Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)divyav_u.htmNguyên tác: Sanskrit

Bổn Sanh Thiên Cung (Divyāvadāna)

Chuyện bổn sanh (Avadāna/Jātaka) kể về tiền thân và hành trạng của đức Phật và các đệ tử. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 25 / 27 (50.000 ký tự/trang)
na sarveṇa gantavyamiti/
457.002. tena saṃprasthitena yogandharāyaṇa uktah--tvamiha tiṣṭheti/
457.003. sa na saṃpratipadyate/
457.003. sa kathayati--devenaiva sārdhaṃ gacchāmīti/
457.003. ghoṣilo 'pyukta evameva kathayati/
457.004. rājñā mākandikaḥ sthāpita uktaśca--śyāmāvatyā yogodvahanaṃ kartavyamiti/
457.005. saṃprasthitenāpyanuvrajan sa evamevoktaḥ/
457.005. nivartamānenāpi tena saṃpratipannam/
457.005. so 'nupamāyāḥ sakāśaṃ gataḥ/
457.006. tayā pṛṣṭah--tāta, ka iha devena sthāpitah? aham/
457.006. sā saṃlakṣayati--śobhanam/
457.007. śakyamanena sahāyena vairaniryātanaṃ kartumiti viditvā kathayati--nānujānīṣe śyāmāvatī kā mama bhavatīti/
457.008. putri, jāne sapatnīti/
457.008. tāta satyamevam/
457.008. nānujānīṣe kataro dharmo 'tyarthaṃ bādhata iti? putri, jāne īrṣyā mātsaryaṃ ca/
457.009. tāta yadyevam, śyāmāvatīṃ praghātaya/
457.010. sa kathayati--kiṃ me dve śirasī? yāvat trirapyahaṃ rājñā siṃdiṣṭah--śyāmāvatyā yogodvāhanaṃ kariṣyasīti/
457.011. bhavatu nāmāpi na gṛhītumiti/
457.011. sā kathayati--tāta, īdṛśo 'pi tvaṃ mūrkhah? asti kaścitpitā duhiturarthe vimukhaḥ, yaḥ sapatnyāḥ sakāśe atīva snehaṃ karoti? praghātayasītyevaṃ kuśalam/
457.013. no cedahaṃ paurāṇe sthāne sthāpayāmīti/
457.013. sa bhītaḥ saṃlakṣayati--strīvaśagā rājānaḥ/
457.014. syādevamiti/
457.015. sā kathayati--śobhanam/
457.015. evaṃ kuru/
457.015. sa śyāmāvatyāḥ sakāśaṃ gataḥ/
457.016. sa kathayati--devi, kiṃ te karaṇīyamasti? sā kathayati--mākandika, na kiṃcitkaraṇīyamasti/
457.017. api tvetā dārikā rātrau pradīpena buddhavacanaṃ paṭhanti, atra bhūrjena prayojanaṃ tailena masinā kalamayā tulena/
457.018. sa kathayati--devi, śobhanam/
457.018. upāvartayāmīti/
457.018. tena prabhūtamupāvartya praveśitam, dvārakoṣṭhake rāśirvyavasthāpitaḥ/
457.019. śyāmāvatī kathayati--mākandika, alaṃ paryāptaṃtī/
457.020. mākandikaḥ kathayati--devi praveśayāmi, na bhūyo bhūyaḥ praveśitavyam/
457.021. tenapaścime bhūrjabhārake 'gniṃ prakṣipya śaraḥ praveśitaḥ/
457.021. etna saṃdhukṣitena dvārakoṣṭhakaḥ prajvālitaḥ/
457.022. kauśāmbīnivāsī janakāyaḥ pradhāvito nirvāpayitum/
457.022. mākandiko niṣkoṣamasiṃ kṛtvā janakāyaṃ nirvāsayitumārabdhaḥ/
457.023. tiṣṭhata, kim yūyaṃ rājño 'ntaḥpuraṃ draṣṭum? kauśāmbyām yantrakarācāryaḥ kathayati--ahamenaṃ dvārakoṣṭhakaṃ jvalantam yantreṇānyasthānaṃ saṃkramayāmīti/
457.024. so 'pi mākandikenaivamevokto nivartitaḥ/
457.025. śyāmāvatī ṛddhyā ākāśamutplutya kathayati--bhaginyaḥ, asmābhirevaitāni karmāṇi kṛtānyupacitāni labdhasambhārāṇi pariṇatapratyayānyoghavatpratyupasthitānyavaśyambhāvīni/
457.027. asmābhireva kṛtyānyupacitāni/
457.027. ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? uktaṃ ca bhagavatā--
457.029. naivāntarikṣe na samudramadhye na parvatānāṃ vivaraṃ praviśya/
457.031. na vidyate pṛthivīpradeśo yatra sthitaṃ na prasaheta karma//22// iti/
458.001. tatkarmaparāyaṇairvo bhavitavyamityuktvā gāthāṃ bhāṣate--
458.002. dṛṣṭo mayā sa bhagavāṃs tiryakprākārasaṃnibhaḥ/
458.003. ājñātāni ca satyāni kṛtaṃ buddhasya śāsanam//23// iti/
458.004. śyāmāvatīpramukhāstāḥ striyaḥ pataṅga ivotplutyāgnau nipatitāḥ/
458.004. iti tatra śyāmāvatīpramukhāni pañca strīśatāni dagdhāni/
458.005. kubjottarā sasambhrameṇa niṣpalāyitā/
458.005. mākandikena teṣāṃ pañcānāṃ strīśatānāṃ kalevarāṇi śmaśāne choritāni/
458.006. rājakulaṃ sāntarbahiḥ śodhitam/
458.007. kauśāmbīnivāsī janakāyo nānādeśābhyāgataśca vikrośannivāritaḥ//
458.008. atha saṃbahulā bhikṣavaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya kauśāmbīṃ piṇḍāya prāvikṣan/
458.009. aśrauṣuḥ saṃbahulā bhikṣavaḥ kauśāmbīnagare udayanasya vatsarājasya janapadān gatasya antaḥpuramagninā dagdhaṃ pañcamātrāṇi strīśatāni śyāmāvatīpramukhāni/
458.010. śrutvā ca punaḥ kauśāmbīṃ piṇḍāya praviśyā caritvā pratikramya punaryena bhagavāṃstenopasaṃkrāntā etadūcuh--aśrauṣma vayaṃ bhadanta saṃbahulā bhikṣavo kauśāmbīṃ piṇḍāya caranta udayanasya vatsarājasyāntaḥpuramagninā dagdhaṃ pañcamātrāṇi strīśatāni śyāmāvatīpramukhāni dagdhāni//
458.014. bhagavānāha--bahu bhikṣavastena mohapuruṣeṇāpuṇyaṃ prasūtam yenodayanasya vatsarājasya janapadagatasyāntaḥpuramagninā dagdhaṃ pañcamātrāṇi strīśatāni śyāmāvatīpramukhāni/
458.015. kiṃ cāpi bhikṣavastena mohapuruṣeṇa bahvapuṇyaṃ prasūtam, api tu na tā durgatiṃ gatāḥ/
458.016. sarvāḥ śuddhapudgalāḥ kālagatāḥ/
458.017. tatkasya hetoh? santi tasminnantaḥpure striyo yāḥ pañcānāmavarabhāgīyānāṃ samyojanānāṃ prahāṇādupapādukāḥ/
458.018. tatra parinirvāyiṇyo 'nāgāminyo 'nāvṛttikadharmiṇyaḥ punarimaṃ lokam/
458.019. evamrūpāstasminnantaḥpure striyaḥ santi/
458.019. santi tasminnantaḥpure striyo yāstrayāṇāṃ samyojanānāṃ prahāṇādrāgadveṣamohānāṃ kālaṃ kṛtvā sakṛdāgāminyaḥ, sakṛdimaṃ lokamāgamya duḥkhasyāntaṃ kariṣyanti/
458.021. evamrūpāstasminnantaḥpure striyaḥ santi/
458.021. santi tasminnantaḥpure striyo yāstrayāṇāṃ samyojanānāṃ prahāṇācchrotāpannā avinipātadharmiṇyo niyatasamādhiparāyaṇāḥ saptakṛtvo bhavaparamāḥ saptakṛtvo devāṃśca manuṣyāṃśca saṃdhāvya saṃsṛtya duḥkhasyāntaṃ kariṣyanti/
458.024. evamrūpāstasminnantaḥpure striyaḥ santi/
458.024. santi tasminnantaḥpure striyo yāḥ svajīvitahetorapi śikṣāṃ na vyatikrāntāḥ/
458.025. ityevamrūpāstasminnantaḥpure striyaḥ santi/
458.025. santi tasminnantaḥpure striyo yā mamāntike prasannacittālaṃkāraṃ kṛtvā kāyasya bhedātsugatau svargaloke deveṣūpapannāḥ/
458.027. evamrūpāstasminnantaḥpure striyaḥ santi/
458.027. āgamyata bhikṣavo yena śyāmāvatīpramukhānāṃ pañcastrīśatānāṃ kalevarāṇi/
458.028. evaṃ bhadanteti bhikṣavo bhagavataḥ pratyaśrauṣuḥ/
458.028. atha khalu bhagavān saṃbahulairbhikṣubhiḥ sārdham yena tāsāṃ pañcānāṃ strīśatāṇāṃ kalevarāṇi tenopasaṃkrāntaḥ/
458.030. upasaṃkramya bhikṣūnāmantrayate sma--etāni bhikṣavastāni pañcaśatakalevarāṇi yatra udayano vatsarājo raktaḥ sakto gṛddho grathito mūrcchito 'dhyavasāyamāpannaḥ/
458.031. tatra naiva prājñadhīḥ pādenāpi spṛśet/
458.032. gāthāṃ ca bhāṣate--
459.001. mohasaṃvardhano loko bhavyarūpa iva dṛśyate/
459.002. upadhibandhanā balāstamasā parivāritāḥ/
459.003. asatsaditi paśyanti paśyatāṃ nāsti kiṃcana//24// iti/
459.004. evaṃ cāha--tasmāttarhi bhikṣava evaṃ śikṣitavyam, yaddagdhasthūṇāyāmapi cittaṃ na pradūṣayiṣyāmaḥ prāgeva savijñānake kāye/
459.005. ityevaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam//
459.006. atha kauśāmbīnivāsinaḥ paurāḥ saṃnipatya saṃjalpitumārabdhāh--bhavantaḥ, rājña īdṛśo 'narthaḥ saṃvṛtta/
459.007. tatko nvasmākaṃ rājña ārocayiṣyatīti? tatrekai kathayanti--yo 'sāvapriyākhyāyī sa ārocayiṣyati/
459.008. taṃ śabdayāma iti/
459.008. apare kathayanti--evaṃ kurmaḥ/
459.008. tairasāvāhūyoktah--devasyedamīdṛśamapriyamanupūrvyā nivedayeti/
459.009. vṛttirdiyatām/
459.009. kimapriyākhyāyino vṛttirdīyata ityayaṃ sa kālaḥ/
459.010. yūyameva nivedayata/
459.010. te kathayanti--atorthameva tava vṛttirdattā/
459.010. kāryaṃ nivedayeti/
459.011. samayato nivedayāmi yadahaṃ bravīmi tatkurudhvam? brūhi, kariṣyāmaḥ/
459.011. evamanupūrveṇāsya nivedayitavyam--pañcahastiśatāni prayacchata, pañcahastinīśatāni pañcāśvaśatāni pañcavaḍavāśatāni pañcakumāraśatāni pañcakumārikāśatāni suvarṇalakṣaṃ kauśāmbyadhiṣṭhānam/
459.013 paṭe lekhayata puṣpadantaprāsādam yathā mākandikena bhūrjaṃ kalamā tailaṃ tūlamasirapaścime ca bhūrjabhāge 'gniḥ prakṣiptaḥ/
459.015. yathā dvārakoṣṭhakaḥ prajvālitaḥ, yathā kauśāmbīnivāsī janakāyo nirvāpayituṃ pradhāvitaḥ, yathā mākandikena niṣkoṣamasiṃ kṛtvā nivāritaḥ/
459.016. yathā yantrakalācārya āgatya kathayati--dvārakoṣṭhakaṃ jvalantamanyat sthānaṃ saṃkramayāmīti/
459.017. so 'pi mākandikena nivāritaḥ/
459.017. yathā śyamāvatīpramukhāni pañcastrīśatānyutplutya nipatitāni/
459.018. te kathayati--evaṃ kurmaḥ/
459.018. taiḥ pañcahastiśatānyupasthāpitāni pañcahastinīśatāni pañcāśvaśatāni pañcavaḍavāśatāni pañcakumāraśatāni pañcakumārikāśatāni suvarṇasya lakṣaṃ kauśāmbyadhiṣṭhānaṃ paṭe likhitaṃ puṣpadantaprāsādaḥ/
459.020. yathā mākandikena bhūrjaṃ kalamā tailaṃ tūlamasirapaścime bhūrjabhārake 'gniḥ prakṣipto yathā dvārako 'ṣṭhake prajvālitaḥ/
459.022. yathā kauśāmbīnivāsī janakāyo nivārpayituṃ pradhāvitaḥ/
459.022. yathā mākandikena niṣkoṣamasiṃ kṛtvā nivāritaḥ/
459.023. yathā yantrakalācārya āgatah--ahamenaṃ dvārakoṣṭhakaṃ jvalantamanyat sthānaṃ saṃkramayāmīti, so 'pi mākandikena nivāritaḥ/
459.024. yathā śyāmāvatīpramukhāni pañcastrīśatānyagnāvutplutya nipatitāni, tatsarvaṃ paṭe likhitam/
459.025. tato 'priyākhyāyino 'mātyānāṃ lekho 'nupreṣito rājña īdṛśo 'nartha utpanno 'hamasyānenopāyena nivedayiṣyāmi/
459.026. yuṣmābhiḥ sāhāyyaṃ kalpayitavyamiti/
459.027. sa teṣāṃ lekhāṃ lekhayitvā caturaṅgabalakāyayukto 'nyatamasmin pradeśe gatvāvasthitaḥ/
459.028. udayanasya ca lekho 'nupreṣitah--deva, ahamanuṣmin pradeśe rājā/
459.028. mama ca putro mṛtyunāpahṛtaḥ/
459.029. tadahaṃ tena sārthaṃ saṃgrāmaṃ saṃgrāmayiṣyāmi/
459.029. yadi tāvattvaṃ śaknoṣi yuddhena niyoktumityevaṃ kuśalam, no cetpañcahastinīśatāni pañcāśvaśatāni pañcavaḍavāśatāni pañcakumāraśatāni pañcakumārikāśatāni suvarṇasya lakṣaṃ datvā tamāneṣyāmīti/
459.032. rājña udayanasya sa kārvaṭiko balavān saṃnāmaṃ na gacchati/
459.032. so 'mātyānāṃ kathayati--
460.001. bhavantaḥ, īdṛśo 'pi rājā mūrkhah? asti kaśṣinmṛtyunāpahṛtaḥ śakyata ānetum? tadgatam/
460.002. etattasyaivaṃ likhitam--mamaivaṃnāmā kārvaṭikaḥ saṃnāmaṃ na gacchati/
460.002. sa tvamasmākaṃ tāvatsāhāyyaṃ kalpaya, paścāttavāpi sāhayyaṃ karomīti/
460.003. so 'mātyaistasyaivaṃ lekho 'nupreṣitaḥ/
460.003. sa lekhaśravaṇādevāgatya kārvaṭikasya nātidūre vyavasthāpitaḥ/
460.004. kārvaṭikena śrutam/
460.004. sa saṃlakṣayati--ekena tāvadahaṃ rājñā daśa diśo viśrāntaḥ, ayaṃ ca dvitīyaḥ/
460.005. sarvathā punarapi viṣayānna tu prāṇānnirgacchāmīti/
460.006. sa kaṇṭhe 'siṃ baddhvā nirgatya rājña udayanasya pādayor nipatitaḥ/
460.006. sa rājñā udayanena karado vyavasthāpitaḥ/
460.007. athasāvapriyākhyāyī rājalīlayā rājña udayanasya sakāśaṃ gatvā kathayati--deva, mama putro mṛtyunā apahṛtaḥ/
460.008. tvaṃ mama devaḥ sāhāyyaṃ kalpayatu/
460.009. ahaṃ tena sārdhaṃ saṃgrāmaṃ saṃgrāmayiṣyāmīti/
460.009. yadi tāvattvaṃ śaknoṣi yuddhena nirjetumiyevaṃ kuśalam, no cetpañcahastiśatāni pañcahastinīśatāni pañcavaḍavāśatāni pañcakumāraśatāni pañcakumārikāśatāni suvarṇasya lakṣaṃ datvā tamāneṣyāmīti/
460.011. udayano rājā kathayati--priyavayasya, mūrkhastvam/
460.012. asti kaścicchakyate mṛtyoḥ sakāśādānetumiti? sa kathayati--deva, na śakyate/
460.013. yadyevam, imaṃ paṭaṃ paśyeti/
460.013. tena paṭaḥ prasātitaḥ/
460.013. rājā paṭaṃ nirīkṣya marmavedhaviddha iva ruṣyamāṇaḥ kathayati--bhoḥ kim? kathayati--bhoḥ puruṣa, kiṃ kathayasi śyāmāvatīpramukhāni pañca strīśatānyagninā dagdhānīti? sa paṭṭaṃ mauliṃ cāpanīya gāthāṃ bhāṣate--
460.016. nāhaṃ narendro na narendraputraḥ pādopajīvī tava deva mṛtyaḥ/
460.018. athāpriyasyeva nivedanārthamihāgato 'haṃ tava pādamūlam//25// iti/
460.020. rājā sutarāṃ nirīkṣya vicārayati/
460.020. iyaṃ kauśāmbī nagarī, idaṃ rājakulam, ayaṃ mākandikaḥ puṣpadantaṃ prāsādaṃ bhūrjādinā prayogeṇa dahati, imāni śyāmāvatīpramukhāni pañca strīśatānyagninā dahyamānānyutplutya nipatitānīti/
460.022. vicārya kathayati--bhoḥ puruṣa, kiṃ kathayasi śyāmāvatī dagdheti? deva, nāhaṃ kathayāmi api tu deva eva kathayati/
460.023. bhoḥ puruṣa, upāyena me tvayā niveditam, anyathā te mayāsinā nikṛntitamūlaṃ śiraḥ kṛtvā pṛthivyāṃ nipātitamanvabhavisyadityutkvā mūrcchitaḥ pṛthivyāṃ nipatitaḥ/
460.025. tato jalapariṣekeṇa pratyāgataprāṇaḥ kathayati--saṃnāhayata bhavantaścaturaṅgabalakāyam/
460.026. kauśāmbīṃ gacchāma iti/
460.026. amātyaiścaturaṅgabalakāyaṃ saṃnāhitam/
460.027. rājā kauśāmbīṃ saṃprasthitaḥ/
460.027. anupūrveṇa saṃprāptaḥ/
460.027. tena paurāṇāṃ sakāśāt sarvaṃ śrutam/
460.028. tairamarṣitam/
460.028. tamārāgitam/
460.028. tato yogandharāyaṇasyājñā dattā--gaccha mākandikamanupamayā saha yantragṛhe prakṣipya dahyatām/
460.029. tato yogandharāyaṇena suguptaṃ bhūmigṛhe prakṣipya sthāpitaḥ/
460.030. rājñaḥ saptame divase śoko vigataḥ/
460.030. sa vigataśokaḥ/
460.030. sa kathayati--yogandharāyaṇa, kutrānupameti? tena yathāvṛttaṃ niveditam/
460.031. rājā kathayati--śobhanam/
460.031. mākandikena śyāmāvatī praghātitā, tvayāpyanupamayā saparivārayā sārdhaṃ mayā pravrajitavyaṃ jātamiti/
460.032. yogandharāyaṇaḥ kathayati--deva, ityarthameva mayā asau bhūmigṛhe prakṣipya sthāpitā/
460.032. paśyāmi tāvadyadi jīvatīti/
461.001. tenāsau bhūmigṛhādānītā tadavasthānākliṣṭā amlānaśarīrā/
461.001. rājā dṛṣṭvā saṃlakṣayati--yatheyamamlānā, neiṣā nirāhārā/
461.002. nūnamanayā parapuruṣeṇa sārdhaṃ paricāritamiti viditvā kathayati--anupame, anyena paricāritamiti? sā kathayati--śāntaṃ pāpam, nāhamevaṃkāriṇī/
461.003. kathaṃ jāne? abhiśraddadhasi tvaṃ bhagavatah? abhiśraddadhe gautame/
461.004. tatttadā śramaṇo gautamaḥ, idānīṃ bhagavān/
461.004. api tu kiṃ navaśavāyā arthe bhagavantaṃ pravakṣyāmi, śyāmāvatyā arthe pravakṣyāmīti viditvā yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
461.006. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇaḥ/
461.006. udayano vatsarājo bhagavantamidamavocat--kiṃ bhadanta śyāmāvatīpramukhaiḥ pañcabhiḥ strīśataiḥ karma kṛtam yenāgninā dagdhāni? kubjottarā anukrameṇa niṣpalāyiteti/
461.008. bhagavānāha--ābhireva mahārāṭ karmāṇi kṛtānyupacitāni labdhasambhārāṇi pariṇatapratyayāni pūrvavadyāvatphalanti khalu dehinām//
461.010. bhūtapūrvaṃ mahārāja vārāṇasyāṃ nagaryā brahmadatto rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca pūrvavadyāvaddharmeṇa rājyaṃ kārayati/
461.011. asati buddhānāmutpāde pratyekabuddhā loka utpadyante hīnadīnānukampakāḥ prāntaśayanāsanabhaktā ekadakṣiṇīyā lokasya/
461.012. yāvadanyatamaḥ pratyekabuddho janapadacārikāṃ caran vārāṇasīmanuprāptaḥ/
461.013. so 'nyatamasminnudyāne kuṭikāyāmavasthitaḥ/
461.014. rājā ca brahmadattaḥ sāntaḥpuraparivārastadudyānaṃ nirgataḥ/
461.014. tā antaḥpurikās trīḍāpuṣkiriṇyāṃ snātvā śītenānubaddhāḥ/
461.015. tato 'gramāhiṣyā preṣyadārikoktā--dārike, śītenātīva bādhyāmahe/
461.016. gaccha, etasyāaṃ kuṭikāyāmagniṃ prajvalayeti/
461.016. sā ulkāṃ prajvalya gatā/
461.016. paśyati taṃ pratyekabuddham/
461.017. tayā tasyā niveditam--devi, pravrajito 'syāṃ tiṣṭhatīti/
461.017. sā kathayati--pravrajito vā tiṣṭhatu, agniṃ datvā tāṃ prajvalayeti/
461.018. tayā na dattam/
461.018. tatastayā kupitayā svayameva dattam/
461.019. sa pratyekabuddho nirgataḥ/
461.019. ābhiḥ sarvābhirantaḥpurikābhiranumoditam/
461.019. devi, śobhanaṃ tvayā yadagnirdattaḥ/
461.020. sarvā vayaṃ prataptā iti/
461.020. sa pratyekabuddhaḥ saṃlakṣayati--kṣatā etāstapasvinya upahatāśca/
461.021. mā atyantakṣatā etā bhaviṣyanti/
461.021. anugrahamāsāṃ karomīti/
461.021. sa tāsāmanukampārthaṃ tata evākāśamutplutya tapanavarṣaṇavidyotanaprātihāryāṇi kartumārabdhaḥ/
461.022. āśu pṛthagjanasya ṛddhirāvarjanakarī/
461.023. tā mūlanikṛntita iva drumaḥ pādayor nipatya kṣamayitumārabdhāḥ/
461.023. avatarāvatara sadbhūtadakṣiṇīya, asmākaṃ kāmapaṅkanimagnānāṃ hastoddhāramanuprayaccheti/
461.024. sa tāsāmanukampārthamavatīrṇaḥ/
461.025. tāni tasmin kārāṃ kṛtvā praṇidhānaṃ kārtumārabdhāh--yadasmābhirevaṃ sadbhūtadakṣiṇīye 'pakāraḥ kṛtaḥ, mā asya karmaṇo vipākamanubhavema/
461.026. yattu kārāḥ kṛtāḥ, anena vayaṃ kuśalamūlenaivaṃvidhānāṃ dharmāṇāṃ lābhinyo, bhavema, prativiśiṣṭataraṃ cātaḥ śāstāramāragayema iti//
461.028. kiṃ manyase mahārāja tadā sāsau rājño brahmadattasyāgramahiṣī, eṣaiva sā śyāmāvatī tena kālena tena samayena/
461.029. yāni pañca strīśatāni, etānyeva tāni pañca strīśatāni tāni tena kālena tena samayena/
461.030. yā sā preṣyadārikā, eṣaivāsau kubjottarā tena kālena tena samayena/
461.031. yadābhiḥ pratyekabuddhasya kuṭikāṃ dagdhvā anumoditam, tasya karmaṇo vipākena bahūni varṣāṇi narakeṣu patkā yāvadetarhyapi dṛṣṭasatyā agninā dagdhāḥ/
461.032. kubjottarā anukrameṇa niṣpalāyitā/
462.001. yatpraṇidhānaṃ kṛtaṃ mamāntike satyadarśanaṃ kṛtam/
462.001. iti hi mahārāja ekāntakṛṣṇānāṃ karmāṇāṃ pūrvavadyāvadevamābhogaḥ karaṇīyaḥ/
462.002. ityevaṃ te mahārāja śikṣitavyam/
462.003. atrodayano vatsarājo bhagavato bhāṣitamabhinindyānumodya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavato 'ntikātprakrāntaḥ/
462.005. bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh--kiṃ bhadanta kubjottarayā karma kṛtam yena kubjā saṃvṛttā? bhagavānāha--kubjottarayaiva bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtānyupacitāni pūrvavadyāvad phalanti khalu dehinām/
462.008. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo vārāṇasyāṃ nagaryāṃ brahmadatto nāma rājā rājyaṃ kārayati pūrvavadyāvaddharmeṇa rājyaṃ kārayati/
462.009. naimittikairdvādaśavārṣikā anāvṛṣṭirādiṣṭā/
462.009. rājñā vārāṇasyāmevaṃ ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kāritam--yasya dvādaśavārṣikaṃ bhaktamasti, tena sthātavyam/
462.010. yasya nāsti tenānyatra gantavyamiti yataḥ kolenāgantavyamiti/
462.011. tena khalu samayena vārāṇasyāṃ saṃdhāno nāma gṛhapatiḥ prativasati āḍhyo mahādhano mahābhoga iti vistaraḥ pūrvavadyāvad vaiśravaṇadhanapratispardhī/
462.013. tena koṣṭhāgārika āhūyoktah--bhoḥ puruṣa, bhaviṣyati mama saparivārasya dvādaśa varṣāṇi bhaktamiti? sa kathayati--ārya, bhaviṣyatīti/
462.014. asati buddhānāmutpāde pratyekabuddhā loka utpadyante pūrvavadyāvadbhoḥ puruṣa, vinyasya pravrajitasahasrasya mama dvādaśa varṣāṇi bhaktamiti/
462.016. sa kathayati--ārya, bhabiṣyatīti/
462.016. tena teṣāṃ pratijñātam/
462.016. dānaśālā māpitāḥ/
462.017. pūrvavattatra dine dine pratyekabuddhasahasraṃ bhuṅkte/
462.017. tatraikaḥ pratyekabuddho glānaḥ/
462.018. so 'nyatamasmin dine nāgacchati/
462.018. sandhānasya duhitā kathayati--tāta, eko 'dya pravrajito nāgata iti/
462.019. sa kathayati--putri, kīdṛśa iti/
462.019. sā pṛṣṭhaṃ vināmayitvā kathayati--tāta, īdṛśa iti/
462.020. yadanayā pratyekabuddho vināḍitaḥ, tasya karmaṇo vipākena kubjā saṃvṛttā/
462.021. punarapi bhikṣavo buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh--kiṃ bhadanta, kubjottarayā karma kṛtam yena śrutadharāa jāteti? bhagavānāha--tena kālena tena samayena pratyekabuddhānām yaḥ saṃghasthaviraḥ sa vāyvādhikaḥ/
462.023. tasya muñjānasya pātraṃ kampate/
462.023. tasya saṃdhānaduhitrā hastāt kaṭānavatārya sa pratyekabuddha uktah--ārya, taistatpātraṃ sthāpayeti/
462.024. tena tatra sthāpitam/
462.024. niṣkampamavasthitam/
462.025. tayā pādayor nipatya praṇidhānaṃ kṛtam/
462.025. yathaiva tatpātraṃ niṣkampamavasthitam, evameva mamāpi saṃtāne ye dharmāḥ praviśeyuḥ, te niṣkrampaṃ tiṣṭhantvati/
462.026. yattayā praṇidhānaṃ kṛtaṃ tasya karmaṇo vipākena śrutadharā saṃvṛtā//
462.028. punarapi bhikṣavo bhagavantaṃ papracchuh--kiṃ bhadanta kubjottarayā karma kṛtam yena dāsīsaṃvṛtteti? bhagavānāha--anayā bhikṣavastatraiśvaryamadamattayā parijano dāsīvādena samudācaritaḥ/
462.030. tasya karmavipākena dāsī saṃvṛttā//
462.031. punarapi bhikṣavo bhagavantaṃ papracchuh--kiṃ bhadanta anupamayā karma yadeṣā nirāhārā bhūmigṛhe sthāpitā amlānagātrī cotthitā/
462.032. bhagavānāha--anupamayaiva bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtānyupacitāni pūrvavadyāvatphalanti khalu dehinām//
463.001. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'nyatamasmin karvaṭake dve dārike anyonyasaṃstutike kṣatriyadārikā brāhmaṇadārikā ca/
463.002. asti buddhānāmutpāde pratyekabuddhā loke utpadyante hīnadīnānukampakāḥ prāntaśayanāsanabhaktā ekadakṣiṇīyā lokasya/
463.003. yāvadanyatamaḥ pratyekabuddho 'nyatamasmiñchānte pradeśe rātriṃ vāsamupagataḥ/
463.004. aparasmin divase pūrvāhṇe nivāsya piṇḍārthī pracalitaḥ/
463.004. taṃ dṛṣṭvā te dārike prasādite, asmai praṇītānnapūrṇaṃ pātraṃ prayacchataḥ/
463.005. tatkarmaṇo vipālenānupamā jātā, ekā ghoṣilasya gṛhapaterduhitā jātā mahāsundarī śrīmatī nāma/
463.006. ekasmin samaye rājñā dṛṣṭā pṛṣṭā ca--kasyeyaṃ kanyā? māntribhiḥ kathiyam--ghoṣilasya gṛhapateḥ/
463.007. tato ghoṣilo gṛhapatiḥ samāhūyoktah--gṛhapate, tava duhiteyaṃ kanyā? sa prāha--mama deva/
463.008. kasmānmama na dīyate? dīyatāṃ mahyam/
463.009. sa prāha--deva, dattā bhavatu/
463.009. ghoṣilena gṛhapatinā dattā/
463.009. udayanena vatsarājenāntaḥpuraṃ praveśya mahatā śrīsamudayena pariṇītā/
463.010. apareṇa samayena rājā uktah--deva, bhikṣudarśanamabhikāṅkṣāmīti/
463.011. sa kathayati--ākāṅkṣase kiṃ tu bhikṣavo rājakulaṃ praviśānti/
463.012. deva, ahaṃ nāma dārakaṃ praveśitā/
463.012. sarvathā yadi bhikṣudarśanaṃ na labhe, adyāgreṇa na bhokṣye na pāsya iti/
463.013. sā anāhāratāṃ pratipannā/
463.013. rājñā ghoṣilo gṛhapatiruktah--gṛhapate, na tvaṃ duhitaraṃ pratyavekṣase? deva, kim? anāhāratāṃ pratipannā/
463.014. kimartham? bhikṣudarśanamākāṅkṣate/
463.015. tadātmano gṛhe bhaktaṃ sādhitvā kāyām(?) bhikṣusaṃghamupanimantrya bhojaya, antareṇa ca dvāraṃ chedayeti/
463.016. rājño ghoṣilasya ca saṃsaktasīmaṃ gṛham/
463.016. ghoṣilena gṛhapatinā dvāraṃ chinnam/
463.017. tato bhūri karma kārayitvā yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
463.017. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇaḥ/
463.018. ekāntaniṣaṇṇaṃ ghoṣilaṃ gṛhapatiṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
463.019. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tuṣṇīm/
463.020. atha ghoṣilo gṛhapatirutthāyāsanādyena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāñchvo 'ntargṛhe bhaktena mama nimantritaṃ sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/
463.022. pūrvavadyāvadbhagavato dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālāṃ manyata iti/
463.0bhagavānaupadhike sthitaḥ/
463.023. śāriputrapramukho bhiṣusaṃghaḥ saṃprasthitaḥ/
463.024. pañcabhiḥ kāraṇairbuddhā bhagavanta aupadhike tiṣṭhanti--abhinirhṛtaṃ manrtayate sma/
463.025. caturṇāmāyuṣmanta ājñā akopyā tathāgatasyārhataḥ samyaksambuddhasya, arahato bhikṣoḥ kṣīṇāśravasya upadhivārakasya, rājñaśca kṣatriyasya mūrdhnābhiṣiktasya/
463.026. smṛtimupasthāpayati--praviśāmeti/
463.027. sa praviśya purastād bhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
463.027. atha śrīmatī devī sukhopaniṣaṇṇaṃ śāriputrapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā pūrvavadyāvannīcataramāsanaṃ gṛhītvā purastānniṣaṇṇā dharmaśravaṇāya/
463.029. athāyuṣmāñchāriputraḥ śrīmatīṃ devīṃ dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
463.030. sā satyāni na paśyati/
463.030. āyuṣmāñchāriputraḥ saṃlakṣayati--kimāsyāḥ santi kānicitkuśalamūlāni? na santīti paśyati/
463.031. santi kasyāntike pratibaddhāni? paśyatyātmanaḥ/
463.032. tasya dharmaṃ deśayato vicārayataśca sūryāstaṃgamanasamayo jātaḥ/
464.001. bhikṣava utthāyāsanātprakrāntāḥ/
464.001. āyuṣmāñchāriputraḥ saṃlakṣayati--kiṃ cāpi bhagavatā nānujñātam, sthānametadvidyate yadetadeva pratyakṣaṃ kṛtvā anujñāsyatīti/
464.002. sa vineyāpekṣayā tatraivāvasthitaḥ/
464.003. tena tasyā āśayānuśayaṃ dhātuṃ ca prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā śrīmatyā viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ pūrvavadyāvatsarvaṃ vādyaṃ triśaraṇagamabhiprasannam/
464.005. athāyuṣmāñchāriputraḥ śrīmatīṃ satyeṣu pratiṣṭhāpya prakrānto yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
464.006. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇaḥ/
464.006. ekānte niṣaṇṇa āyuṣmāñchāriputra etatprakaraṇaṃ bhikṣavo bhagavate vistaraṇārocayati/
464.007. bhagavānāha--sādhu sādhu śāriputra, saptānāmājñā akopyā--tathāgatasyārhataḥ samyaksambuddhasya, arhato bhikṣoḥ kṣīṇāśravasya, rājñaḥ kṣatriyasya mūrdhnābhiṣiktasya, saṃghasthavirasya, upadhivārikasya, ācāryasya, upādhyāyasya/
464.010. atha bhagavāñchikṣākāmatayā varṇaṃ bhāṣitvā pūrvavadyāvat pūrvikā prajñaptaḥ/
464.011. iyaṃ cābhyanujñātā--evaṃ ca me śrāvakairvinayaśikṣāpadamupadeṣṭavyam/
464.011. yaḥ punarbhikṣuranirgatāyāṃ rajanyāmanudgate 'ruṇe anirhṛteṣu ratneṣu ratnasaṃmateṣu vā rājñaḥ kṣatriyasya mūrdhnābhiṣiktasya indrakīlaṃ vā idrakīlasāmantaṃ vā samatikrāmedanyatra tadrūpātpratyayāt pāpāntiketi/
464.013. yaḥ punarbhikṣurityudāyī iti, so vā punaranyo 'pyevaṃjātīyah anirgatāyāṃ rajanyāmityaprabhātāyām, anudgata ityanudite aruṇe iti, aruṇo nīlāruṇaḥ pītāruṇas tāmrāruṇaḥ/
464.016. tatra nīlāruṇo nīlābhāsaḥ, pītāruṇaḥ pītābhāsaḥ, tāmrāruṇas tāmrābhāsaḥ/
464.016. iha tu tāmrāruṇo 'bhipretaḥ/
464.017. ratneṣu veti ratnānyucyante maṇayo muktā vaiḍūryaṃ pūrvavadyāvaddakṣiṇāvartaḥ/
464.018. ratnasaṃmateṣu veti ratnasaṃmatamucyate sarvaṃ saṃgrāmāvacaraśastraṃ sarvaṃ ca gandharvāvacaraṃ bhāṇḍam/
464.019. rājñaḥ kṣatriyasya mūrdhābhiṣiktasyeti vā rājye stryapi rājyābhiṣikeṇābhiṣiktā bhavati, rājā sā kṣatriyo mūrdhnābhiṣiktaḥ/
464.020. kṣatriyo 'pi brāhmaṇo 'pi vaiśyo 'pi śūdro 'pi rājyābhiṣekeṇābhiṣikto bhavati rājā kṣatriyo mūrdhnābhiṣiktaḥ/
464.021. indrakīlaṃ veti traya indrakīlaḥ/
464.021. nagare indrakīlo rājakule indrakīlo 'ntaḥpura indrakīlaśca/
464.022. indrakīlasāmantaṃ veti tatsamīpam/
464.023. samatikramedapi vigacchet/
464.023. anyatra tadrūpātpratyayāditi tadrūpaṃ pratyayaṃ sthāpayitvā/
464.024. pāpāntiketi dahati pacati yātayati pūrvavat/
464.024. tatrāpattiḥ kathaṃ bhavati? bhikṣuraprabhāte prabhātasaṃjñī nagarendrakīlaṃ samatikrāmati, āpadyate duṣkṛtām/
464.025. aprabhāte vaimatikaḥ, āpadyate duṣkṛtam/
464.026. prabhāte aprabhātasaṃjñī, athāpadyate duṣkṛtam/
464.026. prabhāte vaimatikaḥ, āpadyate duṣkṛtam/
464.027. bhikṣuraprabhāte aprabhātasaṃjñī antaḥpurendrakīlam asmatikrāmati āpadyate pāpāntikam/
464.028. prabhāte 'prabhātasaṃjñī āpadyate duṣkṛtam/
464.028. prabhāte vaimatikaḥ, āpadyate duṣkṛtam/
464.028. anāpattih--rājā śabdayati--devyaḥ kumārā āmātyā aṣṭānāmantarāyāṇāmantyatamānyatamamupathitaṃ bhavati rājā cauramanuṣyāmanuṣyavyālāgnyudakānām/
464.030. anāpattirādikarmikasyeti pūrvavat//
464.031. iti śrīdivyāvadāne mākandikāvadānaṃ samāptam//
********** Avadāna 37 **********
465.001. div37 rudrāyaṇāvadānam/
465.002. buddho bhagavān rājagṛhe viharati veṇuvane kalandakanivāpe/
465.002. dve mahānagare pāṭaliputraṃ rorukaṃ ca/
465.003. yadā pāṭaliputraṃ saṃvartate, tadā rorukaṃ vivartate/
465.003. roruke mahānagare rudrāyaṇo nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/
465.005. sadāpuṣpaphalavṛkṣāḥ/
465.005. devaḥ kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchati/
465.005. atīva śasyasampattirbhavati/
465.006. tasya candraprabhā nāma devī, śikhaṇḍī putraḥ kumāraḥ, hirubhirustasyāgrāmātyau/
465.007. rājagṛhe rājā bimbisāro rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/
465.008. tasya vaidehī mahādevī, ajātaśatruḥ putraḥ kumāraḥ, varṣakāro brāhmaṇo magadhamahāmātyo 'grāmātyaḥ/
465.009. sadāpuṣpaphalavṛkṣāḥ/
465.009. devaḥ kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchati/
465.010. atīva śasyasampattirbhavati/ rājagṛhādvaṇijaḥ paṇyamādāya rorukamanuprāptāḥ/
465.010. atha rājā rudrāyaṇo 'mātyagaṇaparivṛto 'mātyānāmantrayate--bhavantaḥ, asti kasyacidanyasyāpi rājña evamavidhā janapadā ṛddhāśca sphītāśca kṣemāṣca ākīrṇabahujanamanuṣyāśca? sadāpuṣpaphalavṛkṣāh? devaḥ kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchati? atīva śasyasampattirbhavati? te vaṇijaḥ kathayanti--asti deva pūrvadeśe rājagṛhaṃ nagaram/
465.014. tatra rājā bimbisāro rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/
465.015. tasyāpi sadāpuṣpaphalavṛkṣāḥ/
465.016. devaḥ kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchati/
465.016. atīva śasyasampattirbhavati/
465.017. tasya mahaśravaṇādeva tasyāntike 'nunaya utpannaḥ/
465.017. so 'mātyānāmantrayate--kiṃ bhavantastasya rājño durlabham? te kathayanti--devo ratnādhipatiḥ, sa rājā vastrādhipatiḥ/
465.018. tasya ratnāni durlabhāni/
465.019. tena tasya ratnānāṃ peṭāṃ pūrayitvā prābhṛtamanupreṣitaṃ lekhaśca dattah--priyavayasya, tvaṃ mamādṛṣṭasakhā/
465.020. yadā tava kiṃcid roruke nagare karaṇīyaṃ bhavati, mama lekho dātavyaḥ/
465.021. sarvaṃ tat pariprāpayiṣyāmi/
465.021. te taṃ prābhṛtamādāya yena rājagṛhaṃ tena prakrāntāḥ/
465.022. anupūrveṇa rājagṛhamanuprāptāḥ/
465.022. taiḥ sā ratnapeṭā rājño bimbisārasyopanāmitā lekhaśca/
465.022. rājā bimbisāro lekhaṃ vācayitvā amātyānāmantrayate--kiṃ bhavantastadrājño durlabham? amātyāḥ kathayanti--devo vastrādhipatiḥ, sa rājā ratnādhipatiḥ/
465.024. tasya vastrāṇi durlabhāni/
465.024. tena tasya mahārhāṇāṃ vastrāṇāṃ vastrāṇāṃ peṭāṃ pūrayitvā prābhṛtamanupreṣitaṃ lekhaśca dattah--priyavayasya, tvaṃ mamādṛṣṭasakhā/
465.026. yatkiṃcittava rājagṛhe prayojanaṃ bhavati, mama lekho dātavyaḥ/
465.026. tatsarvaṃ pariprāpayiṣyāmi/
465.027. te taṃ prābhṛtamādāya yena rorukaṃ tena prakrāntāḥ/
465.027. anupūrveṇa rorukamanuprāptāḥ/
465.028. taiḥ sā vastrapeṭā rājño rudtāyaṇasyopanāmitā lekhaṣca/
465.028. sa dūtaḥ pratyāgataḥ/
465.028. athāpareṇa samayena rājā rudrāyaṇo 'mātyagaṇaparivṛtaḥ/
465.029. so 'mātyānāmantrayate--bhavantaḥ, kīdṛśastasya rājño ānāhapariṇāhah? te kathayanti--yādṛśa eva devasya, api tu sa rājā svayaṃ prahartā/
465.030 prātisīmaiḥ kīdṛśaṃ rajabhiḥ sārdhaṃ saṃgrāmayati? rudrāyaṇasya rājño maṇivarma pañcāṅgepetośītam uṣṇasaṃsparśamuṣṇe śootasaṃsparśaṃ duśchedaṃ durbhedaṃ viṣaghnamavabhāsātmakaṃ ca/
465.032. tena tasya taṃ prābhṛtamanupreṣitam lekhaśca dattah--priyavayasya, idaṃ mayā ca tava maṇivarma prābhṛtamanupreṣitaṃ pañcāṅgopetaṃ śīte uṣṇasaṃsparśamuṣṇe śītasaṃsparśaṃ duśchedaṃ durbhedaṃ viṣaghnamavabhāsātmakam/
466.002. na tvayaitatkasyaciddātavyam/
466.003. sa dūtastanmaṇivarma ādāya lekhaṃ ca, yena rājagṛhaṃ tena prakrāntaḥ/
466.003. anupūrveṇa rājagṛhamanuprāptaḥ/
466.004. tena tanmaṇivarma rājño bimbisārasyopanītaṃ lekhaśca/
466.004. rājā bimbisārastaṃ dṛṣṭvā vismayamāpannaḥ/
466.005. tena ratnaparīkṣakā āhūtāh--mūlyamasya kuruta/
466.005. te kathayanti--deva, ekaikaratnamanardho 'yam/
466.006. dharmatā khalu yasya na śakyate mūlyaṃ kartum, tasyaikaikasya koṭimūlyaṃ kriyate/
466.007. rājā bimbisāro vyathitaḥ kathayati--kiṃ mayā tasya prābhṛtamanupreṣitavyaṃ bhaviṣyati? sa saṃlakṣayati--ayaṃ buddho bhagavān/
466.008. sa rājñaḥ sarvadasyānuttarajñānajño vaśiprāptaḥ/
466.009. gacchāmi, buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchāmi/
466.009. sa tamādāya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
466.009. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
466.010. rājā bimbisāro bhagavantamidamavocat--roruke bhadanta nagare rājā rudrāyaṇo nāma prativasati mamādṛṣṭasakhā/
466.011. tena mama pañcāṅgopatamaṇivarma prābhṛtamanupreṣitam/
466.012. ahaṃ tasya kiṃ prābhṛtamanupraṣeyāmi? bhagavānāha--tathāgatapratimāṃ paṭe likhāpayitvā prābhṛtamanupreṣaya/
466.013. tena citrakarā āhūyotkāh--tathāgatapratimāṃ peṭe citrayatha/
466.014. durāsadā buddhā bhagavantaḥ/
466.014. te na śaknuvanti bhagavato nimittamudgrahītum/
466.015. te kathayanti--yadi devo bhagavantamantargṛhe bhojayet, evaṃ svayaṃ saṃjñāpaya bhagavato nimittamudgrahītum/
466.016. rājñā bimbisāreṇa bhagavānantargṛhe upanimantrya bhojitaḥ/
466.016. asecanakadarśanā buddhā bhagavantaḥ/
466.017. te yamevāvayavaṃ bhagavataḥ paśyanti, tameva paśyanto na tṛptiṃ gacchanti/
466.018. te na śaknuvanti bhagavato nimittamudgrahītum/
466.019. bhagavānāha--mahārāja, khedamāpatsyante, na śakyate tathāgatasya nimittamudgrahītum/
466.019. api tu paṭakamānaya/
466.019. tena paṭaka ānītaḥ/
466.020. tatra bhagavatā chāyā utsṛṣṭā, uktāśca--raṅgaiḥ pūrayata/
466.020. tasyādhastāccharaṇagamanaśikṣāpadāni lakhitavyāni/
466.021. anulomapratilomadvādaśāṅgaḥ pratītyasamutpādo likhitavyaḥ/
466.021. gāthādvayaṃ ca likitavyam--
466.023. ārabhadhvaṃ niṣkrāmata yujyadhvaṃ buddhaśāsane/
466.024. dhunīta mṛtyunaḥ sainyaṃ naḍāgāramiva kuñjaraḥ//1//
466.025. asmin yo dharmavinaye hyapramattaścariṣyati/
466.026. prahāya jātisaṃsāraṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyati//2//
466.027. yadi kathayati--kimidam? vaktavyam--iyamabhyupapattiriyaṃ śikṣā iyaṃ lokasaṃvṛtiriyamatyutsāhatā/
466.028. tairyathāsaṃdiṣṭaṃ sarvamabhilikhitam/
466.028. bhagavatā rājā bimbisāra uktah--mahārāja, rudrāyaṇasya lekhamanuprayaccha--priyavaysya, idaṃ te mayā trailokyaprativiśiṣṭaṃ prābhṛtamanupreṣitam/
466.029. asya tvayā ardhatṛtīyāni yojanāni mārgaśobhā kartavyam/
466.030. svayameva caturaṅgena balakāyena pratyudgantavyam/
466.031. vistīrṇāvakāśe pradeśe sthāpayitvā mahatīṃ pūjāṃ satkāraṃ kṛtvodghāṭayitavyam/
466.031. tataste mahataḥ puṇyasyāvāptirbhaviṣyatīti/
466.032. rājñā bimbisāreṇa yathāsaṃdiṣṭaṃ lekho likhitvā saṃpreṣitaḥ/
466.032. rājño rudrāyaṇasya lekha upanāmitaḥ/
467.001. tena vācitaḥ/
467.001. tasyāmarṣaḥ/
467.001. so 'mātyānāṃ kathayati--bhavantaḥ, kīdṛśaṃ mama tena prabhṛtamanupreṣitam yasya satkāraḥ kartavyo bhaviṣyati? saṃnāhayata caturaṅgabalakāyam/
467.003. rāṣṭrāpamardanamasya kariṣyāmaḥ/
467.003. amātyāḥ kathayanti--deva, mahātmāsau rājā śrūyate/
467.004. na śakyaṃ tena yadvā tadvā pratiprābhṛtamanupreṣayitum/
467.004. ānupūrvī tāvatkriyatām/
467.005. yadi devasya na cittaparitoṣo bhaviṣyati, tatra kālajñā bhaviṣyāmaḥ/
467.005. evaṃ kriyatām/
467.006. tenārdhatṛtīyāni yojanāni mārgaśobhā kṛtā/
467.006. svayameva caturaṅgabalakāyena pratyudgamya praveśitaḥ/
467.007. vistīrṇāvakāśe pradeśe sthāpayitvā mahatīṃ pūjāṃ kṛtvoddhāṭitā/
467.007. madhyadeśādvaṇijaḥ paṇyamādāya tatrānuprāptaḥ/
467.008. tairbuddhapratimāṃ dṛṣṭvā ekaraveṇa nādo muktah--namo buddhāyeti/
467.009. tasya buddha ityaśrutapūrvaṃ ghoṣaṃ śrutvā sarvaromakūpāṇyāhṛṣṭāni/
467.009. sa kathayati--ka eṣa bhavanto buddho nāma? te kathayanti--deva, śākyānāṃ kumāra utpanno 'sti himavatpārśve nadyā bhāgīrathyāstīre kapilasya ṛṣerāśramapadasya nātidūre/
467.011. sa brāhamaṇair naimittikairvipaścikairvyākṛtaḥ/
467.012. sacedgṛhī agāramadhyāvasiṣyati, rājā bhaviṣyati cakravartī caturaṅgairvijetā dhārmiko dharmarājaḥ saptaratnasamanvāgataḥ/
467.013. tasyemānyevamrūpāṇi saptaratnāni bhavanti, tadyathā--cakraratnaṃ hastiratnamaśvaratnaṃ maṇiratnaṃ strīratnaṃ gṛhapatiratnaṃ pariṇāyakaratnameva saptamam/
467.014. pūrṇaṃ cāsya bhaviṣyati sahasraṃ putrāṇāṃ śūrāṇāṃ vīrāṇāṃ varāṅgarūpiṇāṃ parasainyapramardakānām/
467.015. sa imāmeva samudraparyantāṃ mahāpṛthvīṃkhilāmalaṇṭakāmanutpīḍāmadaṇḍenāśastreṇa dharmeṇa śamenābhinirjitya adhyāvasiṣyati/
467.016. sacet keśaśmaśrūṇyavatārya kāṣāyāṇi vastrāṇyācchādya samyageva śraddhayā agārādanagārikāṃ pravrajiṣyati, tathāgato bhaviṣyatyarhan samyaksambuddho vighuṣṭaśabdo loke/
467.018. sa eṣa buddho nāma/
467.018. tasyaiṣā pratibhā/
467.019. idaṃ kim? abhyupapattiḥ/
467.019. idaṃ kim? śikṣāpadam/
467.019. idaṃ kim? lokasya pravṛttinivṛttī/
467.020. idaṃ kim? atyutsāhanā/
467.020. tena pratītyasamutpādo 'nulomapratilomaḥ sugṛhītaḥ kṛtaḥ//
467.021. atha rudrāyaṇo rājā sāmātyaḥ pratyūṣasamaye sarvārthān sarvakarmāntān pratiprasrabhya niṣaṇṇaḥ paryaṅkamābhujya ṛjukāyaṃ praṇidhāya pratimukhāṃ smṛtimupasthāpya/
467.022. sa imameva dvādaśāṅgaṃ pratītyasamutpādamanulomapratilomaṃ vyavalokayati, yaduta asmin satīdaṃ bhavati, asyotpādādidamutpadyate yaduta avidyāpratyayāḥ saṃskārā yāvatsamudayo nirodhaśca bhavati/
467.024. tenemaṃ dvādaśāṅgaṃ pratītyasamutpādamanulomapratilomaṃ vyavalokayatā viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhittvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam/
467.026. sa dṛṣṭasatyo gāthāṃ bhāṣate--
467.027. bhūratnena hi buddhena prajñācakṣurviśodhitam/
467.028. namastasmai suvaidyāya cikitsā yasya hīdṛśī//3//
467.029. tena rājño bimbisārasya saṃdiṣṭam--priyavayasya, tvāmāgamya mayodddhṛto narakatiryakpretebhyaḥ pādaḥ, pratiṣṭhāpito devamanuṣyeṣu/
467.030. ucchoṣitā rudhirāśrusamudrāḥ, laṅghitā asthiparvatāḥ, anādikālopacitaṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhittvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam/
467.032. bhikṣudarśanamākāṅkṣāmi/
467.032. tadarhasi bhikṣuṃ preṣayitum/
467.032. atha sa rājā bimbisāro yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
468.001. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
468.001. ekāntaniṣaṇṇo bhagavantamidamavocat--rudrāyaṇena bhadanta rājñā satyāni dṛṣṭāni/
468.002. tena mama saṃdiṣṭam--bhikṣudarśanamākāṅkṣāmīti/
468.003. bhagavān saṃlakṣayati--katamasya bhikṣo rudrāyaṇo rājā saparivāro vineyo rairukanivāsī ca janakāyah? kātyāyanasya bhikṣoḥ/
468.004. tatra bhgavānāyuṣmantaṃ mahākātyāyanamāmantrayate--samanvāhara kātyāyana rauruke nagare rudrāyaṇaṃ rājānaṃ saparivāraṃ raurukanivāsinaṃ ca janakāyam/
468.006. adhivāsayatyāyuṣmān mahākātyāyanaḥ/
468.006. bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavato 'ntikātprakrāntaḥ/
468.007. athāyuṣmān mahākātyāyanastasyā eva rātryā atyayātpūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya rājagṛhaṃ piṇḍāya prāvikṣat/
468.008. rājagṛhaṃ piṇḍāya caritvā kṛtabhaktakṛtyaḥ paścādbhaktapiṇḍapātapratikrāntaḥ paribhuktaṃ śayanaṃ pratiśāmya samādāya pātracīvaraṃ pañcaśataparivāro yena raurukaṃ tena cārikāṃ prakrāntaḥ/
468.010. rājñā bimbisāreṇa rudrāyaṇasya rājño lekho 'nupreṣitaḥ/
468.011. priyavayasya, eṣa te bhikṣurmayā śāstṛkalpo mahāśrāvako 'nupreṣitaḥ/
468.012. asya tvayārdhatṛtīyāni yojanāni mārgaśobhā kartavyā nagaraśobhā ca/
468.012. svayameva caturaṅgena balakāyena pratyudgantavyaḥ/
468.013. pañca vihāraśatāni kartavyāni/
468.013. pañca mañcapīṭhavṛṣikoccakabimbopadhānacaturasrakaśatāni dātavyāni/
468.014. pañca piṇḍaśatāni prajñāpayitavyāni/
468.015. ataste mahataḥ puṇyasyāvāptirbhaviṣyati/
468.015. tenārdhatṛtīyāni yojanāni mārgaśobhā kṛtā, nagaraśobhā kṛtā, pañca vihāraśatāni, yena ekajanasahasraparivāreṇa ca svayameva pratyudgamya mahatā satkāreṇa rorukaṃ nagaraṃ praveśitaḥ/
468.017. bahir nagarasya pañca vihāraśatāni kāritāni, pañca mañcapīṭhavṛṣikoccakabimbopadhānacaturasrakaśatāni dāpitāni, pañca piṇḍapātaśatāni prajñaptāni, vistīrṇāvakāśe ca pṛthivīpradeśe āsanaprajñaptiḥ kāritā/
468.019. ayuṣmān mahākātyāyanaḥ purastād bhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
468.020. anekāni praṇiśatasahasrāṇi saṃnipatitāni/
468.021. kānicitkutūhalajātāni, kānicitpūrvakaiḥ kuśalamūlaiḥ saṃcodyamānāni/
468.021. tata āyuṣmatā mahākātyāyanena tasyāḥ pariṣada āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā anekaiḥ prāṇiśatasahasrairmahāviśeṣo 'dhigataḥ/
468.023. kaiścicchrotāpattiphalam, kaiścidnāgāmiphalam, kaiścitpravrahya sarvalkeśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam, kaiścicchrāvakabodhau cittānyutpāditāni, kaiścitpratyekāyāṃ bodhau, kaiścidanuttarāyāṃ samyaksambodhau/
468.026. yadbhūyasā sā pariṣadbuddhaniṃnā dharmapravaṇā saṃghaprāgbhārā vyavasthāpitā//
468.027. rauruke nagare tiṣyaḥ puṣyaśca gṛhapatī vasataḥ/
468.027. tau yenāyuṣmān mahākātyāyanastenopasaṃkrāntau/
468.028. upasaṃkramya āyuṣmato mahākātyāyanasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇau/
468.029. tiṣyapuṣyau gṛhapatī āyuṣmantaṃ mahākātyāyanamidamavocatām--labhevahi āryamahākātyāyana svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvam/
468.030. careva āryamahākātyāyana bhavato 'ntike brahmacaryamiti/
468.031. tāvayuṣmatā kātyāyanena pravrajitāvupasampāditau, avavādo dattaḥ/
468.031. tābhyām yujyamānābhyāṃ vyāyacchamānābhyāṃ ghaṭamānābhyāmidameva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalam viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śataśaḥ śatanapatanavikiraṇavidhvaṃsanadharmatayā parāhatya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/
469.002. arhantau saṃvṛttau traidhātukavīrāgau samaloṣṭakāñcanāvākāśapāṇisamacittau vāsīcandanakalpau vidyāvidāritāṇḍakośau vidyābhijñāpratisaṃvitprāptau bhvalābhalobhasatkāraparānmukhau/
469.004. sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyau mānyavabhivādyau ca saṃvṛttau/
469.004. tau jvalanatapanavarṣaṇavidyotanaprātihāryāṇi kṛtvā nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtau/
469.006. tayorjñātṛbhiḥ śarīrapūjāṃ kṛrtvā dvau stūpau kāritau--ekastiṣyasya, dvitīyaḥ puṇyasya//
469.007. rudrāyaṇo rājā dine dine āyuṣmato mahākātyāyanasyāntikād dharmaṃ śrutvā antaḥpurasyārocayati--āryo mahākātyāyano madhuramadhuraṃ dharmaṃ deśayati kṣaudramiva madhuraṃ praprīṇayatīti/
469.009. tāḥ kathayanti--devasya saphalo buddhotpādaḥ/
469.009. katham? yena tvaṃ dharmaṃ śṛṇoṣi/
469.010. yadyevam, yūyaṃ kasmāñ śṛṇutha? deva, vayaṃ hrīmantyaḥ/
469.010. kathaṃ vayaṃ tatra gatvā dharmaṃ śṛṇumah? yadyāryo mahākātyāyana ihaivāgatya dharmaṃ deśayet, evaṃ vayamapi śṛṇuyām iti/
469.011. rudrāyaṇena rājñā āyuṣmān mahākātyāyana uktah--mama ārya sāntaḥpuramicchati śrotum/
469.012. sa kathayati--mahārāja, na bhikṣavo 'ntaḥpuraṃ praviśya dharmaṃ deśayanti/
469.013. pratikṣipto bhagavatā antaḥpurapraveśaḥ/
469.014. ārya, atra ko 'ntaḥpurasya dharmaṃ deśayati? mahārāja, bhikṣuṇyaḥ/
469.014. rudrāyaṇarājñā bimbisārasya rājño lekho 'nupreṣitah--priyavayasya, antaḥpuramicchati dharmaṃ śrotum/
469.015. tadarhasi kāṃcidbhikṣuṇīṃ preṣayitum/
469.016. bimbisāro rājā taṃ lekhaṃ vācayitvā yena bhagvāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
469.016. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇaḥ/
469.017. ekāntaniṣaṇṇo rājā bimbisāro bhagavantamidamavocat--rudrāyaṇena bhagavan rājñā lekho 'nupreṣitah--antaḥpuramicchati dharmaṃ śrotum/
tadarhasi kāṃcidbhikṣuṇīṃ preṣayitumiti/
469.019. tadatra kathaṃ pratipattavyamiti? bhagavān saṃlakṣayati--katarasyā bhikṣuṇyā rudrāyaṇasya rājño antaḥpuraparijano vineyo raurukanivāsī ca strījana iti? paśyati śailāyā bhikṣuṇyāḥ/
469.021. tatra bhagavāñchailāṃ bhikṣuṇīmāmantrayate--samanvāhara śaile rauruke nagare rudrāyaṇasya rājño 'ntaḥpurajanaṃ raurukanivāsinaṃ strījanamiti/
469.022. evaṃ bhadanteti śailā bhikṣuṇī bhagavataḥ pratiśrutya pādau śirasā vanditvā bhagavato 'ntikāt prakrāntā/
469.024. atha śailā bhikṣuṇī tasyā eva rātrertyayātpūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya rājagṛhaṃ piṇḍāya caritvā kṛtabhakrakṛtyā pañcādbhaktapiṇḍapātapratikrāntā yathāparibhuktaṃ śayanāsanaṃ pratisamayya samādāya pātracīvaraṃ pañcaśataparivārā yena raurukaṃ nagaraṃ tena cārikāṃ prakrāntā/
469.027. bimbisāreṇa ca rājñā rudrāyaṇasya rājño lekho 'nupreṣitah--priyavayasya, eṣā te mayā mahāśrāvikā śāstrānugatā pañcaśataparivārā preṣitā/
469.028. asyāṃ tvayārdharṛtīyāni yojanāni mārgaśobhā kartavyā nagaraśobhā ca/
469.029. svayameva ca caturaṅgena balakāyena pratyudgantavyam/
469.029. abhyantare ca nagarasya pañca vihāraśatāni kārayitavyāni, pañca mañcapīṭhaśatāni, vṛṣikoccabimbopadhānacaturasrakaśatāni dātavyāni, pañca piṇḍapātaśatāni prajñāpayitavyāni/
469.031. ataste puṇyasyāvāptirbhaviṣyatīti/
469.032. rudrāyaṇena rājñā lekhaṃ vācayitvā prāmodyajātenārdhatṛtīyāni yojanāni mārgaśobhā kāritā/
470.001. anekajanasahasraparivāreṇa ca svayameva pratyudgamya mahatā satkāreṇa raurukaṃ nagaraṃ praveśitā/
470.002. abhyantare ca nagarasya pañca vihāraśatāni kāritāni, pañca mañcapīṭhavṛṣikoṣabimbopadhānacaturasrakaśatāni dāpitāni, pañca piṇḍapātaśatāni prajñaptāni/
470.003. śailā bhikṣuṇī rudrāyaṇasya rājño 'ntaḥpuraṃ praviśya dine dinai dharmaṃ deśayati/
470.004. rudrāyaṇo rājā vīṇāyāṃ kṛtāvī, candraprabhā devī nṛtye/
470.005. yāvadapareṇa samayena rudrāyaṇo rājā vīṇāṃ vādayati, candraprabhā devī nṛtyati/
470.005. tena tasyā nṛtyantyā bināśalakṣaṇaṃ dṛṣṭam/
470.006. sa tāmitaścāmutaśca nirīkṣya saṃlakṣayati--saptāhasyātyayātkālaṃ kariṣyati/
470.007. tasya hastādvīṇā srastā, bhūmau nipatitā/
470.007. candraprabhā devī kathayati--deva, mā mayā durnṛtyam? devi, na tvayā dunṛtyam/
470.008. api tu mayā tava nṛtyantyā vināśalakṣaṇaṃ dṛṣṭam--saptame divase tava kālatriyā bhavatīti/
470.009. candraprabhā devī pādayor nipatya kathayati--deva yadyevam, kṛtopasthānāhaṃ devasya/
470.010. yadi devo 'nujānīyāt, ahaṃ pravrajeyamiti/
470.010. sa kathayati--candraprabhe, samayato 'nujānāmi/
470.011. yadi tāvatpravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkaroṣi, eṣa eva te duḥkhāntaḥ/
470.012. atha sāvaśeṣasamyojanā kālaṃ kṛtvā deveṣūpapadyase, devabhūtayā te mamopadarśayitavyamiti/
470.013. sā kathayati--deva, evaṃ bhavatviti/
470.013. sā rudrāyaṇena rājñā śailāyā bhikṣuṇyāḥ samarpitā--āryacandraptabhā devī ākāṅkṣati svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikcuṇībhāvam/
470.015. tadarhasi tāṃ pravrājayitumupasampādayitumiti/
470.015. śailā bhikṣuṇī kathayati--evaṃ bhavatu, prabrājayāmīti/
470.016. tayāsau pravrājitā upasampāditā ca/
470.016. samanvāhṛtya cāvavādo dattah--maraṇasaṃjñāṃ bhāvayeti/
470.017. candraprabhā devī maraṇasaṃjñāṃ bhāvayitumārabdhā/
470.017. sā saptame divase kālagatā cāturmahārājikeṣu deveṣūpapannā/
470.018. dharmatā khalu devaputrasya vā devakanyāyā vā aciropapannasya, trīṇi cittānyutpadyante--kutaścyutaḥ, kutropapannaḥ, kena karmaṇeti/
470.019. candraprabhā devakanyā saṃlakṣayati--kṛto 'haṃ cyutā? manuṣyebhyaḥ/
470.020. kutropapannā? cāturmahārājikeṣu deveṣu/
470.021. kena karmaṇā? bhagavataḥ śāsane brāhmacaryaṃ caritveti/
470.021. tasyā etadabhavat--tadapratirūpaṃ syādyadahaṃ paryuṣitaparivāsā bhagavantaṃ darśanāyopasaṃkramitum/
470.022. yannvahamaparyuṣitaparivāsaiva bhagavantaṃ darśanāyopasaṃkrāmeyamiti/
470.023. atha candraprabhā devakanyā calavimalakuṇḍaladharā hārārdhahāravibhūṣitagātrī tāmeva rātrīṃ divyānāmutpalakumudapuṇḍarīkamāndāravāṇāmutsaṅgaṃ pūrayitvā sarvaṃ veṇuvanaṃ kalandakakanivāpamudāreṇāvabhāsenāvabhāsya bhagavantaṃ puṣpairavakīrya bhagavataḥ purastānniṣaṇṇā dharmaśravaṇāya/
470.026. bhagavatā tasyā āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāryasatyasamprativedhikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā candraprabhayā devakanyayā viṃśatiśikharasamudgataṃsatkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhittvā śrotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam/
470.028. sā dṛṣṭasatyā trirudānamudānayati--idamasmākaṃ bhadanta, na mātrā kṛtaṃ na pitrā kṛtaṃ na rājñā na devatābhir neṣṭair nasvajanabandhuvargair na pūrvapretair na śramaṇabrāhmaṇairyadbhagavatāsmākaṃ kṛtam/
470.030. ucchoṣitā rudhirāśrusamudrāḥ, laṅghitā asthiparvatāḥ, pihitānyapāyadvārāṇi, vivṛtāni svargamokṣadvārāṇi, pratiṣṭāpitā devamanuṣyeṣu/
470.032. āha ca--
471.001. tavānubhāvātpihitaḥ sughoro hyapāyamārgo bahuduḥkhayuktaḥ/
471.003. apāvṛtā svargagatiḥ supuṇyā nirvāṇamārgaśca mayopalabdhaḥ//4//
471.005. tvadāśrayādāptamapetadoṣaṃ mamādya śuddhaṃ suviśuddhacakṣuḥ/
471.007. prāptaṃ ca śāntaṃ padamāryakāntaṃ tīrṇaśca duḥkhārṇavapāramasmi//5//
471.009. jagati daityanarāmarapūjita vigatajanmajarāmaraṇāmaya/
471.011. bhavasahasrasudurlabhadarśana sphalamadya mune tava darśanam//6//
471.013. avanamya tataḥ pralambahārā caraṇau dvāvabhivandya jāraharṣā/
471.015. parigamya pradakṣiṇaṃ jitāriṃ suralokābhimukhī divaṃ jagāma//7//
471.017. atha candraprabhā devakanyā vaṇigiva labdhalābhaḥ, sasyasampanna iva karṣakaḥ, śūra iva vijitasaṃgrāmaḥ, sarvarogaparimukta ivāturaḥ, yayā vibhūtyā bhagavatsakāśāmāgatā tayaiva vibhūtyā svarbhavanaṃ saṃprasthitā/
471.019. tasyā etadabhavat--mayā rudrāyaṇasya rājñaḥ pratijñātamupadarśayiṣyāmīti/
471.020. atha candraprabhā devakanyā yena rājā rudrāyaṇastenopasaṃkrāntā/
471.020. tena khalu samayena rudrāyaṇo rājā ekākī gṛhasyoparitalake śayitaḥ/
471.021. sa tayā udārāvabhāsaṃ kṛtvā acchaṭāśabdena pratibodhitaḥ/
471.022. sa middhāvasthalocanāparisphuṭo 'vijñātaḥ kathayati--kā tvamiti? sā kathayati--ahaṃ candraprabheti/
471.023. rājā kathayati--āgaccha, paricārayāma iti/
471.023. sā kathayati--deva, cyutāhaṃ kālagatā cāturmahārājikeṣu deveṣūpapannā/
471.024. yadīcchasi mayā sārdhaṃ samāgamam, bhagavato 'ntike pravraja/
471.025. yadi tāvaddṛṣṭadharmā sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyase, sa eva te 'nto dukhasya/
471.026. atha sāvaśeṣasamyojanaḥ, kālaṃ kṛtvā cārturmahārājikeṣu deveṣūpapatsyase/
471.026. tatra te mayā sārdhaṃ samāgamo bhaviṣyati/
471.027. ityuktvā tatraivāntarhitā/
471.027. rudrāyaṇo rājā kṛtsnāṃ rātriṃ pravrajyāmanuvicintayan kālyamevotthāya amātyānāmantrayate--paśyata bhavantaḥ, candraprabhā devī kva tiṣṭhatīti? te kathayanti--deva, kālagateti/
471.029. rudrāyaṇaḥ saṃlakṣayati--na mama pratirūpaṃ syādyadahaṃ devatācodito 'ham agāramadhyāvaseyam/
471.030. saṃnidhānī kālaparibhogena vā kāmān paribhuñjīyam/
471.031. yannvahaṃ śikhaṇḍinaṃ kumāraṃ rājye 'bhiṣicya keśaśmaśrūṇyavatārya kāṣāyāṇi vastrāṇyācchādya samyageva śraddhayā agārādanagārikāṃ pravrajeyamiti/
471.032. tena hirubhirukāvagrāmātyau ddutanāhūtoktau bhavantau, yādṛśa eva mama śikhaṇḍī kumāraḥ putraḥ, tādṛśa eva yuvayoḥ/
472.001. sa eṣa yuvābhyāmahitānnivārayitavyo hite ca saṃniyojayitavyaḥ/
472.002. ahaṃ pravrajāmi svākhyāte dharmavinaye iti/
472.002. etau sāśrukaṇṭhau byavasthitau/
472.003. śikhaṇḍyapi kumāro 'bhihitah--putra, yathaiva tvaṃ mama vacanaṃ śrotavyaṃ kartavyaṃ manyase, tathā anayorapi hirubhirukayoragrāmātyayorvacanaṃ śrotavyaṃ kartavyaṃ manyathāḥ/
472.004. ahaṃ pravrajāmi svākhyāte dharmavinaye/
472.005. iti śrutvā so 'pi sāśrukaṇṭho vyavasthitaḥ/
472.005. tato rudrāyaṇena rājñā rauruke nagare ghaṇṭāvadhoṣaṇaṃ kāritam--śṛṇvantu bhavanto raurukanivāsinaḥ paurā nānādeśābhyāgataśca janakāyaḥ/
472.007. ahaṃ keśaśmaśrūṇyavatārya kāṣāyāṇi vastrāṇyācchādya samyageva śraddhayā agārādanagārikāṃ pravrajiṣyāmi/
472.008. bhūyaśaḥ putramāha--putra, tvayā rājyaṃ kārayatā kasyacidaparādhyaṃ na kṣantavyamiti/
472.009. anuraktapaurajanapado 'sau rājā/
472.009. śrutvā sarva eva raurukanivāsī janakāyo 'nyaśca nānādeśābhyāgātaḥ sāśrukaṇṭho vyavasthitaḥ/
472.010. tato rudrāyaṇo rājā śikhaṇḍinaṃ kumāraṃ rājye pratiṣṭhāpya bandhujanaṃ kṣamāpayitvā śramaṇabrāhmaṇakṛpaṇavanīpakebhyo dānāni datvā paṇyāni kṛtvā ekena puruṣeṇopasthāyakena rājagṛhābhimukhah /
472.012. tataḥ śikhaṇḍī rājā sāntaḥpurāmātyapaurajanapado 'nyaśca nānādeśābhyāgato janakāyaḥ pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanubaddhaḥ/
472.013. so 'nekaiḥ praṇiśatasahasrairanugamyamāno raurukānnagarānniṣkramya anyatamāsminnudyāne vividhataruṣaṇḍamaṇḍite nānāpuṣpasalilasampanne haṃsakroñcamayūraśukasārikākokilajīvaṃjīvakanirghoṣite muhūrtamāsthāya raurukaṃ nagaramavalokya śikhaṇḍinaṃ rājānamāmantrayate--putra, mayā dharmeṇa rājyaṃ kāritam, yena me iyanti praṇiśatasahasrāṇi pṛṣṭhato 'nuvaddhāni/
472.017. tattvayāpi dharmeṇa rājyaṃ kārayitavyamiti/
472.017. so 'pi janakāyaḥ samāśvāsyoktah--bhavantaḥ, eṣa yuṣmākaṃ rājā samanuyukto mayā/
472.018. nivartate, sukhaṃ prativatsyatha, ityuktvā saṃprasthitaḥ/
472.019. rājā śikhaṇḍī sāntaḥpurakumārāmātyapaurajanapado 'śruparuyākulekṣaṇo muhūrmuhūr nivartya nirīkṣamāṇo raurukaṃ nagaraṃ pratinivṛttaḥ/
472.020. tato rudrāyaṇo rājā anupūrveṇa rājagṛhaṃ nagaramanuprāptaḥ/
472.021. tenodyāne sthitvā sa puruṣa uktah--gaccha bhoḥ puruṣa, rājño bimbisārasya gatvā nivedaya--rudrāyaṇo nāma udyāne tiṣṭhatīti/
472.022. tena puruṣeṇa gatvā rājño bimbisārasya niveditam--deva, rudrāyaṇo rājā udyāane tiṣṭhatīti, sa rājā śrutvā sahasaivotthitaḥ pauruṣānāmantrayate--bhavantaḥ, mahāsādhano rājā apratisaṃvidita evāgataḥ/
472.024. na yuṣmākaṃ kenacidvijñāt iti? sa kathayati--deva, kuto 'sya sādhanam? ātmanā dvitīya āgata iti/
472.025. rājā bimbisāraḥ saṃlakṣayati--na mama pratirūpaṃ syādyadahaṃ rāhānaṃ kṣatriyaṃ mūrdhnāmiṣiktamevameva praveśayeyam/
472.027. mahatā satkāreṇa praveśayāmīti viditvā mārgaśobhāṃ bagaraśobhāṃ ca kārayitvā caturaṅgena balakāyena pratyudgataḥ/
472.028. kaṇṭhe pariṣvajya hastiskandhe āropya rājagṛhaṃ mahānagaraṃ praveśitaḥ/
472.029. nānāgandhaparibhāvitenodakena snāpitaḥ/
472.029. rājārhaivastrairgandhamālyavilepanaiśca samalaṃkṛtya bhojitaḥ/
472.030. mārgaśrame prativinodite uktah--priyavayasya, sphītaṃ rājyamapāsya antaḥpuraṃ kumārānāmātyān paurajanapadān kimihāgamanaprayojanam? mā kenacidbhūmyantareṇa rājñā rāṣṭrāvamardanaḥ kṛtah? kumāreṇa vā kenacidduṣṭāmātyavigrāhitena rājyābhinandinā parākrāntamiti? sa kathayati--vayasya, ākaṅkṣāmi svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvam/
473.001. iti śrutvā rājā bimbisāra āttamanāḥ pūrvakāyamabhyunnamayya dakṣiṇabāhumā