Phạn tạng (Sanskrit Canon)divyav_u.htmNguyên tác: Sanskrit
Bổn Sanh Thiên Cung (Divyāvadāna)
Chuyện bổn sanh (Avadāna/Jātaka) kể về tiền thân và hành trạng của đức Phật và các đệ tử. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 26 / 27 (50.000 ký tự/trang)
bhiprasāryodānamudānayati--aho buddhaḥ, aho dharmaḥ, aho saṃghah aho dharmasya svākhyātatā, yatredānīmevaṃvidhāḥ puruṣāḥ sphītaṃ rājyamapahāya sphītamantaḥpuraṃ vistīrṇasvajanabandhuvargaṃ sphītāni ca kośakoṣṭhāgārāṇyapahāya ākāṅkṣante svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvam/ 473.005. ityuktvā rājānaṃ rudrāyaṇaṃ samādāya yena bhagavāṃsetnopasaṃkrāntaḥ/ 473.006. tena khalu samayena bhagavānanekaśatāyā bhikṣuparṣadaḥ purastānniṣaṇṇo dharmaṃ deśayati/ 473.007. adrākṣīdbhagavān rājānaṃ māgadhaṃ śreṇyaṃ bimbisāraṃ dūrādeva/ 473.007. dṛṣṭvā ca punarbhikṣūnāmantrayate sma--eṣa bhikṣavo rājā bimbisāraḥ saprābhṛta āgacchati/ 473.008. nāstitathāgatasyaivaṃvidhaḥ prābhṛto yathā vineyaprābhṛtaḥ/ 473.009. ityuktvā tūṣṇīmavasthitaḥ/ 473.009. rājā bimbisāro bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇaḥ/ 473.010. ekāntaniṣaṇṇo rājā biṃvisāro bhagavantamidamavocat--ayaṃ bhadanta rājā rudrāyaṇa ākāṅkṣate svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvam/ 473.011. taṃ bhagavān pravrājayatu, upasampādayatu anukampāmupādāyeti/ 473.012. sa bhagavatā ehibhikṣukayā ābhāṣitah--ehi bhikṣo, cara brāhmacaryamiti/ 473.013. sa bhagavato vācāvasāne eva muṇḍaḥ saṃvṛttaḥ saṃghāṭīprāvṛtaḥ pātrakaravyagrahasto varṣaśatopasampannasya bhikṣorīryāpathenāvasthitaḥ// 473.015. ehīti coktaḥ sa tathāgatena muṇḍaśca saṃghāṭiparivṛtadehaḥ/ 473.017. sadyaḥ praśāntendraya eva tasthau evaṃ sthito buddho manorathena//8// 473.019. āyuṣmān rudrāyaṇaḥ pūrvāhne nivāsya pātracīvaramādāya rājagṛhaṃ piṇṭāya prāvikṣat/ 473.020. sa mahājanakāyena dṛṣṭaḥ/ 473.020. eṣa ca śabdo rājagṛhe nagare samantato visṛtah--rudrāyaṇo rājā bhagavatā pravrajitaḥ, sa rājagṛhaṃ bhikṣārthī praviṣṭaḥ/ 473.021. iti śrutvā anekāni prāṇiśatasahasrāṇi saṃnipatitāni/ 473.022. antarbhavanavicāriṇyo 'pi yoṣito vātāyanagavākṣavedikāsvavasthitā nirīkṣitumārabdhāḥ/ 473.023. amātyai rājño bimbisārasya niveditam--deva, rudrāyaṇo rājā rājagṛhaṃ piṇḍāya praviṣṭo 'nekaiḥ prāṇiśatasahasraiḥ parivṛtastiṣṭhatīti/ 473.024. śrutvā ca punā rājā bimbisāro yena rudrāyaṇo bhikṣustenopasaṃkrāntaḥ/ 473.025. upasaṃkramya rudrāyaṇaṃ bhikṣumidamavocat-- 473.026. bhuktvā grāmasahasrāṇi raurukaṃ ca narādhipa/ 473.027. utsṛṣṭaṃ piṇḍameṣāṇaḥ kaccinna paritapyase//9// 473.028. bhuktvā śatapale pātre sauvarṇe rājate 'tha vā/ 473.029. bhuñjāno mṛnmaye pātre kaccinna paritapyase//10// 473.030. śālīnāmodanaṃ bhuktvā śuci māṃsopasevitam/ 473.031. bhuñjānaḥ śuṣkakulmāṣān kaccinna paritapyase//11// 474.001. hitvā kauśeyakarpāsān kṣaumaṃ kauṭumbakāśikān/ 474.002. dhārayan pāṃśukūlāni kaccinna paritapyase//12// 474.003. kūṭāgāre śāyitvā tvaṃ nirvāte sparśitāgate// 474.004. āsīno vṛkṣamūleṣu kaccinna paritapyase//13// 474.005. paryaṅke 'vaśayitvā tvaṃ mṛduke tūlasaṃnibhe/ 474.006. tṛṇasaṃstare śayānaḥ kaccinna paritapyase//14// 474.007. bhāryāṃ sadṛśikāṃ gṛdyāmāśravāṃ vai priyaṃvadām/ 474.008. rudantīṃ viprahāya tvaṃ kaccinna paritapyase//15// 474.009. yānaistvaṃ hastigrīvābhiraśvairapi rathairapi/ 474.010. padbhyāṃ paribhraman bhūmau kaccinna paritapyase//16// 474.011. koṣṭhāgārāṇi kośaṃ ca bahuvittaṃ prahāya vai/ 474.012. ākiṃcanyamanuprāptaḥ kaccinna paritapyase//17// iti/ 474.013. rudrāyaṇaḥ prāha-- 474.014. anṛddhirdamayatyenaṃ sacedbhavati durdamaḥ/ 474.015. parabhojanabhuñjānaḥ kathaṃ damayate yugam//18// iti/ 474.016. rājā bimbisāraḥ prāha-- 474.017. kiṃ nu tvaṃ durmanā rājan kiṃ dīna iva bhāṣase/ 474.018. dadāmyupārdharājyaṃ te bhuṅkṣva bhogaparāyaṇa//19// 474.019. kiṃ nu tvaṃ durmanā rāhan kiṃ dīna iva bhāṣase/ 474.020. dadāmi pravarān bhogān yān kāṃścinmanasecchasi//20// iti/ 474.021. rudrāyaṇa prāha-- 474.022. na rājan kṛpaṇo loke dharmakāyena saṃspṛśet/ 474.023. deva tripathanirāśī(?) dhruvaṃ tasya vidhīyate//21// 474.024. yastu dharmavirāgārthamadharme nirato nṛpaḥ/ 474.025. sa rājan kṛpaṇo jñeyastamastamaḥparāyaṇaḥ//22// 474.026. śṛṇu me tvaṃ mahārāja dharmatā deśayāmyaham/ 474.027. śrutvā dharmaṃ tato jñeyo yadi tvaṃ prītimeṣyasi//23// 474.028. nirguṇasya śarīrasya eka eva mahāguṇaḥ/ 474.029. yathā yathā vidhāryaṃ te tattathaivānuvartate//24// 474.030. daśeme varṣadaśāḥ puruṣasyāsu nirucyate/ 474.031. trīṭā tatra ratiḥ kā vā putraparadhaneṣu vā//25// 475.001. putrādveṣiṇīyāmāhurbhāryayā kṛtirucyate/ 475.002. śaurā dhanaṃ prārthayante rājan mukto 'smi bandhanāt//26// 475.003. na bhaiṣajyāni trāyante na dhanaṃ jñātayo na ca/ 475.004. na sarvavidyā na balaṃ na śauryaṃ trāyate 'ntakāt//27/ 475.005. devāpi santīha mahānubhāvāḥ sthānecvihocceṣu cirāyuṣo 'pi/ 475.007. āyuḥkṣayānte 'pi tataścyavante mucyeta ko neha śarīrabhedāt//28// 475.009. rājyāni kṛtvāpi mahānubhāvā vṛṣṇyandhakāḥ kuravaśca pāṇḍavāśca/ 475.011. saṃpannacittā yaśasā jvalantas te na śaktā maraṇaṃ nopagantum//29// 475.013. na samyamena tapasā na rājan na karmaṇā na rājan na karmaṇā vīryaparākrameṇa vā/ 475.015. na vittapūgair na dhanairudāraiḥ śakyaṃ kadācinmaraṇādvimoktam//30// 475.017. naivāntarīkṣe na samudramadhye na parvatānāṃ vivaraṃ praviśya/ 475.019. na vidyate sa pṛthivīpradeśo yatra sthitaṃ na prasaheta mṛtyuḥ//31// 475.021. naivāntarīkṣe na samudramadhye na parvatānāṃ vivaraṃ praciśya/ 475.023. na vidyate sa pṛthivīpradeśo yatra sthitaṃ na prasaheta karma//32// 475.025. yānīmānyapaviddhāni vikṣiptāni diśo diśa/ 475.026. kapotavarṇānyasthīni tāni dṛṣṭveha kā ratiḥ//33// 475.027. imāni yānyupasthānāni alāburiva serabhe/ 475.028. śaṅkhavarṇāni śīrṣāṇi tāni dṛṣṭveha kā ratiḥ//34// 475.029. yamātape chādayase śīte yamupagūhase/ 475.030. evaṃ te priyamātmānaṃ rājan mṛtyurhaniṣyati//35// 476.001. yāvanmṛtyorvaśaṃ bhuṅkte paridhatte dadāti vā/ 476.002. taddhi tasya svakaṃ jñeyamanyannityaṃ vigacchati//36// 476.003. asādhāraṇamanyeṣāmaśaurāharaṇaṃ nidhim/ 476.004. martyo nidahyāddānena anyena sukṛtena vā//37// 476.005. purā hi tvāṃ vyāghra iva mṛgaṃ nihatya vyādhirjarā karṣati antakaśca/ 476.007. na te mitrāṇyapaneṣyanti rogaṃ saṃgamya sodaryagaṇāśca sarve//38// 476.009. yadeva labdhādhikamasya bhavati dhanaṃ dhānyaṃ rajataṃ jātarūpam/ 476.011. dāyādyamevānuvicintayanti putrāḥ sadārā anujīvinaśca//39// 476.013. sacedṛṇaṃ bhvati piturmṛtasya priyāḥ sutā nāsya vahṇiṃ viśanti mṛtyau na vāpyaśrumukhā rudanti rāhuḥ pitā mama kāryateti(?)//40// 476.017. āyāntu sattvāḥ pitā mameti prakīrṇakeśāśrumukhā rudanti/ 476.019. jyotiścāsya purato haranti hyaho batāyamamaro bhavediti//41// 476.021. dūṣyairenaṃ prāvṛtaṃ nirharanti jyotiḥ samādāya dahanti/ 476.023. sa dahyate jñātibhī rudyamāna ekena vastreṇa vihāya bhogam//42// 476.025. eko hyayaṃ jāyate jāyamānastathā mriyate mriyamāṇo 'yamekaḥ/ 476.027. eko duḥkhānanubhavatīha jantur na vidyate saṃsarataḥ sahāyaḥ//43// 476.029. etacca dṛṣṭveha parivrajanti kulāyakāste na bhavanti santaḥ/ 476.031. te sarvasaṃgānabhisamprahāya na garbhaśayyāṃ punarāvasānti//33// iti/ 477.001. atha bimbisāro rājā rudrāyaṇena bhikṣuṇā uttarottareṇa pratibhānena nirākṛtastūṣṇīṃ niṣpratibhaḥ prakrāntaḥ// 477.003. atha śikhaṇḍī rājā yāvatkaṃciddharmeṇa rājyaṃ kārayitvā adharmeṇa rājyaṃ kārayitumārabdhaḥ/ 477.004. sa hirubhirukābhyāmuktah--deva, dharmeṇa rājyaṃ kāraya, mā adharmeṇa/ 477.004. tatkasya hetoh? puṣpaphalavṛkṣasadṛśā deva janapadāḥ/ 477.005. tadyathā deva puṣpavṛkṣāḥ phalavṛkṣāśca kālena kālaṃ samyakparipālyamānā anuparataprayogeṇa yathākālaṃ puṣpāṇi phalāni cānuprayacchanti, evameva janapadāḥ pritipālyamānā anuparataprayogeṇa yathākālaṃ karapratyāyānanuprayacchantīti/ 477.007. sa tābhyāṃ nivārito yāvattāvaddharmeṇa rājyaṃ kārayitvā punarapyadharmeṇa rājyaṃ kārayitumārabdhaḥ/ 477.009. sa tābhyām yāvat trirapyuktaḥ/ 477.009. visāriṇī kṛ(tṛ?)ṣṇā/ 477.009. nivāryamāṇā nāvatiṣṭhate/ 477.009. ruṣito 'mātyānāmantrayate--yo bhavanto rājñaḥ kṣatriyasya mūrdhābhiṣiktasya yāvat trirapyājñāṃ prativahati, tasya kīdṛśo daṇḍa iti/ 477.011. tatra kecidduṣṭāmātyāḥ kathayanti--deva, kimatra jñātavyam? tasya vadho daṇḍa iti/ 477.012. gāthe ca bhāṣante-- 477.013. amātyasya ca duṣṭasya dantasya calitasya ca/ 477.014. bhojanasya ca nānyatroddharaṇātsukham//45// 477.015. amātyaṃ buddhisampattiprajñāvinayakovidam/ 477.016. kośasthaṃ ca balasthaṃ ca yo na hanyātsa ghātyate//43// iti/ 477.017. śikhaṇḍī rājā kathayati--bhavantaḥ, mamaitau pitrā saṃnyastau/ 477.017. nāhametau praghātayāmi/ 477.018. kiṃ tvābhyāṃ mama darśanapathe na sthātavyamiti/ 477.018. tayordvāraṃ nivāritam/ 477.018. anyau dvau duṣṭāmātyau sthāpitau/ 477.019. tau kathayatah--deva, nākranditā nāluñcitā nātaptā notpīḍitāstilāstailaṃ prayacchanti, tadvannarapate janapadā iti/ 477.020. rājā kathayati--yadetābhyāṃ kṛtam, tatparaṃ pramāṇamiti/ 477.021. tau janapadān pīḍayitumārabdhau/ 477.021. yāvadanyatamo vaṇik paṇyamādāya raurukānnagarād rājagṛhamanuprāptaḥ/ 477.022. sa āyuṣmatā rudrāyaṇena dṛṣṭaḥ/ 477.023. kaccicchikhaṇḍī khalu raurukeṣu sabhtyavargo balavānarogaḥ/ 477.025. dharmeṇa vā kārayati svarājyaṃ na cāsya kaścitparatopasargaḥ//47// iti/ 477.027. sa kathayati-- 477.028. tathyaṃ śikhaṇḍī khalu raurukeṣu sabhṛtyavargo balavānarogaḥ/ 477.030. na cāsya kaścitparatopasargo adharmeṇa tu rājyaṃ karoti nityam//48// 478.001. athāyuṣmān rudrāyaṇo 'nupūrvyā praṣṭumārabdhah--kastatrāmātyapradhānah? kasya śikhaṇḍī vaśena janapadān pīḍayatīti? sa kathayati--deva, hirubhirukayoramātyayordvāraṃ nivārya anyau duṣṭāmātyau sthāpitau/ 478.003. tadvaśena śikhaṇḍī janapadān pīḍayatīti/ 478.003. rudrāyaṇaḥ kathayati--gaccha tvaṃ bhoḥ puruṣa, raurukanivāsinaṃ janakāyaṃ samāścāsaya/ 478.004. ahamapi tatra pracārite gamiṣyāmi/ 478.005. ahamenaṃ śikhaṇḍinamahitānnivārayiṣyāmi, hite ca saṃniyojayiṣyāmīti/ 478.006. sa vaṇik paṇyaṃ visarjayitvā pratipaṇyamādāya saṃprasthito 'nupūrveṇa raurukamanuprāptaḥ/ 478.007. tena jñātīnāṃ rahasi niveditam--bhavantaḥ, ahaṃ paṇyamādāya rājagṛhaṃ gataḥ/ 478.007. tatra mayā vṛddharājo dṛṣṭaḥ/ 478.008. sa kathayati--ahaṃ pracāritaṃ raurukaṃ gamiṣyāmi, śikhaṇḍinaṃ cāhitānnivārayiṣyāmi, hite ca saṃniyojayiṣyāmi yathā janapadānna pīḍayatīti/ 478.009. tairapareṣāmārocitam, tairapyapareṣām/ 478.010. evaṃ karṇaparamparayā sa śabdastayorduṣṭāmātyayoḥ karṇaṃ gataḥ/ 478.010. tau saṃlakṣayatah--yadi vṛddharājā āgamiṣyati, niyatamasau bhūyo hirubhirukāvagrāmātyau sthāpayiṣyati, āvayoścānarthaṃ kārayiṣyati/ 478.012. tadupāyasaṃvidhānaṃ ca kartavyam yenāsavantarmārga eva praghātyata iti/ 478.013. tābhyāṃ rājñaḥ śikhaṇḍina ārocitam--deva, śrūyate vṛddharājā āgacchatīti/ 478.013. sa kathayati--pravrajito 'sau/ 478.014. kimarthaṃ tasyāgamanaprayojanamiti? tau kathayatah--deva, yenaikadivasamapi rājyaṃ kāritam, sa vinā rājyenābhiraṃsyata iti kṛta etat? punarapyasau rājyaṃ kārayitukāma iti/ 478.016. śikhaṇḍī kathayati--yadyasau rājā bhaviṣyati, ahaṃ sa eva kumāraḥ/ 478.016. ko nu virodha iti? tau kathayatah--deva, apratirūpametat/ 478.017. kathaṃ nāma kumārāmātyapaurajanapadairañjalisahasrair namasyamānena rājyaṃ kārayitvā punarapi kumāravāsena vastavyam? varaṃ deśaparityāgo na tu kumāravāsena vāsam/ 478.019. tadyathāpi nāma puruṣo hastigrīvāyāṃ gatvā aśvapṛṣṭhena gacchet,aśvapṛṣṭhena gatvā rathena gacchet, rathena gatvā pādābhyāmeva gacchet, evameva rājyaṃ kārayitvā punaḥ kumāravāsena vāsa iti/ 478.021. sa tābhyāṃ vipralabdhaḥ kathayati--kimatra yuktam? kathaṃ pratipattavyamiti? tau kathayatah--deva, praghātayitavyo 'sau/ 478.022. yadi na praghātyate, niyataṃ duṣṭāmātyavigrāhito devaṃ praghātayatīti/ 478.023. sa evamukte hīnadīnavadano mūhūrtaṃ tūṣṇīṃ sthitvā bāṣpoparudhyamānahṛdayaḥ karuṇadīnavilambitairakṣaraiḥ sa kathayati--bhavantau, kathaṃ pitaraṃ praghātayāmīti? tau kahtayatah--na devena śrutam? 478.026. pitā vā yadi vā bhrātā putro vā svāṅganiḥsṛtaḥ/ 478.027. pratyanīkeṣu varteta kartavyā bhūmivardhanā(?)//49// iti/ 478.028. punarapyāha-- 478.029. yasya putrasahasraṃ syādekanāvādhirūḍhakam/ 478.030. ekaśca tatra śatruḥ syāttadarthe tānnimajjayet//50// iti/ 478.031. anyatrāpyuktam-- 478.032. tyajedekaṃ kulasyārthe grāmasyārthe kulaṃ tyajet/ 478.033. grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet//51// iti/ 479.001. deva, nātra kiṃcittapanīyam/ 479.001. vadhārho 'sau praghātayitavyaḥ/ 479.001. yadi devo 'tra vilambate, yaddevasyānuraktāḥ kumārāmātyapaurajanapadāste kṣobhamāpannā niyatamanarthaṃ kurvantīti/ 479.002. kāmān khalu pratisevamānasya nāsti kiṃcitpāpaṃ karmākaraṇīyamiti tenādhivāsitam--evaṃ kriyatāmiti/ 479.004. tau duṣṭāmātyau hṛṣṭatuṣṭau pramuditau vadhakapuruṣānutsāhayatah--bhavantaḥ, gacchata, vṛddharājaṃ praghātayata/ 479.005. bhogairvaḥ saṃvibhāgaṃ kariṣyāma iti/ 479.005. anuraktapaurajānapadaḥ sa rājā/ 479.005. na kaścidutsahate praghātayitum/ 479.006. tābhyāṃ te hiraṇyasuvarṇagrāmapradānādinā protsāhitā na pratipadyante/ 479.007. tatastābhyāṃ krodhaparyavasthitābhyāṃ cārapālānāmājñā dattā--gacchantu, bhavantah etān puruṣān saputradārān sasuhṛtsambandhibāndhavāṃścārake baddhvā sthāpayateti/ 479.008. te śrutvā bhītāḥ saṃpratipannāḥ kathayanti--deva, alaṃ krodhena/ 479.009. bhṛtyā vayamājñākarāḥ/ 479.009. gacchāma iti/ 479.009. te tīkṣṇānasīn kakṣeṇādāya saṃprasthitāḥ/ 479.010. āyuṣmānapi rudrāyaṇastrayāṇāṃ māsānāmatyayātkṛtacīvaro niṣṭhitacīvaraḥ samādāya pātracīvaram yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 479.011. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavantamidamavocat--icchāmyahaṃ bhadanta raurukaṃ nagaraṃ janapadacārikāṃ caritumiti/ 479.013. bhagavānāha--gaccha rudrāyaṇa, karmasvakatā te manasikartavyeti/ 479.013. athāyuṣmān rudrāyaṇo bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavato 'ntikāt prakrāntaḥ/ 479.014. āyuṣmān rudrāyaṇastasyā eva rātreratyayāt pūrvāhne nivāsya pātracīvaramādāya rājagṛhaṃ piṇḍāya prāvikṣat/ 479.015. rājagṛhaṃ piṇḍāya caritvā kṛtabhaktakṛtyaḥ paścādbhaktapiṇḍapātraḥ pratikrānto yathāparibhuktaṃ śayanāsanaṃ pratisāmayya samādāya pātracīvaraṃ karmabalapreritam-- 479.018. dūraṃ hi karṣate karma dūrātkarma prakarṣate/ 479.019. tatra prakarṣate jantum yatra karma vipacyate//52// 479.020. iti yena raurukaṃ tena cārikāṃ prakrāntaḥ/ 479.020. anupūrveṇa cārikāṃ carannantarmārge 'nyatamaṃ karvaṭakaṃ piṇḍāya praviṣṭaḥ/ 479.021. sa ca tasmāt piṇḍapātamaṭitvā niṣkrāmati/ 479.021. te ca vadhakapuruṣāḥ saṃprāptāḥ/ 479.022. sa tairdṛṣṭaḥ/ 479.022. tenāpi te pratyabhijñātāḥ/ 479.022. sa taiḥ puruṣaiḥ sārdhamekasminnevodyāne rātriṃdevā samupagataḥ/ 479.023. sa tān praṣṭumārabdhah-- 479.024. kaccicchikhaṇḍī khalu raurukeṣu sabhṛtyavargo balavānarogaḥ/ 479.026. dharmeṇa vā kārayati svakaṃ rājyaṃ na cāsya kaccitparatopasargaḥ//53// iti/ 479.028. te kathayanti-- 479.029. deva, tathyaṃ śikhaṇḍī khalu raurukeṣu sabhṛtyavargo bakavānarogaḥ/ 479.031. na cāsya kaścitparatopasargah adharmarājyaṃ tu karoti nityam//54// 480.001. naravara yattava sadṛśaṃ kṛtaṃ tvayā āryaparābhavacihnakaram/ 480.002. tasyāpi tu yatsadṛśaṃ tadadya upalapsyase saubhyeti//55// 480.003. āyuṣmān rudrāyaṇaḥ kathayati--bhavantaḥ, kimasau mama tatra gamanaṃ nābhinandatīti? te kathayati--deva, nābhinandatīti/ 480.004. sa kathayati--bhavantaḥ, yadevaṃ na gacchāmi, pratinivartāmīti/ 480.005. te gāthāṃ bhāṣante-- 480.006. kva yāsyasi tvaṃ naravīra bhūyo na te suto nandati jīvitena/ 480.008. vayaṃ hyadhanyā nṛpasamprayuktā ihābhyupetāstava ghātanāya //56// iti// 480.010. āyuṣmān rudrāyaṇaḥ kathayati--bhavantaḥ, yūyaṃ nāma mama vadhakapuruṣāh? deva, vadhakapuruṣāḥ/ 480.011. sa saṃlakṣayati--yattaduktaṃ bhagavatā karmasvakatā te rudrāyaṇa manasikartavyeti, idaṃ tat/ 480.012. sarvathā dhik saṃsārabhaṅguramiti viditvā teṣāṃ kathayati--bhadramukhāḥ, ahamasmi yadarthaṃ pravajitaḥ, so 'rtho mayā na saṃprāptaḥ/ 480.013. tiṣṭhata tāvanmuhūrtam yāvatkhakāryamanurūpaṃ gacchāmīti/ 480.014. te parasparaṃ saṃjalpaṃ kṛtvā kathayanti--deva, evaṃ kuru/ 480.014. athāyuṣmān rudrāyaṇo 'nyatamaṃ vṛkṣamūlaṃ niśritya suptoragarājabhogaparipiṇḍataṃ paryaṅkaṃ baddhvā śānteneryāpathenāvasthitaḥ/ 480.015. uktaṃ bhagavatā--pañcānuśaṃsā bāhuśrutye--skandhakuśalo bhavati dhātukuśala āyatanakuśalaḥ pratītyasamutpādakuśalaḥ, aparapratibaddhā cāsya bhavatyavavādānuśāsanīti/ 480.017. tena vīryamārabhya idameva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikiraṇavidhvaṃsanadharmatayā parāhatya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/ 480.019. arhan saṃvṛttastraidhātukavītarāgaḥ samaloṣṭakāñcana ākāśapāṇitalasamacitto vāsīcandanakalpo vidyāvidāritāṇḍakośo vidyābhijñāpratisavitprāpto bhavalābhalobhasatkāraparānmukhaḥ/ 480.021. sendropaindrāṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo 'bhivādyaśca saṃvṛttaḥ/ 480.022. athāyuṣmān rudrāyaṇo 'rhattvaprāpto vimuktiprītisukhapratisaṃvedī tasyā velāyāṃ gāthāṃ bhāṣate-- 480.024. mukto granthaiśca yogauśca śalyair nīvaraṇaistathā/ 480.025. adyāpyudrāyaṇo bhikṣū rājadharmair na mucyate//57// iti/ 480.026. ityuktvā tān vadhakapuruṣānuvāca--bhadramukhāḥ, yaṃ mayā prāptavyaṃ tatprāptam/ 480.026. idānīm yadartham yūyamāgatāstadarthaṃ saṃprāpayateti/ 480.027. te kathayati--deva, yadi śikhaṇḍī rājā asmān pṛcchati--kiṃ vṛddharājena maraṇasamaye vyākṛtamiti, kimasmābhirvaktavyam? bhadramukhāḥ, sa vaktavyah-- 480.030. bahvapuṇyaṃ prasavase rājyahetoḥ piturvadhāt/ 480.031. ahaṃ ca parinirvāsye tvaṃ cāvīciṃ gamiṣyasi//58// iti/ 481.001. idaṃ cāparaṃ vaktavyah--dve ānantarye karmaṇī kṛte--yacca pitā jīvitād vyaparopitaḥ, yaccārhan bhikṣuḥ kṣīṇāśravaḥ/ 481.002. te 'vīcau mahānarake vastavyam/ 481.002. atyayamatyayato deśaya, apyetatkarma tanutvaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchediti/ 481.003. punarāyuṣmān rudrāyaṇaḥ saṃlakṣayati--ṛddhyā gacchāmi/ 481.004. mamāsau sattvo narakaparāyaṇo bhaviṣyatīti/ 481.004. yam yam ṛddhyupāyaṃ prārabhate, tasya dharmavinaṣṭatvād ṛkaro 'pi na pratibhāti prāgeva ṛddhiḥ/ 481.005. tatasteṣāmekena puruṣeṇa nirghṛṇahṛdayena tyaktaparalokena kakṣādasiṃ niṣkṛṣya utkṛttamūlaṃ śiraḥ kṛtvā pṛthivyāṃ nipātitaḥ// 481.008. atha bhavavān smitamakārṣīt/ 481.008. dharmatā khalu yasmin samaye buddhā bhagavantaḥ smitaṃ prāviṣkurvanti, tasmin samaye nīlapītakohitāvadātā arciṣo mukhānniścārya kāścidadhastādgacchanti, kāścidupariṣṭādgacchanti/ 481.010. yā adhastādgacchanti, tāḥ saṃjīvaṃ kālasūtraṃ saṃghātaṃ rauravaṃ mahārauravaṃ tapanaṃ pratāpanamavīcimarbudaṃ nirarbudamaṭaṭaṃ hahavaṃ huhuvamutpalaṃ padman mahāpadmaṃ narakaṃ gatvā ye uṣṇanarakāsteṣu śītībhūtvā nipatanti, ye śītanarakāsteṣūṣpībhūtvā nipatanti/ 481.013. tena teṣāṃ sattvānāṃ kāraṇāviśeṣāḥ pratiprasrabhyante/ 481.013. teṣāmevaṃ bhavati--kiṃ nu vayaṃ bhavanta itaścyutāḥ, āhosvidanyatropapannā iti/ 481.014. teṣāṃ prasādasaṃjananārthaṃ bhagavānnirmitaṃ visarjayati/ 481.015. teṣāṃ nirmitaṃ dṛṣṭvaivaṃ bhavati--na hyeva vayaṃ bhavanta itaścyutāḥ, nāpyanyatropapannāḥ/ 481.016. api tvayamapūrvadarśanaḥ sattvaḥ/ 481.016. asyānubhāvenāsmākaṃ kāraṇāviśeṣāḥ pratiprasrabdhā iti/ 481.016. te nirmite cittamabhiprasādya taṃ narakanivedanīyaṃ karma kṣapayitvā devamanuṣyeṣu pratisaṃdhiṃ gṛhṇanti yatra satyānāṃ bhājanabhūtā bhavanti/ 481.018. yā upariṣṭādgacchanti, tāścāturmahārājikāṃstrāyastriṃśān yāmāṃstuṣitānnirmāṇaratīn parinirmitavaśavartino brahmakāyikān brahmapurohitān brahmapārṣadyān mahabrahmaṇaḥ parīttābhānapramāṇābhānābhāsvarān parīttaśubhānapramāṇaśubhāñchubhakṛtsnānanabhrakān puṇyaprasavān bṛhatphalānabṛhānatapān sudṛśān sudarśanānakaniṣṭhān devān gatvā anityaṃ duḥkhaṃ śūnyamanātmetyuddhoṣayanti/ 481.022. gāthādvayaṃ ca bhāṣante-- 481.023. ārabhadhvaṃ niṣkrāmata yujyadhvaṃ buddhaśāsane/ 481.024. dhunīta mṛtyunaḥ saunyaṃ naḍāgāramiva kuñjaraḥ//59// 481.025. yo hyasmin dharmavinaye apramattaścariṣyati/ 481.026. prahāya jātisaṃsāraṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyati//60// 481.027. atha tā arciṣastrisāhasramahāsāhasraṃ lokaghātumanvāhiṇḍya bhagavantameva pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanugacchanti/ 481.028. tadyadi bhagavānatītaṃ karma vyākartukāmo bhavati, bhagavataḥ pṛṣṭhato 'ntardhīyante/ 481.029. anāgataṃ cet purastāt/ 481.029. narakopapattiṃ cet pādatale/ 481.029. tiryagupapattiṃ cet pārṣṇyām/ 481.030. pretopapattiṃ cet pādāṅguṣṭhe/ 481.030. manuṣyopapattiṃ cejjānunoḥ/ 481.030. balacakravartirājyaṃ cedvāme karatale/ 481.031. cakravartirājyaṃ ceddakṣiṇe karatale/ 481.031. devopapattiṃ cennābhyām/ 481.031. śrāvakabodhiṃ cedāsye/ 481.032. pratyekāṃ bodhiṃ cedūrṇāyām/ 481.032. yadyanuttarāṃ samyaksambodhiṃ vyākartukāmo bhavati uṣṇīṣe 'ntardhīyante/ 482.001. atha tā arciṣo bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya bhagavataḥ pādatale 'ntarhitāḥ/ 482.002. athāyuṣmānānandaḥ kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha-- 482.003. nānāvidho raṅgasahasracitro vaktrāntarānniṣkasitaḥ kalāpaḥ/ 482.005. avabhāsitā yena diśaḥ samantāddivākareṇodayatā yathaiva//61// 482.007. gāthāṃ ca bhāṣate-- 482.008. vigatodbhavā dainyamadaprahīṇā buddhājagatyuttamahetubhūtāḥ/ 482.010. nākaraṇaṃ śaṅkhamṛṇālagauraṃ smitamupadarśayanti jivā jitārayaḥ//62// 482.013. tatkālaṃ svayamadhigamya dhīra buddyā śrotṛrṇāṃ śramaṇa jinendra kāṅkṣitānām/ 482.014. dhīrabhirmunivṛṣa vāgmiruttamābhirutpannaṃ vyapanaya saṃśayaṃ śubhābhiḥ//63// 482.016. nākasmāllavaṇajalādritājadhairyāḥ saṃbuddhāḥ smitamupadarśayanti nāthāḥ/ 482.018. yasyārthe smitamupadarśayanti dhīrāstaṃ śrotuṃ samabhilaṣanti te janaughāḥ//64// iti/ 482.020. bhagavānāha--evametadānanda, evametad/ 482.020. nāhetvapratyayamānanda tathāgatā arhantaḥ samyaksambuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti/ 482.021. api tvānanda, 482.022. mukto granthaiśca yogaiśca śalyair nīvaraṇaistathā/ 482.023. athāpi rudrāyaṇo bhikṣurjīvitād vyaparopitaḥ//65// 482.024. rudrāyaṇa ānanda arhattvaṃ prāpto jīvitād vyaparopitaḥ/ 482.024. śrutvā āyuṣmānāndaḥ sāśrukaṇṭho vyavasthitaḥ/ 482.025. atha te vadhakapuruṣā āyuṣmato rudrāyaṇasya pātracīvaraṃ khikkhitaṃ cādāya raurukamanuprāptāḥ/ 482.026. taistayorduṣṭamātyayor niveditam--vṛddharājaḥ praghātita iti/ 482.026. tau śrutvā prītiprāmodyajātau yena śikhaṇḍī rājā tenopasaṃkrāntau/ 482.027. kathayatah--deva, diṣṭyā vardhase/ 482.028. idānīṃ devasyākaṇṭakaṃ rājyam/ 482.028. kathaṃ kṛtvā? yo devasya śatruḥ, sa praghātitaḥ/ 482.029. ko nāma śatruh? deva, vṛddharājaḥ/ 482.029. kathaṃ jñāyate 'sau? praghātita iti? tābhyāṃ te vadhakapuruṣā darśitāh--deva, ime te badhakapuruṣā yaurasau praghātitaḥ/ 482.030. śokhaṇḍanā rājñā te pṛṣṭāh--bhavantaḥ, kiyadvṛddharājasya balam/ 482.031. deva, kutastasya balam? idaṃ pātracīvaraṃ khikkhiraṃ ceti/ 482.031. śikhaṇḍī rājā mūrcchitaḥ pṛthivyāṃ nipatito jalapariṣekapratyāgataprāṇaḥ kathayati--bhavantaḥ, kiṃ vṛddharājena maraṇakāle vyākṛtam? deva, vṛddharājaḥ prāṇaviyogaḥ kathayati-- 483.003. bahvapuṇyaṃ prasavase rājyahetoḥ piturvadhāt/ 483.004. ahaṃ ca parinirvāsye tvaṃ cāvīciṃ gamiṣyase//66// iti/ 483.005. idaṃ cāparaṃ vaktavyah--dve tvayā ānantarye karmaṇī kṛte--yacca pitā jīvitād vyaparopitaḥ, yaccārhan bhikṣuḥ kṣīṇāśravaśca/ 483.006. ciraṃ te 'vīcau mahānarake vastavyam/ 483.006. atyayamatyayato deśaya/ 483.007. apyevaitatkarma tanutvaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchediti/ 483.007. manaḥśokaśalyenābhyāhato haritalūna uva na:o mlāyitumārabdhaḥ/ 483.008. tena hirubhirukāvagrāmātyāvāhūtoktaubhavantau, na yuvābhyāmahamīdṛśakarma kurvāṇo nivārita iti? tau kathayatah--vayaṃ devenādarśanapathe vyavasthāpitāḥ/ 483.010. kathaṃ nivārayāma iti? tena tau duṣṭāmātyau adarśanapathe vyavasthāpitau/ 483.011. bhūyo hirubhirukāvagrāmātyau sthāpitau/ 483.011. tābhyāmapi duṣṭāmātyābhyāṃ pracchannaṃ tiṣyapuṣyastūpayordve bale kṛtvā dvau biḍālapotakau sthāpitau/ 483.012. tayordine dine māṃsapeśīrdattvā śikṣayatah--tiṣyapuṣyau,yena satyena satyavacanena yuvābhyāṃ māyayā lokaṃ vañcayitvā śraddhādeyaṃ vinipātya pratyavarāyāṃ biḍālayonāvupapannau, tena satyena satyavacanena māṃsapeśīṃ kṛtvā svakasvakaṃ stūpaṃ pradakṣiṇīkṛtya svakasvakaṃ balaṃ praviśatāmiti/ 483.015. tau yadā suśikṣitau saṃvṛttau, tadā tābhyāṃ duṣṭāmātyābhyāṃ rudrāyaṇasya rājño devī uktā--devi, putraste kṛśāluko durbalako mlāno 'prāptakāyaḥ/ 483.017. kimadhyupekṣasa iti? sā kathayati--kimahaṃ karomīti? yuvābhyāmevāsāvīdṛśakarma kārita iti/ 483.018. tau kathayati--devi, yatra gha āgacchāmi/ 487.011. na ca tvayā māṃ muktvā anyasya kasyaciddātavyamiti/ 487.012. tenāpi karvaṭakaṃ gatvā karvaṭakanivāsī janakāyaḥ saṃnipātitaḥ/ 487.013. uktaśca--bhavantaḥ, raurukanivāsinī devatā ihāgatā khalābhidhāne tiṣṭhati/ 487.014. tatprabhāvāt khalabhidhāne dhānyaṃ vardhate/ 487.014. tasyā haste mayā tāḍakaṃ kuñcikā ca dattā/ 487.015. ca--devate, tāḍakaṃ kuñcikāṃ ca tāvaddhāraya yāvad grāmaṃ gatvā āgacchāmi/ 487.016. na ca tvayā māṃ muktvā anyasya kasyaciddātavyamiti/ 487.016. tadadhiṣṭhānaṃ vijñāpayāmi--yadi mama putraṃ śreṣṭhinamabhiṣiñcatha, ahamātmānaṃ jīvitādvyaparopayāmīti/ 487.017. devatā asmādadhiṣṭhānānna kvacidgamiṣyati, yuṣmākaṃ bhogābhivṛddhirbhaviṣyati, sarvāśca ītayo vyupaśamaṃ gamiṣyantīti/ 487.019. taustasya putraḥ śreṣṭhī tenātmā jīvitādvyaparopitaḥ/ 487.019. tataḥ sarvaṃ tadadhiṣṭhānaṃ gandhapuṣpośobhitaṃ chatradhvajapatākāśobhitaṃ ca balimādāya yena devatā tenopasaṃkrāntāḥ/ 487.021. upasaṃkramya pādayor nipatya kathayati--devate, adhiṣṭhā bhava, ihaiva tiṣṭheti/ 487.022. nāsti mamehāvasthānam/ 487.022. āryasyāhaṃ mahākātyāyanasyopasthāyiketi/ 487.022. āyuṣmān mahākātyāyana iti kathayati--devate, samanvāhara asya yasya sakāśāt tāḍakaḥ kuñcikā ca gṛhīteti/ 487.024. sā samanvāhartuṃ pravṛttā paśyati, yāvatkālagataḥ/ 487.024. tayāsāvadhiṣṭhānanivāsī janakāyo 'bhihitah--bhavantaḥ, samayato 'haṃ tiṣṭhāmi/ 487.025. tauryādṛśameva tasyā devatāyāḥ sthaṇḍilaṃ kāritaṃ tādṛśamevāyuṣmato mahākātyāyanasya/ 487.027. tasyā devatāyā yo 'dhiṣṭhāne pradīpaḥ prajñaptaḥ, tamasau gṛhītvā āyuṣmato mahākātyāyanasya sthaṇḍile sthāpayati/ 487.028. sā anyatamena puruṣeṇa prākārakaṇṭake sthitena pradīpaṃ gṛhītvā gacchantī dṛṣṭā/ 487.029. sa saṃlakṣayati--eṣā devatā āryasya mahākātyāyanasyābhisātikā gacchatīti/ 487.030. tayā tasya cittamupalakṣitam/ 487.030. sā ruṣitā--pāpacittasamudācāro 'yaṃ karvaṭakanivāsī janakāyaḥ/ 487.031. āryasya mahākātyāyanasya nirāmagandhasyātṛptapuṇyasyāpavādamanuprayacchatīti/ 487.032. tasmāttasmin karvaṭake mārirutsṛṣṭā/ 487.032. mahājanamarako jātaḥ/ 487.032. mṛtajane niṣkāsyamāne mañcakāmañcake saḍtkumārabdhāḥ/ 488.001. adhiṣṭhānanivāsinā janakāyena naimittikā āhūya pṛṣṭāh--kimetaditi? te kathayanti devatāprakopa iti/ 488.002. te tāṃ kṣamayitumārabdhāḥ/ 488.002. sākathayati--yūyamāryasya mahākātyāyanasya nirāmagandhasyāsatkāramanuprayacchatheti? te bhūyaḥ kathayanti--kṣamakha devate, na kaścidasatkāraṃ kariṣyatīti/ 488.004. sā kathayati--yadi yūyam yādṛśamevāryasya mahākātyāyanasyeti/ 488.005. te kathayanti--devate kṣamakha, prativiśiṣṭataraṃ kurma iti/ 488.006. tayā teṣāṃ kṣāntam/ 488.006. tairapyāyuṣmato mahākātyāyanasya prativiśiṣṭataraḥ satkāraḥ kṛtaḥ/ 488.006. āyuṣmān mahākātyāyanastatra varṣoṣitaḥ śyāmākaṃ dārakamādāya devatāmupāmantrya saṃprasthitaḥ/ 488.007. sā kathayati--ārya, mama kiciccihnamanuprayaccha, yatrāhaṃ kārāṃ kṛtvā tiṣṭhāmīti/ 488.008. tena tasyāṃ kāśikā dattā/ 488.009. tayātra prakṣipya stūpaḥ pratiṣṭhāpito mahaśca prasthāpitah--kāśīmaha kāśīmaha iti saṃjñā saṃvṛttā/ 488.010. adyāpi caityavandakā bhikṣavo vandante/ 488.010. śyāmāko dārakaścīvarakarṇike lagnaḥ pralambamāno gopālakapaśupālakairdṛṣṭaḥ/ 488.011. tairlambate lambata iti uccair nādo muktaḥ/ 488.011. tasmiñ janapade manuṣyāṇāṃ lambakapāla iti saṃjñā saṃvṛttā/ 488.012. āyuṣmān mahākātyāyano 'nyatamaṃ karvaṭakamanuprāptaḥ/ 488.013. tatra śyāmākaṃ dārakaṃ vṛkṣamūle sthāpayitvā piṇḍāya praviṣṭaḥ/ 488.013. tasmiṃśca karvaṭake 'putro rājā kālagataḥ/ 488.014. paurajānapadāḥ saṃnipatya kathayanti--bhavantaḥ, kaṃ rājānamabhiṣiñcāma iti? tatraike kathayanti--yaḥ puṇyamaheśākhya iti/ 488.015. apare kathayanti--kathamasau prajñāyata iti? anye kathayanti--parīkṣakāḥ prayujyantāmiti/ 488.016. taiḥ parīkṣakāḥ prayuktāḥ/ 488.016. te itaścāmutaśca paryāṭitumārabdhāḥ/ 488.017. tairasau vṛkṣasyādhastānmiddhamavakrānto dṛṣṭaḥ/ 488.017. te tasya nimittamudgṛhītumārabdhā yāvatpaśyanti/ 488.018. anyeṣāṃ vṛkṣāṇāṃ chāyā prācīnapravaṇā prācīnaprāgbhārā/ 488.018. tasya vṛkṣasya cchāyā asya śyāmākasya dāraksya kāyaṃ na vijahātīti/ 488.019. dṛṣṭvā ca punaḥ saṃjalpitumārabdhāh--bhavantaḥ, ayaṃ puṇyamaheśākhyaḥ sattvaḥ, etamabhiṣiñcāma iti/ 488.020. sa taiḥ prabodhyoktah--dāraka, rājyaṃ pratīccheti/ 488.021. sa kathayati--nāhaṃ rājyenārthī/ 488.021. ahamāryasya mahākātyāyanasyopasthāpaka iti/ 488.022. āyuṣmatā mahākātyāyanena śrutam/ 488.022. samanvāhartuṃ pravṛttaḥ/ 488.022. kimasya dārakasya rājñaḥ saṃvartanīyāni karmāṇi na veti/ 488.023. paśyati, santi/ 488.023. sa kathayati--putra, pratīccha rājyam, kiṃ tu dharmeṇa te kārayitavyamiti/ 488.024. tena taṃ pratīṣṭam/ 488.024. sa tai rājye 'bhiṣikraḥ/ 488.024. śyāmākena dārakeṇa tasmin rājyaṃ kāritamiti/ 488.025. śyāmākarājyaṃ śyāmākarājyamiti saṃjñā saṃvṛttā// 488.026. āyuṣmān mahākātyāyano vokkāṇamanuprāptaḥ/ 488.026. vokkāṇe āyuṣmato mahākātyāyanasya mātā upapannā/ 488.027. sā āyuṣmantaṃ mahākātyāyanaṃ dṛṣṭvā kathayati--dṛṣṭvā cirasya bara putrakaṃ paśyāmi, cirasya bata putrakaṃ paśyāmīti/ 488.028. stanābhyāṃ cāsyāḥ kṣīradhārāḥ prasṛtāḥ/ 488.028. āyuṣmatā mahākātyāyanena amba ambeti samāśvāsitā/ 488.029. tayā āyuṣmān mahākātyāyano bhojitaḥ/ 488.029. tasyā āyuṣmatā mahākātyāyanenāśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāryasamprativedhikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhittvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam/ 488.032. sā dṛṣṭasatyā trirudānamudānayati sma--idamasmākaṃ bhadanata na mātrā kṛtaṃ na pitrā na rājñā na devatābhir neṣṭena svajanabandhuvargeṇa na pūrvapretair na śramaṇabrāhmaṇairyadbhavatā asmākaṃ kṛtam/ 489.002. smucchoṣitā rudhirāśrusamudrāḥ, laṅghitā asthiparvatāḥ, pihitānyapāyadvārāṇi, vivṛtāni svargamokṣadvārāṇi, pratiṣṭhāpitāḥ smo devamauṣyeṣu/ 489.003. āha ca-- 489.004. yatkartavyaṃ suputreṇa mānurduṣkarakāriṇā/ 489.005. tatkṛtaṃ bhavatā mahyaṃ cittaṃ mokṣaparāyaṇam//67// 489.006. durgatibhyaḥ samuddhṛtya svarge ca te aham/ 489.007. sthāpitā putra yatnena sādhu te duṣkṛtaṃ kṛtam//68// 489.008. athāyuṣmān mahākātyāyanastāṃ bhadrakanyāṃ satyeṣu pratiṣṭhāpya kathayati--amba, avalokitā bhava, gacchāmīti/ 489.009. sā kathayati--putra, yadyevaṃ mama kiṃcidanuprayaccha, yatrāhaṃ pūjāṃ kṛtvā tiṣṭhāmīti/ 489.010. tena tasyā yaṣṭirdattā/ 489.010. tayā stūpaṃ pratiṣṭhāpya sā tasmin pratimāropitā/ 489.011. yaṣṭistūpa iti saṃjñā saṃvṛttā/ 489.011. adyāpi caityavandakā bhikṣavo vandante// 489.012. athāyuṣmān mahākātyāyano madhyadeśamāgantukāmaḥ sindhumanuprāptaḥ/ 489.012. atha yā uttarāpathanivāsinī devatā, sā āyuṣmantaṃ mahākātyāyanamidamavocat--ārya, mamāpi kiṃciccihnamanuprayaccha, yatrāhaṃ pūjāṃ kṛtvā tiṣṭhāmīti/ 489.014. sa saṃlakṣayati--uktaṃ bhagavatā madhyadeśe pule na dhārayitavye iti/ 489.015. tadete anuprayacchāmīti/ 489.015. tena tasyaite datte/ 489.015. tayā sthaṇḍile kārayitvā te pratiṣṭhāpite itaścarasantisaṃjñā saṃvṛttā/ 489.016. āyuṣmān mahākātyāyano 'nupūrveṇa śrāvastīmanuprāptaḥ/ 489.017. bhikṣubhirdṛṣṭa uktaśca--svāgataṃ svāgatamāyuṣman/ 489.017. kiccitkuśalacaryeti? sa kathayati--āyuṣmantaḥ, kiṃcit sukhacaryā kiṃcidduḥkhacaryeti/ 489.018. bhikṣavaḥ kathayanti--kiṃ sukhacaryā kiṃ duḥkhacaryeti? sa kathayati--yatsattvakāryaṃ kṛtam, iyaṃ sukhacaryā/ 489.019. yad rājā śikhaṇḍī raurukanivāsī ca janakāya ahaṃ ca pāṃśunāvacṭabdhaḥ, hirubhirukau cāgrāmātyau kṛcchreṇa palāyitau, iyaṃ duḥkhacaryeti/ 489.021. atha pāthābhikṣavo 'vadhyāyantaḥ kathayanti--pitṛmārako 'sau/ 489.022. tenāyuṣmān rudrāyaṇo 'rhattvaṃ prāptaḥ/ 489.022. aduṣyanayakārī praghatita iti/ 489.022. idaṃ tasya puṣpamātram/ 489.023. anyatphalaṃ bhaviṣyatīti// 489.024. bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh--kiṃ bhadanta āyuṣmatā rudrāyaṇena karma kṛtam yenāḍhye mahādhane mahābhoge kule pratyājātah? bhagavataḥ śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam? arhattvaprāptaśca śastreṇa praghātita iti? bhagavānāha--rudrāyaṇena bhikṣuṇā karmāṇi kṛtānyupacittāni labdhasambhārāṇi pariṇatapratyayānyoghavatpratyupasthitānyavaśyambhāvīni/ 489.028. rudrāyaṇena karmāṇi kṛtānyupacitāni/ 489.028. ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtānyupacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣveva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtānyupacitāni vipacyante śubhānyaśubhāni ca/ 490.001. na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatairapi/ 490.002. sāmagarīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām//69// iti/ 490.003. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīti^dhvani asti buddhānāṃ bhagavatāmutpāde pratyekabuddhā lola utpadyante hīnadīnānukampakāḥ prāntaśayanāsanabhaktāḥ khaṅgaviṣāṇakalpā ekadakṣiṇīyā lokasya/ 490.005. yāvadanyatamasmin karvaṭake labdhuḥ prativasati/ 490.005. tasya karvaṭakasya ca nātidūre udapānaṃ prabhūtānāṃ mṛgāṇāmāvāsaḥ/ 490.006. tatrāsau lubdhakaḥ pratidinaṃ prabhūtān kūṭān pāśālepāṃśca pratikṣipati prabhūtānāṃ mṛgānāmutsādāya vināśāya anayena vyasanāya/ 490.007. tasya cāmoghāste kūṭāḥ pāśālepāśca/ 490.008. yāvadanyataraḥ pratyekabuddho janapadacārikāaṃ caraṃstaṃ karvaṭakamanuprāpto devatāyatane rātiṃdivā samupāgataḥ/ 490.009. sa pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya taṃ karvaṭakamanuprāptaḥ/ 490.009. tan karvaṭakaṃ piṇḍāya prāvikṣat/ 490.010. tataḥ piṇḍapātamaṭitvā saṃlakṣayati--idaṃ devāyatanaṃ divā ākīrṇam/ 490.011. bahiḥ karvaṭakasya śānte sthāne piṇḍapātaṃ velāṃ karomīti/ 490.011. sa karvaṭakānniṣkramyedaṃ śāntamidaṃ śāntamiti yena tadudapānaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/ 490.012. upasaṃkramya pātrasnāvaṇamekānta upanikṣipya pādau prakṣālya hastau nirmādya pānīyaṃ parisrāvya śīrṇaparṇakāni samudānīya niṣadya bhaktaketyaṃ kṛtvā hastau nirmādya mukhaṃ pātraṃ ca pātraparisrāvaṇam yathāsthāne sthāpya pādau prakṣālya anyatamavṛkṣamūlaṃ niśritya suptoragarājabhogaparipiṇḍīkṛtaṃ paryaṅkaṃ baddhvā śānteneryāpathena niṣaṇṇaḥ/ 490.016. tasmin divase mānuṣagandhenaikamṛgo 'pi na grahaṇānugataḥ/ 490.016. atha sa lubdhakaḥ kālyamevotthāya yena tadudapānaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/ 490.017. sa tān kūṭān pāśāṃśca pratyevekṣitumārabdhaḥ/ 490.018. ekamṛgamapi nādrakṣīt/ 490.018. tasyaitadabhavat--mamāmī kūṭāḥ pāśālepāścāvandhyāḥ/ 490.018. kimatra kāraṇam yenādya ekamṛgo 'pi na baddha iti?/ 490.019. tadudapānaṃ sāmantakena paryaṭitumārabdhaḥ/ 490.019. paśyati manuṣyapadam/ 490.020. sa tena padānusāreṇa gataḥ/ 490.020. paśyati taṃ pratyekabuddhaṃ śānteneryāpathena niṣaṇṇam/ 490.021. sa saṃlakṣayati--ete pravrajitāḥ śāntātmāna īdṛśeṣu sthāneṣvabhiramante/ 490.021. yadyadyāhamasya jīvitāpacchedaṃ na karomi, niyatameṣa mama vṛttisamucchedaṃ karoti/ 490.022. sarvathā praghātyo 'yamiti/ 490.023. tenāsau nirghṛṇahṛdayena tyaktaparalokena karākārasadṛśaṃ dhanurākarṇaṃ pūrayitvā saviṣeṇa śareṇa marmaṇi tāḍitaḥ/ 490.024. sa mahātmā pratyekabuddhaḥ saṃlakṣayati--mā ayaṃ tapasvī lubdho 'tyantakṣataśca bhaviṣyati, upahataśca/ 490.025. hastoddhāramasya dadāmīti/ 490.025. sa vitatapakṣa iva haṃsarāja uparivihāyasamabhyudgamya jvalanatapanavarṣaṇavidyotanaprātihāryāṇi kartumārabdhaḥ/ 490.026. āśu pṛthagjanasya ṛddhirāvarjanakarī/ 490.027. sa mūlanikṛtta iva drumaḥ pādayor nipatya kathayati--avatarāvatara sadbhūtadakṣiṇīya, mama kleśapaṅkanimagnasya hastoddhāramanuprayaccheti/ 490.028. sa tasyānukampārthamavatīrṇaḥ/ 490.028. tatastena viśalyī kṛtaḥ/ 490.029. upanāho dattaḥ/ 490.029. uktaśca--ārya, niveśanaṃ gacchamaḥ/ 490.029. yadyatra suvarṇapaṇo 'pi dātavyaḥ, ahaṃ pariprāpayāmīti/ 490.030. sa saṃlakṣayati--yanmayā anena pūtikāyena prāptavyaṃ tadidānīṃ śāntaṃ nirupadhiśeṣaṃ nirvāṇadhātuṃ praviśāmīti/ 490.031. sa tasyaiva purastātpunargaganatalamabhyudgamya vicitrāṇi pratihāryāṇi vidarśya nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtaḥ/ 490.032. dhanavānasau labdhaḥ/ 491.001. tena sarvagandhakāṣṭhaiścitāṃ citvā dhmāpitaḥ/ 491.001. sā citā kṣīreṇa nirvāpitā/ 491.001. tānyasthīni nave kumbhe prakṣipya śārīrastūpaḥ pratiṣṭhāpitaḥ/ 491.002. chatradhvajapatākāścāropitāḥ/ 491.002. gandhairmālyairdhūpaśca kumbhe kṛtvā pādayor nipatya praṇidhānaṃ kṛtam--yanmayaivaṃvidhe sadbhūtadakṣiṇīye 'pakāro kṛtaḥ, mā ahamasya karmano bhāgī syām/ 491.004. yattu kārā kṛtā, anenāhaṃ kuśalamūlenāḍhye mahādhane mahābhoge kule jāyeyam, evaṃvidhānāṃ ca guṇānāṃ lābhī syām, prativiśiṣṭataraṃ cātuḥ śāstāramārāgayeyaṃ na virāgayoyamiti// 491.007. kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau tena kālena tena samayena lubdhakaḥ, eṣa evāsau rudrāyaṇo bhikṣuḥ/ 491.008. yadanena pratyekabuddhaḥ saviṣeṇa śareṇa marmaṇi tāḍitaḥ, tasya karmaṇo vipākena bahūni varṣaśatāni bahūni varṣasahasrāṇi narakeṣu paktaḥ, tasminnapi codapāne saviṣeṇa śareṇa marmaṇi tāḍitaḥ, tenaiva ca karmāvaśeṣeṇaitarhyapyarhattvaprāptaḥ śastreṇa praghātitaḥ// 491.011. punarapi bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh--kiṃ bhadanta śikhaṇḍinā raurukanivāsinā janakāyenāyucmatā mahākātyāyanena ca karma kṛtam yena pāṃśunāvaṣṭabdhāḥ, hirubhirukau tvagrāmātyau niṣpalayitāviti? bhagavānāha--ebhireva bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtānyupacitāni labdhasambhārāṇi prariṇatapratyayānyoghavatpratyupasthitānyavaśyambhāvīni/ 491.014. ebhiḥ karmāṇi kṛtānyupacitāni/ 491.015. ke 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bḥkṣavaḥ karmaṇi kṛtānyupacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣveva skandhadhātvāayataneṣu karmaṇi kṛtāni vipacyante śubhānyaśubhāni ca/ 491.018. na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatairapi/ 491.019. samagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām//70// 491.020. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'nyatarasmin karvaṭake gṛhapatiḥ prativasati/ 491.020. tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/ 491.021. sa tayā saha krīḍate ramate paricārayati/ 491.021. tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ putro jātaḥ/ 491.022. punarasya krīḍato ramamāṇasya paricārayato dārikā jātā/ 491.022. yāvadanyatamaḥ pratyekabuddho janapadacārikāṃ caraṃstaṃ karvaṭakamanuprāptaḥ/ 491.023. yā janmikā dārikāḥ, tāsām yācanakā āgacchanti/ 491.024. tasyā na kaścidāgacchati/ 491.024. asati buddhānāmutpāde pratyekabuddhā loke utpadyante hīnadīnānukampakāḥ prāntaśayanasanabhaktā ekadakṣiṇīyā lokasya/ 491.025. yāvadanyatamaḥ pratyekabuddho janapadacārikāṃ caraṃstaṃ karvaṭakamanuprāptaḥ/ 491.026. yāvattayā dārikayā gṛhaṃ saṃmṛjya vāṭasyopariṣṭāt saṃkāraśchoritaḥ/ 491.027. tasya pratyekabuddhasya piṇḍapātamaṭataḥ śirasi patitaḥ/ 491.028. tayāsau dārikayā patan dṛṣṭaḥ/ 491.028. na cāsya vipratisāracittamutpannam/ 491.028. neivam/ 491.029. tasyāstameva divasam yācanaka āgataḥ/ 491.029. sā bhrātrā pṛṣṭā--kiṃ tvayādya kṛtam yena te yācanakā nāgatā iti/ 491.030. tayā samākhyātam--mayā tasyopari saṃskāraśachoritaḥ/ 491.030. tena vipuṣpitam/ 491.031. tadā dārikayā anyasyā dārikāyā niveditam/ 491.031. tayāpyasyā lokasyedaṃ pāpakaṃ dṛṣṭigatamutpannam/ 491.032. yasyā yasyā yācanakā āgacchanti, sā sā tasya pratyekabuddhasyopari saṃkāram chorayatviti/ 492.001. asatkārabhītavaste mahātmānaḥ sarve pratyekabuddhāḥ/ 492.001. sa tasmāt karvaṭakātprakrāntaḥ/ 492.002. pañcābhijñāmṛṣīṇāmupari kṣeptumārabdhāḥ/ 492.002. te 'pi prakrāntāḥ/ 492.002. tato mātāpitrorupari kṣeptumārabdhāḥ/ 492.003. tasmin karvaṭake dvau gṛhapatī samakau prativasataḥ/ 492.003. sā ābhyāmuktā--bhavantaḥ, asaddharmo 'yaṃ vardhate, viramateti/ 492.004. tābhyāṃ nivāritāḥ prativiratāḥ// 492.005. kiṃ manyadhve bhikṣavo yāsau dārikā yayā pratyekabuddhasyopari saṃkāraśchoritaḥ, eṣa evāsu śikhaṇḍī/ 492.006. yo 'sau karvaṭakanivāsī janakāyaḥ, eṣa evāsau raurukanivāsī janakāyaḥ/ 492.007. yadebhiḥ pratyekabuddhānāmupari pāpakaṃ dṛṣṭigaramutpannaṃ kṛtam, asya karmaṇo vipākena pāṃśunāvaṣṭabdhāḥ/ 492.008. yo 'sau gṛhapatī yābhyāṃ nivāritam, etāvetau hirubhirukāvagrāmātyau/ 492.009. tasya karmaṇo vipākena niṣpalāyitau/ 492.009. yo 'sau dārikāyā bhrātā yena vipuṣpitam, eṣa evāsau kātyāyano bhikṣuḥ/ 492.010. yadanena bipuṣpitaṃ tasya karmaṇo vipākena pāṃśunāvaṣṭabdhaḥ/ 492.011. yadi tena na vipuṣpitam (cittam) na pāṃśunāvaṣṭabdho 'bhaviṣyaditi/ 492.011. yadi tasya pāpakaṃ dṛṣṭigatamutpannamabhaviṣyat, kātyāyano 'pi bhikṣuḥ pāṃśunāvaṣṭabdho 'nayena vyasanamāpanno 'bhaviṣyaditi/ 492.013. iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇāmekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānāmekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ/ 492.014. tasmāttarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇyapāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśuleṣveva karmasvābhogaḥ karaṇīyaḥ/ 492.015. ityevaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyamiti/ 492.016. bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandanniti// 492.017. iti śrīdivyāvadāne rudrāyaṇāvadānaṃ samāptam// ********** Avadāna 38 ********** 493.001. div38 maitrakanyakāvadānam/ 493.002. mātaryapakāriṇaḥ prāṇina ihaiva vyasanaprapātapātālāvalambino bhavantīti satatasamupajāyamānapremaprasādabahumānamānasaiḥ satpuruṣairmātaraḥ śuśrūṣaṇīyāḥ/ 493.003. tadyathānuśrūyate--vikasitasitakumudendukundakusumāvalīguṇagaṇavibhūṣitaḥ pūrvajanmāntaropāttāprameyānavadyavipulasakalasambhāro dhanadasamānaratnāśrayaḥ svajanakṛpaṇavanīpakabhujyamānodāravibhavasāranicayo mitro nāma sārthavāho babhūva/ 493.007. paropakāraikarasābhirāmā vibhūtayaḥ sphītatarā babhūvuḥ/ 493.009. tasyāryasattvasya nabhasyarātre karā navendoḥ kumudāvadātāḥ//1// 493.011. tṛṣṇānilaiḥ śokaśikhāpracaṇḍaiścittāni dagdhāni bahuprakāram/ 493.013. āśāvatāṃ sapraṇayābhirāmairdānāmbuṣekaiḥ śamayāmbabhūva//2// 493.015. dṛṣṭvā lokamimaṃ dhanakṣayabhayāt saṃtyaktadānotsavaṃ lokakleśapiśācikāvaśatayā saṃdūṣitādhyāśayam/ 493.017. kāruṇyāt sa dadāvanāthakṛpaṇaklībāturebhyo dhanaṃ matvā ca prahatārṇavormicapalaṃ svaṃ jīvitaṃ bhūyasā//3// 493.019. yeṣu vyāsajjacetā bhujagavaravadhūbhogabhīmeṣu labdhā gāhante pāpagartaṃ sphuṭadahanaśikhābhīmaparyantarandhram/ 493.021. vātāghātapranṛttapravaranaravadhūnetrapakṣmāgralolāṃs tānarthānarthiduḥkhavyupaśamapaṭubhiḥ protsasarja pradānaiḥ//4// 493.023. tasmāt putradhanatvāt putrābhilāṣiṇo yadā manorathaśatairasakṛdunmiṣitonmiṣitāḥ putraśriyaḥ prasahya sphītataravairabhārendhanavahninaiva vigatanikhilapratīkāradāruṇaprabhāvamahatā sukṛtāntalayaīkaparāyaṇāḥ kriyante sma, yadāsau lokapravādamātrayāpi panthānaṃ samavatīrya dhanadavaruṇakuberaśaṃkarajanārdanapitāmahādīn devatāviśeṣān putrārtham yācitumārebhe/ 493.027. yasmin yasmiṃstanayasarasi svacchapūrṇāmbupūrṇe vane(jāte)vṛddhiḥ samuditamahāvaṃśalakṣmyambujasya/ 493.029. tattattasya prabalavirasam yāti tīkṣṇāṃśumālaiḥ śoṣaṃ manye raviriva jalaṃ bhāgadheyārkabimbam//5// 494.001. rudraṃ naikakapālaśekharadharaṃ cakrāyudhaṃ vajriṇaṃ sraṣṭāraṃ makaradhvajaṃ girisutāputraṃ mayūrāsanam/ 494.003. gaṅgāśaṅkhadalāvadātasalilāṃstāṃstāṃśca devānasau putrārthī śaraṇam yayau bahu punardānaṃ dvijebhyo dadau//6// 494.005. yadyajjano maṅgaladeśanābhirvratopavāsādhigataiśca duḥkhaiḥ/ 494.007. putrārthasaṃsiddhinimagnabuddhirvikṣipya khedaṃ sa cakāra tāṃstān//7// 494.009. evamanekaprakārakāyacetasorāyāsakāribhirapi vratopavāsamaṅgalairyadā naiva kadācit kāle 'sya putrā jīvino babhūvuḥ, tadainamativipule pragāḍhaśokāpagāmbhasi nimajjantaṃ kaścit sādhupuruṣo 'bravīt-- 494.012. karmāṇyevāvalambanti dehināṃ sarvasampadaḥ/ 494.013. bhūtānāṃ tuṅgaśṛṅgādvā vinipāto na bhūtaye//8// 494.014. saṃkleśaṃ bahavaḥ prāptāḥ putratṛṣṇārtabuddhinā/ 494.015. na ca te 'dyāpi jīvanti tatra kiṃ parikhidyase//9// 494.016. karmāṇi nirmucya kathaṃ bhavebhyaḥ svargaukasastuṣṭivaśādiheyuḥ/ 494.018. ye yairvinā nātmabhavaṃ labhante te tairvinā janma kathaṃ bhajeran//10// 494.020. ye sāṃsārikanaikaduḥkhadahanajvālālatāliṅgitāste vāñchanti narāmaroragasukhaṃ prāyeṇa dānādibhiḥ/ 494.022. tvaṃ kenāpi viḍambase jaḍamatiḥ putrāśayonmattako yastvaṃ dyāmadhigantumicchasi bṛhatsopānamālāśrayāt//12// 494.024. vidhimaparamahaṃ te bodhayāmi prasiddhyai tvamapi ca kuru tāvat saṃprasiddhyai kadācit/ 494.026. yadi bhavati sutaste kanyakānāma tasya sakalajanapade 'smin khyāpayasva prasiddhyā//13// 494.028. atha tasya kālāntare gaganatalamaṃśumālīva svakiraṇanikarairvirājamānaṃ svavaṃśalakṣmīḥ putraṃ janayāmbabhūva/ 494.029. sa ca-- 494.030. nirvāntāmalahemaśailaśirasaḥ pracchedagauradyutiḥ saṃpūrṇāmalacandramaṇḍalasamacchatrorubhāsvacchirāḥ/ 495.001. mattairāvaṇacārupuṣkarakaravyālambabāhudvayo bhinnendīvaraphullapatranicayaśyāmāruṇāntekṣaṇaḥ//14// 495.003. bhūyaḥ kalpasahasrasaṃcitamahāpuṇyaprabhāvodbhavaiḥ pravyaktasphuritendracāparuciraiḥ prahlādibhirlakṣaṇaiḥ/ 495.005. mūrtistasya rarāja cāruśikharāddhemam yathā bhūcyutaṃ prodgīrṇasvamayūkhajālajaṭilai ratnāṅkurairveṣṭitam//15// 495.007. bhramaracamarapaṅktiśyāmakeśābhirāmaṃ samavipulalalāṭaṃ śrīmaduttuṅganāsam/ 495.009. tanayamuditacetā maitrakanyābhidhānaṃ daśadivasapareṇa khyāpayāmāsa loke//16// 495.011. śarīriṇāṃ vṛddhikaraiḥ samṛddhairviśeṣayuktairvividhānnapānaiḥ/ 495.013. sudhāvadātaiḥ sphuṭacandrapādaiḥ payodhiveleva yayau samṛddhim//17// 495.015. dhātrībhiḥ sa samunnītaḥ kṣīraiśca sarpimaṇḍakaiḥ/ 495.016. pupoṣa sundaraṃ dehaṃ hradasthamiva paṅkajam//18// 495.017. atha tasya pitā mitraḥ sārthavāho vaṇigjanaiḥ/ 495.018. dravyairvahanamāropya jagāhe codadhiṃ mudā//19// 495.019. timiṃgilakṣobhavivardhitormipayodadhau mīnavipannapātre/ 495.021. pitaryatīte jananīṃ jagāda cakāra kiṃ karma pitā mameti//20// 495.023. tato 'sya jananī pativiyogaśokaglapitahṛdayā cintāmāpede/ 495.024. āśāpāśaśatākṛṣṭo vāraṇasyeva mṛtyaṃ na paśyati/ 495.025. viṣayāsvādakṛpaṇo vāraṇasyeva bandhanam//21// 495.026. yadyapi kathayiṣyāmi pitaram yānapātrikam/ 495.027. eṣo 'pi mama mandāyā nāśameṣyati toyadhau//22// 495.028. yāvaccāyaṃ janapadamimaṃ tasya vṛttiṃ na bhūtāṃ pṛcchatyasmai kathayati na vā sarva evaiṣa lokaḥ/ 495.030. tāvadyuktaṃ mama sutamimaṃ mṛtyuvaktrāntarālaṃ nānāduḥkhavyasanagahanaṃ vyādhiṣaktaṃ niṣeddhum//23// 496.001. paro 'pi yaḥ sādhujanānujuṣṭaṃ vihāya mārgaṃ śrayate vimārgam/ 496.003. nivāraṇīyaḥ sa svamatājjanena prayatnataḥ kiṃ punareva putraḥ//24// 496.005. tato jananī kathayāṃcakre-- 496.006. putra aukarikatvena pitā te māmapūpuṣat/ 496.007. yadyahaṃ sukhitā kāryā kārṣīraukāribhūṣaṇam//25// 496.008. atha maitrakanyako bodhisattvo māturvacanaṃ kusumamālāmiva śirasā samabhivandya anyasminnahani aukarikāpaṇaṃ prasasāra/ 496.010. puṇyasambhāramahatastasya sattvadayāvataḥ/ 496.011. prathame 'hani saṃpannaṃ catuḥkārṣāpaṇaṃ dhanam//26// 496.012. svagarbhasaṃdhāraṇaduḥkhitāyai dadau sa tasyai mudito jananyai/ 496.014. dāridryaduḥkhavyasanacchidāyai dhanaṃ mahābhogaphalaprasūtyai//27// 496.016. atha ye tasmin puravare ciraṃtanā aukarikāḥ, te tasya tāmabhivardhamānāṃ kriyavikrayalokamaviṣamavyavahāranītyā prakṛtipremapeśalatayā cāvarjitamanasastasmin mahāsattve vyavahārārthamāpatantamavalokya taṃ tasmātkarmaṇo vinivartanārthamāhuh-- 496.019. gāndhikāpaṇikaḥ śreṣṭhī pitaitasmin pure purā/ 496.020. sa tvaṃ tāṃ vṛttimujjhatvā śrayase 'nyāṃ kayā dhiyā//28// 496.021. atha bodhisattvastāmāpi jīvikāmapahāya gāndhikāpaṇaṃ cakāra-- 496.022. yasminneva dine cakre sa sādhurgāndhikāpaṇam/ 496.023. kārṣāpaṇāṣṭakaṃ tasya tasminnevopapadyate//29// 496.024. tamapi mātre pratipāditavān/ 496.024. atha gāndhikāpaṇikāḥ puruṣāḥ sametyāgatya ca taṃ mahāsattvaṃ vicchandayāmāsuh-- 496.026. gāndhāpaṇaṃ klībajanābhipannaṃ pitā na vai mādya pure(?) cakāra/ 496.028. tatraiva hairaṇyikatāṃ sa kṛtvā dhanāni bhūyāṃsi samāpa sādho//30// 496.030. atha maitrakanyako bodhisattvastāmapi jīvikāmapahāya hairaṇyikāpaṇaṃ cakrāra/ 496.031. tayāpi tasmin vyavahāranītyā hairaṇyikāṃstānabhibhūya sarvān/ 497.001. lebhe dine sa prathame mahārhaḥ kārṣāpaṇān ṣoḍaśa tān dadau ca//31// 497.003. dine dvitīye dvātriṃśat kārṣāpaṇamupārjya saḥ/ 497.004. dakṣiṇīyaviśeṣāyai mātre tānapi dattavān//32// 497.005. atha hairaṇyikāpaṇikāḥ puruṣā sametyāgatya ca taṃ tasmātkarmaṇo vinivartanārthamāhuh-- 497.006. śaraccandrāṃśudhavale labdhvā janma kule katham/ 497.007. kṛpaṇāṃ jīvikāhetorvṛttimāśrayate bhavān//33// 497.008. prabhañjanoddhūtaśikhākarāle hutāśane visphuritasphuliṅge/ 497.010. vivartitaṃ ślāghyamatīva puṃsāṃ na tu svavṛtteścyavanaṃ pravṛttam//34// 497.012. mahoragāśvāsavighūrṇitograistaraṃgabhaṅgairviṣamaṃ payodhim/ 497.014. agādhapātālavilagnamūlaṃ pitā vigāhyārjitavān dhanaṃ te//35// 497.016. yadāśritaṃ karma janānuvarjinā tvayā vidagdhena dhanepsunādhunā/ 497.018. kathaṃ na saṃprāpsyasi bhāgyasampadaṃ piturvyatīte 'pi viśālinīṃ śriyam//36// 497.020. vitteśvaro 'pyarthavibhūtivistarair nāśāṃ sadarthāṃ vibabhāra yasya/ 497.022. tasyā mahendrāmalatulyakīrteḥ sūnuḥ kathaṃ tvaṃ na bibharṣi lajjām//37// 497.024. ye mṛtyuṃ gaṇayanti naiva vipadi grāsaṃ bhajante 'nagha gehe bandhuṣu sūnuṣu vyapagatasnehātmanodyoginaḥ/ 497.026. ye nītvā jaladhīnagādhasalilānāvartabhīmān budhāḥ prāpyārthān gajadantabhaṅgasitayāsinvanta kīrtyā jagat//38// 497.028. atha maitrakanyako bodhisattvastebhyo 'pi tathānuguṇinīṃ kathāmavadhārya samudrāvataraṇakṛtavyavasāyo mātaramupasṛtyovāca--amba, sārthavāhaḥ kilāsmākaṃ pitā purā/ 497.029. tadanujñāṃ prayaccha, yadahamapi mahāsamudramavatariṣyāmīti/ 497.030. sā pūrvameva bhartṛmaraṇaduḥkhena vigatajīvitāśā svasya tanayasya tenāsamlakṣitadāruṇena viyogaśokaśastreṇa bhṛśataraṃ pravidāryamāṇahṛdayeva svatanayamāha-- 497.032. vatsa kena tavākhyātaṃ vinākāraṇaśatrunā/ 497.033. jīvitaṃ kasya te 'niṣṭaṃ tvayā krīḍāṃ karoti kaḥ//39// 498.001. daivāt kathaṃcitsamprāptaṃ cakṣurekaṃ tvamadya me/ 498.002. putrakleśābhāginyā mṛtyunā hriyase 'dhunā//40// 498.003. na yāvadevaṃ mama duḥkhaśalyaṃ prayāti nāśaṃ pravidārya śokam/ 498.005. kathaṃ nu tasyopari me dvitīyaṃ nipātyate pāpamayairamitraiḥ//41// 498.007. yeṣāṃ ceto vividhavirasāyāsaduḥkhāprakampyam yaiḥ saṃtyaktaṃ kṛpaṇahṛdayairjīvitaṃ bhogalubdhaiḥ/ 498.009. te saṃtyaktvā nayanagalitāśrupravāhārdravaktrān bandhūnajñā makaranilaye mṛtyave yānti nāśam//42// 498.011. tanmāmanāthāṃ pratipālanīyāṃ tvajjīvitāśaikanibandhajīvām/ 498.013. saṃtyajya yātuṃ kathamudyamaste mā sā kathā mā nu vaco madīyam(?)//43// 498.015. svaprāṇasaṃdehakarīmavasthāṃ praviśya naikāntasukhaṃ prasādhyam/ 498.017. saṃpattayo yena vaṇigjanasya tato 'hamevaṃ suta vārayāmi//44// 498.019. sa tasyā hitārthaṃ madhurāṇyapi vacanakusumāni tṛṇamivāvadhūya sapragalbhatayā samavalambitavikatthāśobhaṃ kiṃcidīdṛśaṃ pratyāha-- 498.021. varaṃ naiva tu jāyeran ye jātā nirdhanā janāḥ/ 498.022. jātasya yadi duḥkhāni varaṃ mṛtyur na jīvitam//45// 498.023. āśayā gṛhamāgatya dīnadīnāstapasvinaḥ/ 498.024. arthino mama pāpasya yānti niḥśvasya durmanāḥ//46// 498.025. ye śaktihīnā vibhavārjanādau te dehino duḥkhaśataṃ sahante/ 498.027. lokaṃ punarduḥkhaśatopataptaṃ draṣṭaṃ na śaknomi cirāyamāṇaḥ//47// 498.029. tasmādvilaṅghāmi vacastvadīyam yāsyāmi taṃ tvaṃ prajahīhi śokam/ 498.031. tatraiva yāyāṃ nidhanaṃ samudre chinnaṃ mayā vā vyasanaṃ janasya//48// 499.001. atha maitrakanyako bodhisattvo mātaramapramāṇīkṛtya nirgatya gṛhādvārāṇasyāṃ puryāmātmānaṃ sārthavāhamityuddhoṣayāmāsa/ 499.003. asyāmeva purā puraṃdarapurīpratispardhipuryāṃ vaṇik mitro nāma babhūva yatsuranaraprakhyātakīrtidhvajaḥ/ 499.005. putrastasya mahāsamudramacirādyāsyatyamuṣmindine yātum ye vaṇijaḥ kṛtopakaraṇāste santu sajjā iti//49// 499.007. atha maitrakanyako bodhisattvo vividhopakaraṇasambhārasādhanānāṃ samāgṛhītapuṇyāhaprasthānabhadrāṇāmupahṛtamaṅgalavividhānāṃ vaṇijāṃ pañcabhiḥ śataiḥ kṛtaparivāraḥ prasasāra/ 499.008. mātā cainaṃ gacchatīti śru