Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)psp_4u.htmNguyên tác: Sanskrit

Kinh Bát-nhã Hai mươi lăm ngàn bài tụng, Quyển IV (Pañcaviṃśatisāhasrikā Prajñāpāramitā IV)

Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 2 / 8 (50.000 ký tự/trang)
a imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhiṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti uddekṣyanti svādhyāsyanti bhāvayiṣyanti yoniśo manasikariṣyanti tathatvāya pratipatsyante. iti buddhapratyakṣīkaraṇaguṇaḥ
te khalu punar mahāyānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca veditavyā abhyāsannī bhaviṣyanty anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ.
iti saṃbodhābhyāsīkaraṇaguṇaḥ
ye 'pi te śāriputra kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā pustakagatāṃ kṛtvā dhārayiṣyanti. te khalu punaḥ śāriputra bodhisattvayānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyām adhimuktibahulā bhaviṣyanti, ye 'pīmāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ satkariṣyanti gurukariṣyanti mānayiṣyanti pūjayiṣyanti puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākābhiḥ. (PSP_4:28) te 'pi śāriputra bodhisattvayānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca jñātā dṛṣṭāś ca buddhair bhagavadbhis tathāgatāś ca buddhacakṣuṣā paśyanti, teṣām api kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ ca mahārthaṃ mahānuśaṃsaṃ mahāphalaṃ mahāvipākaṃ ya imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā dhārayiṣyanti. te tena kuśalamūlena na jātu buddhair bhagavadbhir virahitā bhaviṣyanti. te na jātv apāyeṣūpapatsyante devamanuṣyeṣūpapatsyamānā buddhabodhisattvair avirahitā bhaviṣyanti. avinivartanīyāṃ bhūmiṃ cātikramiṣyanti, te ca bodhisattvayānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaro vā tenaiva kuśalamūlena na jātu virahitā bhaviṣyanti ṣaḍbhiḥ pāramitābhiḥ, adhyātmaśūnyatayā bahirdhāśūnyatayā adhyātmabahirdhāśūnyatayā yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatayā na jātu virahitā bhaviṣyanti, smṛtyupasthānasamyakprahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgāryasatyadhyānāpramāṇārūpyasamāpattibhir na jātu virahitā bhaviṣyanti, śūnyatānimittāpraṇihitair vimokṣamukhair na jātu virahitā bhaviṣyanti, aṣṭābhir vimokṣair navānupūrvavihārasamāpattibhir na jātu virahitā bhaviṣyanti, abhijñābhiḥ samādhidhāraṇīmukhair na jātu virahitā bhaviṣyanti, daśabhis tathāgatabalaiḥ caturbhir vaiśāradyaiś catasṛbhiḥ pratisaṃvidbhir yāvad aṣṭādaśabhir āveṇikair buddhadharmair na jātu virahitā bhaviṣyanti sarvajñatayā ca. iti mahārthatādiguṇaḥ
iyaṃ ca śāriputra prajñāpāramitā tathāgatasyātyayena dakṣiṇāpathe pracariṣyati, tatra bhikṣur bhikṣuṇy upāsakopāsikā imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhiṣyanti udgṛhīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti yoniśaś ca manasikariṣyanti. te tena kuśalamūlena na durgativinipātaṃ gamiṣyanti te devamānuṣikīsaṃpattiṃ pratyanubhavamānāḥ ṣaḍbhiḥ pāramitābhir abhyudgamiṣyanti buddhāṃś ca bhagavataḥ satkurvāṇā gurukurvāṇā mānayamānāḥ pūjayamānā anupūrveṇa tribhir yānaiḥ parinirvāsyanti yad uta śrāvakayānena vā pratyekabuddhayānena vā mahāyānena vā.
seyaṃ śāriputra gambhīrā prajñāpāramitā dakṣiṇāpathād vartanyāṃ pracariṣyati. tatrāpi bhikṣavo bhikṣuṇy upāsakopāsikāś ca imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhiṣyanty udgṛhīṣyanti dhārayiṣyanti (PSP_4:29) vācayiṣyanti paryavāpsyanti yoniśaś ca manasikariṣyanti satkariṣyanti gurukariṣyanti mānayiṣyanti pūjayiṣyanti puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākābhiḥ. te tena kuśalamūlena na durgativinipātaṃ gamiṣyanti, devamanuṣyasaṃpattiṃ pratyanubhavamānāḥ ṣaḍbhiḥ pāramitābhir abhyudgatā bhaviṣyanti, buddhān bhagavataḥ satkurvāṇā gurukurvāṇā mānayamānāḥ pūjayamānā anupūrveṇa tribhir yānaiḥ niryāsyanti śrāvakayānena vā pratyekabuddhayānena vā mahāyānena vā.
sā khalu punar iyaṃ śāriputra gambhīrā prajñāpāramitā vartanyā uttarāpathe pracariṣyati, tatrāpi śāriputra bhikṣavo bhikṣuṇy upāsakopāsikāś ca imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhiṣyanty udgṛhīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti yoniśaś ca manasikariṣyanti, te tena kuśalamūlena na durgativinipātaṃ gamiṣyanti, te devamanuṣyasaṃpattiṃ pratyanubhūya ṣaḍbhiḥ pāramitābhir abhyudgatā bhaviṣyanti, buddhāṃś ca bhagavataḥ satkariṣyanti gurukariṣyanti mānayiṣyanti pūjayiṣyanti, anupūrveṇa tribhir yānair niryāsyanti śrāvakayānena vā pratyekabuddhayānena vā mahāyānena vā.
tatra śāriputra iyaṃ gambhīrā prajñāpāramitā buddhakṛtyaṃ kariṣyati tat kasya hetor? na hi śāriputra maṇḍaprāpte dharmavinaye saddharmāntarddhānaṃ bhaviṣyati, samanvāhṛtās te śāriputra mayā kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca, ya imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhiṣyanty udgṛhīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti yoniśaś ca manasikariṣyanti tathatvāya ca pratipatsyante, ye 'pi te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhiṣyanti likhitvā ca satkariṣyanti gurukariṣyanti mānayiṣyanti pūjayiṣyanti puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākābhis, te ca khalu punaḥ śāriputra kulaputrā vā kuladuhitaraś ca tena kuśalamūlena na durgativinipātaṃ gamiṣyanti devamānuṣikīsaṃpattiṃ pratyanubhūya ṣaḍbhiḥ pāramitābhir abhyudgatā bhaviṣyanti abhyudgamya buddhān bhagavataḥ satkurvanto gurukurvanto mānayanto pūjayanto 'nupūrveṇa tribhir yānair niryāsyanti śrāvakayānena vā pratyekabuddhayānena vā mahāyānena vā. tat kasya hetor? dṛṣṭā hi te śāriputra kulaputrāḥ (PSP_4:30) kuladuhitaraś ca tathāgatena buddhacakṣuṣā varṇitās tathāgatena praśastās te tathāgatena, ye 'pi te samantād daśasu dikṣu sarvalokadhātuprasareṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti tair api tathāgatair api arhadbhiḥ samyaksaṃbuddhair dṛṣṭās te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca buddhacakṣuṣā varṇitās te praśastās te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca.
śāriputra āha: vaistārikī punar iyaṃ bhagavan gambhīrā prajñāpāramitā paścime kāle paścime samaye uttarasyāṃ diśi bhaviṣyati.
bhagavān āha: evam etac chāriputra evam etat, iyaṃ śāriputra gambhīrā prajñāpāramitā paścime kāle paścime samaye uttarasyāṃ diśi vaistārikī bhaviṣyati. tatra śāriputra paścime kāle paścime samaye te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca ya imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ śroṣyanti śrutvā ca likhiṣyanti udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti yoniśo manasikariṣyanti tathatvāya ca pratipatsyante. cirayānasaṃprasthitās te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bahubuddhaparyupāsitās te tathāgatāvaropitakuśalamūlā ya imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ śroṣyanti śrutvā ca likhiṣyanti udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti yoniśaś ca manasikariṣyanti tathatvāya ca pratipatsyante.
śāriputra āha: kiyantas te bhagavan kulaputrā vā kuladuhitaro vā bhaviṣyanti?, ya imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ paścime kāle paścime samaye uttare digbhāge śrutvā likhiṣyanti udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti yoniśaś ca manasikariṣyanti tathatvāya ca pratipatsyante.
bhagavān āha: kiṃ cāpi śāriputra paścime kāle paścime samaye uttare digbhāge bahavo bodhisattvā mahāsattvā bhaviṣyanti, alpakāḥ punaḥ śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti, ya imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ śrutvā likhiṣyanti udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti yoniśaś ca manasikariṣyanti tathatvāya ca pratipatsyante. iti deśanirūpaṇāguṇaḥ
(PSP_4:31)
tena khalu punaḥ śāriputra bodhisattvā mahāsattvāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca ya imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ bhāṣyamāṇāṃ śrutvā nottrasiṣyanti na saṃtrasiṣyanti na saṃtrāsam āpatsyante. tat kasya hetoḥ? anubaddhā hi taiḥ kulaputraiḥ kuladuhitṛbhiś ca tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ paripṛcchitāś ca paripraśnīkṛtāś ca. tat kasya hetoḥ? prajñāpāramitā paripūrṇā hi te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti. evaṃ dhyānapāramitā vīryapāramitā kṣāntipāramitā śīlapāramitā, dānapāramitāparipūrṇāś ca te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti, adhyātmaśūnyatāparipūrṇāś ca te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti, bahirdhāśūnyatāparipūrṇāś ca te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti, adhyātmabahirdhāśūnyatāparipūrṇāś ca te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti, yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatāparipūrṇāś ca te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti. evaṃ smṛtyupasthānasamyakprahānārddhipādendriyabalabodhyaṅgāṣṭāṅgamārgaparipūrṇāś ca te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti, apramāṇadhyānārūpyasamāpattiparipūrṇāś ca te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti, āryasatyaparipūrṇāś ca te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti, aṣṭavimokṣanavānupūrvavihārasamāpattiparipūrṇāś ca te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti, śūnyatānimittāpraṇihitābhijñāparipūrṇāś ca te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti samādhidhāraṇīmukhaparipūrṇāś ca te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti, daśabalavaiśāradyapratisaṃvidāveṇikabuddhadharmaparipūrṇāś ca te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti. te khalu punaḥ śāriputra kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca kuśalamūlopastabdhāś ca bahujanasya ca te 'tha kariṣyanti, imām anuttarāṃ samyaksaṃbodhim ārabhya.
iti sarvānāsravadharmaparipūraṇaguṇaḥ
tat kasya hetoḥ? tathā hy amutra mayā teṣāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ ca sarvajñatāpratisaṃyuktaiva kathā kathitā, ye 'pi te 'bhūvann atīte 'dhvani tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhās, tair api buddhair bhagavadbhis teṣāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ ca sarvajñatāpratisaṃyuktaiva kathā kathitā teṣāñ jātivyativṛttānām api ta eva samudācārā bhaviṣyanti, yad utānuttarāṃ samyaksaṃbodhim ārabhya, te parebhyaḥ tathaiva kathāṃ kariṣyanti, yad utānuttarāṃ samyaksaṃbodhim ārabhya. (PSP_4:32)
iti kathāpuruṣatāguṇaḥ
te khalu punaḥ śāriputra bodhisattvāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca saṃhatā bhaviṣyanti, te na śakyante bhettuṃ māreṇa vā mārakāyikābhir vā devatābhir anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ prāg evānyaiḥ pāpecchaiḥ pāpasamācārair, ya imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ pratilapsyante.
ity abhedyatāguṇaḥ
te khalu punaḥ śāriputra bodhisattvāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca imāṃ prajñāpāramitāṃ śrutvā udārāṃ prītiṃ prasādaṃ pramodyaṃ pratilapsyante. te ca bahujanaṃ kuśalamūleṣu pratiṣṭhāpayiṣyanti yad utānuttarām eva samyaksaṃbodhim ārabhya.
ity asādhāraṇakuśalamūlotpattiguṇaḥ
evaṃ ca taiḥ kulaputraiḥ kuladuhitṛbhiś ca mama saṃmukhaṃ vāg bhāṣitā, vayaṃ bhagavan bahūni prāṇiśatāni bahūni prāṇisahasrāṇi bahūni prāṇiśatasahasrāṇi bahūni prāṇikoṭīniyutaśatasahasrāṇi kuśalamūleṣu pratiṣṭhāpayiṣyāmo yad utānuttarāṃ samyaksaṃbodhim ārabhya. bodhaye pratiṣṭhāpayiṣyāmaḥ saṃdarśayiṣyāmaḥ samādāpayiṣyāmaḥ samuttejayiṣyāmaḥ saṃpraharṣayiṣyāmo 'vinivartanīyatve ca vyākariṣyāmaḥ. tat kasya hetor? anumoditā mayā teṣāṃ bodhisattvayānikānāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ ca vāg bhāṣitā cittena cittaṃ vyavalokya, atītānām api tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ puratas taiḥ kulaputraiḥ kuladuhitṛbhiś caivaṃ bhāṣitā, vayaṃ bahūni prāṇiśatāni bahūni prāṇisahasrāṇi bahūni prāṇiśatasahasrāṇi bahūni prāṇikoṭīniyutaśatasahasrāṇi bodhisattvacaryāṃ caranto bodhāya pratiṣṭhāpayiṣyāmaḥ saṃdarśayiṣyāmaḥ samādāpayiṣyāmaḥ samuttejayiṣyāmaḥ saṃpraharṣayiṣyāmo 'vinivartanīyatve na ca vyākariṣyāmaḥ. tat kasya hetoḥ? tathā hi tair atītais tathāgatair arhadbhiḥ samyaksaṃbuddhair anumoditā teṣāṃ bodhisattvānāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ ca vāg bhāṣitā cittena cittaṃ vyavalokya, teṣāṃ ca khalu śāriputra kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ ca mayā anumoditam ete bodhisattvā mahāsattvā bodhāya caranto bahūni prāṇiśatāni bahūni prāṇisahasrāṇi bahūni prāṇiśatasahasrāṇi bahūni prāṇikoṭīniyutaśatasahasrāṇi anuttarāyai samyaksaṃbodhaye (PSP_4:33) pratiṣṭhāpayiṣyanti saṃdarśayiṣyanti samādāpayiṣyanti samuttejayiṣyanti saṃpraharṣayiṣyanti avinivartanīyatve vyākariṣyanti.
iti pratijñāyāthārthyasaṃpādanaguṇaḥ
te khalu punaḥ śāriputra kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca udārādhimuktikā bhaviṣyanti, rūpe śabde gandhe rase spraṣṭavye dharmeṣu te udārāṇi dānāni dāsyanti, udārāṇi dānāni dattvā udārāṇi kuśalamūlāny abhisaṃskariṣyanti. te udārāṇi kuśalamūlāni abhisaṃskṛtyodāraṃ vipākaṃ parigrahīṣyanti, te udāraṃ vipākaṃ parigṛhya teṣām eva sattvānām arthāya vipākād vipākaṃ parigṛhīṣyanti.
ity udāraphalaparigrahaguṇaḥ
teṣām eva sarvasattvānāṃ sarvavastūni parityajanti, yadi vā adhyātmikāni yadi vā bāhyāni sa tena kuśalamūlena anyāni buddhakṣetrāṇi adhyālambiṣyati yatra saṃmukhī bhūtās tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā dharmaṃ deśayanti. teṣu ca imām eva prajñāpāramitāṃ śrutvā tatrāpi buddhakṣetre bahūni prāṇiśatāni bahūni prāṇisahasrāṇi bahūni prāṇiśatasahasrāṇi bahūni prāṇikoṭīniyutaśatasahasrāṇi anuttarāyai samyaksaṃbodhaye saṃdarśayiṣyanti samādāpayiṣyanti samuttejayiṣyanti saṃpraharṣayiṣyanti.
śāriputra āha: āścaryaṃ bhagavan yāvad idaṃ tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena na sa kaścid dharmo yo nājñāto, na sā kācid dharmatathatā yā nājñātā, na sā kācit sattvānāṃ caryā yā nājñātā, yatra hi nāmātītānām api tathāgatānāṃ bodhisattvā buddhakṣetrāṇi śrāvakāś cājñātāḥ, anāgatānām api tathāgatānāṃ bodhisattvā buddhakṣetrāṇi śrāvakāś cājñātāḥ, pratyutpannānām api tathāgatānāṃ bodhisattvā buddhakṣetrāṇi śrāvakāś cājñātā, ye ca te daśadiglokadhātuṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhās tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti dharmañ ca deśayanti, teṣām api tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ bodhisattvā buddhakṣetrāṇi śrāvakāś cājñātāḥ.
iti sattvārthapratipattiguṇaḥ
ye 'pi te bhagavan bodhisattvā mahāsattvā āsāṃ ṣaṇṇāṃ pāramitānāṃ (PSP_4:34) kṛtaśa udyogam āpatsyante, te 'pi etāḥ ṣaṭ pāramitā gaveṣiṣyante paryeṣiṣyante. teṣāṃ khalu punaḥ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāñ ca imāḥ ṣaṭ pāramitā gaveṣamāṇānāṃ paryeṣamāṇānām etāḥ ṣaṭ pāramitāḥ kecil lapsyante? kecin na lapsyante?
bhagavān āha: prāyeṇa śāriputra teṣāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ ca sarvā imāḥ ṣaṭ pāramitā upapatsyante. tat kasya hetoḥ? tathā hi śāriputra te kulaputrāḥ kuladuhitaraś cāsāṃ ṣaṇṇāṃ pāramitānām udyogam āpannāḥ.
śāriputra āha: kiṃ punar bhagavann ime gambhīrā gambhīrāḥ sūtrāntāḥ ṣaṭ pāramitā pratisaṃyuktās teṣāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ cotpatsyante?
bhagavān āha: gambhīrā gambhīrāḥ śāriputra sūtrāntāḥ ṣaṭ pāramitā pratisaṃyuktās teṣāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ cotpatsyante.
śāriputra āha: keṣāṃ bhagavan kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ cotpatsyante?
bhagavān āha: ye śāriputra bodhisattvāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś cāsāṃ ṣaṇṇāṃ pāramitānāṃ kṛtaśaḥ tīvreṇa prasādena nirapekṣāḥ kāye jīvite codyogam āpatsyante. tat kasya hetoḥ? evaṃ hy etac chāriputra bhavati, ye 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau sattvān pratiṣṭhāpayanti saṃdarśayanti samādāpayanti samuttejayanti saṃpraharṣayanti niveśayanti. teṣāṃ khalu punaḥ śāriputra kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ ca jātivyativṛttānām apy etāḥ ṣaṭ pāramitā upapatsyante, te ṣaṭpāramitāsu yathopadiṣṭāsu pravartamānās tāvad vīryaṃ na saṃśrayiṣyanti yāvan na buddhakṣetraṃ pariśodhayiṣyanti. sattvāṃś ca na paripācayiṣyanti, anuttarāṃ samyaksaṃbodhin nābhisaṃbhotsyante.
iti prajñāpāramitāyā alobhavikalālobhaviparyayeṇa niyatilābhaguṇa ity uktā guṇāḥ
atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat: guṇā ime bhagavan parikīrtitās teṣāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāñ ca ye 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitāḥ ṣaṭpāramitāsu cariṣyanti, sattvāṃś ca paripācayiṣyanti, buddhakṣetrāṇi pariśodhayiṣyanti. kīdṛśāḥ khalu punar bhagavaṃs teṣāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ cāntarāyā utpatsyante?
(PSP_4:35)
bhagavān āha: cireṇa pratibhānam utpatsyate, idaṃ subhūte mārakarma veditavyaṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām.
subhūtir āha: kena kāraṇena bhagavaṃś cireṇa pratibhānam utpatsyate, yad bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam?
bhagavān āha: iha subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāñ caran kṛcchreṇa prajñāpāramitāṃ paripūrayiṣyati. kṛcchreṇa dhyānapāramitāṃ paripūrayiṣyati, kṛcchreṇa vīryapāramitāṃ paripūrayiṣyati, kṛcchreṇa kṣāntipāramitāṃ paripūrayiṣyati, kṛcchreṇa śīlapāramitāṃ paripūrayiṣyati, kṛcchreṇa dānapāramitāṃ paripūrayiṣyati, anena subhūte paryāyena cireṇa pratibhānam utpatsyate, idaṃ subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. iti kṛcchraprāptiḥ
punar aparaṃ subhūte atikṣipraṃ pratibhānam utpatsyate tena ca maṃsyate, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
subhūtir āha: kena paryāyeṇa bhagavan bodhisattvānāṃ mahāsattvānām atikṣipraṃ pratibhānotpattyā mārakarma utpatsyate?
bhagavān āha: iha subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya dānapāramitāyāṃ carataḥ śīlakṣāntivīryadhyānaprajñāpāramitāyāṃ carato 'nupāyakuśalamūlasyātikṣipraṃ pratibhānam utpatsyate, anena subhūte paryāyeṇa bodhisattvānāṃ mahāsattvānām atikṣipraṃ pratibhānotpattyā mārakarma veditavyam. ity āśupratibhānatā
punar aparaṃ subhūte vijṛmbhamāṇā imāṃ prajñāpāramitāṃ likhiṣyanti, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte hasanta imāṃ prajñāpāramitāṃ likhiṣyanti, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte parasparam uccagghayamānā imāṃ prajñāpāramitāṃ likhiṣyanti, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. iti kāyavikāradauṣṭhulyaṃ trividham
punar aparaṃ subhūte vikṣiptacittā likhiṣyanti, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte 'nyonyavijñānasamaṅgino likhiṣyanti, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
(PSP_4:36)
punar aparaṃ subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānām evaṃ bhaviṣyati, na vayaṃ atrāsvādaṃ labhāmaha ity utthāyāsanāt prakramiṣyanti, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. iti cittadauṣṭhulyaṃ trividham
punar aparaṃ subhūte vijṛmbhamāṇā utthāyāsānāt prakramiṣyanti, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte vijṛmbhamāṇā svādhyāsyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti deśayiṣyanti, vijṛmbhamāṇā manasikariṣyanti, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte parasparaṃ hasamānā udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti, parasparaṃ hasamānā yoniśo manasikariṣyanti, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte parasparam uccagghayamānā likhiṣyanti udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti yoniśaś ca manasikariṣyanti, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte vikṣiptacittā udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti yoniśaś ca manasikariṣyanti, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte anyonyavyañjanasamaṅgina udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti yoniśaś ca manasikariṣyanti, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. ity ayogavihitasvādhyāyāditā
evam ukte āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat: yad bhagavan evam āha, na vayam atra āsvādaṃ labhāmaha ity utthāyāsanāt prakramiṣyanti, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam iti. kena kāraṇena bhagavan nātrāsvādaṃ labhante?
bhagavān āha: tathā hi subhūte pūrvam api na caritāḥ prajñāpāramitāyāṃ, dhyānapāramitāyāṃ vīryapāramitāyāṃ kṣāntipāramitāyāṃ śīlapāramitāyāṃ, tathā hi subhūte pūrvam api na caritā dānapāramitāyāṃ, tena kāraṇena subhūte āsvādaṃ na labhante, iha prajñāpāramitāyāṃ (PSP_4:37) bhāṣyamāṇāyām utthāyāsanāt prakramiṣyanti.
punar aparaṃ subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānām evaṃ bhavati, na vayam atra vyākṛtāḥ prajñāpāramitāyām ity aprasannacittā utthāyāsanāt prakramiṣyanti, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
subhūtir āha: kena kāraṇena bhagavan na vyākṛtāḥ prajñāpāramitāyām utthāyāsanāt prakramiṣyanti?
bhagavān āha: na khalu punaḥ subhūte bodhisattvā mahāsattvā anavakrāntaniyāmā vyākriyante anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, na mamātra prajñāpāramitāyān nāma gṛhītam iti prasādan na pratilapsyante, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
subhūtir āha: kena kāraṇena bhagavan nāmadheyāni na parikīrtitāni bodhisattvānāṃ mahāsattvānām iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyām?
bhagavān āha: na khalu punaḥ subhūte avyākṛtānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ nāmadheyāni parikīrtante, nāpi mama nāmadheyaṃ parikīrtitaṃ grāmasya vā nagarasya vā nigamasya vā rājadhānyā vā rāṣṭrasya vā yatrāhaṃ jāta iti, sa prajñāpāramitān na śrotavyāṃ maṃsyate, sa tataḥ pariṣado 'pakramitavyaṃ maṃsyate, sa yathā yathāpakramitavyaṃ maṃsyante tathā tathā dūrībhaviṣyanti buddhadharmebhyo, yāvata upakrameṇa cittotpādam utpādayiṣyanti, tāvataḥ kalpān saṃparigrahīṣyati, yatra tena punar eva yogam āpattavyam iti, vaimukhyanimittagrāhitāṃ tān sūtrāntān gaveṣitavyān maṃsyante, yena sarvajñajñānasyāhārikāḥ prajñāpāramitāṃ sarvajñajñānasyāhārikāṃ cchorayitvā tān paryeṣitavyān maṃsyante. evaṃ bodhisattvāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca sarvajñatājñānādhigamasya mūlaṃ cchorayitvā śākhāpatrapalāśam adhyālambitavyaṃ maṃsyante, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
subhūtir āha: katame te bhagavan sūtrāntā ye sarvajñajñānasyāhārakā na bhavanti, yān paryavāptavyān maṃsyante?
bhagavān āha: ye sūtrāntāḥ śrāvakapratyekabuddhayānapratisaṃyuktāḥ, tadyathā smṛtyupasthānasamyakprahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgāḥ śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhaṃ yatra sthitvā (PSP_4:38) kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca srotaāpattiphalaṃ prāpnuvanti, sakṛdāgāmiphalam anāgāmiphalam arhattvaṃ pratyekabodhiṃ prāpnuvanti, ime te subhūte śrāvakapratyekabuddhabhūmipratisaṃyuktāḥ sūtrāntā, ye sarvajñatāyā nāharaṇāya saṃvartante, te prajñāpāramitāṃ riñcitvā tāṃ paryavāptavyāṃ maṃsyante. tat kasya hetoḥ? prajñāpāramitānirjātā hi subhūte bodhisattvā mahāsattvā laukikalokottarair dharmair niryāsyanti, prajñāpāramitāyāṃ śikṣyamāṇāḥ subhūte bodhisattvā mahāsattvā laukikalokottareṣu dharmeṣu śikṣiṣyante. iti hetubhraṃśaḥ
tadyathāpi nāma subhūte kukkuraḥ svāmino 'ntikāt piṇḍañ chorayitvā karmakarasyāntikād ālopaṃ mārgitavyaṃ manyeta. evam eva subhūte bhaviṣyanty anāgate 'dhvani mahāyānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś cemāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ sarvabuddhadharmāṇāṃ mūlaṃ cchorayitvā śākhāpatrapalāśasadṛśān śrāvakayānapratisaṃyuktān pratyekabuddhayānapratisaṃyuktāṃś ca sūtrāntān paryavāptavyān maṃsyante, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte bhaviṣyanty anāgate 'dhvani bodhisattvayānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś cemāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ riñcitvā lābhasatkārahetoḥ śrāvakapratyekabuddhayānapratisaṃyuktān paryavāptavyān maṃsyante, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. iti praṇītāsvādabhraṃśaḥ
tadyathāpi nāma subhūte kaścid eva puruṣo hastino 'rthiko bhavet, sa hastinaṃ labdhvā hastipadaṃ paryeṣitavyaṃ manyeta. tat kiṃ manyase? subhūte 'pi nu sa puruṣaḥ paṇḍitajātīyo bhavet.
subhūtir āha: no bhagavan.
bhagavān āha: evam eva subhūte bodhisattvayānikāḥ pudgalā veditavyā ya imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ riñcitvā ye te sūtrāntāḥ śrāvakayānapratisaṃyuktāḥ pratyekabuddhayānapratisaṃyuktās tān paryavāptavyān maṃsyante. tat kiṃ manyase? subhūte 'pi nu paṇḍitajātīyās te mahāyānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaveyuḥ.
subhūtir āha: no bhagavan.
bhagavān āha: idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma (PSP_4:39) veditavyam. ity uttamayānabhraṃśaḥ
tadyathāpi nāma subhūte puruṣo mahāsamudraṃ draṣṭukāmo bhavet, sa mahāsamudraṃ dṛṣṭvā goṣpadaṃ paryeṣitavyaṃ manyeta, tasya taṃ goṣpadaṃ dṛṣṭvā evaṃ bhavet, evaṃpramāṇo mahāsamudra iti. tat kiṃ manyase? subhūte 'pi nu sa puruṣaḥ paṇḍitajātiko bhavet.
subhūtir āha: no bhagavan.
bhagavān āha: evam eva subhūte tathārūpās te mahāyānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca veditavyā, ya imāṃ prajñāpāramitāṃ śrutvā labdhvā vā tām utsṛjya śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktān sūtrāntān udgrahītavyān maṃsyante. tat kiṃ manyase? subhūte api nu paṇḍitajātīyās te mahāyānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaveyuḥ.
subhūtir āha: no bhagavan.
bhagavān āha: idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. ity uddeśabhraṃśaḥ
tadyathāpi nāma subhūte palagaṇḍo vā palagaṇḍāntevāsī vā vaijayantasya prāsādasya pramāṇena prāsādaṃ kartukāmo bhavet, sa sūryācandramasor maṇḍalavimānāt pramāṇam udgrahītavyaṃ manyet. tat kiṃ manyase? subhūte vaijayantaṃ paryeṣya vaijayantasamaṃ prāsādaṃ kartukāmaḥ sūryācandramasor vā maṇḍalavimānāt pramāṇam udgṛhṇīyād, api nu sa paṇḍitajātīyaḥ puruṣo bhavet.
subhūtir āha: no bhagavan.
bhagavān āha: evam eva subhūte bhaviṣyanty anāgate 'dhvani ekatyā bodhisattvayānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca ya imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ śrutvā vā labdhvā vā riñcitvā cchorayitvā vā śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktaiḥ sūtrāntaiḥ sarvākārajñatāṃ paryeṣitavyāṃ maṃsyante. tat kiṃ manyase? subhūte api nu paṇḍitajātīyās te bodhisattvāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaveyuḥ.
subhūtir āha: no bhagavan.
bhagavān āha: idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. iti hetuphalasaṃbandhabhraṃśaḥ
punar aparaṃ subhūte tadyathāpi nāma kasyacid eva puruṣasya koṭṭarājānaṃ dṛṣṭvā evaṃ bhaved, īdṛśo rājā cakravartī varṇena saṃsthānena (PSP_4:40) ca yādṛśo 'yaṃ koṭṭarāja iti. sa koṭṭarājasya varṇasaṃsthānenākṛtyānimittaṃ liṅgāni udgṛhyaivaṃ vaded, rājñaś cakravartinaḥ īdṛśo varṇasaṃsthānākṛtiviśeṣa iti. tat kiṃ manyase? subhūte api nu sa puruṣaḥ paṇḍitajātīyo bhavet.
subhūtir āha: no bhagavan.
bhagavān āha: evam eva subhūte bhaviṣyanty anāgate 'dhvani ekatyā mahāyānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca ya imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ śrutvā labdhvā vā tāṃ riñcitvā cchorayitvā vā śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktaiḥ sūtrāntaiḥ sarvākārajñatāṃ paryeṣitavyāṃ maṃsyante. tat kiṃ manyase? subhūte 'pi nu te mahāyānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca paṇḍitajātikāḥ syuḥ.
subhūtir āha: no bhagavan.
bhagavān āha: idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. iti niruttarapadabhraṃśaḥ
punar aparaṃ subhūte teṣāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ cemāṃ prajñāpāramitāṃ likhatāṃ bahūni pratibhānāny utpatsyante, yānīmāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhyamānāṃ vikṣepsyanti. tadyathāpi nāma rūpapratibhānaṃ śabdagandharasaspraṣṭavyadharmapratibhānaṃ dānapāramitāpratibhānaṃ śīlakṣāntivīryadhyānaprajñāpāramitāpratibhānaṃ kāmadhātupratibhānaṃ rūpadhātupratibhānam ārūpyadhātupratibhānam uddeśasvādhyāyapratibhānaṃ vaiyāvṛtyapratibhānaṃ smṛtyupasthānapratibhānaṃ samyakprahāṇapratibhānam ṛddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgapratibhānaṃ sarvadhyānavimokṣasamādhisamāpattidhāraṇīmukhapratibhānam adhyātmaśūnyatāpratibhānaṃ bahirdhāśūnyatāpratibhānam adhyātmabahirdhāśūnyatāpratibhānaṃ śūnyatāśūnyatāpratibhānaṃ mahāśūnyatāpratibhānaṃ paramārthaśūnyatāpratibhānaṃ saṃskṛtaśūnyatāpratibhānam asaṃskṛtaśūnyatāpratibhānam atyantaśūnyatāpratibhānaṃ, yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatāpratibhānaṃ balapratibhānaṃ vaiśāradyapratibhānaṃ pratisaṃvidāveṇikabuddhadharmapratibhānaṃ, yāvad anuttaraṃ samyaksaṃbodhipratibhānam. tat kasya hetor? apratibhānā hi subhūte prajñāpāramitā, acintyā hi subhūte prajñāpāramitā, niścintyācintyāpagatā hi subhūte prajñāpāramitā, anutpādānirodhā hi subhūte prajñāpāramitā, asaṃkleśā avyavadānā hi subhūte prajñāpāramitā, (PSP_4:41) avikṣepā hi subhūte prajñāpāramitā, anabhilāpyā hi subhūte prajñāpāramitā, avyāpādā hi subhūte prajñāpāramitā, anupalambhā hi subhūte prajñāpāramitā. tat kasya hetor? na hi subhūte iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyām ime dharmāḥ saṃvidyante. sacet subhūte bodhisattvayānikaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ śrutvā likhanebhir dharmo vikṣipyate. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
iti bahuvidhaviṣayavikalpapratibhānotpādaḥ
subhūtir āha: śakyā punar bhagavan prajñāpāramitā likhitum.
bhagavān āha: no subhūte, tat kasya hetor? na hi subhūte prajñāpāramitāyāḥ svabhāvaḥ saṃvidyate, na dhyānapāramitāyā na vīryapāramitāyā na kṣāntipāramitāyā na śīlapāramitāyā na dānapāramitāyāḥ svabhāvaḥ saṃvidyate, na sarvaśūnyatānāṃ na saptatriṃśadbodhipakṣāṇāṃ dharmāṇāṃ nāryasatyānāṃ svabhāvaḥ saṃvidyate, nāpramāṇadhyānārūpyasamāpattīnāṃ na śūnyatānimittāpraṇihitānāṃ nāṣṭānāṃ vimokṣāṇāṃ na navānupūrvavihārasamāpattīnāṃ nābhijñānāṃ svabhāvaḥ saṃvidyate, na sarvasamādhīnāṃ na sarvadhāraṇīmukhānāṃ svabhāvaḥ saṃvidyante, na daśānāṃ balānāṃ na vaiśāradyānāṃ na pratisaṃvidāṃ nāṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇāṃ svabhāvaḥ saṃvidyate, na sarvajñatāyāḥ svabhāvaḥ saṃvidyate. yasyāś ca svabhāvo na saṃvidyate, so 'bhāvo yo 'bhāvaḥ. seyaṃ prajñāpāramitā na cābhāvenābhāvaḥ śakyo likhitum.
iti likhanābhiniveśāntarāyaḥ
sacet punaḥ subhūte mahāyānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca imāṃ prajñāpāramitām abhāva iti saṃjñāsyanti idam api teṣāṃ mārakarma veditavyam. ity abhāvābhiniveśāntarāyaḥ
subhūtir āha: ye kecid bhagavan mahāyānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ lipyakṣarair likhitvā gambhīrā prajñāpāramitā mayā likhiteti maṃsyante, te 'pi lipiṣv akṣareṣv imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitām abhinivekṣyante, idam api bhagavaṃs teṣāṃ mārakarma veditavyam. iti lipyakṣareṣu prajñāpāramitābhiniveśāntarāyaḥ
subhūtir āha: tat kasya hetor? anakṣarā hi bhagavann iyaṃ prajñāpāramitā, anakṣarā hi dhyānapāramitā, anakṣarā hi vīryapāramitā, (PSP_4:42) anakṣarā hi kṣāntipāramitā, anakṣarā hi śīlapāramitā, anakṣarā hi dānapāramitā, anakṣaraṃ bhagavan rūpaṃ, vedanā saṃjñā saṃskārāḥ, anakṣaraṃ bhagavan vijñānam, anakṣarā bhagavan dhātavaḥ, anakṣarāṇi bhagavann āyatanāni, anakṣaro bhagavan pratītyasamutpādaḥ, anakṣarāṇi pratītyasamutpādāṅgāni, anakṣarāḥ saptatriṃśadbodhipakṣyā dharmāḥ, anakṣarāḥ sarvaśūnyatāḥ, anakṣarāḥ sarvasamādhayaḥ, anakṣarāṇi sarvadhāraṇīmukhāni, anakṣarāṇi sarvaśūnyatānimittāpraṇihitāni, anakṣarāṇi āryasatyāni, anakṣarāḥ sarvāpramāṇadhyānārūpyasamāpattayaḥ, anakṣarā aṣṭavimokṣā, anakṣarā navānupūrvavihārasamāpattayaḥ, anakṣarā abhijñāḥ, anakṣarāṇi tathāgatabalāni, anakṣarāṇi vaiśāradyāni, anakṣarāḥ pratisaṃvidaḥ, anakṣarā aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ, anakṣarā hi bhagavan sarvajñatā.
sacet punar bhagavan mahāyānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaro vā anakṣarāṃ prajñāpāramitām abhinivekṣyante, evaṃ dhyānapāramitāṃ vīryapāramitāṃ kṣāntipāramitāṃ śīlapāramitām, anakṣarāṃ dānapāramitām abhinivekṣyante. anakṣaraṃ rūpam abhinivekṣyante, vedanāsaṃjñāsaṃskārān, anakṣaraṃ vijñānam abhinivekṣyante. evaṃ skandhadhātvāyatanapratītyasamutpādaḥ saptatriṃśadbodhipakṣyān dharmān vimokṣamukhāni satyāni apramāṇadhyānārūpyasamāpattīr balāni vaiśāradyāni pratisaṃvida āveṇikān buddhadharmān anakṣarān abhinivekṣyante, yāvat sarvajñatām anakṣarām abhinivekṣyante. idam api bhagavaṃs teṣāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
iti prajñāpāramitāyām anakṣarābhiniveśāntarāyaḥ
punar aparaṃ subhūte teṣāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāñ cemāṃ prajñāpāramitāṃ likhatām utpatsyante janapadavitarkā, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte teṣāṃ mahāyānikānāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāñ cemāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhatām utpatsyante grāmamanasikārāḥ nagaramanasikārāḥ nigamamanasikārāḥ rājadhānīmanasikārāḥ rāṣṭramanasikārāḥ devamanasikārāḥ gurūpādhyāyamanasikārāḥ, mātāpitṛbhrātṛbhaginīputraduhitṛjñātipratisaṃyuktā manasikārāḥ, cauramanasikārāḥ, caṇḍālapratisaṃyuktā manasikārāḥ, kāmavitarkapratisaṃyuktā manasikārāḥ saṃgaṇikā pratisaṃyuktā manasikārā utpatsyante. amī ca subhūte (PSP_4:43) 'nye ca bahuvidhā bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ manasikārā mārakarma veditavyam. imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhatām uddiśatāṃ svādhyāyatāṃ yoniśo manasikurvatāṃ māraḥ pāpīyān antarāyān vikṣepān upasaṃhariṣyati. iti janapadādimanasikārāntarāyaḥ
punar aparaṃ subhūte bodhisattvānāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāñ cemāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhatām uddiśatāṃ svādhyāyatāṃ yoniśo manasikurvatām utpatsyante, lābhasatkāraślokāś cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārās tāṃs te bodhisattvāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaraś cāsvādayantaḥ, imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhiṣyanti uddekṣyanti svādhyāsyanti yoniśo manasikariṣyanti. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
iti lābhasatkāraślokāsvādāntarāyaḥ
punar aparaṃ subhūte teṣāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ māraḥ pāpīyān ye te bhaviṣyanti gambhīrā gambhīrāḥ sūtrāntās tān upasaṃhariṣyati, ya imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhatām uddiśatāṃ svādhyāyatāṃ yoniśo manasikurvatām. na punar atra subhūte bodhisattvair upāyakuśalair gambhīragambhīreṣu sūtrānteṣu māreṇopasaṃhṛteṣu spṛhotpādayitavyā. tat kasya hetoḥ? na hi subhūte te sūtrāntāḥ sarvajñatāyā āhārakāḥ. tatra subhūte ye 'nupāyakuśalā bodhisattvā bhaviṣyanti ta imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ śrutvā riñciṣyanti yatra mayā bodhisattvānāṃ mahāsattvānām upāyakauśalaṃ vistareṇākhyātam ihaiva gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ vistareṇopāyakauśalaṃ mārgitavyam. te khalu punaḥ subhūte mahāyānikāḥ kulaputrāḥ kuladuhitaro vā imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ riñcitvā tebhyaḥ śrāvakapratyekabuddhayānapratisaṃyuktebhyaḥ sūtrāntebhya upāyakauśalyaṃ gaveṣitavyaṃ maṃsyante. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. i ty amārgeṇopāyakauśalamārgaṇāntarāyaḥ
punar aparaṃ subhūte dharmaśravaṇikāś cchandakā bhaviṣyanti prajñāpāramitāṃ likhitum uddeṣṭuṃ svādhyātuṃ paṭhituṃ, dharmabhāṇakaś ca kilāsī bhaviṣyati. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. iti cchandakilāsavaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇakaḥ akilāsī bhaviṣyati imāṃ (PSP_4:44) gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ lekhayitum udgrahayituṃ deśayituṃ svādhyāyituṃ, dharmaśravaṇikāś ca deśāntarasaṃprasthitā bhaviṣyanti. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte dharmaśravaṇikāś ca prajñāpāramitāṃ likhitukāmā bhaviṣyanti udgrahītukāmā uddeṣṭukāmāḥ svādhyātukāmā, dharmabhāṇakaś ca deśāntarasaṃprasthito bhaviṣyati. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
iti cchandabhedaviṣayavaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇako lābhasatkāraślokaguruko bhaviṣyati cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraraktaḥ, dharmaśravaṇikāś cālpecchāḥ saṃtuṣṭā ārabdhavīryā upasthitasmṛtayaḥ samāhitā ekāgracittāḥ prajñāvantaḥ. idam api subhūte visāmagryā prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyāṃ svādhyāyamānāyāṃ yoniśo manasikriyamāṇāyāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇakaś cālpeccho bhaviṣyati saṃtuṣṭaḥ pravivikta ārabdhavīrya upasthitasmṛtiḥ samāhita ekāgracittaḥ prajñāvān, dharmaśravaṇikāḥ ca mahecchāḥ pāpecchāḥ lābhasatkāraślokagurukāś cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaisajyapariṣkāragurukā bhaviṣyanti. idam api subhūte visāmagryā prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyāṃ svādhyāyamānāyāṃ yoniśo manasikriyamāṇāyāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
iti lābhagauravālpecchatāvaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇaka āraṇyako bhaviṣyati, paiṇḍapātikaḥ pāṃśukūlikaḥ khalupaścādbhaktikaḥ ekāsanikaḥ prasthapiṇḍikaḥ śmāśānika ābhyavakāśiko vṛkṣamūliko naiṣadyiko yathāsaṃstarikas traicīvarikaḥ, dharmaśravaṇikāś ca nāraṇyakā bhaviṣyanti na paiṇḍapātikā na pāṃśukūlikā na khalupaścādbhaktikā na ekāsanikā na prasthapiṇḍikā na śmāśānikā nābhyavakāśikā na vṛkṣamūlikā na naiṣadyikā na yathāsaṃstarikā na traicīvarikāḥ. idam api subhūte visāmagryā iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyām uddiśyamānāyāṃ (PSP_4:45) svādhyāyamānāyāṃ yoniśo manasikriyamāṇāyāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte dharmaśravaṇika āraṇyako bhaviṣyati yāvat traicīvariko, dharmabhāṇakaś ca nāraṇyako bhaviṣyati yāvan na traicīvarikaḥ. idam api subhūte visāmagryā iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyām uddiśyamānāyāṃ svādhyāyamānāyāṃ yoniśaś ca manasikriyamāṇāyāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
iti dhūtaguṇayogāyogavaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmaśravaṇikāś ca śrāddhā bhaviṣyanti kalyāṇadharmāṇa imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhitukāmā uddeṣṭukāmāḥ svādhyātukāmāḥ, dharmabhāṇakaś cāśrāddho bhaviṣyati na kalyāṇadharmā imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitān na likhitukāmo noddeṣṭukāmo na svādhyātukāmaḥ. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇakaś ca śrāddho bhaviṣyati kalyāṇadharmā imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhanāya dātukāmo 'rthikāya udgrahītukāmo, dharmaśravaṇikaś cāśrāddho bhaviṣyati na kalyāṇadharmā imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ na likhanāya dātukāmo noddeṣṭukāmo 'rthikāya nodgrahītukāmaḥ. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
iti kalyāṇākalyāṇakāmatvavaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇakaś ca sarvāstiparityāgī bhaviṣyati anāgṛhītacittaḥ, dharmaśravaṇikaś ca matsarī bhaviṣyati mahecchaḥ pāpeccho lābhasatkāraślokacīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraguruko bhaviṣyati. idam api subhūte visāmagryā imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhatām uddiśatāṃ svādhyāyatāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte dharmaśravaṇikaś ca sarvāstiparityāgī bhaviṣyati anāgṛhītacittaḥ, dharmabhāṇakaś ca matsarī bhaviṣyati kuṭukuñcakaḥ. idam api subhūte visāmagryā imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhatām uddiśatāṃ svādhyāyatāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. iti tyāgamātsaryavaidhuryam
(PSP_4:46)
punar aparaṃ subhūte dharmaśravaṇikaś ca dharmabhāṇakasyāntike parityaktukāmo bhaviṣyati cīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārān, dharmabhāṇakaś ca na grahītukāmo bhaviṣyati. iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyām uddiśyamānāyāṃ svādhyāyamānāyāṃ yoniśo manasikriyamāṇāyām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇako dharmaśravaṇikasyāntikād grahītukāmo bhaviṣyati, dharmaśravaṇikaś ca na dātukāmo bhaviṣyati. iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyām uddiśyamānāyāṃ svādhyāyamānāyāṃ yoniśo manasikriyamāṇāyām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
iti dānagrahaṇavaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇakaś codghaṭitajño bhaviṣyati, dharmaśravaṇikaś ca neyo bhaviṣyati vipañcitajño vā padaparamo vā. iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhatām uddiśatāṃ svādhyāyatām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte dharmaśravaṇikaś codghaṭitajño bhaviṣyati, dharmabhāṇakaś ca neyo bhaviṣyati vipañcitajño vā padaparamo vā. iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhatām uddiśatāṃ svādhyāyatāṃ manasikurvatām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
ity udghaṭitajñavipañcitajñatāvaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇakaś ca dharmāntaraṃ jñāsyati sūtraṃ geyaṃ vyākaraṇaṃ gāthodānāvadānetivṛttakajātakanidānavaipulyādbhūtadharmopadeśānāṃ, dharmaśravaṇikāś ca dharmāntaran na jñāsyanti sūtraṃ geyaṃ vyākaraṇaṃ gāthodānāvadānetivṛttakajātakanidānavaipulyādbhūtadharmopadeśānāṃ, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyām uddiśyamānāyāṃ svādhyāyamānāyāṃ (PSP_4:47) manasikriyamāṇāyām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte dharmaśravaṇikaś ca dharmāntaraṃ jñāsyati sūtraṃ geyaṃ vyākaraṇaṃ gāthodānāvadānetivṛttakajātakanidānavaipulyādbhutadharmopadeśānāṃ, dharmabhāṇakaś ca dharmāntaran na jñāsyati sūtraṃ geyaṃ vyākaraṇaṃ gāthodānāvadānetivṛttakajātakanidānavaipulyādbhutadharmopadeśānām, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyām uddiśyamānāyāṃ svādhyāyamānāyāṃ manasikriyamāṇāyām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
iti sūtrādidharmābhijñānabhijñatāvaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇakaś ca ṣaḍbhiḥ pāramitābhiḥ samanvāgato bhaviṣyati, dharmaśravaṇikaś ca na ṣaḍbhiḥ pāramitābhiḥ samanvāgato bhaviṣyati, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhatām uddiśatāṃ svādhyāyatāṃ manasikurvatām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte dharmaśravaṇikāḥ ṣaḍbhiḥ pāramitābhiḥ samanvāgatā bhaviṣyanti, dharmabhāṇakaś ca na ṣaḍbhiḥ pāramitābhiḥ samanvāgato bhaviṣyati. iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhatām uddiśatāṃ svādhyāyatāṃ manasikurvatām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. iti ṣaṭpāramitāsamanvāgamāsamanvāgamavaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇakaś copāyakuśalo bhaviṣyati ṣaṭsu pāramitāsu, dharmaśravaṇikāś cānupāyakuśalā bhaviṣyanti ṣaṭsu pāramitāsu. iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyām uddiśyamānāyāṃ svādhyāyamānāyāṃ manasikriyamāṇāyām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte dharmaśravaṇikāś copāyakuśalā bhaviṣyanti ṣaṭsu pāramitāsu, dharmabhāṇakaś cānupāyakuśalo bhaviṣyati ṣaṭsu pāramitāsu, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyām uddiśyamānāyāṃ svādhyāyamānāyāṃ manasikriyamāṇāyām. (PSP_4:48) idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. ity upāyānupāyakauśalavaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇakaś ca dhāraṇīpratilabdho bhaviṣyati, dharmaśravaṇikāś ca na dhāraṇīpratilabdhā bhaviṣyanti, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyām uddiśyamānāyāṃ svādhyāyamānāyāṃ manasikriyamāṇāyām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
iti dhāraṇīpratilambhāpratilambhavaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇakaś ca likhitukāmo bhaviṣyati dhārayitukāmo bhaviṣyati vācayitukāmaḥ svādhyātukāmo yāvat manasikartukāmo, dharmaśravaṇikāś ca na likhitukāmā bhaviṣyanti yāvan na manasikartukāmā bhaviṣyanti, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, imāṃ gambhirāṃ prajñāpāramitāṃ likhatāṃ vācayatāṃ yāvad bhāvayatām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte dharmaśravaṇikāś ca likhitukāmā bhaviṣyanti yāvat manasikartukāmāḥ, dharmabhāṇakaś ca na likhitukāmo bhaviṣyati yāvan na manasikartukāmaḥ, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhatāṃ vācayatāṃ yāvad bhāvayatām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
iti likhitukāmatāvaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇakaś ca vigatakāmacchandavyāpādastyānamiddhauddhatyakaukṛtyavicikitsā bhaviṣyati, dharmaśravaṇikāś ca vigatakāmacchandavyāpādastyānamiddhauddhatyakaukṛtyavicikitsā bhaviṣyanti, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhitukāmānāṃ yāvad bhāvayitukāmānām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte dharmaśravaṇikāś ca vigatakāmacchandavyāpādastyānamiddhauddhatyakaukṛtyavicikitsā bhaviṣyanti, dharmabhāṇakaś cāvigatakāmacchandavyāpādastyānamiddhauddhatyakaukṛtyavicikitsā bhaviṣyati, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhitukāmānāṃ yāvad bhāvayitukāmānām. (PSP_4:49) idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
iti vigatāvigatakāmacchandādivaidhuryam
punar aparaṃ subhūte imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhatāṃ yāvad bhāvayatāṃ kaścid eva tatrāgatya nirayānām avarṇaṃ bhāṣiṣyate tiryagyoneḥ, pretānām avarṇaṃ bhāṣiṣyate, evaṃduḥkhā nirayā evaṃduḥkhā tiryagyonir, evaṃduḥkhaḥ pretaviṣaya iti, ihaiva tvaṃ duḥkhasyāntaṃ kuruṣveti kin te 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhum. iyam api subhūte tatra visāmagrī bhaviṣyati, imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhatāṃ yāvad bhāvayatām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. ity apāyagativaimukhyam
punar aparaṃ subhūte imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhatāṃ yāvad yoniśo manasikurvatāṃ kaścid evāgatya cāturmahārājikānāṃ devānāṃ varṇaṃ bhāṣiṣyate yāvan naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanopagānāṃ devānāṃ varṇaṃ bhāṣiṣyate. evaṃ sukhaḥ kāmadhātuḥ kāmaparibhogair, evaṃ sukho rūpadhātur dhyānasamāpattibhiḥ, evaṃ sukha ārūpyadhātuḥ śāntābhiḥ, tad api sarvam anityaṃ duḥkhaṃ śūnyam anātmīyaṃ vipariṇāmadharmi vyayadharmi virāgadharmi nirodhadharmi, ihaiva tvaṃ srotaāpattiphalaṃ prāpnuhi sakṛdāgāmiphalam anāgāmiphalam arhattvaṃ prāpnuhi pratyekabodhiṃ prāpnuhi, mā saṃsāre cirakālaṃ saṃsara, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
iti sugatigamanasaumanasyam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇakaś ca eko bhaviṣyaty advitīyaḥ svayaṃkārī, dharmaśravaṇikaś ca parṣadavacaro bhaviṣyati, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhatāṃ vācayatāṃ svādhyāyatāṃ. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte dharmaśravaṇikaś ca eko bhaviṣyaty advitīyaḥ svayaṃkārī, dharmabhāṇakaś ca parṣadavacaro bhaviṣyati, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhatāṃ vācayatāṃ svādhyāyatām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. ity ekākiparṣadavacaratvavaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇaka evaṃ vakṣyati, yo mām anubandhiṣyati, tasyāham imāṃ prajñāpāramitāṃ dāsyāmi likhanāya vācanāya (PSP_4:50) uddiśanāya svādhyāyanāya manasikaraṇāya bhāvanāyai, dharmaśravaṇikaś ca nānubandhiṣyati, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyāṃ bhāṣyamāṇāyāṃ vācyamānāyāṃ svādhyāyamānāyām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte dharmaśravaṇikaś ca dharmabhāṇakam anubandhitukāmo bhaviṣyati, dharmabhāṇakaś cāvakāśan na kariṣyaty anubandhanāya, iyam api subhūte tatra visāmagrī bhaviṣyati, iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyāṃ bhāṣyamāṇāyāṃ vācyamānāyāṃ svādhyāyamānāyām. idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. ity anubandhikāmo 'navakāśadānatvavaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇaka āmiṣakiñcitkasya hetor imāṃ prajñāpāramitāṃ dātukāmo bhaviṣyati likhanāya uddiśanāya yāvad bhāvanāyai, dharmaśravaṇikaś ca āmiṣakiñcitkasya hetor nopasaṃkramitukāmo bhaviṣyati, iyam api subhūte tatra visāmagrī bhaviṣyati, iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyāṃ yāvad bhāvyamānāyām, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
ity āmiṣakiñcitkatadadātukāmatvavaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇakaś ca tān diśaṃ gantukāmo bhaviṣyati, yatra diśi jīvitāntarāyo bhaviṣyati, dharmaśravaṇikaś ca na taṃ deśaṃ gantukāmo bhaviṣyati, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyām uddiśyamānāyāṃ svādhyāyamānāyāṃ manasikriyamāṇāyāṃ bhāvyamānāyām, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte dharmaśravaṇikaś ca tān diśaṃ gantukāmo bhaviṣyati, yatra diśi jīvitāntarāyo bhaviṣyati, dharmabhāṇakaś ca na taṃ deśaṃ gantukāmo bhaviṣyati, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyāṃ yāvad bhāvyamānāyām, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
iti jīvitāntarāyānantarāyadiggamanāgamanavaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇakaś ca tena gantukāmo bhaviṣyati, yena durbhikṣaṃ ca nirudakañ ca, dharmaśravaṇikaś ca na tatra gantukāmo bhaviṣyati, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, iha gambhīrāyāṃ (PSP_4:51) prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyāṃ yāvad bhāvyamānāyām, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇakaś ca tena gamiṣyati, yena subhikṣaṃ sodakaṃ, dharmaśravaṇikāś cānubaddhā bhaviṣyanti, sa tān evaṃ vakṣyati, kiṃ yuṣmākaṃ kulaputrā āmiṣahetos tatra gantuṃ sucintitaṃ tāvat kuruta mā paścād vipratisāriṇo bhaviṣyatha piṇḍapātena labdhālabdhena, evaṃ tena dharmabhāṇakena sūkṣmeṇopāyena dharmapratyākhyānaṃ kṛtaṃ bhaviṣyati, te nirviṇṇarūpā evaṃ jñāsyanti pratyākhyānanimittāny etāni naitāni dātukāmatānimittāni, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyām uddiśyamānāyāṃ svādhyāyamānāyāṃ vācyamānāyāṃ bhāvyamānāyām, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
iti durbhikṣasubhikṣadiggamanāgamanavaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇako bhikṣus tena prakramiṣyati, yena caurabhayaṃ caṇḍālabhayaṃ lubdhakabhayaṃ candamṛgabhayam āśīviṣabhayaṃ kāntārāṭavībhayaṃ durgabhayaṃ tena prakramiṣyati dharmaśravaṇikāś cemāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ śrotukāmā dharmabhāṇakam anubaddhā bhaviṣyanti, tān dharmabhāṇako bhikṣur evaṃ vakṣyati, kiṃ yuṣmākaṃ kulaputrās tatra gantuṃ yatra caurabhayaṃ caṇḍālabhayaṃ lubdhakabhayaṃ caṇḍamṛgabhayaṃ āśīviṣabhayaṃ kāntārāṭavībhayaṃ durgabhayaṃ bhaviṣyati, dharmaśravaṇikāś cemāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ śrotukāmā dharmabhāṇakam anubaddhā bhaviṣyanti, tān dharmabhāṇako bhikṣur na bhāṣitukāmaḥ, imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ na lekhayitukāmo noddeṣṭukāmo na śrāvayitukāmas te tasya dharmabhāṇakasyāntikāc chrutvā nirviṇṇarūpā na tena gamiṣyanti yena sa dharmabhāṇako bhikṣur gamiṣyati, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, asyāṃ gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyāṃ yāvad bhāvyamānāyām, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. iti caurādinimittavaidhuryam
punar aparaṃ subhūte dharmabhāṇako bhikṣur bhikṣādakulaguruko bhaviṣyati sa tayā bhikṣādakulagurukatayā tāni ca kulāny abhīkṣṇaṃ vyavalokayitavyāni maṃsyate sa tayābhīkṣṇakulavyavalokanatayā (PSP_4:52) dharmaśravaṇikān pratyākhyāsyati, asti mayā yuṣmanto bhikṣādakulāny avyavalokayitavyāny upasaṃkramitavyāni, sa tān dharmaśravaṇikān pratyākhyāsyati pratyākhyātās te pratyudāvartiṣyante, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati prajñāpāramitāṃ likhatāṃ bhāvayatām uddiśatāṃ svādhyāyatām idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam. iti kulavyavalokanavaidhuryam
punar aparaṃ subhūte māraḥ pāpīyān bhikṣuveṣeṇa tathātathopāyena ceṣṭiṣyate yathāyathopāyena, imāṃ prajñāpāramitāṃ na kaścil likhiṣyati nodgrahīṣyati na paryavāpsyati na dhārayiṣyati na vācayiṣyati na svādhyāsyati na manasikariṣyati.
evam ukte āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat: kena kāraṇena bhagavan māraḥ pāpīyān bhikṣuveṣeṇa tathātathā ceṣṭiṣyate yathāyathā na kaścid imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhiṣyati nodgrahīṣyati na paryavāpsyati na dhārayiṣyati na vācayiṣyati na svādhyāsyati na manasikariṣyati?
bhagavān āha: prajñāpāramitānirjātāni hi sarvasattvānāṃ kleśaprahāṇāny evaṃ tathātathopāyena ceṣṭiṣyate yathāyathā na kaścid imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ likhiṣyati nodgrahīṣyati na paryavāpsyati na dhārayiṣyati na vācayiṣyati na svādhyāsyati na manasikariṣyati.
punar aparaṃ subhūte māraḥ pāpīyān bhikṣuveṣeṇāgatya bhedaṃ prakṣepsyati vivecayiṣyati, naiṣā prajñāpāramitā yathāsmākaṃ sūtrāntam āgatam ity asya prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyām uddiśyamānāyāṃ paryavāpyamānāyāṃ svādhyāyamānāyāṃ yoniśo manasikriyamāṇāyāṃ bhāvyamānāyām, idam api subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mārakarma veditavyam.
punar aparaṃ subhūte māraḥ pāpīyān bhikṣuveṣeṇa bodhisattvān upasaṃkramyaivaṃ vakṣyati, ya iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ carati sa bodhisattvo bhūtakoṭīṃ sākṣātkaroti, srotaāpattiphalaṃ vā prāpnoti sakṛdāgāmiphalaṃ vā anāgāmiphalaṃ vā arhattvaṃ vā prāpnoti pratyekabodhiṃ vā prāpnoti, tadvacanaṃ śrutvā na prajñāpāramitāyāṃ cariṣyati, iyam api subhūte visāmagrī bhaviṣyati, iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ bhāṣyamāṇāyāṃ deśyamānāyāṃ vācyamānāyāṃ yāvad (PSP