Phạn tạng (Sanskrit Canon)pspdut2u.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Bát-nhã Hai mươi lăm ngàn bài tụng, Bản Dutt (Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā)
Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 8 / 8 (50.000 ký tự/trang)
tato / madhyato / rūpāparyantatayā bodhisattvāparyantatā 24420 veditavyā/ evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānāparyantatayā bodhisattvāparyantatā 24421 veditavyā/ rūpaṃ bodhisattva iti/ evam api na vidyate nopalabhyate/ evaṃ 24422 vijñānaṃ bodhisattva iti/ evam api na vidyate nopalabhyate/ evaṃ hi 24423 bhagavan sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ bodhisattvam anupalabhamāno 'samanupaśyan 24424 katamaṃ bodhisattvaṃ katamasyāṃ prajñāpāramitāyām avavadiṣyāmy anuśāsiṣyāmi/ 24501 api tu khalu punar bhagavan nāmadheyamātram etad yad uta bodhisattva iti/ yathā ātmā 24502 ātmeti cocyate atyantatayā cānabhinivṛtta ātmā/ evam abhāvasvabhāvānāṃ 24503 dharmāṇāṃ katamad rūpaṃ yad anabhinivṛttam/ evaṃ katame te katamt tad vi- 24504 jñānaṃ yad anabhinivṛttam/ ye cānabhinivṛttā na te / yac cānabhinivṛttaṃ na 24505 tad vijñānam tat kiṃ anabhinivṛttim anabhinivṛttau prajñāpāramitāyām avava- 24506 diṣyāmy anuśāsiṣyāmi/ na cānyatrānabhinivṛtter bodhisattva upalabhyate yo 24507 bodhāya caret/ saced evaṃ nirdiśyamāne mahāsattvasya cittaṃ nāvalīyate 24508 na saṃlīyate na vipratisārī bhavati mānasaṃ nottrasyati na saṃtrasyati na 24509 santrāsam āpadyate carati mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyām/ 24510 śāriputra āha/ kena kāraṇenāyuṣman subhūte evaṃ vadasi pūrvāntato bodhi- 24511 sattvo nopaiti }/ rūpāparyantatayā bodhi- 24512 sattvāparyantatā veditavyā } rūpaṃ bodhisattva 24513 iti/ evam api na vidyate } yāvad eva 24514 nāmadheyamātram etat } anuśāsiṣyāmi/ 24515 na cānyatrānabhinivṛtter bodhisattva upalabhyate yo bodhāya caret/ sa- 24516 ced evam upadiṣyamāne } 24517 subhūtir āha/ sattvāsattayā āyuṣman śāriputra pūrvāntato bodhisattvo 24518 nopaiti/ sattvaśūnyatayā / sattvaviviktatayā / sattvāsvabhāva- 24519 tayā / evam aparāntato madhyataś ca vaktavyam/ tat kasya hetoḥ/ sattvāsattayā 24520 śūnyatāviviktatāsvabhāvatāpūrvāntādīnām anupalabdheḥ/ na cānyatra sattvā- 24601 sattāśūnyatāviviktatāsvabhāvatā anyo bodhisattvo 'nyat pūrvāntādi iti hi 24602 yā ca sattvāsattā yāvad yac ca madhyaṃ sarvam etad advaidhīkāram/ rūpāsattayā 24603 pūrvāntāparāntamadhyato bodhisattvo nopaiti/ rūpaśūnyatayā rūpaviviktatayā 24604 rūpāsvabhāvatayā pūrvāntāparāntamadhyato bodhisattvo nopaiti/ evaṃ 24605 } 24606 evam āyataneṣu dhātuṣu pratītyasamutpādāṅgeṣu ca pūrvāntāparānta- 24607 madhyato bodhisattvo nopaitīti vaktavyam/ 24608 } 24609 tat kasya hetoḥ/ na hy āyuṣman śāriputra dānaśīlakṣāntivīryadhyānaprajñā- 24610 pāramitāsattāyāṃ śūnyatāyāṃ viviktatāyām asvabhāvatāyāṃ pūrvāntāparāntamadhyāny u- 24611 palabhyante/ na ca śāriputra anyā asattā anyā śūnyatā anyā viviktatā 24612 anyā asvabhāvatā anyo bodhisattvaḥ anyā dānapāramitā } 24613 anyā prajñāpāramitā anyāni pūrvāntāparāntamadhyāni/ iti hy āyuṣman 24614 śāriputra yā cāsattā yāvad abhāvasvabhāvatā yāś ca ṣaṭ pāramitā yaś ca bodhisattvo 24615 yāni ca pūrvāntāparāntamadhyāni sarvam etad advaidhīkāram/ evaṃ hy āyuṣman śāri- 24616 putra pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti/ adhyātmaśūnyatāsattayā śūnya- 24617 tayā viviktatayā asvabhāvatayā pūrvāntāparāntamadhyato bodhisattvo nopaiti/ 24618 evaṃ yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatāsattayā } 24619 nopaiti/ 24620 tat kasya hetoḥ/ na hy āyuṣman śāriputra adhyātmaśūnyatāsattāyāṃ śūnyatāyāṃ 24621 viviktatāyām asvabhāvatāyāṃ ca abhāvasvabhāvaśūnyatāsattāyāṃ śūnyatāyāṃ 24622 viviktatāyām asvabhāvatāyāṃ pūrvāntāparāntamadhyāny upalabhyante/ na ca śāri- 24623 putra anyā asattā anyā śūnyatā anyā viviktatā anyā asvabhāvatā 24624 anyo bodhisattvo 'nyāni pūrvāntāparāntamadhyāni/ iti hy āyuṣman śāriputra 24701 yā cādhyātmaśūnyatā asattā śūnyatā viviktatā asvabhāvatā yāvad abhāva- 24702 svabhāvaśūnyatā asattā śūnyatā viviktatā asvabhāvatā yaś ca bodhisattvo 24703 yāni ca pūrvāntāparāntamadhyāni sarvam etad advaidhīkāram/ anenāyuṣman śāri- 24704 putra paryāyeṇa pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti/ 24705 punar aparam āyuṣman śāriputra smṛtyupasthānāsattayā śūnyatayā viviktatayā 24706 asvabhāvatayā pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti/ 24707 } 24708 } sarvam etad advaidhīkāram/ anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa pūrvāntā- 24709 parāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti/ 24710 punar aparam āyuṣman śāriputra sarvasamādhyasattayā sarvadhāraṇīmukhāsattayā 24711 dharmadhātvasattayā tathatāsattayā bhūtakoṭyasattayā bhūtakoṭiśūnyatayā bhūtakoṭi- 24712 viviktatayā bhūtakoṭyasvabhāvatayā pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti/ 24713 tat kasya hetoḥ/ na hy āyuṣman śāriputra samādhyasattāyāṃ yāvad bhūtakoṭyasattāyāṃ 24714 } 24715 }/ 24716 punar aparam āyuṣman śāriputra śrāvakāsattayā śūnyatayā viviktatayā asvabhāva- 24717 tayā pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti/ pratyekabuddhāsattayā bodhi- 24718 sattvāsattayā sarvajñāsattayā sarvajñaśūnyatayā sarvajñaviviktatayā sarvajñāsvabhāva- 24719 tayā pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti/ tat kasya hetoḥ/ na 24720 } 24721 }// [iti prāptiniryāṇaprāpyapratiṣedhaḥ//] 24722 yat punar āyuṣman śāriputra evaṃ vadasi kena kāraṇena rūpāparyantatayā 24723 bodhisattvāparyantatā veditavyā/ vedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānāparyantatayā 24724 bodhisattvāparyantatā veditavyeti/ rūpam āyuṣman ākaśasamam/ 24725 ākāśasamam vijñānam āyuṣman ākāśasamam/ tat kasya hetoḥ/ tad 24801 yathāpi nāma āyuṣman yathā ākāśasya na pūrvānta upalabhyate nāparānta 24802 na madhya anantāparyantatayā ākāśam iti ca vyavahriyate eva- 24803 m evāyuṣman rūpasya naiva pūrvānta nāparānta na madhyam / tat 24804 kasya hetoḥ/ rūpaśūnyatām upādāya/ na ca śūnyatāyāḥ pūrvānto vā aparānto 24805 vā madhyaṃ nopalabhyate/ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ vijñānasya naiva pūrvānta 24806 nāparānta madhyam / tat kasya hetoḥ/ vijñānaśūnyatām upādāya/ 24807 na ca śūnyatāyāḥ pūrvānto vā aparānto vā madhyaṃ vopalabhyate/ śūnyateti ca 24808 vyavahriyate/ anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa rūpāparyantatayā bodhisattvā- 24809 paryantatā veditavyā/ vijñānāparyantatayā bodhisattvāparyantatā veditavyā/ 24810 evaṃ vyastasamasteṣu skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādeṣu yāvaj jarāmaraṇaśoka- 24811 paridevaduḥkhadaurmanasyopāyāseṣu/ smṛtyupasthānāni } buddhadharmā āyuṣman 24812 ākāśasamāḥ/ tat kasya hetoḥ/ tad yathāpi nāmāyuṣman 24813 ākāśasya naivādir nānto na madhyam upalabhyate anantāparyantatayā ākāśa- 24814 m iti ca vyavahriyate evam evāyuṣman buddhadharmāṇāṃ nādir nānto na madhya- 24815 m upalabhyate/ buddhadharmaśūnyatām upādāya/ na ca śūnyatāyāḥ pūrvānto vā aparānto 24816 vā madhyaṃ nopalabhyate/ aneāyuṣman paryāyeṇa buddhadharmāparyantatayā 24817 bodhisattvāparyantatā veditavyā/ 24818 yat punar āyuṣman evaṃ vadasi/ kena kāraṇena rūpaṃ bodhisattvaity eva- 24819 m api na vidyate nopalabhyate/ vijñānaṃ bodhisattva ity evam api na 24820 iti/ rūpam āyuṣman śāriputra rūpeṇa śūnyam vijñānam āyuṣman 24821 vijñānena śūnyam/ tat kasya hetoḥ/ na hy āyuṣman śūnyatāyāṃ rūpaṃ 24822 saṃvidyate/ nāpi śūnyatāyāṃ bodhisattvaḥ saṃvidyate/ / na śūnyatāyāṃ 24901 vijñānaṃ saṃvidyate nāpi śūnyatāyāṃ bodhisattvaḥ saṃvidyate/ anenāyuṣman śāriputra 24902 paryāyeṇa rūpaṃ bodhisattva iti evam api na / vijñānaṃ bodhisattva iti 24903 evam api na / 24904 punar aparam āyuṣman dānapāramitā dānapāramitayā śūnyā } 24905 prajñāpāramitā prajñāpāramitayā śūnyā/ tat kasya hetoḥ/ na hi śūnyatāyāṃ 24906 dānapāramitā vidyate na śūnyatāyāṃ bodhisattvo vidyate evaṃ śīla } 24907 dhyāna/ na śūnyatāyāṃ prajñāpāramitā vidyate na śūnyatāyāṃ bodhisattvo 24908 vidyate/ adhyātmaśūnyatā adhyātmaśūnyatayā śūnyā evaṃ yāvad a- 24909 bhāvasvabhāvaśūnyatā abhāvasvabhāvaśūnyatayā śūnyā/ smṛtyupasthānāni 24910 smṛtyupasthānaiḥ śūnyāni evaṃ samyakprahāṇāni ṛddhipādāḥ } aṣṭādaśā- 24911 veṇikā buddhadharmā aṣṭādaśāveṇikaiḥ buddhadharmaiḥ śūnyā/ dharmadhātur dharmadhātunā śūnyaḥ 24912 samādhiḥ samādhinā śūnyaḥ } 24913 }/ 24914 śrāvakatvena śrāvakaḥ śūnyaḥ pratyekabuddhatvena pratyekabuddhaḥ śūnyas tathāgatatvena 24915 tathāgataḥ śūnyaḥ/ tat kasya hetoḥ/ na hi śūnyatāyāṃ tathāgato vidyate na 24916 śūnyatāyāṃ bodhisattvo vidyate/ anenāyu paryāyeṇa rūpaṃ bodhisattva 24917 iti evam api na / vijñānaṃ bodhisattva iti evam api na / 24918 yad apy āha/ kena kāraṇenaivaṃ vadasi/ evam ahaṃ mahāsattvaṃ 24919 sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvam anupalabhamāno 'samanupaśyan katamaṃ bodhisattvaṃ katamasyāṃ 24920 prajñāpāramitāyām avavadiṣyāmy anuśāsiṣyāmīti/ rūpam rūpe na 24921 / rūpaṃ vedanāyāṃ na / vedanā vedanāyāṃ na / vedanā rūpe na / 24922 rūpaṃ vedanā ca saṃjñāyāṃ na / saṃjñā saṃjñāyāṃ na / saṃjñā rūpe na 24923 saṃjñā rūpavedanayor na / rūpaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskāreṣu na / saṃskārāḥ saṃskāreṣu 24924 na / saṃskārā rūpavedanāsaṃjñāsu na / rūpavedanāsaṃjñāsaṃskārā vijñāne na 25001 / vijñānaṃ vijñāne na / vijñānaṃ rūpavedanāsaṃjñāsaṃskāreṣu na / 25002 } 25003 } 25004 tatrāpītarā itarāsu ca 25005 sā na / smṛtyupasthānāni smṛtyupasthāneṣu na / evaṃ 25006 samyakprahāṇāni ṛddhipādāḥ } aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā aṣṭādaśā- 25007 veṇikeṣu buddhadharmeṣu na / tatrāpītare itareṣu ca te na / 25008 } 25009 }/ pṛthagjanabhūmiḥ gotrabhūmir aṣṭamakabhūmir darśanabhūmis tanu- 25010 bhūmir vītarāgabhūmiḥ kṛtāvibhūmiḥ pratyekabuddhabhūmir bodhisattvabhūmis tathāgatabhūmiḥ 25011 savajñatābhūmiḥ/ srotaāpanna srotaāpannatve na / evaṃ sakṛdāgāmī 25012 anāgāmī arhan pratyekabuddhaḥ pratyekabuddhatve na / bodhisattvo bodhisattvatve 25013 na / tathāgatas tathāgatatve na / prajñāpāramitā prajñāpāramitāyāṃ na / 25014 prajñāpāramitāyām avavādānuśāsanī na / avavādānuśāsanyāṃ prajñāpāramitā 25015 na / evaṃ hy sarvadharmā saṃvidyamānatvena anupalambhena bodhi- 25016 sattvo na // [iti prāptiniryāṇe prāpakapratiṣedhaḥ//] 25017 yat punar evaṃ vadasi/ kena kāraṇena nāmadheyamātram etat yad uta 25018 bodhisattva iti/ kena kāraṇen subhūte evaṃ vadasi āgantukam etan nāma- 25019 dheyaṃ prakṣiptaṃ yad uta bodhisattva iti/ tathā hy nāma daśabhyo 25020 digbhyo na kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati sarvadharmāṇām eva 25021 bodhisattvānāṃ nāmāpi na kutaścid eti na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati/ 25022 āgantukam etan nāmadheyaṃ tathā hi yadrūpaṃ yadvedanā yatsaṃjñā yatsaṃskārā yadvijñāna- 25023 m iti nāmadheyaṃ na tad rūpaṃ na vedanā na saṃjñā na saṃskārā na vijñānam/ tat kasya 25024 hetoḥ/ tathā hi nāma śūnyaṃ nāmasvabhāvena yac ca śūnyaṃ na tan nāma/ tena kāraṇena 25101 nocyate bodhisattva iti nāmadheyamātram etad iti/ punar aparam nāmadheyamātra- 25102 m etad yad uta dānapāramiteti/ na ca dānapāramitāyāṃ nāma na ca nāmni dānapāra- 25103 mitā/ tat kasya hetoḥ/ yac ca nāma yā ca dānapāramitā ubhayam etan na / 25104 tasmān nāmadheyamātram etad yad uta bodhisattva iti/ evaṃ nāmadheyamātram etad yad uta 25105 śīla kṣānti vīrya dhyāna nāmadheyamātram etad yad uta prajñā 25106 iti }/ yad uta bodhisattva iti/ 25107 nāmadheyamātram etad yad uta adhyātma bahirdhā adhyātmabahirdhā yāvad a- 25108 bhāvasvabhāva/ na cādhyātmanyatāyāṃ nāma na ca nāmni adhyātma 25109 bahirdhā adhyātmabahirdhā yāvad bhāvasvabhāva/ tat kasya hetoḥ/ 25110 tathā hi yac ca nāma yā cādhyātma yā ca bahirdhā yā cādhyātmabahirdhā 25111 yā ca yāvad bhāvasvabhāva sarva ete na / anen paryāyeṇa 25112 nāmadheyamātram etat yad uta bodhisattva iti/ yad uta smṛtyupasthānāni na 25113 ca smṛtyupasthāneṣu nāma na ca nāmni smṛtyupasthānāni 25114 } 25115 }/ 25116 yad uta samādhir iti yāvat sarvajñateti/ na ca sarvajñatāyāṃ nāma 25117 na ca nāmni sarvajñatā/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi yac ca nāma yā ca sarvajñatā 25118 ubhayam etan na / 25119 yat punar evaṃ vadasi kena kāraṇenocyate yathā ātmātmeti 25120 cocyate atyāntatayā cānabhinivṛtta ātmeti/ ātmā atyantatayā na / 25121 kutaḥ punar asyābhinivṛttir bhaviṣyati/ atyantatayā sattvo jīvaḥ 25122 poṣaḥ } paśyako na / / atyantatayā rūpaṃ na / 25123 / vedanā saṃjñā saṃskārā atyantatayā vijñānaṃ na / 25124 / } 25201 } 25202 } atyantatayā samādhayo dhāraṇīmukhāni na / / atyantatayā 25203 śrāvakaḥ pratyekabuddho bodhisattvas tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho na / / 25204 anen paryāyeṇa ātmātmeti cocyate atyantatayā cānabhinivṛtta 25205 ātmā/ 25206 punar aparaṃ yad evam āha/ abhāvasvabhāvāḥ sarvadharmā iti/ 25207 evam etat/ tat kasya hetoḥ/ tathā hy nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ/ 25208 āha/ kasy nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ/ 25209 āha/ rūpasy nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ/ vedanāyāḥ 25210 saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ vijñānasy nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ/ 25211 } 25212 } nāsti prajñāpāramitāyā sāṃyogikaḥ 25213 svabhāvaḥ/ anen paryāyeṇāsvabhāvāḥ sarvadharmāḥ/ 25214 punar aparam anityāḥ sarvadharmā na kasyacid vigamena/ 25215 āha/ katame te anityāḥ sarvadharmā na kasyacid vigamena/ 25216 āha/ rūpam anityaṃ na kasyacid vigamena/ vijñāna- 25217 m anityaṃ na kasyacid vigamena/ tat kasya hetoḥ/ tathā hy 25218 yad anityaṃ so 'bhāvaḥ kṣayaś ca evaṃ duḥkhāḥ anātmānaḥ śāntāḥ śūnyā animittā 25219 apraṇihitā na kasyacid vigamena sarvadharmāḥ kuśalā anavadyā anāsravā 25220 niḥkleśā lokottarā avyavadānā asaṃskṛtāḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā 25221 hy yo 'saṃskṛtaḥ so 'bhāvaḥ kṣayaś cāne paryāyeṇa niḥsvabhāvāḥ 25222 sarvadharmā na kasyacid vigamena/ 25223 punar aparaṃ akūṭasthā avināśinaḥ sarvadharmāḥ/ 25224 āha/ kena kāraṇen akūṭasthā 'vināśinaḥ sarvadharmāḥ/ 25301 āha/ rūpam akūṭastham avināśi/ tat kasya hetoḥ/ 25302 prakṛtir asyaiṣā/ vijñānam / / / evaṃ kuśalam akuśalaṃ 25303 sāvadyam anavadyaṃ sāsravam anāsravaṃ saṃkleśaṃ niḥkleśaṃ laukikaṃ lokottaraṃ saṃskṛtam a- 25304 saṃskṛtaṃ saṃkleśo vyavadānaṃ saṃsāro nirvāṇaṃ / / / anen 25305 paryāyeṇābhāvasvabhāvāḥ sarvadharmāḥ/ 25306 yat punar evam āha/ kena kāraṇena rūpam anabhisaṃskṛtam evaṃ kena 25307 kāraṇena vijñānam anabhisaṃskṛtam iti/ 25308 āha/ tathā hy rūpam anabhinivṛttaṃ vijñānam anabhi- 25309 nivṛttam/ tat kasya hetoḥ/ tathā hy abhisaṃskarttā nāsti/ cakṣu- 25310 r anabhisaṃskṛtam/ tat kasya hetoḥ/ tathā hy abhi- 25311 saṃskarttā nāsti/ evaṃ śrotram } mano 'nabhisaṃskṛtam 25312 } punar aparaṃ rūpam } dharmā anabhisaṃskṛtāḥ/ tat kasya hetoḥ/ 25313 tathā hy abhisaṃskarttā nopalabhyate yāvat sarvadharmā anabhisaṃskṛtāḥ/ tat kasya 25314 hetoḥ/ tathā hy abhisaṃskarttā nopalabhate/ anen paryāyeṇa rūpa} 25315 vijñānāny anabhinivṛttāni/ 25316 yat punar evaṃ vadasi kena kāraṇena yad anabhinivṛttaṃ na tad rūpaṃ na 25317 vedanā na saṃjñā na saṃskārā na vijñānam iti/ 25318 āha/ tathā hy rūpaṃ prakṛtiśūnyam/ yac ca prakṛtiśūnyaṃ na 25319 tasyotpādo na vyayaḥ/ yasya ca notpādo na vyayo na tasyānyathātvaṃ prajñāyate/ 25320 vijñānaṃ prakṛtiśūnyaṃ } evaṃ yāvat sarvadharmāḥ 25321 prakṛtiśūnyā ye ca } anen paryāyeṇa 25322 yad anabhinivṛttaṃ na tad rūpaṃ } na vijñānam/ 25401 yat punar evam āha/ kena kāraṇenaivaṃ vadasi/ tat kim anabhi- 25402 nivṛttim anabhinivṛttau prajñāpāramitāyām avavadiṣyāmy anuśāsiṣyāmīti/ yathā 25403 hy yā anabhinivṛttiḥ sā prajñāpāramitā yā prajñāpāramitā sā 25404 anabhinivṛttiḥ/ iti hi prajñāpāramitā cānabhinivṛttiś cādvayam etad advaidhīkāram/ 25405 anen paryāyeṇaivaṃ vadāmi/ tat } 25406 yat punar evam āha/ na cānyatrānabhinivṛtter bodhisattva upalabhyate 25407 yo bodhāya cared iti/ tathā hy mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ caran 25408 nānyām anabhinivṛttim anyaṃ bodhisattvaṃ samanupaśyati/ iti hy anabhinivṛttiś ca bodhi- 25409 sattvaś cādvayam etad advaidhīkāraṃ nānyatrānabhinivṛtteḥ rūpaṃ samanupaśyati 25410 } 25411 iti hy anabhinivṛttiś ca cakṣuś cādvayam etad advaidhīkāram/ 25412 } 25413 } 25414 } iti hy anabhinivṛttiś ca daśabalavaiśāradyāṣṭādaśāveṇikā buddha- 25415 dharmāś cādvayam etad advaidhīkāram/ yāvad iti hy anabhinivṛttiś ca sarvadharmāś cādvayam etad advaidhī- 25416 kāram/ anen paryāyeṇa nānyatrānabhinivṛtter bodhisattva upalabhyate yo 25417 bodhāya caret/ 25418 yat punar evam āha/ kena kāraṇenaivaṃ vadasi/ saced 25419 mahāsattvasya evam upadiśyamāne cittaṃ nāvalīyate na saṃlīyate na vipratisārī bhavati 25420 mānasaṃ notrasyati na santrasyati na santrāsam āpadyate carati mahāsattvaḥ 25421 prajñāpāramitāyām iti/ tathā hy mahāsattvaḥ sarvadharmān 25422 nirīhān samanupaśyati māyopamān svapnopamān marīcyupamān pratiśrut- 25423 kopamān pratibimbopamān pratibhāsopamān nirmitakopamān gandharvanagaro- 25424 pamān samanupaśyati/ anen paryāyeṇa mahāsattvasya evam u- 25425 padiśyamāne cittaṃ nāvalīyate } 25501 atha khalv bhagavantam etad avocat/ yasmin samaye bhagavan 25502 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate/ tasmin samaye 25503 rūpaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati rūpam eta- 25504 d iti/ yasmin samaye } 25505 } 25506 } nābhiniviśate na prajñapayati samādhi- 25507 dhāraṇīmukhānīmāni/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi bhagavan mahāsattvaḥ 25508 prajñāpāramitāyāṃ caran rūpaṃ na samanupaśyati yāvad vyastasamastāni skandha- 25509 dhātvāyatanāni pratītyasamutpādaṃ na / saptatriṃśadbodhipakṣān dharmān 25510 na / pāramitāṃ na / apramāṇadhyānārūpyasamāpattidaśabalavaiśāradyaprati- 25511 saṃvidaṣṭādaśāveṇikabuddhadharmān yāvat sarvākārajñatāṃ na / tat kasya hetoḥ/ 25512 tathā hi bhagavan yo rūpasyānutpādo na tad rūpam/ yo vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ 25513 yo vijñānasyānutpādo na tad vijñānam iti hi vijñānaṃ cānutpādaś cādvayam etad a- 25514 dvaidhīkāram/ } 25515 } buddhadharmāś cānutpādaś cādvayam etad a- 25516 dvaidhīkāram/ yo bhagavan dharmadhātor anutpādo na sa dharmadhātuḥ/ yas tathatāyā 25517 ākāśadhātor bhūtakoṭer acintyadhātor bodher yaḥ sarvākārajñatāyā anutpādo na 25518 sā sarvākārajñateti hi sarvākārajñatā cānutpādaś cādvayam etad advaidhīkāram/ tat 25519 kasya hetoḥ/ tathā hi anutpādo naiko na dvau na bahavo na pṛthak/ tasmād 25520 yaḥ sarvākārajñatāyā anutpādo na sā sarvākārajñatā/ 25521 yo bhagavan rūpasya vyayo na tad rūpam/ yā vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ 25522 yo vijñānasya vyayo na tad vijñānam/ iti hi skandhāś ca vyayaś cādvayam etad a- 25523 dvaidhīkāram/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi vyayo na eko na dvau na bahavo na 25524 pṛtahk/ tasmād yaḥ pañcānāṃ skandhānāṃ vyayo na te pañca skandhāḥ/ yo bhagavan 25601 dānapāramitāyā vyayo } 25602 } na pṛthak/ tasmād yo 25603 buddhadharmāṇāṃ vyayo na te buddhadharmāḥ/ 25604 yat punar bhagavan ucyate/ rūpam ity advayasyaiṣāgaṇanākṛtā/ vedanā saṃjñā saṃskārā 25605 yat punar ucyate vijñānam ity advayasyaiṣāgaṇanākṛtā/ yat kasyeti punar ucyate 25606 rūpaṃ yāvat sarvākārajñatety advayasyaiṣāgaṇanākṛtā// [iti prāptiniryāṇe 25607 prāpyaprāpakasambandhapratiṣedhaḥ//] 25608 atha khalv āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat/ katham 25609 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran imān dharmān upaparīkṣate/ katama 25610 bodhisattvaḥ/ katamā prajñāpāramitā/ katamā upaparīkṣamāṇā/ 25611 āha/ yad evaṃ vadasi/ katamo bodhisattva iti/ bodhi- 25612 r eva sattvas tenocyate bodhisattva iti/ tayā ca bodhyā sarvadharmāṇām ākāraṃ 25613 jānāti/ na cātrābhiniviśate/ 25614 katameṣāṃ dharmāṇām ākārān jānāti/ rūpasyākārān jānāti na 25615 cātrābhiniviśate/ vedanāyā } vijñānasyākārān / evaṃ 25616 vyastasamastānāṃ skandhadhātvāyatanānāṃ pratītyasamutpādasya saptatriṃśadbodhi- 25617 pakṣāṇāṃ dharmāṇām ākārān / evam apramāṇadhyānārūpyasamāpattīnāṃ 25618 pāramitānāṃ balānāṃ vaiśāradyānāṃ pratisaṃvidām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇām ākārān 25619 / 25620 āha/ katame te subhūte sarvadharmāṇām ākārāḥ/ 25621 āha/ yair ākārair yair liṅgair yair nimittaiḥ rūpaśabdagandhara- 25622 saspraṣṭavyadharmā vā ādhyātmikabāhyā vā dharmāḥ saṃskṛtā asaṃskṛtā vā ākārair yair 25623 te ima ucyante sarvadharmāṇām ākārāḥ/ 25624 yat punar evaṃ vadasi/ katamā prajñāpāramiteti/ 25701 āratā āramitaiṣā tenocyate prajñāpāramiteti/ kuta āratā 25702 āramitā/ skandhebhyo dhātubhya āyatanebhya pratītyasamutpādād dānapāramitāyāḥ 25703 śīla } prajñāpāramitāyā āratā āramitā/ adhyātmaśūnyatāyā 25704 } yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatāyā āratā āramitā/ smṛtyupasthānebhya 25705 āratā āramitā/ samyakprahāṇ} buddhadharmebhya āratā āramitā/ 25706 yāvat sarvajñatāyā āratā āramitā/ eṣā tenocyate prajñāpāramiteti/ ane- 25707 n paryāyeṇa āratā āramitā eṣā yad uta prajñāpāramitā/ 25708 yat punar evaṃ vadasi/ katamā upaparīkṣaṇeti/ ih 25709 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran rūpaṃ na nityam ity upaparīkṣate nānityam iti 25710 na sukham iti na duḥkham iti nātmeti nānātmeti na śāntam iti nāśāntam iti 25711 na śūnyam iti nāśāunyam iti na nimittam iti nānimittam iti na praṇihitam iti 25712 nāpraṇihitam iti upaparīkṣate/ na viviktam iti nāviviktam ity upaparīkṣate/ 25713 na vedanāṃ na saṃjñāṃ na saṃskārān na vijñānaṃ nityam ity upaparīkṣate/ nānityam iti 25714 } evaṃ cakṣuḥ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvāṃ kāyaṃ mano na nityam iti 25715 } evaṃ rūpaśabdagandharasaspraṣṭavyadharmā na nityā iti 25716 } evaṃ cakṣurvijñānaṃ } 25717 evaṃ cakṣuḥsaṃsparśo } 25718 evaṃ cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedanā } 25719 } evaṃ dānapāramitā } 25720 } evam adhyātmaśūnyatā } 25721 } evaṃ smṛtyupasthānāni na nityānīti } 25722 evaṃ samyakprahāṇāni } buddhadharmāḥ/ samādhayaḥ sarva- 25723 dhāraṇīmukhāni sarvajñatā na nityeti } evaṃ hy 25724 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran imān dharmān upaparīkṣate/ 25725 āha/ kena kāraṇen evaṃ vadasi yo rūpasyānutpādo na tad rū- 25726 pam/ yo vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ yo vijñānasyānutpādo na tad vijñānam/ 25727 evaṃ vyastasamasteṣu skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādeṣu pāramitāsu sarvaśūnya- 25728 tāsu sarvabodhipakṣeṣu dharmeṣu apramāṇadhyānārūpyasamāpattiṣu baleṣu vaiśāradyeṣu 25801 pratisaṃvitsu samādhidhāraṇīmukheṣv abhijñāsu aṣṭādaśāveṇikeṣu buddhadharmeṣu yaḥ 25802 sarvākārajñatāyā anutpādo na sā sarvākārajñateti/ 25803 āha/ rūpam śūnyaṃ rūpeṇa/ yā c śūnyatā na 25804 tad rūpaṃ notpādaḥ/ anen paryāyeṇa yo rūpasyānutpādo na tad rūpam vedanā 25805 saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ śūnyaṃ vijñānena/ yā c śūnyatā na tad vijñānaṃ not- 25806 pādaḥ/ anen paryāyeṇa yo vijñānasyānutpādo na tad vijñānam/ dāna- 25807 pāramitā } 25808 }/ anen 25809 paryāyeṇa yaḥ sarvākārajñatāyā anutpādo na sā sarvākārajñatā/ 25810 āha/ kiṃ kāraṇam evaṃ vadasi/ yo rūpasya vyayo 25811 na tad rūpam/ yo vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ yo vijñānasya vyayo na tad vijñāna- 25812 m iti/ evaṃ vyastasamasteṣu } 25813 pratisaṃvitsv aṣṭādaśasv āveṇikeṣu buddhadharmeṣu yaḥ sarvākārajñatāyā vyayo na sā 25814 sarvākārajñatā/ 25815 āha/ tathā hy yaś ca vyayo yac ca rūpaṃ yac cādvaidhīkāraṃ yā ca 25816 vedanā yā ca saṃjñā ye ca saṃskārā yac ca vijñānaṃ sarva ete dharmā na saṃyuktā na vi- 25817 saṃyuktā arūpiṇo 'nidarśanā apratighā ekalakṣaṇā yad utālakṣaṇāḥ/ evaṃ 25818 vyastasamasteṣu } buddhadharma- 25819 samādhidhāraṇīmukheṣu yaś ca vyayo yāvat sarvākārajñatā yac cādvaidhīkāraṃ sarva ete 25820 dharmā na saṃyuktāḥ } anen paryāyeṇa yo rūpasya vyayo 25821 na tad rūpam/ evaṃ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ yo vijñānasya vyayo na tad vi- 25822 jñānam/ evaṃ vyastasamasteṣu skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādaśūnyatāsu samādhi- 25823 dhāraṇīmukheṣu yāvad yaḥ sarvākārajñatāyā vyayo na sā sarvākārajñatā/ 25824 āha/ kena kāraṇen evaṃ vadasi yad idam ucyate rūpam ity advaya- 25825 syaiṣā gaṇanā kṛteti/ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ/ yad idam ucyate vijñānam ity a- 25826 dvayasyaiṣā gaṇanā kṛteti yāvad yad idam ucyate sarvākārajñatety advayasyaiṣā gaṇanā 25827 kṛteti/ 25828 āha/ tathā hy nānyo 'nutpādo 'nyad rūpam/ anutpāda eva 25901 rūpam/ rūpam evānutpādaḥ/ / nānyo 'nutpādo 'nyad vijñānam/ vijñānam evā- 25902 nutpādo 'nutpāda eva vijñānam/ anen paryāyeṇa yad etad ucyate rūpam ity a- 25903 dvayasyaiṣā gaṇanā kṛtā/ / yad etad ucyate vijñānam ity advayasyaiṣā gaṇanā kṛtā/ 25904 evaṃ vyastasamasteṣu } 25905 samādhidhāraṇīmukheṣu tathā hy nānyo 'nutpādo 'nyā sarvākārajñatā 25906 anutpāda eva sarvākārajñatā/ sarvākārajñataivānutpādaḥ/ anen paryāyeṇa 25907 yad etad ucyate sarvākārajñatety advayasyaiṣā gaṇanā kṛtā/ 25908 punar aparam bhagavantam etad avocat/ yasmin samaye bhagavan 25909 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye rūpa- 25910 syānutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya/ / vijñānasyānu/ 25911 ātmano 'nu/ evaṃ sattvajīva}paśyakasyānu/ evaṃ vyastasamastānāṃ 25912 skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādābhijñānām anu/ dānapāramitāyā anu 25913 }/ smṛtyu- 25914 pasthānānām anu/ evaṃ samyakprahāṇa}buddhadharmāṇāṃ sarvākārajñatāyā 25915 anu/ pṛthagjanasyānu/ pṛthagjanadharmāṇām anu/ evaṃ srotaāpannasya 25916 srotaāpannadharmāṇāṃ } arhato arhaddharmāṇāṃ pratyekabuddhasya pratyekabuddha- 25917 dharmāṇāṃ bodhisattvasya bodhisattvadharmāṇāṃ buddhasyānu/ buddhadharmāṇām anu/ 25918 āha/ yathāham āyuṣmataḥ subhūter bhāṣitasyārtham ājānāmi tathā rūpa- 25919 m anutpādo vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam anutpādo yāvad vyastasamastā skandhā 25920 anutpādā dhātavo 'nutpādāḥ/ 25921 } 25922 buddho 'nutpādo buddhadharmā anutpādāḥ/ yadi c rūpam apy anutpādo yāvad buddha- 25923 dharmā apy anutpādāḥ/ nanv prāptaiva śrāvakeṇa śrāvakabodhiḥ pratyekabuddha- 25924 yānikena pratyekabuddhabodhiḥ/ bodhisattvena prāptaiva sarvākārajñatā bhavati/ 25925 pañcānāñ ca gatīnāṃ bhedo na bhaviṣyati/ prāptaiva bhavati bodhisattvena mahāsattvena 25926 pañcavidhā bodhir yadi c sarvadharmā anutpādāḥ/ kim arthaṃ srotaāpannena 26001 trayāṇāṃ saṃyojanānāṃ prahāṇāya mārgo bhāvayitavyaḥ/ sakṛdāgāminā rāgadoṣa- 26002 mohānāṃ tanutāyai mārgo bhāvayitavyaḥ/ anāgāminā pañcānām avarabhāgīyānāṃ 26003 saṃyojanānāṃ prahāṇāya mārgo bhāvayitavyaḥ/ arhatā pañcordhvabhāgīyānāṃ saṃyoja- 26004 nānāṃ prahāṇāya mārgo bhāvayitavyaḥ/ pratyekabuddhayānikaiḥ pratyekabodhiprāptaye 26005 mārgo bhāvayitavyaḥ/ kiṃ kāraṇaṃ bodhisattvo duṣkaracārikāṃ carati yāni 26006 tāni sattvānāṃ kṛtaśo duḥkhāni pratyanubhavati/ kiṃ kāraṇaṃ tathāgatenārhatā samyak- 26007 saṃbuddhenānuttarā samyaksaṃbodhir abhisaṃbuddhā/ kiṃ kāraṇaṃ tathāgatenārhatā samyak- 26008 saṃbuddhena dharmacakraṃ pravartitam/ 26009 āha/ nāham anutpannasya dharmasya prāptim icchāmi nāpy abhi- 26010 samayaṃ nāham anutpādasya srotaāpannam icchāmi/ na srotaāpattiphalaṃ } 26011 nārhatvaṃ nārhatvaphalaṃ nānutpādasya pratyekāṃ bodhim icchāmi na pratyekabuddhatvaṃ nāha- 26012 m icchāmi bodhisattvaṃ duṣkaracārikāṃ carantaṃ nāpi bodhisattvo duṣkara- 26013 saṃjñayā carati/ tat kasya hetoḥ/ na hi śakya duṣkarasaṃjñāyāṃ sthitvā 26014 aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām arthaṃ kartum/ api tu khalu puna- 26015 r mātṛsaṃjñāṃ sarvasattveṣu janayitvā pitṛsaṃjñāṃ bhrātṛsaṃjñāṃ putrasaṃjñām ātmasaṃjñāṃ 26016 janayitvā śakyo 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām artham kartum/ 26017 api tu khalu punar mahāsattvena evaṃ cittam utpādayitavyam/ yathā 26018 ātmā ātmeti cocyate atyantatayā anutpanna ātmā evaṃ sarveṣv ādhyātmika- 26019 bāhyeṣu dharmeṣu saṃjñotpādayitavyā/ saced evaṃ saṃjñām utpādayiṣyati na duṣkarasaṃjñāṃ 26020 bhaviṣyati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi te bodhisattvāḥ sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ 26021 kañcid dharmaṃ notpādayante nopalabhante/ nāham anutpādatathāgata- 26022 m icchāmi nāpy anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ nāpi dharmacakrapravartanaṃ nāpīcchāmi 26023 anutpannena dharmeṇānutpannāṃ prāptiṃ prāpyamāṇām/ 26024 āha/ kiṃ punar anutpannena dharmeṇa utpannā prāptiḥ prāpyate/ 26025 atha utpannena dharmeṇa anutpannā prāptiḥ prāpyate/ 26101 āha/ nāham utpannena dhameṇānutpannāṃ prāptiṃ prāpya- 26102 māṇām icchāmi nāpy anutpannenotpannāṃ prāptiṃ prāpyamāṇām/ 26103 āha/ kiṃ punar anutpannena dharmeṇa prāptim icchasi/ 26104 atha votpannena dharmeṇa prāptim icchasi/ 26105 āha/ nāham anutpannena dharmeṇa prāptim icchāmi/ 26106 nāpy utpannena dharmeṇa prāptim icchāmi/ 26107 āha/ kiṃ punar nāsti prāptir nāsty abhisamayaḥ/ 26108 āha/ asty prāptir asty abhisamayo na punar dvayam/ api tu 26109 khalu punar lokavyavahāreṇa prāptiś cābhisamayaś ca prajñapyate lokavyavahāreṇa 26110 srotaāpanno vā sakṛdāgāmī vā anāgāmī vā arhan vā pratyekabuddho vā 26111 bodhisattvo vā buddho vā prajñapyate na punaḥ paramāthena prāptir nābhisamayo 26112 na srotaāpanno na sakṛdāgāmī nānāgāmī nārhan na pratyekabuddho na bodhi- 26113 sattvo na buddhaḥ/ 26114 āha/ anutpanno dharma ity pratibhāti mantrayitum/ 26115 āha/ anutpanno dharmo 'nutpanno dharma ity yad vadasi pratibhāti 26116 mantrayitum iti/ anutpādo 'pi ye pratibhāti mantrayitum/ 26117 tat kasya hetoḥ/ tathā hy yaś cānutpanno dharmo yac ca pratibhānaṃ ye ca mantrā 26118 yā cānutpattiḥ sarve ete dharmā na saṃyuktā na visaṃyuktā arūpiṇo 'nidarśanā 26119 apratighā ekalakṣaṇā yad utālakṣaṇāḥ/ 26120 āha/ anutpādo 'py mantraḥ/ anutpādaḥ pratibhāna- 26121 m anutpādo dharmas te 'pi dharmā anutpannā yān ārabhya pratibhāti mantrayitum/ 26122 āha/ evam etad anutpādo mantraḥ/ 26123 } tat kasya hetoḥ/ tathā hy 26124 rūpam anutpādaḥ/ evaṃ / vijñānam anutpādaḥ/ evaṃ vyastasamastāḥ skandhadhātavaḥ 26125 } buddhadharmā anutpādāḥ/ 26201 srotaāpannaḥ } pratyekabuddho bodhisattvaḥ sarvajñaḥ sarvākārajñaḥ sarvākārajñatā 26202 'py anutpādaḥ/ 26203 āha/ evam etad anutpādo mantraḥ 26204 } yāvat skandhadhātvāyatana} buddhadharmāḥ/ peyālam/ 26205 yāvat sarvākārajñatāpy anutpādaḥ/ 26206 āha/ kiṃ punar yathaiva lokavyavahāreṇa prāptiś cābhisamayaś ca 26207 evaṃ pañcāṇāṃ gatīnāṃ saṃbhedo bhavati lokavyavahāreṇa paramārthato na bhavati/ 26208 āha/ evam etad evam etat/ yathaiva 26209 } nātra khalu punaḥ paramārthena/ tat 26210 kasya hetoḥ/ tathā hy paramārthe na karma na vipāko notpādo na nirodho 26211 na saṃkleśo na vyavadānam/ 26212 āha/ kiṃ punar anutpanno dharma utpadyate utāho 26213 utpanno dharma utpadyate/ 26214 āha/ nāham utpannasya dharmasya utpādam icchāmi nāpy a- 26215 nutpannasya dharmasya utpādam icchāmi/ 26216 āha/ katamasy anutpannasya dharmasyotpādaṃ necchāmi/ 26217 āha/ rūpasyāham anutpannasya dharmasya svabhāvaśūnyotpādaṃ 26218 necchāmi/ / vijñānasyāham anutpannasya dharmasya svabhāvaśūnyot- 26219 pādaṃ necchāmi/ evaṃ vyastasamastānāṃ skandhadhātvāyatanānāṃ 26220 } buddhadharmāṇāṃ bodher apy aham 26221 anutpannāyāḥ svabhāvaśūnyāyā utpādaṃ necchāmi/ 26222 āha/ kiṃ punar utpāda utpadyate athānutpāda utpadyate/ 26223 āha/ na hy utpāda utpadyate nāpy anutpāda utpadyate/ tat 26224 kasya hetoḥ/ tathā hi yaś cotpādo yaś cānutpādo dvāv apy etau dharmau na 26225 saṃyuktau na visaṃyuktau arūpiṇau anidarśanau apratighau ekalakṣaṇau yad utā- 26226 lakṣaṇau/ anen paryāyeṇa notpāda utpadyate nāpy anutpāda utpadyate/ 26227 anen paryāyeṇa anutpādo mantro 'nutpādaḥ pratibhānam/ anutpādo 26228 dharmas te 'pi dharmā anutpannā yān ārabhya pratibhāti mantrayitum/ 26301 āha/ dharmakāyikānām āyuṣmān subhūtir agratāyāṃ sthāpayitavyaḥ/ tat 26302 kasya hetoḥ/ tathā hi subhūtir yad yad eva paripraśnīkriyate tatas tata eva 26303 niḥsarati/ 26304 āha/ dharmataiṣā tathāgataśrāvakāṇām aniśritasarva- 26305 dharmāṇāṃ te yato yata eva paripṛcchyante tatas tata eva niḥsaranti/ tat kasya 26306 hetoḥ/ yathāpi nāmāniśritatvāt sarvadharmāṇām/ 26307 āha/ katham aniśritāḥ sarvadharmāḥ/ 26308 āha/ rūpam prakṛtiśūnyaṃ taṃ nādhyātmaniśritaṃ na bahirdhā- 26309 niśritaṃ nobhayam antareṇopalabhyate/ / vijñānam prakṛtiśūnyaṃ taṃ 26310 nādhyātmaniśritaṃ na bahirdhāniśritaṃ nobhayam antareṇopalabhyate/ 26311 } 26312 }/ anen paryāyeṇa sarvadharmā aniśritāḥ prakṛtiśūnyatām upādāya/ 26313 evaṃ hi mahāsattvena ṣaṭsu pāramitāsu carato rūpaṃ pari- 26314 śodhayitavyam/ / vijñānaṃ pariśodhayitavyam/ evaṃ vyastasamastāḥ skandhadhātavaḥ 26315 } buddhadharmāḥ pariśodha- 26316 yitavyāḥ/ yāvat sarvākārajñatā pariśodhayitavyā// [iti sarvākārajñatā- 26317 niryāṇam//] 26318 āha/ katham mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran 26319 bodhisattvamārgaṃ pariśodhayati/ 26320 āha/ asti dānapāramitā laukikī asti lokottarā/ 26321 evaṃ śīla } asti prajñā laukikī asti lokottarā/ 26322 āha/ katamā dāna laukikī katamā lokottarā/ 26323 āha/ laukikī dāna iha mahāsattvo dāyako bhavati 26324 dānapatiḥ/ śramaṇabrāhmaṇakṛpaṇavanīpakādhvagebhyo yācanakebhyo dātā bhavati/ 26325 annārthikebhyo 'nnaṃ dadāti/ pānayānavasanagandhamālyavilepanapuṣpadhūpacūrṇavāso- 26401 pāśrayapratiśrayajīvitapariṣkāropakaraṇaśayanāsanabhaiṣajyārthikebhyo 'nnapāna} 26402 pratiśrayānyatarānyatarajīvitapariṣkāropakaraṇabhaiṣajyadātā bhavati/ putrārthikebhyaḥ 26403 putraṃ dadāti/ duhitryarthikebhyo duhitaraṃ dadāti/ bhāryārthikebhyo bhāryāṃ dadāti/ 26404 rāṣṭrārthikebhyo rājyāni dadāti/ śirorthikebhyaḥ śiro dadāti/ aṅgārthikebhyo 26405 'ṅgāni dadāti/ māṃsaśoṇitamajjārthikebhyo māṃsaśoṇitamajjāno dadāti/ 26406 tac ca sanniśritaṃ parityajati/ tasyaivaṃ bhavati ahaṃ dadāmi eṣa parigṛhṇīte 26407 idaṃ dānam ahaṃ nirmatsaraḥ sarvasvaṃ parityajāmi/ ahaṃ buddhājñāṃ karomi/ 26408 ahaṃ dānapāramitāyāṃ carāmi/ aham etad dānaṃ sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā 26409 anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayāmi tac cānupalambhayogena/ anena 26410 ca dānena dānaphalena ca sarvasattvā dṛṣṭa eva dharme sukhitā bhavantu anupādāya 26411 parinirvāntu/ sa tribhiḥ saṅgaiḥ sakto dānaṃ dadāti/ katamais tribhir yad uta ātma- 26412 saṃjñayā parasaṃjñayā dānasaṃjñayā ca ebhis tribhiḥ saṅgaiḥ sakto dānaṃ dadāti// [iyam ucyate 26413 laukikī dānapāramiteti//] 26414 tathā hi lokato na calati noccalati na saṃkrāmati/ 26415 tenocyate laukikī dānapāramitā iti/ 26416 tatra katamā lokottarā dānapāramitā yad uta trimaṇḍalapariśuddhiḥ/ tatra katamā 26417 trimaṇḍalapariśuddhiḥ/ iha mahāsattvo dānaṃ dadat nātmānam upalabhate pratigrāhakaṃ 26418 / dānañ ca / tad vipākañ ca / iyam mahāsattvasya trima- 26419 ṇḍalapariśuddhiḥ/ punar aparam mahāsattvo dānaṃ dadat na sarvasattvebhya- 26420 s tad dānaṃ niryātayati/ sattvāṃś ca / ātmānaṃ ca / tac ca dānam anuttarāyai 26421 samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati/ na ca bodhim upalabhate// [iyam ucyate lokottarā 26422 dānapāramiteti//] 26501 kena kāraṇenocyate lokottarā dānapāramiteti/ tathā hy 26502 lokāc calati uccalati saṃkrāmati/ tena kāraṇenocyate lokottarā dānapāra- 26503 miteti/ evaṃ śīla kṣānti vīrya dhyāna/ 26504 āha/ katamā prajñā laukikī/ katamā 26505 lokottarā/ 26506 āha/ laukikī prajñāpāramitā/ iha mahāsattvo 26507 dānaṃ dadāti upalambhaniśrito mātsaryacittaṃ mayā nigrahītavyam iti/ tac cātma- 26508 sattvadānasaṃjñāniśritaḥ sarvasvaṃ parityajati bāhyaṃ vā ādhyātmikaṃ vā 26509 vastu upāttaṃ vā anupāttaṃ vā nāsti kiñcid yat na parityajati/ tac ca kuśala- 26510 mūlaṃ bodhaye pariṇāmayati sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā upalambhaniśritaḥ/ sa 26511 śīlaṃ sevate dhūtaguṇapratiṣṭhitaḥ/ kāyavākcittopalambhaniśritas tāṃś ca daśakuśalān 26512 karmapathān sevamānaḥ ātmadṛṣṭyāṃ sattvadṛṣṭyāṃ kuśaladṛṣṭyāṃ niśritaḥ 26513 bodhim upalabhya sarvasattvasādhāraṇāni śīlāni bodhaye pariṇāmayati tac copala- 26514 mbhena/ ātmānam utkarṣayati parān paṃsayati sa sarvasattvānāṃ duṣkṛtāni kṣamate/ 26515 ātmasattvakṣāntidṛṣṭiniśritas tac ca kuśalam anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāma- 26516 yati sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā upalambhayogena/ sa vīryam ārabhate kāyam upalambha- 26517 mānaḥ cittam puṇyasambhāram jñānasambhāram ātmānam bodhim 26518 tena ca vīryārambhena manyate/ tac ca sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā upalambhayogenā- 26519 nuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati/ sa maitrīkaruṇāmuditopekṣāṃ bhāvayati 26520 dhyānasamāpattīḥ samāpadyate vyuttiṣṭhate ca tā āsvādayati/ tā āsvādayan 26521 manyate/ sarvasattvasādhāraṇāni ca kuśalamūlāni upalambhadṛṣṭiko bodhaye pari- 26522 ṇāmayati// [iyam ucyate laukikī prajñāpāramitā//] 26523 sa śūnyatāṃ bhāvayan rūpaṃ śūnyam iti upalabhate/ / vijñānaṃ śūnyam iti 26524 upalabhate/ yāvad buddhabodhiṃ copalabhate upalambhayogena/ tāni kuśalamūlāni 26525 sarvasattvasādhāraṇāni kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati/ taṃ 26601 copalambhayogena/ sarvapāpaṃ pratideśayaty upalambhayogena ātmanaś ca pareṣāṃ ca 26602 puṇyam anumodate/ ātmanaś ca parasya cārthāya upalabhamānaḥ sarvabuddhān adhyeṣayate/ 26603 anupāyena triḥkṛtvaḥ puṇyaṃ sarvajñatāyai pariṇāmayati sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā// 26604 [iyam ucyate laukikī prajñāpāramitā//] 26605 tatra katamā lokottarā prajñāpāramitā/ ātmasattvadeyabodhyanupalabdhyā 26606 trimaṇḍalapariśuddhyā dānapāramitāṃ pariśodhayati/ bodhāya ātmasattvaśīla- 26607 bodhy śīlapāramitāṃ / bodhāya ātmasattvakṣamābodhy kṣānti- 26608 pāramitāṃ / bodhāya cātmakāyacittavīryapuṇyajñānabodhy vīryapāra- 26609 mitāṃ / bodhāya ātmasattvadhyānasamādhisamāpattibodhy dhyāna- 26610 pāramitāṃ / bodhāya ātmasattvasarvadharmā prajñāpāramitāṃ / 26611 bodhāya sarvakuśalamūlāni cānuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati nirviśeṣa- 26612 pariṇāmenānuttarapariṇāmena asamasama acintyātulya aprameya// 26613 [iyam ucyate lokottarā prajñāpāramitā//] 26614 kena kāraṇena laukikī/ loko yābhir bhavati/ lokaṃ vā yābhir nivartayati/ 26615 lokena vā yāḥ samāḥ/ lokāya vā yābhir dīyate/ lokāt vā yābhir niḥsarati/ 26616 lokasya vā yā bhavāya/ loke vā bhavā yās tā laukikyaḥ/ 26617 tatra katamā lokottarā/ loko yābhir uttārayati/ lokaṃ yābhir uttārayati/ 26618 lokena vā yābhir uttāryate/ ālokāya vā yā bhavati/ lokāt vā yābhir niḥ- 26619 sarati/ lokasya vā yā uttaraṇāya/ loke vā yā uttarās tā lokottarā iti/ 26620 evaṃ hy mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran bodhimārgaṃ 26621 pariśodhayati/ 26622 āha/ katama mahāsattvasya bodhimārgaḥ/ 26701 āha/ catvāry smṛtyupasthānāni mahāsattvasya bodhi- 26702 mārgaḥ/ catvāri samyakprahāṇāni catvāra ṛddhipādāḥ pañcendriyāṇi pañcabalāni 26703 bodhyaṅgāni āryāṣṭāṅgo mārgaḥ śūnyatā animitta apraṇihita 26704 adhyātma bahirdhā adhyātmabahirdhā yāvad abhāvasvabhāva sarvasamādhayaḥ 26705 sarvadhāraṇīmukhāni catvāry apramāṇāni catvāri dhyānāni catasra ārūpyasamā- 26706 pattayo daśa tathāgatabalāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśā- 26707 veṇikā buddhadharmā mahākaruṇā ayam ucyate mahāsattvasya 26708 bodhimārgaḥ/ 26709 āha/ katamasyā pāramitāyā ayaṃ puruṣakāraḥ/ 26710 āha/ prajñāpāramitāyā ayaṃ puruṣakāraḥ/ tat kasya 26711 hetoḥ/ tathā hy prajñāpāramitā janayitrī sarveṣāṃ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ 26712 śrāvakapratyekabuddha bodhisattva buddha/ prajñāpāramitā 26713 pratigrāhikā sarveṣāṃ kuśalānāṃ śrāvakapratyekabuddha bodhisattva/ prajñāpāra- 26714 mitāyām śikṣitvā taiḥ paurvakais tathāgatair arhadbhiḥ samyaksaṃbuddhair anuttarā 26715 samyaksaṃbodhir abhisaṃbuddhā/ anāgatā apy tathāgatā arhantaḥ 26716 samyaksaṃbuddhā ihaiva prajñāpāramitāyāṃ śikṣitvānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhot- 26717 syante/ ye 'py etarhi daśasu dikṣu loke tathāgatā arhantaḥ samyak- 26718 saṃbuddhās tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ deśayanti te 'pi sarve ihaiva 26719 prajñāpāramitāyāṃ śikṣitvā anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhāḥ/ 26720 sacet punar asyāṃ prajñāpāramitāyāṃ bhāṣyamāṇāyāṃ 26721 mahāsattvasya na bhavati kāṃkṣāyitatvaṃ na bhavati dhanvāyitatvaṃ veditavyam etad 26722 viharaty ayaṃ mahāsattvo 'nena vihāreṇāvirahitaś cānena manasikāreṇa 26723 yad uta sarvasattvaparitrāṇāya sarvasattvāparityāgamanasikāreṇa mahākaruṇāmanasi- 26724 kāreṇa/ 26725 āha/ yad evam āha/ viharaty ayaṃ mahāsattvo 'nena 26726 vihāreṇāvirahitaś cānena manasikāreṇeti/ evaṃ saty sarvasattvā api 26801 bodhisattvā bhaviṣyanti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hy sarvasattvā 26802 avirahitā manasikāreṇa/ 26803 āha/ sādhu sādhu upālapsye tvāṃ artha evāyuṣmatā 26804 śāriputreṇa bhūtapadābhidhānena parigṛhītaḥ/ tat kasya hetoḥ/ sattvāsattay 26805 manasikārāsattā veditavyā/ sattvaśūnyatayā manasikāraśūnyatā / 26806 sattvāsvabhāvatayā manasikārāsvabhāvatā / sattvaviviktatayā manasikāra- 26807 viviktatā / sattvānabhisaṃbodhanatayā manasikārānabhisaṃbodhanatā 26808 / rūpāsattayā rūpaśūnyatayā rūpāsvabhāvatayā rūpaviviktatayā 26809 rūpānabhisaṃbodhanatayā manasikārānabhisaṃbodhanatā / vedanā saṃjñā 26810 saṃskārāḥ/ vijñānāsattayā } / evaṃ vyastasamasteṣu 26811 skandha} buddhadharmeṣu sarvākārajñatāsattayā sarvākārajñatā- 26812 śūnyatayā } / anen vihāreṇānena ca 26813 manasikāreṇa avirahito bodhisattvo mahāsattva iti/ 26814 atha khalu bhagavān āyuṣmate shūtaye sādhukāram adāt/ sādhu sādhu subhūte/ 26815 evaṃ hi subhūte mahāsattvānāṃ prajñāpāramitopadeṣṭavyā yathā tvam upadiśasi 26816 yathāpi nāma tathāgatānubhāvenaivaṃ bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ 26817 caritavyaṃ yathā tvam upadiśasi/ 26818 asmin khalu punaḥ prajñāpāramitāparivarte āyuṣmatā subhūtinā bhāṣyamāṇe 26819 trisāhasramahāsāhasro lokadhātuḥ ṣaḍvikāraṃ prakampito yāvat pūrvottaradakṣiṇa- 26820 paścimāyāṃ vidiśy unnāmāvanāmaṃ gacchati sma/ 26821 atha khalu bhagavāṃs tasyāṃ velāyāṃ smitam akarot/ atha khalv 26822 bhagavantam etad avocat/ ko bhagavan hetuḥ kaḥ pratyayaḥ smitasya 26823 prādurbhāvāya/ bhagavān āha/ yathaiva subhūte iha lokadhātau tathāgataḥ 26824 prajñāpāramitāṃ nirdiśati tathaiva pūrvasyāṃ diśy asaṃkhyeyeṣv aprameyeṣu lokadhātuṣu 26825 tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ 26826 bhgāṣante/ evaṃ samantād daśasu dikṣv asaṃkhyeyeṣv aprameyeṣu 26901 } nirdiśanti/ asmin khalu punaḥ subhūtinā prajñāpāramitānirdeśe nirdiśyamāne 26902 dvādaśānām ayutānāṃ devamānuṣikāyāḥ prajāyā anutpattikadharmakṣāntipratilambho 26903 'bhūt/ teṣām api buddhānāṃ bhagavatāṃ samantād daśasu dikṣu lokadhātuṣu imāṃ 26904 prajñāpāramitāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ bhāṣamāṇānām asaṃkhyeyānām a- 26905 parimāṇānāṃ sattvānām anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittāny utpannāni// [iti 26906 mārganiryāṇam ity uktā niryāṇapratipattir ity uktā sarvākārajñatā//] 26907 āryapañcaviṃśatisāhasrikāyāṃ bodhisattvadharmāṇāṃ bhavatyāṃ prajñāpāramitāyām abhi- 26908 samayālaṅkārānusāreṇa saṃśodhitāyāṃ sarvākārajñatādhikāraḥ subhūtiparivartaḥ prathamaḥ//