Phạn tạng (Sanskrit Canon)pspdut2u.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Bát-nhã Hai mươi lăm ngàn bài tụng, Bản Dutt (Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā)
Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 5 / 8 (50.000 ký tự/trang)
śyati/ 14904 evaṃ khalu śāriputra mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ caran prajñāpāramitāyāṃ 14905 śikṣamāṇaḥ sarvākārajñatāyāṃ niryāsyati anupalambhayogena/ evaṃ dhyānapāramitāṃ 14906 } dānapāramitāṃ yāvad bodhiṃ sarvākārajñatāṃ / evaṃ khalu 14907 śāriputra mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ caran prajñāpāramitāyāṃ śikṣamāṇaḥ 14908 sarvākārajñatāyāṃ niryāsyaty anupalambhayogena// [iti tatraiva saptama upalambhavikalpaḥ//] 14909 śāriputra āha/ kasyānupalambhayogena/ bhagavān āha/ ātmānaṃ śāriputra 14910 atyantaviśuddhitām upādāya// [iti tatraivāṣṭama ātmādivikalpaḥ//] 14911 anutpādaḥ śāriputrāprādurbhāvo 'nabhisaṃskāro viśuddhiḥ// [iti tatraiva 14912 navamo viśuddyutpādādivikalpaḥ//] [iti prathamo grāhyavikalpaḥ//] 14913 so 'nupāyakuśalo rūpaṃ yāvad vijñānaṃ // [iti mūrdhagatavikalpasaṃprayoge 14914 prathamo rāśyarthavikalpaḥ//] cakṣuḥ evaṃ yāvan mana/ rūpaṃ evaṃ yāvad dharmān// 14915 [iti tatraiva dvitīya āyadvārārthavikalpaḥ//] cakṣūrūpacakṣurvijñānadhātūn / evaṃ 14916 yāvan manodharmamanovijñānadhātūn // [iti tatraiva tṛtīyo gotrārthavikalpaḥ//] 14917 avidyāṃ evaṃ yāvaj jarāmaraṇaṃ // [iti tatraiva caturtha utpādārthavikalpaḥ//] 14918 so 'dhyātmaśūnyatāṃ bahirdhā adhyātmabahirdhā yāvad abhāvasvabhāva 14919 // [iti tatraiva pañcamaḥ śūnyatārthavikalpaḥ//] ṣaṭpāramitāḥ // [iti tatraiva 14920 ṣaṣṭhaḥ pāramitārthavikalpaḥ//] saptatriṃśad bodhipakṣān dharmān // [iti tatraiva 14921 saptamo darśanamārgavikalpaḥ//] sa dhyānābhijñāpramāṇārūpyasamāpattīḥ // 14922 [iti tatraivāṣṭamo bhāvanāmārgavikalpaḥ//] sa daśatathāgatabalāni yāvat sarvā- 15001 kārajñatāṃ // [iti tatraiva navamo śaikṣamārgavikalpaḥ//] [iti dvitīyo grāhya- 15002 vikalpaḥ//] 15003 ātmānaṃ śāriputra / evaṃ sattvaṃ jīvaṃ poṣaṃ puruṣaṃ pudgalaṃ manujaṃ 15004 mānavaṃ kārakām vedakaṃ jānakaṃ paśyakan / tat kasya hetoḥ/ atyantatayā 15005 hy ātmā na vidyate // [iti kṣāntisahagatavikalpasamprayoge prathamaḥ 15006 svatantrātmavikalpaḥ//] rūpaṃ śāriputra nopalabhate yāvad vijñānaṃ // [iti 15007 tatraiva dvitīya ekātmavikalpaḥ//] cakṣuḥ śāriputra evaṃ yāvan manaḥ/ rūpaṃ 15008 evaṃ yāvad buddhadharmān // [iti tatraiva tṛtīyaḥ kāraṇātmavikalpaḥ//] 15009 cakṣūrūpavijñānāni śāriputra yāvat manodharmamanovijñānāni // [iti 15010 tatraiva caturtho draṣṭādyātmavikalpaḥ//] pratītyasamutpādaṃ śāriputra yāvad ā- 15011 rūpyasamāpattīr // [iti tatraiva ṣaṣṭho vairāgyādhārātmavikalpaḥ//] āryasatyāni 15012 // [iti tatraiva saptamo darśanādhārātmavikalpaḥ//] aṣṭau vimokṣān navānupūrva- 15013 vihārasamāpattīr // [iti tatraivāṣṭamo bhāvanādhāratmavikalpaḥ//] daśabalāni 15014 yāvat sarvākārajñatāṃ / kathaṃ / ātmatvena/ tat kasya 15015 hetoḥ/ ātmano 'tyantaviśuddhitām upādāya// [iti tatraiva navamaḥ kṛtārthatā- 15016 dhārātmavikalpaḥ//] [iti prathamo grāhakavikalpaḥ//] 15017 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ yo bhagavan pṛcchet 15018 kim ayaṃ māyāpuruṣaḥ prajñāpāramitāyāṃ śikṣitvā sarvākārajñātāyāṃ niryāsya- 15101 tīti/ tasyaivaṃ pṛcchataḥ kathaṃ nirdeṣṭavyaṃ syāt/ evaṃ dhyānapāramitāyāṃ 15102 } dānapāramitāyāṃ / tasyaivaṃ yāvat saptatriṃśadbodhipakṣeṣu 15103 dharmeṣu yāvat sarvākārajñātāyāṃ sarvākārajñatāṃ prāpsyatīti/ tasyaivaṃ 15104 bhagavān āha/ tena hi subhūte tvām evātra pratiprakṣyāmi/ yathā te kṣamate 15105 tathā vyākuryāḥ/ tat kiṃ manyase subhūte/ anyad rūpam anyā māyā anyā 15106 vedanā anyā saṃjñā anye saṃskārāḥ anyat vijñānam anyā māyā/ subhūtir āha/ 15107 no bhagavān// [ity agradharmagatavikalpasaṃprayoge prathamaḥ skandhaprajñaptivikalpaḥ//] 15108 bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte/ anyā māyā anyac cakṣuḥ/ 15109 anyā māyā anyac chrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyo 'nyā māyā anyan 15110 manaḥ anyā māyā anyad rūpaṃ anyā māyā anyaḥ śabdo gandho rasaḥ spraṣṭavyam/ 15111 anyā māyā anye dharmāḥ/ subhūtir āha/ no bhagavan// [iti tatraiva dvitīya āyatana- 15112 prajñaptivikalpaḥ//] 15113 bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte anyā māyā anyac cakṣu- 15114 rvijñānaṃ } anyā māyā anyat manodharmamanovijñānam 15115 anyā māyā anyaḥ cakṣuḥsaṃsparśaḥ anyā māyā 15116 anyo manaḥsaṃsparśaḥ/ subhūtir āha/ no bhagavan/ bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte/ anyā māyā 15117 anyac chrotraghrāṇajihvākāyamanaḥsaṃsparśapratyayavedanād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā dukhaṃ 15118 vā aduḥkhāsukhaṃ vā/ subhūtir āha/ no bhagavan/ 15119 bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte/ anyā māyā anyaḥ pṛthivīdhātur anyā māyā anyo 'bdhātur 15120 } anyo vijñānadhātuḥ/ subhūtir āha no bhagavan anyaḥ 15121 pṛthivīdhātur anyā māyā/ pṛthivīdhātur eva māyā māyaiva pṛthivīdhātuḥ/ 15201 } no bhagavann anyo vijñānadhātur anyā māyā/ vijñānadhātur eva 15202 māyā māyaiva vijñānadhātuḥ// [iti tatraiva tṛtīyo dhātuprajñaptivikalpaḥ//] 15203 / anyā māyā anyaḥ pratītyasamutpādaḥ/ / no bhagavann anyā 15204 avidyā anyā māyā/ avidyaiva māyā māyaivāvidyā/ } no 15205 bhagavann anyaj jarāmaraṇam anyā māyā/ jarāmaraṇam eva māyā māyaiva jarāmaraṇam// 15206 [iti tatraiva caturthaḥ pratītyasamutpādaprajñaptivikalpaḥ/] 15207 / anyā māyā anye saptatriṃśadbodhipakṣā dharmāḥ/ // [iti tatraiva pañcamo vyavadānaprajñaptivikalpaḥ//] 15209 / anyā māyā anyā śūnyatā/ anyā māyā anyat nimittam anyā 15210 māyā anyat praṇihitam/ // [iti tatraiva ṣaṣṭho darśanamārgaprajñaptivikalpaḥ//] 15211 / anyā māyā anyā dhyānārūpyasamāpattayaḥ/ // 15212 [iti tatraiva saptamo bhāvanāmārgaprajñaptivikalpaḥ//] 15213 / anyā māyā anyā sarvaśūnyatā/ / [iti 15214 tatraivāṣṭamo viśeṣamārgaprajñaptivikalpaḥ/] 15215 / anyā māyā anyāni daśabalāni/ anyā māyā 15216 anye 'ṣṭādaśāveṇikābuddhadharmāḥ/ / 15217 / anyā māyā anyo bodhiḥ/ / no bhagavan anyā 15218 māyā anyad rūpaṃ rūpam eva bhagavan māyā māyaiva bhagavan rūpam 15219 } no bhagavan anyā māyā anyad vijñānaṃ vijñānam eva bhagavan māyā 15220 māyaiva bhagavan vijñānam/ 15221 na bahgavan anyac cakṣur anyā māyā na bhagavan anyad rūpam anyā māyā 15222 } aduḥkhaṃ vā asukhaṃ vā/ 15223 na bhagavan anyā māyā anye bodhipakṣā dharmāḥ/ bodhipakṣā dharmā eva 15224 bhagavan māyā/ māyaiva bhagavan bodhipakṣā dharmāḥ/ na bhagavan 15301 anyā māyā anye 'ṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ/ aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā 15302 eva bhagavan māyā māyaiva bhagavann aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ/ na bhagavan anyā 15303 māyā anyo bodhiḥ bodhir eva māyā māyaiva bhagavan bodhiḥ/ 15304 / api nu māyāyā utpādo vā nirodho vā/ / / māyāyāḥ saṃkleśo vā vyavadānaṃ vā/ / / yasya notpādo 15306 na nirodho na saṃkleśo na vyavadānaṃ sa prajñāpāramitāyāṃ śikṣate dhyāna- 15307 pāramitayāṃ } dānapāramitāyāṃ śikṣate/ apramāṇadhyānārūpyasamāpattiṣu 15308 śikṣate saptatriṃśadbodhipakṣeṣu dharmeṣu abhijñādaśabalavaiśāradyapratisaṃvidāveṇika- 15309 buddhadharmeṣu śikṣate/ sarvajñatāyāṃ niryāsyati yāvat sarvākārajñatām anu- 15310 prāpsyati/ / 15311 atraiṣā saṃjñā samajñā prajñaptir vyavahāro bodhisattva iti pañca- 15312 sūpādānaskandheṣu/ / / saṃjñā samajñā prajñaptir vyavahāramātreṇa 15313 pañcānām upādānaskandhānām utpādo vā nirodho vā saṃkleśo vā vyavadānaṃ vā 15314 upalabhyate/ / / yasya na saṃjñā na samajñā na prajñaptir na 15315 vyavahāro na nāma na nāmaprajñaptir na kāyo na kāyakarma na vāk na vākkarma na 15316 mano na manaḥkarma notpādo na nirodho na saṃkleśo na vyavadānam api na sa 15317 prajñāpāramitāyāṃ śikṣitvā sarvākārajñatāyāṃ niryāsyati/ / / 15318 evaṃ khalu subhūte mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ śikṣitvā sarvākārajñatāyāṃ 15319 niryāsyati anupalambhayogena/ / evaṃ bhagavan mahāsattvena prajñāpāra- 15320 mitāyāṃ śikṣamāṇena māyāpuruṣeṇaiva śikṣitavyaṃ bhagavaty anuttarāyāṃ samyak- 15321 saṃbodhau/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi bhagavan sa eva māyāpuruṣo veditavyaḥ/ 15322 yad uta pañcopādānaskandhāḥ/ / api tv ime pañcopādānaskandhāḥ 15323 prajñāpāramitāyāṃ śikṣitvā sarvākārajñatāyāṃ niryāsyati/ / tat 15401 kasya hetoḥ/ tathā hi bhagavann abhāvasvabhāvāḥ pañcopādānaskandhāḥ/ evaṃ svapnopamāḥ 15402 pañcaskandhāḥ svapnaś cābhāvasvabhāvo nopalabhyate tathaiva pañcaskandhā abhāva- 15403 svabhāvatayā nopalabhyante/ / pratiśrutkopamāḥ pañcaskandhāḥ pratibhāso- 15404 pamāḥ nirmitakopamāḥ pratibimbopamāḥ pañcaskandhāḥ prajñāpāramitāyāṃ śikṣitvā 15405 sarvākārajñatāyāṃ niryāsyati/ / tat kasya hetoḥ/ tathā hi 15406 bhagavann abhāvasvabhāvo pratiśrutka eva pratibhāso nirmitakaṃ pratibimbas tathaiva 15407 pañcaskandhā abhāvasvabhāvatayā nopalabhyante/ tathā hi bhagavan māyopamaṃ rūpaṃ 15408 māyopamā vedanā } vijñānaṃ/ yac ca vijñānaṃ tat ṣaḍindriyaṃ te pañcaskandhās te 15409 ca adhyātmaśūnyatayā nopalabhyante/ bahirdhāśūnyatayā / adhyātma- 15410 bahirdhāśūnyatayā / yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatayā / saced evaṃ bahgavan 15411 bhāṣyamāṇo yo mahāsattvo nāvalīyate na saṃlīyate na vipratisārī bhavati 15412 notrasyati na santrasyati na santrāsam āpadyate, veditavyam ayam bhagavan niryāsyati 15413 sarvajñatāyāṃ sarvākārajñatām anuprāpsyati// [iti tatraiva navamo'śaiksamārgaprajñapti- 15414 vikalpaḥ//] [iti dvitīyo grāhakavikalpaḥ//] 15415 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ mā khalu bhagavan 15416 navayānasaṃprasthito mahāsattva imaṃ nirdeśaṃ śrutvā avalīyate saṃlīyate 15417 vipratisārī bhavet/ uttrasyet santrasyet santrāsam āpadyeta/ bhagavān āha/ 15418 sacet subhūte navayānasaṃprasthito mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran anupāya- 15419 kuśalo bhaven na ca kalyāṇamitrahastagato bhavet uttrasyet saṃtrasyet santrāsam āpadyeta/ 15420 subhūtir āha/ katamad bhagavan mahāsattvasya prajñāpāramitāyāñ carata 15421 upāyakauśalyaṃ yatra caran mahāsattvo / 15422 bhagavān āha/ iha subhūte mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktena cittena 15423 rūpam anityam iti pratyavekṣate na copalabhate/ vedanāṃ / saṃjñāṃ / saṃskārān 15501 / vijñānaṃ / idaṃ subhūte mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carata 15502 upāyakauśalyaṃ veditavyam/ 15503 punar aparaṃ subhūte mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktena cittena 15504 rūpaṃ duḥkham iti pratyavekṣate na copalabhate 15505 } 15506 } upāyakauśalyaṃ veditavyam/ 15507 punar aparaṃ subhūte mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran sarvākārajñatāprati- 15508 saṃyuktair manasikārair yāṃ dharmadeśanāṅ karoty anupalambhayogena iyaṃ mahāsattvasya 15509 dānapāramitā/ teṣām eva sarvākārajñatāpratisaṃyuktānāṃ manasikārāṇām a- 15510 parāmarṣaṇatā śīla/ kṣamaṇārocanapratyavekṣaṇatā 15511 kṣānti/ anutsṛṣṭir vīrya/ ca śrāvakapratyeka- 15512 buddhapratisaṃyuktānāṃ manasikārāṇām anavakāśadānatā anyeṣām api vākuśalānāṃ 15513 dharmāṇām dhyāna/ evaṃ hi subhūte mahāsattvaḥ prajñāpāramitā- 15514 yāñ caran / 15515 punar aparaṃ subhūte mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann evaṃ pratyavekṣate na rūpa- 15516 śūnyatayā rūpaṃ śūnyaṃ, rūpam eva śūnyatā, śūnyataiva rūpam/ na vedanāśūnyatayā 15517 vedanā śūnyā, vedanaiva śūnyatā, śūnyataiva vedanā, 15518 } 15519 evaṃ samyakprahāṇarddhi- 15520 pādendriyabalabodhyaṅgāni/ na mārgaśūnyatayā mārgaḥ śūnyo, mārga eva śūnyatā, 15521 śūnyataiva mārgaḥ/ na balavaiśāradyāveṇikabuddhadharmaśūnyatayā buddhadharmāḥ śūnyāḥ, 15522 buddhadharmā eva śūnyatā śūnyataiva buddhadharmāḥ/ iyaṃ subhūte mahāsattvasya 15601 prajñāpāramitā, evaṃ hi subhūte mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ caran 15602 / [ity upāyakauśalyaṃ prathamaḥ saparigrahaḥ/] 15603 subhūtir āha/ katamāni bhagavan mahāsattvasya kalyāṇamitrāṇi 15604 yaiḥ parigṛhīta imaṃ prajñāpāramitānirdeśaṃ śrutvā 15605 bhagavān āha/ iha subhūte mahāsattvasya kalyāṇamitrāni yāny asya 15606 rūpam anityam iti dharmaṃ deśayanti tac cānupalambhayogena/ tāni ca kuśala- 15607 mūlāni na śrāvakapratyekabuddhabhūmau pariṇāmayanti anyatra sarvākārajñatāyāḥ/ 15608 vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam anityam iti } 15609 sarvākārajñatāyāḥ/ amūni subhūte mahāsattvasya kalyāṇamitrāṇi yāṇy asya 15610 rūpaṃ duḥkham iti dharmaṃ deśayanti/ rūpam anātmeti śāntam iti viviktam iti 15611 śūnyam iti animittam iti apraṇihitam iti dharmaṃ deśayanti tac cānupalambha} 15612 sarvākārajñatāyāḥ/ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ yāny asya 15613 vijñānaṃ duḥkham iti } sarvākārajñatāyāḥ/ amūni 15614 subhūte mahāsattvasya kalyāṇamitrāṇi/ punar aparaṃ subhūte mahā- 15615 sattvasya kalyāṇamitrāni yāny asya cakṣur anityam iti dharmaṃ deśayanti 15616 } 15617 } 15618 sarvākārajñatāyāḥ/ evaṃ samyakprahāṇāni ṛddhipādā indriyāni balāni 15619 bodhyaṅgāni āryāṣṭāṅgamārgo 'nitya iti } 15620 evam apramāṇadhyānārūpyasamāpattayo 'bhijñā anityā } 15621 evaṃ vaiśāradyāni pratisaṃvido daśa tathāgatabalāni aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā 15622 apy anityā iti dharmaṃ deśayanti duḥkhā } imāni 15623 subhūte mahāsattvasya kalyāṇamitrāṇi yaiḥ parigṛhīta imaṃ prajñāpāramitā- 15624 nirdeśaṃ śrutvā 15701 subhūtir āha/ kathaṃ bhagavan mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyām anupāyakuśalo 15702 bhaviṣyati pāpamitrahastagataś ca bhaviṣyati/ ya imaṃ prajñāpāramitānirdeśaṃ śrutvā 15703 uttrasiṣyati saṃtrasiṣyati santrāsam āpatsyate/ 15704 bhagavān āha/ iha subhūte mahāsattvo 'pagatasarvākārajñatāpratiyuktaiḥ 15705 manasikāraiḥ prajñāpāramitāṃ bhāvayati upalabhate/ tathā ca prajñāpāramitayā 15706 manyate/ 15707 } 15708 punar aparaṃ subhūte mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran rūpam adhyātma- 15709 śūnyam iti manasikaroti/ rūpaṃ bahirdhā yāvad rūpam abhāvasvabhāva 15710 }/ tāṃ cādhyātmaśūnyatāṃ bahirdhāśūnyatāṃ 15711 adhyātmabahirdhāśūnyatāṃ yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatām upalabhate tābhiś ca śūnyatābhi- 15712 r manyate upalambhayogena/ cakṣur adhyātma bahirdhā adhyātmabahirdhā 15713 yāvad abhāvasvabhāvasvabhāva/ tāś ca śūnyatā upalabhate tathā ca manyate upalambhayogena/ 15714 evaṃ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyo mano 'dhyātma 15715 } 15716 evam avidyāyāṃ yāvaj jarāmaraṇam adhyātma } 15717 punar aparaṃ mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran smṛtyupasthānāni 15718 bhāvayati tāni ca smṛtyupasthānāni upalabhate taiś ca manyate upalambhayogena/ 15719 evaṃ samyakprahāṇāni } buddhadharmān bhāvayati/ tāṃñ ca buddhadharmān upalabhate 15720 taiś ca manyate upalambhayogena/ evaṃ khalu subhūte mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ 15721 carann anupāyakuśala imaṃ prajñāpāramitānirdeśaṃ śrutvā uttrasyati 15722 subhūtir āha/ kathaṃ bhagavan mahāsattvaḥ pāpamitraparigṛhīto bhavati/ 15801 yena pāpamitraparigrahaṇenemaṃ prajñāpāramitānirdeśaṃ śrutvā uttrasyati 15802 bhagavān āha/ iha subhūte mahāsattvasya prajñāpāramitāyā vivecayati 15803 dhyānapāramitāyā } dānapāramitāyā vivecayati/ nātra śikṣitavyam iti 15804 naitat tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena bhāṣitam iti kavikṛtāny etāni 15805 kāvyāni naitāni śrotavyāni nodgrahītavyāni na paryavāptavyāni na 15806 dhārayitavyāni na vācayitavyāni na manasikartavyāni nāpi parasyā- 15807 deśayitavyāni/ idaṃ 15808 punar aparaṃ subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya pāpamitraṃ yo 'sya na mārakarmā- 15809 ṇy upadiśati/ na māradoṣān ācaṣṭa iti hi māraḥ pāpīyān buddhaveṣeṇa vivecayati 15810 mahāsattvam upasaṃkramyaivaṃ bravīti/ kiṃ te kulaputra prajñāpāramitayā bhāvitayā 15811 } kiṃ te dānapāramitayā bhāvitayā/ idaṃ 15812 punar aparaṃ subhūte māraḥ pāpīyān buddhaveṣeṇa śrāvakabhūmipratisaṃyuktāni sūtrāṇi geyaṃ 15813 vyākaraṇaṃ gāthodānaṃ nidānam itivṛttakaṃ jātakāni vaipulyam adbhutadharmāvadānopadeśa- 15814 m upadekṣyati prakāśayiṣyati vibhajiṣyati uttānīkariṣyati saṃprakāśayiṣyati/ 15815 imāny evaṃrūpāṇi mārakarmāṇi cākhyātāni nāvabodhayati/ idam api 15816 mahāsattvam upasaṃkrāmyaivaṃ vakṣyati/ na te kulaputra kiṃcid bo- 15817 dhicittaṃ nāpi tvam avinivartanīyo nāpi tvaṃ śakṣyasy anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhi- 15818 saṃboddhum/ ya imāny evaṃrūpāṇi mārakarmāṇy ākhyātāni nāvabodhayati/ idam api 15819 15820 mahāsattvasya buddhaveṣeṇopasaṃkramyaivaṃ vakṣyati cakṣuḥ kula- 15901 putra śūnyam ātmanā cātmīyena ca/ evaṃ śrotraṃ } manaḥ śūnyam ātmanā cātmī- 15902 yena ca } 15903 } smṛtyupasthānāni śūnyāni ātmanā 15904 cātmīyena ca evaṃ samyakprahāṇāni ṛddhipādāḥ indriyāṇi balāni bodhya- 15905 ṅgāni mārgā yāvad āveṇikā buddhadharmāḥ śūnyā ātmanā cātmīyena ca/ kiṃ 15906 kariṣyaty anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya ya imāny evaṃrūpāṇi mārakarmāṇi 15907 nācaṣṭe nopadiśati/ idaṃ 15908 mahāsattvaṃ pratyekabuddhaveṣeṇopasaṃkramyaivaṃ vakṣyati/ 15909 śūnyatā kulaputra pūrvadig buddhair bhagavadbhir bodhisattvaiḥ śrāvakaiś ca nātra buddho na bodhi- 15910 r na bodhisattvo na śrāvakaḥ/ evaṃ samantād daśadiśaḥ śūnyā buddhair bhagavadbhiḥ 15911 bodhisattvaiḥ śrāvakaiś ca nātra buddho na bodhir na bodhisattvo na śrāvakaḥ/ ya 15912 imāny evaṃrūpāṇi mārakarmāṇi nopadekṣyati/ imāni 15913 śramaṇaveṣeṇopasaṃkramya mahāsattvaṃ sarvākārajñatā- 15914 pratisaṃyuktebhyo manasikārebhyo vivecya śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktair manasikārai- 15915 r anuśāsiṣyati avavadiṣyati/ ya idam evaṃrūpaṃ mārakarma nopadekṣyati/ idaṃ 15916 15917 upādhyāyācāryaveṣeṇopasaṃkramya mahāsattvaṃ bodhi- 15918 sattvacaryāyā vivecayiṣyati sarvākārajñatāpratisaṃyuktebhyo manasikārebhyo vive- 15919 cayiṣyati/ smṛtyupasthāneṣu niyojayiṣyati samyakprahāṇeṣu ṛddhipādeṣu 15920 indriyeṣu baleṣu bodhyaṅgeṣu mārgeṣu niyojayiṣyati śūnyatāyām animitte apraṇihite 15921 niyojayiṣyati/ imāny evaṃrūpān dharmān sākṣatkṛtya śrāvakabhūmiṃ sākṣāt- 15922 kuruṣva, kiṃ te kariṣyaty anuttarayā samyaksaṃbodhyabhisaṃbuddhayā ya imāny evaṃ- 15923 rūpāṇi mārakarmāṇi nācaṣṭe nopadiśati/ idaṃ 16001 mātāpitṛveṣeṇopasaṃkramya mahāsattvam evaṃ vakṣyati/ 16002 ehi tvaṃ kulaputra srotaāpattiphalasākṣātkriyāyai yogam āpadyasva arhattva- 16003 phalasākṣātkriyāyai yogam āpadyasva/ kiṃ te 'nuttarayā samyaksaṃbodhyābhi- 16004 saṃbuddhayā yasyāḥ kṛtaśo 'saṃkhyeyān aprameyān kalpān saṃsāre saṃsarato hasta- 16005 cchedāḥ pādacchedāś cānubhavitavyāḥ/ ya imāny evaṃrūpāṇi mārakarmāṇi 16006 nopadekṣyati nākhyāsyati/ idaṃ 16007 mahāsattvasya bhikṣuveṣeṇopasaṃkramya rūpam anitya- 16008 m iti deśayiṣyāti upalambhayogena/ rūpaṃ duḥkham anātmakaṃ śāntaṃ viviktaṃ 16009 śūnyam animittam apraṇihitam iti deśayiśyati upalambhayogena/ 16010 }/ evaṃ yāvat smṛtyupasthānāny a- 16011 nityāni }/ evaṃ samyakprahāṇāny } mārgo '- 16012 nityo } yāvad buddhadharmā api anityā } 16013 / ya imāny evaṃrūpāṇi mārakarmāṇi nopadekṣyati nākhyāsyati ida- 16014 m api } pāpamitraṃ veditavyaṃ viditvā ca parivarjayitavyam// [iti kalyāṇa- 16015 mitradvitīyasaṃparigrahaḥ/] [ity uktaṃ nirvedhāṅgaṃ caturvidham//] 16016 subhūtir āha/ bodhisattvo bodhisattva iti bhagavann ucyate/ bodhisattva 16017 iti bhagavan kaḥ padārthaḥ/ bhagavān āha/ apadārthaḥ subhūte bodhisattvapadārthaḥ/ 16018 tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte bodhir utpādāstitā vā nāstitā vā vidyate vopa- 16019 labhyate/ tasmād apadārthaḥ subhūte bodhisattvapadārthaḥ// [iti gotrasvarūpam/] tad 16020 yathāpi nāma subhūte ākāśe śakuneḥ padaṃ na evam eva subhūte 16021 bodhisattvapadārtho na / 16022 } 16023 }// 16101 [ity uṣmagatādhāraḥ//] bhūtakoṭyāḥ padaṃ / tathatāyāḥ padaṃ / 16102 evam avitathatāyā ananyatathatāyā dharmatāyā dharmadhātor dharmasthititāyā dharma- 16103 niyāmatāyāḥ satyatāyāḥ padaṃ // [iti mūrdhagatādhāraḥ//] 16104 māyāpuruṣasya rūpasya padaṃ na / evam eva subhūte mahāsattvasya 16105 prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvapadārtho na / evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ/ 16106 māyāpuruṣasya vijñānasya padaṃ na / evam eva 16107 }// [iti 16108 kṣāntigatādhāraḥ//] 16109 māyāpuruṣasya adhyātmaśūnyatāyāṃ carato bodhisattvapadārtho na 16110 / evam eva }/ adhyātmabahirdhāśūnyatā- 16111 yāṃ carato bodhisattvapadārtho na / evam eva / yāvad vistareṇa/ 16112 māyāpuruṣasya abhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ carato } māyā- 16113 puruṣasya pāramitāsu smṛtyupasthān} buddhadharmeṣu skandheṣu dhātuṣu āyata- 16114 neṣu pratītyasamutpādeṣu dhyānārūpyasamāpattyabhijñāsu carato bodhisattvapadārtho 16115 na / evam eva // [ity agradharmagatādhāraḥ//] 16116 tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya rūpapadārtho na / evam eva 16117 16201 }/ tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya 16202 adhyātmaśūnyatāyāṃ yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ carato bodhisattvapadārtho na 16203 / evam eva / tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya sarvabodhipakṣadharma- 16204 balavaiśāradyāveṇikabuddhadharme carato bodhisattvapadārtho na / evam eva / 16205 asaṃskṛtadhātau saṃskṛtadhtupadaṃ na / saṃskṛtadhātau asaṃskṛtadhātupadaṃ na 16206 / evam eva // [iti darśanamārgādhāraḥ//] 16207 anutpādapadārtho na / evam eva / anirodhānabhisaṃskārā- 16208 prādurbhāvānupalambhāsaṃkleśapadārtho na / evam eva / avyavadāna- 16209 padārtho na / evam eva / tat kasya hetoḥ/ rūpasya subhūte utpāda- 16210 padārtho na }/ tat kasya hetoḥ/ 16211 rūpasya subhūte nirodhābhisaṃskāraprādurbhāvopalambhasaṃkleśa/ 16212 }/ [tat kasya hetoḥ/ rūpasya subhūte avyavadāna]/ 16213 }/ vyastasamastānāṃ skandhānāṃ dhātū- 16214 nām āyatanānāṃ pratītyasamutpādasya utpāda/ yāvat skandhadhātvāyatanapratītya- 16215 samutpādeṣu vyavadāna/ evaṃ saptatriṃśadbodhipakṣadharmāpramāṇadhyānārūpya- 16216 samāpattyabhijñāpratisaṃviddaśabalavaiśāradyāveṇikabuddhadharmāṇām utpāda/ evaṃ 16217 yāvad vyavadāna/ evam eva / āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ yāvat 16218 saṃkleśavyavadāna/ evam eva / 16219 rūpasyātyantaviviktatvān nimittapadaṃ na / evam eva 16301 }/ vyastasamastānāṃ skandhadhātvāyatana- 16302 pratītyasamutpādānām atyantaviviktatvān nimittapadaṃ na / evam eva / 16303 smṛtyupasthānānām atyantaviśuddhatvān nimittapadaṃ na / evam eva 16304 / evaṃ samyakprahāṇa}buddhadharmāṇām atyantaviśuddhatvān nimittapadaṃ 16305 na / evam eva / ātmasattvajīva}paśyakānāṃ viśuddhau 16306 padaṃ na ātmasattvajīva}paśyakāsattvām upādāya/ evam eva 16307 [iti bhāvanāmārgādhāraḥ//] 16308 ādityasyodāgacchataḥ prabhāyāḥ padaṃ na / evam eva // [iti 16309 pratipakṣādhāraḥ//] 16310 kalpodvāhe vartamāne sarvasaṃskāre padaṃ na / evam eva 16311 // [iti vipakṣaprahāṇādhāraḥ//] 16312 tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya śīle dauḥśīlyapadaṃ na / 16313 evam eva / tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya samādhau vikṣepapadaṃ na / 16314 tathāgataprajñāyāṃ dauṣprajñapadaṃ na / tathāgatavimuktāv avimuktipadaṃ na / 16315 evam eva / tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya vimuktijñānadarśanapadaṃ na 16316 / evam eva // [iti pratipakṣavipakṣavikalpaprahāṇādhāraḥ//] 16317 sūryācandramasoḥ prabhāyāḥ padaṃ na / evam eva // [iti prajñā- 16318 karuṇādhāraḥ//] 16401 śrāvakapratyekabuddhagrahanakṣatramaṇiratnajyotiṣāṃ prabhāyāḥ padaṃ na / 16402 evam eva // [ity asādhāraṇaguṇādhāraḥ//] 16403 cāturmahārājakāyikānāṃ devānāṃ } 16404 mahābrahmāṇāṃ devānāṃ yāvad akaniṣṭhānāṃ devānāṃ prabhāyāḥ padaṃ na / evam eva 16405 // [iti parārthānukramādhāraḥ/] 16406 tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya prabhāyāḥ padaṃ na / evam eva / 16407 tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yayā bodhyā bodhisattvapadārthaḥ yaś ca bodhisattva- 16408 padārthaḥ sarva ete dharmā na saṃyuktā na visaṃyuktā arūpino 'nidarśanā apratighā eka- 16409 lakṣaṇā yad utālakṣaṇāḥ/ sarvadharmāṇāṃ hi subhūte mahāsattvena asaktatāyā- 16410 m asadbhūtatāyāṃ śikṣitavyam/ akalpanatām akalpanatāṃ copādāya sarvadharmāś ca subhte 16411 mahāsattvenāvaboddhavyāḥ// [ity anābhāse pravṛttajñānādhāraḥ//] [ity uktaḥ prati- 16412 pattyādhāraḥ//] 16413 subhūtir āha/ katame bhagavan sarvadharmāḥ/ kathaṃ bhagavan mahāsattvena sarva- 16414 dharmāṇām asadbhūtatāyāṃ śikṣitavyam/ kathaṃ bhagavan mahāsattvena sarvadharmā 16415 avaboddhavyāḥ/ bhagavān āha/ sarvadharmā ucyante kuśalāś cākuśalāś ca vyākṛtā- 16416 ś cāvyākṛtāś ca laukikāś ca lokottarāś ca sāsravāś cānāsravāś ca saṃskṛtāś cāsaṃskṛtāś ca 16417 sādhāraṇāś cāsādhāraṇāś ca/ ima ucyante subhūte sarvadharmā yatra mahāsattvenā- 16501 sadbhūtatāyāṃ śikṣitavyam/ ime subhūte mahāsattvena sarvadharmā avaboddhavyāḥ// 16502 [ity ālambanasvarūpam//] 16503 subhūtir āha/ katame bhagavan kuśalā lokikā dharmāḥ/ bhagavān āha/ 16504 kuśalā laukikā dharmā ucyante, mātreyatā ptreyatā śrāmaṇyatā brahmaṇyatā 16505 kule jyeṣṭhāpacāyitā/ dānamayaṃ puṇyakriyāvastu śīlamayaṃ / bhāvanāmayaṃ / 16506 vaiyāvṛtyasahagatam upāyakauśalam/ daśakuśalāḥ karmapathāḥ/ laukikā navasaṃjñā/ 16507 ādhmātakasaṃjñā vipaṭumakasaṃjñā } vidagdhakasaṃjñā/ 16508 laukikāni catvāri dhyānāni catvāry apramāṇāni catasra ārūpyasamāpattayaḥ/ 16509 laukikyaḥ pañcābhijñāḥ laukikyo daśānusmṛtayaḥ/ yad uta buddhānusmṛtiḥ 16510 dharmānusmṛtiḥ } udvegānusmṛtiḥ kāyagatānusmṛtiḥ// 16511 [ima ucyante kuśalā laukikā dharmāḥ//] 16512 subhūtir āha/ katame bhagavan laukikā akuśalā dharmāḥ/ bhagavān āha/ 16513 prāṇātipāto 'dattādānaṃ kāmamithyācāro mṛṣāvādaḥ paiśunyaṃ pāruṣyaṃ sambhinnapralā- 16514 po 'bhidhyā vyāpādo mithyādarśanaṃ daśa akuśalakarmapathāḥ krodhopanāhau 16515 mrakṣaḥ pradāśo vihiṃsā īrṣyā mātsaryaṃ māno mithyāmānaḥ// [ima ucyante 16516 laukikā akuśalā dharmāḥ//] 16601 subhūtir āha/ katame bhagavan avyākṛtā dharmāḥ/ bhagavān āha/ avyākṛtaṃ 16602 kāyakarma/ vākkarma/ manaḥkarma/ catvāri mahābhūāni/ 16603 pañcendriyāni/ ṣaḍāyatanāni/ arūpyāṇi skandha- 16604 dhātvāyatanāni/ viākāḥ// [sarva ima ucyante avyākṛtā dharmāḥ/] 16605 subhūtir āha/ katame bhagavan laukikāḥ kuśalā dharmāḥ/ bhagavān āha/ 16606 pañca skandhā dvādaśāyatanāni aṣṭādaśa dhātavo daśa kuśalāḥ karmapathāś catvāri 16607 dhyānāni catvāry apramāṇāni catasra ārūpyasamāpattayaḥ pañcābhijñāḥ ye cānye 16608 laukikā dharmāḥ// [ima ucyante laukikāḥ kuśaladharmāḥ//] 16609 subhūtir āha/ katame bhagavan lokottarāḥ kuśalā dharmāḥ/ bhagavān āha/ 16610 catvāri smṛtyupasthānāni catvāri samyakprahāṇāni catvāra ṛddhipādāḥ 16611 pañcendriyāṇi pañcabalāni saptabodhyaṅgāni āryāṣṭhāṅgo mārgaḥ/ śūnyatā- 16612 vimokṣamukham animittavimokṣamukham apraṇihitavimokṣamukhaṃ anājñātam ājñā- 16613 syāmīndriyam ājñendriyam ājñātāvīndriyam/ savitarkaḥ savicāraḥ samādhiḥ/ 16614 avitarko 'vicāraḥ samādhiḥ/ vidyā vimuktiḥ smṛtiḥ samprajanyaṃ yoniśo 16615 manaskāraḥ/ aṣṭau vimokṣāḥ katame aṣṭau rūpī rūpāṇi paśyati/ ayaṃ 16616 prathamo vimokṣaḥ/ adhyātmam arūpasaṃjñī bahirdhārūpāṇi paśyati/ ayaṃ dvitīyo 16617 vimokṣaḥ/ śūnyatāyām adhimukto bhavati/ ayaṃ tṛtīyo vimokṣaḥ/ sarvaśo 16618 rūpasaṃjñānāṃ samatikramātu pratighasaṃjñānām astaṅgamāt nānātvasaṃjñānām amanasi- 16619 kārād anantam ākāśam ity ākāśānantyāyatanam upasaṃpadya viharati/ ayaṃ caturtho 16620 vimokṣaḥ/ sarvaśa ākāśānantyāyatanasamatikramād anantaṃ vijñānam iti 16621 vijñānānantyāyatanam upasaṃpadya viharati/ ayaṃ pañcamo vimokṣaḥ/ sarvaśo 16622 vijñānānantyāyatanasamatikramāt nāsti kiñcid ity ākiñcanyāyatanam upasaṃpadya 16623 viharati/ ayaṃ ṣaṣṭho vimoṣaḥ/ sarvaśa ākiñcanyāyatanasamatikramāt naiva 16701 saṃjñānāsaṃjñāyatanam upasaṃpadya viharati/ ayaṃ saptamo vimokṣaḥ/ sarvaśo naiva 16702 saṃjñānāsaṃjñāyatanasamatikramāt saṃjñāvedayitanirodham upasaṃpadya viharati/ ayam 16703 aṣṭamo vimokṣaḥ/ ima aṣṭau vimokṣāḥ/ navānupūrvavihārasamāpattayaḥ/ 16704 catvāri dhyānāni viviktaṃ kāmair viviktaṃ pāpakair akuśalair dharmaiḥ savitarkaṃ 16705 savicāraṃ vivekajaṃ prītisukhaṃ prathamaṃ dhyānam / vitarkavicārāṇāṃ 16706 vyupaśamād adhyātmaṃ samprasādāc cetasa ekotībhāvād avitarkam avicāraṃ samādhijaṃ 16707 prītisukhaṃ dvitīyaṃ dhyānam / prīter virāgād upekṣakaś ca viharati smṛtimān 16708 saṃprajānan sukhañ ca kāyena pratisaṃvedayati yat tad āryā ācakṣate upekṣakaḥ smṛtimāṃś ca 16709 sukhavihārīti tṛtīyaṃ dhyānam / sukhasya ca prahāṇād duḥkhasya ca prahāṇāt 16710 pūrvam eva saumanasyadaurmanasyayor astaṅgamād aduḥkhāsukham upekṣāsmṛtipariśuddhaṃ caturthaṃ 16711 dhyānam / sa sarvaśo rūpasaṃjñānāṃ samatikramāt pratighasaṃjñānām astaṅgamāt 16712 nānātvasaṃjñānām amanasikārād anantam ākāśam iti ākāśānantyāyatanam / 16713 sa sarvaśa ākāśānantyāyatanasamatikramād anantaṃ vijñānam iti vijñānānantyāya- 16714 tanam / sa sarvaśo vijñānānantyāyatanasamatikramān nāsti kiñcid ity ā- 16715 kiñcanyāyatanam / sa sarvaśa ākiñcanyāyatanasamatikramān naiva saṃjñā- 16716 nāsaṃjñāyatanam / sa sarvaśo naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanasamatikramāt saṃjñāvedayita- 16717 nirodham / etā navānupūrvavihārasamāpattayaḥ/ adhyātmaśūnyatā bahirdhāśūnyatā 16718 adhyātmabahirdhāśūnyatā yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatā/ daśabalāni catvāri 16801 vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvidaḥ/ aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ// [ima ucyante 16802 lokottarāḥ kuśaladharmāḥ//] 16803 subhūtir āha/ katame bhagavan sāsravā dharmāḥ/ bhagavān āha/ pañcaskandhā 16804 dvādaśāyatanāni aṣṭādaśa dhātavaś catvāri dhyānāni catvāry apramāṇāni catasra 16805 ārūpyasamāpattayaḥ/ [ima ucyante sāsravā dharmāḥ//] 16806 subhūtir āha/ katame bhagavan anāsravā dharmāḥ/ bhagavān āha/ catvāri 16807 smṛtyupasthānāni catvāri samyakprahāṇāni catvāra ṛddhipādāḥ pañcendriyāṇi 16808 pañcabalāni sapta bodhyaṅgāni āryāṣṭāṅgamārgaḥ daśaḥtathāgatabalāni catvāri 16809 vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido yāvad aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ/ [ima ucyante 16810 anāsravā dharmāḥ//] 16811 subhūtir āha/ katame bhagavan saṃskṛtā dharmāḥ/ bhagavān āha/ kāmadhātū 16812 rūpadhātur ārūpyadhātur ye 'py anye kecit traidhātukaparyāpannā dharmāḥ/ saptatriṃśad 16813 bodhipakṣādayo dharmāḥ/ [ima ucyante saṃskṛtā dharmāḥ//] 16814 subhūtir āha/ katame bhagavann asaṃskṛtā dharmāḥ/ bhagavān āha/ yeṣāṃ 16815 dharmāṇān notpādo na nirodho nānyathātvaṃ prajñāyate rāgakṣayo doṣakṣayo mohakṣayaś ca/ 16816 tathatā avitathatā ananyatathatā dharmatā dharmadhātur dharmasthititā dharmaniyāmatā 16817 bhūtakoṭiḥ/ [ima ucyante asaṃskṛtā dharmāḥ//] 16818 subhūtir āha/ katame bhagavan sādhāraṇā dharmāḥ/ bhagavān āha/ catvāri 16819 dhyānāni catvāry apramāṇāni catasra ārūpyasamāpattayaḥ pañcābhijñāḥ// [ima 16820 ucyante sādhāraṇā dharmāḥ//] 16821 subhūtir āha/ katame bhagavann asādhāraṇā dharmāḥ/ bhagavān āha/ saptatriṃśad 16822 bodhipakṣadharmā daśa tathāgatabalāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvidaḥ trīṇi 16823 vimokṣamukhāni aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ// [ima ucyante asādhāraṇā dharmāḥ//] 16901 tatra mahāsattvena svalakṣaṇaśūnyeṣu dharmeṣu na saktiḥ kāryā advayayogena 16902 ca sarvadharmā avaboddhavyāḥ/ avakalpanatām anavakalpanatāṃ copādāya/ [ity uktaṃ 16903 pratipattyālambanam/] 16904 subhūtir āha/ yad ucyate bhagavan bodhisattvo mahāsattva iti/ kena 16905 kāraṇena bhagavan mahāsattva ity ucyate/ bhagavān āha/ iha subhūte mahataḥ 16906 sattvarāśer mahataḥ sattvanikāyasyāgratāṃ kārayiṣyati/ tena kāraṇena subhūte 16907 mahāsattva ity ucyate/ 16908 subhūtir āha/ katamo bhagavan mahāsattvarāśir mahāsattvanikāyaḥ yasya 16909 mahāsattvo 'gratāṃ kārayiṣyati/ bhagavān āha/ mahāsattvarāśi- 16910 r mahāsattvanikāya iti subhūte ucyate yad uta gotrabhūmir aṣṭamakabhūmiḥ 16911 srotaāpannaḥ sakṛdāgāmī anāgāmī arhat pratyekabuddhaḥ prathamacittotpādam upādāya 16912 yāvad avinivartanīya iti/ ayaṃ mahān sattvarāśiḥ mahāsattvanikāyaḥ/ asya 16913 mahāsattvo 'gratāṃ kārayiṣyati/ atra subhūte mahāsattvena vajropamaṃ 16914 cittam utpādya mahataḥ sattvarāśer mahataḥ sattvanikāyasyāgratāḥ kārayitavyāḥ/ 16915 subhūtir āha/ katamo bhagavan vajropamaś cittotpādaḥ/ bhagavān āha iha 16916 subhūte mahāsattva evaṃ cittam utpādayati/ aparimite mayā saṃsāre sannāhaṃ 16917 sannahya sarvasattvāparityāginā bhavitavyam/ sarvasattvānām antike mayā 16918 samacittatā utpādayitavyā/ sarvasattvā mayā tribhir yānaiḥ parinirvāpayitavyāḥ/ 17001 sarvasattvān api mayā parinirvāpya na kaścit sattvaḥ parinirvāpito bhavati/ 17002 tat kasya hetoḥ/ anutpādo mayā sarvadharmāṇām avaboddhavyaḥ/ avyavakīrṇena mayā 17003 sarvākārajñatācittena ṣāṭsu pāramitāsu caritavyam/ sarvatrānugatāyāṃ sarvadharma- 17004 prativedhapariniṣpattyāṃ mayā śikṣitavyam/ ekatayābhinirhāro mayā sarvadharmāṇāṃ 17005 pratiboddhavyaḥ yāvat pāramitābhinirhāra saptatriṃśad bodhipakṣadharmābhinirhāra- 17006 / apramāṇadhyānārūpyābhijñājñānābhinirhāra/ daśabalavaiśāradyāveṇika- 17007 buddhadharmābhinirhāra/ ayaṃ subhūte mahāsattvasya vajropamaś cittotpādaḥ/ 17008 yatra pratiṣṭhito mahāsattvo mahataḥ sattvarāśer mahataḥ sattvanikāyasyāgratāṃ 17009 kārayiṣyati/ tac cānupalambhayogena/ 17010 punar aparaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattva evaṃ cittam utpādayati/ yāvantaḥ 17011 sattvā nairayikā vā tairyagyonikā vā yamalaukikā vā duḥkhāṃ vedanāṃ vedayanti 17012 tāṃ duḥkhāṃ vedanāṃ vedayeyaṃ/ tatra mahāsattvena evaṃ citta- 17013 m utpādayitavyam/ ekaikasyāpy ahaṃ sattvasyārthāya kalpakoṭīniyutaśatasahasrāṇi 17014 nairayikaṃ vā tairyagyonikaṃ vā yamalaukikaṃ vā duḥkham anubhaveyaṃ yāvan na te sattvā 17015 nirūpadhiśeṣanirvāṇadhātau parinirvṛtā bhaveyur iti/ etenopāyena sarvasattānāṃ 17016 kṛtaśas tan nairayikādikaṃ duḥkham anubhaveyaṃ yāvan na te sattvā } 17017 iti/ paścād aham ātmanaḥ kṛtakuśalam avaropya kalpakoṭī- 17018 niyutaśatasahasrair anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddheyaṃ/ ayaṃ subhūte 17019 mahāsattvasya vajropamaś cittotpādaḥ }/ 17020 punar aparaṃ subhūte mahāsattvena udāracittena bhavitavyaṃ yena cittena sarva- 17021 sattvānām agratā kārayitavyā/ tatreyaṃ mahāsattvasyodāracittatā yat prathama- 17022 cittotpādam upādāya na rāgacittam utpādayati/ na doṣa/ na moha/ 17023 na vihiṃsā/ na śrāvaka/ na pratyekabuddha/ iyaṃ subhūte 17101 mahāsattvasyodāracittatā yayā sarvasattvānām agratāṃ kārayisyati/ tena ca 17102 cittena na manyate/ 17103 mahāsattvena akampyacittena bhavitavyam/ tatreyaṃ 17104 mahāsattvasyākampyacittatā yat sarvākārajñatāpratisaṃyuktam api manasikāran na 17105 manyate/ iyaṃ subhūte mahāsattvasyākampyacittatā/ 17106 mahāsattvena sarvasattvānām antike hitasukhacittena bhavitavyam/ 17107 tatreyaṃ mahāsattvasya hitasukhacittatā yā sarvasattvānāṃ paritrāṇanā yaḥ 17108 sarvasattvānām aparityāgaḥ tena ca na manyate/ iyaṃ subhūte mahāsattvasya 17109 hitasukhacittatā/ evaṃ hi subhūte mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran 17110 sarvasattvānām agratāṃ kārayiṣyati/ 17111 mahāsattvena dharmarāgeṇa bhavitavyam/ dharmas tena dharmārāgatā- 17112 yogam anuyuktena bhavitavyam/ tatra katamo dharmo yad uta sarvadharmāṇām asambhedaḥ 17113 ayam ucyate dharmaḥ/ tatra katamo dharmaratir yā dharme 'bhiratir iyam ucyate dharmaratiḥ/ 17114 tatra katamā dharmārāmatā yā tasya dharmasya bhāvanā bahulīkaraṇatā iyam ucyate 17115 dharmārāmatā/ evaṃ hi subhūte mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā mahataḥ 17116 } kārayitavyā anupalambhayogena/ punar aparaṃ subhūte 17117 mahāsattvena adhyātmaśūnyatāyāṃ sthitvā bahirdhāśūnyatāyāṃ sthitvā 17118 adhyātmabahirdhāśūnyatāyāṃ sthitvā yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ sthitvā mahataḥ 17119 }/ mahāsattvena saptatriṃśad- 17120 bodhipakṣeṣu dharmeṣu sthitvā baleṣu vaiśāradyeṣu pratisaṃvitsv aṣṭādaśāveṇikeṣu 17121 buddhadharmeṣu sthitvā mahataḥ }/ 17201 mahāsattvena vajropamasamādhau sthitvā yāvad ākāśāsaṅgaimuktinirupalepa- 17202 samādhau sthitvā mahataḥ }/ eteṣu subhūte 17203 dharmeṣu sthitvā mahāsattvena mahataḥ sattvarāśer mahataḥ sattvanikāyasyāgratā 17204 kārayitavyā/ tenocyate bodhisattvo mahāsattvaḥ// [iti sarvasattvāgratācitta- 17205 mahattvam//] 17206 atha khalv āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat/ mamāpi bhagavan 17207 pratibhāti yenārthena mahāsattva ity ucyate/ bhagavān āha/ pratibhātu te 17208 śāriputra yenārthena mahāsattvaḥ/ śāriputra āha/ ātmadṛṣṭer bhagavan 17209 sattvadṛṣṭer jantujīvapoṣa}paśyakadṛṣṭer ucchedadṛṣṭeḥ śāśvatadṛṣṭer astidṛṣṭe- 17210 r nāstidṛṣṭeḥ skandhadṛṣṭer dhātudṛṣṭer āyatanadṛṣṭeḥ pratītyasamutpādadṛṣṭer bodhipakṣa- 17211 dharmadṛṣṭer balavaiśāradyadṛṣṭer āveṇikabuddhadharmadṛṣṭeḥ sattvaparipācanadṛṣṭer buddhakṣetrapari- 17212 śodhanadṛṣṭer bodhisattvadṛṣṭer buddhadṛṣṭer dharmacakrapravarttanadṛṣṭer iti/ āsāṃ sarvāsāṃ 17213 dṛṣṭīnāṃ prahāṇāya dharma deśayati anupalambhayogena/ tenārthena mahāsattva 17214 ity ucyate/ 17215 subhūtir āha/ kena kāraṇenāyuṣman śāriputra mahāsattvasya rūpadṛṣṭi- 17216 r bhavati } vijñānadṛṣṭir bhavati/ śāriputra āha/ ihāyuṣman subhūte 17217 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ caran anupāyakuśalo bhavati/ sa rūpam upalabhya 17218 dṛṣṭim utpādayati upalambhayogena/ evaṃ vistareṇa vyastasamastaskandhadhātvāya- 17219 tanapratītyasamutpādaṃ yāvaj jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsām upalabhya 17220 dṛṣṭim / evaṃ smṛtyupasthāna}bhijñā'kṣarāpramāṇadhyānārūpyasamāpattī- 17221 r upalabhya dṛṣṭim / evaṃ daśabalavaiśāradya}buddhadharmān upalabhya dṛṣṭim // 17222 [iti prahāṇamahattvam//] 17223 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ mamāpi bhagavan pratibhāti 17224 yenārthena mahāsattva ity ucyate/ bhagavān āha/ pratibhātu te subhūte/ 17225 subhūtir āha/ yad api bhagavan bodhicittam asamasamacittam asādhāraṇacittaṃ sarva- 17301 śrāvakapratyekabuddhaiḥ tatrāpi citte 'saktaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi tat sarvajñatā- 17302 cittam anāsravam aparyāpannaṃ traidhātuke tatrāpi citte 'saktas tena mahāsattva iti 17303 saṃkhyāṃ gacchati/ 17304 śāriputra āha/ katamad āyuṣman subhūte mahāsattvasya asamasama- 17305 cittam asādhāraṇacittaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhaiḥ/ 17306 subhūtir āha/ ihāyuṣman śāriputra mahāsattvaḥ prathamacittotpāda- 17307 m upādāya na kasyacid dharmasya utpādaṃ vā nirodhaṃ vā samanupaśyati 17308 na hāniṃ na vṛddhiṃ nāgatiṃ na gatim/ na saṃkleśaṃ na vyavadānaṃ yatra 17309 cāyuṣman śāriputra na saṃkleśo na vyavadānaṃ na gatir nāgatir na hānir na 17310 vṛddhir notpādo na nirodhaḥ/ tac ca na śrāvakacittaṃ na pratyekabuddha- 17311 cittam/ idaṃ śāriutra mahāsattvasya asamasamacittam asādhāraṇa- 17312 cittaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhaiḥ// 17313 āha/ yadāyuṣman subhūtir evam āha tatrāpi śrāvakapratyekabuddha- 17314 citte 'sakta iti/ nanv āyuṣman subhūte rūpam apy asaktaṃ prakṛtiśūnyatā- 17315 m upādāya } vijñānam apy asaktam/ 17316 āha/ evam etad āyuṣman śāriputra rūpam apy asaktaṃ } vijñānam apy a- 17317 saktaṃ yāvad vyastasamastāḥ skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādā 17318 yāvaj jarāmaraṇam apy asaktam/ evam apramāṇadhyānārūpyasamāpattayo '- 17319 py asaktāḥ/ yāvat saptatriṃśad bodhipakṣā dharmā balāni } 17320 buddhadharmā apy asaktāḥ/ 17321 āha/ yady apy āyuṣmān subhūtir idam āha/ yad api tat sarvajñatā- 17322 cittam anāsravam aparyāpanna iti/ nanv āyuṣman subhūte bālapṛthagjanā- 17401 nām api cittam anāsravam aparyāpannaṃ prakṛtiśūnyatām upādāya/ nanu sarva- 17402 śrāvakapratyekabuddhasamyaksaṃbuddhānām api cittam / 17403 āha/ evam etad āyuṣman śāriputra/ 17404 āha/ rūpam api subhūte } vijñānam apy āyuṣman 17405 subhūte / nanv āyuṣman subhūte saptatriṃśad bodhipakṣā dharmā daśa 17406 tathāgatabalāni } buddhadharmā / 17407 āha/ evam etad āyuṣman śāriputra yathā vadasi bālapṛthagjanānām api 17408 cittam / yāvat sarvaśrāvakapratyekabuddhasamyaksaṃbuddhānām api 17409 cittam / yāvat saptatriṃśad bodhipakṣā dharmā daśa tathāgatabalāni 17410 } buddhadharmā / 17411 āha/ yad api tad āyuṣmān subhūtir evam āha/ acittatvāt tatrāpi 17412 citte asakta iti/ nanv āyuṣman subhūte arūpe 'pi rūpam asaktam 17413 } avijñāne 'pi vijñānam asaktam/ 17414 āha/ evam etad āyuṣman / 17415 āha/ nanv āyuṣman subhūte asmṛtyupasthāneṣv api smṛtyupasthānāny a- 17416 saktāni/ evam }dharmeṣv api āveṇikā 17417 buddhadharmā asaktāḥ/ 17418 āha/ evam etad āyuṣman śāriptra yathā vadasi rūpe 'py āyuṣman 17419 rūpam asaktaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ vijñāne 'pi vijñānam asaktam/ evaṃ vyastasamastā 17420 api skandhadhātava āyatanāni satyāni pratītyasamutpādā 'pramāṇadhyānārūpya- 17421 samāpattayaḥ/ pāramitā abhijñā bodhipakṣā dharmā balāni vaiśāradyāni prati- 17422 saṃvidaḥ āveṇikeṣu buddhadharmeṣu āveṇikā buddhadharmā asaktāḥ/ evaṃ hy āyuṣman 17423 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caraṃs tenāpi bodhicittena asamasama- 17501 cittena sarvaśrāvakapratyekabuddhair asādhāraṇacittena na manyate nābhiniviśate sarva- 17502 dharmān upalambhayogena/ [ity adhigamamahattvam//] [ity uktaḥ pratipattyuddeśaḥ/] 17503 pūrṇo maitrāyaṇīputra āha/ mamāpi bhagavan pratibhāti yenārthena 17504 mahāsattvaḥ ity ucyate/ 17505 bhagavān āha/ ratibhātu te pūrṇa/ 17506 pūrṇa āha/ mahāsannāhasannaddhaḥ sa bhagavan sattvo mahāyānasaṃprasthitaḥ 17507 sa sattvo mahāyānasamāruḍhaḥ sa sattvas tena bhagavan mahāsattva 17508 ity ucyate/ 17509 āha/ kiyatā āyuṣman pūrṇa mahāsattvo mahāsannāhasannaddha 17510 ity ucyate/ 17511 pūrṇa āha/ ihāyuṣman mahāsattvo na prādeśikānāṃ sattvānāṃ 17512 kṛtena bodhāya caran dānapāramitāyāṃ sthitvā dānaṃ dadāti/ api tu sarvasattvānāṃ 17513 kṛtena dānapāramitāyāṃ sthitvā dānaṃ dadāti/ evaṃ śīla kṣāntipā 17514 vīrya dhyāna/ na prādeśikānāṃ sattvānāṃ kṛtena bodhāya caran prajñā 17515 sthitvā prajñāpāramitāṃ bhāvayati/ api tu sarvasattvānāṃ kṛtena prajñāpāramitāṃ 17516 bhāvayati/ na sattvaparicchedena mahāsattvo mahāsannāhaḥ sannahyate/ iyataḥ 17517 sattvān parinirvāpayiṣyāmi iyataḥ sattvān na parinirvāpayiṣyāmīti iyataḥ 17518 sattvān bodhāya pratiṣṭhāpayiṣyāmi iyataḥ sattvān bodhāya na pratiṣṭhāpayiṣyā- 17519 mīti/ api tu khalu punaḥ sarvasattvānāṃ kṛtena sannāhaḥ sannahyate evaṃ cāsya 17520 bhavati ātmanā ca dānapāramitāṃ paripūrayiṣyāmi sarvasattvāṃś ca dānapāra- 17601 mitāyāṃ niyojayiṣyāmīti }/ 17602 evam apramāṇadhyānārūpyasamāpattīḥ/ ātmanā ca bhāvayiṣyāmi sarvasattvāṃś ca 17603 tāsu pratiṣṭhāpayiṣyāmīti/ yāvat saptatriṃśad bodhipakṣeṣu dharmeṣu daśabalavaiśā- 17604 radyāṣṭādaśāveṇikeṣu buddhadharmeṣv ātmanā ca sthāsyāmi sarvasattvāṃś ca teṣu pratiṣṭhā- 17605 payiṣyāmīti/ iyatāyuṣman śāriputra mahāsattvo mahāsannāhasannaddha 17606 ity ucyate// [iti pratipattisvarūpam//] 17607 punar aparaṃ śāriputra mahāsattvasya prajñāpāramitāyāñ carato dānaṃ dadataḥ 17608 sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ yā dānasya sarvasattvasādhāraṇaṃ kṛtvā 'nu- 17609 ttarāyai samyaksaṃbodhaye niryātanā/ ayaṃ mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ 17610 carato dānaṃ dadato dānapāramitāsannāhaḥ/ punar aparaṃ 17611 } yā śrāvakapratyekabuddhamanasikārāṇāṃ parivarjanatā/ ayaṃ 17612 śīlapāramitāsannāhaḥ/ punar aparaṃ 17613 } yā teṣāṃ kṣamaṇā rocanā vyupaparīkṣaṇā/ ayaṃ kṣāntipāramitā- 17614 sannāhaḥ/ punar aparaṃ } yā vīryasraṃsanatā tat 17615 kuśalamūlaṃ pariṇāmayati/ ayaṃ vīryapāramitā- 17616 sannāhaḥ/ punar aparaṃ } dadataḥ 17617 yac cittasyaikāgratā sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ śrāvakapratyekabuddhacitta- 17618 m anavakāśaṃ dānatā tat kuśalamūlaṃ pariṇāmayati/ ayaṃ dānaṃ 17619 dadataḥ dhyānapāramitāsannāhaḥ/ punar aparaṃ 17701 } yā māyākṛtasaṃjñopasthitā ca naiva dāyakam upalabhate na pratigrāhakaṃ na deyam/ 17702 ayaṃ prajñāpāramitāsannāhaḥ/ yad āyuṣman mahāsattvaḥ sarvākāra- 17703 jñatāpratisaṃyuktena cittena tāḥ ṣaṭ pāramitā na nimittīkaroti nopalabhate/ 17704 evaṃ hy āyuṣman mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran mahāsannāhasannaddho 17705 bhavati// [iti dānapāramitsannāhaṣaṭkaṃ prathamam//] 17706 punar aparaṃ mahāsattvasya śīlapāramitāyāṃ carato 17707 dānaṃ dadāti pariṇāmayati anupalambhayogena/ iyaṃ subhūte 17708 mahāsattvasya śīlapāramitāyāṃ carato dānapāramitā/ punar aparaṃ 17709 } yā śrāvakapratyekabuddhabhūmyaspṛhaṇatā prāg eva pṛthagjanabhūme- 17710 r iyaṃ mahāsattvasya śīlapāramitāyāṃ carataḥ śīlapāramitā 17711 } 17712 } 17713 } 17714 } 17715 māyākṛtasaṃjñā pratyupashtitā bhavati/ tac ca śīlaṃ na manyate nopalabhate/ iyam āyuṣman 17716 mahāsattvaḥ śīlapāramitāyāñ carataḥ prajñāpāramitā/ evaṃ hi 17717 mahāsattvaḥ śīlapāramitāyāṃ caran ṣaṭ pāramitāḥ parigṛhṇāti/ tena 17718 mahāsannāhasannaddha iti saṃkhyāṃ gacchati// [iti śīlapāramitāsannāhaṣaṭkaṃ 17718 dvitīyam//] 17719 punar aparaṃ mahāsattvaḥ kṣāntipāramitāyāṃ caran dānaṃ dadāti 17720 na śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktair manasikārais tac ca kuśalamūlaṃ 17801 pariṇāmayati/ iyaṃ mahāsattvasya kṣāntipāramitāyāṃ carato dānapāramitā/ 17802 evaṃ kṣāntipāramitāyāṃ carataḥ śīla kṣānti vīrya dhyāna/ punar apara- 17803 m āyuṣman śāriputra mahāsattvaḥ kṣāntipāramitāyāṃ caran sarvabuddhadharmasamu- 17804 dānayanatāyai sarvasattvaparipākāya ca prayujyate prajñayā sarvākārajñatā} 17805 carataḥ prajñāpāramitā/ evaṃ hi śāriputra 17806 mahāsattvaḥ kṣāntipāramitāyāṃ caran ṣaṭ pāramitāḥ parigṛhṇāti/ tena mahā- 17807 sannāhasannaddha iti saṃkhyāṃ gacchati// [iti kṣāntipāramitāsannāhaṣaṭkaṃ tṛtīyam//] 17808 punar aparam āyuṣman mahāsattvo vīryapāramitāyāṃ caran dānaṃ dadāti 17809 sarvākārajñatā} pariṇāmayati/ iyaṃ mahāsattvasya 17810 vīryapāramitāyāṃ carato dānapāramitā/ evaṃ vīryapāramitāyāṃ carataḥ śīla 17811 kṣānti vīrya dhyāna/ punar aparaṃ mahāsattvo vīryapāra- 17812 mitāyāṃ caran prajñāpāramitāṃ bhāvayan sarvadharmeṣu māyākṛtasaṃjñām upasthāpayati/ 17813 sarvākārajñatā} saṃkhyāṃ gacchati 17814 // [iti vīryapāramitāsannāhaṣaṭkaṃ caturtham//] 17815 punar aparam āyuṣman mahāsattvo dhyānapāramitāyāṃ caran dānaṃ dadāti 17816 sarvākārajñatā} pariṇāmayati/ iyaṃ mahāsattvasya 17817 dhyānapāramitāyāṃ carato dānapāramitā/ evaṃ dhyānapāramitāyāṃ carataḥ 17818 śīla kṣānti vīrya dhyāna/ punar aparaṃ mahāsattvo 17819 dhyānapāramitāyāṃ caran prajñāpāramitāṃ bhāvayan sarvadharmeṣu māyākṛtasaṃjñām upa- 17820 sthāpayati/ sarvākārajñatā} 17821 saṃkhyāṃ gacchati// [iti dhyānapāramitā- 17822 sannāhaṣaṭkaṃ pañcamam//] 17823 punar aparam āyuṣman mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caraṃs trimaṇḍala- 17824 pariśuddhaṃ dānaṃ dadāti sarvākārajñatā} 17825 pariṇāmayati/ iyaṃ mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato dāna/ 17826 evaṃ prajñāpāramitāyāṃ carataḥ śīla kṣānti vīrya dhyāna/ 17901 punar aparam āyuṣman mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran prajñāpāramitāṃ 17902 bhāvayati/ tasya sarvapāramitāsu sarvadharmeṣu ca māyāsvapnapratibhāsapratiśrutka- 17903 pratibimbanirmāṇasaṃjñā pratyupasthitā bhavati sarvākārajñatā} 17904 pariṇāmayati/ evaṃ hi mahāsttvaḥ 17905 prajñāpāramitāyāṃ caran prajñāpāramitāṃ paripūrayati/ yad āyuṣman 17906 }sannaddho bhavati/ evaṃ ca 17907 punar āyuṣman mahāsattvaḥ ekaikasyāṃ pāramitāyāṃ sthitvā ṣaṭ- 17908 pāramitāḥ paripūrayati// [iti prajñāpāramitāsannāhaṣaṭkaṃ ṣaṣṭham//] 17909 punar aparaṃ mahāsattvo dhyānāni ca samāpadyate naiva dhyānāny ā- 17910 svādayati na ca taiḥ saṃhriyate na ca teṣāṃ vaśenopapadyate/ evam apramāṇāni 17911 cārūpyasamāpattīś ca samāpadyate na ca tā āsvādayati na ca tābhiḥ saṃhriyate 17912 na ca tāsāṃ vaśenopapadyate/ [iyaṃ mahāsattvasyopāyakauśalyagatā prajñāpāramitā] 17913 veditavyā// 17914 punar aparaṃ mahāsattvo dhyānārūpyasamāpattiṣu vivekadarśanena ca 17915 viharati śūnyatānimittāpraṇihitadarśanena ca viharati na ca bhūtakoṭiṃ sākṣāt- 17916 karoti// [ayaṃ mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carata upāyakauśalyasannāhaḥ//] 17917 evam āyuṣman mahāsattvo mahāsannāhasannaddhas tenocyate 17918 mahāsattva iti/ evaṃ mahāsannāhasannaddhasyāyuṣman śāriputra mahā- 17919 sattvasya daśasu dikṣu buddhā bhagavanta udānam udānayati varṇam udīrayanti nāmadheyaṃ 17920 parikīrttyamānās tasya mahāsattvasya śabdam anuśrāvayanti/ ghoṣa- 17921 m udīrayanti/ amuṣmin lokadhātuprasare mahāsattvo mahāsannāhasannaddha iti 17922 sattvāṃś ca paripācayati buddhakṣetraṃ ca pariśodhayati// [iti sannāhaṣaṭkopasaṃhāraḥ//] 17923 [ity uktā sannāhapratipattiḥ//] 18001 āha/ kiyatāyuṣman pūrṇa mahāsattvo mahāyānasaṃpratisthito 18002 mahāyānasamārūḍho bhavati/ pūrṇa āha/ ihāyuṣman mahāsattvo 18003 dānapāramitāyāṃ caran viviktaṃ kāmair viviktaṃ pāpakair akuśalair dharmaiḥ savitarkasavicāraṃ 18004 vivekajaṃ prītisukhaṃ prathamaṃ dhyānam upasaṃpadya viharati/ evaṃ dvitīyaṃ tṛtīyaṃ caturthaṃ dhyānam/ 18005 evam ākāśānantyāyatanaṃ vijñānānantyāyatanam ākiñcanyāyatanaṃ naivasaṃjñānāsaṃjñāya- 18006 tanam upasampadya viharati/ imāni mahāsattvasya dhyānārūpyāṇi yadā mahā- 18007 sattva etaiś ca dhyānair etaiś cārūpyair dānapāramitāyāṃ caran ākāśākāraliṅganimittaiḥ 18008 samāpadyamāno vyuttiṣṭhamānaś ca tāni ca kuśalamūlāni pari- 18009 ṇāmayati/ iyaṃ mahāsattvasya dānapāramitā/ evaṃ śīla kṣānti 18010 vīrya dhyāna vācyate/ punar aparaṃ mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ 18011 caraṃś catvāri dhyānāni samāpadyate catasra ārūpyasamāpattīḥ samāpadyate/ yadā 18012 mahāsattva etaiś ca dhyānair etābhiś cārūpyasamāpattibhir viharati/ sa etā dhyānā- 18013 rūpyasamāpattīḥ samāpadyamāno vyuttiṣṭhamānaś cākāśākāraliṅganimittāni manasi- 18014 karoti/ prajñāpāramitāyāṃ caraṃs tāni ca kuśalamūlāni anyāni ca sarvākārajñatā- 18015 pratisaṃyuktamanasikāraiḥ pariṇāmayati/ iyaṃ mahāsattvasya 18016 prajñāpāramitā/ evaṃ hy āyuṣman mahāsattvaḥ ṣaṭpāramitāsu caran 18017 mahāsannāhasannaddhaḥ sattvāṃś ca paripācayati buddhakṣetraṃ pariśodhayati/ [iti dhyānā- 18018 rūpyasamāpattivyusthānaprasthānam/] 18019 punar aparaṃ mahāsattvo yat kāram utpādya kleśānāṃ dhvaṃsanāya 18020 sarvasattvānāṃ dharmaṃ deśayiṣyāmīti cittam utpādayati/ iyaṃ mahāsattvasya 18021 dānapāramitā/ yad mahāsattvas tair eva prathamaṃ dhyānam ākrāmati 18022 deśayati tatra ca prathamadhyāne pratiṣṭhate na cānyeṣāṃ cittotpādānām avakāśaṃ dadāti 18101 śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktānām iyaṃ mahāsattvasya aparāmṛṣṭā śīlapāra- 18102 mitā/ yad mahāsattvasya dhyānārūpyair viharata evaṃ bhavati 18103 sarvasattvānāṃ kleśakṣayāya dharmaṃ deśayiṣyāmīti yāvat teṣāṃ namasikārāṇāṃ 18104 kṣamaṇā rocanā vyupaparīkṣaṇā avabodha upanidhyāpanam/ iyaṃ mahāsattvasya 18105 kṣānti/ punar aparaṃ mahāsattvaḥ sarvakuśalamūlāni } pariṇāmayati vīryaṃ ca na sraṃsayati/ iyaṃ mahāsattvasya 18107 vīrya/ yad mahāsattvaḥ dhyānārūpyasamāpattīś ca samā- 18108 padyate na copalabhate/ iyaṃ mahāsattvasya dhyāna/ yad mahāsattvaḥ 18109 prathamadyānāṅgāni dvitīyāni tṛtīyāni caturthāni dhyānāṅgāni 18110 anityākāreṇa duḥkhākāreṇa anātmākāreṇa śāntākāreṇa śūnyākāreṇa 18111 animittākāreṇa apraṇihitākāreṇa pratyavekṣate na copalabhate/ iyaṃ mahā- 18112 sattvasya prajñā/ idam āyuṣman śāriputra mahāsattvasya mahāyānam/ 18113 [iti ṣaṭpāramitāprasthānam/] 18114 punar aparam āyuṣman mahāsattvasya mahāyānam/ yat sarvākāraṃ 18115 saptatriṃśad bodhipakṣān dharmān bhāvayati/ sarvākāraṃ śūnyatā- 18116 nimittāpraṇihitavimokṣamukhasamādhiṃ bhāvayati/ sarvākāraṃ balāni vaiśāra- 18117 dyāni aṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān bhāvayati/ idam āyuṣman mahā- 18118 sattvasya mahāyānam// [ity āryamārgaprasthānam//] 18119 punar aparaṃ mahāsattvo maitrīsahagatena cittena vipulena mahodgatenā- 18120 dvayenāpramāṇenāvaireṇāsapatnenānāvaraṇenāvyāvādhena sarvatrānugatena subhāṣitena 18121 dharmadhātuparame loke ākāśadhātuparyavasāne sarvāvantaṃ lokam ekāṃ diśaṃ sphuri- 18122 tvopasampadya viharati yāvad daśadiśaḥ sphuritvopasampadya viharati/ evaṃ karuṇā- 18201 sahagatena muditāsahagatena upekṣāsahagatena cittena vipulena } 18202 viharati/ imāny ucyante mahāsattvasyā- 18203 pramāṇāni/ punar aparaṃ mahāsattvo maitrīsamādhiṃ samāpadyate mayā 18204 sarvasattvās trātavyā iti nirnāmayati/ karuṇāṃ ca klīvakāruṇyatāñ ca 18205 sattveṣu / muditāṃ ca aham eva modayiṣyāmīti sattveṣu / 18206 upekṣāṃ ca āsravakṣayaṃ ca sattveṣu / iyaṃ mahāsattvasyāpramāṇeṣu 18207 carato dānapāramitā/ yadā mahāsattvo dhyānāpramāṇākāraliṅganimittāni 18208 samāpadyate cyuttiṣṭhate ca na ca śrāvakapratyekabuddhabhūmau pariṇāmayaty anyatra sarvā- 18209 kārajñatāyāḥ/ iyaṃ mahāsattvasyāpramāṇeṣu carato 'parāmṛṣṭā śīlapāramitā/ 18210 yadā mahāsattvas tābhir dhyānāpramāṇārūpyasamāpattibhir avyavakīrṇo 18211 viharati/ ābhyāṃ dvābhyāṃ śrāvakabhūmaye vā pratyekabuddhabhūmaye vā na 18212 spṛhayate sarvākārajñataivāsya kṣamate rocate ceyaṃ kṣānti/ yadā 18213 cittotpādair anikṣiptadhuro viharati akuśaladharmaprahāṇāya kuśala