Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)pspdut2u.htmNguyên tác: Sanskrit

Kinh Bát-nhã Hai mươi lăm ngàn bài tụng, Bản Dutt (Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā)

Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 7 / 8 (50.000 ký tự/trang)
yaśrotrajñāna/ pūrva-
21402 nivāsānusmṛtijñāna/ cyutopapattijñāna/ āsravakṣayajñāna/ sthānā-
21403 sthānanirdeśa/ atikramaṇa iryāpatha/ imān anuśaṃsān pratilapsyate
21404 iti/ idam api subhūte dhāraṇīmukham akṣaramukam akāramukhaṃ  mahāsattvasya
21405 mahāyānam/ [iti dhāraṇīsambhāraḥ//]
21406 yad api tat subhūtir evam āha/ kathaṃ  mahāsattvo mahāyānasamprasthito
21407 bhavatīti/ iha subhūte  mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran bhūmer bhūmiṃ
21408 saṃkrāmati/ kathaṃ ca subhūte  mahāsattvo bhūmer bhūmiṃ saṃkrāmati yad utā-
21409 saṃkrāntyā sarvadharmāṇām/ tat kasya hetoḥ/ na hi sa kaścid dharmo ya āgacchati
21410 vā gacchati vā saṃkrāmati vā upasaṃkrāmati vā/ api tu yā dharmāṇāṃ bhūmi-
21411 s tān na manyate na cintayati bhūmiparikarma ca karoti na ca bhūmiṃ samanupaśyati/
21412 katamac ca  mahāsattvasya bhūmiparikarma/ prathamāyāṃ bhūmau vartamānena
21413  mahāsattvena daśabhūmiparikarmāṇi karaṇīyāni/ katamāni daśa/ adhyā-
21414 śayaparikarma anupalambhayogena/ hitavastutā nimittatānupalambhatām upādāya/
21415 sarvasattvasamacittatā sattvānupalabdhitām upādāya/ tyāga dāyakadeya-
21416 parigrāhakānu/ kalyāṇamitrasevā tair asaṃstāpanatām upādāya/ saddharma-
21417 paryeṣṭi sarvadharmānu/ abhīkṣṇaṃ naiṣkramya gṛhānu/ buddhakāyaspṛhā
21418 lakṣaṇānuvyañjananimittānu/ dharmavivaraṇa dharmabhedānu/ satyavacana
21419 vacanānu/ imāni   mahāsattvānāṃ prathamāyā bhūmer daśa parikarmāṇi yāni
21420 prathamāyāṃ bhūmau vartamānena  mahāsattvena daśa parikarmāṇi karaṇīyāni/
21501    mahāsattvo dvitīyāyāṃ bhūmau vartamāno 'ṣṭau dharmān manasi-
21502 karoti teṣu ca pratipadyate/ katamān aṣṭau/ yad uta śīlaviśuddhiṃ kṛtajñatāṃ kṛta-
21503 veditāṃ kṣāntibalapratiṣṭhānaṃ prāmodyapratyanubhavatāṃ sarvasattvāparityāgitayā
21504 mahākaruṇāyā āmukhīkarma/ gurūṇāṃ śraddhayā gauravaṃ śāstṛsaṃjñāyā guruśuśrūṣāṃ
21505 pāramitās tadyogaparyeṣṭim/ imān subhūte bodhisattvena mahāsattvena dvitīyāyāṃ
21506 bhūmau vartamānenāṣṭau dharmān manasikṛtvā pratipattavyam/
21507    mahāsattvena tṛtīyāyāṃ bhūmau vartamānena pañcasu dharmeṣu
21508 sthātavyam/ katameṣu pañcasu/ yad uta bāhuśrutye 'tṛptatāyāṃ tatra cākṣarān abhi-
21509 niveśe nirāmiṣadharmadānavivaraṇatāyāṃ tayā cāmanyanatayā buddhakṣetrapariśodhana-
21510 kuśalamūlapariṇāmanatāyāṃ tayā cāmanyanatayā amitasaṃsārāparikhedanatāyāṃ tayā
21511 cāmanyanatayā hrīrapatrāpyavyavasthāne tena cāmanyanatayā eṣu
21512 mahāsatvena pañcasu dharmeṣu tṛtīyāyāṃ bhūmau vartamānena sthātavyam/
21513    mahāsattvena caturthyāṃ bhūmau vartamānena daśasu dharmeṣu
21514 sthātavyam/ te ca na parityaktavyāḥ/ katameṣu daśasu/ yad uta araṇyavāso
21515 'lpecchatā santuṣṭhir dhūtaguṇasaṃlekhānutsarjanaṃ śikṣāyā aparityāgaḥ kāmaguṇa-
21516 vijugupsanaṃ nirvitsahagataś cittotpādaḥ sarvāstiparityāgitā anavalīnacittatā
21517 sarvavastunirapekṣatā/ ime  daśa dharmā  mahāsattvena caturthyāṃ bhūmau vartamānena
21518 na parityaktavyā/ eṣu ca sthātavyam/
21519    mahāsattvena pañcamyāṃ bhūmau vartamānena daśa dharmā parivarja-
21520 yitavyāḥ/ katame daśa/ yad uta gṛhiprabrajitasaṃstavaḥ parivarjayitavyaḥ/ kulamāt-
21521 saryaṃ / saṃgaṇikāsthānaṃ / ātmotkarṣaṇaṃ / parapaṃsanaṃ / daśā-
21522 kuśalāḥ karmapathāḥ / adhimānastambhau / viparyāsāḥ / vivikitsā
21523 / rāgadveṣamohādhivāsanāḥ / ime  daśa dharmā  mahāsattvena
21524 pañcamyāṃ bhūmau vartamānena /
21601    mahāsattvena ṣaṣṭyāṃ bhūmau vartamānena ṣaḍ dharmā paripūrayitavyāḥ/
21602 katame ṣaṭ/ yad uta ṣaṭ pāramitāḥ paripūrayitavyāḥ/ apare ṣaḍ dharmāḥ parivarja-
21603 yitavyāḥ/ katame ṣaṭ/ śrāvakacittaṃ / pratyekabuddhacittaṃ / paritasanācittaṃ
21604 / yācanakaṃ dṛṣṭvā nāvalīyate/ sarvavastūni ca tyājyāni na ca daurmanasya-
21605 cittam utpādayitavyaṃ na ca yācanakavikṣepaḥ kartavyaḥ/ ime  ṣaḍ dharmā
21606 mahāsattvena ṣaṣṭyāṃ bhūmau vartamānena paripūrayitavyāḥ/ apare ṣaḍ dharmāḥ
21607 parivarjayitavyāḥ/
21608    mahāsattvasya saptamyāṃ bhūmau vartamānasya viṃśatiḥ dharmā na
21609 bhavanti/ katame viṃśatiḥ/ yad uta ātmagrāho 'sya na bhavati sattvagrāho
21610 jīvagrāhaḥ pudgalagrāha ucchedagrāhaḥ śāśvatagrāhaḥ/ nimittasaṃjñā hetudṛṣṭiḥ
21611 skandhābhiniveśo dhātvabhiniveśaḥ/ āyatanam ṛddhis traidhātuke pratiṣṭhānaṃ traidhātu-
21612 kādhyavasānaṃ traidhātuke ālayo buddhaniśrayadṛṣṭyabhiniveśo dharma saṃgha
21613 śīla śūnyā dharmā iti vivādaḥ śūnyatāvirodhaś cāsya na bhavati/ ime
21614 viṃśatir dharmā  mahāsattvasya saptamyāṃ bhūmau vartamānasya na bhavanti/ tena
21615 viṃśatir eva dharmāḥ saptamyāṃ bhūmau sthitena paripūrayitavyāḥ/ katame viṃśatiḥ/
21616 yad uta śūnyatāparipūritā nimittasākṣatkriyā apraṇihitajñānaṃ trimaṇḍalapari-
21617 śuddhiḥ kṛpākāruṇyañ ca sarvasattveṣu teṣv anavamanyanā sarvadharmasamatādarśanaṃ tatra cānabhi-
21618 niveśaḥ/ bhūtanayaprativedhas tena cāmanyanā anutpādakṣāntir anutpādajñānam ekanaya-
21619 nirdeśaḥ/ sarvadharmāṇāṃ kalpanāsamudghātaḥ/ saṃjñādṛṣṭivivarttaḥ kleśavivarttaḥ
21620 śamathanidhyaptiḥ vipaśyanākauśalyaṃ dāntacittatā sarvatrāpratihatajñānacittatā
21621 anunayasyābhumir yatrecchākṣetragamanaṃ tatra ca buddhaparṣanmaṇḍale sthitvātmabhāva-
21622 sandarśanam/ ime viṃśatir dharmā  mahāsattvena saptamyāṃ bhūmau vartamānena pari-
21623 pūrayitavyāḥ/
21701    mahāsattvena aṣṭamyāṃ bhūmau vartamānena catvāro dharmāḥ
21702 paripūrayitavyāḥ/ katame catvāraḥ/ yad uta sarvasattvacittānupraveśo 'bhijñāvikrīḍanaṃ
21703 buddhakṣetradarśanan teṣāñ ca buddhakṣetrāṇāṃ yathādṛṣṭiniṣpādanatā buddhaparyupāsanatā buddha-
21704 kāyayathābhūtapratyavekṣaṇatā/ ime  catvāro dharmā  mahāsattvenāṣṭamyāṃ
21705 bhūmau vartamānena paripūrayitavyāḥ/
21706    mahāsattvenāṣṭamyāṃ bhūmau vartamānena catvāro dharmāḥ paripūra-
21707 yitavyāḥ/ katame catvāraḥ/ yad uta indriyaparāparajñānaṃ buddhakṣetrapariśodhanaṃ
21708 māyopamasya samādher abhīkṣṇaṃ samāpattir yathā ca sattvānāṃ kuśalamūlaniṣpatti-
21709 s tathā tathātmabhāvam abhinirmimīte saṃcintyabhavotpādanatā/ ime   mahā-
21710 sattvena aṣṭamyāṃ bhūmau vartamānena catvāro dharmāḥ paripūrayitavyāḥ/
21711    mahāsattvena navamyāṃ bhūmau vartamānena dvādaśa dharmāḥ paripūrayi-
21712 tavyāḥ/ katame dvādaśa/ yad uta anantapraṇidhānaparigrahaḥ/ sa yathā yathā praṇi-
21713 dadhāti tathā tathāsya samṛdhyate devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragarutajñānaṃ
21714 pratibhānanirdeśajñānaṃ garbhāvakrāntisampatkuśala jāti gotra pari-
21715 vāra janma naiṣkramya bodhivṛkṣa sarvaguṇaparipūraṇa/ ime subhūte
21716  mahāsattvena navamyāṃ bhūmau vartamānena dvādaśa dharmāḥ paripūrayitavyāḥ/
21717 daśamyāṃ punaḥ  bodhisattvabhūmau vartamāno  mahāsattvas tathāgata eveti
21718 vaktavyaḥ/
21719 subhūtir āha/ katamad bhagavan  mahāsattvasyādhyāśayaparikarma/ bhagavān āha/
21720 yā sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ sarvakuśalamūlasamudānayanatā idaṃ subhūte
21721  mahāsattvasyādhyāśayaparikarma/ tatra  hitavastutāparikarma yad  mahā-
21722 sattvaḥ sarvasattvānām arthāya mahāyānajñānaparyeṣṭim āpadyate/ idaṃ  mahāsattvasya
21723 hitavastutāparikarma/ tatra  sarvasattvasamacittatāparikarma/ yat sarvākārajñatāprati-
21724 saṃyuktair manasikāraiś caturapramāṇābhinirharaṇa maitrīkaruṇāmuditopekṣaṇam idam /
21801 tatra  tyāgaparikarma/ yat sarvasattvebhyo 'vikalpitaṃ dānaṃ dadāti idam / tatra
21802  kalyāṇamitrasevanāparikarma/ yāni  mahāsattvasya kalyāṇamitrāṇi
21803 sarvākārajñatāyāṃ samādāpayanti teṣāṃ mitrāṇāṃ sevanā bhajanā paryupāsanā
21804 śuśrūṣā idam / tatra  dharmaparyeṣṭiparikarma/ yat sarvākārajñatā-
21805 pratisaṃyuktena manasikāreṇa dharmaṃ paryeṣate na ca śrāvakapratyekabuddhabhūmau patati idaṃ
21806 / tatra  abhīkṣṇaṃ naiṣkramyaparikarma/ yat sarvajātiṣv avyavakīrnno 'bhi-
21807 niṣkrāmati tathāgataśāsane pravrajati na cāsya kaścid antarāyo bhavati idaṃ
21808  / tatra  buddhakāyaspṛhāparikarma/ yad buddhavigrahaṃ dṛṣṭvā na jātu buddha-
21809 manasikāreṇa virahito bhavati yāvat sarvākārajñatā 'nuprāpto bhavati/ idaṃ
21810 / tatra  dharmavivaraṇaparikarma/ yad  mahāsattvaḥ sammukhībhūtasya tathā-
21811 gatasya parinirvṛtasya vā sattvānāṃ dharmaṃ deśayati ādau kalyāṇaṃ madhye
21812 kalpāṇaṃ paryavasāne kalyāṇaṃ svarthaṃ suvyañjanaṃ kevalaṃ paripūrṇaṃ pariśuddhaṃ paryavadātaṃ
21813 brahmacaryaṃ samprakāśayati yad uta sūtraṃ geyaṃ vyākaraṇam itivṛttakaṃ jātakaṃ
21814 nidānam avadānaṃ tathā vaipulyādbhutadharmopadeśāḥ/ idaṃ / tatra  satyavacana-
21815 parikarma/ yad uta yathāvāditathākāritā idaṃ / imāni   mahā-
21816 sattvasya prathamāyāṃ bhūmau vartamānasya daśa parikarmāṇi/
21817 tatra subhūte katamāni  mahāsattvasya dvitīyāyāṃ bhūmau varttamānasyāṣṭau
21818 parikarmāṇi/ iha subhūte  mahāsattvasya śīlapariśuddhir yad uta śrāvaka-
21819 pratyekabuddhacittānām amanasikāratā ye 'py anye dauḥśīlyakarā bodhiparipanthana-
21820 karā dharmās teṣām amanasikāraḥ/ iyaṃ  tatra  kṛtajñatā kṛta-
21901 veditā yad  mahāsattvo bodhisattvacaryāṃ caran alpam api kṛtam āsaṃsārān
21902 na nāśayati prāg eva bahu iyaṃ  tatra  kṣāntibalapratiṣṭhānam/
21903 yat sarvasattvānām antike avyāpādāvihiṃsācittatā idaṃ  tatra
21904 prāmodyapratītyanubhavanatā/ yat sarvasattvaparipācanatā iyaṃ  tatra
21905 mahākaruṇāyā āmukhībhāvaḥ/ yad  mahāsattvasya bodhisattvacārikāṃ carata
21906 evam bhavati ekaikasya sattvasyārthāya gaṅgānadīvālukopamān kalpān niraye
21907 paceyaṃ yāvan na sa sattvo buddhajñāne pratiṣṭhāpita iti/ evam ekaikasya kṛtaśaḥ
21908 sattvasya ya utsāho yo 'parikhedo 'yam ucyate  tatra  śraddhāgauravam/
21909 yad  mahāsattvasya sarvatra nihatamānatayā saśraddhatā idam ucyate
21910 tatra  guruśuśrūṣāśraddhānatā/ yad gurūṇām antike śāstṛsaṃjñā iyam ucyate
21911 / tatra  pāramitās tadyogaparyeṣṭiḥ/ yā ananyakarmatayā pāramitā-
21912 paryeṣaṇatā iyam ucyate / tatra  bāhuśrutyatṛptatā/ yat kiñcid buddhair bhaga-
21913 vadbhir bhāṣitam iha vā lokadhātau samantād vā daśadiśi loke tat sarvam ārādhayi-
21914 ṣyāmīti yā atṛptatā iyaṃ / tatra  nirāmiṣadharmadānavivaraṇatā/ yad
21915 mahāsattvo dharmaṃ deśayati/ sa tena dharmadānakuśalenātmano bodhim api na pratikāṃ-
21916 kṣati iyaṃ  tatra  buddhakṣetrapariśodhanakuśalamūlapariṇāmanā yaiḥ kuśala-
21917 mūlair buddhakṣetraṃ pariśodhayan ātmaparacittaṃ pariśodhayati teṣāṃ kuśalamūlānāṃ
21918 yā pariṇāmanā iyam ucyate  tatra  aparimitasaṃsārāparikheditā yā
21919 kuśalamūlopastambhatā yaiḥ kuśalamūlair upastabdhaḥ sattvānāñ ca paripācayati buddhakṣetraṃ
21920 ca pariśodhayati na ca jātu khedam āpadyate yāvan na sarvadharmān sarvākārajñatāṃ ca
21921 paripūrayati iyaṃ / tatra  hrīrapatrāpyavyavasthānam/ yā sarvaśrāvakapratyeka-
22001 buddhacittajugupsanatā idaṃ  tatra  araṇyavāsāparityāgitā/ yā
22002 sarvaśrāvakapratyekabodhisamatikramaṇatā iyaṃ  tatra  alpecchatā/
22003 yad  mahāsattvo bodhim api necchati iyaṃ  tatra  santuṣṭhiḥ/
22004 yad  mahāsattvaḥ sarvākārajñatām api na manyate iyaṃ / tatra  dhūtaguṇa-
22005 saṃlekhānutsarjanatā/ yā gambhīreṣu dharmeṣu nidhyaptiḥ kṣāntir iyaṃ / tatra
22006  śikṣāyā aparityāgitā/ yaḥ sarvaśiṣāṇām apracāraḥ iyaṃ  tatra
22007  kāmaguṇajugupsanatā/ yaḥ kāmacittasyānutpāda iyaṃ  tatra
22008  nirvitsahagataś cittotpādaḥ/ yaḥ sarvadharmāṇām anabhisaṃskāro 'yaṃ
22009 tatra  sarvāstiparityāgitā/ yā ādhyātmikabāhyānāṃ dharmāṇām a-
22010 grahaṇatā iyaṃ  tatra  anavalīnacittatā yā vijñānasthitiṣv asya
22011 cittaṃ nāvalīyate iyaṃ  tatra  sarvavastunirapekṣatā/ yā sarvavastū-
22012 nām amanasikāratā iyaṃ / tatra  gṛhisaṃstavaparivarjanatā/ yā buddha-
22013 kṣetrād buddhakṣetraṃ saṃkramaṇatā upapādukatāpratilābhamuṇḍakāṣāyaprāvaraṇatā iyaṃ
22014 tatra  bhikṣubhikṣuṇīsaṃstavaparivarjanatā/ yad bhikṣuṇā vā bhikṣuṇyā saha
22015 acchaṭikāsaṃghātamātram api na tiṣṭhati na ca tair vinā paritasanācittam utpādayati
22016 iyaṃ  tatra kathaṃ  kulamātsaryaṃ parivarjayitavyam/ iha
22017 evaṃ cittam utpādayitavyam/ yan mayā sattvānāṃ sarvasukhopadhānaṃ kartavyaṃ tatra te
22018 sattvāḥ svapuṇyair eva sukhitā nātra mayā mātsaryacittam utpādayitavyam/ idaṃ
22019  kulamātsaryaparivarjanatā/ tatra kathaṃ  saṅgaṇikāsthānaṃ parivarjayitavyam/
22020 yatra  mahāsattvasya saṅgaṇikāsthānasthitasya śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktā
22021 kathā syāt tatpratisaṃyuktaṃ vā cittotpādam upādayen na tatra  mahāsattvena
22022 sthātavyam/ iyaṃ  tatra kathaṃ  mahāsattvena ātmotkarṣaṇā
22101 parivarjayitavyā/ yā ādhyātmikānāṃ dharmāṇāṃ asamanupaśyanā iyaṃ
22102 tatra   mahāsattvasya parapaṃsanāparivarjanatā/ yad uta bāhyānāṃ dharmāṇām a-
22103 samanupaśyanā/ iyaṃ  tatra kathaṃ  mahāsattvena daśākuśalāḥ karmapathāḥ
22104 / tathā hy ete āryamārgasyāntarāyakarāḥ sugater vā prāg eva saṃbodheḥ/ evaṃ
22105 hi   tatra kathaṃ  mahāsattvena adhimānaḥ / tathā hi sa na
22106 kañcid dharmaṃ samanupaśyati kutaḥ punar adhikaṃ yenādhimaṃsyate/ evaṃ hi
22107 tatra kathaṃ   mahāsattvena stambhaḥ / tathā hi tad vastu na samanupaśyati yatra
22108 stambham utpādayed evaṃ hi   tatra kathaṃ   mahāsattvena viparyāsāḥ
22109 / sarvavastūnām anupalabdhitām upādāya/ evaṃ hi   tatra kathaṃ
22110  mahāsattvena vicikitsā / tathā hi sandehāpagatān sarvadharmān samanu-
22111 paśyati/ evaṃ hi  / tatra kathaṃ   mahāsattvena rāgadveṣamohā-
22112 nām adhivāsanā / tathā hi rāgadveṣamohānāṃ vastu na samanupaśyati/ evaṃ
22113 hi   tatra kathaṃ  mahāsattvena ṣaḍ dharmāḥ paripūrayitavyāḥ/ yad uta
22114 ṣaṭ pāramitā dānapāramitā } prajñāpāramitā imāḥ ṣaṭ pāramitāḥ pari-
22115 pūrayitavyāḥ/ tatra kathaṃ  mahāsattvena ṣaḍ dharmāḥ / yad uta śrāvakacittaṃ
22116 / tat kasya hetoḥ/ tathā hi naiṣa mārgo bodhaye/ pratyekabuddhacittaṃ
22117 /  / paritasanācittaṃ na kartavyam/  / yācanakaṃ dṛṣṭvā
22118 nāvalīnacittam utpādayitavyam/  / sarvasvam api parityajya na durmanasko
22119 bhavati/  / yācanakavikṣepo na kartavyaḥ/  / tatra kathaṃ
22120 mahāsattvena ātmagrāho na kartavyaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi atyantatayā
22121 ātmā na saṃvidyate evaṃ  mahāsattvena ātmagrāho na kartavyaḥ/ evaṃ
22122 sattvagrāho jīvagrāhaḥ pudgala/  ete atyantatayā na saṃvidyante/ evaṃ
22123 sattvajīvapudgala/ tatra kathaṃ  mahāsattvena uccheda/  na kaścid dharma
22201 ucchidyate/ atyantatayānutpannatvāt sarvadharmāṇāṃ nocchedaḥ evam uccheda/
22202 tatra  śāśvata/  yo dharmo notpadyate sa na śāśvato bhavati/ evaṃ
22203 śāśvata/ tatra  nimittasaṃjñā notpādayitavyā/  atyantatayā
22204 saṃkleśo na saṃvidyate evaṃ nimittasaṃjñā notpādayitavyā/ tatra  hetudṛṣṭir na
22205 kartavyā/  sa tāṃ dṛṣṭiṃ na samanupaśyati/ evaṃ hetudṛṣṭir na kartavyā/ evaṃ
22206 skandheṣu dhātuṣv āyataneṣv abhiniveśo na /  te dharmāḥ svabhāvena na
22207 saṃvidyante/ evaṃ skandhadhātvāyataneṣv abhiniveśo na / tatra  traidhātuke '-
22208 bhiniveśo na /  traidhātukasvabhāvo na saṃvidyate/ evaṃ traidhātuke 'bhiniveśo
22209 na / tatra  traidhātuke 'dhyavasānaṃ na /  tad vastu nopalabhyate/
22210 evaṃ traidhātuke 'dhyavasānaṃ na / tatra  traidhātuke ālayo na /
22211 niḥsvabhāvatvād evaṃ tradihātuke ālayo na / tatra  buddhadharmasaṃghaniśrayo
22212 na /  na buddhadharmasaṃghadṛṣṭiniśrayāt buddhadharmasaṃghadarśanaṃ/ evaṃ buddha-
22213 dharmasaṃghadṛṣṭiniśrayo na / tatra  śīladṛṣṭiniśrayo na /  na
22214 śīladṛṣṭiniśrayāc chīlapariśuddhir bhavaty evaṃ  tatra  śūnyatāyāṃ vivādo
22215 na /  sarvadharmāḥ svabhāvena śūnyā na śūnyatayā/ evaṃ śūnyatāyāṃ vivādo
22216 na / tatra  śūnyatāvirodho na /  sarvadharmāḥ śūnyā na śūnyatā
22217 śūnyatāṃ virodhayati/ evaṃ  tatra  śūnyatā paripūrayitavyā/ svalakṣaṇa-
22218 śūnyatām upādāya paripūrir  mahāsattvasya śūnyatāparipūrir evaṃ
22219 tatra katamā  mahāsattvasya animittāsākṣātkriyā/ yad uta sarvanimittā-
22220 nām amanasikāratā/ iyaṃ  tatra katamad  mahāsattvasya apraṇihita-
22221 jñānam/ yat sarvatraidhātuke cittasyāpratiṣṭhānam/ idam  tatra katamā
22301 mahāsattvasya trimaṇḍalapariśuddhiḥ/ yad uta daśakuśalakarmapathapariśuddhir evaṃ
22302 tatra  sarvasattveṣu kṛpākaruṇāparipūriḥ kartavyā/ yo mahākaruṇāyāḥ
22303 pratilābhaḥ/ evaṃ  tatra  sarvasattvā nāvamantavyāḥ/ yad uta maitrī-
22304 paripūryā/ evaṃ  tatra  samatādarśanam/ yad utānutkṣepo 'prakṣepaḥ
22305 sarvadharmāṇām idaṃ  tatra  bhūtanayaprativedhaḥ/ yaḥ sarvadharmānām aprativedhaḥ/
22306 ayaṃ  tatra  anutpādakṣāntiḥ/ yā sarvadharmāṇām anutpādāya anirodhāya
22307 anabhisaṃskārāya kṣāntir iyaṃ  tatra  anutpādajñānam/ yan nāmarūpā-
22308 nutpādajñānam idaṃ  tatra  ekanayanirdeśaḥ/ yā advayasamudacāratā ayaṃ
22309  tatra  kalpanāsamudghātaḥ/ yā sarvadharmāṇāṃ kalpanā ayaṃ
22310 tatra  saṃjñādṛṣṭivivartaḥ/ yā sarvaśrāvakapratyekabuddhabhūmeḥ saṃjñādṛṣṭivivartanatā
22311 ayaṃ  tatra  kleśavivartaḥ/ yaḥ sarvavāsanānusandhikleśotsargaḥ/ ayaṃ
22312  tatra  śamathavipaśyanābhūmiḥ/ yā sarvākārajñatājñānam iyaṃ  tatra
22313  dāntacittatā/ yā traidhātuke 'nabhiratiḥ/ iyaṃ  tatra  apratihata-
22314 jñānam/ yo buddhacakṣuḥpratilambhaḥ/ idaṃ  tatra  anunayāpasaraṇajñatā/
22315 yā ṣaḍāyatanikā upekṣā/ iyaṃ  tatra  yatrecchākṣetragamanam/ yad ekabuddhakṣe-
22316 trān na calati sarvabuddhakṣetreṣu saṃdṛśyate na cāsya buddhakṣetrasaṃjñotpadyate/ idaṃ
22317 tatra  sarvatrātmabhāvadarśanam/ yad yathāparṣanmaṇḍale ātmabhāvadarśanam/ idaṃ
22318  tatra  sarvasattvacittacaritānupraveśaḥ/ yad ekacittena sarvasattvacitta-
22319 caritajñānam/ ayaṃ  tatra  abhijñāvikrīḍanā yābhir abhijñābhivi-
22320 krīḍamāno buddhakṣetrād buddhakṣetraṃ saṃkrāmati buddhadarśanāya na ca buddhasaṃjño bhavati/
22321 iyaṃ  tatra  yathādṛṣṭabuddhakṣetrapariniṣpādanatā/ yā trisāhasramahāsāhasra-
22322 lokadhātvīśvaracakravartibhūtisthitasya sarvalokadhātuparityāgasyāmanyanatā/ iyaṃ
22401  tatra  buddhaparyupāsanatā yā buddhaparyupāsanatā sarvasattvānugrahaṃ prati/
22402 iyaṃ  tatra  buddhakāyayathbhūtapratyavekṣaṇatā/ yā dharmakāyayathābhūtapratya-
22403 vekṣaṇatā/ iyaṃ  tatra  indriyaparāparajñānatā/ yā daśasu baleṣu sthitvā
22404 sarvasattvānām indriyaparipūriprajñājñānatā/ iyaṃ  indriyaparāparajñānatā/} tatra  buddhakṣetrapari-
22405 śodhanatā/ yā sarvasattvacittapariśodhanatā/ iyaṃ  tatra  māyopama-
22406 samādhiḥ/ yatra samādhau sthitvā sarvāḥ kriyāḥ karoti na cāsya cittapracāro
22407 bhavati/ ayaṃ  tatra  abhīkṣṇasamāpattiḥ/ yā  mahāsattvasya
22408 vipākajaḥ samādhir iyaṃ  tatra  saṃcintyātmabhāvaparigrahaḥ yad
22409 mahāsattvo yathā yathā sattvānāṃ kuśalamūlapariniṣpattir bhavati tathā tathā
22410 sañcintayātmabhāvasa parigṛhṇāti/ ayaṃ  tatra kathaṃ  mahāsattvasyānanta-
22411 praṇidhānam/ yad  mahāsattvaḥ ṣaṇṇāṃ pāramitānāṃ paripūrṇatvād yathā yathā
22412 praṇidhiṃ praṇidadhāti tathā tathā samṛdhyate/ idaṃ  tatra  sarvasattvaruta-
22413 jñānam yad  mahāsattvo niruktipratisaṃvidādevādīnāṃ rutaṃ pratisaṃvidhyati/ iyaṃ
22414  tatra  paripūrṇapratibhānam/ yad  mahāsattvaḥ pratibhānaprati-
22415 saṃvidāparipūrṇapratibhānanirdeśajñānaṃ pratividhyati/ idaṃ  tatra  garbhāva-
22416 krāntisampat/ iha  mahāsattvaḥ sarvāsu jātiṣu upapāduka upapadyate/ iyaṃ
22417  tatra  kulasampat/ yad  mahāsattvaḥ kṣatriyamahāśālakuleṣu brāhmaṇa-
22418 mahāśālakuleṣu vā pratyājāyate/ iyaṃ  tatra  gotrasampat/ yad
22419 mahāsattvo yasmād gotrāt pūrvakā bodhisattvā abhūvaṃs tatra gotre pratyājāyate/
22420 iyaṃ  tatra  parivārasampat/ yad  mahāsattvo bodhau sattvān
22421 pratiṣṭhāpya bodhisattvaparivāra evaṃ bhavatīyaṃ  tatra  janmasampat/
22422 yaj jātamātra eva  mahāsattvaḥ sarvalokadhātūn avabhāsena spharati tāṃś ca
22423 sarvān ṣaḍ vikārān kampayati/ iyaṃ  tatra  abhiniṣkramaṇasampat/
22501 yad  mahāsattvaḥ pravrajito 'nekaiḥ sattvakoṭīniyutaśatasahasraiḥ sārdham abhi-
22502 niṣkrāmati gṛhāt iyaṃ  tatra  bodhivṛkṣavyūhasampat/ yad
22503 mahāsattvasya bodhivṛkṣasya mūlaṃ sauvarṇaṃ bhavati skandho vaidūryamayo bhavati
22504 sarvaratnamayāḥ śākhāḥ patrāṇi sarvaratnamayāni tasya vṛkṣasya puṣpaṅgandho 'va-
22505 bhāsaś ca anantān lokadhātūn avabhāsena sphurati iyaṃ  tatra  sarvaguṇa-
22506 paripūrisampat/ yā  mahāsattvasya sattvaparipākena buddhakṣetrapari-
22507 śuddhir iyam
22508 tatra kathaṃ  mahāsattvo daśamyāṃ bhūmau sthitaḥ saṃs tathāgata eveti vaktavyaḥ/
22509 yadā  mahāsattvasya daśa pāramitāḥ paripūrṇā bhavanti yāvad aṣṭādaśāveṇikā
22510 buddhadharmāḥ paripūrṇā bhavanti sarvākārajñatājñānañ ca sarvavāsanānusandhikleśaprahāṇaṃ
22511 bhavati mahākaruṇā ca sarvabuddhadharmāḥ paripūrṇā bhavanti/ evaṃ hi subhūte
22512 mahāsattvo daśamyāḥ punar bodhisattvabhūmeḥ paran tathāgata eveti vaktavyaḥ/
22513 tatra katamā  mahāsattvasya daśabhūmayaḥ/ yad  mahāsattva upāyakauśalyena
22514 sarvāsu pāramitāsu caran saptatriṃśadbodhipakṣeṣu dharmeṣu śikṣito 'pramāṇadhyānārūpya-
22515 samāpattiṣu caran daśatathāgatabalapratisaṃvitsv aṣṭādaśāveṇikeṣu buddhadharmeṣu caran
22516 gotrabhūmim aṣṭamakabhūmiṃ darśanabhūmiṃ tanubhūmiṃ vītarāgabhūmiṃ kṛtāvibhūmiṃ śrāvaka-
22517 bhūmiṃ pratyekabudhabhūmiṃ bodhisattvabhūmiṃ  mahāsattvo 'tikramya etā navabhūmīr ati-
22518 kramya buddhabhūmau pratiṣṭhate iyaṃ  mahāsattvasya daśamī bhūmir evaṃ hi
22519 mahāsattvo mahāyānasaṃprasthito bhavati// [iti bhūmisambhāraḥ//]
22520 yat punaḥ subhūtir evam āha/ kutas tad yānaṃ niryāsyatīti traidhātukān ni-
22521 ryāsyati yena sarvākārajñatā tena sthāsyati tat punar advayayogena/ tat kasya
22522 hetoḥ/ tathā hi yac ca mahāyānaṃ yā ca sarvākārajñatā ubhāv etau dharmau na
22523 saṃyuktau na visaṃyuktau arūpiṇau anidarśanau apratighau ekalakṣaṇau yad utā-
22524 lakṣaṇau/ tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte alakṣaṇau dharmau niryātau vā
22601 niryāto vā niryāsyato vā dharmadhātoḥ/ sa subhūte niryāṇam icchet tathatāyāḥ
22602 yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icched evaṃ bhūtakoṭer acintyadhātor ākā-
22603 śadhātoḥ prahāṇadhātor virāgakoṭer anutpādasyānirodhasyābhāvasya sa
22604 niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet rūpaśūnyatāyāḥ
22605 sa subhūte niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/ evaṃ
22606 vedanāśūnyatāyāḥ } vijñānaśūnyatāyāḥ sa  tat kasya hetoḥ/ na hi
22607 subhūte rūpaśūnyatā traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati na vedanā-
22608 śūnyatā } vijñānaśūnyatā traidhātukāt } tat kasya
22609 hetoḥ/ tathā hi subhūte rūpaṃ rūpeṇa śūnyam
22610 }/ cakṣuḥśūnyatāyāḥ sa  evaṃ śrotraśūnyatāyāḥ } manaḥśūnya-
22611 tāyāḥ sa  evaṃ rūpaśūnyatāyāḥ } dharmaśūnyatāyāḥ/
22612 }
22613 manaḥsaṃsparśajavedayitaśūnyatāyāḥ sa  tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte
22614 cakṣuḥśūnyatā / evaṃ na śrotraśūnyatā } na manaḥśūnyatā /
22615 }
22616 na manaḥsaṃsparśajavedayitaśūnyatā / tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte cakṣuś ca-
22617 kṣuṣā śūnyaṃ śrotraṃ śrotreṇa śūnyaṃ }
22618 } manaḥsaṃsparśajā vedanā
22619 manaḥsaṃsparśajayā vedanayā śūnyā/
22620 svapnasya sa  vistareṇa kartavyam/ evaṃ marīcyā māyāyāḥ
22621 pratiśrutkāyāḥ pratibhāsasya pratibimbasya gandharvanagarasya tathāgatanirmitasya sa
22622  tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte svapnasya svabhāvas traidhātukān niryāsyati
22623 na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ evaṃ na marīcyāḥ svabhāvaḥ } na tathā-
22624 gatanirmitasya svabhāvas traidhātukāt  tat kasya hetoḥ/
22701 tathā hi subhūte svapnasvabhāvaḥ svapnasvabhāvena śūnyaḥ } tathāgatanirmita-
22702 svabhāvas tathāgatanirmitasvabhāvena śūnyaḥ/ [iti darśanamārge prathamagrāhyavikalpa-
22703 pratipakṣaḥ//]
22704 dānapāramitāyāḥ sa  evaṃ śīlapāramitāyāḥ } prajñāpāra-
22705 mitāyāḥ sa  tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yo dānapāramitāyāḥ
22706 svabhāvo na sa / evaṃ śīla kṣānti vīrya dhyāna/ tathā hi
22707 yaḥ prajñā svabhāvo na sa / tat kasya hetoḥ/ tathā hi  dānapāramitā-
22708 svabhāvo dānapāramitāsvabhāvena śūnyaḥ/
22709 }
22710 adhyātmaśūnyatāyāḥ sa subhūte niryāṇam icchet yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ
22711 niryāṇam icchet/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi yo 'dhyātmaśūnyatāyāḥ
22712 svabhāvo na sa traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/
22713 tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte adhyātmaśūnyatā adhyātmaśūnyatayā
22714 śūnyā/
22715 bahirdhāśūnyatā } adhyātmabahirdhāśūnyatā } yāvat
22716 abhāvasvabhāvaśūnyatā } smṛtyupasthānāni } samyakprahāṇāni } ṛddhipādā }
22717 indriyāṇi } balāni } bodhyaṅgāni } mārgaḥ } apramāṇadhyānārūpyasamāpattayaḥ }
22718 daśatathāgatabalāni } caturvaiśāradyāni } catasraḥ pratisaṃvidaḥ }
22719 tathā hi subhūte buddhadharmā buddhadharmaiḥ śūnyāḥ// [iti darśanamārge
22720 dvitīyagrāhyavikalpapratijpakṣaḥ//]
22721 arhataḥ sa subhūte niryāṇam icchet yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/
22722 tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yo 'rhataḥ svabhāvo na sa traidhātukān niryāsyati
22723 na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte arhat-
22724 svabhāvo 'rhataḥ svabhāvena śūnyaḥ/
22725 } srota-
22801 āpattiphalasya sa  evaṃ sakṛdāgāmiphalasya anāgāmiphalasya arhattvasya
22802 pratyekabodher mārgajñatāyāḥ sarvākārajñatāyāḥ sa  tat kasya hetoḥ/ tathā hi
22803 subhūte yaḥ srotaāpattiphalasya svabhāvo na sa / tat kasya hetoḥ/ tathā hi
22804 srotaāpattiphalasvabhāvaḥ srotaāpattiphalasvabhāvena śūnyaḥ/ evaṃ sakṛdāgāmi-
22805 phalasya yaḥ svabhāvo 'nāgāmiphalasya yaḥ svabhāvo 'rhattvasya yaḥ svabhāvaḥ pratyeka-
22806 buddhatvasya yaḥ svabhāvo mārgajñatāyā yaḥ svabhāvaḥ sarvākārajñatāyā yaḥ svabhāvo
22807 na sa / tat kasya hetoḥ/ tathā hi sarvākārajñatāyāḥ svabhāvaḥ sarvākārajñatā-
22808 svabhāvena śūnyaḥ// [iti darśanamārge prathamagrāhakavikalpapratipakṣaḥ//]
22809 nāmnaḥ sa  evaṃ nimittasya saṅketasya vyavahārasya prajñapteḥ sa
22810 tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yo nāmnaḥ svabhāvo na sa / tat kasya
22811 hetoḥ/ tathā hi subhūte nāmasvabhāvo nāmasvabhāvena śūnyaḥ/ evaṃ saṅketasya yaḥ
22812 svabhāvo vyavahārasya yaḥ svabhāvaḥ prajñapter yaḥ svabhāvo na sa traidhātukān niryāsyati
22813 na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi prajñaptisvabhāvaḥ prajñapti-
22814 svabhāvena śūnyaḥ/ }
22815 } tathā hi anabhisaṃskārasvabhāvo 'nabhi-
22816 saṃskārasvabhāvena śūnyaḥ/ evaṃ hi subhūte mahāyānam/ na sa traidhātukān niryāsyati
22817 na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ acalitaṃ tad yānam// [iti darśanamārge
22818 dvitīyagrāhakavikalpapratipakṣaḥ//]
22819 yat punaḥ subhūtir evam āha/ kva tad yānaṃ sthāsyatīti/ na tad yānaṃ kvacit
22901 sthāsyati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi  asthitāḥ sarvadharmāḥ/ api tu
22902 asthānaṃ na sthānayogena tad yānaṃ sthāsyati/ tad yathāpi nāma  dharma-
22903 dhātur na / evam eva  tat mahayānaṃ na / tad yathāpi nāma subhūte
22904 anutpādo 'nirodho 'saṃkleśo 'vyavadānam anabhisaṃskāro na / evam eva
22905 tat mahāyānaṃ na / tathā hi  dharmadhtur dharmadhātunā śūnyaḥ/ tat
22906 kasya hetoḥ/ na hi  dharmadhātusvabhāvaḥ sthito vā asthito vā/
22907 tat kasya hetoḥ/ tathā hi  dharmadhātusvabhāvo dharmadhātusvabhāvena śūnyaḥ/
22908 evam anutpādo 'nirodho 'saṃkleśo 'vyavadānam anabhisaṃskāro 'nabhisaṃskāreṇa śūnyaḥ/
22909 tat kasya hetoḥ/ na hi  anabhisaṃskārasvabhāvaḥ sthito vā asthito
22910 vā/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi  anabhisaṃskārasvabhāvo 'nabhisaṃskāra-
22911 svabhāvena śūnyaḥ/ evaṃ hi  tad yānaṃ na kvacit sthāsyati asthitam asthānayogena
22912 acālyayogena// [iti bhāvanāmārge prathamagrāhyavikalpapratipakṣaḥ//]
22913 yat punaḥ subhūtir evam āha/ kas tena yānena niryāsyatīti/ na kaścit tena
22914 yānena niryāsyati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi  yac ca tad yānaṃ yena ca
22915 niryāsyati yaś ca niryāsyati yataś ca niryāsyati sarva ete dharmā na saṃvidyante
22916 evam asaṃvidyamānānāṃ sarvadharmāṇāṃ katamo dharmaḥ katamena dharmeṇa niryāsyati/ tat
22917 kasya hetoḥ/ tathā hi  nātmā upalabhyate na sattvo na jīvo } na
22918 paśyaka upalabhyate ātmano 'tyantaviśuddhitām upādāya/ evaṃ yāvat
22919 paśyakasyātyantaviśuddhitām upādāya dharmadhātur / evam anutpādo }
22920 anabhisaṃskāro / skandhadhātvāyatanāni / pratītyasamutpādo /
22921 dānapāramitā / evaṃ śīla kṣānti vīrya dhyāna prajñā
22922 / adhyātmaśūnyatā /
22923 }
22924 sarvākārajñātā / pramuditā bhūmir / evaṃ vimalā prabhākarī
23001 arciṣmatī sudurjayā abhimukhī duraṅgamā acalā sādhumatī dharmameghā bhūmi-
23002 r / pūrvānto / aparānto / pratyutpanno / evam agatir
23003 gatir / sthitir  cyutir  upapattir  hānir  ṛddhir
23004 atyantaviśuddhitām upādāya/
23005 kasyānupalabdhyā / dharmadhātor anupalabdhyā / tat kasya hetoḥ/
23006 na hi  dharmadhātur upalabhyate anupalabdhyā nopalabhyate/ anutpādasyā-
23007 nirodhasyāsaṃkleśasya avyavadānasya anabhisaṃskārasyānupalabdhyā nopalabhyate
23008 abhisaṃskāraḥ/ skandhadhātvāyatanānupalabdhyā nopalabhyante skandhadhātvāyatanāni/
23009 pratītyasamutpādānupalabdhyā nopalabhyate pratītyasamutpādaḥ/ dānapāramitā-
23010 nupalabdhyā nopalabhyate dānapāramitā
23011 }
23012 aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā nopalabhyante// [iti bhāvanāmārge dvitīyagrāhya-
23013 vikalpapratipakṣaḥ//]
23014 srotaāpannaḥ srotaāpannānu/ tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte srota-
23015 āpanna upalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/ evaṃ sakṛdāgāmyanāgāmyarhann a-
23016 rhadanu pratyekabuddhaḥ pratyekabuddhānu yāvat tathāgatas tathāgatānu/ tat kasya
23017 hetoḥ/ na hi subhūte tathāgata upalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya// [iti
23018 bhāvanāmārge prathamagrāhakavikalpapratipakṣaḥ//]
23019 srotaāpattiphalaṃ srotaāpattiphalānu/ evaṃ sakṛdāgāmiphalam anā-
23020 gāmiphalam arhattvaṃ pratyekabuddhatvaṃ bodhisattvatvaṃ buddhatvaṃ buddhānu/ evaṃ pramuditā
23021 bhūmir bhūmyanu }
23022 dharmameghā bhūmir bhūmyanu atyantaviśuddhitām upādāya/
23023 punar aparaṃ subhūte daśabhūmayo bhūmyanu/ katamā daśa/ śuklavidarśanā bhūmi-
23024 r gotrabhūmir aṣṭamakabhūmir darśanabhūmis tanubhūmiḥ vītarāgabhūmiḥ kṛtāvibhūmiḥ pratyeka-
23025 buddhabhūmir bodhisattvabhūmir buddhabhūmiḥ/ adhyātmaśūnyatayā prathamā bhūmir nopalabhyate/
23101 bahirdhā/ adhyātmabahirdhā/ yāvad abhāvasvabhāva/ yāvad daśamī bhūmiḥ
23102 adhyātmaśūnyatayā daśamī bhūmir nopalabhyate
23103 } nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/ adhyā-
23104 tmaśūnyatayā sattvaparipāko nopalabhyate
23105 } upādāya/ adhyātmaśūnyatayā buddhakṣetra-
23106 pariśuddhir nopalabhyate }/
23107 adhyātmaśūnyatayā pañcacakṣūṃṣi nopalabhyante
23108 }/ evaṃ hi   mahāsattvo 'nupalambhayogena sarva-
23109 dharmāṇāṃ mahāyānena sarvākārajñatāyāṃ niryāsyati// [iti bhāvanāmārge dvitīya-
23110 grāhakavikalpapratipakṣaḥ//] [ity uktā sambhārapratipattiḥ//]
23111 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ mahāyānaṃ mahāyāna-
23112 m itīdaṃ bhagavann ucyate/ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati tenocyate
23113 mahāyānam iti/ ākāśasamaṃ tad yānam/ tad yathāpi nāma bhagavann ākāśe
23114 'prameyāṇām asaṃkhyeyānam aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ evam eva
23115 bhagavann asmin mahāyāne aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām
23116 avakāśaḥ/ evaṃ hi bhagavann bodhisattvasya mahāyānam/ tad  ākāśasya
23117 nāpy āgamo dṛśyate na nirgamo na sthānaṃ dṛśyate/ evam  } na sthāna-
23118 m upalabhyate/ tad  ākāśasya nāpi pūrvānta upalabhyate nāparānta upa-
23119 labhyate na madhya upalabhyate adhvasamatām upādāya/ evam  }
23120 upādāya/ evam idaṃ bhagavan mahāyānaṃ mahāyānam ity ucyate/ bhagavān āha/
23121 evam etat   mahāsattvasya mahāyānam/ yad imāḥ ṣaḍ pāramitā dāna-
23201 pāramitā } prajñāpāramitā idaṃ   mahāsattvasya mahāyānam/
23202 punar aparaṃ   mahāsattvasya mahāyānaṃ yad uta sarvadhāraṇīmukhāni sarvasamādhi-
23203 mukhāni śūraṃgamaḥ samādhir vistareṇa kāryaḥ yāvad asaṅgākāśavimuktinirupalepaḥ
23204 samādhiḥ/ idaṃ / punar  yad uta adhyātmaśūnyatā bahidhāśūnyatā
23205 adhyātmabahirdhāśūnyatā yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatā idaṃ  punar  yad uta
23206 catvāri smṛtyupasthānāni catvāri samyakprahāṇāni } aṣṭādaśāveṇikā
23207 buddhadharmā idaṃ
23208 yat punaḥ subhūtir evam āha/ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya tad yānaṃ
23209 niryāsyatīti/ katamaś ca sadevamānuṣāsuro loko yad uta kāmadhātū
23210 rūpadhātur ārūpyadhātuḥ/ sacet subhūte kāmadhātus tathatā avitathatā ananya-
23211 tathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī
23212 bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya
23213 nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte kāmadhātuḥ kalpito viṭhapitaḥ sandarśito '-
23214 yathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ
23215 mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/
23216 }/
23217 }
23218 }/
23219 sacet subhūte dharmadhātur bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣā-
23220 suraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte dharmadhātur abhāvo na bhāva-
23221 s tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ evaṃ tathatā
23222 bhūtakoṭiḥ sacet subhūte acintyadhātur bhāvo bhaviṣyan nābhāvo }
23301 }
23302 }/ evaṃ catvāri samyakaprahāṇāni catvāra ṛddhipādāḥ pañcendriyāṇi
23303 pañcabalāni sapta bodhyaṅgāni/ sacet subhūte āryāṣṭāṅgamārgo bhāvo }
23304 sacet subhūte apramāṇadhyānārūpyasamāpattyo bhāvo }
23305 evaṃ daśabalāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvidaḥ sacet
23306 subhūte aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā bhāvaḥ } [iti agrahatā-
23307 niryāṇam//]
23308 sacet subhūte gotrabhūdharmā bhāvo } sacet subhūte
23309 aṣṭamakadharmā bhāvo } evaṃ srotaāpannadharmāḥ sakṛdā-
23310 gāmidharmā anāgāmidharmā arhaddharmāḥ pratyekabuddhadharmā bodhisattvadharmāḥ/ sacet
23311 subhūte buddhadharmā bhāvo } sacet subhūte gotrabhūmir bhāvo
23312 } evam aṣṭamakaḥ srotaāpannaḥ sakṛdāgāmyanāgāmyarhat-
23313 pratyekabuddhabodhisattvaḥ/ sacet subhūte buddho bhāvo } sacet
23314 subhūte mānuṣāsuraloko bhāvo } [iti prahāṇaniryāṇam//]
23315 sacet subhūte prathamacittotpādam upādāya  mahāsattvasya yāvad ā bodhi-
23316 maṇḍād etasminn antare ye cittotpādās te bhāvaḥ }
23317 sacet subhūte  mahāsattvasya vajropamaṃ jñānaṃ bhāvo bhaviṣyan nābhāvo
23318 naiva  mahāsattvaḥ sarvavāsanānusandhikleśān bhāvān viditvā sarvākāravaro-
23319 petaṃ sarvajñajñānam anuprāpnuyāt/ yasmāt subhūte  mahāsattvasya vajropamaṃ
23401 jñānam abhāvo na bhāvas tasmād  mahāsattvaḥ sarvavāsanānusandhikleśān a-
23402 bhāvān iti viditvā sarvākāravaropetaṃ sarvajñajñānam anuprāpnoti/ evaṃ mahāyānaṃ
23403 sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/
23404 sacet subhūte tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya dvātriṃśat mahāpuruṣa-
23405 lakṣaṇāni bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naiva tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ sadeva-
23406 mānuṣāsuraṃ lokaṃ tejasā ca śriyā cābhyabhaviṣyat/ yasmāt } abhi-
23407 bhavanti/
23408 sacet subhūte tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho gaṅgānadīvālukopamān loka-
23409 dhātūn avabhāsenāsphāriṣyat/ yasmāt tarhi  } } sphārati/
23410 sacet subhūte tathāgatasya ṣaṣṭhyaṅgopetaḥ svaro bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naiva
23411 tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho daśasu dikṣu aprameyāsaṃkhyeyān lokadhātūn svareṇā-
23412 bhivyajñāpayiṣyat/ yasmāt tarhi } abhivijñāpayati/
23413 sacet subhūte tathāgatasya triparivartaṃ dvādaśākāradharmacakraṃ bhāvo
23414 bhaviṣyan nābhāvo naiva tathāgatas triparivartadvādaśākāraṃ dharmacakraṃ prāvartayiṣyat
23415 apravartanīyaṃ śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā māreṇa vā brahmaṇā vā kena-
23416 cid vā punar loke saha dharmeṇa/ yasmāt tarhi } tathāgatena pravartitam/
23417 sacet subhūte sattvā bhāvo bhaviṣyan nābhāvo yeṣāṃ kṛtaśas tathāgatena
23418 dharmacakraṃ pravartitaṃ naiva te sattvā anupadhiśeṣanirvāṇadhātau parinirvāsyat ya-
23419 smāt tarhi } parinirvāsyanti// [ity adhigamaniryāṇam iti trividham uddeśa-
23420 niryāṇam//]
23421 yat punaḥ subhūtir evam āha/ ākāśasamaṃ tad yānam iti/ evam etat
23422 subhūte evam etat ākāśasamaṃ tad yānam/ yathākāśasya na pūrvā dik prajñāyate
23423 na dakṣiṇā na paścimā nottarā na vidiśo nādho nordhvā dik prajñāyate evam eva
23501 subhūte tasya yānasya na pūrvā } / tad yathāpi nāma subhūte
23502 ākāśaṃ na dīrghaṃ na hrasvaṃ na vṛttaṃ na caturasraṃ na samaṃ na viṣamaṃ na nīlaṃ na
23503 pītaṃ na lohitaṃ nāvadātaṃ na mañjiṣṭhaṃ na sphaṭikarajatavarṇam/ evam eva subhūe
23504 tat mahāyānaṃ na dīrghaṃ } / tad yathāpi nāma subhūte
23505 ākāśaṃ nātītaṃ nānāgataṃ na pratyutpannam/ evam eva subhūte tat mahāyānaṃ
23506 nātītaṃ } / tad yathāpi nāma subhūte ākāśasya na hāniḥ
23507 na vṛddhir evam eva subhūte tasya mahāyānasya na hāniḥ } /
23508 tad  ākāśasya na saṃkleśo na vyavadānam/ evam eva }  tad
23509 ākāśasya notpādo na nirodho na sthitina viṣṭhitir na sthiter anyathātvam/
23510 evam eva } / tad  ākāśaṃ na kuśalaṃ nākuśalaṃ na vyākṛtaṃ nāvyākṛtam/
23511 evam eva } / tad  ākāśaṃ na dṛṣṭaṃ na śrutaṃ na mataṃ na vijñātam/ evam eva
23512 } / tad  ākāśaṃ na jñeyaṃ nājñeyaṃ na parijñeyaṃ na parijñātavyaṃ na
23513 prahātavyaṃ na sākṣātkartavyaṃ na bhāvayitavyam/ evam eva } / tad
23514 ākāśaṃ na vipāko na vipākadharmi/ evam eva } / tad  ākāśaṃ na kāma-
23515 dhātuparyāpannaṃ na rūpadhātuparyāpannaṃ nārūpyadhātuparyāpannam/ evam eva } /
23516 tad  ākāśaṃ na prathamacittotpādo na dvitīyo na tṛtīyo na caturtho na pañcamo
23517 na ṣaṣṭho na saptamo nāṣṭamo na navamo na daśamaś cittotpādaḥ/ evam eva } /
23518 tad  ākāśe na śuklavidarśanābūmir na gotrabhūmir nāṣṭamakabhūmir na darśanabhūmir na
23519 tanubhūmir na vītarāgabhūmir na kṛtāvibhūmiḥ/ evam eva } / tad  ākāśe na
23520 srotaāpattiphalaṃ na sakṛdāgāmiphalaṃ nānāgāmiphalaṃ nārhattvaṃ na pratyekabuddhatvaṃ
23521 na buddhatvam/ evam eva } / tad  ākāśe na śrāvakabhūmir na pratyekabuddha-
23522 bhūmir na samyaksaṃbuddhabhūmiḥ/ evam eva } / tad  ākāśaṃ na rūpi nārūpi
23601 na sanidarśanaṃ nānidarśanaṃ na sapratighaṃ nāpratighaṃ na saṃyuktaṃ na visaṃyuktam/ evam eva
23602 } / tad  ākāśaṃ na nityaṃ nānityaṃ na sukhaṃ na duḥkhaṃ nātmā nānātmā
23603 na śāntaṃ nāśāntaṃ/ evam eva } / tad  ākāśaṃ na śūnyaṃ nāśūnyaṃ na
23604 nimittaṃ nānimittaṃ na praṇihitaṃ nāpraṇihitam/ evam eva } / tad  ākāśaṃ
23605 na viviktaṃ nāviviktaṃ nāloko nāndhakāraḥ/ evam eva } / tad  ākāśaṃ
23606 na labhyate nopalabhyate/ evam eva } / tad  ākāśaṃ na pravyāhāro
23607 nāpravyāhāraḥ/ evam eva } // [iti samatāniryāṇam//]
23608 yat punaḥ subhūtir evam āha/ yathākāśe 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ
23609 sattvānām avakāśaḥ/ evam eva tasmin mahāyāne 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām apari-
23610 māṇānāṃ sattvānām avakāśa iti/ evam etat subhūte evam etat/ yathā
23611 } avakāśa iti/ tat kasya hetoḥ/
23612 sattvāsattayā hi subhūte ākāśāsattā veditavyā/ ākāśāsattayā mahā-
23613 yānāsattā veditavyā/ anenāpi subhūte paryāyeṇa tasmin mahāyāne 'prameyā-
23614 ṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi
23615 subhūte ye ca sattvā yac cākāśaṃ yac ca mahāyānaṃ sarvam etan nopalabhyate/
23616 punar aparaṃ subhūte sattvāsattayā ākāśāsattā veditavyā ākāśāsattayā
23617 mahāyānāsattā veditavyā/ mahāyānāsattayā aprameyāsattā veditavyā/ evaṃ
23618 hi subhūte tasmin }/ tathā hi subhūte ye ca sattvā yac cākāśaṃ yac ca
23619 mahāyānaṃ yac cāprameyaṃ sarvam evaṃ nopalabhyate/
23620 punar aparaṃ subhūte sattvāsattayā ākāśāsattā
23621 } nopalabhyate/
23701 punar aparaṃ subhūte sattvāsattayā tathāgatāsattā veditavyā tathāgatāsattayāṃ
23702 }/
23703 punar aparaṃ } mahāyānāsattā
23704 veditavyā/ mahāyānāsattayā asaṃskṛtāsattā veditavyā asaṃskṛtāsattayāprameyā-
23705 sattā veditavyā aprameyāsattayā asaṃkhyeyāsattā veditavyā asaṃkhyeyāsattayā
23706 aparimāṇāsattā veditavyā aparimāṇāsattayā sarvadharmāsattā veditavyā/ evaṃ
23707 hi subhūte tasmin } tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte ye ca sattvā yaś ca
23708 tathāgato yac cākāśaṃ yac ca mahāyānaṃ yac cāsaṃskṛtaṃ yac cāprameyaṃ yac cāsaṃkhyeyaṃ
23709 yac cāparimāṇaṃ ye ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/
23710 punar aparaṃ subhūte ātmasattvāsattayā sattvajīvapoṣapuruṣapudgalamanujamānava-
23711 kārakavedakajānakapaśyakāsattā veditavyā/ jānakapaśyakāsattayā bhūtakoṭyasattā
23712 veditavyā/ bhūtakoṭyasattayā aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattā veditavyā/
23713 aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattayā sarvadharmāsattā veditavyā/ evaṃ hi  tasmin
23714 } tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yaś cātmā yaś ca yāvaj jānakapaśyako yā ca
23715 bhūtakoṭiḥ yac cāprameyam asaṃkhyeyam aparimāṇaṃ ye ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/
23716 punar aparaṃ subhūte ātmasattvāsattayā yāvaj jānakapaśyakāsattā vedi-
23717 tavyā/ yāvaj jānakapaśyakāsattayā acintyadhātvasattā veditavyā/ acintya-
23718 dhātvasattayā rūpaskandhāsattā veditavyā/ rūpaskandhāsattayā vedanā-
23719 } vijñānaskandhāsattā veditavyā/ vijñānaskandhāsattayā ākāśāsattā
23720 veditavyā/ ākāśāsattayā mahāyānāsattā veditavyā/ mahāyānāsattayā apra-
23721 meyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattā veditavyā/ aprameyāsaṃkhyeyārimāṇāsattayā
23722 sarvadharmāsattā veditavyā/ evaṃ hi subhūte tasmin } tat kasya hetoḥ/
23723 tathā hi subhūte yaś cātmā yāvad ye ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/
23801 punar aparaṃ subhūte ātmasattvāsattayā yāvaj jānakapaśyakāsattā veditavyā/
23802 yāvaj jānakapaśyakāsattayā cakṣurasattā veditavyā/ cakṣurasattayā śrotraghrāṇa-
23803 jihvākāyamano 'sattā veditavyā/ mano 'sattayā ākāśāsattā veditavyā/
23804 ākāśāsattayā mahāyānāsattā veditavyā/ mahāyānāsattayā aprameyāsaṃkhyeyā-
23805 parimāṇāsattā veditavyā/ aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattayā sarvadharmāsattā
23806 veditavyā/ evaṃ hi subhūte tasmin mahāyāne aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ
23807 sattvānām avakāśaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yaś cātmā yāvad ye
23808 ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/
23809 punar aparaṃ }
23810 dānapāramitāsattā veditavyā dānapāramitāsattayā śīla} kṣānti} vīrya}
23811 dhyāna} prajñāpāramitāsattā veditavyā/ prajñāpāramitāsattayā ākāśāsattā
23812 }
23813 punar aparaṃ }
23814 adhyātmaśūnyatā bahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatā yāvad abhāvasvabhāva-
23815 śūnyatāsattā veditavyā/ abhāvasvabhāvaśūnyatāsattayā ākāśāsattā }
23816 punar aparaṃ }
23817 smṛtyupasthānāsattā veditavyā smṛtyupasthānāsattayā samyakprahāṇāsattā
23818 veditavyā samyakprahāṇāsattayā ṛddhipādāsattā veditavyā/
23819 }
23820 āveṇikabuddhadharmāsattayā ākāśāsattā }
23821 punar aparaṃ } gotrabhūmyasattā veditavyā/ gotrabhūmyasattayā
23822 aṣṭamakabhūmyasattā veditavyā
23823 } kṛtāvibhūmyasattayā
23824 ākāśāsattā }
23901 punar aparaṃ } srotaāpannāsattā veditavyā srotaāpannā-
23902 sattayā sakṛdāgāmyasattā veditavyā }
23903 pratyekabuddhāsattayā ākāśāsattā }
23904 punar aparaṃ } śrāvakayānāsattā veditavyā śrāvakayānāsattayā
23905 pratyekabuddhayānāsattā veditavyā pratyekabuddhayānāsattayā tathāgatāsattā veditavyā
23906 tathāgatāsattayā sarvākārajñatāsattā veditavyā/ sarvākārajñatāsattayā ākāśā-
23907 sattā }
23908 tad yathāpi nāma subhūte nirvāṇadhātāv aprameyāṇām asaṃkhyeyānām apari-
23909 māṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ evam eva subhūte tasmin mahāyāne / tad
23910 yathāpi nāma subhūte ākāśe / evam eva subhūte tasmin mahāyāne //
23911 [iti sattvārthaniryāṇam//]
23912 yad api subhūtir evam āha/ nāpi tasya mahāyānasya āgatir dṛśyate nāpi
23913 gatir na sthānaṃ dṛśyata iti/ evam etat subhūte tasya mahāyānasyāgatir na dṛśyate
23914 nāpi gatir na sthānaṃ dṛśyate/ tat kasya hetoḥ/ acalā hi subhūte sarvadharmās te
23915 na kvacid gacchanti na kutaścid āgacchanti na kvacit tiṣṭhanti/ tat kasya
23916 hetoḥ/ na hi subhūte rūpasya prakṛtiḥ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na
23917 kvacit tiṣṭhati/ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām/ na hi subhūte vijñānasya
23918 prakṛtiḥ kutaścid āgacchati na kvacit tiṣṭhati/
23919 }/ na subhūte cakṣuṣaḥ
23920 prakṛtir na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na
23921 kvacit tiṣṭhati/ evaṃ na śrotrasya na ghrāṇasya na jihvāyā na kāyasya na subhūte
23922 manasaḥ prakṛtir na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid
23923 gacchati na kvacit tiṣṭhati/ }
23924 }/ }
24001 }/ }/
24002 }/
24003 }// [ity anābhoganiryāṇam//]
24004 yad api tat subhūtir evam āha/ nāsya yānasya pūrvānta upalabhyate nāparānta
24005  madhya  tryadhvasamaṃ tad yānaṃ tasmāt mahāyānaṃ mahāyānam ity u-
24006 cyate/ evam etat subhūte evam etat/ nāsya yānasya pūrvānta
24007 } ucyate/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte atīto 'dhvā-
24008 tītenādhvanā śūnyaḥ/ anāgato 'dhvā anāgatenādhvanā śūnyaḥ/ pratyut-
24009 panno 'dhvā pratyutpannenādhvanā śūnyaḥ/ tryadhvasamatā tryadhvasamatayā śūnyā/
24010 mahāyānaṃ mahāyānena śūnyam bodhisattvo bodhisattvena śūnyaḥ/ na subhūte
24011 śūnyatā ekā vā dve vā tisro vā catasro vā pañca vā ṣaṭ vā sapta vā aṣṭa vā
24012 nava vā daśa vā tasmāt tryadhvasamtayā samam idaṃ yānaṃ  mahāsattvasya
24013 nāpi tatra samam upalabhyate na viṣamaṃ nāpi tatra vā rāga upalabhyate na virāgaḥ/
24014 na doṣa  nādoṣaḥ/ na moha  nāmohaḥ/ na nāma  nānāma/ yāvan na
24015 kuśalam  nākuśalam/ na sāsravam  nānāsravam/ na sāvadyam  nānavadyam/
24016 na kleśa  nākleśaḥ/ na kleśakṣaya  nākleśakṣayaḥ/ na laukikam  na
24017 lokottaram/ na saṃkleśa  na vyavadānam/ na saṃsāra  na nirvāṇam/
24018 nāpy atra nityam  nānityam/ na sukham  na duḥkham/ nātmā  nānātmā/
24019 na śāntam  nāśāntam/ na kāmadhātur  na kāmadhātusamatikramaḥ/ na rūpa-
24020 dhātur  na rūpadhātu/ nārūpyadhātur  nārūpyadhātu/ tat kasya
24021 hetoḥ/ tathā hi tasya svabhāvo nopalabhyate atītaṃ subhūte rūpam atītena rūpeṇa
24022 śūnyam/ }/ evam atītā vedanā
24023 saṃjñā saṃskārāḥ/ atītaṃ vijñānam atītena vijñānena śūnyam/
24024 }/ tat kasya hetoḥ/ na śūnyatāyām atītaṃ rūpam upa-
24101 labhyate śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate kutaḥ punaḥ śūnyatāyām atītaṃ
24102 rūpam upalapsyate/ na śūnyatāyām atītā vedanā upalabhyate/ /
24103 atītā vedanā upalapsyate/
24104 }/ evaṃ na śūnyatāyām anāgataṃ rūpaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārā vjñānam upalabhyate/
24105 na śūnyatāyāṃ pratyutpannaṃ rūpam upalabhyate/ /  pratyutpannaṃ rūpam upalapsyate/
24106 }/ na śūnyatāyām atītānāgata-
24107 pratyutpannaṃ rūpam upalabhyate/ /  atītānāgatapratyutpannaṃ rūpam upalapsyate/
24108 na śūnyatāyām
24109  atītānāgatapratyutpannāḥ saṃskārā upalapsyate/ na śūnytāyām atītānāgatapratyutpannaṃ vijñānam upalabhyate/ śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ śūnyatāyām atītānāgatapratyutpannaṃ vijñānam upalapsyate}}/  /
24110 pūrvāntataḥ subhūte dānapāramitā nopalabhyate/ aparāntato 'pi  dāna/
24111 pratyutpannato 'pi  dāna/ adhvasamatayā dāna/ na  adhvasamatāyā-
24112 m atītādhvā upalabhyate samataiva tāvat samatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ samatāyā-
24113 m atītānāgatapratyutpannā dānapāramitopalapsyate/ evaṃ pūrvāntāparāntapratyutpanneṣv a-
24114 dhvasu śīla/  kṣānti/  vīrya/  dhyāna/ pūrvāntataḥ
24115 prajñā } prajñāpāramitopalapsyate/
24116 punar aparaṃ subhūte  smṛtyupasthānāni nopalabhyante/ tryadhvasamatāyāṃ
24117 smṛtyupasthānāni nopalabhyante/ na  samatāyām atītānāgatapratyutpannā
24118 'dhvāna upalabhyante/ samataiva samatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ samatāyām atī-
24201 tānāgatapratyutpannāni smṛtyupasthānāni upalapsyante/ evaṃ samyakaprahāṇāni
24202  / ṛddhipādāḥ  /
24203 } kutaḥ punaḥ samatāyām atītānāgatapratyutpannā
24204 aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā upalapsyante/
24205 punar aparaṃ subhūte pūrvāntataḥ pṛthagjano nopalabhyate aparāntataḥ / pratyut-
24206 pannataḥ / tryadhvasamatayā / tat kasya hetoḥ/ sattvānupaladhitām upā-
24207 dāya/ evaṃ śrāvakapratyekabuddhabodhisattvāḥ/ pūrvāntataḥ / aparāntataḥ /
24208 madhyataḥ / tryadhvasamatayā / tat kasya hetoḥ/ sattvānupalabdhitām upā-
24209 dāya/ evaṃ hi   mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ sthitvā triṣv adhvasu
24210 śikṣitvā sarvākārajñatā paripūraitavyā/ idaṃ   mahāsattvasya tryadhva-
24211 samatayā mahāyānam/ atra sthito  mahāsattvaḥ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhi-
24212 bhavan sarvākārajñatāyāṃ niryāsyati// [ity antaniryāṇam//]
24213 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ sādhu sādhu bhagavan
24214 subhāṣitam idaṃ bhagavato  mahāsattvānāṃ mahāyānam/ atra bhagavan mahāyāne
24215 śikṣamāṇair atīte 'dhvani  mahāsattvaiḥ sarvākārajñatā anuprāptā/ anāgatā api
24216  mahāsattvā atra mahāyāne śikṣamāṇāḥ sarvākārajñatām anuprāpsyanti/
24217 ye 'pi bhagavan daśadiśi loke 'saṃkhyeyeṣu lokadhātuṣu  mahāsattvāḥ pratyutpannā-
24218 s te 'py atra mahāyāne śikṣitvā sarvākārajñatām anuprāpnuvanti/ tasmāt tarhi
24219 bhagavan mahāyānam idaṃ  mahāsattvānāṃ yad uta tryadhvasamatānām/ atha
24220 khalu bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat/ evam etat subhūte evam etat/ atra
24221 mahāyāne śikṣitvā atītānāgatapratyutpannā  mahāsattvāḥ sarvākārajñatā-
24222 m anuprāptā anuprāpsyanti anuprāpnuvanti ca/
24223 atha khalu pūrṇo maitrāyaṇīputro bhagavantam etad avocat/ ayaṃ bhagavan
24301 subhūtiḥ sthaviras tathāgatena prajñāpāramitāyāḥ kṛtaśo 'dhīṣṭo mahāyānam upadeṣṭāavyaṃ
24302 manyeta/
24303 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ mā haivāhaṃ bhagavan prajñā-
24304 pāramitāṃ vyatikramya mahāyānam upadiśāmi/
24305 bhagavān āha/ na hi subhūte anulomatvaṃ prajñāpāramitāyāṃ mahāyānam upadiśasi/
24306 tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte ye kecit kuśalā bodhipakṣā
24307 dharmāḥ śrāvakadharmā vā pratyekabuddhadharmā bodhisattvadharmā vā buddha-
24308 dharmā vā sarve te prajñāpāramitāyāṃ saṃgrahaṃ samavasaraṇaṃ gacchanti/
24309 subhūtir āha/ katame bhagavan kuśalā bodhipakṣā dharmāḥ śrāvakadharmāḥ
24310 } gacchanti/
24311 bhagavān āha/ tad yathā catvāri smṛtyupasthānāni catvāri samyakprahāṇāni
24312 catvāra ṛddhipādāḥ pañcendriyāṇi pañca balāni sapta bodhyaṅgāni
24313 āryāṣṭāṅgamārgāḥ/ śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhaṃ catvāry a-
24314 pramāṇāni catvāri dhyānāni catasra ārūpyasamāpattayaḥ/ dāna
24315 śīla kṣānti vīrya dhyāna prajñā/ daśa tathāgata-
24316 balāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido mahāmaitrī mahā-
24317 karuṇā aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ/ asaṃpramuṣitadharmatā sado-
24318 pekṣāvihāritā/ ime  kuśalā bodhipakṣā dharmāḥ śrāvakadharmāḥ
24319 pratyekabuddhadharmāḥ } gacchanti/
24320 yac ca  mahāyānaṃ yā ca dhyāna yā ca vīrya yā ca
24321 kṣānti yā ca śīla yā ca dāna yac ca rūpaṃ yā ca vedanā yā ca
24322 saṃjñā ye ca saṃskārā yac ca vijñānaṃ yac ca cakṣur yac ca śrotraṃ
24323 }
24324 }
24325 mārgo yāni cāpramāṇāni yāni ca dhyānāni yāś cārūpyasamāpattayo yāni
24401 ca tathāgatabalāni yāni ca vaiśāradyāni yāś ca catasraḥ pratisaṃvido yāni ca
24402 śūnyatānimittāpraṇihitāni ye cāsaṃskṛtā dharmā yac ca duḥkhaṃ yaś ca samudayo
24403 yaś ca nirodho yaś ca mārgo yaś ca kāmadhātur yaś ca rūpadhātur yaś cārūpyadhātur yā
24404 cādhyātmaśūnyatā yā ca bahirdhāśūnyatā yā cādhyātmabahirdhāśūnyatā yā ca
24405 yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatā ye ca samādhayo yāni ca dhāraṇīmukhāni ye ca
24406 yāvad aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā yaś ca tathāgatapravedito dharmavinayo yaś ca dharmadhātu-
24407 r yā ca tathatā yā ca bhūtakoṭiḥ yaś cācintyadhātur yac ca nirvāṇam sarva ete dharmā na
24408 saṃyuktā na visaṃyuktā arūpiṇo 'nidarśanā apratighā ekalakṣaṇā yad utālakṣaṇāḥ/
24409 anena paryāyeṇa subhūte anulomatvaṃ prajñāpāramitāyāṃ mahāyānaṃ vyapadiśasi/
24410 tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte anyat mahāyānam anyā prajñāpāramitā anyā
24411 dhyāna } anyā dāna/ iti hi mahāyānañ ca prajñā dhyānavīrya-
24412 kṣāntiśīladāna cādvayam etad advaidhīkāraṃ na subhūte anyat mahāyānaṃ anyāni
24413 smṛtyupasthānāni iti hi mahāyānaṃ smṛtyupasthānāni cādvayam etad advaidhīkāram/
24414 evaṃ nānyat }
24415 }
24416 anena kāraṇena subhūte anulomatvaṃ prajñāpāramitāyāṃ mahāyānaṃ vyapadiśasi//
24417 [iti prāptiniryāṇam//]
24418 subhūtir āha/ api tu khalu punar bhagavan pūrvāntato bodhisattvo nopaiti/
24419 aparān