Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)pspdut2u.htmNguyên tác: Sanskrit

Kinh Bát-nhã Hai mươi lăm ngàn bài tụng, Bản Dutt (Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā)

Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 8 / 8 (50.000 ký tự/trang)
tato / madhyato / rūpāparyantatayā bodhisattvāparyantatā
24420 veditavyā/ evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānāparyantatayā bodhisattvāparyantatā
24421 veditavyā/ rūpaṃ bodhisattva iti/ evam api na vidyate nopalabhyate/ evaṃ
24422  vijñānaṃ bodhisattva iti/ evam api na vidyate nopalabhyate/ evaṃ hi
24423 bhagavan sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ bodhisattvam anupalabhamāno 'samanupaśyan
24424 katamaṃ bodhisattvaṃ katamasyāṃ prajñāpāramitāyām avavadiṣyāmy anuśāsiṣyāmi/
24501 api tu khalu punar bhagavan nāmadheyamātram etad yad uta bodhisattva iti/ yathā ātmā
24502 ātmeti cocyate atyantatayā cānabhinivṛtta ātmā/ evam abhāvasvabhāvānāṃ
24503 dharmāṇāṃ katamad rūpaṃ yad anabhinivṛttam/ evaṃ katame te  katamt tad vi-
24504 jñānaṃ yad anabhinivṛttam/ ye cānabhinivṛttā na te / yac cānabhinivṛttaṃ na
24505 tad vijñānam tat kiṃ anabhinivṛttim anabhinivṛttau prajñāpāramitāyām avava-
24506 diṣyāmy anuśāsiṣyāmi/ na cānyatrānabhinivṛtter bodhisattva upalabhyate yo
24507 bodhāya caret/ saced evaṃ nirdiśyamāne  mahāsattvasya cittaṃ nāvalīyate
24508 na saṃlīyate na vipratisārī bhavati mānasaṃ nottrasyati na saṃtrasyati na
24509 santrāsam āpadyate carati  mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyām/
24510 śāriputra āha/ kena kāraṇenāyuṣman subhūte evaṃ vadasi pūrvāntato bodhi-
24511 sattvo nopaiti }/  rūpāparyantatayā bodhi-
24512 sattvāparyantatā veditavyā }  rūpaṃ bodhisattva
24513 iti/ evam api na vidyate }  yāvad eva
24514 nāmadheyamātram etat } anuśāsiṣyāmi/
24515  na cānyatrānabhinivṛtter bodhisattva upalabhyate yo bodhāya caret/  sa-
24516 ced evam upadiṣyamāne }
24517 subhūtir āha/ sattvāsattayā āyuṣman śāriputra pūrvāntato bodhisattvo
24518 nopaiti/ sattvaśūnyatayā / sattvaviviktatayā / sattvāsvabhāva-
24519 tayā / evam aparāntato madhyataś ca vaktavyam/ tat kasya hetoḥ/ sattvāsattayā
24520 śūnyatāviviktatāsvabhāvatāpūrvāntādīnām anupalabdheḥ/ na cānyatra sattvā-
24601 sattāśūnyatāviviktatāsvabhāvatā anyo bodhisattvo 'nyat pūrvāntādi iti hi
24602 yā ca sattvāsattā yāvad yac ca madhyaṃ sarvam etad advaidhīkāram/ rūpāsattayā
24603 pūrvāntāparāntamadhyato bodhisattvo nopaiti/ rūpaśūnyatayā rūpaviviktatayā
24604 rūpāsvabhāvatayā pūrvāntāparāntamadhyato bodhisattvo nopaiti/ evaṃ
24605 }
24606 evam āyataneṣu dhātuṣu pratītyasamutpādāṅgeṣu ca pūrvāntāparānta-
24607 madhyato bodhisattvo nopaitīti vaktavyam/
24608 }
24609 tat kasya hetoḥ/ na hy āyuṣman śāriputra dānaśīlakṣāntivīryadhyānaprajñā-
24610 pāramitāsattāyāṃ śūnyatāyāṃ viviktatāyām asvabhāvatāyāṃ pūrvāntāparāntamadhyāny u-
24611 palabhyante/ na ca śāriputra anyā asattā anyā śūnyatā anyā viviktatā
24612 anyā asvabhāvatā anyo bodhisattvaḥ anyā dānapāramitā }
24613 anyā prajñāpāramitā anyāni pūrvāntāparāntamadhyāni/ iti hy āyuṣman
24614 śāriputra yā cāsattā yāvad abhāvasvabhāvatā yāś ca ṣaṭ pāramitā yaś ca bodhisattvo
24615 yāni ca pūrvāntāparāntamadhyāni sarvam etad advaidhīkāram/ evaṃ hy āyuṣman śāri-
24616 putra pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti/ adhyātmaśūnyatāsattayā śūnya-
24617 tayā viviktatayā asvabhāvatayā pūrvāntāparāntamadhyato bodhisattvo nopaiti/
24618 evaṃ yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatāsattayā }
24619 nopaiti/
24620 tat kasya hetoḥ/ na hy āyuṣman śāriputra adhyātmaśūnyatāsattāyāṃ śūnyatāyāṃ
24621 viviktatāyām asvabhāvatāyāṃ ca abhāvasvabhāvaśūnyatāsattāyāṃ śūnyatāyāṃ
24622 viviktatāyām asvabhāvatāyāṃ pūrvāntāparāntamadhyāny upalabhyante/ na ca śāri-
24623 putra anyā asattā anyā śūnyatā anyā viviktatā anyā asvabhāvatā
24624 anyo bodhisattvo 'nyāni pūrvāntāparāntamadhyāni/ iti hy āyuṣman śāriputra
24701 yā cādhyātmaśūnyatā asattā śūnyatā viviktatā asvabhāvatā yāvad abhāva-
24702 svabhāvaśūnyatā asattā śūnyatā viviktatā asvabhāvatā yaś ca bodhisattvo
24703 yāni ca pūrvāntāparāntamadhyāni sarvam etad advaidhīkāram/ anenāyuṣman śāri-
24704 putra paryāyeṇa pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti/
24705 punar aparam āyuṣman śāriputra smṛtyupasthānāsattayā śūnyatayā viviktatayā
24706 asvabhāvatayā pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti/
24707 }
24708 } sarvam etad advaidhīkāram/ anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa pūrvāntā-
24709 parāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti/
24710 punar aparam āyuṣman śāriputra sarvasamādhyasattayā sarvadhāraṇīmukhāsattayā
24711 dharmadhātvasattayā tathatāsattayā bhūtakoṭyasattayā bhūtakoṭiśūnyatayā bhūtakoṭi-
24712 viviktatayā bhūtakoṭyasvabhāvatayā pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti/
24713 tat kasya hetoḥ/ na hy āyuṣman śāriputra samādhyasattāyāṃ yāvad bhūtakoṭyasattāyāṃ
24714 }
24715 }/
24716 punar aparam āyuṣman śāriputra śrāvakāsattayā śūnyatayā viviktatayā asvabhāva-
24717 tayā pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti/ pratyekabuddhāsattayā bodhi-
24718 sattvāsattayā sarvajñāsattayā sarvajñaśūnyatayā sarvajñaviviktatayā sarvajñāsvabhāva-
24719 tayā pūrvāntāparāntamadhyeṣu bodhisattvo nopaiti/ tat kasya hetoḥ/ na
24720 }
24721 }// [iti prāptiniryāṇaprāpyapratiṣedhaḥ//]
24722 yat punar āyuṣman śāriputra evaṃ vadasi kena kāraṇena rūpāparyantatayā
24723 bodhisattvāparyantatā veditavyā/ vedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānāparyantatayā
24724 bodhisattvāparyantatā veditavyeti/ rūpam āyuṣman  ākaśasamam/
24725 ākāśasamam vijñānam āyuṣman  ākāśasamam/ tat kasya hetoḥ/ tad
24801 yathāpi nāma āyuṣman  yathā ākāśasya na pūrvānta upalabhyate nāparānta
24802  na madhya  anantāparyantatayā ākāśam iti ca vyavahriyate eva-
24803 m evāyuṣman  rūpasya naiva pūrvānta  nāparānta  na madhyam / tat
24804 kasya hetoḥ/ rūpaśūnyatām upādāya/ na ca śūnyatāyāḥ pūrvānto vā aparānto
24805 vā madhyaṃ nopalabhyate/ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ vijñānasya naiva pūrvānta
24806  nāparānta  madhyam / tat kasya hetoḥ/ vijñānaśūnyatām upādāya/
24807 na ca śūnyatāyāḥ pūrvānto vā aparānto vā madhyaṃ vopalabhyate/ śūnyateti ca
24808 vyavahriyate/ anenāyuṣman śāriputra paryāyeṇa rūpāparyantatayā bodhisattvā-
24809 paryantatā veditavyā/  vijñānāparyantatayā bodhisattvāparyantatā veditavyā/
24810 evaṃ vyastasamasteṣu skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādeṣu yāvaj jarāmaraṇaśoka-
24811 paridevaduḥkhadaurmanasyopāyāseṣu/ smṛtyupasthānāni } buddhadharmā āyuṣman
24812  ākāśasamāḥ/ tat kasya hetoḥ/ tad yathāpi nāmāyuṣman
24813 ākāśasya naivādir nānto na madhyam upalabhyate anantāparyantatayā ākāśa-
24814 m iti ca vyavahriyate evam evāyuṣman  buddhadharmāṇāṃ nādir nānto na madhya-
24815 m upalabhyate/ buddhadharmaśūnyatām upādāya/ na ca śūnyatāyāḥ pūrvānto vā aparānto
24816 vā madhyaṃ nopalabhyate/ aneāyuṣman  paryāyeṇa buddhadharmāparyantatayā
24817 bodhisattvāparyantatā veditavyā/
24818 yat punar āyuṣman  evaṃ vadasi/ kena kāraṇena rūpaṃ bodhisattvaity eva-
24819 m api na vidyate nopalabhyate/  vijñānaṃ bodhisattva ity evam api na
24820  iti/ rūpam āyuṣman śāriputra rūpeṇa śūnyam  vijñānam āyuṣman
24821  vijñānena śūnyam/ tat kasya hetoḥ/ na hy āyuṣman  śūnyatāyāṃ rūpaṃ
24822 saṃvidyate/ nāpi śūnyatāyāṃ bodhisattvaḥ saṃvidyate/ / na śūnyatāyāṃ
24901 vijñānaṃ saṃvidyate nāpi śūnyatāyāṃ bodhisattvaḥ saṃvidyate/ anenāyuṣman śāriputra
24902 paryāyeṇa rūpaṃ bodhisattva iti evam api na /  vijñānaṃ bodhisattva iti
24903 evam api na /
24904 punar aparam āyuṣman  dānapāramitā dānapāramitayā śūnyā }
24905 prajñāpāramitā prajñāpāramitayā śūnyā/ tat kasya hetoḥ/ na hi śūnyatāyāṃ
24906 dānapāramitā vidyate na śūnyatāyāṃ bodhisattvo vidyate evaṃ śīla }
24907 dhyāna/ na śūnyatāyāṃ prajñāpāramitā vidyate na śūnyatāyāṃ bodhisattvo
24908 vidyate/ adhyātmaśūnyatā   adhyātmaśūnyatayā śūnyā evaṃ yāvad a-
24909 bhāvasvabhāvaśūnyatā abhāvasvabhāvaśūnyatayā śūnyā/ smṛtyupasthānāni
24910 smṛtyupasthānaiḥ śūnyāni evaṃ samyakprahāṇāni ṛddhipādāḥ } aṣṭādaśā-
24911 veṇikā buddhadharmā aṣṭādaśāveṇikaiḥ buddhadharmaiḥ śūnyā/ dharmadhātur dharmadhātunā śūnyaḥ
24912 samādhiḥ samādhinā śūnyaḥ }
24913 }/
24914 śrāvakatvena śrāvakaḥ śūnyaḥ pratyekabuddhatvena pratyekabuddhaḥ śūnyas tathāgatatvena
24915 tathāgataḥ śūnyaḥ/ tat kasya hetoḥ/ na hi śūnyatāyāṃ tathāgato vidyate na
24916 śūnyatāyāṃ bodhisattvo vidyate/ anenāyu  paryāyeṇa rūpaṃ bodhisattva
24917 iti evam api na /  vijñānaṃ bodhisattva iti evam api na /
24918 yad apy   āha/ kena kāraṇenaivaṃ vadasi/ evam ahaṃ  mahāsattvaṃ
24919 sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvam anupalabhamāno 'samanupaśyan katamaṃ bodhisattvaṃ katamasyāṃ
24920 prajñāpāramitāyām avavadiṣyāmy anuśāsiṣyāmīti/ rūpam   rūpe na
24921 / rūpaṃ vedanāyāṃ na / vedanā vedanāyāṃ na / vedanā rūpe na /
24922 rūpaṃ vedanā ca saṃjñāyāṃ na / saṃjñā saṃjñāyāṃ na / saṃjñā rūpe na
24923 saṃjñā rūpavedanayor na / rūpaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskāreṣu na / saṃskārāḥ saṃskāreṣu
24924 na / saṃskārā rūpavedanāsaṃjñāsu na / rūpavedanāsaṃjñāsaṃskārā vijñāne na
25001 / vijñānaṃ vijñāne na / vijñānaṃ rūpavedanāsaṃjñāsaṃskāreṣu na /
25002 }
25003 }
25004 tatrāpītarā itarāsu ca
25005 sā na / smṛtyupasthānāni smṛtyupasthāneṣu na / evaṃ
25006 samyakprahāṇāni ṛddhipādāḥ } aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā aṣṭādaśā-
25007 veṇikeṣu buddhadharmeṣu na / tatrāpītare itareṣu ca te na /
25008 }
25009 }/ pṛthagjanabhūmiḥ gotrabhūmir aṣṭamakabhūmir darśanabhūmis tanu-
25010 bhūmir vītarāgabhūmiḥ kṛtāvibhūmiḥ pratyekabuddhabhūmir bodhisattvabhūmis tathāgatabhūmiḥ
25011 savajñatābhūmiḥ/ srotaāpanna srotaāpannatve na / evaṃ sakṛdāgāmī
25012 anāgāmī arhan pratyekabuddhaḥ pratyekabuddhatve na / bodhisattvo bodhisattvatve
25013 na / tathāgatas tathāgatatve na / prajñāpāramitā prajñāpāramitāyāṃ na /
25014 prajñāpāramitāyām avavādānuśāsanī na / avavādānuśāsanyāṃ prajñāpāramitā
25015 na / evaṃ hy   sarvadharmā saṃvidyamānatvena anupalambhena bodhi-
25016 sattvo na // [iti prāptiniryāṇe prāpakapratiṣedhaḥ//]
25017 yat punar   evaṃ vadasi/ kena kāraṇena nāmadheyamātram etat yad uta
25018 bodhisattva iti/ kena kāraṇen subhūte evaṃ vadasi āgantukam etan nāma-
25019 dheyaṃ prakṣiptaṃ yad uta bodhisattva iti/ tathā hy   nāma daśabhyo
25020 digbhyo na kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati sarvadharmāṇām eva
25021 bodhisattvānāṃ nāmāpi na kutaścid eti na kvacid gacchati na kvacit tiṣṭhati/
25022 āgantukam etan nāmadheyaṃ tathā hi yadrūpaṃ yadvedanā yatsaṃjñā yatsaṃskārā yadvijñāna-
25023 m iti nāmadheyaṃ na tad rūpaṃ na vedanā na saṃjñā na saṃskārā na vijñānam/ tat kasya
25024 hetoḥ/ tathā hi nāma śūnyaṃ nāmasvabhāvena yac ca śūnyaṃ na tan nāma/ tena kāraṇena
25101 nocyate bodhisattva iti nāmadheyamātram etad iti/ punar aparam   nāmadheyamātra-
25102 m etad yad uta dānapāramiteti/ na ca dānapāramitāyāṃ nāma na ca nāmni dānapāra-
25103 mitā/ tat kasya hetoḥ/ yac ca nāma yā ca dānapāramitā ubhayam etan na /
25104 tasmān nāmadheyamātram etad yad uta bodhisattva iti/ evaṃ nāmadheyamātram etad yad uta
25105 śīla kṣānti vīrya dhyāna nāmadheyamātram etad yad uta prajñā
25106 iti }/  yad uta bodhisattva iti/
25107 nāmadheyamātram etad yad uta adhyātma bahirdhā adhyātmabahirdhā yāvad a-
25108 bhāvasvabhāva/ na cādhyātmanyatāyāṃ nāma na ca nāmni adhyātma
25109 bahirdhā adhyātmabahirdhā yāvad bhāvasvabhāva/ tat kasya hetoḥ/
25110 tathā hi yac ca nāma yā cādhyātma yā ca bahirdhā yā cādhyātmabahirdhā
25111 yā ca yāvad bhāvasvabhāva sarva ete na / anen  paryāyeṇa
25112 nāmadheyamātram etat yad uta bodhisattva iti/  yad uta smṛtyupasthānāni na
25113 ca smṛtyupasthāneṣu nāma na ca nāmni smṛtyupasthānāni
25114 }
25115 }/
25116  yad uta samādhir iti yāvat sarvajñateti/ na ca sarvajñatāyāṃ nāma
25117 na ca nāmni sarvajñatā/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi yac ca nāma yā ca sarvajñatā
25118 ubhayam etan na /
25119 yat punar   evaṃ vadasi kena kāraṇenocyate yathā ātmātmeti
25120 cocyate atyāntatayā cānabhinivṛtta ātmeti/ ātmā  atyantatayā na /
25121 kutaḥ punar asyābhinivṛttir bhaviṣyati/ atyantatayā   sattvo jīvaḥ
25122 poṣaḥ } paśyako na / / atyantatayā   rūpaṃ na /
25123 / vedanā saṃjñā saṃskārā atyantatayā   vijñānaṃ na /
25124 / }
25201 }
25202 } atyantatayā samādhayo dhāraṇīmukhāni na / / atyantatayā
25203 śrāvakaḥ pratyekabuddho bodhisattvas tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho na / /
25204 anen  paryāyeṇa ātmātmeti cocyate atyantatayā cānabhinivṛtta
25205 ātmā/
25206 punar aparaṃ yad   evam āha/ abhāvasvabhāvāḥ sarvadharmā iti/
25207 evam etat/ tat kasya hetoḥ/ tathā hy   nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ/
25208  āha/ kasy  nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ/
25209  āha/ rūpasy  nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ/ vedanāyāḥ
25210 saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ vijñānasy  nāsti sāṃyogikaḥ svabhāvaḥ/
25211 }
25212 } nāsti prajñāpāramitāyā sāṃyogikaḥ
25213 svabhāvaḥ/ anen  paryāyeṇāsvabhāvāḥ sarvadharmāḥ/
25214 punar aparam   anityāḥ sarvadharmā na kasyacid vigamena/
25215  āha/ katame te   anityāḥ sarvadharmā na kasyacid vigamena/
25216  āha/ rūpam   anityaṃ na kasyacid  vigamena/  vijñāna-
25217 m   anityaṃ na kasyacid vigamena/ tat kasya hetoḥ/ tathā hy
25218 yad anityaṃ so 'bhāvaḥ kṣayaś ca evaṃ duḥkhāḥ anātmānaḥ śāntāḥ śūnyā animittā
25219 apraṇihitā na kasyacid vigamena sarvadharmāḥ kuśalā anavadyā anāsravā
25220 niḥkleśā lokottarā avyavadānā asaṃskṛtāḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā
25221 hy   yo 'saṃskṛtaḥ so 'bhāvaḥ kṣayaś cāne  paryāyeṇa niḥsvabhāvāḥ
25222 sarvadharmā na kasyacid vigamena/
25223 punar aparaṃ  akūṭasthā avināśinaḥ sarvadharmāḥ/
25224  āha/ kena kāraṇen  akūṭasthā 'vināśinaḥ sarvadharmāḥ/
25301  āha/ rūpam   akūṭastham avināśi/ tat kasya hetoḥ/
25302 prakṛtir asyaiṣā/  vijñānam   / / / evaṃ kuśalam akuśalaṃ
25303 sāvadyam anavadyaṃ sāsravam anāsravaṃ saṃkleśaṃ niḥkleśaṃ laukikaṃ lokottaraṃ saṃskṛtam a-
25304 saṃskṛtaṃ saṃkleśo vyavadānaṃ saṃsāro nirvāṇaṃ / / / anen
25305 paryāyeṇābhāvasvabhāvāḥ sarvadharmāḥ/
25306 yat punar   evam āha/ kena kāraṇena rūpam anabhisaṃskṛtam evaṃ  kena
25307 kāraṇena vijñānam anabhisaṃskṛtam iti/
25308  āha/ tathā hy   rūpam anabhinivṛttaṃ  vijñānam anabhi-
25309 nivṛttam/ tat kasya hetoḥ/ tathā hy   abhisaṃskarttā nāsti/ cakṣu-
25310 r   anabhisaṃskṛtam/ tat kasya hetoḥ/ tathā hy   abhi-
25311 saṃskarttā nāsti/ evaṃ śrotram } mano 'nabhisaṃskṛtam
25312 } punar aparaṃ  rūpam } dharmā anabhisaṃskṛtāḥ/ tat kasya hetoḥ/
25313 tathā hy abhisaṃskarttā nopalabhyate yāvat sarvadharmā anabhisaṃskṛtāḥ/ tat kasya
25314 hetoḥ/ tathā hy abhisaṃskarttā nopalabhate/ anen  paryāyeṇa rūpa}
25315 vijñānāny anabhinivṛttāni/
25316 yat punar   evaṃ vadasi kena kāraṇena yad anabhinivṛttaṃ na tad rūpaṃ na
25317 vedanā na saṃjñā na saṃskārā na vijñānam iti/
25318  āha/ tathā hy   rūpaṃ prakṛtiśūnyam/ yac ca prakṛtiśūnyaṃ na
25319 tasyotpādo na vyayaḥ/ yasya ca notpādo na vyayo na tasyānyathātvaṃ prajñāyate/
25320  vijñānaṃ prakṛtiśūnyaṃ } evaṃ yāvat sarvadharmāḥ
25321 prakṛtiśūnyā ye ca } anen  paryāyeṇa
25322 yad anabhinivṛttaṃ na tad rūpaṃ } na vijñānam/
25401 yat punar   evam āha/ kena kāraṇenaivaṃ vadasi/ tat kim anabhi-
25402 nivṛttim anabhinivṛttau prajñāpāramitāyām avavadiṣyāmy anuśāsiṣyāmīti/ yathā
25403 hy   yā anabhinivṛttiḥ sā prajñāpāramitā yā prajñāpāramitā sā
25404 anabhinivṛttiḥ/ iti hi prajñāpāramitā cānabhinivṛttiś cādvayam etad advaidhīkāram/
25405 anen  paryāyeṇaivaṃ vadāmi/ tat }
25406 yat punar   evam āha/ na cānyatrānabhinivṛtter bodhisattva upalabhyate
25407 yo bodhāya cared iti/ tathā hy    mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ caran
25408 nānyām anabhinivṛttim anyaṃ bodhisattvaṃ samanupaśyati/ iti hy anabhinivṛttiś ca bodhi-
25409 sattvaś cādvayam etad advaidhīkāraṃ nānyatrānabhinivṛtteḥ rūpaṃ samanupaśyati
25410 }
25411 iti hy anabhinivṛttiś ca cakṣuś cādvayam etad advaidhīkāram/
25412 }
25413 }
25414 } iti hy anabhinivṛttiś ca daśabalavaiśāradyāṣṭādaśāveṇikā buddha-
25415 dharmāś cādvayam etad advaidhīkāram/ yāvad iti hy anabhinivṛttiś ca sarvadharmāś cādvayam etad advaidhī-
25416 kāram/ anen  paryāyeṇa nānyatrānabhinivṛtter bodhisattva upalabhyate yo
25417 bodhāya caret/
25418 yat punar   evam āha/ kena kāraṇenaivaṃ vadasi/ saced
25419 mahāsattvasya evam upadiśyamāne cittaṃ nāvalīyate na saṃlīyate na vipratisārī bhavati
25420 mānasaṃ notrasyati na santrasyati na santrāsam āpadyate carati  mahāsattvaḥ
25421 prajñāpāramitāyām iti/ tathā hy    mahāsattvaḥ sarvadharmān
25422 nirīhān samanupaśyati māyopamān svapnopamān marīcyupamān pratiśrut-
25423 kopamān pratibimbopamān pratibhāsopamān nirmitakopamān gandharvanagaro-
25424 pamān samanupaśyati/ anen  paryāyeṇa  mahāsattvasya evam u-
25425 padiśyamāne cittaṃ nāvalīyate }
25501 atha khalv   bhagavantam etad avocat/ yasmin samaye bhagavan
25502 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate/ tasmin samaye
25503 rūpaṃ nopaiti nopādadāti nādhitiṣṭhati nābhiniviśate na prajñapayati rūpam eta-
25504 d iti/ yasmin samaye }
25505 }
25506 } nābhiniviśate na prajñapayati samādhi-
25507 dhāraṇīmukhānīmāni/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi bhagavan  mahāsattvaḥ
25508 prajñāpāramitāyāṃ caran rūpaṃ na samanupaśyati yāvad vyastasamastāni skandha-
25509 dhātvāyatanāni pratītyasamutpādaṃ na / saptatriṃśadbodhipakṣān dharmān
25510 na / pāramitāṃ na / apramāṇadhyānārūpyasamāpattidaśabalavaiśāradyaprati-
25511 saṃvidaṣṭādaśāveṇikabuddhadharmān yāvat sarvākārajñatāṃ na / tat kasya hetoḥ/
25512 tathā hi bhagavan yo rūpasyānutpādo na tad rūpam/ yo vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ
25513 yo vijñānasyānutpādo na tad vijñānam iti hi vijñānaṃ cānutpādaś cādvayam etad a-
25514 dvaidhīkāram/ }
25515 } buddhadharmāś cānutpādaś cādvayam etad a-
25516 dvaidhīkāram/ yo bhagavan dharmadhātor anutpādo na sa dharmadhātuḥ/ yas tathatāyā
25517 ākāśadhātor bhūtakoṭer acintyadhātor bodher yaḥ sarvākārajñatāyā anutpādo na
25518 sā sarvākārajñateti hi sarvākārajñatā cānutpādaś cādvayam etad advaidhīkāram/ tat
25519 kasya hetoḥ/ tathā hi anutpādo naiko na dvau na bahavo na pṛthak/ tasmād
25520 yaḥ sarvākārajñatāyā anutpādo na sā sarvākārajñatā/
25521 yo bhagavan rūpasya vyayo na tad rūpam/ yā vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ
25522 yo vijñānasya vyayo na tad vijñānam/ iti hi skandhāś ca vyayaś cādvayam etad a-
25523 dvaidhīkāram/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi vyayo na eko na dvau na bahavo na
25524 pṛtahk/ tasmād yaḥ pañcānāṃ skandhānāṃ vyayo na te pañca skandhāḥ/ yo bhagavan
25601 dānapāramitāyā vyayo }
25602 } na pṛthak/ tasmād yo
25603 buddhadharmāṇāṃ vyayo na te buddhadharmāḥ/
25604 yat punar bhagavan ucyate/ rūpam ity advayasyaiṣāgaṇanākṛtā/ vedanā saṃjñā saṃskārā
25605 yat punar ucyate vijñānam ity advayasyaiṣāgaṇanākṛtā/ yat kasyeti punar ucyate
25606 rūpaṃ yāvat sarvākārajñatety advayasyaiṣāgaṇanākṛtā// [iti prāptiniryāṇe
25607 prāpyaprāpakasambandhapratiṣedhaḥ//]
25608 atha khalv   āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat/ katham
25609 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran imān dharmān upaparīkṣate/ katama
25610 bodhisattvaḥ/ katamā prajñāpāramitā/ katamā upaparīkṣamāṇā/
25611  āha/ yad   evaṃ vadasi/ katamo bodhisattva iti/ bodhi-
25612 r eva sattvas tenocyate bodhisattva iti/ tayā ca bodhyā sarvadharmāṇām ākāraṃ
25613 jānāti/ na cātrābhiniviśate/
25614 katameṣāṃ dharmāṇām ākārān jānāti/ rūpasyākārān jānāti na
25615 cātrābhiniviśate/ vedanāyā } vijñānasyākārān / evaṃ
25616 vyastasamastānāṃ skandhadhātvāyatanānāṃ pratītyasamutpādasya saptatriṃśadbodhi-
25617 pakṣāṇāṃ dharmāṇām ākārān / evam apramāṇadhyānārūpyasamāpattīnāṃ
25618 pāramitānāṃ balānāṃ vaiśāradyānāṃ pratisaṃvidām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇām ākārān
25619 /
25620  āha/ katame te subhūte sarvadharmāṇām ākārāḥ/
25621  āha/ yair   ākārair yair liṅgair yair nimittaiḥ rūpaśabdagandhara-
25622 saspraṣṭavyadharmā vā ādhyātmikabāhyā vā dharmāḥ saṃskṛtā asaṃskṛtā vā ākārair yair
25623 te ima ucyante sarvadharmāṇām ākārāḥ/
25624 yat punar   evaṃ vadasi/ katamā prajñāpāramiteti/
25701 āratā āramitaiṣā   tenocyate prajñāpāramiteti/ kuta āratā
25702 āramitā/ skandhebhyo dhātubhya āyatanebhya pratītyasamutpādād dānapāramitāyāḥ
25703 śīla } prajñāpāramitāyā āratā āramitā/ adhyātmaśūnyatāyā
25704 } yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatāyā āratā āramitā/ smṛtyupasthānebhya
25705 āratā āramitā/ samyakprahāṇ} buddhadharmebhya āratā āramitā/
25706 yāvat sarvajñatāyā āratā āramitā/ eṣā tenocyate prajñāpāramiteti/ ane-
25707 n  paryāyeṇa āratā āramitā eṣā yad uta prajñāpāramitā/
25708 yat punar   evaṃ vadasi/ katamā upaparīkṣaṇeti/ ih
25709 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran rūpaṃ na nityam ity upaparīkṣate nānityam iti
25710 na sukham iti na duḥkham iti nātmeti nānātmeti na śāntam iti nāśāntam iti
25711 na śūnyam iti nāśāunyam iti na nimittam iti nānimittam iti na praṇihitam iti
25712 nāpraṇihitam iti upaparīkṣate/ na viviktam iti nāviviktam ity upaparīkṣate/
25713 na vedanāṃ na saṃjñāṃ na saṃskārān na vijñānaṃ nityam ity upaparīkṣate/ nānityam iti
25714 } evaṃ cakṣuḥ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvāṃ kāyaṃ mano na nityam iti
25715 } evaṃ rūpaśabdagandharasaspraṣṭavyadharmā na nityā iti
25716 } evaṃ cakṣurvijñānaṃ }
25717 evaṃ cakṣuḥsaṃsparśo }
25718 evaṃ cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedanā }
25719 } evaṃ dānapāramitā }
25720 } evam adhyātmaśūnyatā }
25721 } evaṃ smṛtyupasthānāni na nityānīti }
25722 evaṃ samyakprahāṇāni } buddhadharmāḥ/ samādhayaḥ sarva-
25723 dhāraṇīmukhāni sarvajñatā na nityeti } evaṃ hy
25724  mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran imān dharmān upaparīkṣate/
25725  āha/ kena kāraṇen  evaṃ vadasi yo rūpasyānutpādo na tad rū-
25726 pam/ yo vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ yo vijñānasyānutpādo na tad vijñānam/
25727 evaṃ vyastasamasteṣu skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādeṣu pāramitāsu sarvaśūnya-
25728 tāsu sarvabodhipakṣeṣu dharmeṣu apramāṇadhyānārūpyasamāpattiṣu baleṣu vaiśāradyeṣu
25801 pratisaṃvitsu samādhidhāraṇīmukheṣv abhijñāsu aṣṭādaśāveṇikeṣu buddhadharmeṣu yaḥ
25802 sarvākārajñatāyā anutpādo na sā sarvākārajñateti/
25803  āha/ rūpam   śūnyaṃ rūpeṇa/ yā c  śūnyatā na
25804 tad rūpaṃ notpādaḥ/ anen  paryāyeṇa yo rūpasyānutpādo na tad rūpam vedanā
25805 saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ śūnyaṃ vijñānena/ yā c  śūnyatā na tad vijñānaṃ not-
25806 pādaḥ/ anen  paryāyeṇa yo vijñānasyānutpādo na tad vijñānam/ dāna-
25807 pāramitā  }
25808 }/ anen
25809 paryāyeṇa yaḥ sarvākārajñatāyā anutpādo na sā sarvākārajñatā/
25810  āha/ kiṃ kāraṇam   evaṃ vadasi/ yo rūpasya vyayo
25811 na tad rūpam/ yo vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ yo vijñānasya vyayo na tad vijñāna-
25812 m iti/ evaṃ vyastasamasteṣu }
25813 pratisaṃvitsv aṣṭādaśasv āveṇikeṣu buddhadharmeṣu yaḥ sarvākārajñatāyā vyayo na sā
25814 sarvākārajñatā/
25815  āha/ tathā hy   yaś ca vyayo yac ca rūpaṃ yac cādvaidhīkāraṃ yā ca
25816 vedanā yā ca saṃjñā ye ca saṃskārā yac ca vijñānaṃ sarva ete dharmā na saṃyuktā na vi-
25817 saṃyuktā arūpiṇo 'nidarśanā apratighā ekalakṣaṇā yad utālakṣaṇāḥ/ evaṃ
25818 vyastasamasteṣu } buddhadharma-
25819 samādhidhāraṇīmukheṣu yaś ca vyayo yāvat sarvākārajñatā yac cādvaidhīkāraṃ sarva ete
25820 dharmā na saṃyuktāḥ } anen  paryāyeṇa yo rūpasya vyayo
25821 na tad rūpam/ evaṃ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ yo vijñānasya vyayo na tad vi-
25822 jñānam/ evaṃ vyastasamasteṣu skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādaśūnyatāsu samādhi-
25823 dhāraṇīmukheṣu yāvad yaḥ sarvākārajñatāyā vyayo na sā sarvākārajñatā/
25824  āha/ kena kāraṇen  evaṃ vadasi yad idam ucyate rūpam ity advaya-
25825 syaiṣā gaṇanā kṛteti/ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ/ yad idam ucyate vijñānam ity a-
25826 dvayasyaiṣā gaṇanā kṛteti yāvad yad idam ucyate sarvākārajñatety advayasyaiṣā gaṇanā
25827 kṛteti/
25828  āha/ tathā hy   nānyo 'nutpādo 'nyad rūpam/ anutpāda eva
25901 rūpam/ rūpam evānutpādaḥ/ / nānyo 'nutpādo 'nyad vijñānam/ vijñānam evā-
25902 nutpādo 'nutpāda eva vijñānam/ anen  paryāyeṇa yad etad ucyate rūpam ity a-
25903 dvayasyaiṣā gaṇanā kṛtā/ / yad etad ucyate vijñānam ity advayasyaiṣā gaṇanā kṛtā/
25904 evaṃ vyastasamasteṣu }
25905 samādhidhāraṇīmukheṣu tathā hy   nānyo 'nutpādo 'nyā sarvākārajñatā
25906 anutpāda eva sarvākārajñatā/ sarvākārajñataivānutpādaḥ/ anen  paryāyeṇa
25907 yad etad ucyate sarvākārajñatety advayasyaiṣā gaṇanā kṛtā/
25908 punar aparam   bhagavantam etad avocat/ yasmin samaye bhagavan
25909 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imān dharmān upaparīkṣate tasmin samaye rūpa-
25910 syānutpādaṃ samanupaśyati atyantaviśuddhitām upādāya/ / vijñānasyānu/
25911 ātmano 'nu/ evaṃ sattvajīva}paśyakasyānu/ evaṃ vyastasamastānāṃ
25912 skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādābhijñānām anu/ dānapāramitāyā anu
25913 }/ smṛtyu-
25914 pasthānānām anu/ evaṃ samyakprahāṇa}buddhadharmāṇāṃ sarvākārajñatāyā
25915 anu/ pṛthagjanasyānu/ pṛthagjanadharmāṇām anu/ evaṃ srotaāpannasya
25916 srotaāpannadharmāṇāṃ } arhato arhaddharmāṇāṃ pratyekabuddhasya pratyekabuddha-
25917 dharmāṇāṃ bodhisattvasya bodhisattvadharmāṇāṃ buddhasyānu/ buddhadharmāṇām anu/
25918  āha/ yathāham āyuṣmataḥ subhūter bhāṣitasyārtham ājānāmi tathā rūpa-
25919 m anutpādo vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam anutpādo yāvad vyastasamastā skandhā
25920 anutpādā dhātavo 'nutpādāḥ/
25921 }
25922 buddho 'nutpādo buddhadharmā anutpādāḥ/ yadi c  rūpam apy anutpādo yāvad buddha-
25923 dharmā apy anutpādāḥ/ nanv   prāptaiva śrāvakeṇa śrāvakabodhiḥ pratyekabuddha-
25924 yānikena pratyekabuddhabodhiḥ/ bodhisattvena prāptaiva sarvākārajñatā bhavati/
25925 pañcānāñ ca gatīnāṃ bhedo na bhaviṣyati/ prāptaiva bhavati bodhisattvena mahāsattvena
25926 pañcavidhā bodhir yadi c  sarvadharmā anutpādāḥ/ kim arthaṃ srotaāpannena
26001 trayāṇāṃ saṃyojanānāṃ prahāṇāya mārgo bhāvayitavyaḥ/ sakṛdāgāminā rāgadoṣa-
26002 mohānāṃ tanutāyai mārgo bhāvayitavyaḥ/ anāgāminā pañcānām avarabhāgīyānāṃ
26003 saṃyojanānāṃ prahāṇāya mārgo bhāvayitavyaḥ/ arhatā pañcordhvabhāgīyānāṃ saṃyoja-
26004 nānāṃ prahāṇāya mārgo bhāvayitavyaḥ/ pratyekabuddhayānikaiḥ pratyekabodhiprāptaye
26005 mārgo bhāvayitavyaḥ/ kiṃ kāraṇaṃ bodhisattvo duṣkaracārikāṃ carati yāni
26006 tāni sattvānāṃ kṛtaśo duḥkhāni pratyanubhavati/ kiṃ kāraṇaṃ tathāgatenārhatā samyak-
26007 saṃbuddhenānuttarā samyaksaṃbodhir abhisaṃbuddhā/ kiṃ kāraṇaṃ tathāgatenārhatā samyak-
26008 saṃbuddhena dharmacakraṃ pravartitam/
26009  āha/ nāham   anutpannasya dharmasya prāptim icchāmi nāpy abhi-
26010 samayaṃ nāham anutpādasya srotaāpannam icchāmi/ na srotaāpattiphalaṃ }
26011 nārhatvaṃ nārhatvaphalaṃ nānutpādasya pratyekāṃ bodhim icchāmi na pratyekabuddhatvaṃ nāha-
26012 m   icchāmi bodhisattvaṃ duṣkaracārikāṃ carantaṃ nāpi bodhisattvo duṣkara-
26013 saṃjñayā carati/ tat kasya hetoḥ/ na hi śakya   duṣkarasaṃjñāyāṃ sthitvā
26014 aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām arthaṃ kartum/ api tu khalu puna-
26015 r   mātṛsaṃjñāṃ sarvasattveṣu janayitvā pitṛsaṃjñāṃ bhrātṛsaṃjñāṃ putrasaṃjñām ātmasaṃjñāṃ
26016 janayitvā śakyo 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām artham kartum/
26017 api tu khalu punar    mahāsattvena evaṃ cittam utpādayitavyam/ yathā
26018 ātmā ātmeti cocyate atyantatayā anutpanna ātmā evaṃ sarveṣv ādhyātmika-
26019 bāhyeṣu dharmeṣu saṃjñotpādayitavyā/ saced evaṃ saṃjñām utpādayiṣyati na duṣkarasaṃjñāṃ
26020 bhaviṣyati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi te bodhisattvāḥ sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ
26021 kañcid dharmaṃ notpādayante nopalabhante/ nāham   anutpādatathāgata-
26022 m icchāmi nāpy anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ nāpi dharmacakrapravartanaṃ nāpīcchāmi
26023 anutpannena dharmeṇānutpannāṃ prāptiṃ prāpyamāṇām/
26024  āha/ kiṃ punar   anutpannena dharmeṇa utpannā prāptiḥ prāpyate/
26025 atha utpannena dharmeṇa anutpannā prāptiḥ prāpyate/
26101  āha/ nāham   utpannena dhameṇānutpannāṃ prāptiṃ prāpya-
26102 māṇām icchāmi nāpy anutpannenotpannāṃ prāptiṃ prāpyamāṇām/
26103  āha/ kiṃ punar   anutpannena dharmeṇa prāptim icchasi/
26104 atha votpannena dharmeṇa prāptim icchasi/
26105  āha/ nāham   anutpannena dharmeṇa prāptim icchāmi/
26106 nāpy utpannena dharmeṇa prāptim icchāmi/
26107  āha/ kiṃ punar   nāsti prāptir nāsty abhisamayaḥ/
26108  āha/ asty   prāptir asty abhisamayo na punar dvayam/ api tu
26109 khalu punar   lokavyavahāreṇa prāptiś cābhisamayaś ca prajñapyate lokavyavahāreṇa
26110 srotaāpanno vā sakṛdāgāmī vā anāgāmī vā arhan vā pratyekabuddho vā
26111 bodhisattvo vā buddho vā prajñapyate na punaḥ paramāthena prāptir nābhisamayo
26112 na srotaāpanno na sakṛdāgāmī nānāgāmī nārhan na pratyekabuddho na bodhi-
26113 sattvo na buddhaḥ/
26114  āha/ anutpanno dharma ity   pratibhāti mantrayitum/
26115  āha/ anutpanno dharmo 'nutpanno dharma ity   yad vadasi pratibhāti
26116 mantrayitum iti/ anutpādo 'pi ye   pratibhāti mantrayitum/
26117 tat kasya hetoḥ/ tathā hy   yaś cānutpanno dharmo yac ca pratibhānaṃ ye ca mantrā
26118 yā cānutpattiḥ sarve ete dharmā na saṃyuktā na visaṃyuktā arūpiṇo 'nidarśanā
26119 apratighā ekalakṣaṇā yad utālakṣaṇāḥ/
26120  āha/ anutpādo 'py   mantraḥ/ anutpādaḥ pratibhāna-
26121 m anutpādo dharmas te 'pi dharmā anutpannā yān ārabhya pratibhāti mantrayitum/
26122  āha/ evam etad   anutpādo mantraḥ/
26123 } tat kasya hetoḥ/ tathā hy
26124 rūpam anutpādaḥ/ evaṃ / vijñānam anutpādaḥ/ evaṃ vyastasamastāḥ skandhadhātavaḥ
26125 } buddhadharmā anutpādāḥ/
26201 srotaāpannaḥ } pratyekabuddho bodhisattvaḥ sarvajñaḥ sarvākārajñaḥ sarvākārajñatā
26202 'py anutpādaḥ/
26203  āha/ evam etad   anutpādo mantraḥ
26204 } yāvat skandhadhātvāyatana} buddhadharmāḥ/ peyālam/
26205 yāvat sarvākārajñatāpy anutpādaḥ/
26206  āha/ kiṃ punar   yathaiva lokavyavahāreṇa prāptiś cābhisamayaś ca
26207 evaṃ pañcāṇāṃ gatīnāṃ saṃbhedo bhavati lokavyavahāreṇa paramārthato na bhavati/
26208  āha/ evam etad   evam etat/ yathaiva
26209 } nātra khalu punaḥ paramārthena/ tat
26210 kasya hetoḥ/ tathā hy   paramārthe na karma na vipāko notpādo na nirodho
26211 na saṃkleśo na vyavadānam/
26212  āha/ kiṃ punar   anutpanno dharma utpadyate utāho
26213 utpanno dharma utpadyate/
26214  āha/ nāham   utpannasya dharmasya utpādam icchāmi nāpy a-
26215 nutpannasya dharmasya utpādam icchāmi/
26216  āha/ katamasy  anutpannasya dharmasyotpādaṃ necchāmi/
26217  āha/ rūpasyāham   anutpannasya dharmasya svabhāvaśūnyotpādaṃ
26218 necchāmi/ / vijñānasyāham   anutpannasya dharmasya svabhāvaśūnyot-
26219 pādaṃ necchāmi/ evaṃ vyastasamastānāṃ skandhadhātvāyatanānāṃ
26220 } buddhadharmāṇāṃ bodher apy aham
26221 anutpannāyāḥ svabhāvaśūnyāyā utpādaṃ necchāmi/
26222  āha/ kiṃ punar   utpāda utpadyate athānutpāda utpadyate/
26223  āha/ na hy   utpāda utpadyate nāpy anutpāda utpadyate/ tat
26224 kasya hetoḥ/ tathā hi   yaś cotpādo yaś cānutpādo dvāv apy etau dharmau na
26225 saṃyuktau na visaṃyuktau arūpiṇau anidarśanau apratighau ekalakṣaṇau yad utā-
26226 lakṣaṇau/ anen  paryāyeṇa notpāda utpadyate nāpy anutpāda utpadyate/
26227 anen  paryāyeṇa anutpādo mantro 'nutpādaḥ pratibhānam/ anutpādo
26228 dharmas te 'pi dharmā anutpannā yān ārabhya pratibhāti mantrayitum/
26301  āha/ dharmakāyikānām āyuṣmān subhūtir agratāyāṃ sthāpayitavyaḥ/ tat
26302 kasya hetoḥ/ tathā hi  subhūtir yad yad eva paripraśnīkriyate tatas tata eva
26303 niḥsarati/
26304  āha/ dharmataiṣā   tathāgataśrāvakāṇām aniśritasarva-
26305 dharmāṇāṃ te yato yata eva paripṛcchyante tatas tata eva niḥsaranti/ tat kasya
26306 hetoḥ/ yathāpi nāmāniśritatvāt sarvadharmāṇām/
26307  āha/ katham   aniśritāḥ sarvadharmāḥ/
26308  āha/ rūpam   prakṛtiśūnyaṃ taṃ nādhyātmaniśritaṃ na bahirdhā-
26309 niśritaṃ nobhayam antareṇopalabhyate/ / vijñānam   prakṛtiśūnyaṃ taṃ
26310 nādhyātmaniśritaṃ na bahirdhāniśritaṃ nobhayam antareṇopalabhyate/
26311 }
26312 }/ anen  paryāyeṇa sarvadharmā aniśritāḥ prakṛtiśūnyatām upādāya/
26313 evaṃ hi    mahāsattvena ṣaṭsu pāramitāsu carato rūpaṃ pari-
26314 śodhayitavyam/ / vijñānaṃ pariśodhayitavyam/ evaṃ vyastasamastāḥ skandhadhātavaḥ
26315 } buddhadharmāḥ pariśodha-
26316 yitavyāḥ/ yāvat sarvākārajñatā pariśodhayitavyā// [iti sarvākārajñatā-
26317 niryāṇam//]
26318  āha/ katham    mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran
26319 bodhisattvamārgaṃ pariśodhayati/
26320  āha/ asti   dānapāramitā laukikī asti lokottarā/
26321 evaṃ śīla } asti prajñā laukikī asti lokottarā/
26322  āha/ katamā   dāna laukikī katamā lokottarā/
26323  āha/ laukikī   dāna iha  mahāsattvo dāyako bhavati
26324 dānapatiḥ/ śramaṇabrāhmaṇakṛpaṇavanīpakādhvagebhyo yācanakebhyo dātā bhavati/
26325 annārthikebhyo 'nnaṃ dadāti/ pānayānavasanagandhamālyavilepanapuṣpadhūpacūrṇavāso-
26401 pāśrayapratiśrayajīvitapariṣkāropakaraṇaśayanāsanabhaiṣajyārthikebhyo 'nnapāna}
26402 pratiśrayānyatarānyatarajīvitapariṣkāropakaraṇabhaiṣajyadātā bhavati/ putrārthikebhyaḥ
26403 putraṃ dadāti/ duhitryarthikebhyo duhitaraṃ dadāti/ bhāryārthikebhyo bhāryāṃ dadāti/
26404 rāṣṭrārthikebhyo rājyāni dadāti/ śirorthikebhyaḥ śiro dadāti/ aṅgārthikebhyo
26405 'ṅgāni dadāti/ māṃsaśoṇitamajjārthikebhyo māṃsaśoṇitamajjāno dadāti/
26406 tac ca sanniśritaṃ parityajati/ tasyaivaṃ bhavati ahaṃ dadāmi eṣa parigṛhṇīte
26407 idaṃ dānam ahaṃ nirmatsaraḥ sarvasvaṃ parityajāmi/ ahaṃ buddhājñāṃ karomi/
26408 ahaṃ dānapāramitāyāṃ carāmi/ aham etad dānaṃ sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā
26409 anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayāmi tac cānupalambhayogena/ anena
26410 ca dānena dānaphalena ca sarvasattvā dṛṣṭa eva dharme sukhitā bhavantu anupādāya
26411 parinirvāntu/ sa tribhiḥ saṅgaiḥ sakto dānaṃ dadāti/ katamais tribhir yad uta ātma-
26412 saṃjñayā parasaṃjñayā dānasaṃjñayā ca ebhis tribhiḥ saṅgaiḥ sakto dānaṃ dadāti// [iyam ucyate
26413 laukikī dānapāramiteti//]
26414 tathā hi   lokato na calati noccalati na saṃkrāmati/
26415 tenocyate laukikī dānapāramitā iti/
26416 tatra katamā lokottarā dānapāramitā yad uta trimaṇḍalapariśuddhiḥ/ tatra katamā
26417 trimaṇḍalapariśuddhiḥ/ iha  mahāsattvo dānaṃ dadat nātmānam upalabhate pratigrāhakaṃ
26418 / dānañ ca / tad vipākañ ca / iyam    mahāsattvasya trima-
26419 ṇḍalapariśuddhiḥ/ punar aparam    mahāsattvo dānaṃ dadat na sarvasattvebhya-
26420 s tad dānaṃ niryātayati/ sattvāṃś ca / ātmānaṃ ca / tac ca dānam anuttarāyai
26421 samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati/ na ca bodhim upalabhate// [iyam ucyate lokottarā
26422 dānapāramiteti//]
26501 kena kāraṇenocyate lokottarā dānapāramiteti/ tathā hy
26502 lokāc calati uccalati saṃkrāmati/ tena kāraṇenocyate lokottarā dānapāra-
26503 miteti/ evaṃ śīla kṣānti vīrya dhyāna/
26504  āha/ katamā   prajñā laukikī/ katamā
26505 lokottarā/
26506  āha/ laukikī   prajñāpāramitā/ iha  mahāsattvo
26507 dānaṃ dadāti upalambhaniśrito mātsaryacittaṃ mayā nigrahītavyam iti/ tac cātma-
26508 sattvadānasaṃjñāniśritaḥ sarvasvaṃ parityajati bāhyaṃ vā ādhyātmikaṃ vā
26509 vastu upāttaṃ vā anupāttaṃ vā nāsti kiñcid yat na parityajati/ tac ca kuśala-
26510 mūlaṃ bodhaye pariṇāmayati sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā upalambhaniśritaḥ/ sa
26511 śīlaṃ sevate dhūtaguṇapratiṣṭhitaḥ/ kāyavākcittopalambhaniśritas tāṃś ca daśakuśalān
26512 karmapathān sevamānaḥ ātmadṛṣṭyāṃ sattvadṛṣṭyāṃ kuśaladṛṣṭyāṃ niśritaḥ
26513 bodhim upalabhya sarvasattvasādhāraṇāni śīlāni bodhaye pariṇāmayati tac copala-
26514 mbhena/ ātmānam utkarṣayati parān paṃsayati sa sarvasattvānāṃ duṣkṛtāni kṣamate/
26515 ātmasattvakṣāntidṛṣṭiniśritas tac ca kuśalam anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāma-
26516 yati sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā upalambhayogena/ sa vīryam ārabhate kāyam upalambha-
26517 mānaḥ cittam  puṇyasambhāram  jñānasambhāram  ātmānam  bodhim
26518 tena ca vīryārambhena manyate/ tac ca sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā upalambhayogenā-
26519 nuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati/ sa maitrīkaruṇāmuditopekṣāṃ bhāvayati
26520 dhyānasamāpattīḥ samāpadyate vyuttiṣṭhate ca tā āsvādayati/ tā āsvādayan
26521 manyate/ sarvasattvasādhāraṇāni ca kuśalamūlāni upalambhadṛṣṭiko bodhaye pari-
26522 ṇāmayati// [iyam ucyate laukikī prajñāpāramitā//]
26523 sa śūnyatāṃ bhāvayan rūpaṃ śūnyam iti upalabhate/ / vijñānaṃ śūnyam iti
26524 upalabhate/ yāvad buddhabodhiṃ copalabhate upalambhayogena/ tāni kuśalamūlāni
26525 sarvasattvasādhāraṇāni kṛtvā anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati/ taṃ
26601 copalambhayogena/ sarvapāpaṃ pratideśayaty upalambhayogena ātmanaś ca pareṣāṃ ca
26602 puṇyam anumodate/ ātmanaś ca parasya cārthāya upalabhamānaḥ sarvabuddhān adhyeṣayate/
26603 anupāyena triḥkṛtvaḥ puṇyaṃ sarvajñatāyai pariṇāmayati sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā//
26604 [iyam ucyate laukikī prajñāpāramitā//]
26605 tatra katamā lokottarā prajñāpāramitā/ ātmasattvadeyabodhyanupalabdhyā
26606 trimaṇḍalapariśuddhyā dānapāramitāṃ pariśodhayati/ bodhāya ātmasattvaśīla-
26607 bodhy śīlapāramitāṃ / bodhāya ātmasattvakṣamābodhy kṣānti-
26608 pāramitāṃ / bodhāya cātmakāyacittavīryapuṇyajñānabodhy vīryapāra-
26609 mitāṃ / bodhāya ātmasattvadhyānasamādhisamāpattibodhy dhyāna-
26610 pāramitāṃ / bodhāya ātmasattvasarvadharmā prajñāpāramitāṃ /
26611 bodhāya sarvakuśalamūlāni cānuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati nirviśeṣa-
26612 pariṇāmenānuttarapariṇāmena asamasama acintyātulya aprameya//
26613 [iyam ucyate lokottarā prajñāpāramitā//]
26614 kena kāraṇena laukikī/ loko yābhir bhavati/ lokaṃ vā yābhir nivartayati/
26615 lokena vā yāḥ samāḥ/ lokāya vā yābhir dīyate/ lokāt vā yābhir niḥsarati/
26616 lokasya vā yā bhavāya/ loke vā bhavā yās tā laukikyaḥ/
26617 tatra katamā lokottarā/ loko yābhir uttārayati/ lokaṃ yābhir uttārayati/
26618 lokena vā yābhir uttāryate/ ālokāya vā yā bhavati/ lokāt vā yābhir  niḥ-
26619 sarati/ lokasya vā yā uttaraṇāya/ loke vā yā uttarās tā lokottarā iti/
26620 evaṃ hy    mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran bodhimārgaṃ
26621 pariśodhayati/
26622  āha/ katama    mahāsattvasya bodhimārgaḥ/
26701  āha/ catvāry   smṛtyupasthānāni  mahāsattvasya bodhi-
26702 mārgaḥ/ catvāri samyakprahāṇāni catvāra ṛddhipādāḥ pañcendriyāṇi pañcabalāni
26703 bodhyaṅgāni āryāṣṭāṅgo mārgaḥ śūnyatā animitta apraṇihita
26704 adhyātma bahirdhā adhyātmabahirdhā yāvad abhāvasvabhāva sarvasamādhayaḥ
26705 sarvadhāraṇīmukhāni catvāry apramāṇāni catvāri dhyānāni catasra ārūpyasamā-
26706 pattayo daśa tathāgatabalāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśā-
26707 veṇikā buddhadharmā mahākaruṇā ayam ucyate    mahāsattvasya
26708 bodhimārgaḥ/
26709  āha/ katamasyā  pāramitāyā ayaṃ puruṣakāraḥ/
26710  āha/ prajñāpāramitāyā   ayaṃ puruṣakāraḥ/ tat kasya
26711 hetoḥ/ tathā hy   prajñāpāramitā janayitrī sarveṣāṃ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ
26712 śrāvakapratyekabuddha bodhisattva buddha/ prajñāpāramitā
26713 pratigrāhikā sarveṣāṃ kuśalānāṃ  śrāvakapratyekabuddha bodhisattva/ prajñāpāra-
26714 mitāyām   śikṣitvā taiḥ paurvakais tathāgatair arhadbhiḥ samyaksaṃbuddhair anuttarā
26715 samyaksaṃbodhir abhisaṃbuddhā/ anāgatā apy   tathāgatā arhantaḥ
26716 samyaksaṃbuddhā ihaiva prajñāpāramitāyāṃ śikṣitvānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhot-
26717 syante/ ye 'py etarhi   daśasu dikṣu loke tathāgatā arhantaḥ samyak-
26718 saṃbuddhās tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ deśayanti te 'pi sarve ihaiva
26719 prajñāpāramitāyāṃ śikṣitvā anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhāḥ/
26720 sacet punar   asyāṃ prajñāpāramitāyāṃ bhāṣyamāṇāyāṃ
26721 mahāsattvasya na bhavati kāṃkṣāyitatvaṃ na bhavati dhanvāyitatvaṃ veditavyam etad
26722  viharaty ayaṃ  mahāsattvo 'nena vihāreṇāvirahitaś cānena manasikāreṇa
26723 yad uta sarvasattvaparitrāṇāya sarvasattvāparityāgamanasikāreṇa mahākaruṇāmanasi-
26724 kāreṇa/
26725  āha/ yad   evam āha/ viharaty ayaṃ  mahāsattvo 'nena
26726 vihāreṇāvirahitaś cānena manasikāreṇeti/ evaṃ saty   sarvasattvā api
26801 bodhisattvā bhaviṣyanti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hy   sarvasattvā
26802 avirahitā manasikāreṇa/
26803  āha/ sādhu sādhu   upālapsye tvāṃ artha evāyuṣmatā
26804 śāriputreṇa bhūtapadābhidhānena parigṛhītaḥ/ tat kasya hetoḥ/ sattvāsattay
26805  manasikārāsattā veditavyā/ sattvaśūnyatayā manasikāraśūnyatā /
26806 sattvāsvabhāvatayā manasikārāsvabhāvatā / sattvaviviktatayā manasikāra-
26807 viviktatā / sattvānabhisaṃbodhanatayā manasikārānabhisaṃbodhanatā
26808 / rūpāsattayā rūpaśūnyatayā rūpāsvabhāvatayā rūpaviviktatayā
26809 rūpānabhisaṃbodhanatayā manasikārānabhisaṃbodhanatā / vedanā saṃjñā
26810 saṃskārāḥ/ vijñānāsattayā } / evaṃ vyastasamasteṣu
26811 skandha} buddhadharmeṣu sarvākārajñatāsattayā sarvākārajñatā-
26812 śūnyatayā } / anen  vihāreṇānena ca
26813 manasikāreṇa avirahito bodhisattvo mahāsattva iti/
26814 atha khalu bhagavān āyuṣmate shūtaye sādhukāram adāt/ sādhu sādhu subhūte/
26815 evaṃ hi subhūte  mahāsattvānāṃ prajñāpāramitopadeṣṭavyā yathā tvam upadiśasi
26816 yathāpi nāma tathāgatānubhāvenaivaṃ bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ
26817 caritavyaṃ yathā tvam upadiśasi/
26818 asmin khalu punaḥ prajñāpāramitāparivarte āyuṣmatā subhūtinā bhāṣyamāṇe
26819 trisāhasramahāsāhasro lokadhātuḥ ṣaḍvikāraṃ prakampito yāvat pūrvottaradakṣiṇa-
26820 paścimāyāṃ vidiśy unnāmāvanāmaṃ gacchati sma/
26821 atha khalu bhagavāṃs tasyāṃ velāyāṃ smitam akarot/ atha khalv
26822  bhagavantam etad avocat/ ko bhagavan hetuḥ kaḥ pratyayaḥ smitasya
26823 prādurbhāvāya/ bhagavān āha/ yathaiva subhūte iha lokadhātau tathāgataḥ
26824 prajñāpāramitāṃ nirdiśati tathaiva pūrvasyāṃ diśy asaṃkhyeyeṣv aprameyeṣu lokadhātuṣu
26825 tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ
26826 bhgāṣante/ evaṃ samantād daśasu dikṣv asaṃkhyeyeṣv aprameyeṣu
26901 } nirdiśanti/ asmin khalu punaḥ subhūtinā prajñāpāramitānirdeśe nirdiśyamāne
26902 dvādaśānām ayutānāṃ devamānuṣikāyāḥ prajāyā anutpattikadharmakṣāntipratilambho
26903 'bhūt/ teṣām api buddhānāṃ bhagavatāṃ samantād daśasu dikṣu lokadhātuṣu imāṃ
26904 prajñāpāramitāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ bhāṣamāṇānām asaṃkhyeyānām a-
26905 parimāṇānāṃ sattvānām anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittāny utpannāni// [iti
26906 mārganiryāṇam ity uktā niryāṇapratipattir ity uktā sarvākārajñatā//]
26907 āryapañcaviṃśatisāhasrikāyāṃ bodhisattvadharmāṇāṃ bhavatyāṃ prajñāpāramitāyām abhi-
26908 samayālaṅkārānusāreṇa saṃśodhitāyāṃ sarvākārajñatādhikāraḥ subhūtiparivartaḥ prathamaḥ//