Phạn tạng (Sanskrit Canon)pspdut2u.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Bát-nhã Hai mươi lăm ngàn bài tụng, Bản Dutt (Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā)
Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 3 / 8 (50.000 ký tự/trang)
a ca balavaiśāradyāveṇikān buddhadharmān upalabhate/ idaṃ 07618 śāriputra mahāsattvasya jñānaṃ yena jñānena samanvāgato mahā- 07619 sattvaḥ sarvabuddhadharmāṃś ca paripūrayati/ na ca sarvabuddhadharmāṃś ca manyate// 07620 [iti pratipatsaṃparigrahāvavādaḥ//] 07701 santi śāriputra mahāsattvā ye pañcacakṣūṃṣi pratilabhante pari- 07702 śodhayanti/ katamāni pañca yad uta māṃsacakṣuḥ divyacakṣuḥ prajñācakṣuḥ 07703 dharmacakṣuḥ buddhacakṣuḥ/ 07704 śāriputra āha/ katamad bhagavan mahāsattvasya pariśuddhaṃ māṃsa- 07705 cakṣuḥ/ bhagavān āha/ asti śāriputra mahāsattvasya māṃsacakṣuḥ 07706 yat yojanaśataṃ paśyati/ asti śāriputra mahāsattvasya māṃsa- 07707 cakṣur yat yojanaśatadvayaṃ paśyati/ asti jambudvīpaṃ paśyati/ asti 07708 cāturdvīpakaṃ lokadhātuṃ paśyati/ asti sahasraṃ lokadhātuṃ paśyati/ 07709 asti dvisahasraṃ lokadhātuṃ paśyati/ asti trisahasramahā- 07710 sāhasraṃ lokadhātuṃ paśyati/ idaṃ śāriputra mahāsattvasya pariśuddhaṃ 07711 māṃsacakṣuḥ/ 07712 śāriputra āha/ katamad bhagavan mahāsattvasya pariśuddhaṃ divya- 07713 cakṣuḥ/ bhagavān āha/ yac chāriputra cāturmahārājakāyikānāṃ devānāṃ 07714 divyacakṣus tad bodhisattvaḥ prajānīte/ yat trayastriṃśānāṃ devānāṃ 07715 divyacakṣuḥ tad bodhisattvaḥ prajānīte yad yāmānāṃ devānāṃ divyacakṣuḥ tad 07716 bodhisattvaḥ prajānīte/ } 07801 yat punaḥ śāriputra mahāsattvasya divyacakṣuḥ tac cāturmahārāja- 07802 kāyikā devā na prajānanti/ na trayastriṃśā devāḥ prajānanti/ na yāmā 07803 devāḥ prajānanti/ } 07804 tenaiva pariśuddhena divyena cakṣuṣā pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu 07805 lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopapādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tenaiva pari- 07806 śuddhena divyena cakṣuṣā dakṣiṇasyāṃ } 07807 ūrdhvaṃ diśi gaṅgādanīvālukopameṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cyutopa- 07808 pādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ idaṃ śāriputra mahāsattvasya pariśuddhaṃ 07809 divyacakṣuḥ// 07810 śāriputra āha/ katamad bhagavan mahāsattvasya pariśuddhaṃ prajñā- 07811 cakṣuḥ/ bhagavān āha/ yena śāriputra prajñācakṣuṣā samanvāgato 07812 mahāsattvo na kañcid dharmaṃ prajānāti saṃskṛtaṃ vā asaṃskṛtaṃ vā kuśalaṃ vā 07813 akuśalaṃ vā sāvadyaṃ vā anavadyaṃ vā sāsravaṃ vā anāsravaṃ vā saṃkleśaṃ vā 07814 niṣkleśaṃ laukikaṃ vā lokottaraṃ vā saṃkliṣṭaṃ vā vyavadānam vā/ yena 07815 prajñācakṣuṣā mahāsattvena kaścid dharmo na dṛṣṭo na śruto na mato 07816 na vijñātaḥ/ idam śāriputra mahāsattvasya pariśuddhaṃ prajñācakṣuḥ/ 07901 śāriputra āha/ katamad bhagavan mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ/ 07902 bhagavān āha/ iha śāriputra mahāsattvo dharmacakṣuṣaiva jānāti/ 07903 ayaṃ pudgalaḥ śraddhānusārī/ ayaṃ pudgalo dharmānusārī/ ayaṃ pudgalaḥ 07904 śūnyatāvihārī/ ayaṃ pudgalo 'nimittavihārī/ ayaṃ pudgalo 'praṇi- 07905 hitavihārī/ ayaṃ pudgalaḥ śūnyatāvihārī/ asya pudgalasya śūnyatā- 07906 vimokṣamukhena pañcendriyāṇy utpatsyante/ pañcabhir indriyair ānantaryasamādhiṃ 07907 prekṣate/ ānantaryeṇa samādhinā vimuktijñānadarśanam utpādayiṣyati/ 07908 vimuktijñānadarśanena trīṇi saṃyojanāni prahāsyati/ satkāyadṛṣṭiṃ 07909 śīlavrataparāmarśavicikitsāṃ ceti/ ayam ucyate pudgalaḥ srotaāpannaḥ/ 07910 sa bhāvanāmārgaṃ pratilabhya kāmarāgavyāpādatanutvād ayam ucyate pudgalaḥ 07911 sakṛdāgāmī/ sa tenaiva bhāvanāmārgeṇādhimātrabhāvitena kāma- 07912 rāgavyāpādaprahāṇādayam ucyate pudgalo 'nāgāmī/ sa tenaiva bhāva- 07913 nāmārgeṇādhimātrabhāvitena rūparāgam ārūpyarāgam avidyāṃ mānamauddhatyaṃ ca 07914 prahāyām ucyate pudgalo 'rhan/ ayaṃ pudgalo 'nimittavihārī asya 07915 pudgalasyānimittavimokṣamukheṇa pañcendriyāṇi utpatsyante/ } 07916 ayaṃ pudgalo 'praṇihitavihārī/ asya pudgalasyāpraṇihita- 07917 vimokṣamukheṇa pañcendriyāṇy utpastyante/ } 07918 idaṃ śāriputra mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ// 08001 punar aparaṃ śāriputra mahāsattvaḥ evaṃ jānāti yat kiñcit samu- 08002 dayadharmi sarvaṃ tannirodhadharmīti prajānāti prajñāpāramitāyāṃ caran pañce- 08003 ndriyāṇi prāpnoti/ idaṃ śāriputra mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ/ 08004 punar aparaṃ śāriputra mahāsattvaḥ evaṃ jānāti ayaṃ bodhisattvaḥ 08005 prathamacittotpādiko yo dānapāramitāyāṃ vā carati śīlapāra- 08006 mitāyāṃ vā carati sa tataḥ śraddhendriyaṃ pratilabhate/ vīryendiryaṃ ca/ 08007 sa upāyakauśalyena samanvāgataḥ saṃcintyātmabhāvaṃ parigṛhṇāti kuśala- 08008 mūlopalambhaś ca bhavati/ ayaṃ bodhisattvo brāhmaṇamahāśālakuleṣūpapat- 08009 syate/ ayaṃ kṣatriyamahāśālakuleṣū/ ayaṃ gṛhapatimahāśālakuleṣū/ 08010 ayaṃ cāturmahārājakāyikeṣu deveṣū/ ayaṃ trayastriṃśeṣu deveṣu/ ayaṃ 08011 yāmeṣu deveṣu/ ayan tuṣiteṣu deveṣū/ ayaṃ nirmāṇaratiṣu deveṣū/ 08012 ayaṃ paranirmitavaśavartiṣū deveṣū/ ayaṃ yāvad akaniṣṭheṣu deveṣūpapatsyate/ 08013 sa tatra sthitvā sattvān paripācayiṣyati/ sarvamukhopadhānena ca sattvān 08014 pratyupasthāsyati buddhakṣetraṃ ca pariśodhayiṣyati/ tathāgatāṃś cārhataḥ samyak- 08015 saṃbuddhān ārāgayiṣyati/ satkariṣyati gurūkariṣyati mānayiṣyati 08016 na ca śrāvakabhūmau vā pratyekabuddhabhūmau vā patiṣyati/ ayaṃ mahasattvo 08017 na nivartate yāvan nānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddha iti/ idaṃ śāri- 08018 putra mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ/ 08101 punar aparaṃ śāriputra mahāsattva evaṃ jānāti/ amī mahā- 08102 sattvā vyākṛtā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau/ amī bodhisattvā na 08103 vyākṛtāḥ/ amī bodhisattvā avinivartanīyāḥ/ amī bodhisattvā na 08104 avinivartanīyāḥ/ eṣāṃ bodhisattvānām abhijñāḥ paripūrṇāḥ/ eṣāṃ 08105 bodhisattvānāṃ na paripūrṇāḥ/ ayaṃ bodhisattvo 'bhijñāparipūrṇaḥ pūrvasyāṃ 08106 diśi yāvad upariṣṭhād diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhātūn gatvā 08107 tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān satkaroti gurūkaroti mānayati pūjayati/ 08108 ayaṃ bodhisattvo nābhijñāparipūrṇo yāvan na pūjayati/ ayaṃ bodhi- 08109 sattvo 'bhijñānāṃ lābhī bhaviṣyati/ ayaṃ bodhisattvo nābhijñānāṃ lābhī 08110 bhaviṣyati/ asya mahāsattvasya pariśuddhaṃ buddhakṣetraṃ bhaviṣyati/ asya 08111 mahāsattvasyāpariśuddhaṃ buddhakṣetraṃ bhaviṣyati anena bodhisattvena sattvāḥ 08112 pariśodhitāḥ/ } na pariśodhitāḥ asya mahāsattvasya buddhā 08113 bhagavanto varṇaṃ bhāṣante/ } na bhāṣante/ amī bodhisattvā buddhānāṃ 08114 bhagavatām āsannasthāyino bhaviṣyanti/ } nāsannasthāyino bhaviṣyanti/ 08115 asya bodhisattvasya parimitam āyur bhaviṣyati/ aparimitam āyur bhaviṣyati/ 08116 asya bodhisattvasya parimitaḥ saṃgho bhaviṣyati/ } aparimitaḥ 08117 saṃgho bhaviṣyati/ asya bodhisattvasyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhi- 08118 saṃbuddhasya bodhisattvasaṃgho bhaviṣyati/ } na bodhisattvasaṃgho bhaviṣyati/ 08201 ayaṃ mahāsattvo duṣkaracaryāṃ cariṣyati/ } na duṣkaracaryāṃ 08202 cariṣyati/ ayaṃ bodhisattvaś caramabhavikaḥ/ } na caramabhavikaḥ/ ayaṃ 08203 bodhisattvo bodhimaṇḍe niṣatsyate/ } na niṣatsyate/ asya bodhisattvasya 08204 māro bhaviṣyati/ } na māro bhaviṣyati/ evaṃ hi śāriputra 08205 mahāsattvasya pariśuddhaṃ dharmacakṣuḥ/ 08206 śāriputra āha/ katamad bhagavan mahāsattvasya pariśuddhaṃ buddhacakṣuḥ/ 08207 bhagavān āha/ yac chāriputra mahāsattvo bodhicittānantaraṃ vajropamaṃ 08208 samādhiṃ samāpadya ekacittakṣaṇasamāyuktayā prajñayā sarvākārajñatām anu- 08209 prāpnoti/ daśabhis tathāgatabalaiḥ samanvāgataḥ/ caturbhir vaiśāradhyaiś catasṛbhiḥ 08210 pratisaṃvidbhir aṣṭādaśabhir āveṇikabuddhadharmair mahāmaitryā mahākaruṇayā ca 08211 samanvāgataḥ/ yena ca cakṣuṣā mahāsattvena nāsti kiñcid adṛṣṭaṃ 08212 vā 'śrutaṃ vā 'mataṃ vā 'vijñātaṃ vā sarvair ākārair evaṃ hi śāriputra 08213 mahāsattvasya pariśuddhaṃ buddhaśakṣuḥ/ 08214 evaṃ hi śāriputra mahāsattvena pañcacakṣūṃṣi śodhayitukāmena 08215 ṣaṭsu pāramitāsu yogaḥ karaṇīyaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi śāriputra 08216 ṣaṭsu pāramitāsu sarve kuśalā dharmā antargatāḥ sarvaśrāvakadharmāś ca sarva- 08301 pratyekabuddhadharmāś ca bodhisattvadharmāś ca yat khalu śāriputra samyag vadanto 08302 vadeyuḥ sarvakuśaladharmasaṃgraha iti prajñāpāramitāṃ khalu samyag vadanto vadeyuḥ/ 08303 tat kasya hetoḥ/ tathā hi śāriputra prajñāpāramitā janayitrī sarvāsāṃ 08304 pāramitānām eṣāṃ ca pañcānāṃ bodhisattvacakṣuṣām/ eṣu ca śāriputra 08305 pañcasu bodhisattvacakṣuḥṣu śikṣitvā mahāsattvā anuttarāṃ samyak- 08306 saṃbodhim abhisaṃbudhyante/ [iti pañcacakṣuravavādaḥ//] 08307 atra śāriptura mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann abhijñā- 08308 pāramitāṃ bhāvayati/ so 'nekavidham ṛddhividhiṃ pratyanubhavati/ pṛthivī- 08309 m api kampayati/ eko 'pi bhūtvā bahudhā bhavati/ bahudhāpi bhūtvā 08310 eko bhavati/ āvivirbhāvaṃ tirobhāvam api pratyanubhavati/ tiraḥkuḍyaṃ 08311 tiraḥprākāraṃ tiraḥparvatam apy asakto gacchati tad yathāpi nāma 08312 ākāśe pakṣī śakuniḥ/ pṛthivyām apy unmajjanimajjaṃ karoti tad- 08313 yathāpi nāmodake/ udake 'bhidyamāno gacchati tad yathāpi nāma pṛthi- 08314 vyām/ dhūmāyaty api prajvalaty api tad yathāpi nāma mahān agniskandhaḥ/ 08315 udakam api kāyāt pramuñcati tad yathāpi nāma mahāmeghaḥ/ imāv api 08401 sūryacandramasau evaṃ maharddhikau mahānubhāvau pāṇinā parāmṛśati pari- 08402 mārṣṭi yāvad brahmalokād api kāyaṃ vaśena vartayati/ tayā ca ṛddhyā na 08403 manyate/ tathā hi sa tām ṛddhiṃ nopalabhate yayā manyate tad api na 08404 manyate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya svabhāvā- 08405 nupalabdhitām upādāya/ sa na ṛddhivetanām apy utpādayati na ṛddhyabhi- 08406 nirhāracetanāṃ vā anyatra sarvajñatām anasikārāt/ evaṃ hi śāriputra 08407 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran ṛddhividhyabhijñāsākṣātkriyā- 08408 jñānam abhinirharati/ 08409 sa divyena śrotradhātunā viśuddhenātikrāntam ānuṣyakeṇa śabdān 08410 śṛṇoti divyān mānuṣyakāṃś ca/ na ca tena divyena śrotreṇa manyate ahaṃ 08411 śabdān śṛṇomi/ tathā hi sa tam api śabdaṃ nopalabhate svabhāva- 08412 śūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya svabhāvānupalabdhitām upādāya 08413 sa na divyaśrotracetanām apy utpādayati na divyaśrotrābhinirhāracetanāṃ 08414 vā anyatra sarvākārajñatāmanasikārāt/ evaṃ hi śāriputra bodhisattvo 08415 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran divyaśrotrābhijñāsākṣātkriyā- 08416 jñānam abhinirharati/ 08501 sa parasattvānāṃ parapudgalānāṃ cetasaiva cittaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ 08502 sarāgacittaṃ sarāgacittam iti yathābhūtaṃ prajānāti/ vigatarāgaṃ cittaṃ 08503 vigatarāgaṃ cittam iti yathābhūtaṃ prajānāti/ sadoṣaṃ cittaṃ sadoṣaṃ 08504 cittam iti yathābhūtaṃ prajānāti/ vītadoṣaṃ/ samohi cittaṃ/ vīta- 08505 mohaṃ/ satṛṣṇaṃ/ vītatṛṣṇaṃ/ sopādānaṃ/ nirupādānaṃ/ saṃkṣiptaṃ/ 08506 vikṣiptaṃ/ parīttaṃ cittaṃ/ vipulaṃ/ mahadgataṃ/ samāhitaṃ/ asamāhitaṃ/ 08507 viviktaṃ/ aviviktaṃ/ sāsravaṃ/ anāsravaṃ/ sāṅgaṇaṃ/ anaṅgaṇaṃ/ 08508 sottaraṃ/ anuttaraṃ/ tena ca na manyate/ tathā hi tāc cittam acitta- 08509 m acintyatām upādāya/ so 'haṃ prajānāmīti na manyate/ tad eva cittaṃ 08510 nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya svabhā- 08511 vānupalabdhitām upādāya/ na sa paracittacetanām apy utpādayati na 08512 paracittābhinirhāracetanāṃ vā anyatra sarvākārajñatāmanasikārāt/ 08513 evaṃ hi śāriputra mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran sarvasattva- 08514 cittacaritābhijñāsākṣātkriyājñānam abhinirharati/ 08601 sa pūrvanivāsānusmṛtijñānena ekām api jātim anusmarati dve tisro 08602 yāvaj jātiśatasahasrāṇy apy anusmarati/ sa ekam api cittam anusmarati 08603 yāvac cittaśatam api/ ekam api divasaṃ divasaśatam api/ ekam api 08604 māsaṃ māsaśatam api/ ekam api varṣaṃ varṣaśatam api/ ekam api kalpaṃ kalpa- 08605 śatam api/ anekāni api kalpaśatāny anekāny api kalpasahasrāṇy anekā- 08606 ny api kalpaśatasahasrāṇy ekāni api kalpakoṭiniyutaśatasahasrāṇi 08607 anusmarati yāvat pūrvāntakoṭīm apy anusmarati/ amutrāham āsam evaṃnāmā 08608 evaṃgotra evaṃjātiḥ evamāhāra evaṃcirasthitikaḥ evamāyuḥ- 08609 paryantaḥ/ sa tataś cyuto 'mutropapannaḥ tataś cyuta ihāsmy upapanna iti/ sa 08610 evaṃ sākāraṃ sādṛśaṃ sanirdeśam anekavidhaṃ pūrvanivāsam anusmarati/ tena 08611 ca pūrvanivāsānusmṛtyabhijñānena na manyate/ tathā hi taj jñānam ajñāna- 08612 m acintyatām upādāya/ so 'ham prajānāmīti na manyate/ sa tad eva 08613 jñānaṃ nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktatām upādāya 08614 svabhāvānupalabdhitām upādāya/ na sa pūrvanivāsānusmṛticetanām apy u- 08615 tpādayati/ na pūrvanivāsānusmṛtyabhinirhāracetanāṃ vā anyatra sarvā- 08616 kārajñatāmanasikārāt/ evaṃ hi śāriputra mahāsattvaḥ 08701 prajñāpāramitāyāṃ caran pūrvanivāsānusmṛtisākṣātkriyājñānam abhi- 08702 nirharati/ 08703 sa divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntam ānuṣyakeṇa sattvān paśyati 08704 cyavamānānutpadyamānān suvarṇān durvarṇān hīnān praṇītān sugatau 08705 durgatau yathākarmopagān sattvān prajānāti/ amī bhavantaḥ sattvāḥ kāya- 08706 sucaritena samanvāgatāḥ vāksucaritena samanvāgatāḥ manaḥsuca- 08707 ritena samanvāgatāḥ āryāṇām anapavādakāḥ samyagdṛṣṭayaḥ tena 08708 kāyavāṅmanaḥsucaritena hetunā sugatau svargaloka upapadyante/ ime 08709 punarbhavantaḥ sattvāḥ kāyaduścaritena samanvāgatāḥ/ vāgduścaritena 08710 samanvāgatāḥ manoduścaritena samanvāgatāḥ āryāṇām apavādakāḥ 08711 mithyādṛṣṭayas te mithyādṛṣṭikarmasamādānahetoḥ kāyasya bhedāt paraṃ 08712 maraṇād apāya durgativinipātaṃ narakeṣūpapadyante/ iti hi divyena 08713 cakṣuṣā viśuddhenātikrāntam ānuṣyakeṇa daśadiśi loke sarvalokadhātuṣu 08714 dharmadhātūparame ākāśadhātuparyavasāne ṣaḍgatikānāṃ sattvānāṃ cyutopa- 08715 pādaṃ yathābhūtaṃ prajānāti/ tena ca na manyate/ tathā hi tac cakṣu- 08801 r acakṣur acintyatām upādāya so 'haṃ paśyāmīti na manyate/ tad eva 08802 cakṣur nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāvaviviktām upādāya 08803 svabhāvānupalabdhitām upādāya/ na sa divyacakṣuś cetanām apy utpādayati/ 08804 na divyacakṣur abhinirhāracetanāṃ vā anyatra sarvākārajñatāmanasikārāt/ 08805 evaṃ hi śāriputra mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran divyacakṣu- 08806 r abhijñāsākṣātkriyājñānam abhinirharati/ 08807 so 'nutpādasākṣātkriyā abhijñānam abhinirharati/ na ca śrāvaka- 08808 bhūmau vā pratyekabuddhabhūmau vā patati/ nāpy anyaṃ kañcid dharmam āśaṃsati 08809 anyatrānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyāmīti/ sa tayā āsravakṣaya 08810 sākṣātkriyābhijñājñānābhinirhārakuśalatayā na manyate tathā 08811 hi taj jñānam ajñānam acintyatām upādāya/ so 'haṃ prajānāmīti 08812 na manyate/ tad eva jñānaṃ nopalabhate svabhāvaśūnyatām upādāya svabhāva- 08813 viviktatām upādāya svabhāvānupalabdhitām upādāya/ na sa āsrava- 08814 kṣayacetanām apy utpādayati nāsravakṣayābhijñābhinirhāracetanāṃ vā anyatra 08815 sarvākārajñatāmanasikārāt/ evaṃ hi śāriputra mahāsattvaḥ prajñā- 08816 pāramitāyāṃ carann āsravakṣayābhijñāsākṣātkriyājñānam abhinirharati/ 08901 evaṃ punaḥ śāriputa mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carataḥ ṣaḍa- 08902 bhijñāḥ paripūryante pariśudhyante ca/ abhijñāḥ śāariputra pariśuddhāḥ sarvā- 08903 kārajñatām arpayanti/ santi śāriputra mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ 08904 caranto dānapāramitāyāṃ sthitvā sarvākārajñatāpanthānaṃ śodhayanti 08905 atyantaśūnyatayā na ca gṛhītatām upādāya/ santi āpa- 08906 ttyanadhyāpattitām upādāya/ santi akṣobhaṇatām upādāya/ 08907 santi kāyikacaitasikavīryyāsraṃsanatām upādāya/ santi 08908 avikṣiptacittatām upādāya/ santi dauṣprajñacitta- 08909 parivarjanatām upādāya/ evaṃ khalu śāriputra mahāsattvāḥ prajñāpāra- 08910 mitāyāṃ carantaḥ ṣaṭsu pāramitāsu sthitvā sarvākārajñatāpanthāanaṃ śodha- 08911 yanti atyantaśūnyatām upādāya/ dānaṃ parigrahatām upādāya prajñapyate/ 08912 śīlaṃ dauḥśīlyam / kṣāntir akṣāntitām / vīryaṃ kauśīdyam / 08913 samādhir asamāhitatām / prajñā dauṣprajñam / sa tīrṇa iti 08914 na manyate/ atīrṇa iti na manyate/ dānaṃ parigraha iti na manyate/ 08915 śīlaṃ dauḥśīlyam iti / kṣāntiḥ kṣobha iti / vīryyaṃ kauśīdya- 09001 m iti / samādhir asamāhita iti / prajñā dauṣprajñam iti / ākruṣṭo 09002 'ham iti / vandito 'ham iti / satkṛto 'ham iti / asatkṛto 09003 'ham iti / tat kasya hetoḥ/ na hi śāriputra anutpāda ākruṣṭo 09004 'ham iti manyate/ vandito 'ham iti / satkṛto 'ham iti / asat- 09005 kṛto 'ham iti / tat kasya hetos tathā hi prajñāpāramitā sarvamananāḥ 09006 samucchinatti/ iha śāriputra mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato 09007 ye guṇā bhavanti na te sarve śrāvakapratyekabuddhānāṃ saṃvidyante/ sa 09008 imān guṇān paripūrayan sattvāṃś ca paripācayati buddhakṣetraṃ ca 09009 pariśodhayati sarvākārajñatāṃ cānuprāpnoti/ 09010 punar aparaṃ śāriputa mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran sarva- 09011 sattvānām antike samacittatām utpādayati/ sarvasattvānām antike sama- 09012 cittatām utpādya sarvadharamsamatāṃ pratilabhate/ sarvadharamsamatāṃ pratilabhya 09013 sarvasattvān sarvadharmasamatāyāṃ pratiṣṭhāpayati/ sa dṛṣṭa eva dharme buddhānāṃ 09014 bhagavatāṃ priyo bhavati manaāpaś ca/ sarvabodhisattvānāṃ ca sarva- 09015 śrāvakānāṃ ca pratyekabuddhānāṃ ca priyo bhavati manaāpaś ca/ sa yatra 09016 yatropapadyate tatra tatra na jātu cakṣuṣā amanaāpāni rūpāṇi 09017 paśyati/ na śrotreṇāmanaāpān śabdān śṛṇoti/ na ghrāṇenā- 09101 manaāpān gandhān jighrati/ na jihvyā 'manaāpān rasān ā- 09102 svādayati/ na kāyenāmanaāpān sparśān spṛśati/ na manasā 'mana- 09103 āpān dharmān vijānāti/ na ca parihīyate anuttarāyāḥ samyak- 09104 saṃbodheḥ/ 09105 asmin khalu punaḥ prajñāpāramitānirdeśe nirdeśyamāne trīṇi 09106 bhikṣuṇīśatāni bhagavantaṃ yathāvṛtaiś cīvarair abhicchādayāmāsur anutta- 09107 rāyāṃ samyaksaṃbodhau cittāny utpādayāmāsuḥ/ atha khalu bhagavāṃs tasyāṃ 09108 velāyāṃ smitam akarot/ atha khalv āyuṣmān ānandaḥ samutthāyāsanā- 09109 d ekāṃs anuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇañ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena 09110 bhagavāṃs tenāñjaliṃ praṇamya bhagavantam etad avocat/ ko bhagavan hetuḥ kaḥ 09111 pratyayaḥ smitasya prādurbhāvāya/ nāhetukaṃ nāpratyayaṃ buddhā bhagavantaḥ 09112 smitaṃ prāduṣkurvanti/ bhagavān āha/ etāny ānanda trīṇi bhikṣuṇī- 09113 śatāni ekaṣaṣṭitame kalpe mahākeunāmānas tathāgatā arhantaḥ samyak- 09114 saṃbuddhā loke utpatsyante/ tārakopame kalpe itaś cyutāni santi 09115 akṣobhyasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya buddhakṣetre upapatsyante/ ṣaṣṭiś ca 09116 devaputrasahasrāṇi yāni yāny anayā dharmadeśanayā paripācitāni tāni 09201 tāni maitreyasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāntike parinirvā- 09202 syanti/ 09203 atha khalu bhagavato 'nubhāvena tasyāṃ velāyāṃ pūrvasyāṃ diśi buddhasahasraṃ 09204 paśyanti sma catasraḥ pariṣado bhagavataḥ śākyamuneḥ parṣammaṇḍalāt/ 09205 evaṃ dakṣiṇasyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti paścimāyāṃ diśi 09206 } 09207 adha ūrdhvam ekaikasyāṃ diśi buddhasahasraṃ paśyanti mahato buddhakṣetra- 09208 guṇavyūhān paśyanti na ceha sahāyāṃ lokadhātau tān buddhakṣetra- 09209 guṇavyūhān paśyanti yān daśasu daśasu dikṣu teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ 09210 buddhakṣetraguṇavyāuhān paśyanti sma/ atha khalu bhagavataḥ śākyamuneḥ 09211 parṣanmaṇḍalād daśabhiḥ prāṇisahasraiḥ praṇidhānāni kṛtāni vayaṃ 09212 tāni puṇyāni kariṣyāmo yaiḥ puṇyair eteṣu buddhakṣetreṣūpapatsyāmaha 09213 iti/ atha khalu bhagavāṃs teṣāṃ kulaputrāṇām āśayaṃ viditvā tasyāṃ 09214 velāyāṃ smitam akarot/ ānanda āha/ ko bhagavān hetuḥ kaḥ pratyayaḥ 09215 smitasya prādurbhāvāya/ bhagavān āha/ paśyasi tvam ānandemāni 09216 daśaprāṇisahasrāṇi/ ānanda āha/ paśyāmi bhagavan/ bhagavān āha/ 09217 etāny ānanda daśaprāṇisahasrāṇi itaś cyutāni teṣu daśasu dikṣu buddhakṣetra- 09218 sahasreṣūpapatsyante/ na ca kadācit tathāgatavirahitāni bhaviṣyanti/ 09219 tataḥ paścād vyūharājanāmānas tathāgatā loke utpatsyante/ 09301 atha khalv āyuṣmān śāriputra āyuṣmāṃś ca mahāmaudgalyāyana āyuṣmāṃś ca 09302 subhūtir āyuṣmāṃś ca mahākāśyapaḥ ete cānye ca sambahulā abhijñātā 09303 abhijñātā bhikṣavo bodhisattvāś ca bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāś ca 09304 bhagavantam etad avocan/ mahāpāramiteyaṃ bhagavan mahāsattvānāṃ 09305 yad uta prajñāpāramitā/ agrapāramiteyaṃ viśiṣṭa pravara anuttara 09306 niruttara asama ākāśa svalakṣaṇaśūnyatā sasrvaguṇasama- 09307 nvāgata/ anavamardanīya bhagavan mahāsattvānāṃ yad uta prajñā- 09308 pāramitā/ atra hi bhagavan prajñāpāramitāyāṃ caradbhir bodhisattvai- 09309 r mahāsattvair asamasamaṃ dānaṃ dattaṃ tair asamasamā dānapāramitā paripūritā/ 09310 tair asamasama ātmabhāvaḥ pratilabdhaḥ/ te 'samasamasya dharmasya lābhino 09311 bhāviṣyanti yad utānuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ/ tair asamasamaṃ śīlaṃ rakṣitaṃ 09312 tair asamasamā śīlapāramitā paripūritā tair asamasamā kṣānti- 09313 r bhāvitār asamasamā kṣāntipāramitā paripūritā tair asamasamaṃ 09314 vīryam ārabdhaṃ tair asamasamavīryapāramitā paripūritā tair asamasamaṃ 09401 dhyānam utpāditam tair asamasamadhyānapāramitā paripūritā tair asama- 09402 samā prajñā bhāvitā tair asamasamā prajñāpāramitā paripūritā / 09403 atraiva ca tvaṃ bhagavan prajñāpāramitāyāṃ carann asamasamasya rūpasya 09404 lābhī jāto 'samasamāyā vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām asamasamasya 09405 vijñānasya lābhī jāto 'samasamāṃ bodhim abhisaṃbuddho 'samasamaṃ dharmacakraṃ 09406 pravartitam/ evam atītānāgatapratyutpannā buddhā bhagavanto 'traiva prajñāpāra- 09407 mitāyāṃ caranto 'nuttarāṃ samyaksambodhim abhisaṃbuddhā abhisaṃbhotsyante 09408 ca abhisambudhyante ca/ tasmāt tarhi bhagavan sarvadharmāṇāṃ pāraṃ gantukāmena 09409 mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ yogaḥ karaṇīyaḥ/ namaskaraṇīyās te 09410 bhagavan mahāsattvā ye 'syāṃ prajñāpāramitāyāṃ caranti sadevamānuṣā- 09411 sureṇa lokena/ evam ukte bhagavāṃs tān sambahulān śrāvakāṃs tāṃś ca 09412 bodhisattvān etad avocat/ evam etat kulaputrā evam etat/ namaskaraṇīyās te 09413 mahāsattvāḥ sadevamānuṣāsureṇa lokena ye 'syāṃ prajñāpāramitāyāṃ 09414 caranti/ tat kasya hetoḥ/ bodhisattvaṃ hi śāriputrāgamya lokasya 09415 loke prādurbhāvo bhavati/ manuṣyalokasya devalokasya kṣatriyamahā- 09416 śālakulānāṃ brāhmaṇamahāśālakulānāṃ gṛhapatimahāśālakulānāṃ rājñāṃ 09417 cakravartināṃ cāturmahārājakāyikānāṃ devānāṃ trayastriṃśānāṃ devānāṃ 09418 } naiva saṃjñānāsaṃjñāyatanopagānāṃ devānāṃ loke 09501 prādurbhāvo bhavati/ srotaāpannānāṃ sakṛdāgāminām anāgāminām arhatāṃ 09502 pratyekabuddhānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ tathāgatānām arhatāṃ samyak- 09503 saṃbuddhānāṃ loke prādurbhāvo bhavati/ bodhisattvaṃ hi śāriputrāgamya 09504 trayāṇāṃ ratnānāṃ loke prādurbhāvo bhavati/ laukikānāñ ca 09505 sarvajīvitopakaraṇānām annapānavastraśayyāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariskā- 09506 rāṇāṃ maṇimuktāvaiduryaśaṃkhaśilāprabālajātarūparajatānāṃ loke 09507 prādurbhāvo bhavati/ yāvac chāriputra sarvasukhopadhānāṃ divyānāṃ mānuṣyakāṇāṃ 09508 ca bhavamukhānāñ ca nirvāṇamukhānāñ ca loke prādurbhāvo bhavati sarvaśaḥ 09509 śāriputra bodhisattvam āgamya/ tat kasya hetoḥ/ bodhisattvo hi śāriputra 09510 caryāñ caran ṣaṭsu pāramitāsu sattvān niyojayati dānaṃ dāpayati 09511 śīlaṃ samādāpayati kṣāntyāṃ pratiṣṭhāpayati vīryaṃ niyojayati 09512 dhyāne pratiṣṭhāpayati prajñāyāṃ niyojayati/ sarve ca sattvā bodhi- 09513 sattvam āgamya prajñāpāramitāyāṃ caranti/ tasmāc chāriputra mahāsattvo 09514 sarvasattvānāṃ hitamukhāya pratipanno bhavati/ 09515 atha khalu bhagavāṃs tasyāṃ velāyāṃ jihvendriyaṃ nirnāmayitvā imaṃ 09516 trisāhasraṃ mahāsahasraṃ lokadhātuṃ jihvendriyeṇāc chādayāmāsa/ atha 09517 khalu tato jihvendriyād anekavarṇā nānāvarṇā arciṣo niḥsṛtya 09518 pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhātūn ābhayāvabhāsayā- 09519 māsuḥ/ evaṃ dakṣiṇasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhatūn ā- 09601 bhayāvabhāsayāmāsuḥ/ } 09602 ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadīvālukopamān lokadhātū- 09603 n ābhayāvabhāsayāmāsuḥ/ atha khalu pūrvasyāṃ yāvad ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadī- 09604 vālukopamebhyo buddhakṣetrebhyo 'prameyāsaṃkhyeyā bodhisattvās tān prabhāvyūhān 09605 dṛṣṭvā svakasvakeṣu buddhakṣetreṣu buddhān bhagavataḥ paripṛcchanti sma/ kasyāyaṃ 09606 bhagavann anubhāvo yenāyam evaṃ prabhāvabhāsaḥ saṃdṛśyate/ te buddhā bhagavanta- 09607 s tān bodhisattvān mahāsattvān evam āhuḥ/ eṣa kulaputrāḥ paścimāyāṃ 09608 yāvad adho digbhāge sahāyāṃ lokadhātau śākyamunir nāma tathāgato 'rhan 09609 samyaksaṃbuddhas tiṣṭhati dhriyate yāpayati tena jihvendriyaṃ nirnamayya 09610 sarvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavo 'vabhāsena sphuṭīkṛtā 09611 yāvad ūrdhvaṃ diśi evaṃ daśasu dikṣu gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavo 'va- 09612 bhāsena sphuṭīkṛtā yad uta mahāsattvānāṃ prajñāpāramitāṃ deśanāya 09613 saṃprakāśanāya/ te bodhisattvās tāṃs tathāgatān evam āhuḥ/ gamiṣyāmo vayaṃ 09614 bhagavaṃs tāṃ sahālokadhātuṃ taṃ bahgavantaṃ śākyamuniṃ tathāgataṃ darśanāya vanda- 09615 nāya paryupāsanāya tāṃś ca daśadiksannipatitān mahāsattvāṃs tāṃ ca prajñā- 09616 pāramitāṃ sravaṇāya/ te buddhā bhagavanta āhuḥ/ gacchata kulaputrā yasyedānīṃ 09617 kālaṃ manyadhvam/ atha khalu te mahāsattvā daśabhyo digbhyo 09618 puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvaijayantīr gṛhītvā nā- 09619 nāratnasuvarṇarūpyapuṣpapuṭāni ca gṛhītvā mahatyā tūryatāḍāvacara 09620 saṃgītyā bhagavantaṃ śākyamunim upasaṃkrāntā abhūvan/ atha khalu cātu- 09621 rmahārājakāyikā devās trayastriṃśā devāḥ } 09701 akaniṣṭhāś ca devā divyapuṣpadhūpagandhamālyavilepana- 09702 cūrṇacīvaracchatradhvajapatākā utpalakumudapuṇḍarīkamandāravakesaratamāla- 09703 patrāṇi gṛhītvā yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāman/ atha khalu te bodhi- 09704 sattvās te ca devās taiḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanais tathāgatam arhantaṃ samyak- 09705 saṃbuddham avakiranti sma/ atha khalu tāni puṣpāṇi vihāya samabhyudgamyāsya 09706 trisāhasramahāsāhasrasya lokadhātor upariṣṭāt puṣpakūṭāgāraḥ saṃsthito 09707 'bhūt/ catusthūṇaś caturasro bhāgataḥ suvibhakto ramaṇīyo manīramaḥ/ 09708 atha khalu tataḥ parṣadaḥ prāṇikoṭīniyutaśatasahasram utthāyāsanādekāṃsa- 09709 m uttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃ 09710 s tenāñjaliṃ praṇamya bhagavantam etad avocat/ vayaṃ bhagavann anāgate 'dhvani 09711 evaṃrūpāṇāṃ dharmāṇāṃ lābhino bhavema yathā tathāgato 'rhan samyak- 09712 saṃbuddhaḥ/ evañ ca śrāvakagaṇaṃ parikarṣema evañ ca parṣadi dharmaṃ deśayema 09713 yac caitarhi tathāgato bhagavān dharmaṃ deśayati/ atha khalu bhagavāṃs teṣāṃ 09714 kulaputrāṇām āśayaṃ viditvā sarvadharmāṇāṃ cānutpādāyānirodhāyā- 09715 nabhisaṃskārāyāprādurbhāvāya kṣāntiṃ viditvā smitam akarot/ atha 09716 tato 'nekavarṇā raśmayo bhagavato mukhadvārān niścaritās te sarvāvantaṃ lokaṃ 09717 pradakṣiṇīkṛtya punar evāgatā bhagavato mūrdhvany antardhīyante sma/ atha khalv ā- 09718 yuṣmān ānanda utthāyāsānād ekāṃ samuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ 09801 pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃs tenāñjaliṃ praṇamya bhagavantam etad avocat/ 09802 ko bhagavan hetuḥ kaḥ pratyayaḥ smitasya prādurbhāvāya/ atha khalu bhagavā- 09803 n āyuṣmantam ānandam etad acovat/ etad ānanda prāṇikoṭīniyutaśatasahasra- 09804 m aṣṭaṣaṣṭhyā kalpakoṭībhir bodhyaṅgapuṣpanāmānas tathāgatā arhantaḥ samyak- 09805 saṃbuddhā loke utpatsyante puṣpākare kalpe// [iti ṣaḍabhijñāvavādaḥ//] 09806 atha khalu bhagavāṃs tasyāṃ velāyām āyuṣmantaṃ subhūtim āmantrayāmāsa/ 09807 pratibhātu te subhūte mahāsattvānāṃ prajñāpāramitām ārabhya yathā 09808 mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ niryāyur iti/ atha khalu teṣāṃ 09809 mahāsattvānāṃ teṣāñ ca mahāśrāvakāṇāṃ teṣāñ ca devaputrāṇām etad a- 09810 bhavat/ kiṃ nu khalv āyuṣmān subhūtiḥ svakena prajñāpratibhānavalā- 09811 dhānena mahāsattvānāṃ prajñāpāramitām upadekṣyaty utāho buddhānu- 09812 bhāvena/ atha khalv āyuṣmān subhūtir buddhānubhāvena teṣāṃ mahāsattvānāṃ 09813 teṣāñ ca mahāśrāvakāṇāṃ teṣāñ ca devaputrāṇāṃ cetasaiva cetaḥparivitarka- 09814 m ājñāya āyuṣmantaṃ śāriputram etad acovat/ yat kiñcid āyuṣman śāriputra 09815 bhagavataḥ śrāvakā bhāṣante deśayanty upadiśanti sarvaḥ sa tathāgatasya puruṣa- 09816 kāro veditavyaḥ/ tat kasya hetoḥ yo hi tathāgatena dharmo deśitas tasyāṃ 09817 dharmadeśanāyāṃ śikṣamāṇās tāṃ dharmatāṃ sākṣātkurvanti tāṃ dharmatāṃ 09901 sākṣātkṛtvā yad yad eva bhāṣante deśayanty upadiśanti sarvaṃ tad dharmatayā na 09902 virudhyate/ tathāgata evaiṣa śāriputra upāyayogena mahāsattvānāṃ 09903 prajñāpāramitām upadekṣyati/ aviṣayo 'tra śāriputra sarvaśrāvakapratyeka- 09904 buddhānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitām upadeṣṭum// [iti darśana- 09905 mārgāvavādopakṣepaḥ//] 09906 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ bodhisattva iti 09907 bhagavann ucyate/ katamasyaitad bhagavan dharmasyādhivacanaṃ yad uta bodhisattva 09908 iti/ nāhaṃ bhagavan dharmaṃ samanupaśyāmi yad uta bodhisattva iti/ 09909 so 'haṃ bhagavan bodhisattvam asamanupaśyan prajñāpāramitām apy anupa- 09910 labhamānaḥ katamaṃ bodhisattvaṃ katamasyāṃ prajñāpāramitāyām avavadiṣyāmi/ 09911 bhagavān āha/ nāmamātram idaṃ subhūte yad uta prajñāpāramitā iti bodhi- 09912 sattva iti ca/ tad api ca bodhisattvanāma nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhaya- 09913 m antareṇopalabhyate/ tad yathāpi nāma subhūte sattvaḥ sattva iti 09914 cocyate/ na ca kācit sattvopalabdhiḥ/ yac ca tan nāma tat prajñaptimātraṃ 09915 prajñaptidharmaḥ prajñaptisat// [iti duḥkhe dharmajñānakṣāntiḥ//] 09916 tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa 09917 vyavahriyate/ evam ātmasattvajīvapoṣapuruṣapudgalamanujamānavakārakavedaka- 10001 jānakapaśyakāḥ sarva ete prajñaptidharmāḥ sarva ete anutpādā anirodhā 10002 yāvad eva nāmamātreṇa vyavahriyante/ evam eva subhūte yā ca prajñāpāramitā 10003 yaś ca mahāsattvo yac ca bodhisattvanāma sarva ete prajñaptidharmāḥ sarva ete 10004 anutpādā anirodhā yāvad eva nāmamātreṇa vyavahriyate/ tad yathāpi 10005 nāma subhūte idam ādhyātmikaṃ rūpam iti dharmaprajñaptimātraṃ tasyāś ca dharma- 10006 prajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāmasaṅketamātreṇa vyavahriyate/ veda- 10007 neti saṃjñeti / saṃskārā iti / vijñānam iti / evam eva 10008 subhūte prajñāpāramitā ca bodhisattvaś ca bodhisattvanāma ca sarva ete 10009 prajñaptidharmās teṣāñ ca prajñaptidharmāṇāṃ notpādo na nirodho 'nyatra nāmasaṅketa- 10010 mātreṇa vyavahriyate/ cakṣur iti / yad uta cakṣur iti tac ca cakṣur nā- 10011 dhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antareṇopalabhyate/ śrotram iti/ yad uta śrotra- 10012 m iti tac ca śrotraṃ nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antareṇopalabhyate/ 10013 ghrāṇam iti / jihveti / kāya iti / mana iti / rūpam iti / 10014 śabda iti / gandha iti / rasa iti / sparśa iti / dharma iti / 10015 cakṣurdhātū rūpadhātuś cakṣurvijñānadhātuḥ iti / te ca nādhyātmaṃ na bahirdhā 10016 nobhayam antareṇopalabhyante/ śrotradhātuḥ śabdadhātuḥ śrotravijñānadhātu- 10017 r iti / te ca / ghrāṇadhātur gandhadhātur ghrāṇavijñānadhātur iti / te ca / jihvādhātū rasadhātur jihvāvijñānadhātur iti / te ca / 10101 kāyadhātuḥ spraṣṭavyadhātuḥ kāyavijñānadhātur iti / te ca / mano- 10102 dhātu dharmadhātur manovijñānadhātur iti / te ca / evam eva subhūte yad u- 10103 cyate prajñāpāramiteti/ bodhisattva iti bodhisattvanāmeti ca dharma- 10104 prajñaptimātram etat/ tasyāś ca dharmaprajñapter notpādo na nirodho 'nyatra nāma- 10105 saṅketamātreṇa vyavahriyate/ tac ca nāma nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhaya- 10106 m antareṇopalabhyate/ tad yathāpi nāma subhūte yad etad ādhyātmikaṃ śarīraṃ 10107 śarīram iti vyavahriyate śirogrīvā udaramaṃsau skandhau bādu pṛṣṭhaṃ 10108 pārśvakāḥ kaṭyūru jaṅghe pādāvasthīnīti vyavahriyante te ca prajñaptidharmā- 10109 s teṣāñ ca notpādo } evam eva subhute 10110 yad ucyate prajñāpāramiteti bodhsiattva iti bodhisattvanāmeti ca sarva ete 10111 prajñaptidharmās teṣāñ ca notpādā } tad 10112 yathāpi nāma subhūte bāhyaṃ tṛṇakāṣṭhaṃ śākhāparṇapalāśaṃ sarvaṃ taṃ nānā- 10113 nāmadheyair vyapadiśyate teṣāñ ca nāmnāṃ notpādo } 10114 tāni ca nāmāni nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antareṇopalabhyante/ 10115 evam eva subhūte yad ucyate prajñāpāramiteti } 10116 tāni ca nāmāni nādhyātmaṃ na bahirdhā nobhayam antareṇopalabhyante/ 10117 evaṃ hi subhūte mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam/ 10118 punar aparaṃ subhūte tad yathāpi nāma svapnapratiśrutkāmarīcipratibhāsamāyopa- 10119 mās tathāgatanirmitāḥ sarve te dharmaprajñaptimātrās teṣāñ ca notpādo } 10201 evam eva subhūte yad ucyate prajñāpāramiteti } 10202 evaṃ hi subhūte mahāsattvena prajñāpāramitāyāñ caratā 10203 nāmasaṅketaprajñaptyām avavādaprajñaptyāṃ dharmaprajñaptyāñ ca śikṣitavyam// [iti 10204 duḥkhe dharmajñānam//] 10205 evaṃ hi subhute prajñāpāramitāyāṃ caran mahāsattvo na rūpaṃ 10206 nityam iti samanupaśyati/ na rūpaṃ sukham iti / na rūpaṃ duḥkham iti 10207 / na rūpam ātmeti / na rūpam anātmeti / na rūpaṃ śānta- 10208 m iti / na rūpam aśāntam iti / na rūpam śūnyam iti / 10209 na rūpam aśūnyam iti / na rūpaṃ nimittam iti / na rūpam animitta- 10210 m iti / na rūpaṃ praṇihitam iti / na rūpam apraṇihitam iti 10211 / na rūpaṃ saṃskṛtam iti / na rūpam asaṃskṛtam iti / na rūpa- 10212 m utpannam iti / na rūpam anutpannam iti / na rūpaṃ niruddham iti 10213 / na rūpam aniruddham iti / na rūpaṃ viviktam iti / na 10214 rūpam aviviktam iti / na rūpaṃ kuśalam iti / na rūpam akuśala- 10215 m iti / na rūpaṃ sāvadyam iti / na rūpam anavadyam iti / 10216 na rūpaṃ sāsravam iti / na rūpam anāsravam iti / na rūpaṃ saṃkleśa- 10217 m iti / na rūpaṃ niḥkleśam iti / na rūpaṃ laukikam iti / 10218 na rūpaṃ lokottaram iti / na rūpaṃ saṃkleśam iti / na rūpaṃ vyava- 10219 dānam iti / na rūpaṃ saṃsāra iti / na rūpaṃ nirvāṇam iti 10220 samanupaśyati/ na vedanā nityeti / }/ na saṃjñā nityeti / 10301 } na saṃskārā nityā iti samanupaśyati } na vijñānan nityam iti 10302 samanupaśyati } 10303 evaṃ na cakṣurdhātur nitya iti vā anitya iti vā samanupaśyati/ na 10304 rūpadhātur nitya iti vā anitya iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñāna- 10305 dhātur nitya iti vā anitya iti vā samanupaśyati/ na cakṣurdhātuḥ sukha 10306 iti vā duḥkha iti vā samanupaśyati/ na rūpadhātuḥ sukha iti vā duḥkha 10307 iti vā samanupaśyati/ na cakṣurvijñānadhātuḥ sukha iti vā duḥkha iti 10308 vā samanupaśyati/ }/ evaṃ na śrotradhātur na śavdadhātur na śrotravijñāna- 10309 dhātur nitya iti vā anitya iti vā samanupaśyati/ na śrotradhātur na 10310 śabdadhātur na śrotravijñānadhātuḥ sukha iti vā duḥkha iti vā samanupaśyati 10311 }/ na ghrāṇadhātur na gandhadhātur na ghrāṇavijñānadhātur nitya iti vā 10312 anitya iti vā samanupaśyati/ na ghrāṇadhātur na gandhadhātur na 10313 ghrāṇavijñānadhātuḥ sukha iti vā duḥkha iti samanupaśyati }/ 10314 na jihvādhātur na rasadhātur na jihvāvijñānadhātur nitya iti vā anitya 10315 iti vā samanupaśyati/ na jihvādhātur na rasadhātur na jihvāvijñāna- 10316 dhātuḥ sukha iti vā duḥkha iti vā samanupaśyati }/ na kāya- 10317 dhātur na spraṣṭavyadhātur na kāyavijñānadhātur nitya iti vā anitya iti 10318 vā samanupaśyati/ na kāyadhātur na spraṣṭavyadhātur na kāyavijñānadhātuḥ 10319 sukha iti vā duḥkha iti vā samanupaśyati } na manodhātur na 10320 dharmadhātur na manovijñānadhātur nitya iti vā anitya iti vā samanu- 10401 paśyati/ na manodhātur na dharmadhātur na manovijñānadhātuḥ sukha iti vā 10402 duḥkha iti vā samanupaśyati }/ 10403 yad api cakṣurūpacakṣurvijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā 10404 duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api na nityam iti vā nānityam iti vā 10405 samanupaśyati/ evaṃ na sukham iti vā na duḥkham iti vā samanupaśyati/ 10406 nātmeti vā nānātmeti vā samanupaśyati }/ yad api śrotraśabdaśrotra- 10407 vijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā 10408 tad api na nityam iti vā nānityam iti vā } yad api ghrāṇagandha- 10409 ghrāṇavijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhā- 10410 sukhaṃ vā tad api na nityam iti vā nānityam iti vā } yad api 10411 jihvārasajihvāvijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ 10412 vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api na nityam iti vā nānitaym iti vā } 10413 yad api kāyaspraṣṭavyakāyavijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā 10414 duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api na nityam iti vā nānityam iti 10415 vā samanupaśyati/ na sukham iti na duḥkham iti nātmeti nānātmeti 10416 } yad api kāyaspraṣṭavyakāyavijñānasaṃsparśapratyayād utpadyate vedayitaṃ 10417 sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā/ tad api na saṃsāram iti vā na 10418 nirvāṇam iti vā samanupaśyati/ yad api manodharmamanovijñānasaṃsparśa- 10419 pratyayād utpadyate vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā aduḥkhāsukhaṃ vā tad api 10420 na nityam iti vā nānityam iti vā samanupaśyati/ na sukham iti 10421 na duḥkham iti nātmeti nānātmeti }// [iti 10422 duḥkhe 'nvayajñānakṣāntiḥ//] 10501 tat kasya hetoḥ/ tathā hi bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ 10502 caran prajñāpāramitāṃ prajñāpāramitānāma taṃ ca bodhisattvaṃ tat ca 10503 bodhisattvanāma na samanupaśyati/ saṃskṛte vā dhātāv asaṃskṛte vā dhātau 10504 tathā hi subhūte bodhisattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran naitān sarvadharmān 10505 kalpayati na vikalpayati/ so 'vikalpe dharme sthitvā smṛtyupasthānāni 10506 bhāvayati/ prajñāpāramitāyāṃ caran na prajñāpāramitāṃ nāpi prajñāpāra- 10507 mitānāma samanupaśyati/ na bodhisattvaṃ nāpi bodhisattvanāma samanu- 10508 paśyati/ evaṃ samyakprahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgapāramitā- 10509 tathāgatabalavaiśāradyapratisaṃvidaṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān bhāvayati 10510 } samanupaśyati anyatra sarvākārajñatā 10511 manasikārāt// [iti duḥkhe 'nvayajñānam//] 10512 tathā hi tena prajñāpāramitāyāṃ caratā dharmalakṣaṇaṃ pratividdhaṃ bhavati/ 10513 yac ca dharmāṇāṃ lakṣaṇaṃ tan na saṃkliśyate na vyavadāyate/ evaṃ hi subhūte 10514 mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā nāmasāṃketikī dharmaprajñapti- 10515 r anuboddhavyā// [iti samudaye dharmakṣāntiḥ//] 10516 sa nāmasāṃketikyā dharmaprajñaptyā avabudhya na rūpam abhinivekṣyate na 10517 vedanām / na saṃjñām / na saṃskārān / na vijñānam / 10601 na cakṣur / na rūpam / na cakṣurvijñānam / na cakṣuḥsaṃsparśa- 10602 m / yad api cakṣuḥsaṃsparśapratyayotpannaṃ vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā a- 10603 duḥkhāsukhaṃ vā tad api / na śrotram na śabdaṃ na śrotravijñānaṃ na 10604 śrotrasaṃsparśaṃ yad api śrotrasaṃsparśapratyayotpannaṃ vedayitaṃ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā 10605 aduḥkhāsukhaṃ vā tad api / } 10606 }/ nāpi saṃskṛtadhātum / nāpy asaṃskṛtadhātum // 10607 [iti samudaye dharamjñānam//] 10608 sa na dānapāramitām abhinivekṣyate/ na śīla/ na kṣānti- 10609 / na vīrya/ na dhyāna/ na prajñā/ na nāmāpi 10610 na lakṣaṇam api tāsām abhinivekṣyate/ na kāye 'bhinivekṣyate/ nā māṃsa- 10611 cakṣuṣy / na divyacakṣuṣy / na prajñācakṣuṣy / na dharmacakṣu- 10612 ṣy / na buddhacakṣuṣy / nābhijñāsv / nādhyātmaśūnyatāyā- 10613 m / na bahirdhāśūnyatāyām / nādhyātmabahirdhāśūnyatāyām / 10614 na śūnyatāśūnyatāyāṃ na mahāśūnyatāyāṃ na paramārthaśūnyatāyāṃ na saṃskṛta- 10615 śūnyatāyāṃ nāsaṃskṛtaśūnyatāyāṃ nātyantaśūnyatāyāṃ nānavarāgraśūnyatāyāṃ 10616 nānavakāraśūnyatāyāṃ na prakṛtiśūnyatāyāṃ na sarvadharmaśūnyatāyāṃ na svala- 10617 kṣaṇaśūnyatāyāṃ nānupalambhaśūnyatāyāṃ nābhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ na bhāvaśūnya- 10701 tāyāṃ nābhāvaśūnyatāyāṃ na svabhāvaśūnyatāyāṃ na parabhāvaśūnyatāyā- 10702 m abhinivekṣyate/ na tathatāyāṃ na bhūtakoṭyāṃ na dharmadhātau na sattva- 10703 paripāke na buddhakṣetrapariśuddhau nopāyakauśalye 'bhinivekṣyate/ tat 10704 kasya hetoḥ/ tathā hi te sarvadharmā na saṃvidyante yaś cābhinivikśeta/ yena 10705 cābhiniviśeta yatra cābhiniviśeta// [iti samudaye 'nvayajñānakṣāntiḥ//] 10706 evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ carann anabhi- 10707 niviṣṭaḥ sarvadharmeṣu dānapāramitayā vivarddhate/ śīla/ kṣānti/ 10708 vīrya/ dhyāna/ prajñā/ bodhisattvaniyāmam avakrāmati// 10709 [iti samudaye 'nvayajñānam//] 10710 evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann avinivarta- 10711 nīyāṃ bhūmim avakrāmati// [iti nirodhe dharamjñānakṣāntiḥ//] 10712 evaṃ caran subhūte bodhisattvo mahāsattvo 'bhijñāḥ paripūrayati/ 10713 abhijñāḥ paripūrya buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrāmati satvāṃś ca paripācayati 10714 buddhāṃś ca bhagavataḥ satkaroti gurūkaroti mānayati tenaiva kuśalamūlena 10715 teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ cāntika upapadyate dharmaṃ ca śṛṇoti śrutāś cāsya 10716 dharmā na jātūcchetsyante yāvad ā bodhimaṇḍād iti dhāraṇīmukhāni 10717 pratilapsyate samādhimukhāni pratilapsyate/ evaṃ hi subhūte 10718 mahāsattvena rpajñāpāramitāyāṃ caratā nāmasāṃketikī dharmaprajñaptir anu- 10719 boddhavyā// [iti nirodhe dharmajñānam//] 10801 tat kiṃ manyase subhūte yad ucyate mahāsattva iti api tu 10802 rūpaṃ bodhisattva iti/ vedanā bodhisattva iti/ saṃjñā / 10803 saṃskārā / vijñānaṃ / tat kiṃ manyase subhūte 'nyatra rūpād bodhi- 10804 sattva iti/ anyatra vedanāyā / }/ tat kiṃ manyase subhūte rūpe 10805 bodhisattva iti/ vedanāyāṃ / }/ tat kiṃ manyase subhūte 10806 bodhisattve rūpam iti/ bodhisattve vedaneti/ }/ tat kiṃ manyase 10807 subhūte arūpo / avedanā / }/ tat kiṃ manyase subhūte 10808 cakṣur bodhisattvo 'nyatra cakṣuṣaś cakṣuṣi bodhisattvo bodhisattve cakṣur acakṣuṣko 10809 bodhisattva iti/ śrotraṃ bodhisattvo 'nyatra śrotrāc chrotre bodhisattvo 10810 bodhisattve śrotram aśrotro bodhisattva iti/ 10811 }/ subhūtir āha/ no hīdam bhagavan/ 10812 bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte rūpaṃ bodhisattvo 'nyatra rūpād rūpe 10813 bodhisattvo bodhisattve rūpam arūpo bodhisattva iti/ 10814 }/ tat kiṃ manyase subhūte 10815 cakṣūrūpacakṣurvijñānāni bodhisattvo 'nyatra ebhya eṣu saḥ/ etāni 10816 tasmin vinā cakṣūrūpacakṣurvijñānair bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase 10901 subhūte śrotraśabdaśrotravijñānāni bodhisattvo anyatra ebhya eṣu saḥ/ 10902 etāni tasmin vinā śrotraśabdaśrotravijñānair bodhisattva iti/ 10903 } 10904 }/ subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan/ bhaga- 10905 vān āha/ tat kiṃ manyase subhūte pṛthivīdhātur bodhisattvo 'nyatra pṛthivī- 10906 dhātos tatra bodhisattva bodhisattve pṛthivīdhātur apṛthivīdhātuko 10907 bodhisattva iti/ } 10908 }/ subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan/ 10909 bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte avidyā bodhisattvo 'nyatrāvidyāyāḥ 10910 avidyāyāṃ bodhisattvo bodhisatte 'vidyā 'navidyā bodhisattva iti/ tat 10911 kiṃ manyase subhūte saṃskārā bodhisattvo 'nyatra saṃskārebhyaḥ saṃskāreṣu 10912 bodhisattvo bodhisattve saṃskārā asaṃskārā bodhisattva iti/ 10913 } 10914 }/ subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan// [iti 10915 nirodhe 'nvayajñānakṣāntiḥ//] 10916 bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte 'pi nu yā rūpasya tathatā sā 10917 bodhisattvo 'nyatra rūpatathatāyāṃ rūpatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve rūpa- 10918 tathatā arūpatathatā bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte yā 10919 vedanātathatā sā bodhisattvo 'nyatra vedanātathatāyā vedanātathatāyāṃ 10920 bodhisattvo bodhisattve vedanātathatā avedanātathatā bodhisattva iti/ 10921 } 11001 subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan/ bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte 11002 yadi vyasteṣu na bodhisattvaḥ samasteṣu bhavatu yā skandhatathatā sā 11003 bodhisattvo 'nyatra skandhatathatāyāḥ skandhatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve 11004 skandhatathatā askandhatathatā bodhisattva iti/ subhūtir āha/ no hīdaṃ 11005 bhagavan/ bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte yā cakṣūrūpacakṣu- 11006 rvijñānatathatā sā bodhisattvo 'nyatra cakṣūrūpacakṣurvijñānatathatāyāś cakṣu- 11007 rūpacakṣurvijñānatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve cakṣūrūpacakṣurvijñāna- 11008 tathatā acakṣūrūpacakṣurvijñānatathatā bodhisattva iti/ evaṃ śrotraśabda- 11009 śrotravijñānatathatā, ghrāṇagandhaghrāṇavijñānatathatā, jihvārasajihvāvijñāna- 11010 tathatā kāyaspraṣṭavyakāyavijñānatathatā, manodharmamamovijñānatathatā// 11011 subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan/ bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte yā 11012 pṛthivīdhātutathatā sā bodhisattvo 'nyatra pṛthivīdhātutathatāyāḥ pṛthivī- 11013 dhātutathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve pṛthivīdhātutathatā apṛthivīdhātu- 11014 tathatā bodhisattva iti/ } 11015 } 11016 subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan/ bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte 11017 yadi vyasteṣu dhātuṣu na bodhisattvaḥ samasteṣu 11018 } / subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan/ bhaga- 11019 vān āha/ tat kiṃ manyase subhūte yā cakṣustathatā sā bodhisattvo 11020 'nyatra cakṣustathatāyāś cakṣustathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve cakṣustathatā 11021 acakṣustathatā bodhisattva iti/ evaṃ yā śrotratathatā ghrāṇatathatā jihvā- 11022 tathatā kāyatathatā/ tat kiṃ manyase subhūte yā manastathatā sā bodhi- 11023 sattvo 'nyatra manastathatāyā manastathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve manastathatā 11101 amanastathatā bodhisattva iti/ } 11102 }/ yadi subhūte vyasteṣv āyataneṣu na 11103 bodhisattvaḥ samasteṣu bhavatu yā subhūte āyatanatathatā sā bodhisattvo 11104 'nyatrāyatanatathatāyā āyatanatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve āyatana- 11105 tathatā anāyatanatathatā bodhisattva iti/ / / avidyātathatā 11106 sā bodhisattvo 'nyatrāvidyātathatāyā avidyātathatāyāṃ bodhisattvo 11107 bodhisattve avidyātathatā anavidyātathatā bodhisattvaḥ/ evaṃ yā 11108 saṃskāratathatā vijñānatathatā nāmarūpatathatā ṣaḍāyatanatathatā sparśa- 11109 tathatā vedanātathatā tṛṣṇātathatā upādānatathatā bhavatathatā jātitathatā 11110 jarāmaraṇatathatā/ yadi vyasteṣu pratītyasamutpādāṅgeṣu na bodhisattvaḥ 11111 samasteṣu bhavatu yā pratītyasamutpādatathatā bodhisattvo 'nyatra pratītya- 11112 samutpādatathatāyāḥ pratītyasamutpādatathatāyāṃ bodhisattvo bodhisattve 11113 pratītyasamutpādatathatā apratītyasamutpādatathatā bodhisattva iti/ / 11114 kiṃ punas tvaṃ subhūte 'rthavaśam upādāyevaṃ vadasi/ na rūpaṃ bodhisattva 11115 iti na vedanā na saṃjñā na saṃskārā na vijñānaṃ, na pṛthivīdhātur nābdhātur na 11116 tejodhātur na vāyudhātur nākāśadhātur na vijñānadhātuḥ, na rūpāṇi na śabdā na 11117 gandhā na rasā na spraṣṭavyāni na dharmāḥ, na cakṣur na śrotraṃ na ghrāṇaṃ na jihvā na 11118 kāyo na manaḥ, na cakṣūrūpacakṣurvijñānaṃ na śrotraśabdaśrotravijñānaṃ na 11119 ghrāṇagandhaghrāṇavijñānaṃ na jihvārasajihvāvijñānaṃ na kāyaspraṣṭavyakāya- 11120 vijñānaṃ na manodharmamanovijñānaṃ nāvidyā evaṃ na saṃskāravijñānanāmarūpa- 11121 ṣaḍāyatanasparśavedanātṛṣṇopādānabhavajātijarāmaraṇaṃ bodhisattva iti 11122 yāvan na skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādo bodhisattva iti/ na rūpa- 11201 tathatā bodhisattva iti/ na vedanātathatā } na vijñānatathatā, 11202 na pṛthivīdhātutathatā } na vijñānadhātutathatā, na cakṣūstathatā 11203 } na manastathatā na rūpatathatā } na dharmatathatā na cakṣū- 11204 rūpacakṣurvijñānatathatā } na manodharmanomanovijñānatathatā nāvidyā- 11205 tathatā } na jarāmaraṇatathatā, yāvan na skandhadhātvāyatanatathatā na 11206 pratītyasamutpādatathatā bodhisattva iti/ subhūtir āha/ atyantatayā 11207 bhagavan bodhisattvo na vidyate nopalabhyate/ tat kuto rūpaṃ bodhisattvo 11208 bhaviṣyati/ vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānam bodhisattvo bhaviṣyati/ 11209 atyantatayā bhagavan bodhisattvo na vidyate nopalabhyate/ tat kutaḥ 11210 pṛthivīdhātu bodhisattvo bhaviṣyati/ evam abdhātus tejodhātur vāyudhātur ākāśa- 11211 dhātur vijñānadhātur bodhisattvo bhaviṣyati/ / tat kuto rūpam bodhi- 11212 sattvo bhaviṣyati/ evaṃ śabdo } dharmo bodhisattvo bhaviṣya- 11213 ty evañ cakṣuḥ śrotraṃ } mano bodhisattvo bhaviṣyati/ tat kutaś cakṣūrūpa- 11214 cakṣurvijñānāni bodhisattvo bhaviṣyati/ evaṃ śrotraśabdaśrotravijñānāni 11215 } manodharmamanovijñānāni bodhisattvo bhaviṣyati/ avidyā 11216 bodhisattvo bhaviṣyati/ evaṃ saṃskārā vijñānaṃ } jarāmaraṇaṃ bodhisattvo 11217 bhaviṣyati/ / tat kutaḥ punar asya rūpatathatā upalabhyate/ vedanātathatā 11218 } vijñānatathatā upalabhyate/ tat kutaḥ pṛthivīdhātutathatopa- 11219 labhyate/ evam abdhātu} vijñānadhātutathatopalabhyate/ tat kuto 11220 rūpatathatopalabhyate/ evaṃ śabda} dharmmatathatopalabhyate/ evaṃ cakṣu- 11221 stathat} manastathatopalabhyate/ evaṃ cakṣūrūpacakṣurvijñānatathato- 11301 palapsyate } manodharammanovijāñnatathatopalapsyate/ tat 11302 kuto 'syāvidyātathatopalapsyate/ evaṃ saṃskāratathat} jarāmaraṇatathatopala- 11303 psyate/ evam ekaikaśaḥ skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādeṣu vyastasamasteṣu 11304 tat kuto 'sya skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādatathatopalapsyate/ naitat sthānaṃ 11305 vidyate/ bhagavān āha/ sādhu sādhu subhūte/ evaṃ khalu subhūte 11306 mahāsattvena sattvānupalabdhyā prajñāpāramitānupalabdhau śikṣitavyam// [iti 11307 nirodhe 'nvayajñānam//] 11308 bhagavān āha/ tat kiṃ manyase subhūte rupasyaitad adhivacanaṃ bodhisattva 11309 iti/ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇāṃ vijñānasyaitad adhivacanaṃ bodhisattva 11310 iti/ subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan/ bhagavān āha/ tat kiṃ manyase 11311 subhūte rūpanityatāyā rūpānityatāyā etad adhivacanaṃ bodhisattva iti/ 11312 rūpasukhatāyā rūpaduḥkhatāyā rūpātmatāyā rūpātmatāyā rūpaśāntatāyā 11313 rūpaśāntatāyā etad adhivacanaṃ bodhisattva iti/ tat kiṃ manyase subhūte 11314 vedanānityatāyā vedanā'nityatāyā etad adhivacanaṃ bodhisattva iti/ vedanā- 11315 sukhatāyā vedanāduḥkhatāyā vedanātmatāyā vedanā'nātmatāyā vedanāśānta- 11316 tāyā vedanā'śāntatāyā evad adhivacanaṃ bodhisattva iti/ 11317 }/ tat kiṃ manyase subhūte rūpaśūnyatāyā 11318 rūpāśūnyatāyā rūpanimittatāyā rūpānimittatāyā rūpapraṇihitatāyā rūpā- 11319 praṇihitatāyā etad adhivacanaṃ bodhisattva iti/ evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ/ 11320 tat kiṃ manyase subhūte vijñānaśūnyatāyā vijñānāśūnyatāyā vijñānanimitta- 11321 tāyā vijñānānimittatāyā vijñānapraṇihitatatāyā vijñānāpraṇihitatāyā 11322 etad adhivacanaṃ bodhisattva iti/ subhūtir āha/ no hīdaṃ bhagavan/ bhagavān āha/ 11323 kiṃ punas tvaṃ subhūte 'rthavaśaṃ pratītya evaṃ vadasi/ na rūpasya nityatādhivacanaṃ 11324 anityatādhivacanaṃ bodhisattva iti/ evaṃ na sukhā na duḥkhā 11401 nātmā nānātmā nānātmā na śāntā na śūnyatā 11402 nāśūnyatā na nimittā nānimittā na rūpasya praṇihitā 11403 nāpraṇihitā bodhisattva iti/ na vedanāyā nityā 11404 } 11405 subhūtir āha/ atyantayā rūpaṃ na vidyate nopalabhyate/ kutī rūpādhivacanaṃ 11406 bodhisattvo bhaviṣyati/ atyantatayā bhagavann anitayṃ na vidyate nopalabhyate/ 11407 kuto vedanādhivacanaṃ bodhisattvo bhaviṣyati/ } 11408 } 11409 atyantatayā bhagavan nityaṃ na vidyate nopalabhyate/ kuto rūpānityatādhi- 11410 vacanaṃ bodhisattvo bhaviṣyati/ atyantatayā bhagavann anityaṃ na vidyate nopalabhyate/ 11411 kuto rūpānityatādhivacanaṃ bodhisattvo bhaviṣyati/ evaṃ na sukhādhivacanaṃ 11412 na duḥkhā nātmā nānātmā śāntā nāśāntā na 11413 śūnyatā nāśūnyatā na nimittā nānimittā na praṇi- 11414 hitā nāpraṇihitā bodhisattvo bhaviṣyati/ evaṃ vedanāsaṃjñā- 11415 saṃskārāḥ/ atyantatayā bhagavan nityaṃ na vidyate nopalabhyate/ kuto 11416 vijñānanityatā bodhisattvo bhaviṣyati/ atyantatayā bhagavan nityaṃ na 11417 vidyate nopalabhyate/ kuto vijñānānityatādhivacanaṃ bodhisattvo bhaviṣyati/ evaṃ 11418 na skuhādhivacanaṃ } bhagavān āha/ 11419 sādhu sādhu subhūte/ evaṃ hi subhūte mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā 11420 rūpādhivacanam anupalambhamānena vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānā 11421 rūpasya nityānityā sukhaduḥkhā śāntāśāntā śūnyatāśūnyatā 11422 nimittānimittā praṇihitāpraṇihitā/ vedanāyā nityā} 11423 saṃjñāyā nityā} saṃskārāṇāṃ nityā} vijñānasya 11424 nityā} prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyam// [iti mārge dharmajñānakṣāntiḥ//] 11501 yad api subhūte evaṃ vadasi/ nāhaṃ taṃ dharmaṃ samanupaśyāmi yad uta bodhisattva 11502 iti/ na hi subhūte dharmo dharmadhātuṃ samanupaśyati/ nāpi dharamdhātur dharmaṃ 11503 samanupaśyati// [iti mārge dharmajñānam//] 11504 na subhūte rūpadhātu dharmadhātuṃ samanupaśyati/ nāpi dharmadhātū rūpadhātuṃ 11505 samanupaśyati/ na vedanādhātur dharmadhātuṃ samanupaśyati/ nāpi dharmadhātu- 11506 r vedanādhātuṃ samanupaśyati } 11507 }// [iti mārge