Phạn tạng (Sanskrit Canon)pspdut2u.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Bát-nhã Hai mươi lăm ngàn bài tụng, Bản Dutt (Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā)
Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 7 / 8 (50.000 ký tự/trang)
yaśrotrajñāna/ pūrva- 21402 nivāsānusmṛtijñāna/ cyutopapattijñāna/ āsravakṣayajñāna/ sthānā- 21403 sthānanirdeśa/ atikramaṇa iryāpatha/ imān anuśaṃsān pratilapsyate 21404 iti/ idam api subhūte dhāraṇīmukham akṣaramukam akāramukhaṃ mahāsattvasya 21405 mahāyānam/ [iti dhāraṇīsambhāraḥ//] 21406 yad api tat subhūtir evam āha/ kathaṃ mahāsattvo mahāyānasamprasthito 21407 bhavatīti/ iha subhūte mahāsattvaḥ ṣaṭsu pāramitāsu caran bhūmer bhūmiṃ 21408 saṃkrāmati/ kathaṃ ca subhūte mahāsattvo bhūmer bhūmiṃ saṃkrāmati yad utā- 21409 saṃkrāntyā sarvadharmāṇām/ tat kasya hetoḥ/ na hi sa kaścid dharmo ya āgacchati 21410 vā gacchati vā saṃkrāmati vā upasaṃkrāmati vā/ api tu yā dharmāṇāṃ bhūmi- 21411 s tān na manyate na cintayati bhūmiparikarma ca karoti na ca bhūmiṃ samanupaśyati/ 21412 katamac ca mahāsattvasya bhūmiparikarma/ prathamāyāṃ bhūmau vartamānena 21413 mahāsattvena daśabhūmiparikarmāṇi karaṇīyāni/ katamāni daśa/ adhyā- 21414 śayaparikarma anupalambhayogena/ hitavastutā nimittatānupalambhatām upādāya/ 21415 sarvasattvasamacittatā sattvānupalabdhitām upādāya/ tyāga dāyakadeya- 21416 parigrāhakānu/ kalyāṇamitrasevā tair asaṃstāpanatām upādāya/ saddharma- 21417 paryeṣṭi sarvadharmānu/ abhīkṣṇaṃ naiṣkramya gṛhānu/ buddhakāyaspṛhā 21418 lakṣaṇānuvyañjananimittānu/ dharmavivaraṇa dharmabhedānu/ satyavacana 21419 vacanānu/ imāni mahāsattvānāṃ prathamāyā bhūmer daśa parikarmāṇi yāni 21420 prathamāyāṃ bhūmau vartamānena mahāsattvena daśa parikarmāṇi karaṇīyāni/ 21501 mahāsattvo dvitīyāyāṃ bhūmau vartamāno 'ṣṭau dharmān manasi- 21502 karoti teṣu ca pratipadyate/ katamān aṣṭau/ yad uta śīlaviśuddhiṃ kṛtajñatāṃ kṛta- 21503 veditāṃ kṣāntibalapratiṣṭhānaṃ prāmodyapratyanubhavatāṃ sarvasattvāparityāgitayā 21504 mahākaruṇāyā āmukhīkarma/ gurūṇāṃ śraddhayā gauravaṃ śāstṛsaṃjñāyā guruśuśrūṣāṃ 21505 pāramitās tadyogaparyeṣṭim/ imān subhūte bodhisattvena mahāsattvena dvitīyāyāṃ 21506 bhūmau vartamānenāṣṭau dharmān manasikṛtvā pratipattavyam/ 21507 mahāsattvena tṛtīyāyāṃ bhūmau vartamānena pañcasu dharmeṣu 21508 sthātavyam/ katameṣu pañcasu/ yad uta bāhuśrutye 'tṛptatāyāṃ tatra cākṣarān abhi- 21509 niveśe nirāmiṣadharmadānavivaraṇatāyāṃ tayā cāmanyanatayā buddhakṣetrapariśodhana- 21510 kuśalamūlapariṇāmanatāyāṃ tayā cāmanyanatayā amitasaṃsārāparikhedanatāyāṃ tayā 21511 cāmanyanatayā hrīrapatrāpyavyavasthāne tena cāmanyanatayā eṣu 21512 mahāsatvena pañcasu dharmeṣu tṛtīyāyāṃ bhūmau vartamānena sthātavyam/ 21513 mahāsattvena caturthyāṃ bhūmau vartamānena daśasu dharmeṣu 21514 sthātavyam/ te ca na parityaktavyāḥ/ katameṣu daśasu/ yad uta araṇyavāso 21515 'lpecchatā santuṣṭhir dhūtaguṇasaṃlekhānutsarjanaṃ śikṣāyā aparityāgaḥ kāmaguṇa- 21516 vijugupsanaṃ nirvitsahagataś cittotpādaḥ sarvāstiparityāgitā anavalīnacittatā 21517 sarvavastunirapekṣatā/ ime daśa dharmā mahāsattvena caturthyāṃ bhūmau vartamānena 21518 na parityaktavyā/ eṣu ca sthātavyam/ 21519 mahāsattvena pañcamyāṃ bhūmau vartamānena daśa dharmā parivarja- 21520 yitavyāḥ/ katame daśa/ yad uta gṛhiprabrajitasaṃstavaḥ parivarjayitavyaḥ/ kulamāt- 21521 saryaṃ / saṃgaṇikāsthānaṃ / ātmotkarṣaṇaṃ / parapaṃsanaṃ / daśā- 21522 kuśalāḥ karmapathāḥ / adhimānastambhau / viparyāsāḥ / vivikitsā 21523 / rāgadveṣamohādhivāsanāḥ / ime daśa dharmā mahāsattvena 21524 pañcamyāṃ bhūmau vartamānena / 21601 mahāsattvena ṣaṣṭyāṃ bhūmau vartamānena ṣaḍ dharmā paripūrayitavyāḥ/ 21602 katame ṣaṭ/ yad uta ṣaṭ pāramitāḥ paripūrayitavyāḥ/ apare ṣaḍ dharmāḥ parivarja- 21603 yitavyāḥ/ katame ṣaṭ/ śrāvakacittaṃ / pratyekabuddhacittaṃ / paritasanācittaṃ 21604 / yācanakaṃ dṛṣṭvā nāvalīyate/ sarvavastūni ca tyājyāni na ca daurmanasya- 21605 cittam utpādayitavyaṃ na ca yācanakavikṣepaḥ kartavyaḥ/ ime ṣaḍ dharmā 21606 mahāsattvena ṣaṣṭyāṃ bhūmau vartamānena paripūrayitavyāḥ/ apare ṣaḍ dharmāḥ 21607 parivarjayitavyāḥ/ 21608 mahāsattvasya saptamyāṃ bhūmau vartamānasya viṃśatiḥ dharmā na 21609 bhavanti/ katame viṃśatiḥ/ yad uta ātmagrāho 'sya na bhavati sattvagrāho 21610 jīvagrāhaḥ pudgalagrāha ucchedagrāhaḥ śāśvatagrāhaḥ/ nimittasaṃjñā hetudṛṣṭiḥ 21611 skandhābhiniveśo dhātvabhiniveśaḥ/ āyatanam ṛddhis traidhātuke pratiṣṭhānaṃ traidhātu- 21612 kādhyavasānaṃ traidhātuke ālayo buddhaniśrayadṛṣṭyabhiniveśo dharma saṃgha 21613 śīla śūnyā dharmā iti vivādaḥ śūnyatāvirodhaś cāsya na bhavati/ ime 21614 viṃśatir dharmā mahāsattvasya saptamyāṃ bhūmau vartamānasya na bhavanti/ tena 21615 viṃśatir eva dharmāḥ saptamyāṃ bhūmau sthitena paripūrayitavyāḥ/ katame viṃśatiḥ/ 21616 yad uta śūnyatāparipūritā nimittasākṣatkriyā apraṇihitajñānaṃ trimaṇḍalapari- 21617 śuddhiḥ kṛpākāruṇyañ ca sarvasattveṣu teṣv anavamanyanā sarvadharmasamatādarśanaṃ tatra cānabhi- 21618 niveśaḥ/ bhūtanayaprativedhas tena cāmanyanā anutpādakṣāntir anutpādajñānam ekanaya- 21619 nirdeśaḥ/ sarvadharmāṇāṃ kalpanāsamudghātaḥ/ saṃjñādṛṣṭivivarttaḥ kleśavivarttaḥ 21620 śamathanidhyaptiḥ vipaśyanākauśalyaṃ dāntacittatā sarvatrāpratihatajñānacittatā 21621 anunayasyābhumir yatrecchākṣetragamanaṃ tatra ca buddhaparṣanmaṇḍale sthitvātmabhāva- 21622 sandarśanam/ ime viṃśatir dharmā mahāsattvena saptamyāṃ bhūmau vartamānena pari- 21623 pūrayitavyāḥ/ 21701 mahāsattvena aṣṭamyāṃ bhūmau vartamānena catvāro dharmāḥ 21702 paripūrayitavyāḥ/ katame catvāraḥ/ yad uta sarvasattvacittānupraveśo 'bhijñāvikrīḍanaṃ 21703 buddhakṣetradarśanan teṣāñ ca buddhakṣetrāṇāṃ yathādṛṣṭiniṣpādanatā buddhaparyupāsanatā buddha- 21704 kāyayathābhūtapratyavekṣaṇatā/ ime catvāro dharmā mahāsattvenāṣṭamyāṃ 21705 bhūmau vartamānena paripūrayitavyāḥ/ 21706 mahāsattvenāṣṭamyāṃ bhūmau vartamānena catvāro dharmāḥ paripūra- 21707 yitavyāḥ/ katame catvāraḥ/ yad uta indriyaparāparajñānaṃ buddhakṣetrapariśodhanaṃ 21708 māyopamasya samādher abhīkṣṇaṃ samāpattir yathā ca sattvānāṃ kuśalamūlaniṣpatti- 21709 s tathā tathātmabhāvam abhinirmimīte saṃcintyabhavotpādanatā/ ime mahā- 21710 sattvena aṣṭamyāṃ bhūmau vartamānena catvāro dharmāḥ paripūrayitavyāḥ/ 21711 mahāsattvena navamyāṃ bhūmau vartamānena dvādaśa dharmāḥ paripūrayi- 21712 tavyāḥ/ katame dvādaśa/ yad uta anantapraṇidhānaparigrahaḥ/ sa yathā yathā praṇi- 21713 dadhāti tathā tathāsya samṛdhyate devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragarutajñānaṃ 21714 pratibhānanirdeśajñānaṃ garbhāvakrāntisampatkuśala jāti gotra pari- 21715 vāra janma naiṣkramya bodhivṛkṣa sarvaguṇaparipūraṇa/ ime subhūte 21716 mahāsattvena navamyāṃ bhūmau vartamānena dvādaśa dharmāḥ paripūrayitavyāḥ/ 21717 daśamyāṃ punaḥ bodhisattvabhūmau vartamāno mahāsattvas tathāgata eveti 21718 vaktavyaḥ/ 21719 subhūtir āha/ katamad bhagavan mahāsattvasyādhyāśayaparikarma/ bhagavān āha/ 21720 yā sarvākārajñatāpratisaṃyuktair manasikāraiḥ sarvakuśalamūlasamudānayanatā idaṃ subhūte 21721 mahāsattvasyādhyāśayaparikarma/ tatra hitavastutāparikarma yad mahā- 21722 sattvaḥ sarvasattvānām arthāya mahāyānajñānaparyeṣṭim āpadyate/ idaṃ mahāsattvasya 21723 hitavastutāparikarma/ tatra sarvasattvasamacittatāparikarma/ yat sarvākārajñatāprati- 21724 saṃyuktair manasikāraiś caturapramāṇābhinirharaṇa maitrīkaruṇāmuditopekṣaṇam idam / 21801 tatra tyāgaparikarma/ yat sarvasattvebhyo 'vikalpitaṃ dānaṃ dadāti idam / tatra 21802 kalyāṇamitrasevanāparikarma/ yāni mahāsattvasya kalyāṇamitrāṇi 21803 sarvākārajñatāyāṃ samādāpayanti teṣāṃ mitrāṇāṃ sevanā bhajanā paryupāsanā 21804 śuśrūṣā idam / tatra dharmaparyeṣṭiparikarma/ yat sarvākārajñatā- 21805 pratisaṃyuktena manasikāreṇa dharmaṃ paryeṣate na ca śrāvakapratyekabuddhabhūmau patati idaṃ 21806 / tatra abhīkṣṇaṃ naiṣkramyaparikarma/ yat sarvajātiṣv avyavakīrnno 'bhi- 21807 niṣkrāmati tathāgataśāsane pravrajati na cāsya kaścid antarāyo bhavati idaṃ 21808 / tatra buddhakāyaspṛhāparikarma/ yad buddhavigrahaṃ dṛṣṭvā na jātu buddha- 21809 manasikāreṇa virahito bhavati yāvat sarvākārajñatā 'nuprāpto bhavati/ idaṃ 21810 / tatra dharmavivaraṇaparikarma/ yad mahāsattvaḥ sammukhībhūtasya tathā- 21811 gatasya parinirvṛtasya vā sattvānāṃ dharmaṃ deśayati ādau kalyāṇaṃ madhye 21812 kalpāṇaṃ paryavasāne kalyāṇaṃ svarthaṃ suvyañjanaṃ kevalaṃ paripūrṇaṃ pariśuddhaṃ paryavadātaṃ 21813 brahmacaryaṃ samprakāśayati yad uta sūtraṃ geyaṃ vyākaraṇam itivṛttakaṃ jātakaṃ 21814 nidānam avadānaṃ tathā vaipulyādbhutadharmopadeśāḥ/ idaṃ / tatra satyavacana- 21815 parikarma/ yad uta yathāvāditathākāritā idaṃ / imāni mahā- 21816 sattvasya prathamāyāṃ bhūmau vartamānasya daśa parikarmāṇi/ 21817 tatra subhūte katamāni mahāsattvasya dvitīyāyāṃ bhūmau varttamānasyāṣṭau 21818 parikarmāṇi/ iha subhūte mahāsattvasya śīlapariśuddhir yad uta śrāvaka- 21819 pratyekabuddhacittānām amanasikāratā ye 'py anye dauḥśīlyakarā bodhiparipanthana- 21820 karā dharmās teṣām amanasikāraḥ/ iyaṃ tatra kṛtajñatā kṛta- 21901 veditā yad mahāsattvo bodhisattvacaryāṃ caran alpam api kṛtam āsaṃsārān 21902 na nāśayati prāg eva bahu iyaṃ tatra kṣāntibalapratiṣṭhānam/ 21903 yat sarvasattvānām antike avyāpādāvihiṃsācittatā idaṃ tatra 21904 prāmodyapratītyanubhavanatā/ yat sarvasattvaparipācanatā iyaṃ tatra 21905 mahākaruṇāyā āmukhībhāvaḥ/ yad mahāsattvasya bodhisattvacārikāṃ carata 21906 evam bhavati ekaikasya sattvasyārthāya gaṅgānadīvālukopamān kalpān niraye 21907 paceyaṃ yāvan na sa sattvo buddhajñāne pratiṣṭhāpita iti/ evam ekaikasya kṛtaśaḥ 21908 sattvasya ya utsāho yo 'parikhedo 'yam ucyate tatra śraddhāgauravam/ 21909 yad mahāsattvasya sarvatra nihatamānatayā saśraddhatā idam ucyate 21910 tatra guruśuśrūṣāśraddhānatā/ yad gurūṇām antike śāstṛsaṃjñā iyam ucyate 21911 / tatra pāramitās tadyogaparyeṣṭiḥ/ yā ananyakarmatayā pāramitā- 21912 paryeṣaṇatā iyam ucyate / tatra bāhuśrutyatṛptatā/ yat kiñcid buddhair bhaga- 21913 vadbhir bhāṣitam iha vā lokadhātau samantād vā daśadiśi loke tat sarvam ārādhayi- 21914 ṣyāmīti yā atṛptatā iyaṃ / tatra nirāmiṣadharmadānavivaraṇatā/ yad 21915 mahāsattvo dharmaṃ deśayati/ sa tena dharmadānakuśalenātmano bodhim api na pratikāṃ- 21916 kṣati iyaṃ tatra buddhakṣetrapariśodhanakuśalamūlapariṇāmanā yaiḥ kuśala- 21917 mūlair buddhakṣetraṃ pariśodhayan ātmaparacittaṃ pariśodhayati teṣāṃ kuśalamūlānāṃ 21918 yā pariṇāmanā iyam ucyate tatra aparimitasaṃsārāparikheditā yā 21919 kuśalamūlopastambhatā yaiḥ kuśalamūlair upastabdhaḥ sattvānāñ ca paripācayati buddhakṣetraṃ 21920 ca pariśodhayati na ca jātu khedam āpadyate yāvan na sarvadharmān sarvākārajñatāṃ ca 21921 paripūrayati iyaṃ / tatra hrīrapatrāpyavyavasthānam/ yā sarvaśrāvakapratyeka- 22001 buddhacittajugupsanatā idaṃ tatra araṇyavāsāparityāgitā/ yā 22002 sarvaśrāvakapratyekabodhisamatikramaṇatā iyaṃ tatra alpecchatā/ 22003 yad mahāsattvo bodhim api necchati iyaṃ tatra santuṣṭhiḥ/ 22004 yad mahāsattvaḥ sarvākārajñatām api na manyate iyaṃ / tatra dhūtaguṇa- 22005 saṃlekhānutsarjanatā/ yā gambhīreṣu dharmeṣu nidhyaptiḥ kṣāntir iyaṃ / tatra 22006 śikṣāyā aparityāgitā/ yaḥ sarvaśiṣāṇām apracāraḥ iyaṃ tatra 22007 kāmaguṇajugupsanatā/ yaḥ kāmacittasyānutpāda iyaṃ tatra 22008 nirvitsahagataś cittotpādaḥ/ yaḥ sarvadharmāṇām anabhisaṃskāro 'yaṃ 22009 tatra sarvāstiparityāgitā/ yā ādhyātmikabāhyānāṃ dharmāṇām a- 22010 grahaṇatā iyaṃ tatra anavalīnacittatā yā vijñānasthitiṣv asya 22011 cittaṃ nāvalīyate iyaṃ tatra sarvavastunirapekṣatā/ yā sarvavastū- 22012 nām amanasikāratā iyaṃ / tatra gṛhisaṃstavaparivarjanatā/ yā buddha- 22013 kṣetrād buddhakṣetraṃ saṃkramaṇatā upapādukatāpratilābhamuṇḍakāṣāyaprāvaraṇatā iyaṃ 22014 tatra bhikṣubhikṣuṇīsaṃstavaparivarjanatā/ yad bhikṣuṇā vā bhikṣuṇyā saha 22015 acchaṭikāsaṃghātamātram api na tiṣṭhati na ca tair vinā paritasanācittam utpādayati 22016 iyaṃ tatra kathaṃ kulamātsaryaṃ parivarjayitavyam/ iha 22017 evaṃ cittam utpādayitavyam/ yan mayā sattvānāṃ sarvasukhopadhānaṃ kartavyaṃ tatra te 22018 sattvāḥ svapuṇyair eva sukhitā nātra mayā mātsaryacittam utpādayitavyam/ idaṃ 22019 kulamātsaryaparivarjanatā/ tatra kathaṃ saṅgaṇikāsthānaṃ parivarjayitavyam/ 22020 yatra mahāsattvasya saṅgaṇikāsthānasthitasya śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktā 22021 kathā syāt tatpratisaṃyuktaṃ vā cittotpādam upādayen na tatra mahāsattvena 22022 sthātavyam/ iyaṃ tatra kathaṃ mahāsattvena ātmotkarṣaṇā 22101 parivarjayitavyā/ yā ādhyātmikānāṃ dharmāṇāṃ asamanupaśyanā iyaṃ 22102 tatra mahāsattvasya parapaṃsanāparivarjanatā/ yad uta bāhyānāṃ dharmāṇām a- 22103 samanupaśyanā/ iyaṃ tatra kathaṃ mahāsattvena daśākuśalāḥ karmapathāḥ 22104 / tathā hy ete āryamārgasyāntarāyakarāḥ sugater vā prāg eva saṃbodheḥ/ evaṃ 22105 hi tatra kathaṃ mahāsattvena adhimānaḥ / tathā hi sa na 22106 kañcid dharmaṃ samanupaśyati kutaḥ punar adhikaṃ yenādhimaṃsyate/ evaṃ hi 22107 tatra kathaṃ mahāsattvena stambhaḥ / tathā hi tad vastu na samanupaśyati yatra 22108 stambham utpādayed evaṃ hi tatra kathaṃ mahāsattvena viparyāsāḥ 22109 / sarvavastūnām anupalabdhitām upādāya/ evaṃ hi tatra kathaṃ 22110 mahāsattvena vicikitsā / tathā hi sandehāpagatān sarvadharmān samanu- 22111 paśyati/ evaṃ hi / tatra kathaṃ mahāsattvena rāgadveṣamohā- 22112 nām adhivāsanā / tathā hi rāgadveṣamohānāṃ vastu na samanupaśyati/ evaṃ 22113 hi tatra kathaṃ mahāsattvena ṣaḍ dharmāḥ paripūrayitavyāḥ/ yad uta 22114 ṣaṭ pāramitā dānapāramitā } prajñāpāramitā imāḥ ṣaṭ pāramitāḥ pari- 22115 pūrayitavyāḥ/ tatra kathaṃ mahāsattvena ṣaḍ dharmāḥ / yad uta śrāvakacittaṃ 22116 / tat kasya hetoḥ/ tathā hi naiṣa mārgo bodhaye/ pratyekabuddhacittaṃ 22117 / / paritasanācittaṃ na kartavyam/ / yācanakaṃ dṛṣṭvā 22118 nāvalīnacittam utpādayitavyam/ / sarvasvam api parityajya na durmanasko 22119 bhavati/ / yācanakavikṣepo na kartavyaḥ/ / tatra kathaṃ 22120 mahāsattvena ātmagrāho na kartavyaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi atyantatayā 22121 ātmā na saṃvidyate evaṃ mahāsattvena ātmagrāho na kartavyaḥ/ evaṃ 22122 sattvagrāho jīvagrāhaḥ pudgala/ ete atyantatayā na saṃvidyante/ evaṃ 22123 sattvajīvapudgala/ tatra kathaṃ mahāsattvena uccheda/ na kaścid dharma 22201 ucchidyate/ atyantatayānutpannatvāt sarvadharmāṇāṃ nocchedaḥ evam uccheda/ 22202 tatra śāśvata/ yo dharmo notpadyate sa na śāśvato bhavati/ evaṃ 22203 śāśvata/ tatra nimittasaṃjñā notpādayitavyā/ atyantatayā 22204 saṃkleśo na saṃvidyate evaṃ nimittasaṃjñā notpādayitavyā/ tatra hetudṛṣṭir na 22205 kartavyā/ sa tāṃ dṛṣṭiṃ na samanupaśyati/ evaṃ hetudṛṣṭir na kartavyā/ evaṃ 22206 skandheṣu dhātuṣv āyataneṣv abhiniveśo na / te dharmāḥ svabhāvena na 22207 saṃvidyante/ evaṃ skandhadhātvāyataneṣv abhiniveśo na / tatra traidhātuke '- 22208 bhiniveśo na / traidhātukasvabhāvo na saṃvidyate/ evaṃ traidhātuke 'bhiniveśo 22209 na / tatra traidhātuke 'dhyavasānaṃ na / tad vastu nopalabhyate/ 22210 evaṃ traidhātuke 'dhyavasānaṃ na / tatra traidhātuke ālayo na / 22211 niḥsvabhāvatvād evaṃ tradihātuke ālayo na / tatra buddhadharmasaṃghaniśrayo 22212 na / na buddhadharmasaṃghadṛṣṭiniśrayāt buddhadharmasaṃghadarśanaṃ/ evaṃ buddha- 22213 dharmasaṃghadṛṣṭiniśrayo na / tatra śīladṛṣṭiniśrayo na / na 22214 śīladṛṣṭiniśrayāc chīlapariśuddhir bhavaty evaṃ tatra śūnyatāyāṃ vivādo 22215 na / sarvadharmāḥ svabhāvena śūnyā na śūnyatayā/ evaṃ śūnyatāyāṃ vivādo 22216 na / tatra śūnyatāvirodho na / sarvadharmāḥ śūnyā na śūnyatā 22217 śūnyatāṃ virodhayati/ evaṃ tatra śūnyatā paripūrayitavyā/ svalakṣaṇa- 22218 śūnyatām upādāya paripūrir mahāsattvasya śūnyatāparipūrir evaṃ 22219 tatra katamā mahāsattvasya animittāsākṣātkriyā/ yad uta sarvanimittā- 22220 nām amanasikāratā/ iyaṃ tatra katamad mahāsattvasya apraṇihita- 22221 jñānam/ yat sarvatraidhātuke cittasyāpratiṣṭhānam/ idam tatra katamā 22301 mahāsattvasya trimaṇḍalapariśuddhiḥ/ yad uta daśakuśalakarmapathapariśuddhir evaṃ 22302 tatra sarvasattveṣu kṛpākaruṇāparipūriḥ kartavyā/ yo mahākaruṇāyāḥ 22303 pratilābhaḥ/ evaṃ tatra sarvasattvā nāvamantavyāḥ/ yad uta maitrī- 22304 paripūryā/ evaṃ tatra samatādarśanam/ yad utānutkṣepo 'prakṣepaḥ 22305 sarvadharmāṇām idaṃ tatra bhūtanayaprativedhaḥ/ yaḥ sarvadharmānām aprativedhaḥ/ 22306 ayaṃ tatra anutpādakṣāntiḥ/ yā sarvadharmāṇām anutpādāya anirodhāya 22307 anabhisaṃskārāya kṣāntir iyaṃ tatra anutpādajñānam/ yan nāmarūpā- 22308 nutpādajñānam idaṃ tatra ekanayanirdeśaḥ/ yā advayasamudacāratā ayaṃ 22309 tatra kalpanāsamudghātaḥ/ yā sarvadharmāṇāṃ kalpanā ayaṃ 22310 tatra saṃjñādṛṣṭivivartaḥ/ yā sarvaśrāvakapratyekabuddhabhūmeḥ saṃjñādṛṣṭivivartanatā 22311 ayaṃ tatra kleśavivartaḥ/ yaḥ sarvavāsanānusandhikleśotsargaḥ/ ayaṃ 22312 tatra śamathavipaśyanābhūmiḥ/ yā sarvākārajñatājñānam iyaṃ tatra 22313 dāntacittatā/ yā traidhātuke 'nabhiratiḥ/ iyaṃ tatra apratihata- 22314 jñānam/ yo buddhacakṣuḥpratilambhaḥ/ idaṃ tatra anunayāpasaraṇajñatā/ 22315 yā ṣaḍāyatanikā upekṣā/ iyaṃ tatra yatrecchākṣetragamanam/ yad ekabuddhakṣe- 22316 trān na calati sarvabuddhakṣetreṣu saṃdṛśyate na cāsya buddhakṣetrasaṃjñotpadyate/ idaṃ 22317 tatra sarvatrātmabhāvadarśanam/ yad yathāparṣanmaṇḍale ātmabhāvadarśanam/ idaṃ 22318 tatra sarvasattvacittacaritānupraveśaḥ/ yad ekacittena sarvasattvacitta- 22319 caritajñānam/ ayaṃ tatra abhijñāvikrīḍanā yābhir abhijñābhivi- 22320 krīḍamāno buddhakṣetrād buddhakṣetraṃ saṃkrāmati buddhadarśanāya na ca buddhasaṃjño bhavati/ 22321 iyaṃ tatra yathādṛṣṭabuddhakṣetrapariniṣpādanatā/ yā trisāhasramahāsāhasra- 22322 lokadhātvīśvaracakravartibhūtisthitasya sarvalokadhātuparityāgasyāmanyanatā/ iyaṃ 22401 tatra buddhaparyupāsanatā yā buddhaparyupāsanatā sarvasattvānugrahaṃ prati/ 22402 iyaṃ tatra buddhakāyayathbhūtapratyavekṣaṇatā/ yā dharmakāyayathābhūtapratya- 22403 vekṣaṇatā/ iyaṃ tatra indriyaparāparajñānatā/ yā daśasu baleṣu sthitvā 22404 sarvasattvānām indriyaparipūriprajñājñānatā/ iyaṃ indriyaparāparajñānatā/} tatra buddhakṣetrapari- 22405 śodhanatā/ yā sarvasattvacittapariśodhanatā/ iyaṃ tatra māyopama- 22406 samādhiḥ/ yatra samādhau sthitvā sarvāḥ kriyāḥ karoti na cāsya cittapracāro 22407 bhavati/ ayaṃ tatra abhīkṣṇasamāpattiḥ/ yā mahāsattvasya 22408 vipākajaḥ samādhir iyaṃ tatra saṃcintyātmabhāvaparigrahaḥ yad 22409 mahāsattvo yathā yathā sattvānāṃ kuśalamūlapariniṣpattir bhavati tathā tathā 22410 sañcintayātmabhāvasa parigṛhṇāti/ ayaṃ tatra kathaṃ mahāsattvasyānanta- 22411 praṇidhānam/ yad mahāsattvaḥ ṣaṇṇāṃ pāramitānāṃ paripūrṇatvād yathā yathā 22412 praṇidhiṃ praṇidadhāti tathā tathā samṛdhyate/ idaṃ tatra sarvasattvaruta- 22413 jñānam yad mahāsattvo niruktipratisaṃvidādevādīnāṃ rutaṃ pratisaṃvidhyati/ iyaṃ 22414 tatra paripūrṇapratibhānam/ yad mahāsattvaḥ pratibhānaprati- 22415 saṃvidāparipūrṇapratibhānanirdeśajñānaṃ pratividhyati/ idaṃ tatra garbhāva- 22416 krāntisampat/ iha mahāsattvaḥ sarvāsu jātiṣu upapāduka upapadyate/ iyaṃ 22417 tatra kulasampat/ yad mahāsattvaḥ kṣatriyamahāśālakuleṣu brāhmaṇa- 22418 mahāśālakuleṣu vā pratyājāyate/ iyaṃ tatra gotrasampat/ yad 22419 mahāsattvo yasmād gotrāt pūrvakā bodhisattvā abhūvaṃs tatra gotre pratyājāyate/ 22420 iyaṃ tatra parivārasampat/ yad mahāsattvo bodhau sattvān 22421 pratiṣṭhāpya bodhisattvaparivāra evaṃ bhavatīyaṃ tatra janmasampat/ 22422 yaj jātamātra eva mahāsattvaḥ sarvalokadhātūn avabhāsena spharati tāṃś ca 22423 sarvān ṣaḍ vikārān kampayati/ iyaṃ tatra abhiniṣkramaṇasampat/ 22501 yad mahāsattvaḥ pravrajito 'nekaiḥ sattvakoṭīniyutaśatasahasraiḥ sārdham abhi- 22502 niṣkrāmati gṛhāt iyaṃ tatra bodhivṛkṣavyūhasampat/ yad 22503 mahāsattvasya bodhivṛkṣasya mūlaṃ sauvarṇaṃ bhavati skandho vaidūryamayo bhavati 22504 sarvaratnamayāḥ śākhāḥ patrāṇi sarvaratnamayāni tasya vṛkṣasya puṣpaṅgandho 'va- 22505 bhāsaś ca anantān lokadhātūn avabhāsena sphurati iyaṃ tatra sarvaguṇa- 22506 paripūrisampat/ yā mahāsattvasya sattvaparipākena buddhakṣetrapari- 22507 śuddhir iyam 22508 tatra kathaṃ mahāsattvo daśamyāṃ bhūmau sthitaḥ saṃs tathāgata eveti vaktavyaḥ/ 22509 yadā mahāsattvasya daśa pāramitāḥ paripūrṇā bhavanti yāvad aṣṭādaśāveṇikā 22510 buddhadharmāḥ paripūrṇā bhavanti sarvākārajñatājñānañ ca sarvavāsanānusandhikleśaprahāṇaṃ 22511 bhavati mahākaruṇā ca sarvabuddhadharmāḥ paripūrṇā bhavanti/ evaṃ hi subhūte 22512 mahāsattvo daśamyāḥ punar bodhisattvabhūmeḥ paran tathāgata eveti vaktavyaḥ/ 22513 tatra katamā mahāsattvasya daśabhūmayaḥ/ yad mahāsattva upāyakauśalyena 22514 sarvāsu pāramitāsu caran saptatriṃśadbodhipakṣeṣu dharmeṣu śikṣito 'pramāṇadhyānārūpya- 22515 samāpattiṣu caran daśatathāgatabalapratisaṃvitsv aṣṭādaśāveṇikeṣu buddhadharmeṣu caran 22516 gotrabhūmim aṣṭamakabhūmiṃ darśanabhūmiṃ tanubhūmiṃ vītarāgabhūmiṃ kṛtāvibhūmiṃ śrāvaka- 22517 bhūmiṃ pratyekabudhabhūmiṃ bodhisattvabhūmiṃ mahāsattvo 'tikramya etā navabhūmīr ati- 22518 kramya buddhabhūmau pratiṣṭhate iyaṃ mahāsattvasya daśamī bhūmir evaṃ hi 22519 mahāsattvo mahāyānasaṃprasthito bhavati// [iti bhūmisambhāraḥ//] 22520 yat punaḥ subhūtir evam āha/ kutas tad yānaṃ niryāsyatīti traidhātukān ni- 22521 ryāsyati yena sarvākārajñatā tena sthāsyati tat punar advayayogena/ tat kasya 22522 hetoḥ/ tathā hi yac ca mahāyānaṃ yā ca sarvākārajñatā ubhāv etau dharmau na 22523 saṃyuktau na visaṃyuktau arūpiṇau anidarśanau apratighau ekalakṣaṇau yad utā- 22524 lakṣaṇau/ tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte alakṣaṇau dharmau niryātau vā 22601 niryāto vā niryāsyato vā dharmadhātoḥ/ sa subhūte niryāṇam icchet tathatāyāḥ 22602 yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icched evaṃ bhūtakoṭer acintyadhātor ākā- 22603 śadhātoḥ prahāṇadhātor virāgakoṭer anutpādasyānirodhasyābhāvasya sa 22604 niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet rūpaśūnyatāyāḥ 22605 sa subhūte niryāṇam icched yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/ evaṃ 22606 vedanāśūnyatāyāḥ } vijñānaśūnyatāyāḥ sa tat kasya hetoḥ/ na hi 22607 subhūte rūpaśūnyatā traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati na vedanā- 22608 śūnyatā } vijñānaśūnyatā traidhātukāt } tat kasya 22609 hetoḥ/ tathā hi subhūte rūpaṃ rūpeṇa śūnyam 22610 }/ cakṣuḥśūnyatāyāḥ sa evaṃ śrotraśūnyatāyāḥ } manaḥśūnya- 22611 tāyāḥ sa evaṃ rūpaśūnyatāyāḥ } dharmaśūnyatāyāḥ/ 22612 } 22613 manaḥsaṃsparśajavedayitaśūnyatāyāḥ sa tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte 22614 cakṣuḥśūnyatā / evaṃ na śrotraśūnyatā } na manaḥśūnyatā / 22615 } 22616 na manaḥsaṃsparśajavedayitaśūnyatā / tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte cakṣuś ca- 22617 kṣuṣā śūnyaṃ śrotraṃ śrotreṇa śūnyaṃ } 22618 } manaḥsaṃsparśajā vedanā 22619 manaḥsaṃsparśajayā vedanayā śūnyā/ 22620 svapnasya sa vistareṇa kartavyam/ evaṃ marīcyā māyāyāḥ 22621 pratiśrutkāyāḥ pratibhāsasya pratibimbasya gandharvanagarasya tathāgatanirmitasya sa 22622 tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte svapnasya svabhāvas traidhātukān niryāsyati 22623 na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ evaṃ na marīcyāḥ svabhāvaḥ } na tathā- 22624 gatanirmitasya svabhāvas traidhātukāt tat kasya hetoḥ/ 22701 tathā hi subhūte svapnasvabhāvaḥ svapnasvabhāvena śūnyaḥ } tathāgatanirmita- 22702 svabhāvas tathāgatanirmitasvabhāvena śūnyaḥ/ [iti darśanamārge prathamagrāhyavikalpa- 22703 pratipakṣaḥ//] 22704 dānapāramitāyāḥ sa evaṃ śīlapāramitāyāḥ } prajñāpāra- 22705 mitāyāḥ sa tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yo dānapāramitāyāḥ 22706 svabhāvo na sa / evaṃ śīla kṣānti vīrya dhyāna/ tathā hi 22707 yaḥ prajñā svabhāvo na sa / tat kasya hetoḥ/ tathā hi dānapāramitā- 22708 svabhāvo dānapāramitāsvabhāvena śūnyaḥ/ 22709 } 22710 adhyātmaśūnyatāyāḥ sa subhūte niryāṇam icchet yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ 22711 niryāṇam icchet/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi yo 'dhyātmaśūnyatāyāḥ 22712 svabhāvo na sa traidhātukān niryāsyati na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ 22713 tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte adhyātmaśūnyatā adhyātmaśūnyatayā 22714 śūnyā/ 22715 bahirdhāśūnyatā } adhyātmabahirdhāśūnyatā } yāvat 22716 abhāvasvabhāvaśūnyatā } smṛtyupasthānāni } samyakprahāṇāni } ṛddhipādā } 22717 indriyāṇi } balāni } bodhyaṅgāni } mārgaḥ } apramāṇadhyānārūpyasamāpattayaḥ } 22718 daśatathāgatabalāni } caturvaiśāradyāni } catasraḥ pratisaṃvidaḥ } 22719 tathā hi subhūte buddhadharmā buddhadharmaiḥ śūnyāḥ// [iti darśanamārge 22720 dvitīyagrāhyavikalpapratijpakṣaḥ//] 22721 arhataḥ sa subhūte niryāṇam icchet yo 'lakṣaṇānāṃ dharmāṇāṃ niryāṇam icchet/ 22722 tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yo 'rhataḥ svabhāvo na sa traidhātukān niryāsyati 22723 na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte arhat- 22724 svabhāvo 'rhataḥ svabhāvena śūnyaḥ/ 22725 } srota- 22801 āpattiphalasya sa evaṃ sakṛdāgāmiphalasya anāgāmiphalasya arhattvasya 22802 pratyekabodher mārgajñatāyāḥ sarvākārajñatāyāḥ sa tat kasya hetoḥ/ tathā hi 22803 subhūte yaḥ srotaāpattiphalasya svabhāvo na sa / tat kasya hetoḥ/ tathā hi 22804 srotaāpattiphalasvabhāvaḥ srotaāpattiphalasvabhāvena śūnyaḥ/ evaṃ sakṛdāgāmi- 22805 phalasya yaḥ svabhāvo 'nāgāmiphalasya yaḥ svabhāvo 'rhattvasya yaḥ svabhāvaḥ pratyeka- 22806 buddhatvasya yaḥ svabhāvo mārgajñatāyā yaḥ svabhāvaḥ sarvākārajñatāyā yaḥ svabhāvo 22807 na sa / tat kasya hetoḥ/ tathā hi sarvākārajñatāyāḥ svabhāvaḥ sarvākārajñatā- 22808 svabhāvena śūnyaḥ// [iti darśanamārge prathamagrāhakavikalpapratipakṣaḥ//] 22809 nāmnaḥ sa evaṃ nimittasya saṅketasya vyavahārasya prajñapteḥ sa 22810 tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yo nāmnaḥ svabhāvo na sa / tat kasya 22811 hetoḥ/ tathā hi subhūte nāmasvabhāvo nāmasvabhāvena śūnyaḥ/ evaṃ saṅketasya yaḥ 22812 svabhāvo vyavahārasya yaḥ svabhāvaḥ prajñapter yaḥ svabhāvo na sa traidhātukān niryāsyati 22813 na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi prajñaptisvabhāvaḥ prajñapti- 22814 svabhāvena śūnyaḥ/ } 22815 } tathā hi anabhisaṃskārasvabhāvo 'nabhi- 22816 saṃskārasvabhāvena śūnyaḥ/ evaṃ hi subhūte mahāyānam/ na sa traidhātukān niryāsyati 22817 na sarvākārajñatāyāṃ sthāsyati/ acalitaṃ tad yānam// [iti darśanamārge 22818 dvitīyagrāhakavikalpapratipakṣaḥ//] 22819 yat punaḥ subhūtir evam āha/ kva tad yānaṃ sthāsyatīti/ na tad yānaṃ kvacit 22901 sthāsyati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi asthitāḥ sarvadharmāḥ/ api tu 22902 asthānaṃ na sthānayogena tad yānaṃ sthāsyati/ tad yathāpi nāma dharma- 22903 dhātur na / evam eva tat mahayānaṃ na / tad yathāpi nāma subhūte 22904 anutpādo 'nirodho 'saṃkleśo 'vyavadānam anabhisaṃskāro na / evam eva 22905 tat mahāyānaṃ na / tathā hi dharmadhtur dharmadhātunā śūnyaḥ/ tat 22906 kasya hetoḥ/ na hi dharmadhātusvabhāvaḥ sthito vā asthito vā/ 22907 tat kasya hetoḥ/ tathā hi dharmadhātusvabhāvo dharmadhātusvabhāvena śūnyaḥ/ 22908 evam anutpādo 'nirodho 'saṃkleśo 'vyavadānam anabhisaṃskāro 'nabhisaṃskāreṇa śūnyaḥ/ 22909 tat kasya hetoḥ/ na hi anabhisaṃskārasvabhāvaḥ sthito vā asthito 22910 vā/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi anabhisaṃskārasvabhāvo 'nabhisaṃskāra- 22911 svabhāvena śūnyaḥ/ evaṃ hi tad yānaṃ na kvacit sthāsyati asthitam asthānayogena 22912 acālyayogena// [iti bhāvanāmārge prathamagrāhyavikalpapratipakṣaḥ//] 22913 yat punaḥ subhūtir evam āha/ kas tena yānena niryāsyatīti/ na kaścit tena 22914 yānena niryāsyati/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi yac ca tad yānaṃ yena ca 22915 niryāsyati yaś ca niryāsyati yataś ca niryāsyati sarva ete dharmā na saṃvidyante 22916 evam asaṃvidyamānānāṃ sarvadharmāṇāṃ katamo dharmaḥ katamena dharmeṇa niryāsyati/ tat 22917 kasya hetoḥ/ tathā hi nātmā upalabhyate na sattvo na jīvo } na 22918 paśyaka upalabhyate ātmano 'tyantaviśuddhitām upādāya/ evaṃ yāvat 22919 paśyakasyātyantaviśuddhitām upādāya dharmadhātur / evam anutpādo } 22920 anabhisaṃskāro / skandhadhātvāyatanāni / pratītyasamutpādo / 22921 dānapāramitā / evaṃ śīla kṣānti vīrya dhyāna prajñā 22922 / adhyātmaśūnyatā / 22923 } 22924 sarvākārajñātā / pramuditā bhūmir / evaṃ vimalā prabhākarī 23001 arciṣmatī sudurjayā abhimukhī duraṅgamā acalā sādhumatī dharmameghā bhūmi- 23002 r / pūrvānto / aparānto / pratyutpanno / evam agatir 23003 gatir / sthitir cyutir upapattir hānir ṛddhir 23004 atyantaviśuddhitām upādāya/ 23005 kasyānupalabdhyā / dharmadhātor anupalabdhyā / tat kasya hetoḥ/ 23006 na hi dharmadhātur upalabhyate anupalabdhyā nopalabhyate/ anutpādasyā- 23007 nirodhasyāsaṃkleśasya avyavadānasya anabhisaṃskārasyānupalabdhyā nopalabhyate 23008 abhisaṃskāraḥ/ skandhadhātvāyatanānupalabdhyā nopalabhyante skandhadhātvāyatanāni/ 23009 pratītyasamutpādānupalabdhyā nopalabhyate pratītyasamutpādaḥ/ dānapāramitā- 23010 nupalabdhyā nopalabhyate dānapāramitā 23011 } 23012 aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā nopalabhyante// [iti bhāvanāmārge dvitīyagrāhya- 23013 vikalpapratipakṣaḥ//] 23014 srotaāpannaḥ srotaāpannānu/ tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte srota- 23015 āpanna upalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/ evaṃ sakṛdāgāmyanāgāmyarhann a- 23016 rhadanu pratyekabuddhaḥ pratyekabuddhānu yāvat tathāgatas tathāgatānu/ tat kasya 23017 hetoḥ/ na hi subhūte tathāgata upalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya// [iti 23018 bhāvanāmārge prathamagrāhakavikalpapratipakṣaḥ//] 23019 srotaāpattiphalaṃ srotaāpattiphalānu/ evaṃ sakṛdāgāmiphalam anā- 23020 gāmiphalam arhattvaṃ pratyekabuddhatvaṃ bodhisattvatvaṃ buddhatvaṃ buddhānu/ evaṃ pramuditā 23021 bhūmir bhūmyanu } 23022 dharmameghā bhūmir bhūmyanu atyantaviśuddhitām upādāya/ 23023 punar aparaṃ subhūte daśabhūmayo bhūmyanu/ katamā daśa/ śuklavidarśanā bhūmi- 23024 r gotrabhūmir aṣṭamakabhūmir darśanabhūmis tanubhūmiḥ vītarāgabhūmiḥ kṛtāvibhūmiḥ pratyeka- 23025 buddhabhūmir bodhisattvabhūmir buddhabhūmiḥ/ adhyātmaśūnyatayā prathamā bhūmir nopalabhyate/ 23101 bahirdhā/ adhyātmabahirdhā/ yāvad abhāvasvabhāva/ yāvad daśamī bhūmiḥ 23102 adhyātmaśūnyatayā daśamī bhūmir nopalabhyate 23103 } nopalabhyate atyantaviśuddhitām upādāya/ adhyā- 23104 tmaśūnyatayā sattvaparipāko nopalabhyate 23105 } upādāya/ adhyātmaśūnyatayā buddhakṣetra- 23106 pariśuddhir nopalabhyate }/ 23107 adhyātmaśūnyatayā pañcacakṣūṃṣi nopalabhyante 23108 }/ evaṃ hi mahāsattvo 'nupalambhayogena sarva- 23109 dharmāṇāṃ mahāyānena sarvākārajñatāyāṃ niryāsyati// [iti bhāvanāmārge dvitīya- 23110 grāhakavikalpapratipakṣaḥ//] [ity uktā sambhārapratipattiḥ//] 23111 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ mahāyānaṃ mahāyāna- 23112 m itīdaṃ bhagavann ucyate/ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati tenocyate 23113 mahāyānam iti/ ākāśasamaṃ tad yānam/ tad yathāpi nāma bhagavann ākāśe 23114 'prameyāṇām asaṃkhyeyānam aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ evam eva 23115 bhagavann asmin mahāyāne aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām 23116 avakāśaḥ/ evaṃ hi bhagavann bodhisattvasya mahāyānam/ tad ākāśasya 23117 nāpy āgamo dṛśyate na nirgamo na sthānaṃ dṛśyate/ evam } na sthāna- 23118 m upalabhyate/ tad ākāśasya nāpi pūrvānta upalabhyate nāparānta upa- 23119 labhyate na madhya upalabhyate adhvasamatām upādāya/ evam } 23120 upādāya/ evam idaṃ bhagavan mahāyānaṃ mahāyānam ity ucyate/ bhagavān āha/ 23121 evam etat mahāsattvasya mahāyānam/ yad imāḥ ṣaḍ pāramitā dāna- 23201 pāramitā } prajñāpāramitā idaṃ mahāsattvasya mahāyānam/ 23202 punar aparaṃ mahāsattvasya mahāyānaṃ yad uta sarvadhāraṇīmukhāni sarvasamādhi- 23203 mukhāni śūraṃgamaḥ samādhir vistareṇa kāryaḥ yāvad asaṅgākāśavimuktinirupalepaḥ 23204 samādhiḥ/ idaṃ / punar yad uta adhyātmaśūnyatā bahidhāśūnyatā 23205 adhyātmabahirdhāśūnyatā yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatā idaṃ punar yad uta 23206 catvāri smṛtyupasthānāni catvāri samyakprahāṇāni } aṣṭādaśāveṇikā 23207 buddhadharmā idaṃ 23208 yat punaḥ subhūtir evam āha/ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya tad yānaṃ 23209 niryāsyatīti/ katamaś ca sadevamānuṣāsuro loko yad uta kāmadhātū 23210 rūpadhātur ārūpyadhātuḥ/ sacet subhūte kāmadhātus tathatā avitathatā ananya- 23211 tathatā aviparītaṃ bhūtaṃ tattvaṃ yathāvan nityo dhruvaḥ śāśvato 'vipariṇāmadharmī 23212 bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya 23213 nirayāsyat/ yasmāt tarhi subhūte kāmadhātuḥ kalpito viṭhapitaḥ sandarśito '- 23214 yathāvat sarvam anityam adhruvam aśāśvataṃ vipariṇāmadharmi abhāvas tasmād idaṃ 23215 mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ 23216 }/ 23217 } 23218 }/ 23219 sacet subhūte dharmadhātur bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naivedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣā- 23220 suraṃ lokam abhibhūya niryāsyat/ yasmāt tarhi subhūte dharmadhātur abhāvo na bhāva- 23221 s tasmāt mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ evaṃ tathatā 23222 bhūtakoṭiḥ sacet subhūte acintyadhātur bhāvo bhaviṣyan nābhāvo } 23301 } 23302 }/ evaṃ catvāri samyakaprahāṇāni catvāra ṛddhipādāḥ pañcendriyāṇi 23303 pañcabalāni sapta bodhyaṅgāni/ sacet subhūte āryāṣṭāṅgamārgo bhāvo } 23304 sacet subhūte apramāṇadhyānārūpyasamāpattyo bhāvo } 23305 evaṃ daśabalāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvidaḥ sacet 23306 subhūte aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā bhāvaḥ } [iti agrahatā- 23307 niryāṇam//] 23308 sacet subhūte gotrabhūdharmā bhāvo } sacet subhūte 23309 aṣṭamakadharmā bhāvo } evaṃ srotaāpannadharmāḥ sakṛdā- 23310 gāmidharmā anāgāmidharmā arhaddharmāḥ pratyekabuddhadharmā bodhisattvadharmāḥ/ sacet 23311 subhūte buddhadharmā bhāvo } sacet subhūte gotrabhūmir bhāvo 23312 } evam aṣṭamakaḥ srotaāpannaḥ sakṛdāgāmyanāgāmyarhat- 23313 pratyekabuddhabodhisattvaḥ/ sacet subhūte buddho bhāvo } sacet 23314 subhūte mānuṣāsuraloko bhāvo } [iti prahāṇaniryāṇam//] 23315 sacet subhūte prathamacittotpādam upādāya mahāsattvasya yāvad ā bodhi- 23316 maṇḍād etasminn antare ye cittotpādās te bhāvaḥ } 23317 sacet subhūte mahāsattvasya vajropamaṃ jñānaṃ bhāvo bhaviṣyan nābhāvo 23318 naiva mahāsattvaḥ sarvavāsanānusandhikleśān bhāvān viditvā sarvākāravaro- 23319 petaṃ sarvajñajñānam anuprāpnuyāt/ yasmāt subhūte mahāsattvasya vajropamaṃ 23401 jñānam abhāvo na bhāvas tasmād mahāsattvaḥ sarvavāsanānusandhikleśān a- 23402 bhāvān iti viditvā sarvākāravaropetaṃ sarvajñajñānam anuprāpnoti/ evaṃ mahāyānaṃ 23403 sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhūya niryāsyati/ 23404 sacet subhūte tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya dvātriṃśat mahāpuruṣa- 23405 lakṣaṇāni bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naiva tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ sadeva- 23406 mānuṣāsuraṃ lokaṃ tejasā ca śriyā cābhyabhaviṣyat/ yasmāt } abhi- 23407 bhavanti/ 23408 sacet subhūte tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho gaṅgānadīvālukopamān loka- 23409 dhātūn avabhāsenāsphāriṣyat/ yasmāt tarhi } } sphārati/ 23410 sacet subhūte tathāgatasya ṣaṣṭhyaṅgopetaḥ svaro bhāvo bhaviṣyan nābhāvo naiva 23411 tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho daśasu dikṣu aprameyāsaṃkhyeyān lokadhātūn svareṇā- 23412 bhivyajñāpayiṣyat/ yasmāt tarhi } abhivijñāpayati/ 23413 sacet subhūte tathāgatasya triparivartaṃ dvādaśākāradharmacakraṃ bhāvo 23414 bhaviṣyan nābhāvo naiva tathāgatas triparivartadvādaśākāraṃ dharmacakraṃ prāvartayiṣyat 23415 apravartanīyaṃ śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā māreṇa vā brahmaṇā vā kena- 23416 cid vā punar loke saha dharmeṇa/ yasmāt tarhi } tathāgatena pravartitam/ 23417 sacet subhūte sattvā bhāvo bhaviṣyan nābhāvo yeṣāṃ kṛtaśas tathāgatena 23418 dharmacakraṃ pravartitaṃ naiva te sattvā anupadhiśeṣanirvāṇadhātau parinirvāsyat ya- 23419 smāt tarhi } parinirvāsyanti// [ity adhigamaniryāṇam iti trividham uddeśa- 23420 niryāṇam//] 23421 yat punaḥ subhūtir evam āha/ ākāśasamaṃ tad yānam iti/ evam etat 23422 subhūte evam etat ākāśasamaṃ tad yānam/ yathākāśasya na pūrvā dik prajñāyate 23423 na dakṣiṇā na paścimā nottarā na vidiśo nādho nordhvā dik prajñāyate evam eva 23501 subhūte tasya yānasya na pūrvā } / tad yathāpi nāma subhūte 23502 ākāśaṃ na dīrghaṃ na hrasvaṃ na vṛttaṃ na caturasraṃ na samaṃ na viṣamaṃ na nīlaṃ na 23503 pītaṃ na lohitaṃ nāvadātaṃ na mañjiṣṭhaṃ na sphaṭikarajatavarṇam/ evam eva subhūe 23504 tat mahāyānaṃ na dīrghaṃ } / tad yathāpi nāma subhūte 23505 ākāśaṃ nātītaṃ nānāgataṃ na pratyutpannam/ evam eva subhūte tat mahāyānaṃ 23506 nātītaṃ } / tad yathāpi nāma subhūte ākāśasya na hāniḥ 23507 na vṛddhir evam eva subhūte tasya mahāyānasya na hāniḥ } / 23508 tad ākāśasya na saṃkleśo na vyavadānam/ evam eva } tad 23509 ākāśasya notpādo na nirodho na sthitina viṣṭhitir na sthiter anyathātvam/ 23510 evam eva } / tad ākāśaṃ na kuśalaṃ nākuśalaṃ na vyākṛtaṃ nāvyākṛtam/ 23511 evam eva } / tad ākāśaṃ na dṛṣṭaṃ na śrutaṃ na mataṃ na vijñātam/ evam eva 23512 } / tad ākāśaṃ na jñeyaṃ nājñeyaṃ na parijñeyaṃ na parijñātavyaṃ na 23513 prahātavyaṃ na sākṣātkartavyaṃ na bhāvayitavyam/ evam eva } / tad 23514 ākāśaṃ na vipāko na vipākadharmi/ evam eva } / tad ākāśaṃ na kāma- 23515 dhātuparyāpannaṃ na rūpadhātuparyāpannaṃ nārūpyadhātuparyāpannam/ evam eva } / 23516 tad ākāśaṃ na prathamacittotpādo na dvitīyo na tṛtīyo na caturtho na pañcamo 23517 na ṣaṣṭho na saptamo nāṣṭamo na navamo na daśamaś cittotpādaḥ/ evam eva } / 23518 tad ākāśe na śuklavidarśanābūmir na gotrabhūmir nāṣṭamakabhūmir na darśanabhūmir na 23519 tanubhūmir na vītarāgabhūmir na kṛtāvibhūmiḥ/ evam eva } / tad ākāśe na 23520 srotaāpattiphalaṃ na sakṛdāgāmiphalaṃ nānāgāmiphalaṃ nārhattvaṃ na pratyekabuddhatvaṃ 23521 na buddhatvam/ evam eva } / tad ākāśe na śrāvakabhūmir na pratyekabuddha- 23522 bhūmir na samyaksaṃbuddhabhūmiḥ/ evam eva } / tad ākāśaṃ na rūpi nārūpi 23601 na sanidarśanaṃ nānidarśanaṃ na sapratighaṃ nāpratighaṃ na saṃyuktaṃ na visaṃyuktam/ evam eva 23602 } / tad ākāśaṃ na nityaṃ nānityaṃ na sukhaṃ na duḥkhaṃ nātmā nānātmā 23603 na śāntaṃ nāśāntaṃ/ evam eva } / tad ākāśaṃ na śūnyaṃ nāśūnyaṃ na 23604 nimittaṃ nānimittaṃ na praṇihitaṃ nāpraṇihitam/ evam eva } / tad ākāśaṃ 23605 na viviktaṃ nāviviktaṃ nāloko nāndhakāraḥ/ evam eva } / tad ākāśaṃ 23606 na labhyate nopalabhyate/ evam eva } / tad ākāśaṃ na pravyāhāro 23607 nāpravyāhāraḥ/ evam eva } // [iti samatāniryāṇam//] 23608 yat punaḥ subhūtir evam āha/ yathākāśe 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ 23609 sattvānām avakāśaḥ/ evam eva tasmin mahāyāne 'prameyāṇām asaṃkhyeyānām apari- 23610 māṇānāṃ sattvānām avakāśa iti/ evam etat subhūte evam etat/ yathā 23611 } avakāśa iti/ tat kasya hetoḥ/ 23612 sattvāsattayā hi subhūte ākāśāsattā veditavyā/ ākāśāsattayā mahā- 23613 yānāsattā veditavyā/ anenāpi subhūte paryāyeṇa tasmin mahāyāne 'prameyā- 23614 ṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi 23615 subhūte ye ca sattvā yac cākāśaṃ yac ca mahāyānaṃ sarvam etan nopalabhyate/ 23616 punar aparaṃ subhūte sattvāsattayā ākāśāsattā veditavyā ākāśāsattayā 23617 mahāyānāsattā veditavyā/ mahāyānāsattayā aprameyāsattā veditavyā/ evaṃ 23618 hi subhūte tasmin }/ tathā hi subhūte ye ca sattvā yac cākāśaṃ yac ca 23619 mahāyānaṃ yac cāprameyaṃ sarvam evaṃ nopalabhyate/ 23620 punar aparaṃ subhūte sattvāsattayā ākāśāsattā 23621 } nopalabhyate/ 23701 punar aparaṃ subhūte sattvāsattayā tathāgatāsattā veditavyā tathāgatāsattayāṃ 23702 }/ 23703 punar aparaṃ } mahāyānāsattā 23704 veditavyā/ mahāyānāsattayā asaṃskṛtāsattā veditavyā asaṃskṛtāsattayāprameyā- 23705 sattā veditavyā aprameyāsattayā asaṃkhyeyāsattā veditavyā asaṃkhyeyāsattayā 23706 aparimāṇāsattā veditavyā aparimāṇāsattayā sarvadharmāsattā veditavyā/ evaṃ 23707 hi subhūte tasmin } tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte ye ca sattvā yaś ca 23708 tathāgato yac cākāśaṃ yac ca mahāyānaṃ yac cāsaṃskṛtaṃ yac cāprameyaṃ yac cāsaṃkhyeyaṃ 23709 yac cāparimāṇaṃ ye ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/ 23710 punar aparaṃ subhūte ātmasattvāsattayā sattvajīvapoṣapuruṣapudgalamanujamānava- 23711 kārakavedakajānakapaśyakāsattā veditavyā/ jānakapaśyakāsattayā bhūtakoṭyasattā 23712 veditavyā/ bhūtakoṭyasattayā aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattā veditavyā/ 23713 aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattayā sarvadharmāsattā veditavyā/ evaṃ hi tasmin 23714 } tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yaś cātmā yaś ca yāvaj jānakapaśyako yā ca 23715 bhūtakoṭiḥ yac cāprameyam asaṃkhyeyam aparimāṇaṃ ye ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/ 23716 punar aparaṃ subhūte ātmasattvāsattayā yāvaj jānakapaśyakāsattā vedi- 23717 tavyā/ yāvaj jānakapaśyakāsattayā acintyadhātvasattā veditavyā/ acintya- 23718 dhātvasattayā rūpaskandhāsattā veditavyā/ rūpaskandhāsattayā vedanā- 23719 } vijñānaskandhāsattā veditavyā/ vijñānaskandhāsattayā ākāśāsattā 23720 veditavyā/ ākāśāsattayā mahāyānāsattā veditavyā/ mahāyānāsattayā apra- 23721 meyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattā veditavyā/ aprameyāsaṃkhyeyārimāṇāsattayā 23722 sarvadharmāsattā veditavyā/ evaṃ hi subhūte tasmin } tat kasya hetoḥ/ 23723 tathā hi subhūte yaś cātmā yāvad ye ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/ 23801 punar aparaṃ subhūte ātmasattvāsattayā yāvaj jānakapaśyakāsattā veditavyā/ 23802 yāvaj jānakapaśyakāsattayā cakṣurasattā veditavyā/ cakṣurasattayā śrotraghrāṇa- 23803 jihvākāyamano 'sattā veditavyā/ mano 'sattayā ākāśāsattā veditavyā/ 23804 ākāśāsattayā mahāyānāsattā veditavyā/ mahāyānāsattayā aprameyāsaṃkhyeyā- 23805 parimāṇāsattā veditavyā/ aprameyāsaṃkhyeyāparimāṇāsattayā sarvadharmāsattā 23806 veditavyā/ evaṃ hi subhūte tasmin mahāyāne aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aparimāṇānāṃ 23807 sattvānām avakāśaḥ/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte yaś cātmā yāvad ye 23808 ca sarvadharmāḥ sarva ete nopalabhyante/ 23809 punar aparaṃ } 23810 dānapāramitāsattā veditavyā dānapāramitāsattayā śīla} kṣānti} vīrya} 23811 dhyāna} prajñāpāramitāsattā veditavyā/ prajñāpāramitāsattayā ākāśāsattā 23812 } 23813 punar aparaṃ } 23814 adhyātmaśūnyatā bahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatā yāvad abhāvasvabhāva- 23815 śūnyatāsattā veditavyā/ abhāvasvabhāvaśūnyatāsattayā ākāśāsattā } 23816 punar aparaṃ } 23817 smṛtyupasthānāsattā veditavyā smṛtyupasthānāsattayā samyakprahāṇāsattā 23818 veditavyā samyakprahāṇāsattayā ṛddhipādāsattā veditavyā/ 23819 } 23820 āveṇikabuddhadharmāsattayā ākāśāsattā } 23821 punar aparaṃ } gotrabhūmyasattā veditavyā/ gotrabhūmyasattayā 23822 aṣṭamakabhūmyasattā veditavyā 23823 } kṛtāvibhūmyasattayā 23824 ākāśāsattā } 23901 punar aparaṃ } srotaāpannāsattā veditavyā srotaāpannā- 23902 sattayā sakṛdāgāmyasattā veditavyā } 23903 pratyekabuddhāsattayā ākāśāsattā } 23904 punar aparaṃ } śrāvakayānāsattā veditavyā śrāvakayānāsattayā 23905 pratyekabuddhayānāsattā veditavyā pratyekabuddhayānāsattayā tathāgatāsattā veditavyā 23906 tathāgatāsattayā sarvākārajñatāsattā veditavyā/ sarvākārajñatāsattayā ākāśā- 23907 sattā } 23908 tad yathāpi nāma subhūte nirvāṇadhātāv aprameyāṇām asaṃkhyeyānām apari- 23909 māṇānāṃ sattvānām avakāśaḥ/ evam eva subhūte tasmin mahāyāne / tad 23910 yathāpi nāma subhūte ākāśe / evam eva subhūte tasmin mahāyāne // 23911 [iti sattvārthaniryāṇam//] 23912 yad api subhūtir evam āha/ nāpi tasya mahāyānasya āgatir dṛśyate nāpi 23913 gatir na sthānaṃ dṛśyata iti/ evam etat subhūte tasya mahāyānasyāgatir na dṛśyate 23914 nāpi gatir na sthānaṃ dṛśyate/ tat kasya hetoḥ/ acalā hi subhūte sarvadharmās te 23915 na kvacid gacchanti na kutaścid āgacchanti na kvacit tiṣṭhanti/ tat kasya 23916 hetoḥ/ na hi subhūte rūpasya prakṛtiḥ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na 23917 kvacit tiṣṭhati/ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām/ na hi subhūte vijñānasya 23918 prakṛtiḥ kutaścid āgacchati na kvacit tiṣṭhati/ 23919 }/ na subhūte cakṣuṣaḥ 23920 prakṛtir na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid gacchati na 23921 kvacit tiṣṭhati/ evaṃ na śrotrasya na ghrāṇasya na jihvāyā na kāyasya na subhūte 23922 manasaḥ prakṛtir na tathatā na svabhāvo na lakṣaṇaṃ kutaścid āgacchati na kvacid 23923 gacchati na kvacit tiṣṭhati/ } 23924 }/ } 24001 }/ }/ 24002 }/ 24003 }// [ity anābhoganiryāṇam//] 24004 yad api tat subhūtir evam āha/ nāsya yānasya pūrvānta upalabhyate nāparānta 24005 madhya tryadhvasamaṃ tad yānaṃ tasmāt mahāyānaṃ mahāyānam ity u- 24006 cyate/ evam etat subhūte evam etat/ nāsya yānasya pūrvānta 24007 } ucyate/ tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte atīto 'dhvā- 24008 tītenādhvanā śūnyaḥ/ anāgato 'dhvā anāgatenādhvanā śūnyaḥ/ pratyut- 24009 panno 'dhvā pratyutpannenādhvanā śūnyaḥ/ tryadhvasamatā tryadhvasamatayā śūnyā/ 24010 mahāyānaṃ mahāyānena śūnyam bodhisattvo bodhisattvena śūnyaḥ/ na subhūte 24011 śūnyatā ekā vā dve vā tisro vā catasro vā pañca vā ṣaṭ vā sapta vā aṣṭa vā 24012 nava vā daśa vā tasmāt tryadhvasamtayā samam idaṃ yānaṃ mahāsattvasya 24013 nāpi tatra samam upalabhyate na viṣamaṃ nāpi tatra vā rāga upalabhyate na virāgaḥ/ 24014 na doṣa nādoṣaḥ/ na moha nāmohaḥ/ na nāma nānāma/ yāvan na 24015 kuśalam nākuśalam/ na sāsravam nānāsravam/ na sāvadyam nānavadyam/ 24016 na kleśa nākleśaḥ/ na kleśakṣaya nākleśakṣayaḥ/ na laukikam na 24017 lokottaram/ na saṃkleśa na vyavadānam/ na saṃsāra na nirvāṇam/ 24018 nāpy atra nityam nānityam/ na sukham na duḥkham/ nātmā nānātmā/ 24019 na śāntam nāśāntam/ na kāmadhātur na kāmadhātusamatikramaḥ/ na rūpa- 24020 dhātur na rūpadhātu/ nārūpyadhātur nārūpyadhātu/ tat kasya 24021 hetoḥ/ tathā hi tasya svabhāvo nopalabhyate atītaṃ subhūte rūpam atītena rūpeṇa 24022 śūnyam/ }/ evam atītā vedanā 24023 saṃjñā saṃskārāḥ/ atītaṃ vijñānam atītena vijñānena śūnyam/ 24024 }/ tat kasya hetoḥ/ na śūnyatāyām atītaṃ rūpam upa- 24101 labhyate śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate kutaḥ punaḥ śūnyatāyām atītaṃ 24102 rūpam upalapsyate/ na śūnyatāyām atītā vedanā upalabhyate/ / 24103 atītā vedanā upalapsyate/ 24104 }/ evaṃ na śūnyatāyām anāgataṃ rūpaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārā vjñānam upalabhyate/ 24105 na śūnyatāyāṃ pratyutpannaṃ rūpam upalabhyate/ / pratyutpannaṃ rūpam upalapsyate/ 24106 }/ na śūnyatāyām atītānāgata- 24107 pratyutpannaṃ rūpam upalabhyate/ / atītānāgatapratyutpannaṃ rūpam upalapsyate/ 24108 na śūnyatāyām 24109 atītānāgatapratyutpannāḥ saṃskārā upalapsyate/ na śūnytāyām atītānāgatapratyutpannaṃ vijñānam upalabhyate/ śūnyataiva tāvac chūnyā śūnyatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ śūnyatāyām atītānāgatapratyutpannaṃ vijñānam upalapsyate}}/ / 24110 pūrvāntataḥ subhūte dānapāramitā nopalabhyate/ aparāntato 'pi dāna/ 24111 pratyutpannato 'pi dāna/ adhvasamatayā dāna/ na adhvasamatāyā- 24112 m atītādhvā upalabhyate samataiva tāvat samatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ samatāyā- 24113 m atītānāgatapratyutpannā dānapāramitopalapsyate/ evaṃ pūrvāntāparāntapratyutpanneṣv a- 24114 dhvasu śīla/ kṣānti/ vīrya/ dhyāna/ pūrvāntataḥ 24115 prajñā } prajñāpāramitopalapsyate/ 24116 punar aparaṃ subhūte smṛtyupasthānāni nopalabhyante/ tryadhvasamatāyāṃ 24117 smṛtyupasthānāni nopalabhyante/ na samatāyām atītānāgatapratyutpannā 24118 'dhvāna upalabhyante/ samataiva samatāyāṃ nopalabhyate/ kutaḥ punaḥ samatāyām atī- 24201 tānāgatapratyutpannāni smṛtyupasthānāni upalapsyante/ evaṃ samyakaprahāṇāni 24202 / ṛddhipādāḥ / 24203 } kutaḥ punaḥ samatāyām atītānāgatapratyutpannā 24204 aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā upalapsyante/ 24205 punar aparaṃ subhūte pūrvāntataḥ pṛthagjano nopalabhyate aparāntataḥ / pratyut- 24206 pannataḥ / tryadhvasamatayā / tat kasya hetoḥ/ sattvānupaladhitām upā- 24207 dāya/ evaṃ śrāvakapratyekabuddhabodhisattvāḥ/ pūrvāntataḥ / aparāntataḥ / 24208 madhyataḥ / tryadhvasamatayā / tat kasya hetoḥ/ sattvānupalabdhitām upā- 24209 dāya/ evaṃ hi mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ sthitvā triṣv adhvasu 24210 śikṣitvā sarvākārajñatā paripūraitavyā/ idaṃ mahāsattvasya tryadhva- 24211 samatayā mahāyānam/ atra sthito mahāsattvaḥ sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhi- 24212 bhavan sarvākārajñatāyāṃ niryāsyati// [ity antaniryāṇam//] 24213 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ sādhu sādhu bhagavan 24214 subhāṣitam idaṃ bhagavato mahāsattvānāṃ mahāyānam/ atra bhagavan mahāyāne 24215 śikṣamāṇair atīte 'dhvani mahāsattvaiḥ sarvākārajñatā anuprāptā/ anāgatā api 24216 mahāsattvā atra mahāyāne śikṣamāṇāḥ sarvākārajñatām anuprāpsyanti/ 24217 ye 'pi bhagavan daśadiśi loke 'saṃkhyeyeṣu lokadhātuṣu mahāsattvāḥ pratyutpannā- 24218 s te 'py atra mahāyāne śikṣitvā sarvākārajñatām anuprāpnuvanti/ tasmāt tarhi 24219 bhagavan mahāyānam idaṃ mahāsattvānāṃ yad uta tryadhvasamatānām/ atha 24220 khalu bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat/ evam etat subhūte evam etat/ atra 24221 mahāyāne śikṣitvā atītānāgatapratyutpannā mahāsattvāḥ sarvākārajñatā- 24222 m anuprāptā anuprāpsyanti anuprāpnuvanti ca/ 24223 atha khalu pūrṇo maitrāyaṇīputro bhagavantam etad avocat/ ayaṃ bhagavan 24301 subhūtiḥ sthaviras tathāgatena prajñāpāramitāyāḥ kṛtaśo 'dhīṣṭo mahāyānam upadeṣṭāavyaṃ 24302 manyeta/ 24303 atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat/ mā haivāhaṃ bhagavan prajñā- 24304 pāramitāṃ vyatikramya mahāyānam upadiśāmi/ 24305 bhagavān āha/ na hi subhūte anulomatvaṃ prajñāpāramitāyāṃ mahāyānam upadiśasi/ 24306 tat kasya hetoḥ/ tathā hi subhūte ye kecit kuśalā bodhipakṣā 24307 dharmāḥ śrāvakadharmā vā pratyekabuddhadharmā bodhisattvadharmā vā buddha- 24308 dharmā vā sarve te prajñāpāramitāyāṃ saṃgrahaṃ samavasaraṇaṃ gacchanti/ 24309 subhūtir āha/ katame bhagavan kuśalā bodhipakṣā dharmāḥ śrāvakadharmāḥ 24310 } gacchanti/ 24311 bhagavān āha/ tad yathā catvāri smṛtyupasthānāni catvāri samyakprahāṇāni 24312 catvāra ṛddhipādāḥ pañcendriyāṇi pañca balāni sapta bodhyaṅgāni 24313 āryāṣṭāṅgamārgāḥ/ śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhaṃ catvāry a- 24314 pramāṇāni catvāri dhyānāni catasra ārūpyasamāpattayaḥ/ dāna 24315 śīla kṣānti vīrya dhyāna prajñā/ daśa tathāgata- 24316 balāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido mahāmaitrī mahā- 24317 karuṇā aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ/ asaṃpramuṣitadharmatā sado- 24318 pekṣāvihāritā/ ime kuśalā bodhipakṣā dharmāḥ śrāvakadharmāḥ 24319 pratyekabuddhadharmāḥ } gacchanti/ 24320 yac ca mahāyānaṃ yā ca dhyāna yā ca vīrya yā ca 24321 kṣānti yā ca śīla yā ca dāna yac ca rūpaṃ yā ca vedanā yā ca 24322 saṃjñā ye ca saṃskārā yac ca vijñānaṃ yac ca cakṣur yac ca śrotraṃ 24323 } 24324 } 24325 mārgo yāni cāpramāṇāni yāni ca dhyānāni yāś cārūpyasamāpattayo yāni 24401 ca tathāgatabalāni yāni ca vaiśāradyāni yāś ca catasraḥ pratisaṃvido yāni ca 24402 śūnyatānimittāpraṇihitāni ye cāsaṃskṛtā dharmā yac ca duḥkhaṃ yaś ca samudayo 24403 yaś ca nirodho yaś ca mārgo yaś ca kāmadhātur yaś ca rūpadhātur yaś cārūpyadhātur yā 24404 cādhyātmaśūnyatā yā ca bahirdhāśūnyatā yā cādhyātmabahirdhāśūnyatā yā ca 24405 yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatā ye ca samādhayo yāni ca dhāraṇīmukhāni ye ca 24406 yāvad aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmā yaś ca tathāgatapravedito dharmavinayo yaś ca dharmadhātu- 24407 r yā ca tathatā yā ca bhūtakoṭiḥ yaś cācintyadhātur yac ca nirvāṇam sarva ete dharmā na 24408 saṃyuktā na visaṃyuktā arūpiṇo 'nidarśanā apratighā ekalakṣaṇā yad utālakṣaṇāḥ/ 24409 anena paryāyeṇa subhūte anulomatvaṃ prajñāpāramitāyāṃ mahāyānaṃ vyapadiśasi/ 24410 tat kasya hetoḥ/ na hi subhūte anyat mahāyānam anyā prajñāpāramitā anyā 24411 dhyāna } anyā dāna/ iti hi mahāyānañ ca prajñā dhyānavīrya- 24412 kṣāntiśīladāna cādvayam etad advaidhīkāraṃ na subhūte anyat mahāyānaṃ anyāni 24413 smṛtyupasthānāni iti hi mahāyānaṃ smṛtyupasthānāni cādvayam etad advaidhīkāram/ 24414 evaṃ nānyat } 24415 } 24416 anena kāraṇena subhūte anulomatvaṃ prajñāpāramitāyāṃ mahāyānaṃ vyapadiśasi// 24417 [iti prāptiniryāṇam//] 24418 subhūtir āha/ api tu khalu punar bhagavan pūrvāntato bodhisattvo nopaiti/ 24419 aparān