Phạn tạng (Sanskrit Canon)pspdut2u.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Bát-nhã Hai mươi lăm ngàn bài tụng, Bản Dutt (Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā)
Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 2 / 8 (50.000 ký tự/trang)
yatra saṃskārebhyaḥ śūnyatā nānyatra vijñānāc chūnyatā/ 03806 tat kasya hetoḥ/ rūpam eva śūnyatā vedanaiva śūnyatā saṃjñaiva śūnyatā 03807 saṃskārā eva śūnyatā vijñānam eva śūnyatā śūnyataiva rūpaṃ śūnyataiva vedanā 03808 śūnyataiva saṃjñā śūnyataiva saṃskārāḥ śūnyataiva vijñānam/ tat kasya hetoḥ/ 03809 tathā hi nāmamātram idaṃ yad idaṃ bodhisattva iti/ nāmamātram idaṃ yad idaṃ 03810 prajñāpāramiteti nāmamātram idaṃ rūpaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ vijñānam/ 03811 tathā hi māyopaṃ rūpaṃ vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ māyā ca nāmamātraṃ 03812 na deśasthā na pradeśasthā asahasambhūtaṃ vitathadarśanam/ māyādarśana- 03813 svabhāvasya hi notpādo na nirodhaḥ/ na saṃkleśo na vyavadānam/ evaṃ 03814 prajñāpāramitāyāṃ caran bodhisattvo mahāsattva utpādam api na samanupaśyati 03815 nirodham api na samanupaśyati/ saṃkleśam api na samanupaśyati/ vyava- 03816 dānam api na samanupaśyati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi kṛtrimaṃ nāma 03817 pratidharmam/ te ca kalpitāḥ/ āgantukena nāmadheyena vyavahriyante/ 03818 tāni bodhisattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran sarvanāmāni na samanupaśyati 03819 asamanupaśyan nābhiniviśate/ punar aparaṃ śāriputra bodhisattvaḥ prajñāpāra- 03820 mitāyāṃ caran naivam upaparīkṣate nāmamātram idaṃ yad idaṃ bodhisattva iti/ 03821 nāmamātram idaṃ yad uta bodhir iti/ nāma prajñā- 03901 pāramiteti/ nāma prajñāpāramitāyāṃ caryeti/ nāma rūpam iti/ nāma 03902 vedaneti/ nāma saṃjñeti/ nāma saṃskārā iti/ nāma vijñānam iti/ 03903 tad yathāpi nāma śāriputra ātmeti cocyate/ na cātmā upalabhyate/ 03904 na sattvo na jīvo na poṣo na puruṣo na pudgalo na manujo 'py upalabhyante/ 03905 anupalambhaśūnyatām upādāya/ tat kasya hetos tathā hi bodhisattvas tam api 03906 na samanupaśyati yenābhiniviśeta/ evaṃ caran bodhisattvo mahāsattvaḥ 03907 prajñāpāramitāyāṃ carati/ sacec chāriputrāyaṃ jambudvīpaḥ paripūrṇo bhave- 03908 c chāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ tad yathāpi nāma nalavanaṃ vā veṇu- 03909 vanaṃ vā ikṣuvaṇaṃ vā śaravaṇaṃ vā śālivanaṃ vā tilavanaṃ vā teṣāṃ yā prajñā 03910 sā prajñāpāramitāyāṃ carato bodhisattvasya prajñāyāḥ śatatamīm api kalāṃ 03911 nopaiti sahasratamīm api śatasahasratamīm api saṃkhyām api kalām api gaṇa- 03912 nām apy upamām apy upaniṣadam api upaniśām api nopaiti/ evaṃ śāriputra prajñā- 03913 pāramitāyāṃ carto bodhisattvasyaikadivasabhāvitā yā prajñā sā sarvaśrāvaka- 03914 pratyekabuddhānāṃ prajñām abhibhavati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi śāriptura 03915 yā bodhisattvasya prajñā sā sarvasattvānāṃ nirvāṇāya pratyupasthitā/ tiṣṭhatu 03916 śāriputrāyaṃ jambudvīpaḥ paripūrṇaḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ/ 03917 sacec chāriputra trisāhasramahāsāhasro lokadhātuḥ paripūrṇo bhavec chāri- 03918 putramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ } tiṣṭhatu śāriputra 03919 trisāhasramahāsāhasro lokadhātuḥ paripūrṇaḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśai- 03920 r bhikṣubhiḥ/ sacec chāriputra pūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopamā loka- 03921 dhātavaḥ paripūrṇā bhaveyuḥ śāriputramaudgalyāyanasadṛśair bhikṣubhiḥ } } sa- 03922 cec chāriputra paścimāyāṃ diśi } 03923 } 03924 atha khalv āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat/ yeyaṃ bhagavan 04001 srotaāpannasya prajñā sakṛdāgāmino 'nāgāmino 'rhataḥ pratyekabuddhasya prajñā 04002 bodhisattvasya mahāsattvasya prajñā tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya prajñā 04003 sarvā etāḥ prajñāñ abhinnā viviktā anutpannā asvabhāvāḥ śūnyāḥ/ na 04004 ca bhagavann abhinnasya viviktasya anutpannasyāsvabhāvasya śūnyasya nānākaraṇa- 04005 m upalabhyate viśeṣo vā/ tat kathaṃ punar bhagavan yā bodhisattvasyaikadivasa- 04006 bhāvitā prajñā sā prajñāpāramitāyāṃ carataḥ prajñā sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ 04007 prajñām abhibhavati/ evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat/ tat 04008 kiṃ manyase śāriputra yena kāryeṇa bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāra- 04009 mitāyāṃ carataḥ ekadivasabhāvitā prajñā pratyupasthitā sarvākāravaropetā 04010 savajñatāyāṃ carataḥ sarvasattvānāṃ arthaṃ kurvataḥ sarvākāraṃ sarvadharmān buddhvā 04011 sarvasattvāḥ parinirvāpayitavyā iti/ api nu śāriputra tena kṛtyena 04012 sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ pratyupasthitā/ śāriputra āha/ no hīdaṃ 04013 bhagavan/ bhagavān āha/ tat kiṃ manyase śāriputra api nu sarvaśrāvaka- 04014 pratyekabuddhānām evaṃ bhavati/ asmābhir anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya 04015 sarvasattvanirupadhiśeṣanirvāṇadhātau parinirvāpayitavyā iti/ śāriputra 04016 āha/ no hīdaṃ bhagavan/ bhagavān āha/ tad anenāpi te śāriputra 04017 paryāyeṇaivaṃ veditavyam/ yeyaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ prajñā sā bodhi- 04018 sattvasya prajñāyā ekadivasabhāvitāyāḥ śatatamīm api kalāṃ } 04019 nopaiti/ 04020 tat kiṃ manyase śāriputra api nu sasrvaśrāvakapratyekabuddhānām evaṃ 04021 bhavati/ ṣaṭsu pāramitāsu caritvā sattvān paripācya buddhakṣetraṃ pariśodhya 04022 daśa tathāgatabalāni paripūrya catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭā- 04023 daśāveṇikān buddhadharmān paripūrya anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya 04101 aprameyān asaṃkhyeyān aparimāṇān sattvān parinirvāpayiṣyāma iti/ śāri- 04102 putra āha/ no hīdaṃ bhagavan/ bhavagān āha/ bodhisattvasya mahā- 04103 sattvasya punaḥ śāriputraivaṃ bhavaty ahaṃ ṣaṭsu pāramitāsu caritvā sattvān 04104 paripācya } sattvān parinirvāpayiṣyāmīti/ tad yathāpi 04105 nāma śāriputra na bhavati khadyotakasya prāṇakajātasya mamābhayā jaṃbu- 04106 dvīpo 'vabhāsyeteti mamābhayā jambudvīpaḥ sphuṭo bhaved iti/ evam eva 04107 śāriputra sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ naivaṃ bhavati ekasyāpy ahaṃ ṣaṭsu pāra- 04108 mitāsu caritvā sattvān paripācya } sattvān parinirvāpayi- 04109 ṣyāmīti/ tad yathāpi nāma śāriputra sūryamaṇḍalam udayat sarvajambudvīpa- 04110 m avabhāsena sphuṭīkaroti/ evam eva śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ 04111 ṣaṭsu pāramitāsu caritvā sattvān paripācya } sattvān 04112 parinirvāpayati/ 04113 evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat/ kathaṃ bhagavan 04114 bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvaśrāvakapratyekabuddhabhūmiṃ cātikramya avinivarta- 04115 nīyabhūmim anuprāpnoti bodhimārgaṃ ca pariśodhayati/ evam ukte bhagavān ā- 04116 yuṣmantaṃ śāriputram etad avocat/ iha śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ 04117 prathamacittotpādam upādāya ṣaṭsu pāramitāsu caran śūnyatānimittā- 04118 praṇihiteṣu dharmeṣu sthitvā śrāvakapratyekabuddhabhūmiṃ cātikrāmati avini- 04119 vartanīyabhūmim anuprāpnoti bodhimārgaṃ ca pariśodhayati/ 04120 evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat/ katamasyāṃ bhaga- 04121 van bhūmau sthitvā bodhisattvo mahāsattvaḥ satatasamitaṃ sarvaśrāvakapratyeka- 04201 buddhānāṃ dakṣiṇīyo bhavati/ evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāripturam etad a- 04202 vocat/ prathamacittotpādam upādāya śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ 04203 ṣaṭsu pāramitāsu caran yāvadā bodhimaṇḍād atrāntare satatasamitaṃ sarva- 04204 śrāvakapratyekabuddhānāṃ dakṣiṇīyo bhavati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi 04205 śāriptura bodhisattvaṃ mahāsattvam āgamya sarveṣāṃ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ loke 04206 prādurbhāvo bhavati/ yad uta daśānāṃ kuśalānāṃ karmapathānāṃ pañcānāṃ 04207 śikṣāṇām aṣṭāṅgasamanvāgatasya poṣadhasya caturṇāṃ dhyānānāṃ caturṇām apramā- 04208 ṇānāṃ catasṛṇām ārūpyasamāpattīnāṃ pañcānām abhijñānāṃ caturṇām āryasatyānāṃ 04209 caturṇāṃ smṛtyupasthānānāṃ caturṇāṃ samyakprahāṇānāṃ caturṇām ṛddhipādānāṃ 04210 pañcānām indriyāṇāṃ pañcānāṃ balānāṃ saptānāṃ bodhyaṅgānām āryāṣṭāṅgasya 04211 mārgasya loke prādurbhāvo bhavati/ caturṇāṃ vaiśāradyānāṃ loke prādurbhāvo 04212 bhavati/ catasṛṇāṃ pratisaṃvidāṃ loke prādurbhāvo bhavati/ ṣaṇṇāṃ pāra- 04213 mitānāṃ daśānāṃ tathāgatabalānāṃ aṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ 04214 loke prādurbhāvo bhavati/ eteṣāṃ ca kuśalānāṃ dharmāṇāṃ loke prādurbhāvāt 04215 kṣatriyamahāśālakulāni prajñāyante brāhmaṇamahāśālakulāni prajñāyante 04216 gṛhapatimahāśālakulāni prajñāyante cāturmahārājakāyikā devāḥ prajñā- 04217 yante/ trayastriṃśā devāḥ prajñāyante/ yāmā devāḥ prajñāyante/ } 04218 akaniṣṭhā devāḥ 04219 prajñāyante/ ākāśānantyāyatanā devāḥ prajñāyante/ vijñānānantyā- 04301 yatanā ākiñcanyāyatanā naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanā 04302 srotaāpannā loke utpadyante/ sakṛdāgāmino anāgamino 04303 arhanto pratyekabuddhā bodhisattvā tathā- 04304 gatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā 04305 evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat/ kiṃ punar bhagavan 04306 bodhisattvo mahāsattvo dakṣiṇāṃ śodhayati uta neti/ bhagavān āha/ na hi 04307 śāriputra bodhisattvo mahāsattvo dakṣiṇāṃ śodhayati/ tat kasya hetoḥ/ 04308 atyantaśuddhaiva dakṣiṇā bodhisattvasya mahāsattvasya/ tat kasya hetoḥ/ dāyakaḥ 04309 śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ/ kasya dāyakaḥ/ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ 04310 dāyakaḥ/ katameṣāṃ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ dāyakaḥ/ yad uta daśānāṃ kuśa- 04311 lānāṃ karmapathānāṃ } mārgasya caturṇāṃ vaiśāradyānāṃ catasṛṇāṃ 04312 pratisaṃvidāṃ ṣaṇṇāṃ pāramitānāṃ daśānāṃ tathāgatabalānām aṣṭādaśānā- 04313 m āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ dāyakaḥ// [iti pratipattyavavādaḥ//] 04314 evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat/ kathaṃ yujya- 04315 māno bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti 04316 vaktavyaḥ/ evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat/ iha śāri- 04317 putra bodhisattvo mahāsattvo rūpaśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/ 04401 vedanāśūnyatāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/ saṃjñā saṃskāra 04402 vijñāna 04403 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaś cakṣuḥ śrotra 04404 ghrāṇa jihvā kāya manaḥ rūpa śabda 04405 gandha rasa spraṣṭavya dharma cakṣurvijñānadhātu 04406 śrotravijñānadhātu ghrāṇavijñānadhātu jihvāvijñānadhātu 04407 kāyavijñānadhātu manovijñānadhātu duḥkha samudaya 04408 nirodha mārga avidyā saṃskāra vijñāna 04409 nāmarūpa ṣaḍāyatana sparśa vedanā tṛṣṇā 04410 upādāna bhava jāti jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkha- 04411 daurmanasyopāyāsa// 04412 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann a- 04413 dhyātma bahirdhā adhyātmabahirdhā yāvat parabhāvaśūnya- 04414 tāyāṃ yukto yukta iti vaktavyaḥ/ evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahā- 04415 sattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann āsu sarvāsu śūnyatāsu yukto yukta iti 04416 vaktavyaḥ/ sa ābhiḥ śūnyatābhiḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na tāvad bodhi- 04417 sattvo mahāsattvo yukta iti vaktavyo 'yukta iti/ tat kasya hetoḥ/ tathā 04418 hi na sa rūpaṃ na vedanāṃ na saṃjñāṃ na saṃskārān na vijñānaṃ yuktam iti vā 04419 ayuktam iti vā samanupaśyati// [iti duḥkhasatyāvavādaḥ//] 04420 sa na rūpam utpādadharmi vā nirodhadharmi vā samanupaśyati/ na 04501 vedanām utpādadharmiṇīṃ vā nirodhadharmiṇīṃ vā samanupaśyati na saṃjñām utpāda- 04502 dharmiṇīṃ / na saṃskārānutpādadharmiṇo / na vijñānam utpāda- 04503 dharmi / na rūpaṃ saṃkleśadharmi vā vyavadānadharmi vā samanupaśyati/ 04504 na vedanāṃ saṃkleśadharmiṇīṃ vā vyavadānadharmiṇīṃ vā samanupaśyati/ na 04505 saṃjñāṃ / na saṃskārān / na vijñānam / 04506 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvo na rūpaṃ vedanāyāṃ samava- 04507 saratīti samanupaśyati/ na vedanā saṃjñāyāṃ / na saṃjñā saṃskāreṣu 04508 / na saṃskārā vijñāne / na vijñānaṃ dharme / na dharmaḥ 04509 kvacid dharme samavasaratīti samanupaśyati/ tat kasya hetoḥ/ na hi kaści- 04510 d dharmaḥ kvacid dharme samavasarati prakṛtiśūnyatām upādāya/ tat kasya hetoḥ/ 04511 tathā hi śāriputra yā rūpasya śūnyatā na tad rūpam/ yā vedanāyāḥ śūnyatā 04512 na sā vedanā/ yā saṃjñāyāḥ śūnyatā na sā saṃjñā/ yā saṃskārāṇāṃ 04513 śūnyatā na te saṃskārāḥ/ yā vijñānasya śūnyatā na tad vijñānam/ tat kasya 04514 hetoḥ/ tathā hi yā rūpaśūnyatā na sā rūpayati/ yā vedanāśūnyatā na 04515 sā vedayati/ yā saṃjñāśūnyatā na sā saṃjānīte/ yā saṃskāraśūnyatā 04601 na sābhisaṃskāroti/ yā vijñānaśūnyatā na sā vijānāti/ tat kasya 04602 hetoḥ/ tathā hi śāriputra nānyad rūpam anyā śūnyatā/ nānyā śūnyatā anya- 04603 d rūpam/ rūpam eva śūnyatā śūnyataiva rūpam/ nānyā vedanā anyā śūnyatā/ 04604 nānyā śūnyatā anyā vedanā/ vedanaiva śūnyatā śūnyataiva vedanā/ nānyā 04605 saṃjñā anyā śūnyatā/ nānyā śūnyatā anyā saṃjñā/ saṃjñaiva śūnyatā 04606 śūnyataiva saṃjñā/ nānye saṃskārā anyā śūnyatā/ nānyā śūnyatā 04607 anye saṃskārāḥ/ saṃskārā eva śūnyatā śūnyataiva saṃskārāḥ/ nānyad 04608 vijñānam anyā śūnyatā/ nānyā śūnyatā anyad vijñānam/ vijñānam eva 04609 śūnyatā śūnyataiva vijñānam/ [iti samudayasatyāvavādaḥ//] 04610 śūnyatā śāriputra notpadyate na nirudhyate/ na saṃkliśyate na vyava- 04611 dāyate/ na hīyate na vardhate/ nātītā nāgatā na pratyutpannā/ yā ca 04612 īdṛśī na tatra rūpaṃ na vedanā na saṃjñā na saṃskārāḥ na vijñānaṃ na pṛthivī- 04613 dhātur nābdhātur na tejodhātur na vāyudhātur nākāśadhātur na vijñānadhātur na cakṣu- 04614 r āyatanaṃ na rūpāyatanaṃ na śrotrāyatanaṃ na śabdāyatanaṃ na ghrāṇāyatanaṃ na 04615 gandhāyatanaṃ na jihvāyatanaṃ na rasāyatanaṃ na kāyāyatanaṃ na spraṣṭavyāyatanaṃ na 04616 manaāyatanaṃ na dharmāyatanam/ na cakṣurdhātur na rūpadhātur na cakṣurvijñāna- 04617 dhātuḥ/ na śrotradhātur na śabdadhātur na śrotravijñānadhātuḥ/ na ghrāṇadhātur na 04618 gandhadhātur na ghrāṇavijñānadhātuḥ/ na jihvādhātur na rasadhātur na jihvāvijñāna- 04619 dhātuḥ/ na kāyadhātur na spraṣṭavyadhātur na kāyavijñānadhātuḥ/ na manodhātur na 04620 dharmadhātur na manovijñānadhatuḥ/ nāvidyotpādo nāvidyānirodhaḥ/ na 04621 saṃskārotpādo na saṃskāranirodhaḥ/ 04622 } 04701 na jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsotpādo na jarā- 04702 maraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsanirodhaḥ na duḥkhaṃ na samudayo 04703 na nirodho na mārgo na prāptir nābhisamayo na srotaāpannā na srota- 04704 āpattiphalam na sakṛdāgāmī na sakṛdāgāmiphalam/ nānāgāmī 04705 nānāgāmiphalaṃ nārhattvaṃ nārhattvaphalam na pratyekabuddhā na pratyekabodhiḥ 04706 na buddho na bodhiḥ/ evaṃ hi śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāra- 04707 mitāyāṃ caran yutko yukta iti vaktavyaḥ/ [iti nirodhasatyāvavādaḥ//] 04708 sa prajñāpāramitāyāṃ caran na dānapāramitāyāṃ yukta iti vā ayukta 04709 iti vā ātmānaṃ samanupaśyati/ na śīlapāramitāyāṃ yukta iti vā 04710 ayukta iti vā samanupaśyati/ na kṣānti/ na vīrya/ na 04711 dhyāna/ na prajñā/ na rūpe yukta iti vā ayukta iti vā 04712 samanupaśyati/ na vedanāyāṃ yukta / na saṃjñāyāṃ yukta / na 04713 saṃskāreṣu yukta / na vijñāne yukta / na cakṣuṣi yukta / na 04714 śrotre yukta / na ghrāṇe yukta / na jihvāyāṃ yukta / na kāye 04715 yukta / na manasi yukta / na rūpe yukta / na śabde yukta / 04716 na gandhe yukta / na rase yukta / na spraṣṭavye yukta / na dharme 04717 yukta / na smṛtyupashtāneṣu yukta / na samyakprahāṇeṣu yukta / na ṛddhi- 04718 pādeṣu yukta / nendriyeṣu yukta / na baleṣu yukta / na bodhyaṅge 04719 yukta / na mārgeṣu yukta / na casturṣu satyeṣu yukta / na caturṣu 04720 vaiśāradyeṣu yukta / na catasṛṣu pratisaṃvitsu yukta / nābhijñāsu 04721 yukta / na daśasu tathāgatabaleṣu yukta / nāṣṭādaśasv āveṇikeṣu 04801 buddhadharmeṣu yukta / yāvan na sarvākārajñatāyāṃ yukta / na sarvajñajñāne 04802 yukta iti vā ayukta iti vā samanupaśyati/ tad anenāpi te śāri- 04803 putra paryāyeṇaivaṃ veditavyaṃ bodhisattvo mahāsattva evaṃ prajñāpāramitāyāṃ 04804 yukto yukta iti vaktavyaḥ// 04805 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na 04806 śūnyatāṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāyogam/ nānimittam ani- 04807 mittena yojayati nānimittayogam/ nāpraṇihitam apraṇihitena 04808 yojayati nāpraṇihitayogam/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi śūnyatā na 04809 yogo nāyogaḥ evam animittam apraṇihitaṃ na yogo nāyogaḥ/ evaṃ 04810 yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukto yukta 04811 iti vaktavyaḥ/ 04812 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran 04813 dharmāṇāṃ svalakṣaṇaśūnyatām avatarati/ evam avataran na rūpaṃ yojayati 04814 na viyojayati na vedanāṃ yojayati na viyojayati/ na saṃjñāṃ / 04815 na saṃskārān / na vijñānaṃ / na rūpaṃ pūrvāntena / pūrvā- 04816 ntam eva na samanupaśyati/ na rūpam aparāntena / aparāntam eva na 04817 samanupaśyati/ na rūpaṃ pratyutpannena / pratyutpannam eva na samanupaśyati/ 04818 na vedanāṃ pūrvāntena / pūrvāntam eva na samanupaśyati/ na vedanā- 04901 m aparāntena aparāntam eva na samanupaśyati/ na vedanāṃ pratyutpannena 04902 yojayati na viyojayati pratyutpannam eva na samanupaśyati/ 04903 } 04905 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na 04906 pūrvāntam aparāntena yojayati nāparāntaṃ pūrvāntena yojayati/ na 04907 pratyutpannaṃ pūrvāntena vā aparāntena vā yojayati/ nāparāntaṃ pūrvā- 04908 ntena vā pratyutpannena vā yojayati/ na pūrvāntam aparāntena vā pratyutpa- 04909 nnena vā yojayati/ adhvaśūnyatām upādāya evaṃ yujyamānaḥ śāri- 04910 putra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ/ 04911 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran evaṃ 04912 yujyate yathā yujyamāno na sarvākārajñatām atītena yojayati/ 04913 anītam eva na samanupaśyati katham atītena sarvākārajñatāṃ yojayati/ 04914 na sarvākārajñatām anāgatena yojayati/ anāgatam eva na samanupaśyati 04915 katham anāgatena sarvākārajñatāṃ yojayati/ na sarvākārajñatāṃ pratyutpannena 04916 yojayati/ pratyutpannam eva na samanupaśyati kathaṃ pratyutpannena sarvākāra- 04917 jñatāṃ yojayati/ evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñā- 04918 pāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ// 04919 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na 05001 rūpaṃ sarvākārajñatayā yojayati rūpam eva na samanupaśyati/ na vedanāṃ 05002 sarvākārajñatayā yojayati vedanām eva na samanupaśyati/ na saṃjñāṃ 05003 / na saṃskārāṇ / na vijñānaṃ / na cakṣuḥ / na 05004 śrotraṃ / na ghrāṇaṃ / na jihvāṃ / na kāyaṃ / na manaḥ / 05005 na rūpaṃ / na śabdān / na gandhān / na rasān / na spraṣṭavyaṃ 05006 / na dharmān / evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ 05007 prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ/ 05008 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na 05009 dānapāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati dānapāramitām eva na 05010 samanupaśyati/ na śīlapāramitāṃ sarvākārajñatayā yojayati śīla- 05011 pāramitām eva na samanupaśyati/ 05012 } 05013 nāṣṭādaśāveṇikān buddha- 05014 dharmān sarvākārajñatayā yojayati aṣṭāadaśāveṇikān buddhadharmān eva 05015 na samanupaśyati/ evaṃ yujyamānaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñā- 05016 pāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ/ 05101 punar aparaṃ śāiputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na 05102 buddhaṃ sarvākārajñatayā yojayati buddham eva na samanupaśyati/ na sarvā- 05103 kārajñatāṃ buddhena yojayati sarvākārajñatām eva na samanupaśyati/ 05104 na bodhiṃ sarvākārajñatayā yojayati bodhim eva na samanupaśyati/ na 05105 sarvākārajñatāṃ bodhyā yojayati sarvākārajñatām eva na samanupaśyati/ 05106 tat kasya hetoḥ/ buddha eva sarvākārajñatā sarvākārajñataiva buddhaḥ/ 05107 bodhir eva sarvākārajñatā sarvākārajñataiva bodhiḥ/ evaṃ yujyamānaḥ 05108 śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ/ 05109 [iti buddharatnāvavādaḥ//] 05110 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na 05111 rūpaṃ bhavatīti yojayati na rūpaṃ vibhavatīti yojayati/ na vedanā 05112 bhavatīti yojayati na vedanā vibhavatīti yojayati/ 05113 }/ na rūpaṃ nityam iti yoja- 05114 yati na rūpam anityam iti yojayati/ na rūpaṃ sukham iti yojayati na 05115 rūpaṃ duḥkham iti yojayati/ na rūpam ātmeti yoajayati na rūpam anātmeti 05116 yojayati/ na rūpaṃ śāntam iti yojayati na rūpam aśāntam iti 05117 yojayati/ na vedanā nityeti yojayati na vedanā anityeti 05118 yojayati/ na vedanā sukheti yojayati na vedanā duḥkheti 05201 yojayati/ na vedanā ātmeti yojayati na vedanā anātmeti yojayati/ 05202 na vedanā śānteti yojayati na vedanā aśānteti yojayati/ 05203 na saṃjñā }/ na saṃskārā nityā iti yojayati na saṃskārā anityā 05204 iti yojayati/ na saṃskārāḥ sukhā iti yojayati na saṃskārā duḥkhā 05205 iti yojayati/ na saṃskārā ātmāna iti yojayati na saṃskārā 05206 anātmāna iti yojayati/ na saṃskārāḥ śāntā iti yojayati 05207 na saṃskārā aśāntā iti yojayati/ na vijñānaṃ }/ 05208 na rūpaṃ śūnyam iti yojayati na rūpam aśūnyam iti yojayati/ 05209 na rūpaṃ sanimittam iti vā carati na rūpam animittam iti vā 05210 carati/ na rūpaṃ sapraṇihitam iti vā carati na rūpam apraṇihita- 05211 m iti vā carati/ na vedanā śūnyeti vā carati na vedanā 05212 aśūnyeti vā carati/ na vedanā sanimitteti vā carati na vedanā 05213 animitteti vā carati/ na vedanā sapraṇihiteti vā carati na 05214 vedanā apraṇihiteti vā carati/ na saṃjñā }/ na saṃskārāḥ 05215 śūnyā }/ na vijñānaṃ śūnyam }/ ya evaṃ carati sa prajñā- 05216 pāramitāyāṃ caratīti nopaiti na caratīti nopaiti carati ca na 05217 carati ceti nopaiti naiva carati na na caratīti nopaiti/ evaṃ 05218 caran śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ yukta iti vaktavyaḥ/ 05301 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na 05302 dānapāramitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati/ na śīlapāra- 05303 mitāyāḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati/ na kṣāntipāramitāyāḥ 05304 / na vīryapāramitāyāḥ / na dhyānapāramitāyāḥ / na 05305 prajñāpāramitāyāḥ / nāvinivartanīyabhūmeḥ / na sattvapari- 05306 pākahetoḥ / na buddhakṣetrapariśuddhihetoḥ / na daśānāṃ tathā- 05307 gatabalānāṃ / na caturṇāṃ vaiśāradyānāṃ / na catasṛṇāṃ prati- 05308 saṃvidāṃ / nāṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ / nādhyātma- 05309 śūnyatāyāḥ / na bahirdhāśūnyatāyāḥ / nādhyātmabahirdhāśūnya- 05310 tāyāḥ / na śūnyatāśūnyatāyāḥ / na mahāśūnyatāyāḥ 05311 / na paramārthaśūnyatāyāḥ / na saṃskṛtaśūnyatāyāḥ / 05312 nātyantaśūnyatāyāḥ / nānavarāgraśūnyatāyāḥ / nānava- 05313 kāraśūnyatāyāḥ / na prakṛtiśūnyatāyāḥ / na sarvadharma- 05314 śūnyatāyāḥ / na svalakṣaṇaśūnyatāyāḥ / nānupalambhaśūnya- 05315 tāyāḥ / nābhāvasvabhāvaśūnyatāyāḥ / na bhāvaśūnyatāyāḥ 05316 / nābhāvaśūnyatāyāḥ / na svabhāvaśūnyatāyāḥ / na para- 05317 bhāvaśūnyatāyāḥ / na tathatāyāḥ / na dharmadhātoḥ / na 05318 bhūtakoṭeḥ / tat kasya hetoḥ/ na hi bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñā- 05319 pāramitāyāṃ caran kasyacid dharmasya saṃbhedaṃ samanupaśyati/ evaṃ śāriputra 05320 bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na divyasya cakṣuṣaḥ kṛtaśaḥ 05321 prajñāpāramitāyāṃ carati/ na divyasya śrotrasya kṛtaśaḥ prajñāpāra- 05322 mitāyāṃ carati/ na paracittajñānasya kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati/ 05401 na pūrvanivāsānusmṛteḥ kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati/ na ṛddhividheḥ 05402 kṛtaśaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi prajñā- 05403 pāramitāyāṃ caran prajñāpāramitām eva na samanupaśyati/ kuta eva 05404 bodhisattvaṃ kuta eva sarvākāraṃ sarvābhijñāḥ/ evaṃ hi śāriptura bodhi- 05405 sattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti vaktavyaḥ/ 05406 punar aparaṃ śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato 05407 naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā pūrvasyaṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu 05408 lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān 05409 śroṣyāmiti teṣām eva ca cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsa- 05410 m anusmṛtya ṛddhyā gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ evaṃ śāriputra 05411 mahāsattvasya naivaṃ bhavati/ ahaṃ divyena cakṣuṣā dakṣiṇasyāṃ diśi 05412 } 05413 ūrdhvaṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ cyutopapādaṃ 05414 jñāsyāmīti divyena śrotreṇaiṣāṃ śabdān śroṣyāmīti teṣām eva ca 05415 cittāni jñāsyāmīti/ teṣām eva ca pūrvanivāsam anusmṛtya ṛddhyā 05416 gatvā dharmaṃ deśayiṣyāmīti/ 05501 evaṃ hi śāriputra mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carann aprameyān a- 05502 saṃkhyeyān aparimāṇān sattvān parinirvāpayan yukta iti vaktavyaḥ/ 05503 evaṃ hi śāriputa mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato māraḥ 05504 pāpīyān avatāraṃ na labhate/ sarve cāsyānye 'pi laukikā ye kecit 05505 kleśās te sarve dalitā bhavanti/ ye 'pi te śāriputra pūrvasyāṃ diśi buddhā 05506 bhagavanto gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu tiṣṭhanti dhriyante yāpa- 05507 yanti dharmaṃ ca deśayanti ye ca teṣāṃ śrāvakā ye ca pratyekabuddhā ye ca 05508 cāturmahārājakāyikā devās trayastriṃśā yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ 05509 paranirmitavaśavartino brahmapārṣadyā brahmapurohitā mahābrahmāṇaḥ parīttābhā 05510 apramāṇābhā ābhāsvarāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā 05511 anabhrakāḥ puṇyaprasavā bṛhatphalā asaṃjñisattvāḥ śuddhāvāsā avṛhā 05512 atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhā devās te 'pi taṃ mahāsattvaṃ 05513 rakṣanti/ mā khalv asya mahāsattvasya kaścid antarāyaṃ kārṣīt/ ye 'py asya 05514 kecit kāyikā doṣās te 'py asya dṛṣṭadhārmikā bhavanti/ tat kasya hetoḥ/ 05515 tathā hi sa sarvasattvān maitryā spharati/ ye 'pi te śāriputra dakṣiṇasyāṃ diśi 05516 }Ā@ 05601 } ye'pi te śāriputra 05602 uttarapūrvasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanta- 05603 s tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmaṃ ca deśayanti/ ye ca teṣāṃ śrāvakā 05604 ye ca pratyekabuddhā ye ca cāturmahārājakāyikā devā yāvad akaniṣṭhā 05605 devās te 'pi tasya mahāsattvasya rakṣāṃ kurvanti/ mā khalv asya 05606 mahāsattvasyāntarāyo bhūd iti/ 05607 } 05608 } 05609 punar aparaṃ śāriputa mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carataḥ alpa- 05610 kṛcchreṇa dhāraṇīmukhāni samādhimukhāni cāmukhībhavanti sarvopapattyāya- 05611 taneṣu ca tathāgatān arhataḥ samykasaṃbuddhān ārāgayati nanu kadācid buddhai- 05612 r bhagavadbhir virahito bhavati yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddha iti/ 05613 evaṃ hi śāriputra mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti 05614 vaktavyaḥ/ 05615 punar aparaṃ śāriputra mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato 05616 naivaṃ bhavati/ asti sa kaścid dharmo yo dharmaiḥ saha saṃyujyate vā visaṃ- 05617 yujyate vā/ 05618 punar aparaṃ śāriputra mahāsattvasya prajñāpāramitāyāṃ carato naivaṃ 05619 bhavati/ kaścid ahaṃ kṣiprataraṃ dharmadhātum abhisaṃbudhyeyaṃ vā na vābhi- 05701 saṃbudhyeyam/ tat kasya hetoḥ/ na hi dharmadhātur dharmadhātunābhisaṃbudhyate/ 05702 evaṃ hi śāriputra mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti 05703 vaktavyaḥ/ 05704 punar aparaṃ śāriputra mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na 05705 kiñcid dharmadhātor vyatiriktaṃ samanupaśyati nāpi dharmadhātor dharmanānā- 05706 karaṇaṃ karoti/ nāpy asyaivaṃ bhavati ayaṃ dharmadhātur evaṃ pratividhyate na vā 05707 pratividhyata iti/ tathā hi na sa kañcid dharmaṃ samanupaśyati yena 05708 dharmeṇa tāṃ dharmatāṃ pratividhyed iti/ tathā hi sa na dharmadhatuṃ śūnyam iti 05709 yojayati nāśūnyam iti yojayati/ evaṃ hi śāriputra mahā- 05710 sattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran yukta iti vaktavyaḥ/ 05711 punar aparaṃ śāriputra mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na cakṣu- 05712 rdhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ cakṣurdhātunā yojayati/ na 05713 rūpadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ rūpadhātunā yojayati/ na 05714 cakṣurvijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ cakṣurvijñānadhātunā 05715 yojayati/ 05801 na śrotradhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ śrotradhātunā yojayati/ 05802 na śabdadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ śabdadhātunā yojayati/ 05803 na śrotravijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ śrotravijñānadhātunā yojayati/ 05804 na ghrāṇadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ ghrāṇadhātunā yojayati/ 05805 na gandhadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ gandhadhātunā yojayati/ 05806 na ghrāṇavijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ ghrāṇavijñānadhātunā yojayati/ 05807 na jihvādhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ jihvādhātunā yojayati/ 05808 na rasadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ rasadhātunā yojayati/ 05809 na jihvāvijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ jihvāvijñānadhātunā yojayati/ 05810 na kāyadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ kāyadhātunā yojayati/ 05811 na spraṣṭavyadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ spraṣṭavyadhātunā yojayati/ 05812 na kāyavijñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ kāyavijñānadhātunā yojayati/ 05813 na manodhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ manodhātunā yojayati/ 05814 na dharmadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ dharmadhātunā yojayati/ 05815 na manoviñānadhātuṃ śūnyatayā yojayati na śūnyatāṃ manoviñānadhātunā yojayati/ 05816 tat kasya hetoḥ/ eṣa hi śāriputra paramayogo mahāsattvasya 05817 yad uta śūnyatāyogaḥ/ śūnyatāyāṃ śāriputra caran mahāsattvo 05818 na śrāvakapratyekabuddhabhūmau patati buddhakṣetraṃ pariśodhayati sattvān 05819 paripācayati kṣipraṃ cānuttarāṃ samykasaṃbodhim abhisaṃbudhyate/ 05820 ye kecic chāriputra mahāsattvasya yogās teṣāṃ prajñāpāramitā- 05821 yogo 'gra ākhyāyate śreṣṭha ākhyāyate varaḥ pravara uttamo 'nuttaro 'samo- 05822 'samasamaḥ praṇīta ākhyāyate/ tat kasya hetoḥ/ niruttaro hy eṣaḥ śāriputra 05901 yogo yad uta prajñāpāramitāyogaḥ śūnyatāyogaḥ animittayogaḥ apra- 05902 ṇihitayogaḥ/ evaṃ yujyamānaḥ śāriputra mahāsattvo vyākṛta iti 05903 dhārayitavyaḥ/ āsannībhūto vyākaraṇasya/ evaṃ yujyamānaḥ śāriputra 05904 mahāsattvaḥ aprameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ sattvānām arthaṃ kariṣyati na 05905 cāsyaivaṃ bhaviṣyati māṃ buddhā bhagavanto vyākariṣyantīti/ aham āsannī- 05906 bhūto vyākaraṇasyeti/ ahaṃ buddhakṣetraṃ pariśodhayiṣyāmīti/ ahaṃ 05907 sattvān paripācayiṣyāmīti/ aham anuttarāṃ samyaksaṃbodim abhisaṃbudhya 05908 dharmacakraṃ pravartayiṣyāmīti/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi sa dharmadhātuṃ na 05909 viviktīkaroti na ca dharmadhātor anyadharmaṃ samanupaśyati yaḥ prajñāpāra- 05910 mitāyāṃ caret yo vā buddhair bhagavadbhir vyākriyeta anuttarāyāṃ samyak- 05911 saṃbodhau/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi mahāsattvasya prajñāpāra- 05912 mitāyāṃ carato na sattvasaṃjñotpadyate/ tat kasya hetoḥ/ tathā hy atyantatayā 05913 sattvo notpadyate na nirudhyate anutpādānirodhadharmatvāt/ yasya 05914 ca notpādo na nirodhaḥ sa kathaṃ prajñāpāramitāyāṃ cariṣyati/ evaṃ caran 05915 mahāsattvaḥ sattvānutpādatayā prajñāpāramitāyāṃ carati/ sattvaśūnya- 05916 tayā prajñāpāramitāyāṃ carati/ sattvānupalabdhyā prajñāpāramitāyāṃ 05917 carati/ sattvaviviktatayā prajñāpāramitāyāṃ carati/ evaṃ hi śāriputra 05918 mahāsattvānāṃ paramayogo yad uta śūnyatāyogaḥ sarvān anyān yogā- 05919 n abhibhūyāvatiṣṭhate/ atra hi śāriputra yoge caran mahāsattvo 06001 mahāmaitrīm abhinirharati na ca mātsaryacittam utpādayati/ na dauḥśaulya- 06002 cittam / na vyāpādacittam / na kuśīdacittam / na vikṣipta- 06003 cittam / na dauṣprajñacittam // [iti dharmmaratnāvavādaḥ//] 06004 evam ukte āyusmān śāriputro bhagavantam etad avocat/ yo bhagavan 06005 mahāsattvo 'nena prajñāpāramitāvihāreṇa viharati sa kutaś cyuta 06006 ihopapadyate/ ito vā cyutaḥ kutropapatsyate/ evam ukte bhagavān ā- 06007 yuṣmantaṃ śāriputram etad avocat/ yaḥ śāriputra mahāsattvo 'nena 06008 prajñāpāramitāvihāreṇa viharati sa itaś cyuta ihaiva buddhakṣetre upapadyate 06009 anyebhyo vā buddhakṣetrebhyaś cyutas tuṣitebhyo vā devebhyaś cyuta ihopapadyate// 06010 [iti bodhisatvāṣṭamakaḥ//] 06011 tatra śāriputra yo 'yaṃ mahāsattvo manuṣyebhya eva cyutvā 06012 manuṣyāṇām eva sabhāgatāyām upapadyate tasya mahāsattvasyā- 06013 vinivartanīyān mahāsattvān sthāpayitvā dhanvānīndriyāṇi 06014 bhavanti/ na ca kṣipraṃ prajñāpāramitāyogaṃ samāpadyate/ na cāsya 06015 dhāraṇīmukham abhimukhībhavati na ca samādhimukham/ yat punaḥ śāriputra 06016 evaṃ vadasi yo bhagavan mahāsattva imaṃ prajñāpāramitā- 06017 yogaṃ samāpadyate sa itaś cyutaḥ kutropapatsyata iti/ yaḥ śāriputra 06018 mahāsattva imaṃ prajñāpāramitāyogaṃ samāpadyate sa ito buddhakṣetrāc cyutaḥ 06101 buddhakṣetād buddhakṣetraṃ saṃkramiṣyati/ tatra buddhakṣetre buddhān bhagavata ārā- 06102 gayiṣyati/ na kadācid buddhavirahito bhaviṣyati// [iti bodhisattva- 06103 śraddhānusārī//] 06104 yaḥ punaḥ śāriputrāyaṃ mahāsattvo 'nyebhyo buddhakṣetrebhyaś cyuta 06105 ihopapadyate tasya tīkṣṇānīndriyāṇi bhavanti/ sa kṣipram imaṃ 06106 yogam āpadyate yad uta prajñāpāramitāyogam/ tasya jātivyativṛttasyāpy amī 06107 gambhīragambhīrā dharmā abhimukhībhavanti/ sa paścāt prajñāpāramitāyogaṃ 06108 samāapadyate/ yatra yatra buddhakṣetre upapadyate tatra tatra tathāgatān arhataḥ 06109 samyaksaṃbuddhān ārāgayiṣyati/ yaḥ punaḥ śāriputra mahāsattvaḥ tuṣi- 06110 tebhyo devebhyaś cyutvā ihopapanno bhavati tasyāpi paṭutarāṇīndriyāṇi 06111 bhavanti/ avipramuṣitāḥ ṣaṭ pāramitāḥ sarvadhāraṇīsamādhimukhāni 06112 cābhimukhībhavanti// [iti bodhisattvadharmānusārī//] 06113 santi śāriputra mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ caranto ghaṭamānā 06114 vyāyacchantaḥ sattvaparipākāyopāyakauśalyabalena srotaāpattiphalaṃ sākṣāt- 06115 kurvanti/ na ca te na manyante iti srotaāpannaḥ/ santi mahā- 06116 sattvā anupāyakuśalā ye catvāri dhyānāni niṣpādayanti pāramitāsu 06117 ca caranti/ tena ca dhyānalābhena dīrghāyuṣkeṣu deveṣūpapadyante sacet 06118 tataś cyutvā manuṣyeṣu deveṣu vā upapadyante buddhāṃś ca bhagavata ārāgayi- 06201 ṣyanti teṣām api dhanvānīndriyāṇi bhavanti na tīkṣṇāni/ santi 06202 mahāsattvā dhyānāni ca samāpadyante prajñāpāramitāyāṃ ca caranti/ te 06203 cānupāyakauśalyena dhyānāny utsṛjya kāmadhātāv upapadyante teṣām api śāri- 06204 putra mahāsattvānāṃ dhanvānīndriyāṇi bhavanti na tīkṣṇāni// [iti 06205 dvitīyatṛtīyaphalapratipannakaḥ śraddhādhimuktaḥ//] 06206 santi mahasattvāś catvāri dhyānāny utpādya catvāryapramāṇāni samā- 06207 padyante/ catasra ārūpyasamāpattīḥ smṛtyupasthānasamyakprahāṇaṛddhi- 06208 pādendriyabalabodhyaṅgamārgān samāpadyante/ mahākāruṇikā upāya- 06209 kauśalyena copapadyante na dhyānavaśena nāpramāṇavaśena nārūpyasamā- 06210 pattivaśena tatra copapadyante yatra tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān ārāgayi- 06211 ṣyanti/ te punaḥ prajñāpāramitāvihāreṇāvirahitā ihaiva bhadrakalpe 06212 anuttarāṃ samykasaṃbodhim abhisaṃbhotsyante// [iti dvitīyatṛtīyaphalaprati- 06213 pannako dṛṣṭiprāptaḥ//] 06214 santi mahāsattvā ekajātipratibaddhā ye prajñāpāramitāyāṃ 06215 caranta upāyakauśalyena catvāri dhyānāni samāpadyante/ catvāry a- 06216 pramāṇāni catasra ārupyasamāpattīḥ smṛtyupasthānasamyakprahāṇarddhipāde- 06217 ndriyabalabodhyaṅgamārgān bhāvayanti/ śūnyatāsamādhiṃ samāpadyante/ 06218 animittasamādhiṃ samāpadyante/ apraṇihitasamādhiṃ samāpadyante/ 06301 na ca teṣāṃ vaśena gacchanti saṃmukhībhūtāṃś ca buddhān bhagavata ārāgayitvā 06302 tatra brahmacaryaṃ caritvā punar eva tuṣitānāṃ devānāṃ sabhāgagatāyai upapadyante/ 06303 te tatra yāvad āyus tiṣṭhanti/ te tatra yāvad āyuḥ sthitvā ahīnendriyāḥ 06304 smṛtimantaḥ saṃprajānanto anekair devakoṭīniyutaśatasahasraiḥ parivṛtāḥ pura- 06305 skṛtā ihopapattiṃ sarśayitvā nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃ- 06306 buddhyante// [iti sakṛdāgāmī//] 06307 santi mahāsattvāḥ ṣaṇṇām abhijñānāṃ lābhino ye na kāmadhātau 06308 na rūpadhātau nārūpyadhātāv upapadyante/ api tu buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ 06309 saṃkrāmanti tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān satkurvanto gurūkurvanto 06310 mānayantaḥ pūjayantaḥ/ santi mahāsattvāḥ ṣaṇṇām abhijñānāṃ 06311 lābhinas te tābhir abhijñābhir vikrīḍanto buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ 06312 saṃkrāmanti yeṣu buddhakṣetreṣu na śrāvakapratyekabuddhayānasya prajñapti- 06313 r apy asti/ santi mahāsattvāḥ ṣaṇṇām abhijñānāṃ lābhinas te tābhir abhi- 06314 jñābhir vikrīḍanto buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrāmanti yeṣu buddhakṣetreṣv a- 06401 mitam āyuḥ/ santi mahāsattvāḥ ṣaṇṇām abhijñānāṃ lābhinaḥ ye 06402 lokadhātor lokadhātuṃ saṃkrāmanti te tatropasaṃkramya yatra na buddhaśabdo 06403 na dharmaśabdo na saṅghaśabdas tatrāvasthitāḥ buddhaśabdaṃ ca dharmaśabdaṃ ca saṅghaśabdaṃ ca 06404 sattvānāṃ saṃśrāvayanti/ trayāṇāṃ ca ratnānāṃ varṇaṃ bhāṣante/ te tena 06405 buddhaśabdena dharmaśabdena saṅghaśabdena tataś cyutā yatra yatra buddhā bhagavanto 06406 bhavanti te tatra tatropapadyante// [iti anāgāmī//] 06407 santi mahāsattvāś catvāri dhyānāni utpādya catvāry apramāṇāni 06408 catasra ārūpyasamāpattīḥ samāpadyante te copāyakauśalyena samanvā- 06409 gatāḥ samādhisamāpattibhyo nivṛtya kāmadhātāv upapadyante kṣatriyamahā- 06410 śālakuleṣu vā brāhmaṇamahāśālakuleṣu vā gṛhapatimahāśālakuleṣu vā 06411 upapadyante sattvaparipākāya// [iti ayaṃ manuṣyakulaṃ kulaḥ//] 06412 santi mahāsattvāś catvāri dhyānāni samāpadyante catvāry apramā- 06413 ṇāni catasra ārūpyasamāpattīḥ samāpadyante/ te 'py upāyakauśalya- 06414 balena dhyānasamādhisamāpattivaśena vā cāturmahārājakāyikānā- 06415 m api devānāṃ sabhāgatāyai upapadyante/ trayastriṃśānāṃ yāmānāṃ tuṣitānāṃ 06416 nirmāṇaratīnāṃ paranirmitavaśavartināṃ sabhāgatāyai upapadyante/ te 06501 tatra sthitvā sattvān paripācayanti buddhakṣetraṃ ca pariśodhayanti 06502 buddhāṃś ca bhagavata ārāgayanti/ santi mahāsattvāś catvāri 06503 dhyānāni utpādya catvāry apramāṇāni catasra ārūpyasamāpattīḥ samā- 06504 padyante/ te tataś cyutāḥ santa upāyakauśalyena brahmaloke yāvad akaniṣṭhe 06505 upapadyante/ te tatra bhavanti brahmāṇo mahābrahmāṇas teṣu brahmabhavaneṣu 06506 tiṣṭhanti/ te tatra sthitvā buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrāmanti/ ye ca 06507 teṣu buddhakṣetreṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhās tāṃs tathāgatān 06508 dharmacakrapravartanāyādhyeṣayanti// [iti devakulaṃ kulaḥ//] 06509 santi mahāsattvā ye caturṇāṃ dhyānānāṃ lābhino yāvad aṣṭādaśānā- 06510 m āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ lābhinas teṣāṃ cānurodhāya caranti/ caturṇā- 06511 m āryasatyānāṃ lābhino na ca tāni pratividhyanti/ te punar bodhi- 06512 sattvā mahāsattvā ekajātipratibaddhā veditavyāḥ// [ity akavīcikaḥ//] 06513 santi mahāsattvā ye prathamacittotpādam upādāya caturṇāṃ dhyānānāṃ 06514 lābhino bhavanti/ caturṇām apramāṇānāṃ lābhino bhavanti/ catasṛṇā- 06515 m ārūpyasamāpattīnāṃ lābhino bhavanti/ smṛtyupasthānasamyakprahāṇa- 06516 rddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgān bhāvayanti/ balavaiśāradyapratisaṃvidā- 06601 veṇikabuddhadharmān pratilabhante/ upāyakauśalyena brahmakāyikeṣu deveṣu 06602 yāvad akaniṣṭheṣu deveṣūpapadyante/ tatra cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya 06603 sattvānām arthaṃ kurvanti// [ity antarāparinirvāyī//] 06604 santi mahāsattvā ye prathamacittotpādenaivānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhi- 06605 saṃbudhyante/ dharmacakraṃ pravartayanty aprameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ sattvānāṃ cārthaṃ 06606 kṛtvā nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvānti teṣāṃ parinirvṛtānāṃ 06607 kalpaṃ vā kalpāvaśeṣaṃ vā saddharmas tiṣṭhati// [ity upapadyaparinirvāyī//] 06608 santi mahāsattvā ye ṣaṭpāramitāsu caranto lokadhātor loka- 06609 dhātuṃ saṃkrāmanti/ tatra ca sattvān bodhaye pratiṣṭhāpayiṣyanti/ 06610 te nityam udyuktāḥ sattvānāṃ kṛtaśo na kadācid anarthasaṃhitāṃ vācaṃ 06611 bhāṣante/ sattvānāṃ kṛtaśo nityam udyuktā buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ saṃkrā- 06612 manti/ te 'pi mahāsattvāḥ sattvānāṃ kṛtaśo 'saṃkhyeyair aprameyaiḥ 06613 kalpair jānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [ity a- 06614 bhisaṃskāraparinirvāyī//] 06615 santi mahāsattvā ye prathamacittotpādenaiva bodhisattvanyāsam ava- 06616 krāmanti/ avinivartanīyabhūmau vā avatiṣṭhante/ sarvabuddhadharmān 06701 vā samudānayanti// santi mahāsattvā ye prathamacittotpādenaiva 06702 prajñāpāramitāyāṃ yogam āpadyante/ te 'nekair bodhisattvakoṭīniyutaśata- 06703 sahasraiḥ sārdhaṃ buddhakṣetreṇa buddhakṣetraṃ svabuddhakṣetrapariśodhanāya saṃkrāmanti/ 06704 nānābuddhakṣetreṣu cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [ity anabhi- 06705 saṃskāraparinirvāyī//] 06706 santi mahasattvā ye ṣaṭsu parimitāsu carantaś cakravartino bhūtvā 06707 dānapāramitāṃ puraskṛtya sarvasattvānāṃ sarvasukhopadhānāny upasaṃhariṣyanti 06708 annam annārthikebhyaḥ pānaṃ pānārthikebhyaḥ/ evaṃ gandhamālyavilepanacūrṇadhūpa- 06709 śayanāsanopāśrayagṛhadhanadhānyamaṇimuktāsuvarṇarūpyapravāḍābharaṇāni 06710 jīvitopakaraṇāni upasaṃhariṣyanti/ yāvad daśakuśalakarmapatheṣu sattvān 06711 pratiṣṭhāpya brahmakāyikeṣu yāvad akaniṣṭheṣu deveṣūpapadyamānā nānābuddha- 06712 kṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [ity akaniṣṭhaparamaḥ//] 06713 santi mahāsattvā ye catvāri dhyānāni niṣpādya dhyānebhyaḥ pari- 06714 hīṇāḥ prathamaṃ dhyānam āsādya brahmakāyikeṣu deveṣūpapadyante/ te puna- 06715 r dhyānāni niṣpādyākaniṣṭheṣūpapadya nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ 06716 samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [iti plutaḥ//] 06801 santi mahāsattvā ye brahmalokāc cyutvā śuddhāvāseṣūpapadyante/ te 06802 śuddhāvāsānām ekaṃ vā dve vā sthāne vilaṃdhyākaniṣṭheṣu deveṣūpapadya 06803 nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [ity ardhaplutaḥ//] 06804 santi mahāsattvā ye tathāgatasadṛśam ātmabhāvam abhinirmāya tuṣitabhavanaṃ 06805 pariśodhya brahmakāyikeṣu deveṣu yāvad akaniṣṭheṣu deveṣūpapadyopāyakauśalyena 06806 nairayikāṇāṃ sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti tiryagyonigatānāṃ sattvānāṃ dharmaṃ 06807 deśayanti yamalaukikānāṃ sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti/ santi mahā- 06808 sattvā ye ṣaṭsu parimitāsu sthitvā yādṛśas tathāgatakāyas tādṛśam ātma- 06809 bhāvam abhinirmāya gaṅgānadīvālukopamāni buddhakṣetrāṇy upasaṃkramya sattvānāṃ 06810 dharmaṃ deśayanti tathāgatāṃś ca paryupāsate buddhakṣetraṃ ca niṣpā- 06811 dayanti dharmaṃ ca śṛṇvanti/ evaṃ pūrvasyāṃ diśi dakṣiṇasyāṃ paścimāyā- 06812 m uttarasyām uttarapūrvasyāṃ pūrvadakṣiṇasyāṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ paścimottarsyā- 06813 m ūrdhvam adhaḥ sarvāsu daśasu dikṣu ekaikasyāṃ diśi gaṅgānadīvālukopameṣu 06814 lokadhātuṣu gatvā sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti buddhakṣetrāṇi ca niṣpādayanti 06815 buddhāṃś ca paryupāsate dharmaṃ ca śṛṇvanti/ te tebhyo buddhakṣetrebhyo 06816 nirmitāni nirmāya śreṣṭhāni viśiṣṭhāni anuttarāṇi buddhakṣetrāṇi 06901 niṣpādayanti/ ekajātipratibaddhāś ca mahāsattvās tatra buddha- 06902 kṣetreṣūpapadya nānābuddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [iti 06903 sarvasthānacyutaḥ//] 06904 santi mahāsattvā ye dhyānārūpyasamāpattīr āsādayanto brahmakāyi- 06905 keṣu yāvac chubhakṛtsneṣu deveṣūpapadyante/ tatra ākāśānantyāyatane yāva- 06906 d bhavāgre upapadyante/ tato nānābuddhakṣetreṣūpapadyante// [iti bhavāgraparamaḥ//] 06907 santi mahāsattvā ye dhyānārūpyasamāpattīnāṃ lābhinas ta ākāśā- 06908 nantyāyatane yāvad bhavāgre upapadyante/ tato nānābuddhakṣetreṣūpapadyante// 06909 [iti rūpavītarāgaḥ//] 06910 santi mahāsattvā ye ṣaṭpāramitāsu caranto dvātriṃśanmahā- 06911 puruṣalakṣaṇālaṅkṛtamūrtayo niruttaraiḥ pariśuddhair indriyaiḥ samanvāgatā 06912 bhavanti/ te taiḥ pariśuddhair indriyaiḥ samanvāgatā bahujanasya priyāś ca 06913 bhavanti manaāpāś ca/ ye punaḥ sattvās tān mahāsattvān paśyanti 06914 te tenaiva cittaprasādenānupūrveṇa tribhir yānaiḥ parinirvānti/ evaṃ hi 06915 śāriputra mahāsattvena kāyapariśuddhaye śikṣitavyam vākpariśuddhaye 06916 śikṣitavyam manaḥpariśuddhaye śikṣitavyam/ santi mahāsattvā ye ṣaṭsu 06917 pāramitāsu caranta uttaptānīndriyāṇi pratilabhante/ te tair uttaptair indriyai- 07001 r nātmānam utkarṣayanti na parān peṣayanti/ santi mahāsattvā ye prathama- 07002 cittotpādam upādāya dānapāramitāyāṃ śīlapāramitāyāṃ sthitvā naivaṃ kadā- 07003 cid apāyadurgativinipāteṣūpapadyante yāvad avinivartanīyabhūmim anuprāpnu- 07004 vanti/ santi mahāsattvā ye prathamacittotpādam upādāya na jātu daśa- 07005 kuśalān karmapathān utsṛjanti yāvad avinivartanīyāṃ bhūmim anuprāpnuvanti/ 07006 santi mahāsattvā ye dānapāramitāyāṃ sthitvā rājānaś cakravartino 07007 bhūtvā dānaṃ sattvebhyo dattvā tān eva daśakuśalakarmapatheṣu patiṣṭhāpayanti/ 07008 santi mahāsattvā ye dānapāramitāyāṃ śīlapāramitāyāṃ sthitvā ane- 07009 kāni cakravartirājyaśatāni parigṛhṇanti anekāni cakravartirājya- 07010 śatasahasrāṇi parigṛhṇanti/ tatra sthitvā anekāni ca buddhakoṭī- 07011 niyutaśatasahasrāṇi ārāgayanti/ tāṃś ca buddhān bhagavataḥ satkurvanti 07012 gurūkurvanti mānayanti pūjayanti/ tato 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhi- 07013 saṃbudhyante// [iti dṛṣṭadharmaparinirvāyī//] 07014 santi mahāsattvā ye prajñāpāramitāyāṃ carantaś caturṇāṃ dhyānānāṃ 07015 lābhinaś catasṛṇām ārūpyasamāpattīnāṃ lābhinas te tābhir vikrīḍantaḥ prathamaṃ 07016 dhyānaṃ samāpadyante/ tato vyutthāya nirodhasamāpattiṃ samāpādyante/ 07017 tato vyutthāya dvitīyaṃ dhyānaṃ samāpadyante/ nirodhasamādhiṃ 07018 / tṛtīyaṃ dhyānaṃ / nirodhasamāpattiṃ / 07101 caturthaṃ dhyānaṃ / nirodhasamāpattiṃ / ākāśānantyā- 07102 yatanaṃ / nirodhasamāpattiṃ / vijñānānantyāyatanaṃ / 07103 nirodhasamāpattiṃ / ākiñcanyāyatanaṃ / nirodha- 07104 samāpattiṃ / naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanaṃ / nirodhasamā- 07105 pattiṃ / evaṃ hi śāriputra mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ 07106 caranta upāyakauśalyenāvaskandakena samādhiṃ samāpadya nānābuddha- 07107 kṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [iti kāyasākṣī//] 07108 santi mahāsattvā ye ṣaṭsu pāramitāsu sthitvā sattvānāṃ buddhadharmā- 07109 vabhāsaṃ kurvanti/ ātmanāpi buddhadharmāvabhāsenā virahitā bhavanti/ 07110 yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// [iti arhattvapratipannakaḥ//] 07111 santi mahāsattvā ye 'buddhakeṣu lokadhātuṣu apagataśrāvakeṣu pratyeka- 07112 bodhim abhisaṃbudhyante/ ta upāyakauśalyena bahvani prāṇikoṭīniyuta- 07113 śatasahasrāṇi triṣu yāneṣu paripācyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante// 07114 [iti pratyekabuddhaḥ//] 07115 santi mahāsattvā ye smṛtyupasthānasamyakprahāṇarddhipādendriyabala- 07116 bodhyaṅgamārgāṇāṃ lābhino daśabalavaiśāradyapratisaṃvidaṣṭādaśāveṇikabuddha- 07117 dharmāṇāṃ lābhinaḥ/ na ca srotaāattiphalaṃ prāpnuvanti na sakṛdā- 07201 gāmiphalaṃ nānāgāmiphalaṃ nārhattvaṃ prāpnuvanti na pratyekabuddhatvaṃ prāpnu- 07202 vanti/ te prajñāpāramitāyāṃ caranta upāyakauśalyena sarvasattvān 07203 mārge 'vatārya viśodhya srotaāpattiphalaṃ prāpayanti/ sakṛdāgāmi- 07204 phalaṃ prāpayanti anāgāmiphalaṃ prāpayanti arhattvaṃ prāpayanti pratyekāṃ 07205 bodhiṃ prāpayanti/ svayam asākṣātkurvantaḥ parāṃs tatra pratiṣṭhāpayanti// 07206 [iti śrāvakapratyekabuddhamārgalabhyāni phalāni//] 07207 yac chāriputra sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ jñānaṃ ca prakāśaṃ ca sānut- 07208 pattikadharmakṣāntipratilabdhasya mahāsattvasya kṣāntiḥ/ iti 07209 svayam aprāpte dharme parapratiṣṭhāpanam/ amī śāriputra mahā- 07210 sattvā avinivartanīyā veditavyāḥ ye anayā prajñāpāramitayā viha- 07211 ranti// santi mahāsattvā ye ṣaṭsu pāramitāsu sthitvā tuṣita- 07212 bhavanaṃ viśodhayanti/ te khalu punar bodhisattvā mahāsattvā bhādrakalpikā 07213 veditavyāḥ/ amī śāriputra vaivartikā mahāsattvā yeṣām ayam udayo 07214 buddhadharmeṣu tasmāt tarhi śāriputra mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā 07215 sāvadyasya kāyavāṅmanaskarmano 'vakāśo na dātavyaḥ kāyavāṅmana- 07216 skarmapariśuddhaye ca śikṣitavyam/ [itīdam avaivartikabodhisattvasaṃghapari- 07217 dīpanam/] [iti saṃgharatnāvavādaḥ//] 07301 evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat/ katamad bhagavan 07302 sāvadyaṃ kāyakarma sāvadyaṃ vākkarma sāvadyaṃ manaskarma/ evam ukte bhagavā- 07303 n āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat/ iha śāriputra mahāsattvasyaivaṃ 07304 bhavati/ katamaḥ sa kāyaḥ yena kāyena kāyakarma samārabheya/ katamā 07305 sā vāg yayā vākkarma samārabheya/ katamat tan manaḥ yena manaskarma 07306 samārabheya/ evam upaparīkṣamāṇaḥ kāyam upalabhate vācam upalabhate mana 07307 upalabhate/ ayaṃ śāriptura mahāsattvasya kāyavāṅmanaskarmasamārambhaḥ 07308 sāvadyaḥ/ na khalu punaḥ śāriputra mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ 07309 caran kāyam upalabhate na vācam upalabhate na mana upalabhate/ yena kāyena 07310 vācā manasā mātsaryadauḥśīlyavyāpādakausīdya vikṣepadauṣprajñacitta- 07311 m utpādayet/ asthānam etac chāriputrān avakāśo yad mahāsattvaḥ 07312 prajñāpāramitāyāṃ caran kāyavāṅmanodauṣṭhulyam utpādayet/ naitat 07313 sthānaṃ vidyate/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi śāriputra mahāsattvaḥ ṣaṭsu 07314 pāramitāsu caran kāyadauṣṭhulyaṃ śodhayati vāgdauṣṭhulyaṃ śodhayati mano- 07315 dauṣṭhulyaṃ śodhayati/ śāriputra āha/ kathaṃ bhagavan mahāsattvaḥ 07316 kāyavāṅmanodauṣṭhulyaṃ śodhayati/ bhagavān āha/ yataḥ śāriputra 07317 mahāsattvo na kāyam upalabhate na vācam upalabhate na mana upalabhate/ 07401 evaṃ hi śāriputra mahāsattvaḥ kāyavāṅmanodauṣṭhulyaṃ śodhayati/ sacet 07402 punaḥ śāriputra mahāsattvasya prathamacittotpādam upādāya daśa kuśalā 07403 karmapathā anuvartante/ na ca śrāvakacittaṃ pratyekabuddhacittaṃ cotpādayati/ 07404 satatasamitaṃ cāsya sarvasattveṣu mahākaruṇācittaṃ pratyupasthitaṃ bhavati/ 07405 evaṃ hi śāriputra mahāsattvasya kāyavāṅmanodauṣṭhulyaṃ śuddham iti 07406 vadāmi/ 07407 santi mahāsattvā ye prajñāpāramitāyāṃ caranto bodhimārgaṃ pari- 07408 śodhayanto dānapāramitāyāṃ caranti/ śīla/ kṣānti/ 07409 vīrya/ dhyāna/ prajñā/ śāriputra āha/ katamo bhaga- 07410 van mahāsattvānāṃ bodhimārgaḥ/ bhagavān āha/ yadā śāriputra 07411 mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na kāyam upalabhate/ na vāca- 07412 m upalabhate/ na mana upalabhate/ na dānapāramitām / na śīla- 07413 pāramittām / na kṣāntipāramitām / na vīryapāramitām / na 07414 dhyānapāramitām / na prajñāpāramitām / na śrāvakam / na pratyeka- 07415 buddham / na bodhisattvam / na buddham / ayaṃ śāriputra 07416 mahāsattvasya bodhimārgo yad uta sarvadharmānupalambho 'nena mārgeṇa gacchan 07417 mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran na śakyo 'vamarditum// 07418 [ity aśaktyavavādaḥ//] 07419 punar aparaṃ śāriputra mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran 07501 na rūpam manyate/ na vedanāṃ / na saṃjñāṃ / na saṃskārān / na vijñānaṃ / 07502 na pṛthivīdhātuṃ / nābdhātuṃ / na tejodhātuṃ // na vāyudhātuṃ / 07503 nākāśadhātuṃ / na vijñānadhātuṃ / na cakṣurdhātuṃ / na rūpadhātuṃ / 07504 na cakṣurvijñānadhātuṃ / na śrotradhātuṃ / na śabdadhātuṃ / na śrotra- 07505 vijñānadhātuṃ / } 07506 na smṛtyupasthānāni / na 07507 samyakprahāṇāni / na ṛddhipādān / nendriyāṇi/ na balāni / na 07508 bodhyaṅgāni / na mārgaṃ / na dānapāramitāṃ /} na prajñāpāra- 07509 mitāṃ / na vaiśāradyāni / na patisaṃvidaḥ / na daśatathāgatabalāni / 07510 nāṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān / na srotaāpattiphalaṃ/ na sakṛdā- 07511 gāmiphalaṃ/ nānāgāmiphalaṃ / nārhattvaṃ / na pratyekabodhiṃ / na 07512 mahāsattvaṃ / nānuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ manyate/ evaṃ hi śāriputra 07513 mahāsattvaḥ ṣaṭbhiḥ pāramitābhir vardhate/ na ca kenacid ava- 07514 mṛdyate/ santi mahāsattvā ye prajñāpāramitāyāṃ sthitvā sarvajñānaṃ 07515 paripūrayanti/ yena jñānena samanvāgatānāṃ sarvāṇy apāyadvārāṇi pithi- 07601 tāni bhavanti/ nāpi manuṣyadāridryavipattim anubhavanti/ nāpi 07602 tādṛśam ātmabhāvaṃ parigṛhṇanti/ yena nindanīyā bhavanti sadevakasya 07603 lokasya// [ity apariśrāntyavavādaḥ//] 07604 śāriputra āha/ katamad bhagavan mahāsattvasya sarvajñajñānam/ 07605 bhagavān āha/ yena jñānena samanvāgato mahāsattvaḥ pūrvasyāṃ diśi 07606 gaṅgānadīvālukopamāṃs tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān paśyati teṣāṃ 07607 dharmadeśanāṃ śṛṇoti saṃghaṃ ca paryupāste/ buddhakṣetraviśuddhiṃ ca paśyati/ 07608 evaṃ dakṣiṇasyāṃ paścimāyām uttarasyāṃ vidikṣv adha ūrdhvaṃ diśi }/ 07609 yena jñānena samanvāgatānāṃ mahāsattvānāṃ na buddha- 07610 saṃjñā bhavati/ na bodhi / na śrāvaka / na pratyekabuddha / nātma 07611 na para / na buddhakṣetra / yena jñānena samanvāgato mahāsattvo 07612 dānapāramitāyāṃ carati/ } prajñāpāramitāyāṃ carati/ 07613 na ca pāramitām upalabhate/ yena jñānena samanvāgato mahāsattvaḥ 07614 smṛtyupashtānāni bhāvayati na ca smṛtyupasthānāny upalabhate/ samyak- 07615 prahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgān bhāvayati na ca samyakprahāṇarddhi- 07616 pādendriyabalabodhyaṃgamārgān upalabhate/ balavaiśāradyāveṇikān buddhadharmān 07617 samudānayati n