Phạn tạng (Sanskrit Canon)pspdut2u.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Bát-nhã Hai mươi lăm ngàn bài tụng, Bản Dutt (Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā)
Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 6 / 8 (50.000 ký tự/trang)
dharmopasampade/ 18214 iyaṃ vīrya/ yadā bodhisattvo mahāsattva etāni ca dhyānāny etāś cā- 18215 pramāṇārūpyasamāpattīś ca samāpadyate/ na ca dhyānāpramāṇārūpyasamāpatti- 18216 vaśenopapadyate/ na ca tā āsvādāyati na ca tābhiḥ saṃhriyate/ iyaṃ 18217 dhyāna/ yadā manasikārais tā dhyānāpramāṇārūpyasamāpattīḥ samā- 18218 padyate ca vyuttiṣṭhate ca tāś cānityākāreṇa duḥkhākāreṇa anātmākāreṇa śāntā- 18219 kāreṇa śūnyākāreṇa animittākāreṇa apraṇihitākāreṇa pratyavekṣate na ca 18220 śrāvakanyāmaṃ vā pratyekabuddhanyāmaṃ vābhikrāmati/ iyaṃ prajñā/ 18221 idam āyuṣman mahāsattvasya mahāyānam// [ity apramāṇaprasthānam//] 18301 punar aparam āyuṣman mahāsattvasya mahāyānam/ yad adhyātmaśūnya- 18302 tāyāṃ jñānaṃ na copalambhayogena/ yad bahirdhā/ yad adhyātamabahirdhā/ 18303 yad / idaṃ mahāsattvasya mahāyānam/ 18304 mahāsattvasya mahāyānam/ yat sarvadharmeṣu na śikṣiṣyate 18305 cittaṃ samāhitaṃ taj jñānam/ idam api / punar aparaṃ / yad asya 18306 na nityam iti jñānaṃ pravartate nānityam iti/ na duḥkham iti nāduḥkham iti 18307 } 18308 } nāpraṇihitam iti jñānaṃ pravartate/ idam api subhūte / 18309 / yad atīte 'dhvani jñānaṃ na pravartate/ anāgate 'dhvani / 18310 pratyutpanne 'dhvani / na cāsya triṣv adhvasu jñānaṃ pravartate/ tac cānupalambhayogena/ 18311 idam api / 18312 / yan na kāmadhātau jñānaṃ pravartate na rūpa nārūpya/ 18313 na cāsya kāmarūpārūpya tac cānupalambhayogena/ idam api / 18314 punar aparaṃ / yan na laukikeṣu lokottareṣu dharmeṣu jñānaṃ pravartate/ na 18315 sāsraveṣu dharmeṣu nānāsraveṣu dharmeṣu na saṃskṛteṣu nāsaṃskṛteṣu na cāsya laukika- 18316 lokottarasāsravānāsravasaṃskṛtāsaṃskṛteṣu dharmeṣu jñānaṃ pravartate/ tac cānupalambhayogena/ 18317 idam āyuṣman // [iti anupalambhayogena prasthānam//] 18318 āha/ kiyatāyuṣman pūrṇa mahāsattvo mahāyānasamārūḍha 18319 ity ucyate/ pūrṇa āha/ ihāyuṣman mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ 18320 caran dānapāramitām ārohati/ sa naiva dānapāramitām upalabhate na dāyakaṃ 18321 na pratigrāhakaṃ na dānam upalabhate anupalambhayogena/ evaṃ hy āyuṣman 18322 mahāsattvo dānapāramitāsamārūḍha ity ucyate/ evaṃ śīla, kṣānti, 18401 vīrya, dhyāna/ prajñāpāramitāyāṃ caran prajñāpāramitām ārohati, sa naiva prajñā- 18402 pāramitām upalabhate na bodhisattvaṃ na manasikāram upalabhate anupalambhayogena/ 18403 evaṃ hy āyuṣman mahāsattvaḥ prajñāpāramitāsamārūḍha ity ucyate// [iti 18404 trimaṇḍalapariśuddhiprasthānam//] 18405 punar aparaṃ mahāsattvo 'vyavakīrṇena sarvākārajñatācittotpādena 18406 saptatriṃśad bodhipakṣān dharmān bhāvayati bhāvanāvibhāvanārthena tac cānupalambha- 18407 yogena/ evaṃ hy āyuṣman mahāsattvo mahāyānasamārūḍha ity ucyate/ 18408 śūnyatānimittāpraṇihitasamādhīn / daśa tathāgatabalāni 18409 catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān / 18410 punar aparaṃ mahāsattva evaṃ sañjānāti vyavahāramātram idaṃ yad uta bodhisattva 18411 iti sattvānupalabdhitām upādāya/ idam api nāmamātraṃ yad uta rūpaṃ rūpānu- 18412 palabdhitām upādāya vedanā saṃjñā saṃskārāḥ/ vijñānaṃ vijñānānu/ 18413 cakṣuś cakṣuṣānu/ evaṃ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyaḥ/ mano manasā- 18414 nu/ evaṃ vyastasamastāḥ skandhā dhātavaḥ } buddhadharmāḥ/ 18415 buddhadharmā buddhadharmānu/ adhyātmaśūnyatā bahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatā 18416 yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatā abhāvasvabhāvaśūnyatānu/ tathatā dharmadhātuś ca 18417 dharmaniyāmatā ca bhūtakoṭiś ca bhūtakoṭyanu/ bodhir buddhaś ca buddhānu/ 18418 evaṃ hy āyuṣman mahāsattvo mahāyānasamārūḍha ity ucyate// [ity uddeśa- 18419 prasthānam//] 18420 punar aparaṃ mahāsattvaḥ prathamacittotpādam upādāya yāvad 18501 bodhir atrāntare mahāsattvo 'bhijñāparipūrṇatvāt sattvāṃś ca paripācayati buddha- 18502 kṣetreṇa ca buddhakṣetraṃ saṃkrāmati/ buddhakṣetre buddhakṣetre ca buddhān bhagavataḥ satkaroti 18503 gurūkaroti mānayati pūjayati/ yo yasya buddhasya aupayikapūjā satkāravidhi- 18504 s tebhyaś ca buddhebhyo bhagavadbhyo dharmaṃ śṛṇoti yad uta idam eva mahāyānaṃ/ sa tatra 18505 bodhisattvayāne abhiruhya buddhakṣetreṇa ca buddhakṣetraṃ saṃkrāmati buddhakṣetraṃ ca pariśodha- 18506 yati sattvāṃś ca paripācayati na cāsya buddhakṣetrasaṃjñā pravartate na sattvasaṃjñā pravartate/ 18507 so 'dvayabhūmau sthitvā yādṛśenātmabhāvena sattvānāṃ śaknoy arthakaraṇāya tādṛśa- 18508 m ātmabhāvaṃ saṃcintya parigṛhṇāti/ sa na jātu tena mahāyānena virahito bhavati 18509 yāvat sarvākārajñatām anuprāpnoti// [iti abhijñāprasthānam//] 18510 sarvākārajñatām anuprāpya dharmacakraṃ pravartayati apravartanīyaṃ sarvaśrāvaka- 18511 pratyekabuddhair devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāsureṇa lokena/ 18512 tasyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhasya pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālu- 18513 kopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanto varṇaṃ bhāṣante ghoṣam udīrayanti yaśaḥ prakāśa- 18514 yanti/ eṣā amuṣmin lokadhātuprasare 'mukena mahāsattvena mahāyānam a- 18515 bhiruhya sarvākārajñātā 'nuprāptā sarvākārajñatām anuprāpya dharmacakraṃ pravartitam/ 18516 evaṃ dakṣiṇasyām diśi } 18517 }/ evaṃ 18518 hy āyusman mahāsattvo mahāyānasamārūḍha ity ucyate// [iti sarvākāra- 18519 jñātāprasthānam//] [ity ucyate prasthānapratipattiḥ//] 18520 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ mahāsannāhasannaddho 18521 mahāsannāhasannaddha iti bhagavan mahāsattva ity ucyate/ kiyatā bhagavan 18522 mahāsattvo mahāsannāhasannaddha ity ucyate/ bhagavān āha/ iha subhūte 18523 mahāsattvo mahāyānaṃ sannahya yad uta dānapāramitāsannāhaṃ } prajñā- 18524 pāramitāsannāhaṃ sannahyate/ smṛtyupasthānasannāhaṃ sannahya samyakprahāṇarddhi- 18601 pādendriyabalabodhyaṅgamārgasannāhaṃ sannahya } 18602 } 18603 buddhavigrahaṃ sannahya trisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātum avabhāsena sphurati ca ṣaḍ- 18604 vikāraṃ kampayati ca sarvasmin nairayikabhavane ca tam agniskandhaṃ nirvāpya nairayi- 18605 kānāṃ sattvānāṃ duḥkhāni praśāmya tān sarvān nirvaṇābhimukhān vijñāya 18606 mahāsattvaḥ evaṃ śabdam udīrayati ghoṣam anuśrāvayati namas tathāgatāyārhate samyak- 18607 sambuddhāyeti/ tatas te nairayikāḥ sattvās taṃ buddhaghoṣaṃ śrutvā sukhaṃ pratilabhante/ te 18608 tenaiva sukhasaumanasyena tebhyo nirayebhyo vyutthāya tatra lokadhātāv upapadyante yatra 18609 buddhān bhagavataḥ paśyanti ārāgayanti devamanuṣyopapattiñ ca parigṛhṇanti/ evaṃ 18610 tiryagyonito yamalokato vyutthāya te lokadhātāv upapadyante yatra 18611 parigṛhṇanti/ evaṃ pūrvasyāṃ diśi } 18612 } 18613 } parigṛhṇanti/ evaṃ hi subhūte mahāsattvo 18614 mahāsannāhasannaddha ity ucyate/ 18615 tad yathāpi nāma subhūte dakṣo māyākāro māyākārāntevāsī vā caturmahā- 18616 pathe mahato janakāyasya purato nirayaṃs tiryagyoniyamalokañ ca nirmimīte nirmāya 18617 teṣāṃ sattvānāṃ buddhaśabdaṃ dharmaśabdaṃ saṃghaśabdam anuśrāvayati/ tatas tena buddhaśabdena 18618 dharmaśabdena saṃghaśabdena tebhyo nirayatiryagyoniyamalokebhyo vyutthāya deva- 18619 manuṣyeṣūpapadyeran/ api tu subhūte tena māyākārāntevāsinā vā kaścit sattvo 18620 nirayatiryagyoniyamalokagatibhyo vyutthāpitaḥ/ subhūtir āha/ no bhagavan/ 18621 bhagavān āha/ evam eva subhūte mahāsattvena asaṃrūyeyeṣv aprameyeṣv apramāṇeṣu 18622 lokadhātuṣu sattvāṃs tribhyo 'pāyebhyaḥ parimocya na kaścit sattvaḥ parimocito 18623 bhavati/ tat kasya hetoḥ/ dharmas teṣāṃ subhūte dharmāṇāṃ māyādharmatām upādāya/ 18624 evaṃ hi subhūte mahāsattvo mahāyānasamārūḍho mahāsannāhasannaddha ity ucyate// 18625 [iti karuṇāsambhāraḥ//] 18701 punar aparaṃ subhūte mahāsattvo dānapāramitāyāṃ sthitvā mahāsannāhasannaddha- 18702 s trisāhasraṃ mahāsāhasraṃ lokadhātuṃ vaidūryamayaṃ nirmimīte vaidūryamayaṃ nirmāya cakra- 18703 vartivyūhaṃ nirmimīte cakravartivyūhaṃ nirmāya annārthikebhyo 'nnaṃ dadāti/ 18704 evaṃ yāvad vastrayānagandhamālyapuṣpadhūpavilepanacūrṇapariṣkāraṃ vāsaśayanāsana- 18705 prāvaraṇajīvitopakaraṇabhaiṣajyasuvarṇarūpyamaṇiratnapravālaśaṅkhaśilāmuktābharaṇāni 18706 yāvad anyatarānyataraṃ pariṣkāraṃ dadāti/ so 'nnam annārthikebhyo datvā yāvad anya- 18707 tarānyataraṃ pariṣkāraṃ datvā teṣāṃ sattvānāṃ dharmaṃ deśayati yad uta imam eva ṣaṭpāra- 18708 mitāpratisaṃyuktam/ te khalu punaḥ sattvās tāṃ dharmadeśanāṃ śrutvā na jātu tābhiḥ 18709 pāramitābhir virahitā bhavanti yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante/ evaṃ 18710 hi subhūte mahāsattvo mahāsannāhasannaddha ity ucyate/ tad yathāpi nāma subhūte 18711 dakṣo māyākāro māyākārāntevāsī vā caturmahāpathe sthitvā mahato janakāyasya 18712 purato mahāntaṃ janakāyam abhinirmimīte nirmāya annam annārthikebhyo dadyād anya- 18713 tarānyataraṃ pariṣkāras tadarthikebhyo dadyāt/ tat kiṃ manyase subhūte api etena 18714 māyākāreṇa māyākārāntevāsinā vā kasmaicit kiñcid dattaṃ bhavet/ subhūti- 18715 r āha/ no bhagavan/ bhagavān āha/ evam eva subhūte mahāsattvena yāvac cakra- 18716 vartivyūham abhinirmāya annam annārthikebhyo dadatā yāvad anyatarānyatarān 18717 mānuṣyakān pariṣkārān dadatā kasmaicit sattvāya yāvad anyatarānyatarā 18718 mānuṣyakāḥ pariṣkārā dattvā bhavanti/ tat kasya hetoḥ/ dharmataiṣā subhūte 18719 dharmāṇāṃ māyādharmatām upādāya/ evaṃ hi subhūte mahāsattvo mahāsannāha- 18720 sannaddha ity ucyate// [iti dānasambhāraḥ//] 18721 śīlapāramitāyāṃ sañcintyopapattiparigraheṇa cakravartikule 18722 pratyājāyate/ sa tatra sthitvā sattvān daśakuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpayati/ 18723 caturṣu dhyāneṣu }bodhipakṣeṣu dharmeṣu pratiṣṭhāpayati/ yāvad aṣṭādaśasv āveṇikeṣu 18724 buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayati/ te ca sattvā na jātu virahitā bhavanti tayā 18801 dharmadeśanayā yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante/ tad yathāpi nāma 18802 subhūte dakṣo daśakuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpayet/ yāvad aṣṭādaśāveṇi- 18803 keṣu buddhadharmeṣu pratiṣṭāpayet tena tāvataḥ sattvān yāvad buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpya 18804 na kaścit sattvo yāvad buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpito bhavati/ evam eva subhūte 18805 mahāsattvena tāṃs tāvataḥ sattvān daśakuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpya yāvad aṣṭā- 18806 daśasv āveṇikeṣu buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpya na kaścit sattvo yāvad buddhadharmeṣu 18807 pratiṣṭhāpito bhavati/ tat kasya hetoḥ/ dharmataiṣā / [iti śīlasambhāraḥ/] 18808 kṣāntipāramitāyāṃ sthitvā sattvān kṣāntau samādāpayati 18809 niveśayati pratiṣṭhāpayati/ kathaṃ ca subhūte mahāsattvaḥ kṣāntipāramitāyāṃ 18810 sthitvā kṣāntau / iha subhūte mahāsattvaḥ prathamacittotpāda- 18811 m upādāya evaṃ sannāhaṃ sannahyate sacet mama sarvasattvā daṇḍaloṣṭramuṣṭiśastraprahārān 18812 dadyus tatra mayā ekam api kṣobhacittaṃ notpādayitavyaṃ sarvasattvāś caivaṃrūpāyāṃ 18813 kṣāntau pratiṣṭhāpayitavyā iti/ tad yathāpi nāma subhūte dakṣo nirmimīte 18814 te 'pi sarve tasya māyākārasya daṇḍair loṣṭrair muṣṭibhiḥ śastrair vā prahāraṃ dadyuḥ/ sa 18815 ca teṣu ekam api kṣobhacittaṃ notpādayet tāṃś ca sattvān nirmitān evaṃrūpāyāṃ kṣāntau 18816 pratiṣṭhāpayet/ tena tāvataḥ sattvān kṣāntau pratiṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ pratiṣṭhā- 18817 pito bhavati/ evam eva subhūte mahāsattvena tāṃs tāvataḥ sattvān kṣāntau 18818 pratiṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ kṣāntau pratiṣṭhāpito bhavati/ tat kasya hetoḥ/ 18819 dharmataiṣā // [iti kṣāntisambhāraḥ//] 18901 vīryapāramitāyāṃ sthitvā sarvasattvān vīryapāramitāyāṃ 18902 / kathañ ca mahāsattvo vīryapāramitāyāṃ sthitvā sarvasattvān vīrya- 18903 pāramitāyāṃ / iha mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktair mana- 18904 sikāraiḥ kāyikacetasikavīryapratiṣṭhitaḥ savasattvān / tad yathāpi 18905 nāma subhūte dakṣo nirmāya sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ 18906 pratiṣṭhāpayet/ tena tāṃs tāvataḥ sattvān pratiṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ 18907 pratiṣṭhāpito bhavati/ evam eva mahāsattvena tāṃs tāvataḥ sattvān 18908 praviṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ pratiṣṭhāpito bhavati/ tat kasya 18909 hetoḥ/ dharmataiṣā // [iti vīryasambhāraḥ//] 18910 dhyānapāramitāyāṃ sthitvā sarvasattvān 18911 dhynapāramitāyāṃ / kathaṃ ca mahāsattvo dhyānapāra- 18912 mitāyāṃ sthitvā sarvasattvān dhyānapāramitāyāṃ / iha 18913 mahāsattvaḥ sarvadharmāṇāṃ samatāyāṃ sthitvā na kasyacid dharmasya vikṣepaṃ vā 18914 avikṣepaṃ vā samanupaśyati/ evaṃ hi mahāsattvo dhyānapāramitāyāṃ 18915 sthito bhavati/ sa tathaiva sarvasattvān dhyānapāramitāyāṃ / te ca samā- 18916 dāpitā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitā bhavanti/ na jātu virahitā bhavanti dhyāna- 18917 pāramitayā yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā iti/ tad yathāpi nāma 18918 subhūte dakṣo nirmāya janakāyaṃ dhyānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayet tena 18919 tāṃs tāvataḥ sattvān dhyānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpya na kaścid ekaḥ sattvo 'pi dhyāna- 18920 pāramitāyāṃ pratiṣṭhāpito bhavati/ evam eva mahāsattvena sarvasattvān 18921 dhyānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpya na kaścit sattvo dhyānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpito 18922 bhavati/ tat kasya hetoḥ/ dharmataiṣā // [iti dhyānasambhāraḥ//] 18923 prajñāpāramitāyāṃ sthitvā sarvasattvān prajñāpāramitāyāṃ 18924 / kathañ ca mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ sthitvā sarvasattvān 18925 prajñāpramitāyāṃ / yataḥ mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran 19001 na kasyacid dharmasyāpāraṃ vā pāraṃ vā upalabhate/ evaṃ mahāsattvaḥ prajñā- 19002 pāramitāyāṃ sthito bhavati/ sa tathaiva sarvasattvān api tatra / tad yathāpi 19003 nāma subhūte dakṣo 19004 }// [iti prajñāsambhāraḥ//] 19005 mahāsannāhasannaddhaḥ pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvāluko- 19006 pameṣu lokadhātuṣu yāvantaḥ sattvāṃs tān sarvān yathaivātmanā dānapāramitāyāṃ 19007 sthitas tathā dānapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ evaṃ 19008 śīlapāramitāyāṃ } prajñāpāramitāyāṃ dharmañ ca deśayati/ yad uta 19009 imam eva ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktam/ te ca taṃ śrutvā na jātu bhūyo virahitā bhavanti 19010 ṣadbhiḥ pāramitābhir yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā iti/ evaṃ dakṣiṇa- 19011 syāṃ } 19012 }saṃbuddhā iti/ 19013 tad yathāpi nāma subhūte dakṣo nirmāya ṣaṭpāramitāsu / tat 19014 kiṃ manyase subhūte api nu tena māyākāreṇa māyākārāntevāsinā vā kaścit 19015 sattvaḥ ṣaṭpāramitāsu samādāpito bhavati niveśito vā pratiṣṭhāpito vā bhavati/ 19016 subhūtir āha/ no bhagavan/ bhagavān āha/ evam eva subhūte mahāsattvena 19017 tāṃs tāvataḥ sattvān ṣaṭsu pāramitāsu pratiṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ ṣaṭsu pāra- 19018 mitāsu pratiṣṭhāpito bhavati/ tat kasya hetoḥ/ dharmataiṣā 19019 mahāsattvo mahāsannāhaṃ sannahya sarvākārajñatāpratisaṃyuktena 19020 cittena viharan nānyeṣāṃ cittotpādānām avakāśaṃ dadāti/ iyanto mayā sattvā dāna- 19021 pāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyā iti/ } 19022 } 19023 }/ api tu khalu punar asaṃkhyeyāḥ sattvā aprameyāḥ sattvā ṣaṭsu pāramitāsu 19024 pratiṣṭhāpayitavyāḥ/ evaṃ saptatriṃśad bodhipakṣeṣu dharmeṣu daśasu tathāgatabaleṣu 19025 catasṛṣu pratisaṃvitsu aṣṭādaśasv āveṇikeṣu buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ srota- 19026 āpattiphale sakṛdāgāmiphale anāgāmiphale arhattve asaṃkhyeyā aprameyāḥ sattvā 19027 buddhatve pratiṣṭhāpayitavyāḥ// [iti śamathasambhāraḥ//] 19101 tad yathāpi nāma subhūte dakṣo nirmāya taṃ ṣaṭsu pāramitāsu pratiṣṭhā- 19102 payet/ yāvat sarvākāravaropete sarvajñajñāne pratiṣṭhāpayed evam eva subhūte mahā- 19103 mahāsattvena tāṃs tāvataḥ sattvān asaṃkhyeyān aprameyān ṣaṭsu pāramitāsu pratiṣṭhāpya 19104 yāvat sarvākāravaropete sarvajñajñāne pratiṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu 19105 pratiṣṭhāpito bhavati/ tat kasya hetoḥ/ dharmataiṣā subhūte dharmāṇāṃ yad imāṃ 19106 māyādharmatām upādāya/ 19107 subhūtir āha/ yathāhaṃ bhagavan bhagavato bhāṣitasyārtham ājānāmi tathā 19108 asannāhasannaddho vatāyaṃ mahāsattvo veditavyaḥ svalakṣaṇaśūnyatām upādāya/ 19109 tat kasya hetoḥ/ tathā hi bhagavan rūpaṃ rūpeṇa śūnyaṃ vijñānaṃ vijñānena 19110 śūnyaṃ, cakṣuś cakṣuṣā śūnyam/ } 19111 } 19112 }/ mahā- 19113 yānasannāho 'pi bhagavan mahāyānasannāhena śūnyaḥ/ anena bhagavan paryāyeṇa 19114 asannāhasannaddho bodhisattvo veditavyaḥ/ evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad a- 19115 vocat/ evam etat subhūte yathā vadasi/ tat kasya hetoḥ/ akṛtā hi subhūte 19116 sarvākārajñatā avikṛtā anabhisaṃskṛtā/ te 'pi sattvā yeṣāṃ kṛtaśo 19117 mahāsattvena mahāsannāhaḥ sannaddhaḥ/ 19118 subhūtir āha/ kena kāraṇena bhagavan sarvākārajñatā / 19119 te 'pi sattvā yeṣāṃ kṛtaśo mahāsattvena mahā- 19120 sannāhasannaddhaḥ/ bhagavān āha/ kārakānupalabdhitām upādāya subhūte sarvākāra- 19121 jñatā / te 'pi sattvā / tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte rūpaṃ 19122 karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ } 19123 } na manaḥsaṃsparśapratyayavedayitaṃ karoti 19124 na vikaroti nābhisaṃskaroti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hy atyantatayā sarva ete 19201 na vidyante nopalabhyante/ ātmā subhūte na / evaṃ na sattvo na jīvo 19202 } na paśyakaḥ karoti } nopalabhyante/ 19203 svapnaḥ subhūte na / pratiśrutkaḥ pratibhāsaḥ pratibimbaṃ marīcir na nirmāṇaṃ 19204 karoti } 19205 }/ saptatriṃśad bodhipakṣā dharmā daśa tathāgatabalāni catvāri vaiśā- 19206 radyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā/ tathatā } sarvākāra- 19207 jñatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ tat kasya hetoḥ/ 19208 tathā hi atyantatayā na vidyante nopalabhyate/ anena subhūte paryāyeṇa sarvā- 19209 kārajñatā / yeṣāṃ kṛtaśo mahāsattvena mahāsannāhasannaddhaḥ/ evaṃ 19210 hi subhūte mahāsattvo mahāsannāhasannaddha ity ucyate// [iti vidarśanā- 19211 sambhāraḥ//] 19212 subhūtir āha/ yathāhaṃ bhagavato bhāṣitasyārtham ājānāmi/ rūpaṃ bhagavann a- 19213 baddham amuktaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārā vijñānaṃ bhagavan na 19214 pūrṇo maitrāyaṇīputra āha/ rūpam āyuṣman subhūte abaddham amuktam iti vadasi/ 19215 }/ 19216 subhūtir āha/ evam etad āyuṣman pūrṇa/ 19217 pūrṇa āha/ katamat tad āyuṣman subhūte rūpaṃ yad / }/ 19219 subhūtir āha/ yad etad āyuṣman pūrṇa svapnopamaṃ rūpaṃ tad / ya ete 19220 svapnopamā vedanā }/ evaṃ pratiśrutkopamā māyopamā marīcyupamā prati- 19221 bhāsopamā yad etad āyuṣman pūrṇa nirmitopamaṃ rūpaṃ tad / ya ete nirmitopamā 19301 vedanā }/ evam anāgataṃ pratyutpannam āyuṣman pūrṇa rūpam / pratyutpannā 19302 vedanā }/ tat kasya hetoḥ/ asattvād āyusman pūrṇa rūpasya/ evaṃ tad rūpam / 19303 asattvād āyuṣman pūrṇa vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām/ asattvād āyuṣman 19304 pūrṇa vijñānasyaivaṃ tad vijñānam / evaṃ viviktatvāc chāntatvāc chūnyatvād animitta- 19305 tvād apraṇihitatvād asaṃskṛtatvād anutpannatvāt kuśalam akuśalaṃ saṃkleśan niṣkleśaṃ 19306 sāvadyam anavadyaṃ sāsravam anāsravaṃ laukikaṃ lokottaraṃ saṃkliṣṭaṃ vyavadānam āyuṣman pūrṇaṃ 19307 rūpam / tat kasya hetoḥ/ asattvād rūpasyaivaṃ tad rūpam / vedanā saṃjñā 19308 saṃskārāḥ/ saṃkliṣṭaṃ vyavadānam āyuṣman pūrṇa vijñānam / tat kasya hetoḥ/ 19309 asattvād vijñānasya evaṃ tad vijñānam / sarvadharmā apy āyuṣman pūrṇa / 19310 tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād a- 19311 baddhā amuktā/ } 19312 } evaṃ daśabalāni catvāri vaiśāradyāni yāvad aṣṭādaśā- 19313 veṇikabuddhadharmāḥ, sarvākārajñatā, tathatā } bhūtakoṭiḥ/ evaṃ hy āyuṣman 19314 pūrṇa mahāsattvo 'baddho 'muktaḥ/ evaṃ ṣaḍ api pāramitā abaddhā amuktāḥ/ 19315 yāvat sarvākārajñatāpy / sattvān api yān parinirvāpayiṣyati te api 19316 / buddhakṣetrāṇy api yāni pariśodhayiṣyati tāny apy / yān api buddhān 19317 bhagavataḥ paryupāsiṣyate te 'py / yam api dharmaṃ śroṣyati so 'py abaddho 'muktaḥ/ 19318 buddhair bhagavadbhir na jātu virahito bhaviṣyati abaddho 'muktaḥ/ nābhijñābhir 19319 na pañcabhiś cakṣurbhir / tathā nānyaiḥ samādhibhir / abaddhām amuktāṃ mārgā- 19320 kārajñatām utpādayiṣyati/ abaddhām amuktāṃ sarvākārajñatām avabhotsyate/ abaddha- 19321 m amuktaṃ dharmacakraṃ pravartayiṣyati/ abaddhān amuktān sattvāṃs tribhir yānaiḥ parinirvā- 19322 payiṣyaty abaddho 'muktaḥ/ evaṃ hy āyuṣman pūrṇa mahāsattvaḥ ṣaḍbhiḥ pāramitābhir a- 19323 baddho 'muktaḥ sarvadharmān abhisaṃbhotsyate asattvām upādāya/ evaṃ viviktatā yāva- 19401 d anutpannatām upādāya/ evaṃ hy āyuṣman pūrṇa mahāsattvasya abaddho 'mukto 19402 mahāyānasannāho veditavyaḥ// [iti yuganaddhamārgasambhāraḥ/] 19403 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ katamad bhagavan mahā- 19404 sattvasya mahāyānam/ kathaṃ bhagavan mahāsattvo mahāyānasaṃprasthito 19405 veditavyaḥ/ kutas tad yānaṃ niryāsyati/ kva vā tad yānaṃ sthāsyati/ ko vā 19406 tena yānena niryāsyati/ evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat/ yat 19407 subhūte evaṃ vadasi katamad mahāsattvasya mahāyānam iti/ ṣaṭpāramitāḥ 19408 subhūte mahāsattvasya mahāyānam/ katamā ṣaṭpāramitā/ dāna 19409 śīla kṣānti vīrya dhyāna prajñā/ 19410 subhūtir āha/ katamā bhagavan mahāsattvasya dāna/ 19411 bhagavān āha/ iha subhūte mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktai- 19412 ś cittotpādair dānaṃ dadāti yad utādhyātmikabāhyāni vastūni tāni ca 19413 sarvasattvasādhāraṇāni kṛtvānuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati/ 19414 parāṃś ca tatra samādāpayati anupalambhayogena/ iyaṃ subhūte 19415 mahāsattvasya dāna/ 19416 / 19417 ātmanā ca daśa kuśalān karmapathān samādāya varttate/ parāṃś ca 19418 daśakuśale karmapathe aparāmṛṣṭā śīla/ 19419 / 19420 ātmanā ca kṣāntisamāpanno bhavati parāṃś ca kṣāntau kṣānti/ 19422 / 19501 pañcasu pāramitāsu anikṣiptadhūro viharati parāṃś ca tāsu pañcasu pāra- 19502 mitāsu vīrya/ 19503 / 19504 ātmanā copāyakauśalyena dhyānāni samāpadyate/ na ca teṣāṃ 19505 vaśenopapadyate parāṃś ca dhyāneṣu dhyāna/ 19506 / 19507 sarvadharmān abhiniviśate sarvadharmāṇāṃ ca prakṛtiṃ pratyavekṣate sarvadharma- 19508 prakṛtipratyavekṣāyāṃ ca sattvāṃś ca prajñā/ idaṃ 19509 subhūte mahāsattvasya mahāyānam// [ity upāyakauśalyasambhāraḥ//] 19510 mahāsattvasya mahāyānaṃ yad uta adhyātmaśūnyatā 19511 } parabhāvaśūnyatā/ 19512 tatra katamā adhyātmaśūnyatā/ ādhyātmikā dharmā ucyante cakṣuḥ 19513 śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyo manaḥ/ tatra cakṣuś cakṣuṣā śūnyaṃ akūṭasthāvināśitām u- 19514 pādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā/ śrotraṃ śrotreṇa śūnyaṃ akūṭasthā- 19515 vināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā/ 19516 }/ iyam ucyate adhyātmaśūnyatā/ 19517 tatra katamā bahirdhāśūnyatā/ ye bahirdhā dharmās tad yathā rūpaśabdagandharasa- 19518 spraṣṭavyadharmāḥ/ tatra rūpaṃ rūpeṇa śūnyam akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya 19519 hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā, }/ iya- 19520 m ucyate bahirdāśūnyatā/ 19521 tatra katamā adhyātmabahirdhāśūnyatā/ ṣaḍādhyātmikāny āyatanāni ṣaḍ- 19522 bāhyāny āyatanāni/ iyam ucyate adhyātmabahirdhāśūnyatā/ 19523 tatra katamā ādhyātmikā dharmā bahirdhādharmaiḥ śūnyāś cakṣuḥśrotraghrāṇa- 19601 jihvākāyāmanāṃsi ādhyātmikāni rūpaśabdagandharasasparśadharmaiḥ śūnyāni / 19602 tatra katame bahirdhā dharmā ādhyātmikaiḥ dharmaiḥ śūnyāḥ/ rūpaśabdagandharasasparśa- 19603 dharmāś cakṣuḥśrotraghrāṇajihvākāyamanobhiḥ śūnyā // iyam ucyate adhyātma- 19604 bahirdhāśūnyatā/ 19605 śūnyatāśūnyatā/ yā sarvadharmāṇāṃ śūnyatā tayā śūyatayā śūnyā 19606 // śūnyatāśūnyatā/ 19607 mahāśūnyatā/ pūrvā dik pūrvayā diśā śūnyā evaṃ dakṣiṇā paścimā 19608 } ūrdhvā dik ūrdhvayā diśā śūnyā // mahāśūnyatā/ 19609 paramārthaśūnyatā/ paramārtha ucyate nirvāṇam/ tac ca nirvāṇena śūnyam 19610 // paramārthaśūnyatā/ 19611 saṃskṛtaśūnyatā/ saṃskṛta ucyate kāmadhātuḥ rūpadhātur ārūpyadhātuś ca/ 19612 tatra kāmadhātuḥ kāmadhātunā śūnyo // rūpadhātūḥ rūpadhātunā śūnyaḥ / 19613 ārūpyadhātur ārūpyadhātunā śūnyo // saṃskṛtaśūnyatā/ 19614 asaṃskṛtaśūnyatā/ asaṃskṛta ucyate yasya notpādo na nirodho 19615 na sthitir nānyathātvam/ idam ucyate asaṃskṛtam/ asaṃskṛtam asaṃskṛtena śūnyaṃ 19616 // asaṃskṛtaśūnyatā/ 19617 atyantaśūnyatā/ yasya anto nopalabhyate tad atyantam atyantena śūnyam 19618 // atyantaśūnyatā/ 19619 anavarāgraśūnyatā/ yasya naivāgraṃ nāvaram upalabhyate/ tasya madhyā- 19620 bhāvaḥ/ yasya ca nādir na madhyaṃ nāvaram upalabhyate tasya nāgatir na gatiḥ/ ādi- 19621 madhyāvasānāny api ādimadhyāvasānaiḥ śūnyāny // anavarāgraśūnyatā/ 19622 anavakāraśūnyatā/ yasya dharmasya na kaścid avakāraḥ/ avakāraṃ nāma 19701 avikiraṇaṃ choraṇam utsargaḥ/ anavakāro 'navakāreṇa śūnyo // 19702 anavakāraśūnyatā/ 19703 prakṛtiśūnyatā/ yā sarvavarmāṇāṃ prakṛiḥ saṃskṛtānāṃ vā asaṃskṛtānāṃ vā 19704 na śrāvakaiḥ kṛtā na pratyekabuddhaiḥ kṛtā na tathāgatair arhadbhiḥ samyaksaṃbuddhaiḥ kṛtā 19705 nāpakṛtā/ prakṛtiḥ prakṛtyā śūnyā / prakṛtiśūnyatā/ 19706 sarvadharmaśūnyatā/ sarvadharmā ucyante rūpaṃ } 19707 } 19708 manaḥsaṃsparśapratyayavedanā saṃskṛtā dharmā asaṃskṛtā dharmāḥ/ ime ucyante sarvadharmāḥ/ 19709 tatra dharmāḥ dharmaiḥ śūnyā / sarvadharmaśūnyatā/ 19710 svalakṣaṇaśūnyatā/ rūpaṇalakṣaṇaṃ rūpam/ anubhavalakṣaṇā vedanā/ ud- 19711 grahaṇalakṣaṇā saṃjñā/ abhisaṃskāralakṣaṇāḥ saṃskārāḥ/ vijānanalakṣaṇaṃ vijñānaṃ 19712 vistareṇa kartavyaṃ yac ca saṃskṛtānāṃ dharmāṇāṃ lakṣaṇālakṣaṇaṃ yac cāsaṃskṛtānāṃ 19713 dharmāṇāṃ lakṣaṇālakṣaṇaṃ sarva ete dharmāḥ svalakṣaṇaśūnyā / 19714 svalakṣaṇaśūnyatā/ 19715 anupalambhaśūnyatā/ ye dharmā atītānāgatapratyutpannās te nopalabhyante/ 19716 tat kasya hetoḥ/ nātīte anāgatā upalabhyante/ nāpy anāgate atītāḥ/ na 19717 pratyutpanne 'tītānāgatā upalabhyante/ nāpy atītā anāgate yāḥ pratyutpannā 19718 eṣām iyam anupalabdhir ādiviśuddhitvāt / anupalambhaśūnyatā/ 19719 abhāvasvabhāvaśūnyatā/ nāsti sāṃyojikasya dharmasya svabhāvaḥ pratītya- 19720 samutpannatvāt/ saṃyogaḥ saṃyogena śūnyaḥ / abhāvasvabhāvaśūnyatā/ 19721 bhāvaśūnyatā/ bhāva ucyate pañcopādānaskandhāḥ/ sa ca bhāvo bhāvena 19722 śūnyo / bhāvaśūnyatā/ 19801 abhāvaśūnyatā/ abhāva ucyate asaṃskṛtam/ tac cāsaṃskṛtam asaṃskṛtena 19802 śūnyam / abhāvaśūnyatā/ 19803 svabhāvaśūnyatā/ svabhāvo hi prakṛtir aviparītatā tasyā yā 19804 tayā śūnyatā / na sā jñānena darśanena ca kṛtā/ tat kasya hetoḥ/ 19805 prakṛtir asyaiṣā/ svabhāvaśūnyatā/ 19806 parabhāvaśūnyatā/ yā utpādād vā tathāgatānām anutpādād vā sthitai- 19807 vaiṣā dharmāṇāṃ dharmatā dharmasthititā } bhūtakoṭis tasyā yā tayā śūnyatā/ 19808 / na sā pareṇa kṛtā/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā/ 19809 iyam ucyate parabhāvaśūnyatā/ idam ucyate subhūte mahāsattvasya mahāyānam// 19810 [iti jñānasambhāraḥ//] 19811 mahāsattvasya mahāyānam/ yad uta śūarṅgamo nāma samādhiḥ/ 19812 } ākāśāsaṅgavimuktinirupa- 19813 lepo nāma samādhiḥ/ tatra katamaḥ śūraṅgamo nāma samādhiḥ, } 19814 ratnamudro nāma samādhiḥ/ tatra katamaḥ siṃhavikrīḍito nāma 19815 samādhiḥ// yatra samādhau sthitvā sarvasamādhibhir vikrīḍati/ ayam ucyate 19816 siṃhavikrīḍito nāma samādhiḥ/ tatra katamaḥ sucandro nāma samādhiḥ/ yatra 19817 samādhau sthitvā sarvasamādhīn avabhāsayati/ ayam ucyate sucandro nāma samādhiḥ/ 19818 candradhvajaketur / yaḥ sarvasamādhīnāṃ dhvajaṃ dhārayati/ / 19819 sarvadharmodgato / sarvasamādhibhir udgacchati/ / avalokita- 19901 mūrdhā / sarvasamādhīnāṃ murdhānam avalokayati/ / dharmadhātuniyato 19902 / dharmadhātor niścayaṃ gacchati/ / niyatadhvajaketur / 19903 sarvasamādhīnāṃ niyatadhvajaṃ dhārayati/ / vajropamo / 19904 sarvasamādbhir na bhidyate/ / dharmapraveśamudro / sarvasamādhīnāṃ 19905 mudrāṃ praviśati/ / samādhirājasupratiṣṭhito / samādhīnāṃ 19906 rājasupratiṣṭhānena pratitiṣṭhati/ / raśmipramukto / sarvasamā- 19907 dhīnāṃ raśmīn avasṛjati/ / balavyūho / sarvasamādhīnāṃ 19908 balavyūhaṃ dhārayati/ / samudgato / samādhayaḥ samudāgacchanti/ 19909 / niruktinirdeśapraveśo / sarvasamādhīnāṃ niruktinirdeśaṃ praviśati/ 19910 / adhivacanasaṃpraveśo / sarvasamādhīnāṃ adhivacananāma- 19911 dheyāni praviśati/ / digvilokito / sarvasamādhīnāṃ 19912 diśo vyavalokyante/ / ādhāraṇamudro / sarvasamādhīnāṃ mudrā 19913 ādhārayati/ / asampramuṣito / sarvasamādhayo na pramuṣyante/ 19914 / sarvadharmasamavasaraṇasāgaramudro / tasya sarvasamādhayaḥ 19915 saṃgrahaṃ samavasaraṇatām udgacchanti/ / ākāśasphāraṇo / 19916 sarvasamādhīnām ākāśaspharaṇatayā spharati/ / tejovatī 19917 / sarvasamādhīnāṃ tejasā ca dhiyā ca jvalayati/ tenocyate tejovatī 19918 nāma samādhiḥ/ apramāṇāvabhāso / apramāṇam avabhāsate / 19919 asaṅgānāvaraṇo / sarvasaṅgarahitatām upādāya nirāvaraṇo 'vabhāsate 19920 / sarvadharmapravṛttisamucchedo / sarvadharmapravṛttiṃ samucchinatti 20001 / raṇajaho / sarvasamādhīnāṃ nimittāny api jahāti 20002 prāg evānyāni nimittāni kleśānāṃ / vairocano / 20003 sarvasamādhīn avabhāsayati tapati virocate / animiṣo / 20004 na kaścid dharmam eṣati / aniketasthito / sarvasamādhiṣu na 20005 kañcid dharmam aniketaṃ samanupaśyati / niścitto / nihīnāṃ- 20006 ś cittacaitasikān dharmān na pravartayati / vimalapradīpo / 20007 sarvasamādhīnāṃ pradīpaṃ dhārayati / anantaprabho / 20008 anantāṃ prabhāṃ karoti / prabhākaro / sarvasamādhīnāṃ 20009 prabhāṃ karoti / samantāvabhāso / yasya samādheḥ saha pratilambhena 20010 samādhimukhāny avabhāsante / śuddhasāro / sarvasamādhīnāṃ 20011 śuddhasamatām anuprāpnoti / vimalaprabho / sarvasamādhīnāṃ 20012 balam ākarṣayati sarvasamādhīn prabhāvayati / ratikaro / sarva- 20013 samādhīnāṃ ratim anubhavati / vidyutpradīpo / sarvasamādhīnāṃ 20014 pradīpaṃ karoti / akṣayo / samādhīnāṃ naivākṣayaṃ na kṣayaṃ samanu- 20015 paśyati / vajramaṇḍalo / sarvasamādhimaṇḍalāni dhārayati 20016 / akṣayāpagato / sarvasamādhīnāṃ kṣayaṃ samanupaśyati tathā ca 20017 paśyati yathā aṇum api dharmaṃ na samanupaśyati / aniñjyo / 20018 sarvasamādhīn neñjayati na manyate na spandate na prapañcayati / vivṛto 20019 / sarvasamādhīn vivṛtān samanupaśyati / sūryapradīpo 20020 / sarvasamādhīnāṃ raśmimukham avabhāsayati / candravimalo / 20021 sarvasamādhīnām andhakāraṃ vidhamayati / śuddhaprabhāso / 20022 sarvasamādhīnāṃ catasraḥ pratisaṃvidaḥ pratilabhate / ālākakaro / 20101 samādhimukhānām ālokaṃ karoti / kārākāro / sarva- 20102 samādhīnāṃ kāraṇatāṅkriyāṅkaroti / jñānaketur / samādhīnāṃ 20103 jñānaketuṃ samanupaśyati / vajropamo / sarvadharmān nirvidhyate 20104 samādhim api na samanupaśyati / cittasthitir / cittaṃ na 20105 varṇayati na vivartate na pratibhāsate na vidhātam āpatsyate na cāsyaivaṃ bhavati 20106 cittam iti / samantāloko / sarvasamādhīnāṃ samantālokaṃ 20107 samanupaśyati / supratiṣṭhito / sarvasamādhiṣu pratiṣṭhito 20108 bhavati / ratnakoṭir / sarvasamādhayaḥ samantād ratnakoṭir iva 20109 sandṛśyante / varadharmamudro / sarvasamādhayo mudritā bhavanti 20110 ādimudrāmudritām upādāya / sarvadharmasamatā / na kañcid dharmaṃ 20111 samatānirmuktaṃ samanupaśyati / ratijaho / sarvasamādhiratiḥ 20112 sarvadharmaratir jahāti / sarvadharmodgatapūrṇo / sarvadharmai- 20113 ś codgacchati sarvadharmaiś cāpūryate / vikiraṇo / sarvasamādhibhiḥ 20114 sarvadharmān vikirati vidhamayati / sarvadharmapadaprabhedo / 20115 sarvasamādhīnāṃ ca sarvadharmāṇāṃ ca padāni prabhinatti / samākṣaro / 20116 sarvasamādhīnāṃ samākṣaratām pratilabhate / akṣarāpagato / 20117 sarvasamādhīnām ekākṣaram api nopalabhate / ālambanacchedo / 20118 sarvasamādhīnām ālambanaṃ cchidyate / avikāro / sarva- 20119 dharmāṇāṃ vikāraṃ nopalabhate / aprakāro / sarvadharmāṇāṃ prakāra- 20120 m api nopalabhate / nāmanimittāpraveśo / sarvasamādhīnāṃ nāma- 20121 nimittāni nopalabhate / aniketacārī / sarvasamādhīnāṃ 20122 niketaṃ nopalabhate / timirāpagato / sarvasamādhitimiaṃ 20123 viśodhayati / cāritravato / sarvasamādhīnāṃ cāritraṃ samanu- 20124 paśyati / acalo / sattvānāṃ calitaṃ na samanu- 20201 paśyati / katamo viṣayatīrṇo / sarvasamādhīnāṃ viṣayam atikrāmati 20202 / sarvaguṇasañcayopagato / sarvaguṇānāṃ sarvasamādhīnāñ ca 20203 sañcayatām anuprāpnoti / cittasthitiniścito / sarvasamā- 20204 dhīnāṃ cittaṃ na pravartate / śubhapuṣpitaśuddhir / sarvasamādhiṣu 20205 śubhapuṣpitaśuddhiṃ pratilabhate / bodhyaṅgvān / saptabodhyaṅgāni 20206 pratilabhate / anantapratibhāso / antadvayaṃ nopalabhate / 20207 asamasamo / sarvasamādhīnāṃ samasamatāṃ na pratilabhate / 20208 sarvadharmātikramaṇo / sarvatraṃdhātukaṃ samatikrāmati / 20209 paricchedakaro / sarvasamādhīnāṃ sarvadharmāṇāṃ ca paricchedaṃ kariṣyati 20210 / vimativikiraṇo / sarvasamādhivimativikiraṇam anu- 20211 prāpnoti / niradhiṣṭhāno / sarvadharmāṇāṃ sthānaṃ samanupaśyati 20212 / ekavyūho / na kasyacid dharmasya dvayatāṃ samanupaśyati 20213 / ākārābhinirhāro / sarvasamādhīnāṃ sarvadharmāṇāṃ 20214 cākārābhinirhāraṃ samanupaśyati / ekākāravyūho / 20215 sarvasamādhīnām ekākāratāṃ samanupaśyati / ākārānavakāro 20216 nāma samādhiḥ/ sarvadharmāṇām advayatāṃ samanupaśyati / 20217 nirvedhikasarvabhāvatalādhikāro / sarvasamādhīnāṃ 20218 nirvedhikaṃ jñānam anuprāpnoti yasyānuprāptito na kañcin na pratividhyate 20219 / saṃketarutapraveśo / sarvasamādhīnāṃ saṃketarutāni praviśati / 20220 gīrghoṣo 'kṣaravimukto / sarvasamādhīn akṣaravimuktān samanupaśyati 20221 / jvalanolkā / sarvasamādhīṃs tejasā ca bhāsayati tapati 20222 virocate / lakṣaṇapariśodhano / sarvalakṣaṇāni pariśodhayati 20223 / anabhilakṣito / sarvasamādhīn abhilakṣayati / 20224 sarvākāravaropeto / sarvākāravaropeto bhavati / sarvasukhaduḥkha- 20225 nirabhinandī / sarvasamādhiṣu sukhaduḥkhāni na samanupaśyati / 20301 akṣayākāro / sarvasamādhīnāṃ kṣayaṃ na samanupaśyati / dhāraṇī- 20302 pratipattir / sarvasamādhīn ādhārayati / sarvasamyaktvamithyātva- 20303 saṃgraho / samādhīnāṃ samyaktvamithyātvāni na samanupaśyati / 20304 sarvarodhanirodhapraśamano nāma samādhiḥ/ sarvasamādhīnāṃ rodhanirodhān na 20305 samanupaśyati / anusārapratisāro / sarvasamādhīnām anusāra- 20306 pratisārān na samanupaśyati / vimalaprabho / sarvasamādhīnāṃ 20307 prabhāmaṇḍalaṃ nopalabhyate / sāravatī / sarvasamādhīnā- 20308 m asāratāṃ nopalabhyate / paripūrṇacandravimalo / tasya sarva- 20309 samādhayaḥ paripūrṇā bhavanti tad yathāpi nāma candraḥ pūrṇamāsyāṃ / 20310 mahāvyūho / tasya sarvasamādhayo mahāvyūhena samanvāgatā bhavanti / 20311 sarvākāraprabhākaro / sarvasamādhīnāṃ sarvadharmāṇāṃ ca prabhāṃ karoti 20312 / samādhisamatā / sarvasamādhīnāṃ na vikṣepaṃ naikāgratāṃ ca 20313 samanupaśyati / araṇasamavasaraṇo nāma samādhiḥ/ sarva- 20314 samādhīnām araṇasaraṇasarvasamavasaraṇatām anuprāpnoti / anilāniketo / 20315 sarvasamādhīnām ālayaṃ na samanupaśyati / tathatāsthitaniścito / 20316 sarvasamādhīnāṃ tathatāṃ na vyativartate / kāyakalisaṃpramathano / 20317 sarvasamādhikāyaṃ nopalabhate / vākkalividhvaṃsano / 20318 sarvasamādhīnāṃ vākkarmaṇopalabhate / gaganakalpo / gagana- 20319 vadavabhāsate / ākāśāsaṅgavimuktinirupalepo / sarvadharmā- 20320 ṇām ākāśāsaṅgavimuktinirupalepanām anuprāpnoti / idaṃ subhūte mahā- 20321 sattvasya prajñāpāramitāyāñ carato mahāyānam/ [iti puṇyasambhāraḥ/] 20322 mahāsattvasya mahāyānam/ yad uta catvāri smṛtyupasthānāni/ 20323 katamāni catvāri/ kāya vedanā citta dharma/ 20401 tatra katamat kāya/ evaṃ yāvat katamad dharma/ iha 20402 mahāsattvo 'dhyātmakāye kāyānupāśyī viharati/ na ca kāyasahagatān vitarkān 20403 vitarkayati tac cānupalambhayogena/ bahirdhākāye kāyānupaśyī } 20404 adhyātmabahirdhākāye kāyānupaśyī } ātāpī saṃprajānan 20405 smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyādaumanasye/ evaṃ adhyātmaṃ vedanāsu citte 20406 adhyātmaṃ dharmeṣu dharmānupaśyī }daurmanasye/ 20408 kathañ ca mahāsattvo 'dhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī viharati/ iha subhūte 20409 mahāsattvaś caraṃś carāmīti prajānāti/ sthitaḥ sthito 'smīti / niṣaṇṇo 20410 niṣaṇṇo 'smīti / śayānaḥ śayito 'smīti / yathā yathāsya kāyaḥ sthito 20411 bhavati praṇītam apraṇītaṃ vā tathā tathainaṃ / evaṃ hi subhūte mahāsattvo '- 20412 dhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī viharati ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke 20413 'bhidhyādaurmanasye/ punar aparaṃ mahāsattvo 'dhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī 20414 viharati/ abhikrāman vā pratikrāman vā saṃprajānacārī bhavati ālokite 20415 vilokite samiñjite prasārite saṃghātīpaṭapātracīvaradhāraṇe aśite pīte khādite 20416 śayite nidrāklamaprativinodane āgate gate sthite niṣaṇṇe supte jāgarite bhāṣite 20417 tuṣṇīmbhāve pratisaṃlayane evaṃ saṃprajānacārī bhavati/ evaṃ hi 20418 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran adhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī viharati/ 20419 ātāpī }daurmanasye tac cānulambhayogena/ punar aparaṃ 20420 mahāsattvaḥ smṛta āśvasan smṛta āśvasāmīti yathābhūtaṃ prajānāti/ smṛtaḥ 20421 praśvasan smṛtaḥ praśvasāmīti / dīrghaṃ vā āśvasan dīrghaṃ vā āśvasāmīti 20422 / dīrghaṃ vā praśvasan dīrghaṃ vā praśvasāmīti / hrasvaṃ vā āśvasan hrasvaṃ vā 20501 āśvasāmīti / hrasvaṃ vā praśvasan hrasvaṃ vā praśvasāmīti / tad yathāpi 20502 nāma cakraṃ bhrāmayet kumbhakāraḥ kumbhakārāntevāsī vā dīrgham āvidhyan 20503 dīrgham āvidhyāmīti / hrasvam āvidhyaṃ hrasvam āvidhyāmīti / evam eva 20504 mahāsattvaḥ smṛta āśvasan }/ 20505 evaṃ hi mahāsattvaḥ kāye kāyānupaśyī viharati ātāpī } 20506 punar aparaṃ mahāsattvaḥ imam eva kāyaṃ dhātuśo yathābhūtaṃ pratyavekṣate/ asty a- 20507 smin kāye pṛthivīdhātur abdhātus tejodhātur vāyudhātuḥ/ tad yathāpi nāma 20508 goghātako vā goghātakāntevāsī vā tīkṣṇena śastreṇa gāṃ hanyāt gāṃ hatvā 20509 catvāri phalāni kuryāt/ catvāri phalakāni kṛtvā pratyavekṣeta sthito 20510 vā niṣaṇṇaḥ/ evam eva mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ carann imam eva kāyaṃ 20511 dhātuśo yathābhūtaṃ pratyavekṣate/ asty asmin kāye pṛthivīdhātur abdhātu- 20512 s tejodhātur vāyudhātuḥ/ evaṃ hi mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann a- 20513 dhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī viharati ātāpī }daurmanasye 20514 tac cānupalambhayogena/ punar aparaṃ mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imam eva 20515 kāyamūrdhvapādatalād adhaḥ keśamastakān nakharomatvakparyantaṃ pūrṇaṃ nānāprakārasyā- 20516 śucer yathābhūtaṃ pratyavekṣate santy asmin kāye keśaromāṇi nakhā dantās tvak carma 20517 māṃsas jāyavaḥ śoṇitam asthimajjāhṛdayaṃ vṛkkāyakṛtklomaplīhā āmamantrāṇi 20518 antraguṇā udaraṃ purīṣaṃ mūtram aśrusvedo medaḥ kheṭaḥ siṃhānakaṃ pūyaṃ lohitaṃ 20519 pittaṃ śleṣmā vasā malo mastakaluṅgam akṣigūthakaṃ karṇagūthakam ity asmin kāye 20520 yathābhūtaṃ pratyavekṣate/ tad yathāpi nāma karmakārasya mutoḍiḥ pūrṇo 20521 nānādhānyānāṃ śālīnāṃ vrīhīnāṃ tilānāṃ taṇḍulānāṃ mudgānāṃ māṣāṇāṃ 20522 yavānāṃ godhūmānāṃ masūrāṇāṃ sarṣapāṇām apy anyaś cakṣuṣmān puruṣo mukto 20601 pratyavekṣamāṇaḥ evaṃ jānīyād ayaṃ śāliḥ, ayaṃ vrīhī, amī tilāḥ, amī 20602 taṇḍulāḥ, amī mudgāḥ, amī māṣāḥ, amī yavāḥ, amī godhūmāḥ, 20603 amī samūrāḥ, amī sarṣapā iti/ evam eva mahāsattva imam eva kāyamūrdhvaṃ 20604 pādatalād adhaḥ keśamastakāt } 20605 karṇagūthakaṃ/ evaṃ hi mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ caran adhyātmaṃ kāye 20606 kāyānupaśyī viharati ātāpī }daurmanasye/ 20607 punar aparaṃ mahāsattvo yadā śmaśānagataḥ paśyati nānārūpāṇi śmaśāne 20608 'paviddhāni śivapathikāyām ujjhitāni ekāhamṛtāni vā dvyahamṛtāni tryaha- 20609 mṛtāni vā caturahamṛtāni vā pañcāhamṛtāni vā ādhmātakāni vinīlakāni vā 20610 vipūyakāni vā vikhāditakāni vā vijñaptakāni vā sa imam eva kāyaṃ tatropasaṃharati/ 20611 ayam api kāya evaṃ dharmā evaṃ svabhāva etāṃ dharmatām avyativṛttaḥ/ evaṃ hi 20612 mahāsattvo bahirdhākāye kāyānupaśyī viharati ātāpī } 20613 daurmanasye/ punar aparaṃ mahāsattvo yadā mṛtaśarīrāṇi paśyati śmaśāna 20614 utsṛṣṭāni ṣaḍātramṛtāni vā saptarātramṛtāni vā tāni kākair vā khādyamānāni 20615 kurarair vā gṛdhrair vā śṛgālair vā vṛkair vā śvabhir vā tadanyair vā nānāvidhaiḥ prāṇakajātaiḥ 20616 khādyamānāni sa imam eva kāyaṃ tatropasaṃharati }/ 20617 punar aparaṃ mahāsattvo yāni tāni paśyati mṛtaśarīrāṇi śmaśāna ujjhi- 20618 tāni khāditakāni aśucīni vipūtīni durgandhīni sa imam eva kāyaṃ tatropa- 20619 saṃharati }/ mahāsattvo yadā paśyati 20620 śivapathikāyām asthisaṃkulāṃ māṃsaśoṇitamrakṣitāṃ snāyuvinibaddhāntāṃ dṛṣṭvā sa 20621 imam eva kāyaṃ tatropasaṃharati }/ mahāsattvo 20622 yāni tāni paśyati mṛtaśarīrāṇi śivapathikāyām asthisaṃkalām apagatamāṃsaśoṇita- 20701 snāyuvandhanāntāṃ dṛṣṭvā imam eva kāyaṃ } mahāsattvo 20702 yadā paśyati śivapathikāyām asthisaṃkalāṃ vigrahavandhanaviprayuktāṃ visaṃyuktāṃ 20703 yathāsaṃkhyāḥ pṛthivyāṃ vikṣiptāḥ sa imam eva kāyaṃ } 20704 mahāsattvo yadā paśyati śivapathikāyām astḥīni digvidiśo vikṣiptāni yad utānyena 20705 pādāsthīni jaṃghāsthīni urvasthīni śroṇīkaṭāhāsthīni 20706 pṛṣṭhavaṃśāsthīni pārśvakāsthīni grīvāsthīni vāhvasthīni 20707 śiraḥkapālāsthīni sa imam eva kāyaṃ } 20708 mahāsattvo yadā paśyati śivapathikāyām asthīni anekavārṣikāṇi aneka- 20709 varṣaśatāni vātātapaparītāni śvetāni śaṅkhasannibhāni sa imam eva kāyaṃ } 20710 mahāsattvo yadā paśyati śivapathikāyām asthīni 20711 tirovārṣikāṇi nīlāni kapotavarṇāni pūtīni cūrṇakajātāni pṛthivyāṃ pāṃśunā 20712 samasamībhūtāni sa imam eva kāyaṃ } evaṃ vedanāyāṃ citte dharme 20713 dharmānupaśyī viharati ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke abhidhyā- 20714 daurmanasye tac cānupalambhayogena/ idaṃ mahāsattvasya mahāyānam/ 20715 mahāsattvasya mahāyānam/ yad uta catvāri samyakprahāṇāni/ 20716 katamāni catvāri/ iha mahāsattvo 'nutpannānāṃ pāpakānām akuśalānāṃ 20717 dharmāṇām anutpādāya chandaṃ janayati vyāyacchate vīryam ārabhate cittaṃ pratigṛhṇāti 20718 samyakpraṇidadhāti utpannānāṃ pāpakānām akuśalānāṃ dharmāṇāṃ prahāṇāya chandaṃ 20719 / anutpannānāṃ kuśalānāṃ dharmāṇām utpādāya chandaṃ / utpannānāṃ 20720 kuśalānāṃ dharmāṇāṃ syitaye bhūyo bhavāya asaṃpramoṣāya aparihāṇāya chandaṃ 20721 / tac cānupalambhayogena/ idam api mahāsattvasya mahāyānam/ 20722 mahāsattvasya mahāyānam yad uta catvāra ṛddhipādāḥ/ 20723 katame catvāraḥ/ iha mahāsattvaś chandasamādhiprahāṇaṃ saṃskārasamanvāgata- 20724 m ṛddhipādaṃ bhāvayati vivekaniśritaṃ virāganiśritaṃ nirodhaniśritaṃ vyavasarge 20725 parigatam evaṃ vīryasamādhiś cittasamādhir mīmāṃsāsamādhiprahāṇasaṃskāra} 20801 parigatam tac cānupalambhayogena/ idam api mahā- 20802 sattvasya mahāyānam/ 20803 mahāsattvasya mahāyānaṃ yad uta pañcendriyāṇi/ katamāni 20804 pañca/ śraddhendriyaṃ vīryendriyaṃ smṛtīndriyaṃ samādhīndriyaṃ prajñendriyam/ tac cā- 20805 nupalambhayogena/ idam api / punar / yad uta pañcabalāni/ kata- 20806 māni pañca/ śraddhābalaṃ vīryabalaṃ smṛtibalaṃ samādhibalaṃ prajñābalam tac cānupalambha- 20807 yogena/ idam api 20808 punar yad uta saptabodhyaṅgāni/ katamāni sapta/ smṛti 20809 dharmapravicaya vīrya prīti prasrabdhi samādhi upekṣā/ tatra katamat 20810 smṛti yāvad upekṣā/ iha mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ caran 20811 smṛti yāvad upekṣā bhāvayati vivekaniśritaṃ virāganiśritaṃ nirodhaniśritaṃ 20812 vyavasargaparigatam tac cānupalambhayogena/ idam api 20813 punar yad uta āryāṣṭāṅgamārgaḥ/ katama āryāṣṭāṅgo mārgaḥ/ yad uta 20814 samyagdṛṣṭiḥ saṃkalpaḥ karmāntaḥ ājīvaḥ vyāyāmaḥ 20815 smṛtiḥ samādhiḥ/ tac cānupalambhayogena/ idam api / 20816 punar / yad uta trayaḥ samādhayaḥ/ katame trayaḥ samādhayaḥ śūnyatā- 20817 nimittāpraṇihitaḥ/ tatra katamaḥ śūnyatāsamādhiḥ/ svalakṣaṇena śūnyān 20818 sarvadharmān pratyavekṣamāṇasya yā cittasya sthitiḥ śūnyatāvimokṣamukham ayam ucyate 20819 śūnyatāsamādhiḥ/ animittān sarvadharmān 20820 }/ apraṇihitān sarvadharmān pratyavekṣamāṇasya yā cittasya 20821 }/ imāni trīṇi vimokṣamukhāni/ 20822 trayaḥ samādhayaḥ/ idam api / eteṣu triṣu vimokṣamukheṣu śikṣitavyam/ 20823 punar / yad uta duḥkhajñānaṃ samudayajñānaṃ nirodhajñānaṃ mārgajñānaṃ 20824 kṣayajñānam anutpādajñānaṃ dharmajñānaṃ anvayajñānaṃ saṃvṛttijñānaṃ parijayajñānaṃ 20901 yathārutajñānaṃ/ tatra katamad duḥkhajñānaṃ/ yad duḥkhasyānutpādajñānam idaṃ duḥkha- 20902 jñānaṃ/ samudaya/ yat samudayasya prahāṇajñānaṃ/ nirodha/ yad duḥkha- 20903 nirodhajñānaṃ/ mārga/ yan nirodhasākṣātkaraṇajñānaṃ/ kṣaya/ yad rāgadoṣa- 20904 mohakṣayajñānaṃ/ anutpda/ yad anutpāde anutpādajñānaṃ/ dharma/ yat 20905 pañcānāṃ skandhānāṃ dharmopacchedajñānaṃ/ anvaya/ cakṣur anityaṃ śrotraṃ ghrāṇaṃ 20906 jihvā kāyo mano 'nityaṃ/ evaṃ yāvad vyastasamasteṣu skandhadhātvāyatanapratītya- 20907 samutpādeṣu ca jñānaṃ/ saṃvṛtti/ yat parasattvānāṃ parapudgalānāṃ cetasaiva 20908 cetaso jñānaṃ/ parijaya/ yat pratipatparijayajñānaṃ/ yathāruta/ yat tat 20909 tathāgatasya sarvākārajñatājñānaṃ tac cānupalambhayogena/ idam api 20910 punar / yad idaṃ trīṇīndriyāni/ katamāni trīṇi/ anājñātam ā- 20911 jñāsyāmīndriyam ājñendriyam ājñātāvīndriyaṃ/ anājñātam ājñāsyāmī- 20912 ndriyaṃ/ yac chaikṣāṇāṃ pudgalānām anabhisamitānām anavabhāsaṃ yad avinayaṃ 20913 śraddhendriyaṃ vīryendriyaṃ smṛtīndriyaṃ samādhīndriyaṃ prajñendriyam idam ucyate anā- 20914 jñātam ājñāsyāmīndriyaṃ/ ājñendriyaṃ/ yac chaikṣāṇāṃ pudgalānām ājñātavatāṃ 20915 śraddhendriyaṃ } prajñendriyam idam ucyate ājñendriyaṃ/ ājñātāvīndriyaṃ 20916 yad utāśaikṣāṇāṃ pudgalānām arhatāṃ pratyekabuddhānāṃ bodhisattvānāṃ tathāgatānām arhatāṃ 20917 samyaksaṃbuddhānāṃ śraddhendriyaṃ } prajñendriyam idam ucyate ājñātāvīndriyaṃ/ 20918 idam api anupalambhayogena/ 20919 punar / yad uta savitarkaḥ savicāraḥ samādhir avitarko 'vicāramātraḥ 20920 samādhiḥ/ savitrkaḥ savicāraḥ samādhiḥ/ iha mahāsattvo viviktaṃ 20921 kāmair viviktaṃ pāpakair akuśalair dharmaiḥ savitarkasavicāraṃ vivekajaṃ prītisukhaṃ prathamaṃ 20922 dhyānam upasampadya viharati/ ayam ucyate savitarkaḥ savicāraḥ samādhiḥ/ 21001 katamo 'vitarko 'vicāramātraḥ samādhiḥ/ yaḥ prathamasya dhyānasya dvitīyasya dhyāna- 21002 syāntariko 'yam ucyate avitarko 'vicāramātraḥ samādhiḥ/ tatra katamo 'vitarko 21003 'vicāraḥ samādhir yad dvitīyaṃ dhyānaṃ vistareṇa kartavyaṃ yāvan naiva saṃjñānāsaṃ- 21004 jñāyatanasamāpattir ayam ucyate 'vitarko 'vicāraḥ samādhiḥ/ idam api anu- 21005 palambhayogena/ 21006 punar / yad uta daśānusmṛtayaḥ/ katamā daśa/ yad uta buddhānusmṛtir dharmānu 21007 aṃghānu śīlānu tyāgānu devatānu ūrdhvagānu maraṇānu kāyānu 21008 ānāpānānu/ idam api anupalambhayogena/ 21009 punar yad uta catvāri dhyānāni catvāry apramāṇāni catasra ārūpya- 21010 samāpattayo 'ṣṭau vimokṣā navānupūrvavihārasamāpattayaḥ/ idam api 21011 punar / daśa tathāgatabalāni/ katamāni daśa/ yad uta iha 21012 mahāsattvaḥ sthānañ ca sthānato 'sthānañ cāsthānato yathābhūtaṃ prajānāti/ 21013 atītānāgatapratyutpannānāṃ ca karmaṇāṃ karmasamādānānāṃ ca sthānato hetuto 21014 vipākañ ca yathā/ nānādhātukaṃ yathā/ parasattvānāṃ parapudgalānāṃ nānādhi- 21015 muktikatāṃ yathā/ parasattvānāṃ parapudgalānām indriyaparāparajñānatāṃ yathā/ 21016 sarvatragāminīṃ pratipadaṃ yathā/ parasattvānāṃ parapudgalānāṃ dhyānavimokṣa- 21017 samādhisamāpattisaṃkleśavyavadānavyutthānaṃ yathā/ so 'nekavidhaṃ pūrvanivāsa- 21018 m anusmarati/ sa ca divyena cakṣuṣā sattvānāṃ cyutopapādaṃ yathā/ sa āsra- 21019 vāṇāṃ kṣayād anāsravāṃ cetovimuktiṃ prajñāvimuktiṃ dṛṣṭa eva dharme svayam abhijñāya 21020 sākṣātkṛtvā upasampadya viharati kṣīnā me jātir uṣitaṃ brahmacaryaṃ kṛtaṃ 21021 karaṇīyaṃ nāparamithyātvam iti yathā/ idam api anupalambha- 21022 yogena/ 21101 punar / yad uta catvāri vaiśāradyāni/ katamāni catvāri/ yad uta samyak- 21102 saṃbuddhasya vata me pratijānataḥ ime dharmā abhisaṃbuddhā iti atra ca me kaścic chramaṇo 21103 vā devo vā māro vā brahmā vā kaścid vā punar loke saha dharmeṇa codayed iti nimitta- 21104 m etan na samanupaśyāmi/ idam atra nimittam asamanupaśyan kṣemaprāpto 'bhayaprāpto 21105 viharāmi ārṣabhaṃ sthānaṃ prajānāmi parṣadi samyak siṃhanādaṃ nadāmi brāhmaṃ 21106 cakraṃ pravartayāmi apravartitaṃ śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā māreṇa vā brahmaṇā 21107 vā kenacid vā punar loke saha dharmeṇeti/ kṣīṇāśravasya vata me pratijānataḥ ime 21108 āsravā aparikṣīṇā iti naitat sthānaṃ vidyate/ atra ca me kaścic chramaṇo 21109 vā brāhmaṇo vā peyālaṃ yāvad brāhmaṃ cakraṃ pravarta} saha dharmeṇeti/ 21110 ye khalu punar ime mayā āntarāyikā dharmā ākhyātās tān pratiṣevamāṇasya 21111 nālam antarāyāyeti naitat sthānaṃ vidyate/ atra me / yā mayā pratipadā- 21112 khyātā āryā nairyāṇikī niryāti tat karasya samyag duḥkhakṣayāya tāṃ pratipadya- 21113 māno na niryāyāt samyag duḥkhakṣayāyeti naitat sthānaṃ vidyate/ atra 21114 ca me imāni catvāri vaiśāradyāni/ idam api anupalambha- 21115 yogena/ 21116 punar / yad uta catasraḥ pratisaṃvidaḥ/ katamāś catasraḥ/ dharma 21117 artha nirukti pratibhāna/ idam api anupalambhayogena/ 21118 punar / yad utāṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ/ katame aṣṭādaśa/ yad uta 21119 yāñ ca rātriṃ subhūte tathāgato 'rhan samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhaḥ yāñ ca rātrim upādāya 21120 parinirvāsyati etasminn antare subhūte nāsti tathāgatasya skhalitaṃ nāsti 21121 cavitaṃ nāsti muṣitasmṛtitā nāsti nānātvasaṃjñā nāsty asamāhitaṃ cittaṃ nāsty a- 21201 pratisaṃkhyā copekṣā nāsti chandaparihāṇir nāsti vīrya nāsti smṛti 21202 nāsti samādhi nāsti prajñā nāsti vimukti/ sarvakāyakarmajñānapūrvaṅgama- 21203 jñānānuparivartti/ sarvavākkarma}vartti/ sarvamanaskarma- 21204 }vartti/ atīte 'dhvany apratihatam asaṅgajñānan darśanañ ca/ anāgate 21205 'dhvany }/ pratyutpanne 'dhvany } 21206 pravarttate/ ime aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ/ idam pi anu- 21207 palambhayogena/ [iti mārgasambhāraḥ//] 21208 punar / yad uta dhāraṇīmukhāni/ yad utākṣaranayasamatākṣaramukham akṣara- 21209 praveśaḥ/ katamo 'kṣaranayasamatā akṣaramukham akṣarapraveśaḥ/ akāro mukhaḥ sarvadharmā- 21210 ṇām ādyanutpannatvāt/ repho mukhaḥ rajo 'pagatatvāt/ pakāro mukhaḥ 21211 paramārthanirdeśāt/ cakāro mukhaḥ cyavanopapattyanupalabdhitvāt/ 21212 na nāmāpagatatvāt/ la lokottīrṇatvāt tṛṣṇā- 21213 latāhetupratyayasamudghātitvāt ca/ da dāntadamathaparicchinnatvāt/ 21214 ba bandhanavimuktatvāt/ ḍa ḍamarāpagatatvāt/ sa 21215 saṅgānupalabdhitvāt/ va vākpathaghoṣasamucchinnatvāt/ ta 21216 tathatā 'calitatvāt/ ya yathāvad anutpādatvāt/ sta 21217 stambhānupalabdhitvāt/ ka kārakānupalabdhitvāt/ sa 21218 samatānupalabdhitvāt/ ma mamakārānupalabdhitvāt/ ga 21219 gaganānupalabdhitaḥ/ stha sthānānu/ ja jātyanu/ śva 21220 śvāsānu/ dha dharmadhātvanu/ śa śamathānu/ kha 21221 khasamatānu/ kṣa kṣayānu/ ta tac cānupalabdhitaḥ/ 21301 jña sarvajñānānu/ ha hetor anu/ ccha chaver apy anu/ 21302 sma smaraṇānu/ ddha āddhānāpagatatvāt/ sa sarvadharmā 21303 utsāhānu/ gha ghanānu/ ṭha viṭhapanānu/ ṇa raṇa- 21304 vigatatvāt/ pha phalānu/ ska skandhānu/ ja 21305 jarānu/ ca caraṇānu/ ṭa ṭhaṃkārānu/ ḍha 21306 ḍaṃkārānu/ 21307 nāsti ata uttari akṣayavyavahāraḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi 21308 na kasyacin nāmāsti yena saṃvyavahriyeta yena vābhilapyeta yena nirdiśyeta yena 21309 lakṣyeta yena paśyet/ tad yathāpi nāma subhūte ākāśam/ evam eva sarvadharmā 21310 anugantavyāḥ/ ayaṃ dhāraṇīpraveśo 'kārādyakṣaranirdeśapraveśaḥ/ yaḥ kaścit 21311 mahāsattvaḥ idam akārādyakṣarakauśalyapraveśaṃ jñāsyati na sa kvacid rute prati- 21312 hanyate/ sarvaṃ taṃ dharmatayā samādhayiṣyati rutajñānakauśalyañ ca pratilapsyate/ 21313 yo hi kaścit mahāsattva imām akārādyakṣaramudrāṃ śroṣyati śrutvā cod- 21314 grahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati pareṣāṃ deśayiṣyati ramayati tayā santatyā 21315 tasya viṃśatir anuśaṃsāḥ pratikāṃkṣitavyāḥ/ katamā viṃśatiḥ/ smṛtimāṃś ca 21316 bhaviṣyati/ matimāṃś ca / gatimāṃś ca / dhṛtimāṃś ca / hrīmāṃś ca 21317 prajñāvāṃś ca pratibhānavāṃś ca satyakuśalaś ca / idaṃ dhāraṇīmukham alpakṛcchreṇa pratila- 21318 psyate na ca kathaṃkathī / vimatiś cāsya na / na ca ślakṣṇāṃ vācaṃ śrutvā 21319 pareṣv anunīto / na ca paruṣayā vācā pratihanyate/ na connato nāvanataḥ/ 21320 yathāsthita eva rutakuśalaś ca bhaviṣyati/ skandha dhātu/ āyatana 21321 satya pratītyasamutpāda/ hetu pratyaya/ dharma/ indriyaparipūrṇa- 21401 jñāna/ paracittajñāna ṛddhividhijñāna/ div