Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)pspdut2u.htmNguyên tác: Sanskrit

Kinh Bát-nhã Hai mươi lăm ngàn bài tụng, Bản Dutt (Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā)

Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 6 / 8 (50.000 ký tự/trang)
dharmopasampade/
18214 iyaṃ  vīrya/ yadā bodhisattvo mahāsattva etāni ca dhyānāny etāś cā-
18215 pramāṇārūpyasamāpattīś ca samāpadyate/ na ca dhyānāpramāṇārūpyasamāpatti-
18216 vaśenopapadyate/ na ca tā āsvādāyati na ca tābhiḥ saṃhriyate/ iyaṃ
18217 dhyāna/ yadā  manasikārais tā dhyānāpramāṇārūpyasamāpattīḥ samā-
18218 padyate ca vyuttiṣṭhate ca tāś cānityākāreṇa duḥkhākāreṇa anātmākāreṇa śāntā-
18219 kāreṇa śūnyākāreṇa animittākāreṇa apraṇihitākāreṇa pratyavekṣate na ca
18220 śrāvakanyāmaṃ vā pratyekabuddhanyāmaṃ vābhikrāmati/ iyaṃ  prajñā/
18221 idam āyuṣman  mahāsattvasya mahāyānam// [ity apramāṇaprasthānam//]
18301 punar aparam āyuṣman   mahāsattvasya mahāyānam/ yad adhyātmaśūnya-
18302 tāyāṃ jñānaṃ na copalambhayogena/ yad bahirdhā/ yad adhyātamabahirdhā/
18303 yad / idaṃ  mahāsattvasya mahāyānam/
18304    mahāsattvasya mahāyānam/ yat sarvadharmeṣu na śikṣiṣyate
18305 cittaṃ samāhitaṃ taj jñānam/ idam api / punar aparaṃ  / yad asya
18306 na nityam iti jñānaṃ pravartate nānityam iti/ na duḥkham iti nāduḥkham iti
18307 }
18308 } nāpraṇihitam iti jñānaṃ pravartate/ idam api subhūte /
18309   / yad atīte 'dhvani jñānaṃ na pravartate/ anāgate 'dhvani /
18310 pratyutpanne 'dhvani / na cāsya triṣv adhvasu jñānaṃ pravartate/ tac cānupalambhayogena/
18311 idam api  /
18312   / yan na kāmadhātau jñānaṃ pravartate na rūpa nārūpya/
18313 na cāsya kāmarūpārūpya tac cānupalambhayogena/ idam api  /
18314 punar aparaṃ  / yan na laukikeṣu lokottareṣu dharmeṣu jñānaṃ pravartate/ na
18315 sāsraveṣu dharmeṣu nānāsraveṣu dharmeṣu na saṃskṛteṣu nāsaṃskṛteṣu na cāsya laukika-
18316 lokottarasāsravānāsravasaṃskṛtāsaṃskṛteṣu dharmeṣu jñānaṃ pravartate/ tac cānupalambhayogena/
18317 idam āyuṣman  // [iti anupalambhayogena prasthānam//]
18318  āha/ kiyatāyuṣman pūrṇa  mahāsattvo mahāyānasamārūḍha
18319 ity ucyate/ pūrṇa āha/ ihāyuṣman   mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ
18320 caran dānapāramitām ārohati/ sa naiva dānapāramitām upalabhate na dāyakaṃ
18321 na pratigrāhakaṃ na dānam upalabhate anupalambhayogena/ evaṃ hy āyuṣman
18322 mahāsattvo dānapāramitāsamārūḍha ity ucyate/ evaṃ śīla, kṣānti,
18401 vīrya, dhyāna/ prajñāpāramitāyāṃ caran prajñāpāramitām ārohati, sa naiva prajñā-
18402 pāramitām upalabhate na bodhisattvaṃ na manasikāram upalabhate anupalambhayogena/
18403 evaṃ hy āyuṣman   mahāsattvaḥ prajñāpāramitāsamārūḍha ity ucyate// [iti
18404 trimaṇḍalapariśuddhiprasthānam//]
18405 punar aparaṃ   mahāsattvo 'vyavakīrṇena sarvākārajñatācittotpādena
18406 saptatriṃśad bodhipakṣān dharmān bhāvayati bhāvanāvibhāvanārthena tac cānupalambha-
18407 yogena/ evaṃ hy āyuṣman   mahāsattvo mahāyānasamārūḍha ity ucyate/
18408  śūnyatānimittāpraṇihitasamādhīn /  daśa tathāgatabalāni
18409 catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān /
18410 punar aparaṃ   mahāsattva evaṃ sañjānāti vyavahāramātram idaṃ yad uta bodhisattva
18411 iti sattvānupalabdhitām upādāya/ idam api nāmamātraṃ yad uta rūpaṃ rūpānu-
18412 palabdhitām upādāya vedanā saṃjñā saṃskārāḥ/  vijñānaṃ vijñānānu/
18413  cakṣuś cakṣuṣānu/ evaṃ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyaḥ/  mano manasā-
18414 nu/ evaṃ vyastasamastāḥ skandhā dhātavaḥ } buddhadharmāḥ/
18415 buddhadharmā buddhadharmānu/ adhyātmaśūnyatā bahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatā
18416 yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatā abhāvasvabhāvaśūnyatānu/ tathatā dharmadhātuś ca
18417 dharmaniyāmatā ca bhūtakoṭiś ca bhūtakoṭyanu/  bodhir buddhaś ca buddhānu/
18418 evaṃ hy āyuṣman   mahāsattvo mahāyānasamārūḍha ity ucyate// [ity uddeśa-
18419 prasthānam//]
18420 punar aparaṃ   mahāsattvaḥ prathamacittotpādam upādāya yāvad
18501 bodhir atrāntare  mahāsattvo 'bhijñāparipūrṇatvāt sattvāṃś ca paripācayati buddha-
18502 kṣetreṇa ca buddhakṣetraṃ saṃkrāmati/ buddhakṣetre buddhakṣetre ca buddhān bhagavataḥ satkaroti
18503 gurūkaroti mānayati pūjayati/ yo yasya buddhasya aupayikapūjā satkāravidhi-
18504 s tebhyaś ca buddhebhyo bhagavadbhyo dharmaṃ śṛṇoti yad uta idam eva mahāyānaṃ/ sa tatra
18505 bodhisattvayāne abhiruhya buddhakṣetreṇa ca buddhakṣetraṃ saṃkrāmati buddhakṣetraṃ ca pariśodha-
18506 yati sattvāṃś ca paripācayati na cāsya buddhakṣetrasaṃjñā pravartate na sattvasaṃjñā pravartate/
18507 so 'dvayabhūmau sthitvā yādṛśenātmabhāvena sattvānāṃ śaknoy arthakaraṇāya tādṛśa-
18508 m ātmabhāvaṃ saṃcintya parigṛhṇāti/ sa na jātu tena mahāyānena virahito bhavati
18509 yāvat sarvākārajñatām anuprāpnoti// [iti abhijñāprasthānam//]
18510 sarvākārajñatām anuprāpya dharmacakraṃ pravartayati apravartanīyaṃ sarvaśrāvaka-
18511 pratyekabuddhair devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāsureṇa lokena/
18512 tasyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhasya pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālu-
18513 kopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanto varṇaṃ bhāṣante ghoṣam udīrayanti yaśaḥ prakāśa-
18514 yanti/ eṣā amuṣmin lokadhātuprasare 'mukena  mahāsattvena mahāyānam a-
18515 bhiruhya sarvākārajñātā 'nuprāptā sarvākārajñatām anuprāpya dharmacakraṃ pravartitam/
18516 evaṃ dakṣiṇasyām diśi }
18517 }/ evaṃ
18518 hy āyusman   mahāsattvo mahāyānasamārūḍha ity ucyate// [iti sarvākāra-
18519 jñātāprasthānam//] [ity ucyate prasthānapratipattiḥ//]
18520 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ mahāsannāhasannaddho
18521 mahāsannāhasannaddha iti bhagavan  mahāsattva ity ucyate/ kiyatā bhagavan
18522  mahāsattvo mahāsannāhasannaddha ity ucyate/ bhagavān āha/ iha subhūte
18523  mahāsattvo mahāyānaṃ sannahya yad uta dānapāramitāsannāhaṃ } prajñā-
18524 pāramitāsannāhaṃ sannahyate/ smṛtyupasthānasannāhaṃ sannahya samyakprahāṇarddhi-
18601 pādendriyabalabodhyaṅgamārgasannāhaṃ sannahya }
18602 }
18603 buddhavigrahaṃ sannahya trisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātum avabhāsena sphurati ca ṣaḍ-
18604 vikāraṃ kampayati ca sarvasmin nairayikabhavane ca tam agniskandhaṃ nirvāpya nairayi-
18605 kānāṃ sattvānāṃ duḥkhāni praśāmya tān sarvān nirvaṇābhimukhān vijñāya
18606 mahāsattvaḥ evaṃ śabdam udīrayati ghoṣam anuśrāvayati namas tathāgatāyārhate samyak-
18607 sambuddhāyeti/ tatas te nairayikāḥ sattvās taṃ buddhaghoṣaṃ śrutvā sukhaṃ pratilabhante/ te
18608 tenaiva sukhasaumanasyena tebhyo nirayebhyo vyutthāya tatra lokadhātāv upapadyante yatra
18609 buddhān bhagavataḥ paśyanti ārāgayanti devamanuṣyopapattiñ ca parigṛhṇanti/ evaṃ
18610 tiryagyonito yamalokato vyutthāya te lokadhātāv upapadyante yatra
18611 parigṛhṇanti/ evaṃ pūrvasyāṃ diśi }
18612 }
18613 } parigṛhṇanti/ evaṃ hi subhūte  mahāsattvo
18614 mahāsannāhasannaddha ity ucyate/
18615 tad yathāpi nāma subhūte dakṣo māyākāro māyākārāntevāsī vā caturmahā-
18616 pathe mahato janakāyasya purato nirayaṃs tiryagyoniyamalokañ ca nirmimīte nirmāya
18617 teṣāṃ sattvānāṃ buddhaśabdaṃ dharmaśabdaṃ saṃghaśabdam anuśrāvayati/ tatas tena buddhaśabdena
18618 dharmaśabdena saṃghaśabdena tebhyo nirayatiryagyoniyamalokebhyo vyutthāya deva-
18619 manuṣyeṣūpapadyeran/ api tu subhūte tena māyākārāntevāsinā vā kaścit sattvo
18620 nirayatiryagyoniyamalokagatibhyo vyutthāpitaḥ/ subhūtir āha/ no bhagavan/
18621 bhagavān āha/ evam eva subhūte  mahāsattvena asaṃrūyeyeṣv aprameyeṣv apramāṇeṣu
18622 lokadhātuṣu sattvāṃs tribhyo 'pāyebhyaḥ parimocya na kaścit sattvaḥ parimocito
18623 bhavati/ tat kasya hetoḥ/ dharmas teṣāṃ subhūte dharmāṇāṃ māyādharmatām upādāya/
18624 evaṃ hi subhūte  mahāsattvo mahāyānasamārūḍho mahāsannāhasannaddha ity ucyate//
18625 [iti karuṇāsambhāraḥ//]
18701 punar aparaṃ subhūte  mahāsattvo dānapāramitāyāṃ sthitvā mahāsannāhasannaddha-
18702 s trisāhasraṃ mahāsāhasraṃ lokadhātuṃ vaidūryamayaṃ nirmimīte vaidūryamayaṃ nirmāya cakra-
18703 vartivyūhaṃ nirmimīte cakravartivyūhaṃ nirmāya annārthikebhyo 'nnaṃ dadāti/
18704 evaṃ yāvad vastrayānagandhamālyapuṣpadhūpavilepanacūrṇapariṣkāraṃ vāsaśayanāsana-
18705 prāvaraṇajīvitopakaraṇabhaiṣajyasuvarṇarūpyamaṇiratnapravālaśaṅkhaśilāmuktābharaṇāni
18706 yāvad anyatarānyataraṃ pariṣkāraṃ dadāti/ so 'nnam annārthikebhyo datvā yāvad anya-
18707 tarānyataraṃ pariṣkāraṃ datvā teṣāṃ sattvānāṃ dharmaṃ deśayati yad uta imam eva ṣaṭpāra-
18708 mitāpratisaṃyuktam/ te khalu punaḥ sattvās tāṃ dharmadeśanāṃ śrutvā na jātu tābhiḥ
18709 pāramitābhir virahitā bhavanti yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante/ evaṃ
18710 hi subhūte  mahāsattvo mahāsannāhasannaddha ity ucyate/ tad yathāpi nāma subhūte
18711 dakṣo māyākāro māyākārāntevāsī vā caturmahāpathe sthitvā mahato janakāyasya
18712 purato mahāntaṃ janakāyam abhinirmimīte nirmāya annam annārthikebhyo dadyād anya-
18713 tarānyataraṃ pariṣkāras tadarthikebhyo dadyāt/ tat kiṃ manyase subhūte api etena
18714 māyākāreṇa māyākārāntevāsinā vā kasmaicit kiñcid dattaṃ bhavet/ subhūti-
18715 r āha/ no bhagavan/ bhagavān āha/ evam eva subhūte  mahāsattvena yāvac cakra-
18716 vartivyūham abhinirmāya annam annārthikebhyo dadatā yāvad anyatarānyatarān
18717 mānuṣyakān pariṣkārān dadatā kasmaicit sattvāya yāvad anyatarānyatarā
18718 mānuṣyakāḥ pariṣkārā dattvā bhavanti/ tat kasya hetoḥ/ dharmataiṣā subhūte
18719 dharmāṇāṃ māyādharmatām upādāya/ evaṃ hi subhūte  mahāsattvo mahāsannāha-
18720 sannaddha ity ucyate// [iti dānasambhāraḥ//]
18721     śīlapāramitāyāṃ sañcintyopapattiparigraheṇa cakravartikule
18722 pratyājāyate/ sa tatra sthitvā sattvān daśakuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpayati/
18723 caturṣu dhyāneṣu }bodhipakṣeṣu dharmeṣu pratiṣṭhāpayati/ yāvad aṣṭādaśasv āveṇikeṣu
18724 buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayati/ te ca sattvā na jātu virahitā bhavanti tayā
18801 dharmadeśanayā yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante/ tad yathāpi nāma
18802 subhūte dakṣo  daśakuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpayet/ yāvad aṣṭādaśāveṇi-
18803 keṣu buddhadharmeṣu pratiṣṭāpayet tena tāvataḥ sattvān yāvad buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpya
18804 na kaścit sattvo yāvad buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpito bhavati/ evam eva subhūte
18805  mahāsattvena tāṃs tāvataḥ sattvān daśakuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpya yāvad aṣṭā-
18806 daśasv āveṇikeṣu buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpya na kaścit sattvo yāvad buddhadharmeṣu
18807 pratiṣṭhāpito bhavati/ tat kasya hetoḥ/ dharmataiṣā / [iti śīlasambhāraḥ/]
18808     kṣāntipāramitāyāṃ sthitvā sattvān kṣāntau samādāpayati
18809 niveśayati pratiṣṭhāpayati/ kathaṃ ca subhūte  mahāsattvaḥ kṣāntipāramitāyāṃ
18810 sthitvā kṣāntau / iha subhūte  mahāsattvaḥ prathamacittotpāda-
18811 m upādāya evaṃ sannāhaṃ sannahyate sacet mama sarvasattvā daṇḍaloṣṭramuṣṭiśastraprahārān
18812 dadyus tatra mayā ekam api kṣobhacittaṃ notpādayitavyaṃ sarvasattvāś caivaṃrūpāyāṃ
18813 kṣāntau pratiṣṭhāpayitavyā iti/ tad yathāpi nāma subhūte dakṣo  nirmimīte
18814 te 'pi sarve tasya māyākārasya daṇḍair loṣṭrair muṣṭibhiḥ śastrair vā prahāraṃ dadyuḥ/ sa
18815 ca teṣu ekam api kṣobhacittaṃ notpādayet tāṃś ca sattvān nirmitān evaṃrūpāyāṃ kṣāntau
18816 pratiṣṭhāpayet/ tena tāvataḥ sattvān kṣāntau pratiṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ pratiṣṭhā-
18817 pito bhavati/ evam eva subhūte  mahāsattvena tāṃs tāvataḥ sattvān kṣāntau
18818 pratiṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ kṣāntau pratiṣṭhāpito bhavati/ tat kasya hetoḥ/
18819 dharmataiṣā // [iti kṣāntisambhāraḥ//]
18901     vīryapāramitāyāṃ sthitvā sarvasattvān vīryapāramitāyāṃ
18902 / kathañ ca   mahāsattvo vīryapāramitāyāṃ sthitvā sarvasattvān vīrya-
18903 pāramitāyāṃ / iha   mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktair mana-
18904 sikāraiḥ kāyikacetasikavīryapratiṣṭhitaḥ savasattvān  / tad yathāpi
18905 nāma subhūte dakṣo  nirmāya sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ
18906 pratiṣṭhāpayet/ tena tāṃs tāvataḥ sattvān  pratiṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ
18907 pratiṣṭhāpito bhavati/ evam eva   mahāsattvena tāṃs tāvataḥ sattvān
18908  praviṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ  pratiṣṭhāpito bhavati/ tat kasya
18909 hetoḥ/ dharmataiṣā // [iti vīryasambhāraḥ//]
18910     dhyānapāramitāyāṃ sthitvā sarvasattvān
18911 dhynapāramitāyāṃ / kathaṃ ca   mahāsattvo dhyānapāra-
18912 mitāyāṃ sthitvā sarvasattvān dhyānapāramitāyāṃ / iha
18913 mahāsattvaḥ sarvadharmāṇāṃ samatāyāṃ sthitvā na kasyacid dharmasya vikṣepaṃ vā
18914 avikṣepaṃ vā samanupaśyati/ evaṃ hi   mahāsattvo dhyānapāramitāyāṃ
18915 sthito bhavati/ sa tathaiva sarvasattvān dhyānapāramitāyāṃ / te ca samā-
18916 dāpitā niveśitāḥ pratiṣṭhāpitā bhavanti/ na jātu virahitā bhavanti dhyāna-
18917 pāramitayā yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā iti/ tad yathāpi nāma
18918 subhūte dakṣo  nirmāya janakāyaṃ dhyānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayet tena
18919 tāṃs tāvataḥ sattvān dhyānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpya na kaścid ekaḥ sattvo 'pi dhyāna-
18920 pāramitāyāṃ pratiṣṭhāpito bhavati/ evam eva   mahāsattvena sarvasattvān
18921 dhyānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpya na kaścit sattvo dhyānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpito
18922 bhavati/ tat kasya hetoḥ/ dharmataiṣā // [iti dhyānasambhāraḥ//]
18923     prajñāpāramitāyāṃ sthitvā sarvasattvān prajñāpāramitāyāṃ
18924 / kathañ ca   mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ sthitvā sarvasattvān
18925 prajñāpramitāyāṃ / yataḥ   mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran
19001 na kasyacid dharmasyāpāraṃ vā pāraṃ vā upalabhate/ evaṃ  mahāsattvaḥ prajñā-
19002 pāramitāyāṃ sthito bhavati/ sa tathaiva sarvasattvān api tatra / tad yathāpi
19003 nāma subhūte dakṣo
19004 }// [iti prajñāsambhāraḥ//]
19005     mahāsannāhasannaddhaḥ pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvāluko-
19006 pameṣu lokadhātuṣu yāvantaḥ sattvāṃs tān sarvān yathaivātmanā dānapāramitāyāṃ
19007 sthitas tathā dānapāramitāyāṃ samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayati/ evaṃ
19008 śīlapāramitāyāṃ } prajñāpāramitāyāṃ  dharmañ ca deśayati/ yad uta
19009 imam eva ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktam/ te ca taṃ śrutvā na jātu bhūyo virahitā bhavanti
19010 ṣadbhiḥ pāramitābhir yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā iti/ evaṃ dakṣiṇa-
19011 syāṃ }
19012 }saṃbuddhā iti/
19013 tad yathāpi nāma subhūte dakṣo  nirmāya ṣaṭpāramitāsu / tat
19014 kiṃ manyase subhūte api nu tena māyākāreṇa māyākārāntevāsinā vā kaścit
19015 sattvaḥ ṣaṭpāramitāsu samādāpito bhavati niveśito vā pratiṣṭhāpito vā bhavati/
19016 subhūtir āha/ no bhagavan/ bhagavān āha/ evam eva subhūte  mahāsattvena
19017 tāṃs tāvataḥ sattvān ṣaṭsu pāramitāsu pratiṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ ṣaṭsu pāra-
19018 mitāsu pratiṣṭhāpito bhavati/ tat kasya hetoḥ/ dharmataiṣā
19019    mahāsattvo mahāsannāhaṃ sannahya sarvākārajñatāpratisaṃyuktena
19020 cittena viharan nānyeṣāṃ cittotpādānām avakāśaṃ dadāti/ iyanto mayā sattvā dāna-
19021 pāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayitavyā iti/ }
19022 }
19023 }/ api tu khalu punar asaṃkhyeyāḥ sattvā aprameyāḥ sattvā ṣaṭsu pāramitāsu
19024 pratiṣṭhāpayitavyāḥ/ evaṃ saptatriṃśad bodhipakṣeṣu dharmeṣu daśasu tathāgatabaleṣu
19025 catasṛṣu pratisaṃvitsu aṣṭādaśasv āveṇikeṣu buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayitavyāḥ srota-
19026 āpattiphale sakṛdāgāmiphale anāgāmiphale arhattve asaṃkhyeyā aprameyāḥ sattvā
19027 buddhatve pratiṣṭhāpayitavyāḥ// [iti śamathasambhāraḥ//]
19101 tad yathāpi nāma subhūte dakṣo  nirmāya taṃ ṣaṭsu pāramitāsu pratiṣṭhā-
19102 payet/ yāvat sarvākāravaropete sarvajñajñāne pratiṣṭhāpayed evam eva subhūte  mahā-
19103 mahāsattvena tāṃs tāvataḥ sattvān asaṃkhyeyān aprameyān ṣaṭsu pāramitāsu pratiṣṭhāpya
19104 yāvat sarvākāravaropete sarvajñajñāne pratiṣṭhāpya na kaścit sattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu
19105 pratiṣṭhāpito bhavati/ tat kasya hetoḥ/ dharmataiṣā subhūte dharmāṇāṃ yad imāṃ
19106 māyādharmatām upādāya/
19107 subhūtir āha/ yathāhaṃ bhagavan bhagavato bhāṣitasyārtham ājānāmi tathā
19108 asannāhasannaddho vatāyaṃ  mahāsattvo veditavyaḥ svalakṣaṇaśūnyatām upādāya/
19109 tat kasya hetoḥ/ tathā hi bhagavan rūpaṃ rūpeṇa śūnyaṃ  vijñānaṃ vijñānena
19110 śūnyaṃ, cakṣuś cakṣuṣā śūnyam/ }
19111 }
19112 }/ mahā-
19113 yānasannāho 'pi bhagavan mahāyānasannāhena śūnyaḥ/ anena bhagavan paryāyeṇa
19114 asannāhasannaddho bodhisattvo veditavyaḥ/ evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad a-
19115 vocat/ evam etat subhūte yathā vadasi/ tat kasya hetoḥ/ akṛtā hi subhūte
19116 sarvākārajñatā avikṛtā anabhisaṃskṛtā/ te 'pi sattvā  yeṣāṃ kṛtaśo
19117  mahāsattvena mahāsannāhaḥ sannaddhaḥ/
19118 subhūtir āha/ kena kāraṇena bhagavan sarvākārajñatā /
19119 te 'pi sattvā  yeṣāṃ kṛtaśo  mahāsattvena mahā-
19120 sannāhasannaddhaḥ/ bhagavān āha/ kārakānupalabdhitām upādāya subhūte sarvākāra-
19121 jñatā / te 'pi sattvā / tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte rūpaṃ
19122 karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ }
19123 } na manaḥsaṃsparśapratyayavedayitaṃ karoti
19124 na vikaroti nābhisaṃskaroti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hy atyantatayā sarva ete
19201 na vidyante nopalabhyante/ ātmā subhūte na / evaṃ na sattvo na jīvo
19202 } na paśyakaḥ karoti } nopalabhyante/
19203 svapnaḥ subhūte na / pratiśrutkaḥ pratibhāsaḥ pratibimbaṃ marīcir na nirmāṇaṃ
19204 karoti }
19205 }/ saptatriṃśad bodhipakṣā dharmā daśa tathāgatabalāni catvāri vaiśā-
19206 radyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā/ tathatā } sarvākāra-
19207 jñatā subhūte na karoti na vikaroti nābhisaṃskaroti/ tat kasya hetoḥ/
19208 tathā hi atyantatayā na vidyante nopalabhyate/ anena subhūte paryāyeṇa sarvā-
19209 kārajñatā / yeṣāṃ kṛtaśo  mahāsattvena mahāsannāhasannaddhaḥ/ evaṃ
19210 hi subhūte  mahāsattvo mahāsannāhasannaddha ity ucyate// [iti vidarśanā-
19211 sambhāraḥ//]
19212 subhūtir āha/ yathāhaṃ bhagavato bhāṣitasyārtham ājānāmi/ rūpaṃ bhagavann a-
19213 baddham amuktaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārā vijñānaṃ bhagavan na
19214 pūrṇo maitrāyaṇīputra āha/ rūpam āyuṣman subhūte abaddham amuktam iti vadasi/
19215 }/
19216 subhūtir āha/ evam etad āyuṣman pūrṇa/
19217 pūrṇa āha/ katamat tad āyuṣman subhūte rūpaṃ yad / }/
19219 subhūtir āha/ yad etad āyuṣman pūrṇa svapnopamaṃ rūpaṃ tad / ya ete
19220 svapnopamā vedanā }/ evaṃ pratiśrutkopamā māyopamā marīcyupamā prati-
19221 bhāsopamā yad etad āyuṣman pūrṇa nirmitopamaṃ rūpaṃ tad / ya ete nirmitopamā
19301 vedanā }/ evam anāgataṃ pratyutpannam āyuṣman pūrṇa rūpam / pratyutpannā
19302 vedanā }/ tat kasya hetoḥ/ asattvād āyusman pūrṇa rūpasya/ evaṃ tad rūpam /
19303 asattvād āyuṣman pūrṇa vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām/ asattvād āyuṣman
19304 pūrṇa vijñānasyaivaṃ tad vijñānam / evaṃ viviktatvāc chāntatvāc chūnyatvād animitta-
19305 tvād apraṇihitatvād asaṃskṛtatvād anutpannatvāt kuśalam akuśalaṃ saṃkleśan niṣkleśaṃ
19306 sāvadyam anavadyaṃ sāsravam anāsravaṃ laukikaṃ lokottaraṃ saṃkliṣṭaṃ vyavadānam āyuṣman pūrṇaṃ
19307 rūpam / tat kasya hetoḥ/ asattvād rūpasyaivaṃ tad rūpam / vedanā saṃjñā
19308 saṃskārāḥ/ saṃkliṣṭaṃ vyavadānam āyuṣman pūrṇa vijñānam / tat kasya hetoḥ/
19309 asattvād vijñānasya evaṃ tad vijñānam / sarvadharmā apy āyuṣman pūrṇa /
19310 tat kasya hetoḥ/ asattvād abaddhā amuktāḥ/ evaṃ viviktatvād yāvad anutpannatvād a-
19311 baddhā amuktā/ }
19312 } evaṃ daśabalāni catvāri vaiśāradyāni yāvad aṣṭādaśā-
19313 veṇikabuddhadharmāḥ, sarvākārajñatā, tathatā } bhūtakoṭiḥ/ evaṃ hy āyuṣman
19314 pūrṇa  mahāsattvo 'baddho 'muktaḥ/ evaṃ ṣaḍ api pāramitā abaddhā amuktāḥ/
19315 yāvat sarvākārajñatāpy / sattvān api yān parinirvāpayiṣyati te api
19316 / buddhakṣetrāṇy api yāni pariśodhayiṣyati tāny apy / yān api buddhān
19317 bhagavataḥ paryupāsiṣyate te 'py / yam api dharmaṃ śroṣyati so 'py abaddho 'muktaḥ/
19318 buddhair bhagavadbhir na jātu virahito bhaviṣyati abaddho 'muktaḥ/ nābhijñābhir
19319 na pañcabhiś cakṣurbhir / tathā nānyaiḥ samādhibhir / abaddhām amuktāṃ mārgā-
19320 kārajñatām utpādayiṣyati/ abaddhām amuktāṃ sarvākārajñatām avabhotsyate/ abaddha-
19321 m amuktaṃ dharmacakraṃ pravartayiṣyati/ abaddhān amuktān sattvāṃs tribhir yānaiḥ parinirvā-
19322 payiṣyaty abaddho 'muktaḥ/ evaṃ hy āyuṣman pūrṇa  mahāsattvaḥ ṣaḍbhiḥ pāramitābhir a-
19323 baddho 'muktaḥ sarvadharmān abhisaṃbhotsyate asattvām upādāya/ evaṃ viviktatā yāva-
19401 d anutpannatām upādāya/ evaṃ hy āyuṣman pūrṇa  mahāsattvasya abaddho 'mukto
19402 mahāyānasannāho veditavyaḥ// [iti yuganaddhamārgasambhāraḥ/]
19403 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ katamad bhagavan  mahā-
19404 sattvasya mahāyānam/ kathaṃ bhagavan  mahāsattvo mahāyānasaṃprasthito
19405 veditavyaḥ/ kutas tad yānaṃ niryāsyati/ kva vā tad yānaṃ sthāsyati/ ko vā
19406 tena yānena niryāsyati/ evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat/ yat
19407 subhūte evaṃ vadasi katamad  mahāsattvasya mahāyānam iti/ ṣaṭpāramitāḥ
19408 subhūte  mahāsattvasya mahāyānam/ katamā ṣaṭpāramitā/ dāna
19409 śīla kṣānti vīrya dhyāna prajñā/
19410 subhūtir āha/ katamā bhagavan  mahāsattvasya dāna/
19411 bhagavān āha/ iha subhūte  mahāsattvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktai-
19412 ś cittotpādair dānaṃ dadāti yad utādhyātmikabāhyāni vastūni tāni ca
19413 sarvasattvasādhāraṇāni kṛtvānuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayati/
19414 parāṃś ca tatra samādāpayati anupalambhayogena/ iyaṃ subhūte
19415 mahāsattvasya dāna/
19416 /
19417  ātmanā ca daśa kuśalān karmapathān samādāya varttate/ parāṃś ca
19418 daśakuśale karmapathe  aparāmṛṣṭā śīla/
19419 /
19420  ātmanā ca kṣāntisamāpanno bhavati parāṃś ca kṣāntau  kṣānti/
19422 /
19501  pañcasu pāramitāsu anikṣiptadhūro viharati parāṃś ca tāsu pañcasu pāra-
19502 mitāsu  vīrya/
19503 /
19504  ātmanā copāyakauśalyena dhyānāni samāpadyate/ na ca teṣāṃ
19505 vaśenopapadyate parāṃś ca dhyāneṣu  dhyāna/
19506 /
19507  sarvadharmān abhiniviśate sarvadharmāṇāṃ ca prakṛtiṃ pratyavekṣate sarvadharma-
19508 prakṛtipratyavekṣāyāṃ ca sattvāṃś ca  prajñā/ idaṃ
19509 subhūte  mahāsattvasya mahāyānam// [ity upāyakauśalyasambhāraḥ//]
19510    mahāsattvasya mahāyānaṃ yad uta adhyātmaśūnyatā
19511 } parabhāvaśūnyatā/
19512 tatra katamā adhyātmaśūnyatā/ ādhyātmikā dharmā ucyante cakṣuḥ
19513 śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyo manaḥ/ tatra cakṣuś cakṣuṣā śūnyaṃ akūṭasthāvināśitām u-
19514 pādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā/ śrotraṃ śrotreṇa śūnyaṃ akūṭasthā-
19515 vināśitām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā/
19516 }/ iyam ucyate adhyātmaśūnyatā/
19517 tatra katamā bahirdhāśūnyatā/ ye bahirdhā dharmās tad yathā rūpaśabdagandharasa-
19518 spraṣṭavyadharmāḥ/ tatra rūpaṃ rūpeṇa śūnyam akūṭasthāvināśitām upādāya/ tat kasya
19519 hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā, }/ iya-
19520 m ucyate bahirdāśūnyatā/
19521 tatra katamā adhyātmabahirdhāśūnyatā/ ṣaḍādhyātmikāny āyatanāni ṣaḍ-
19522 bāhyāny āyatanāni/ iyam ucyate adhyātmabahirdhāśūnyatā/
19523 tatra katamā ādhyātmikā dharmā bahirdhādharmaiḥ śūnyāś cakṣuḥśrotraghrāṇa-
19601 jihvākāyāmanāṃsi ādhyātmikāni rūpaśabdagandharasasparśadharmaiḥ śūnyāni /
19602 tatra katame bahirdhā dharmā ādhyātmikaiḥ dharmaiḥ śūnyāḥ/ rūpaśabdagandharasasparśa-
19603 dharmāś cakṣuḥśrotraghrāṇajihvākāyamanobhiḥ śūnyā // iyam ucyate adhyātma-
19604 bahirdhāśūnyatā/
19605  śūnyatāśūnyatā/ yā sarvadharmāṇāṃ śūnyatā tayā śūyatayā śūnyā
19606 //  śūnyatāśūnyatā/
19607  mahāśūnyatā/ pūrvā dik pūrvayā diśā śūnyā evaṃ dakṣiṇā paścimā
19608 } ūrdhvā dik ūrdhvayā diśā śūnyā //  mahāśūnyatā/
19609  paramārthaśūnyatā/ paramārtha ucyate nirvāṇam/ tac ca nirvāṇena śūnyam
19610 //  paramārthaśūnyatā/
19611  saṃskṛtaśūnyatā/ saṃskṛta ucyate kāmadhātuḥ rūpadhātur ārūpyadhātuś ca/
19612 tatra kāmadhātuḥ kāmadhātunā śūnyo // rūpadhātūḥ rūpadhātunā śūnyaḥ /
19613 ārūpyadhātur ārūpyadhātunā śūnyo //  saṃskṛtaśūnyatā/
19614  asaṃskṛtaśūnyatā/ asaṃskṛta ucyate yasya notpādo na nirodho
19615 na sthitir nānyathātvam/ idam ucyate asaṃskṛtam/ asaṃskṛtam asaṃskṛtena śūnyaṃ
19616 //  asaṃskṛtaśūnyatā/
19617  atyantaśūnyatā/ yasya anto nopalabhyate tad atyantam atyantena śūnyam
19618 //  atyantaśūnyatā/
19619  anavarāgraśūnyatā/ yasya naivāgraṃ nāvaram upalabhyate/ tasya madhyā-
19620 bhāvaḥ/ yasya ca nādir na madhyaṃ nāvaram upalabhyate tasya nāgatir na gatiḥ/ ādi-
19621 madhyāvasānāny api ādimadhyāvasānaiḥ śūnyāny //  anavarāgraśūnyatā/
19622  anavakāraśūnyatā/ yasya dharmasya na kaścid avakāraḥ/ avakāraṃ nāma
19701 avikiraṇaṃ choraṇam utsargaḥ/ anavakāro 'navakāreṇa śūnyo //
19702 anavakāraśūnyatā/
19703  prakṛtiśūnyatā/ yā sarvavarmāṇāṃ prakṛiḥ saṃskṛtānāṃ vā asaṃskṛtānāṃ vā
19704 na śrāvakaiḥ kṛtā na pratyekabuddhaiḥ kṛtā na tathāgatair arhadbhiḥ samyaksaṃbuddhaiḥ kṛtā
19705 nāpakṛtā/ prakṛtiḥ prakṛtyā śūnyā /  prakṛtiśūnyatā/
19706  sarvadharmaśūnyatā/ sarvadharmā ucyante rūpaṃ }
19707 }
19708  manaḥsaṃsparśapratyayavedanā saṃskṛtā dharmā asaṃskṛtā dharmāḥ/ ime ucyante sarvadharmāḥ/
19709 tatra dharmāḥ dharmaiḥ śūnyā /  sarvadharmaśūnyatā/
19710  svalakṣaṇaśūnyatā/ rūpaṇalakṣaṇaṃ rūpam/ anubhavalakṣaṇā vedanā/ ud-
19711 grahaṇalakṣaṇā saṃjñā/ abhisaṃskāralakṣaṇāḥ saṃskārāḥ/ vijānanalakṣaṇaṃ vijñānaṃ
19712 vistareṇa kartavyaṃ yac ca saṃskṛtānāṃ dharmāṇāṃ lakṣaṇālakṣaṇaṃ yac cāsaṃskṛtānāṃ
19713 dharmāṇāṃ lakṣaṇālakṣaṇaṃ sarva ete dharmāḥ svalakṣaṇaśūnyā /
19714 svalakṣaṇaśūnyatā/
19715  anupalambhaśūnyatā/ ye dharmā atītānāgatapratyutpannās te nopalabhyante/
19716 tat kasya hetoḥ/ nātīte anāgatā upalabhyante/ nāpy anāgate atītāḥ/ na
19717 pratyutpanne 'tītānāgatā upalabhyante/ nāpy atītā anāgate yāḥ pratyutpannā
19718 eṣām iyam anupalabdhir ādiviśuddhitvāt /  anupalambhaśūnyatā/
19719  abhāvasvabhāvaśūnyatā/ nāsti sāṃyojikasya dharmasya svabhāvaḥ pratītya-
19720 samutpannatvāt/ saṃyogaḥ saṃyogena śūnyaḥ /  abhāvasvabhāvaśūnyatā/
19721  bhāvaśūnyatā/ bhāva ucyate pañcopādānaskandhāḥ/ sa ca bhāvo bhāvena
19722 śūnyo /  bhāvaśūnyatā/
19801  abhāvaśūnyatā/ abhāva ucyate asaṃskṛtam/ tac cāsaṃskṛtam asaṃskṛtena
19802 śūnyam /  abhāvaśūnyatā/
19803  svabhāvaśūnyatā/ svabhāvo hi prakṛtir aviparītatā tasyā yā
19804 tayā śūnyatā / na sā jñānena darśanena ca kṛtā/ tat kasya hetoḥ/
19805 prakṛtir asyaiṣā/  svabhāvaśūnyatā/
19806  parabhāvaśūnyatā/ yā utpādād vā tathāgatānām anutpādād vā sthitai-
19807 vaiṣā dharmāṇāṃ dharmatā dharmasthititā } bhūtakoṭis tasyā yā tayā śūnyatā/
19808 / na sā pareṇa kṛtā/ tat kasya hetoḥ/ prakṛtir asyaiṣā/
19809 iyam ucyate parabhāvaśūnyatā/ idam ucyate subhūte  mahāsattvasya mahāyānam//
19810 [iti jñānasambhāraḥ//]
19811    mahāsattvasya mahāyānam/ yad uta śūarṅgamo nāma samādhiḥ/
19812 } ākāśāsaṅgavimuktinirupa-
19813 lepo nāma samādhiḥ/ tatra katamaḥ śūraṅgamo nāma samādhiḥ, }
19814 ratnamudro nāma samādhiḥ/ tatra katamaḥ siṃhavikrīḍito nāma
19815 samādhiḥ// yatra samādhau sthitvā sarvasamādhibhir vikrīḍati/ ayam ucyate
19816 siṃhavikrīḍito nāma samādhiḥ/ tatra katamaḥ sucandro nāma samādhiḥ/ yatra
19817 samādhau sthitvā sarvasamādhīn avabhāsayati/ ayam ucyate sucandro nāma samādhiḥ/
19818  candradhvajaketur / yaḥ sarvasamādhīnāṃ dhvajaṃ dhārayati/ /
19819 sarvadharmodgato /  sarvasamādhibhir udgacchati/ /  avalokita-
19901 mūrdhā /  sarvasamādhīnāṃ murdhānam avalokayati/ /  dharmadhātuniyato
19902 /  dharmadhātor niścayaṃ gacchati/ /  niyatadhvajaketur /
19903  sarvasamādhīnāṃ niyatadhvajaṃ dhārayati/ /  vajropamo /
19904 sarvasamādbhir na bhidyate/ /  dharmapraveśamudro /  sarvasamādhīnāṃ
19905 mudrāṃ praviśati/ /  samādhirājasupratiṣṭhito /  samādhīnāṃ
19906 rājasupratiṣṭhānena pratitiṣṭhati/ /  raśmipramukto /  sarvasamā-
19907 dhīnāṃ raśmīn avasṛjati/ /  balavyūho /  sarvasamādhīnāṃ
19908 balavyūhaṃ dhārayati/ /  samudgato /  samādhayaḥ samudāgacchanti/
19909 /  niruktinirdeśapraveśo /  sarvasamādhīnāṃ niruktinirdeśaṃ praviśati/
19910 /  adhivacanasaṃpraveśo /  sarvasamādhīnāṃ adhivacananāma-
19911 dheyāni praviśati/ /  digvilokito /  sarvasamādhīnāṃ
19912 diśo vyavalokyante/ /  ādhāraṇamudro /  sarvasamādhīnāṃ mudrā
19913 ādhārayati/ /  asampramuṣito /  sarvasamādhayo na pramuṣyante/
19914 /  sarvadharmasamavasaraṇasāgaramudro /  tasya sarvasamādhayaḥ
19915 saṃgrahaṃ samavasaraṇatām udgacchanti/ /  ākāśasphāraṇo /
19916  sarvasamādhīnām ākāśaspharaṇatayā spharati/ /  tejovatī
19917 /  sarvasamādhīnāṃ tejasā ca dhiyā ca jvalayati/ tenocyate tejovatī
19918 nāma samādhiḥ/  apramāṇāvabhāso /  apramāṇam avabhāsate /
19919  asaṅgānāvaraṇo /  sarvasaṅgarahitatām upādāya nirāvaraṇo 'vabhāsate
19920 /  sarvadharmapravṛttisamucchedo /  sarvadharmapravṛttiṃ samucchinatti
20001 /  raṇajaho /  sarvasamādhīnāṃ nimittāny api jahāti
20002 prāg evānyāni nimittāni kleśānāṃ /  vairocano /
20003 sarvasamādhīn avabhāsayati tapati virocate /  animiṣo /
20004 na kaścid dharmam eṣati /  aniketasthito /  sarvasamādhiṣu na
20005 kañcid dharmam aniketaṃ samanupaśyati /  niścitto /  nihīnāṃ-
20006 ś cittacaitasikān dharmān na pravartayati /  vimalapradīpo /
20007 sarvasamādhīnāṃ pradīpaṃ dhārayati /  anantaprabho /
20008 anantāṃ prabhāṃ karoti /  prabhākaro /  sarvasamādhīnāṃ
20009 prabhāṃ karoti /  samantāvabhāso / yasya samādheḥ saha pratilambhena
20010 samādhimukhāny avabhāsante /  śuddhasāro /  sarvasamādhīnāṃ
20011 śuddhasamatām anuprāpnoti /  vimalaprabho /  sarvasamādhīnāṃ
20012 balam ākarṣayati sarvasamādhīn prabhāvayati /  ratikaro /  sarva-
20013 samādhīnāṃ ratim anubhavati /  vidyutpradīpo /  sarvasamādhīnāṃ
20014 pradīpaṃ karoti /  akṣayo /  samādhīnāṃ naivākṣayaṃ na kṣayaṃ samanu-
20015 paśyati /  vajramaṇḍalo /  sarvasamādhimaṇḍalāni dhārayati
20016 /  akṣayāpagato /  sarvasamādhīnāṃ kṣayaṃ samanupaśyati tathā ca
20017 paśyati yathā aṇum api dharmaṃ na samanupaśyati /  aniñjyo /
20018 sarvasamādhīn neñjayati na manyate na spandate na prapañcayati /  vivṛto
20019 /  sarvasamādhīn vivṛtān samanupaśyati /  sūryapradīpo
20020 /  sarvasamādhīnāṃ raśmimukham avabhāsayati /  candravimalo /
20021  sarvasamādhīnām andhakāraṃ vidhamayati /  śuddhaprabhāso /
20022 sarvasamādhīnāṃ catasraḥ pratisaṃvidaḥ pratilabhate /  ālākakaro /
20101  samādhimukhānām ālokaṃ karoti /  kārākāro /  sarva-
20102 samādhīnāṃ kāraṇatāṅkriyāṅkaroti /  jñānaketur /  samādhīnāṃ
20103 jñānaketuṃ samanupaśyati /  vajropamo /  sarvadharmān nirvidhyate
20104 samādhim api na samanupaśyati /  cittasthitir /  cittaṃ na
20105 varṇayati na vivartate na pratibhāsate na vidhātam āpatsyate na cāsyaivaṃ bhavati
20106 cittam iti /  samantāloko /  sarvasamādhīnāṃ samantālokaṃ
20107 samanupaśyati /  supratiṣṭhito /  sarvasamādhiṣu pratiṣṭhito
20108 bhavati /  ratnakoṭir /  sarvasamādhayaḥ samantād ratnakoṭir iva
20109 sandṛśyante /  varadharmamudro /  sarvasamādhayo mudritā bhavanti
20110 ādimudrāmudritām upādāya /  sarvadharmasamatā /  na kañcid dharmaṃ
20111 samatānirmuktaṃ samanupaśyati /  ratijaho /  sarvasamādhiratiḥ
20112 sarvadharmaratir jahāti /  sarvadharmodgatapūrṇo /  sarvadharmai-
20113 ś codgacchati sarvadharmaiś cāpūryate /  vikiraṇo /  sarvasamādhibhiḥ
20114 sarvadharmān vikirati vidhamayati /  sarvadharmapadaprabhedo /
20115 sarvasamādhīnāṃ ca sarvadharmāṇāṃ ca padāni prabhinatti /  samākṣaro /
20116  sarvasamādhīnāṃ samākṣaratām pratilabhate /  akṣarāpagato /
20117  sarvasamādhīnām ekākṣaram api nopalabhate /  ālambanacchedo /
20118  sarvasamādhīnām ālambanaṃ cchidyate /  avikāro /  sarva-
20119 dharmāṇāṃ vikāraṃ nopalabhate /  aprakāro /  sarvadharmāṇāṃ prakāra-
20120 m api nopalabhate /  nāmanimittāpraveśo /  sarvasamādhīnāṃ nāma-
20121 nimittāni nopalabhate /  aniketacārī /  sarvasamādhīnāṃ
20122 niketaṃ nopalabhate /  timirāpagato /  sarvasamādhitimiaṃ
20123 viśodhayati /  cāritravato /  sarvasamādhīnāṃ cāritraṃ samanu-
20124 paśyati /  acalo /  sattvānāṃ calitaṃ na samanu-
20201 paśyati / katamo viṣayatīrṇo /  sarvasamādhīnāṃ viṣayam atikrāmati
20202 /  sarvaguṇasañcayopagato /  sarvaguṇānāṃ sarvasamādhīnāñ ca
20203 sañcayatām anuprāpnoti /  cittasthitiniścito /  sarvasamā-
20204 dhīnāṃ cittaṃ na pravartate /  śubhapuṣpitaśuddhir /  sarvasamādhiṣu
20205 śubhapuṣpitaśuddhiṃ pratilabhate /  bodhyaṅgvān /  saptabodhyaṅgāni
20206 pratilabhate /  anantapratibhāso /  antadvayaṃ nopalabhate /
20207  asamasamo /  sarvasamādhīnāṃ samasamatāṃ na pratilabhate /
20208  sarvadharmātikramaṇo /  sarvatraṃdhātukaṃ samatikrāmati /
20209 paricchedakaro /  sarvasamādhīnāṃ sarvadharmāṇāṃ ca paricchedaṃ kariṣyati
20210 /  vimativikiraṇo /  sarvasamādhivimativikiraṇam anu-
20211 prāpnoti /  niradhiṣṭhāno /  sarvadharmāṇāṃ sthānaṃ samanupaśyati
20212 /  ekavyūho /  na kasyacid dharmasya dvayatāṃ samanupaśyati
20213 /  ākārābhinirhāro /  sarvasamādhīnāṃ sarvadharmāṇāṃ
20214 cākārābhinirhāraṃ samanupaśyati /  ekākāravyūho /
20215 sarvasamādhīnām ekākāratāṃ samanupaśyati /  ākārānavakāro
20216 nāma samādhiḥ/  sarvadharmāṇām advayatāṃ samanupaśyati /
20217  nirvedhikasarvabhāvatalādhikāro /  sarvasamādhīnāṃ
20218 nirvedhikaṃ jñānam anuprāpnoti yasyānuprāptito na kañcin na pratividhyate
20219 /  saṃketarutapraveśo /  sarvasamādhīnāṃ saṃketarutāni praviśati /
20220  gīrghoṣo 'kṣaravimukto /  sarvasamādhīn akṣaravimuktān samanupaśyati
20221 /  jvalanolkā /  sarvasamādhīṃs tejasā ca bhāsayati tapati
20222 virocate /  lakṣaṇapariśodhano /  sarvalakṣaṇāni pariśodhayati
20223 /  anabhilakṣito /  sarvasamādhīn abhilakṣayati /
20224 sarvākāravaropeto /  sarvākāravaropeto bhavati /  sarvasukhaduḥkha-
20225 nirabhinandī /  sarvasamādhiṣu sukhaduḥkhāni na samanupaśyati /
20301 akṣayākāro /  sarvasamādhīnāṃ kṣayaṃ na samanupaśyati /  dhāraṇī-
20302 pratipattir /  sarvasamādhīn ādhārayati /  sarvasamyaktvamithyātva-
20303 saṃgraho /  samādhīnāṃ samyaktvamithyātvāni na samanupaśyati /
20304 sarvarodhanirodhapraśamano nāma samādhiḥ/  sarvasamādhīnāṃ rodhanirodhān na
20305 samanupaśyati /  anusārapratisāro /  sarvasamādhīnām anusāra-
20306 pratisārān na samanupaśyati /  vimalaprabho /  sarvasamādhīnāṃ
20307 prabhāmaṇḍalaṃ nopalabhyate /  sāravatī /  sarvasamādhīnā-
20308 m asāratāṃ nopalabhyate /  paripūrṇacandravimalo /  tasya sarva-
20309 samādhayaḥ paripūrṇā bhavanti tad yathāpi nāma candraḥ pūrṇamāsyāṃ /
20310 mahāvyūho /  tasya sarvasamādhayo mahāvyūhena samanvāgatā bhavanti /
20311  sarvākāraprabhākaro /  sarvasamādhīnāṃ sarvadharmāṇāṃ ca prabhāṃ karoti
20312 /  samādhisamatā /  sarvasamādhīnāṃ na vikṣepaṃ naikāgratāṃ ca
20313 samanupaśyati /  araṇasamavasaraṇo nāma samādhiḥ/  sarva-
20314 samādhīnām araṇasaraṇasarvasamavasaraṇatām anuprāpnoti /  anilāniketo /
20315  sarvasamādhīnām ālayaṃ na samanupaśyati /  tathatāsthitaniścito /
20316  sarvasamādhīnāṃ tathatāṃ na vyativartate /  kāyakalisaṃpramathano /
20317  sarvasamādhikāyaṃ nopalabhate /  vākkalividhvaṃsano /
20318 sarvasamādhīnāṃ vākkarmaṇopalabhate /  gaganakalpo /  gagana-
20319 vadavabhāsate /  ākāśāsaṅgavimuktinirupalepo /  sarvadharmā-
20320 ṇām ākāśāsaṅgavimuktinirupalepanām anuprāpnoti / idaṃ subhūte  mahā-
20321 sattvasya prajñāpāramitāyāñ carato mahāyānam/ [iti puṇyasambhāraḥ/]
20322    mahāsattvasya mahāyānam/ yad uta catvāri smṛtyupasthānāni/
20323 katamāni catvāri/ kāya vedanā citta dharma/
20401 tatra katamat kāya/ evaṃ yāvat katamad dharma/ iha
20402 mahāsattvo 'dhyātmakāye kāyānupāśyī viharati/ na ca kāyasahagatān vitarkān
20403 vitarkayati tac cānupalambhayogena/ bahirdhākāye kāyānupaśyī }
20404 adhyātmabahirdhākāye kāyānupaśyī } ātāpī saṃprajānan
20405 smṛtimān vinīyaloke 'bhidhyādaumanasye/ evaṃ adhyātmaṃ vedanāsu citte
20406 adhyātmaṃ dharmeṣu dharmānupaśyī }daurmanasye/
20408 kathañ ca   mahāsattvo 'dhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī viharati/ iha subhūte
20409  mahāsattvaś caraṃś carāmīti prajānāti/ sthitaḥ sthito 'smīti / niṣaṇṇo
20410 niṣaṇṇo 'smīti / śayānaḥ śayito 'smīti / yathā yathāsya kāyaḥ sthito
20411 bhavati praṇītam apraṇītaṃ vā tathā tathainaṃ / evaṃ hi subhūte  mahāsattvo '-
20412 dhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī viharati ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke
20413 'bhidhyādaurmanasye/ punar aparaṃ   mahāsattvo 'dhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī
20414 viharati/ abhikrāman vā pratikrāman vā saṃprajānacārī bhavati ālokite
20415 vilokite samiñjite prasārite saṃghātīpaṭapātracīvaradhāraṇe aśite pīte khādite
20416 śayite nidrāklamaprativinodane āgate gate sthite niṣaṇṇe supte jāgarite bhāṣite
20417 tuṣṇīmbhāve pratisaṃlayane evaṃ saṃprajānacārī bhavati/ evaṃ hi
20418 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran adhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī viharati/
20419 ātāpī }daurmanasye tac cānulambhayogena/ punar aparaṃ
20420 mahāsattvaḥ smṛta āśvasan smṛta āśvasāmīti yathābhūtaṃ prajānāti/ smṛtaḥ
20421 praśvasan smṛtaḥ praśvasāmīti / dīrghaṃ vā āśvasan dīrghaṃ vā āśvasāmīti
20422 / dīrghaṃ vā praśvasan dīrghaṃ vā praśvasāmīti / hrasvaṃ vā āśvasan hrasvaṃ vā
20501 āśvasāmīti / hrasvaṃ vā praśvasan hrasvaṃ vā praśvasāmīti / tad yathāpi
20502 nāma  cakraṃ bhrāmayet kumbhakāraḥ kumbhakārāntevāsī vā dīrgham āvidhyan
20503 dīrgham āvidhyāmīti / hrasvam āvidhyaṃ hrasvam āvidhyāmīti / evam eva
20504  mahāsattvaḥ smṛta āśvasan }/
20505 evaṃ hi   mahāsattvaḥ kāye kāyānupaśyī viharati ātāpī }
20506 punar aparaṃ   mahāsattvaḥ imam eva kāyaṃ dhātuśo yathābhūtaṃ pratyavekṣate/ asty a-
20507 smin kāye pṛthivīdhātur abdhātus tejodhātur vāyudhātuḥ/ tad yathāpi nāma
20508 goghātako vā goghātakāntevāsī vā tīkṣṇena śastreṇa gāṃ hanyāt gāṃ hatvā
20509 catvāri phalāni kuryāt/ catvāri phalakāni kṛtvā pratyavekṣeta sthito
20510 vā niṣaṇṇaḥ/ evam eva   mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ carann imam eva kāyaṃ
20511 dhātuśo yathābhūtaṃ pratyavekṣate/ asty asmin kāye pṛthivīdhātur abdhātu-
20512 s tejodhātur vāyudhātuḥ/ evaṃ hi   mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann a-
20513 dhyātmaṃ kāye kāyānupaśyī viharati ātāpī }daurmanasye
20514 tac cānupalambhayogena/ punar aparaṃ   mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann imam eva
20515 kāyamūrdhvapādatalād adhaḥ keśamastakān nakharomatvakparyantaṃ pūrṇaṃ nānāprakārasyā-
20516 śucer yathābhūtaṃ pratyavekṣate santy asmin kāye keśaromāṇi nakhā dantās tvak carma
20517 māṃsas jāyavaḥ śoṇitam asthimajjāhṛdayaṃ vṛkkāyakṛtklomaplīhā āmamantrāṇi
20518 antraguṇā udaraṃ purīṣaṃ mūtram aśrusvedo medaḥ kheṭaḥ siṃhānakaṃ pūyaṃ lohitaṃ
20519 pittaṃ śleṣmā vasā malo mastakaluṅgam akṣigūthakaṃ karṇagūthakam ity asmin kāye
20520 yathābhūtaṃ pratyavekṣate/ tad yathāpi nāma  karmakārasya mutoḍiḥ pūrṇo
20521 nānādhānyānāṃ śālīnāṃ vrīhīnāṃ tilānāṃ taṇḍulānāṃ mudgānāṃ māṣāṇāṃ
20522 yavānāṃ godhūmānāṃ masūrāṇāṃ sarṣapāṇām apy anyaś cakṣuṣmān puruṣo mukto
20601 pratyavekṣamāṇaḥ evaṃ jānīyād ayaṃ śāliḥ, ayaṃ vrīhī, amī tilāḥ, amī
20602 taṇḍulāḥ, amī mudgāḥ, amī māṣāḥ, amī yavāḥ, amī godhūmāḥ,
20603 amī samūrāḥ, amī sarṣapā iti/ evam eva   mahāsattva imam eva kāyamūrdhvaṃ
20604 pādatalād adhaḥ keśamastakāt }
20605 karṇagūthakaṃ/ evaṃ hi   mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ caran adhyātmaṃ kāye
20606 kāyānupaśyī viharati ātāpī }daurmanasye/
20607 punar aparaṃ   mahāsattvo yadā śmaśānagataḥ paśyati nānārūpāṇi śmaśāne
20608 'paviddhāni śivapathikāyām ujjhitāni ekāhamṛtāni vā dvyahamṛtāni tryaha-
20609 mṛtāni vā caturahamṛtāni vā pañcāhamṛtāni vā ādhmātakāni vinīlakāni vā
20610 vipūyakāni vā vikhāditakāni vā vijñaptakāni vā sa imam eva kāyaṃ tatropasaṃharati/
20611 ayam api kāya evaṃ dharmā evaṃ svabhāva etāṃ dharmatām avyativṛttaḥ/ evaṃ hi
20612  mahāsattvo bahirdhākāye kāyānupaśyī viharati ātāpī }
20613 daurmanasye/ punar aparaṃ   mahāsattvo yadā mṛtaśarīrāṇi paśyati śmaśāna
20614 utsṛṣṭāni ṣaḍātramṛtāni vā saptarātramṛtāni vā tāni kākair vā khādyamānāni
20615 kurarair vā gṛdhrair vā śṛgālair vā vṛkair vā śvabhir vā tadanyair vā nānāvidhaiḥ prāṇakajātaiḥ
20616 khādyamānāni sa imam eva kāyaṃ tatropasaṃharati }/
20617 punar aparaṃ   mahāsattvo yāni tāni paśyati mṛtaśarīrāṇi śmaśāna ujjhi-
20618 tāni khāditakāni aśucīni vipūtīni durgandhīni sa imam eva kāyaṃ tatropa-
20619 saṃharati }/    mahāsattvo yadā paśyati
20620 śivapathikāyām asthisaṃkulāṃ māṃsaśoṇitamrakṣitāṃ snāyuvinibaddhāntāṃ dṛṣṭvā sa
20621 imam eva kāyaṃ tatropasaṃharati }/    mahāsattvo
20622 yāni tāni paśyati mṛtaśarīrāṇi śivapathikāyām asthisaṃkalām apagatamāṃsaśoṇita-
20701 snāyuvandhanāntāṃ dṛṣṭvā imam eva kāyaṃ }    mahāsattvo
20702 yadā paśyati śivapathikāyām asthisaṃkalāṃ vigrahavandhanaviprayuktāṃ visaṃyuktāṃ
20703 yathāsaṃkhyāḥ pṛthivyāṃ vikṣiptāḥ sa imam eva kāyaṃ }
20704 mahāsattvo yadā paśyati śivapathikāyām astḥīni digvidiśo vikṣiptāni yad utānyena
20705 pādāsthīni  jaṃghāsthīni  urvasthīni  śroṇīkaṭāhāsthīni
20706 pṛṣṭhavaṃśāsthīni  pārśvakāsthīni  grīvāsthīni  vāhvasthīni
20707 śiraḥkapālāsthīni sa imam eva kāyaṃ }
20708 mahāsattvo yadā paśyati śivapathikāyām asthīni anekavārṣikāṇi aneka-
20709 varṣaśatāni vātātapaparītāni śvetāni śaṅkhasannibhāni sa imam eva kāyaṃ }
20710    mahāsattvo yadā paśyati śivapathikāyām asthīni
20711 tirovārṣikāṇi nīlāni kapotavarṇāni pūtīni cūrṇakajātāni pṛthivyāṃ pāṃśunā
20712 samasamībhūtāni sa imam eva kāyaṃ } evaṃ vedanāyāṃ citte dharme
20713 dharmānupaśyī viharati ātāpī saṃprajānan smṛtimān vinīyaloke abhidhyā-
20714 daurmanasye tac cānupalambhayogena/ idaṃ   mahāsattvasya mahāyānam/
20715    mahāsattvasya mahāyānam/ yad uta catvāri samyakprahāṇāni/
20716 katamāni catvāri/ iha   mahāsattvo 'nutpannānāṃ pāpakānām akuśalānāṃ
20717 dharmāṇām anutpādāya chandaṃ janayati vyāyacchate vīryam ārabhate cittaṃ pratigṛhṇāti
20718 samyakpraṇidadhāti utpannānāṃ pāpakānām akuśalānāṃ dharmāṇāṃ prahāṇāya chandaṃ
20719 / anutpannānāṃ kuśalānāṃ dharmāṇām utpādāya chandaṃ / utpannānāṃ
20720 kuśalānāṃ dharmāṇāṃ syitaye bhūyo bhavāya asaṃpramoṣāya aparihāṇāya chandaṃ
20721 / tac cānupalambhayogena/ idam api   mahāsattvasya mahāyānam/
20722    mahāsattvasya mahāyānam yad uta catvāra ṛddhipādāḥ/
20723 katame catvāraḥ/ iha   mahāsattvaś chandasamādhiprahāṇaṃ saṃskārasamanvāgata-
20724 m ṛddhipādaṃ bhāvayati vivekaniśritaṃ virāganiśritaṃ nirodhaniśritaṃ vyavasarge
20725 parigatam evaṃ vīryasamādhiś cittasamādhir mīmāṃsāsamādhiprahāṇasaṃskāra}
20801 parigatam tac cānupalambhayogena/ idam api   mahā-
20802 sattvasya mahāyānam/
20803    mahāsattvasya mahāyānaṃ yad uta pañcendriyāṇi/ katamāni
20804 pañca/ śraddhendriyaṃ vīryendriyaṃ smṛtīndriyaṃ samādhīndriyaṃ prajñendriyam/ tac cā-
20805 nupalambhayogena/ idam api / punar / yad uta pañcabalāni/ kata-
20806 māni pañca/ śraddhābalaṃ vīryabalaṃ smṛtibalaṃ samādhibalaṃ prajñābalam tac cānupalambha-
20807 yogena/ idam api
20808 punar  yad uta saptabodhyaṅgāni/ katamāni sapta/ smṛti
20809 dharmapravicaya vīrya prīti prasrabdhi samādhi upekṣā/ tatra katamat
20810 smṛti yāvad upekṣā/ iha   mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ caran
20811 smṛti yāvad upekṣā bhāvayati vivekaniśritaṃ virāganiśritaṃ nirodhaniśritaṃ
20812 vyavasargaparigatam tac cānupalambhayogena/ idam api
20813 punar  yad uta āryāṣṭāṅgamārgaḥ/ katama āryāṣṭāṅgo mārgaḥ/ yad uta
20814 samyagdṛṣṭiḥ saṃkalpaḥ karmāntaḥ ājīvaḥ vyāyāmaḥ
20815 smṛtiḥ samādhiḥ/ tac cānupalambhayogena/ idam api /
20816 punar / yad uta trayaḥ samādhayaḥ/ katame trayaḥ samādhayaḥ śūnyatā-
20817 nimittāpraṇihitaḥ/ tatra katamaḥ śūnyatāsamādhiḥ/ svalakṣaṇena śūnyān
20818 sarvadharmān pratyavekṣamāṇasya yā cittasya sthitiḥ śūnyatāvimokṣamukham ayam ucyate
20819 śūnyatāsamādhiḥ/ animittān sarvadharmān
20820 }/ apraṇihitān sarvadharmān pratyavekṣamāṇasya yā cittasya
20821 }/ imāni trīṇi vimokṣamukhāni/
20822 trayaḥ samādhayaḥ/ idam api / eteṣu triṣu vimokṣamukheṣu śikṣitavyam/
20823 punar / yad uta duḥkhajñānaṃ samudayajñānaṃ nirodhajñānaṃ mārgajñānaṃ
20824 kṣayajñānam anutpādajñānaṃ dharmajñānaṃ anvayajñānaṃ saṃvṛttijñānaṃ parijayajñānaṃ
20901 yathārutajñānaṃ/ tatra katamad duḥkhajñānaṃ/ yad duḥkhasyānutpādajñānam idaṃ duḥkha-
20902 jñānaṃ/  samudaya/ yat samudayasya prahāṇajñānaṃ/  nirodha/ yad duḥkha-
20903 nirodhajñānaṃ/  mārga/ yan nirodhasākṣātkaraṇajñānaṃ/  kṣaya/ yad rāgadoṣa-
20904 mohakṣayajñānaṃ/  anutpda/ yad anutpāde anutpādajñānaṃ/  dharma/ yat
20905 pañcānāṃ skandhānāṃ dharmopacchedajñānaṃ/  anvaya/ cakṣur anityaṃ śrotraṃ ghrāṇaṃ
20906 jihvā kāyo mano 'nityaṃ/ evaṃ yāvad vyastasamasteṣu skandhadhātvāyatanapratītya-
20907 samutpādeṣu ca jñānaṃ/  saṃvṛtti/ yat parasattvānāṃ parapudgalānāṃ cetasaiva
20908 cetaso jñānaṃ/  parijaya/ yat pratipatparijayajñānaṃ/  yathāruta/ yat tat
20909 tathāgatasya sarvākārajñatājñānaṃ tac cānupalambhayogena/ idam api
20910 punar / yad idaṃ trīṇīndriyāni/ katamāni trīṇi/ anājñātam ā-
20911 jñāsyāmīndriyam ājñendriyam ājñātāvīndriyaṃ/  anājñātam ājñāsyāmī-
20912 ndriyaṃ/ yac chaikṣāṇāṃ pudgalānām anabhisamitānām anavabhāsaṃ yad avinayaṃ
20913 śraddhendriyaṃ vīryendriyaṃ smṛtīndriyaṃ samādhīndriyaṃ prajñendriyam idam ucyate anā-
20914 jñātam ājñāsyāmīndriyaṃ/  ājñendriyaṃ/ yac chaikṣāṇāṃ pudgalānām ājñātavatāṃ
20915 śraddhendriyaṃ } prajñendriyam idam ucyate ājñendriyaṃ/  ājñātāvīndriyaṃ
20916 yad utāśaikṣāṇāṃ pudgalānām arhatāṃ pratyekabuddhānāṃ bodhisattvānāṃ tathāgatānām arhatāṃ
20917 samyaksaṃbuddhānāṃ śraddhendriyaṃ } prajñendriyam idam ucyate ājñātāvīndriyaṃ/
20918 idam api  anupalambhayogena/
20919 punar / yad uta savitarkaḥ savicāraḥ samādhir avitarko 'vicāramātraḥ
20920 samādhiḥ/  savitrkaḥ savicāraḥ samādhiḥ/ iha   mahāsattvo viviktaṃ
20921 kāmair viviktaṃ pāpakair akuśalair dharmaiḥ savitarkasavicāraṃ vivekajaṃ prītisukhaṃ prathamaṃ
20922 dhyānam upasampadya viharati/ ayam ucyate savitarkaḥ savicāraḥ samādhiḥ/
21001 katamo 'vitarko 'vicāramātraḥ samādhiḥ/ yaḥ prathamasya dhyānasya dvitīyasya dhyāna-
21002 syāntariko 'yam ucyate avitarko 'vicāramātraḥ samādhiḥ/ tatra katamo 'vitarko
21003 'vicāraḥ samādhir yad dvitīyaṃ dhyānaṃ vistareṇa kartavyaṃ yāvan naiva saṃjñānāsaṃ-
21004 jñāyatanasamāpattir ayam ucyate 'vitarko 'vicāraḥ samādhiḥ/ idam api  anu-
21005 palambhayogena/
21006 punar / yad uta daśānusmṛtayaḥ/ katamā daśa/ yad uta buddhānusmṛtir dharmānu
21007 aṃghānu śīlānu tyāgānu devatānu ūrdhvagānu maraṇānu kāyānu
21008 ānāpānānu/ idam api  anupalambhayogena/
21009 punar  yad uta catvāri dhyānāni catvāry apramāṇāni catasra ārūpya-
21010 samāpattayo 'ṣṭau vimokṣā navānupūrvavihārasamāpattayaḥ/ idam api
21011 punar / daśa tathāgatabalāni/ katamāni daśa/ yad uta iha
21012 mahāsattvaḥ sthānañ ca sthānato 'sthānañ cāsthānato yathābhūtaṃ prajānāti/
21013 atītānāgatapratyutpannānāṃ ca karmaṇāṃ karmasamādānānāṃ ca sthānato hetuto
21014 vipākañ ca yathā/ nānādhātukaṃ yathā/ parasattvānāṃ parapudgalānāṃ nānādhi-
21015 muktikatāṃ yathā/ parasattvānāṃ parapudgalānām indriyaparāparajñānatāṃ yathā/
21016 sarvatragāminīṃ pratipadaṃ yathā/ parasattvānāṃ parapudgalānāṃ dhyānavimokṣa-
21017 samādhisamāpattisaṃkleśavyavadānavyutthānaṃ yathā/ so 'nekavidhaṃ pūrvanivāsa-
21018 m anusmarati/ sa ca divyena cakṣuṣā sattvānāṃ cyutopapādaṃ yathā/ sa āsra-
21019 vāṇāṃ kṣayād anāsravāṃ cetovimuktiṃ prajñāvimuktiṃ dṛṣṭa eva dharme svayam abhijñāya
21020 sākṣātkṛtvā upasampadya viharati kṣīnā me jātir uṣitaṃ brahmacaryaṃ kṛtaṃ
21021 karaṇīyaṃ nāparamithyātvam iti yathā/ idam api  anupalambha-
21022 yogena/
21101 punar / yad uta catvāri vaiśāradyāni/ katamāni catvāri/ yad uta samyak-
21102 saṃbuddhasya vata me pratijānataḥ ime dharmā abhisaṃbuddhā iti atra ca me kaścic chramaṇo
21103 vā devo vā māro vā brahmā vā kaścid vā punar loke saha dharmeṇa codayed iti nimitta-
21104 m etan na samanupaśyāmi/ idam atra nimittam asamanupaśyan kṣemaprāpto 'bhayaprāpto
21105 viharāmi ārṣabhaṃ sthānaṃ prajānāmi parṣadi samyak siṃhanādaṃ nadāmi brāhmaṃ
21106 cakraṃ pravartayāmi apravartitaṃ śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā māreṇa vā brahmaṇā
21107 vā kenacid vā punar loke saha dharmeṇeti/ kṣīṇāśravasya vata me pratijānataḥ ime
21108 āsravā aparikṣīṇā iti naitat sthānaṃ vidyate/ atra ca me kaścic chramaṇo
21109 vā brāhmaṇo vā peyālaṃ yāvad brāhmaṃ cakraṃ pravarta} saha dharmeṇeti/
21110 ye khalu punar ime mayā āntarāyikā dharmā ākhyātās tān pratiṣevamāṇasya
21111 nālam antarāyāyeti naitat sthānaṃ vidyate/ atra me / yā mayā pratipadā-
21112 khyātā āryā nairyāṇikī niryāti tat karasya samyag duḥkhakṣayāya tāṃ pratipadya-
21113 māno na niryāyāt samyag duḥkhakṣayāyeti naitat sthānaṃ vidyate/ atra
21114 ca me  imāni catvāri vaiśāradyāni/ idam api  anupalambha-
21115 yogena/
21116 punar / yad uta catasraḥ pratisaṃvidaḥ/ katamāś catasraḥ/ dharma
21117 artha nirukti pratibhāna/ idam api  anupalambhayogena/
21118 punar / yad utāṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ/ katame aṣṭādaśa/ yad uta
21119 yāñ ca rātriṃ subhūte tathāgato 'rhan samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhaḥ yāñ ca rātrim upādāya
21120 parinirvāsyati etasminn antare subhūte nāsti tathāgatasya skhalitaṃ nāsti 21121 cavitaṃ nāsti muṣitasmṛtitā nāsti nānātvasaṃjñā nāsty asamāhitaṃ cittaṃ nāsty a-
21201 pratisaṃkhyā copekṣā nāsti chandaparihāṇir nāsti vīrya nāsti smṛti
21202 nāsti samādhi nāsti prajñā nāsti vimukti/ sarvakāyakarmajñānapūrvaṅgama-
21203 jñānānuparivartti/ sarvavākkarma}vartti/ sarvamanaskarma-
21204 }vartti/ atīte 'dhvany apratihatam asaṅgajñānan darśanañ ca/ anāgate
21205 'dhvany }/ pratyutpanne 'dhvany }
21206 pravarttate/ ime aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ/ idam pi  anu-
21207 palambhayogena/ [iti mārgasambhāraḥ//]
21208 punar / yad uta dhāraṇīmukhāni/ yad utākṣaranayasamatākṣaramukham akṣara-
21209 praveśaḥ/ katamo 'kṣaranayasamatā akṣaramukham akṣarapraveśaḥ/ akāro mukhaḥ sarvadharmā-
21210 ṇām ādyanutpannatvāt/ repho mukhaḥ  rajo 'pagatatvāt/ pakāro mukhaḥ
21211  paramārthanirdeśāt/ cakāro mukhaḥ  cyavanopapattyanupalabdhitvāt/
21212 na  nāmāpagatatvāt/ la  lokottīrṇatvāt tṛṣṇā-
21213 latāhetupratyayasamudghātitvāt ca/ da  dāntadamathaparicchinnatvāt/
21214 ba  bandhanavimuktatvāt/ ḍa  ḍamarāpagatatvāt/ sa
21215 saṅgānupalabdhitvāt/ va  vākpathaghoṣasamucchinnatvāt/ ta
21216 tathatā 'calitatvāt/ ya  yathāvad anutpādatvāt/ sta
21217 stambhānupalabdhitvāt/ ka  kārakānupalabdhitvāt/ sa
21218 samatānupalabdhitvāt/ ma  mamakārānupalabdhitvāt/ ga
21219 gaganānupalabdhitaḥ/ stha  sthānānu/ ja  jātyanu/ śva
21220  śvāsānu/ dha  dharmadhātvanu/ śa  śamathānu/ kha
21221  khasamatānu/ kṣa  kṣayānu/ ta  tac cānupalabdhitaḥ/
21301 jña  sarvajñānānu/ ha  hetor anu/ ccha  chaver apy anu/
21302 sma  smaraṇānu/ ddha  āddhānāpagatatvāt/ sa sarvadharmā
21303 utsāhānu/ gha  ghanānu/ ṭha  viṭhapanānu/ ṇa  raṇa-
21304 vigatatvāt/ pha  phalānu/ ska  skandhānu/ ja
21305 jarānu/ ca  caraṇānu/ ṭa  ṭhaṃkārānu/ ḍha
21306 ḍaṃkārānu/
21307 nāsti ata uttari akṣayavyavahāraḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi
21308 na kasyacin nāmāsti yena saṃvyavahriyeta yena vābhilapyeta yena nirdiśyeta yena
21309 lakṣyeta yena paśyet/ tad yathāpi nāma subhūte ākāśam/ evam eva sarvadharmā
21310 anugantavyāḥ/ ayaṃ  dhāraṇīpraveśo 'kārādyakṣaranirdeśapraveśaḥ/ yaḥ kaścit
21311   mahāsattvaḥ idam akārādyakṣarakauśalyapraveśaṃ jñāsyati na sa kvacid rute prati-
21312 hanyate/ sarvaṃ taṃ dharmatayā samādhayiṣyati rutajñānakauśalyañ ca pratilapsyate/
21313 yo hi kaścit   mahāsattva imām akārādyakṣaramudrāṃ śroṣyati śrutvā cod-
21314 grahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati pareṣāṃ deśayiṣyati ramayati tayā santatyā
21315 tasya viṃśatir anuśaṃsāḥ pratikāṃkṣitavyāḥ/ katamā viṃśatiḥ/ smṛtimāṃś ca
21316 bhaviṣyati/ matimāṃś ca / gatimāṃś ca / dhṛtimāṃś ca / hrīmāṃś ca
21317 prajñāvāṃś ca pratibhānavāṃś ca satyakuśalaś ca / idaṃ dhāraṇīmukham alpakṛcchreṇa pratila-
21318 psyate na ca kathaṃkathī / vimatiś cāsya na / na ca ślakṣṇāṃ vācaṃ śrutvā
21319 pareṣv anunīto / na ca paruṣayā vācā pratihanyate/ na connato  nāvanataḥ/
21320 yathāsthita eva  rutakuśalaś ca bhaviṣyati/ skandha dhātu/ āyatana
21321 satya pratītyasamutpāda/ hetu pratyaya/ dharma/ indriyaparipūrṇa-
21401 jñāna/ paracittajñāna ṛddhividhijñāna/ div