklapakṣe / evaṃ pañcadaśyāṃ pūrṇāyāṃ pūrṇimāyāṃ puṣyanakṣatrayoge poṣadhaparigṛhītāyā mātuḥ kukṣau caramabhaviko bodhisattvo 'vakrāmati // atha khalu te bodhisattvāste ca devaputrā bodhisattvasyāntikādimāmevarūpāṃ kulapariśuddhiṃ mātṛpariśuddhiṃ ca śrutvā cintāmanaskārā abhūvan / katamaṃ kulaṃ evaṃguṇasamanvāgataṃ bhavedyāvadvidhamanena satpuruṣeṇa nirdiṣṭam? teṣāṃ cintāmanaskāraprayuktānāmetadabhūt - idaṃ khalvapi śākyakulaṃ ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ramaṇīyaṃ cākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca / rājā śuddhodano mātṛśuddhaḥ (Vaidya 18) pitṛśuddhaḥ patnīśuddho 'parikṛṣṭasaṃpannāyāḥ svākārasuvijñāpakaḥ puṇyatejastejito mahāsaṃmatakule prasūtaścakravartivaṃśakulakulodito 'parimitadhananidhiratnasamanvāgataḥ karmadṛkca vigatapāpadṛṣṭikaśca / sarvaśākyaviṣaye caikarājā pūjito mānitaḥ śreṣṭhigṛhapatyamātyapāriṣadyānāṃ prāsādiko darśanīyo nātivṛddho nātitaruṇo 'bhirūpaḥ sarvaguṇopetaḥ śilpajñaḥ kālajña ātmajño dharmajñastattvajño lokajño lakṣaṇajño dharmarājo dharmeṇānuśāstā avaropitakuśalamūlānāṃ ca sattvānāṃ kapilavastumahānilayaḥ / ye 'pi tatropapannāste 'pi tatsvabhāvā eva / rājñaśca śuddhodanasya māyā nāma devī suprabuddhasya śākyādhipaterduhitā navataruṇī rūpayauvanasaṃpannā aprasūtā apagataputraduhitṛkā surūpā salekhyavicitreva darśanīyā devakanyeva sarvālaṃkārabhūṣitā apagatamātṛgrāmadoṣā satyavādinyakarkaśā aparuṣā acapalānavadyā kokilasvarā apralāpinī madhurapriyavādinī vyapagatākhilakrodhamadamānadarpapratighā anīrṣukā kālavādinī tyāgasaṃpannā śīlavatī patisaṃtuṣṭā pativratā parapuruṣacintāmanaskārāpagatā samasaṃhataśiraḥkarṇanāsā bhramavarasadṛśakeśī sulalāṭī subhrūrvyapagatabhrukuṭikā smitamukhī pūrvābhilāpinī ślakṣṇamadhuravacanā pradakṣiṇagrāhiṇī ṛjvī akuṭilā aśaṭhā amāyāvinī hryapatrāpyasaṃpannā acapalā acañcalā amukharā avikīrṇavacanā mandarāgadveṣamohā kṣāntisaurabhyasaṃpannā karacaraṇanayanasvārakṣitabuddhiḥ mṛdutaruṇahastapādā kācilindikasukhasaṃsparśā navanalinendīvarapatrasuviśuddhanayanā raktatuṅganāsā supratiṣṭhitāṅgī sendrāyudhamiva yaṣṭiḥ suvinītā suvibhaktāṅgapratyaṅgā aninditāṅgī bimboṣṭhī cārudaśanā anupūrvagrīvā svalaṃkṛtā sumanā vārṣikī suviśuddhadarśanā suvinītāṃsā anupūrvasujātabāhuścāpodarī anupahatapārśvā gambhīranābhimaṇḍalā vṛttasuvistīrṇaślakṣṇakaṭhinakaṭirvajrasaṃhananakalpasadṛśamātrā gajabhujasamasamāhitasadṛśorū aiṇeyamṛgasadṛśajaṅghā lākṣārasasadṛśapāṇipādā jagati nayanābhiramyā apratihatacakṣurindriyā manāpapriyadarśanā strīratnarūpaprativiśiṣṭā māyānirmitamiva bimbaṃ māyānāmasaṃketā kalāvicakṣaṇā nandana ivāpsaraḥ - prakāśā śuddhodanasya mahārājasyāntaḥpuramadhyagatā / sā pratirūpā bodhisattvasya jananī / yā ceyaṃ kulapariśuddhirbodhisattvenodāhṛtā, sā śākyakula eva saṃdṛśyate // tatredamucyate - prāsādi dharmoccayi śuddhasattvaḥ sudharmasiṃhāsani saṃniṣaṇṇaḥ / sabhāgadevaiḥ parivārito ṛṣiḥ saṃbodhisattvebhi mahāyaśobhiḥ // Lal_3.1 // tatropaviṣṭāna abhūṣi cintā katamatkulaṃ śuddhasusaṃprajānam / (Vaidya 19) yadbodhisattve pratirūpajanme mātā pitā kutra ca śuddhabhāvāḥ // Lal_3.2 // vyavalokayantaḥ khalu jambusāhvayaṃ yaḥ kṣatriyo rājakulo mahātmā / sarvān sadoṣānanucintayantaḥ śākyaṃ kulaṃ cādṛśu vītadoṣam // Lal_3.3 // śuddhodano rājakule kulīno narendravaṃśe suviśuddhagātraḥ / ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca nirākulaṃ ca sagauravaṃ sajjanadhārmikaṃ ca // Lal_3.4 // anye 'pi sattvāḥ kapilāhvaye pure sarve suśuddhāśaya dharmayuktāḥ / udyānaārāmavihāramaṇḍitā kapilāhvaye śobhati janmabhūmiḥ // Lal_3.5 // sarve mahānagna balairupetā vistīrṇahastī navaratnavanti / iṣvastraśikṣāsu ca pāramiṃ gatā na cāparaṃ hiṃsiṣu jīvitārtham // Lal_3.6 // śuddhodanasya pramadā pradhānā nārīsahasreṣu hi sāgraprāptā / manoramā māyakṛteva bimbaṃ nāmena sā ucyati māyādevī // Lal_3.7 // surūparūyā yatha devakanyā suvibhaktagātrā śubhanirmalāṅgī / na so 'sti devo na ca mānuṣo vā yo māya dṛṣṭvātha labheta tṛptim // Lal_3.8 // na rāgaraktā na ca doṣaduṣṭā ślakṣṇā mṛdū sā ṛjusnigdhavākyā / (Vaidya 20) akarkaśā cāparuṣā ca saumyā smitīmukhā sā bhrukuṭīprahīṇā // Lal_3.9 // hrīmā vyapatrāpiṇī dharmacāriṇī nirmāṇa astabdha acañcalā ca / anīrṣukā cāpyaśaṭhā amāyā tyāgānuraktā sahamaitracittā // Lal_3.10 // karmekṣiṇī mithyaprayogahīnā satye sthitā kāyamanaḥsusaṃvṛtā / strīdoṣajālaṃ bhuvi yatprabhūtaṃ sarvaṃ tato 'syāḥ khalu naiva vidyate // Lal_3.11 // na vidyate kanya manuṣyaloke gandharvaloke 'tha ca devaloke / māyāya devīya samā kuto 'ntarī pratirūpa sā vai jananī maharṣeḥ // Lal_3.12 // jātīśatāṃ pañcamanūnakāri sā bodhisattvasya babhūva mātā / pitā ca śuddhodanu tatra tatra pratirūpa tasmājjananī guṇānvitā // Lal_3.13 // vratastha sā tiṣṭhati tāpasīva vratānucārī sahadharmacāriṇī / rājñābhyanujñāta varapralabdhā dvātriṃśa māsāmava kāma sevahi // Lal_3.14 // yatra pradeśe sthihate niṣīdate śayyāgatā ca kramaṇaṃ ca tasyāḥ / obhāsito bhoti sadevabhāgo ābhāya tasyāḥ śubhakarmaniṣṭhayā // Lal_3.15 // na so 'sti devāsura mānuṣo vā yo rāgacittena samartha prekṣitum / (Vaidya 21) paśyanti mātāṃ duhitāṃ ca sarve īryāpatheṣṭāryaguṇopapetā // Lal_3.16 // māyāya devyāḥ śubhakarmahetunā vivardhate rājakulaṃ viśālam / pradeśarājñāmapi cāpracāro vivardhate kīrti yaśaśca pārthive // Lal_3.17 // yathā ca māyā pratirūpabhājanaṃ yathāryasattvaḥ paramaṃ virājate / paśyeta evāvadhikaṃ guṇānvitā dayā sutā sā jananī ca māyā // Lal_3.18 // jambudhvaje 'nyā na hi sāsti nārī yasyā samarthā dharituṃ narottamaḥ / anyatra devyātiguṇānvitāyā daśanāgasāhasrabalaṃ hi yasyāḥ // Lal_3.19 // evaṃ hi te devasutā mahātmā saṃbodhisattvāśca viśālaprajñā / varṇanti māyāṃ jananīṃ guṇānvitāṃ pratirūpa sā śākyakulanandanasya // Lal_3.20 // iti // iti śrīlalitavistare kulapariśuddhiparivarto nāma tṛtīyo 'dhyāyaḥ // ______________________________________________________________________ START Parivarta 4 (Vaidya 22) dharmālokamukhaparivartaścaturthaḥ / iti hi bhikṣavo bodhisattvo janmakulaṃ vyavalokya uccadhvajaṃ nāma tuṣitālaye mahāvimānaṃ catuḥṣaṣṭiyojanānyāyāmavistāreṇa yasmin bodhisattvaḥ saṃniṣadya tuṣitebhyo devebhyo dharmaṃ deśayati sma, taṃ mahāvimānaṃ bodhisattvo 'bhirohati sma / abhiruhya ca sarvān tuṣitakāyikān devaputrānāmantrayate sma - saṃnipatantu bhavantaḥ cyutyākāraprayogaṃ nāma dharmānusmṛticaryānuśāsanīṃ paścimaṃ bodhisattvasyāntikāddharmaśravaṇaṃ śroṣyatheti / idaṃ khalvapi vacanaṃ śrutvā sarve tuṣitakāyikā devaputrāḥ sāpsarogaṇāstasmin vimāne saṃnipatanti sma // tatra bodhisattvena caturmahādvīpake lokadhātuvistarapramāṇo maṇḍalamātrādhiṣṭhito 'bhūt, tāvaccitrastāvaddarśanīyastāvatsvalaṃkṛtastāvatsuruciro yāvatsarve kāmāvacarā devā rūpāvacarāśca devaputrāḥ sveṣu bhavanavyūheṣu śmaśānasaṃjñāmutpādayāmāsuḥ // tatra bodhisattvaḥ svapuṇyavipākaniṣyandaparimaṇḍite siṃhāsane niṣīdati sma anekamaṇiratnapādapratyupte anekapuṣpasaṃstarasaṃskṛte anekadivyagandhavāsopavāsite anekasāravaragandhanirdhūpite anekavarṇadivyapuṣpagandhasaṃstarasaṃskṛte anekamaṇiratnakṛtaśatasahasraprabhojjvālitatejasi anekamaṇiratnajālasaṃchanne anekakiṃkiṇījālasamīritābhinādite anekaratnaghaṇṭāśatasahasraraṇitanirghoṣe anekaratnajālaśatasahasraparisphuṭe anekaratnagaṇaśatasahasrasaṃchādite anekapaṭṭaśatasahasrābhipralambite anekapaṭṭadāmamālyaśatasahasrasamalaṃkṛte anekāpsaraḥśatasahasranṛtyagītavāditaparigīte anekaguṇaśatasahasravarṇite anekalokapālaśatasahasrānupālite anekaśakraśatasahasranamaskṛte anekabrahmaśatasahasrapraṇate anekabodhisattvakoṭīniyutaśatasahasraparigṛhīte daśadiganekabuddhakoṭīniyutaśatasahasrasamanvāhṛte aparimitakalpakoṭīniyutaśatasahasrapāramitāsaṃbhārapuṇyavipākaniṣyandasamudgate / iti hi bhikṣava evaṃguṇasamanvāgate siṃhāsane niṣadya bodhisattvastāṃ mahatīṃ devaparṣadamāmantrayate sma - vyavalokayata mārṣā bodhisattvasya kāyaṃ śatapuṇyalakṣaṇasamalaṃkṛtam / vyavalokayata pūrvadakṣiṇapaścimottarāsvadha ūrdhvaṃ samantāddaśadikṣu aprameyāsaṃkhyeyāgaṇanāsamatikrāntān bodhisattvān, ye tuṣitavarabhavanasthāḥ sarve caramabhavābhimukhā devagaṇaparivṛtāścyavanākāraṃ devatāsaṃharṣaṇaṃ dharmālokamukhaṃ saṃprakāśayanti / adrākṣīt sā sarvā devaparṣad bodhisattvādhisthānena tān bodhisattvān / dṛṣṭvā ca punaryena bodhisattvastena sāñjaliṃ praṇamya pañcamaṇḍalairnamasyanti sma / evaṃ codānamudānayanti (Vaidya 23) sma - sādhu acintyamidaṃ bodhisattvādhisthānaṃ yatra hi nāma vayaṃ vyavalokitamātreṇeyanto bodhisattvān paśyāma iti // atha bodhisattvaḥ punarapi tāṃ mahatīṃ devaparṣadamāmantryaivamāha - tena hi mārṣāḥ śṛṇuta cyutyākāraṃ devatāsaṃharṣaṇaṃ dharmālokamukhaṃ yadete bodhisattvā ebhyo devaputrebhyo bhāṣante / aṣṭottaramidaṃ mārṣā dharmālokamukhaṃ śataṃ yadavaśyaṃ bodhisattvena cyavanakālasamaye devaparṣadi saṃprakāśayitavyam / katamattadaṣṭottaraśatam? yaduta śraddhā mārṣā dharmālokamukhamabhedyāśayatāyai saṃvartate / prasādo dharmālokamukhamāvilacittaprasādanatāyai saṃvartate / prāmodyaṃ dharmālokamukhaṃ prasiddhyai saṃvartate / prīti dharmālokamukhaṃ cittaviśuddhyai saṃvartate / kāyasaṃvaro dharmālokamukhaṃ trikāyapariśuddhyai saṃvartate / vāksaṃvaro dharmālokamukhaṃ caturvāgdoṣaparivarjanatāyai saṃvartate / manaḥsaṃvaro dharmālokamukhamabhidhyāvyāpādamithyādṛṣṭiprahāṇāya saṃvartate / buddhānusmṛtidharmālokamukhaṃ buddhadarśanaviśuddhyai saṃvartate / dharmānusmṛti dharmālokamukhaṃ dharmadeśanāviśuddhyai saṃvartate / saṃghānusmṛti dharmālokamukhaṃ nyāyākramaṇatāyai saṃvartate / tyāgānusmṛti dharmālokamukhaṃ sarvopadhipratiniḥsargāyai saṃvartate / śīlānusmṛti dharmālokamukhaṃ praṇidhānaparipūrtyai saṃvartate / devatānusmṛti dharmālokamukhamudāracittatāyai saṃvartate / maitrī dharmālokamukhaṃ sarvopadhikapuṇyakriyāvastvabhibhāvanatāyai saṃvartate / karuṇā dharmālokamukhavihiṃsāparamatāyai saṃvartate / muditā dharmālokamukhaṃ sarvāratyapakarṣaṇatāyai saṃvartate / upekṣā dharmālokamukhaṃ kāmajugupsanatāyai saṃvartate / anityapratyavekṣā dharmālokamukhaṃ kāmarūpyārūpyarāgasamatikramāya saṃvartate / duḥkhapratyavekṣā dharmālokamukhaṃ praṇidhānasamucchedāya saṃvartate / anātmapratyavekṣā dharmālokamukhamātmānabhiniveśanatāyai saṃvartate / śāntapratyavekṣā dharmālokamukhamanunayāsaṃghukṣaṇatāyai saṃvartate / hrī dharmālokamukhamadhyātmopaśamāya saṃvartate / apatrāpyaṃ dharmālokamukhaṃ bahirdhāpraśamāya saṃvartate / satyaṃ dharmālokamukhaṃ devamanuṣyāvisaṃvādanatāyai saṃvartate / bhūtaṃ dharmālokamukhamātmāvisaṃvādanatāyai saṃvartate / dharmacaraṇaṃ dharmālokamukhaṃ dharmapratiśaraṇatāyai saṃvartate / triśaraṇagamanaṃ dharmālokamukhaṃ tryapāyasamatikramāya saṃvartate / kṛtajñatā dharmālokamukhaṃ kṛtakuśalamūlāvipraṇāśāya saṃvartate / kṛtaveditā dharmālokamukhaṃ parābhimanyatāyai saṃvartate / ātmajñatā dharmālokamukhamātmānutkarṣaṇatāyai saṃvartate / sattvajñatā dharmālokamukhaṃ parāpatsamānatāyai saṃvartate / dharmajñatā dharmālokamukhaṃ dharmānudharmapratipattyai saṃvartate / kālajñatā dharmālokamukhamamoghadarśanatāyai saṃvartate / nihatamānatā dharmālokamukhaṃ jñānatāparipūrtyai saṃvartate / apratihatacittatā dharmālokamukhamātmaparānurakṣaṇatāyai saṃvartate / anupanāho dharmālokamukhamakaukṛtyāya saṃvartate / adhimukti dharmālokamukhamavicikitsāparamatāyai saṃvartate / aśubhapratyavekṣā dharmālokamukhaṃ kāmavitarkaprahāṇāya saṃvartate / avyāpādo dharmālokamukhaṃ vyāpādavitarkaprahāṇāya saṃvartate / (Vaidya 24) amoho dharmālokamukhaṃ sarvājñānavidhamanatāyai saṃvartate / dharmārthikatā dharmālokamukhamarthapratiśaraṇatāyai saṃvartate / dharmakāmatā dharmālokamukhaṃ lokapratilambhāya saṃvartate / śrutaparyeṣṭi dharmālokamukhaṃ yoniśodharmapratyavekṣaṇatāyai saṃvartate / samyakprayogo dharmālokamukhaṃ samyakpratipattyai saṃvartate / nāmarūpaparijñā dharmālokamukhaṃ sarvasaṅgasamatikramāya saṃvartate / hetudṛṣṭisamuddhāto dharmālokamukhaṃ vidyādhimuktipratilambhāya saṃvartate / anunayapratighaprahāṇaṃ dharmālokamukhamanunnāmāvanāmanatāyai saṃvartate / skandhakauśalyaṃ dharmālokamukhaṃ duḥkhaparijñānatāyai saṃvartate / dhātusamatā dharmālokamukhaṃ samudayaprahāṇāya saṃvartate / āyatanāpakarṣaṇaṃ dharmālokamukhaṃ mārgabhāvanatāyai saṃvartate / anutpādakṣānti dharmālokamukhaṃ nirodhasākṣātkriyāyai saṃvartate / kāyagatānusmṛti dharmālokamukhaṃ kāyavivekatāyai saṃvartate / vedanāgatānusmṛti dharmālokamukhaṃ sarvaveditapratipraśrabdhyai saṃvartate / cittagatānusmṛti dharmālokamukhaṃ māyopamacittapratyavekṣaṇatāyai saṃvartate / dharmagatānusmṛti dharmālokamukhaṃ vitimirajñānatāyai saṃvartate / catvāri samyakprahāṇāni dharmālokamukhaṃ sarvākuśaladharmaprahāṇāya sarvakuśaladharmaparipūrtyai saṃvartate / catvāra ṛddhipādā dharmālokamukhaṃ kāyacittalaghutvāya saṃvartate / śraddhendriyaṃ dharmālokamukhamaparapraṇeyatāyai saṃvartate / vīryendriyaṃ dharmālokamukhaṃ suvicintitajñānatāyai saṃvartate / smṛtīndriyaṃ dharmālokamukhaṃ sukṛtakarmatāyai saṃvartate / samādhīndriyaṃ dharmālokamukhaṃ cittavimuktyai saṃvartate / prajñendriyaṃ dharmālokamukhaṃ pratyavekṣaṇajñānatāyai saṃvartate / śraddhābalaṃ dharmālokamukhaṃ mārabalasamatikramāya saṃvartate / vīryabalaṃ dharmālokamukhamavaivartikatāyai saṃvartate / smṛtibalaṃ dharmālokamukhamasaṃhāryatāyai saṃvartate / samādhibalaṃ dharmālokamukhaṃ sarvavitarkaprahāṇāya saṃvartate / prajñābalaṃ dharmālokamukhamanavamūḍhyatāyai saṃvartate / smṛtisaṃbodhyaṅgaṃ dharmālokamukhaṃ yathāvaddharmaprajānatāyai saṃvartate / dharmapravicayasaṃbodhyaṅgaṃ dharmālokamukhaṃ sarvadharmaparipūrtyai saṃvartate / vīryasaṃbodhyaṅga