Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)divyav_u.htmNguyên tác: Sanskrit

Bổn Sanh Thiên Cung (Divyāvadāna)

Chuyện bổn sanh (Avadāna/Jātaka) kể về tiền thân và hành trạng của đức Phật và các đệ tử. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 9 / 27 (50.000 ký tự/trang)
ikāni trīṇi yojanaśatasahasrāṇi/
135.002. abhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaścatūratnamayaḥ/
135.003. tasya mūrdhni devānāṃ trāyastriṃśānāṃ sudarśanaṃ nāma nagaram/
135.003. devānāṃ trāyastriṃśānāṃ pañca rakṣāḥ sthāpitāh--udakaniśritā nāgāḥ, karoṭapāṇayo devāḥ, mālādhārā devāḥ, sadāmattā devāḥ, catvāraśca mahārājānaḥ/
135.005. tasya rājño mūrdhātasyodakaniśritair nāgairbalakāyo viṣkambhitaḥ/
135.006. rājā ca mūrdhātastatsthānamāgataḥ/
135.006. tenoktam--kenaitadbhaṭabalāgraṃ viṣkambhitam? te kathayanti--deva, udakaniśritair nāgaiḥ/
135.007. rājā kathayati--tiryañco mama yudhyanti? tena hyudakaniśritā eva me nāgāḥ purojavā bhavantu/
135.008. tataste nāgā rājño mūrdhātasyāgrato 'nuyāyino jātāḥ/
135.009. teṣāṃ nāgānāmanusamyāyatāṃ karoṭapāṇayo devāḥ saṃprāptāḥ/
135.009. yato nāgaistaiḥ karoṭapāṇibhirdevaiḥ sārdhaṃ miśribhāvaṃ gatvā punastadbalāgraṃ stambhitam/
135.010. rājñā mūrdhātenoktam--kenaitadbhaṭabalāgraṃ stambhitam? te kathayanti--deva, ete karoṭapāṇayo devāḥ/
135.011. etairbhaṭabalāgraṃ stambhitam/
135.012. rājā mūdhātaḥ kathayati--ete 'pyeva me karoṭapāṇayo devāḥ purojavā bhavantu/
135.012. yataste 'grataḥ pradhāvitāḥ/
135.013. paścāt teṣāṃ nāgaiḥ sārdhaṃ dhāvatāṃ mālādhārā devāḥ saṃprāptāḥ/
135.013. mālādhārairdevaiste pṛṣṭāh--kiṃ bhavanto dhāvatah? te kathayanti--eṣa manuṣyarājā āgacchati/
135.014. yatastaiḥ smabhūya nāgairdevaiśca punastadbalāgraṃ stambhitam/
135.015. rājā ca māndhātastatsthānamanuprāptaḥ/
135.015. tenoktam--kimetadbhavantah? te kathayanti--deva, mālādhārairdevaiḥ/
135.016. rājā kathayati--mālādhārā devāḥ purojavā me bhavantu/
135.017. yato mālādhārā devāstair nāgairdevaiśca sārdhaṃ mūrdhātasyāgrataḥ pradhāvitāḥ/
135.018. teṣāṃ dhāvatāṃ sadāmattakā devāḥ saṃprāptāḥ/
135.018. sadāmattairdevaiḥ pṛṣṭāh--kiṃ bhavanto dhāvatah? tair nāgaiḥ karoṭapāṇyādibhiśca devairabhihitāh--eṣa manuṣyarājā āgacchati/
135.019. yato bhūyaḥ sadāmattairdevaiḥ karoṭapāṇyādibhiśca devair nāgaiḥ sārdhaṃ miśrībhāvaṃ kṛtvā bhaṭabalāgraṃ viṣkambhitam/
135.020. rājā ca mūrdhātastatsthānamanuprāptaḥ/
135.021. tenoktam--kimetadbhaṭabalāgraṃ viṣkambhitam? te kathayanti--ete deva sadāmattā devāḥ/
135.022. rājñā abhihitam--sadāmattā eva me devāḥ purojavā bhavantu/
135.022. yataḥ sadāmattā devāstaiḥ sārdhaṃ devair nāgaiścāgrataḥ pradhāvitāḥ/
135.023. teṣāṃ dhāvatāṃ cātrumahārājikā devāḥ saṃprāptāḥ/
135.024. tairuktam--kimetadbhavanto dhāvatah? yato nāgādibhirdevairagrato 'nuyāyibhirabhihitāh--eṣa manuṣyarājā āgacchati/
135.025. catvāro mahārājānaḥ saṃlakṣayanti/
135.025. puṇyamaheśākhyo 'yaṃ sattvaḥ/
135.026. nāsya śakyaṃ viroddhumiti/
135.026. tatastaiścaturbhirmahārājaistrāyastriṃśānāmārocitam--eṣa bhavanto manuṣyarājā mūrdhāta āgacchati/
135.027. trāyastriṃśā devāḥ saṃlakṣayanti--puṇyavipāakamaheśākhyo 'ayaṃ sattvaḥ/
135.027. nāsya viroddhavyam/
135.028. argheṇāsya pratyudgacchāmaḥ/
135.028. tataste trāyastriṃśā devā argheṇa pratyudgatāḥ/
135.028. adrākṣīdrājā mūrdhātaḥ sumerumūrdhanyabhiruhannīlanīlāṃ vanarājiṃ medharājimivonnatām/
135.029. dṛṣṭvā ca punardivaukasam yakṣamāmantrayate--kimetaddivaukasa nīlanīlā vanarājirmegharājirivonnatā? eṣā deva devānāṃ pārijātako nāma kovidāro yatra devāstrāyastriṃśāścaturo vārṣikān māsān divyaiḥ pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitāḥ samanvaṅgībhūtās trīḍanti ramante paricārayanti/
135.032. devo 'pyatra gatvā divyaih pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samanvaṅgībhūtas trīḍatu ramatāṃ paricārayatu/
136.001. śrutvā ca punā rājā mūrdhāto 'mātyānāmantrayate--paśyatha yūyaṃ nīlanīlāṃ vanarājiṃ megharājimivonnatām? evaṃ deva/
136.003. eṣa devānāṃ trāyastriṃśānāṃ pārijātakaḥ kovidāro yatra devāstrāyastriṃśāścaturo vārṣikān māsān divyaiḥ pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitāḥ samanvaṅgībhūtāḥ krīḍanti ramante paricārayanti/
136.005. yūyamapi grāmaṇyo 'tra gatvā divyaiḥ pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitāḥ samanvaṅgībhūtāḥ krīḍata ramata paricārayata/
136.006. adrākṣīdrājā mūrdhātaḥ sumerumūrdhanyabhiruhañ śvetaśvetamabhrakūṭamivonnatam/
136.007. dṛṣṭvā ca punardivaukasam yakṣamāmantrayate--kimetaddivaukasa śvetaśvetamabhrakūṭamivonnatam? eṣā deva devānāṃ trāyastriṃśānāṃ sudharmā nāma devasabhā, yatra devāstrāyastriṃśāścatvāraśca mahārājānaḥ saṃniṣaṇṇāḥ saṃnipatitā devānāṃ manuṣyāṇāṃ cārthaṃ ca dharmaṃ ca cintayanti tulayanti upaparīkṣyanti/
136.010. devo 'pyatra gamiṣyatu/
136.010. śrutvā ca punaramātyānāmantrayate--paśyatha yūyaṃ grāmaṇyaḥ śvetaśvetamabhrakūṭamivonnatam? evaṃ deva/
136.011. eṣā trāyastriṃśānāṃ sudharmā nāma devasabhā yatra devāstrāyastriṃśāścatvāraśca mahārājānaḥ saṃniṣaṇṇāḥ saṃnipatitā devānāṃ manuṣyāṇāṃ cārthaṃ ca dharmaṃ ca cintayanti tulayanti upaparīkṣyanti/
136.013. yūyamapi grāmaṇyo 'tra gamiṣyatha/
136.014. devānāṃ trāyastriṃśānāṃ sudarśanaṃ nāma nagaramardhatṛtīyāni yojanasahasrāṇyāyāmena ardhatṛtīyāni yojanasahasrāṇi vistareṇa samantataḥ parikṣepeṇa daśayojanasahasrāṇi saptabhiḥ kāñcanamayaiḥ prākāraiḥ parikṣiptam/
136.016. te prākārā ardhatṛtīyāni yojanānyucchrayeṇa/
136.016. teṣu prākāreṣu caturvidhāḥ ṣo(kho)ḍakā māpitāḥ suvarṇamayā rūpyamayā vaiḍūryamayā sphaṭikamayāḥ/
136.018. ūrdhvī ekā nibaddhā saṃkramaṇakā/
136.018. sudarśananagare 'bhyantare bhūmibhāgo 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaścitraḥ sucitra ekaikacitradhātuśatena mṛduḥ sumṛdus tadyathā tulapicurvā/
136.020. karpāsapicurvā/
136.020. prakṣipte pāde avanamatyutkṣipte pāde unnamati divyairmandāravaiḥ puṣpairjānumātreṇa oghena saṃstīrṇaḥ/
136.021. vāyusamyogāśca paurāṇānyavakīryante, navāni puṣpāṇi samākīryante/
136.022. sudarśane nagare ekonadvārasahasram/
136.022. dvāre dvāre pañcaśatāni nīlavāsasām yakṣāṇāṃ sthāpitāni saṃnaddhāni santi citrakalāpāni yāvadeva devānāṃ trāyastriṃśānāmārakṣaṇārthamatyarthaṃ śobhanārtham/
136.024. sudarśanasya nagarasya vīthyah ardhatṛtīyāni yojanasahasrāṇyāyāmena vistareṇa dvādaśa yojanānyabhirūpā darśanīyāḥ prāsādikāḥ kanakavālukāstīrṇāścandanavāripariṣiktā hemajālāvanaddhāḥ/
136.026. sāmantakena vividhāḥ puṣkiriṇyo māpitāḥ/
136.026. tā puṣkariṇyaścaturvidhairiṣṭakaiścitāḥ suvarṇamayai rūpyamayaiḥ sphaṭikamayairvaiḍūryamayaiḥ/
136.027. vedikāyāḥ sphaṭikamayā sūcī ālambanamadhiṣṭhānam/
136.028. sphaṭikamayyā vaiḍūryamayī sūcī ālambanamadhiṣṭhānam/
136.028. tāḥ puṣkiriṇyaḥ pūrṇāḥ śītalena vāriṇā kṣaudrakalpenāmbunā utpalapadmakumudapuṇḍarīkasaṃchannā vividhairjalajaiḥ śakunakairvalgusvarairmanojñasvaraiḥ kāmarūpibhir nikūjatāḥ/
136.030. sāmantake vividhāḥ puṣpavṛkṣāḥ phalavṛkṣāḥ sujātāḥ susaṃsthitā āpīḍakajātāḥ, tadyathā dakṣeṇa mālākāreṇa vā mālākārāntevāsinā vā mālā vā agrasthitāvataṃsakāni vā suracitāni/
136.032. vividhaiḥ sthalajaiḥ śakunakairvalgusvarairmanojñasvaraih kāmarūpibhirabhinikūjitāḥ/
137.001. sudarśane nagare caturvidhāḥ kalpadūṣyavṛkṣā nīlāḥ pītā lohitā avadātāḥ/
137.002. kalpadūṣyavṛkṣaiścaturvidhāni tuṇḍicelāni/
137.002. taistuṇḍicelaiścatruvidhāni kalpadūṣyāni nīlāni pītāni lohitānyavadātāni/
137.003. yādṛśamākāṅkṣati devo vā devakanyā vā, sahacittotpādāddhaste prādurbhavanti/
137.004. caturvidhā ābharaṇavṛkṣā hastopagāḥ pādopagā guhyāḥ prakāśitāḥ/
137.005. yādṛśamākāṅkṣati devo vā devakanyā vā, sahacittotpādād haste prādurbhavanti/
137.006. caturvidhā vādyabhāṇḍavṛkṣā veṇuvallarisughoṣakāḥ/
137.006. yādṛśamākāṅkṣati devo vā devakanyā vā, sahacittotpādād haste prādurbhavanti/
137.007. caturvidhāpi ca sudhā, nīlā pītā lohitā avadātā/
137.008. yādṛśamākāṅkṣati devo vā devakanyā vā, sahacittotpādād dhaste prādurbhavanti/
137.008. madhu mādhavaḥ kādambarī pāripānam/
137.009. gṛhāḥ kūṭāgārā harmyāḥ prāsādā svāsanakā avalokanakā saṃkramaṇakāḥ/
137.010. nārīgaṇavirājitamapsaraḥsahasrasaṃghaniṣevitaṃ tūryanādābhināditamupetamannapānam/
137.010. yatra trāyastriṃśāḥ krīḍanti ramante paricārayanti, svakaṃ puṇyaphalaṃ pratyanubhavanti/
137.011. devānāṃ trāyastriṃśānāṃ sudharmā devasabhā trīṇi yojanaśatānyāyāmena trīṇi yojanaśatāni vistareṇa samantaparikṣepeṇa navayojanaśatāni abhirūpā darśanīyā prāsādikā sphaṭikamayī, ardhapañcamāni yojanāni tasmānnagarīto 'bhyudgatā/
137.014. tatra devānāṃ trāyastriṃśānāmāsanāni prajñaptāni, yatra pṛthak dvātriṃśatīnāmupendrāṇāmāsanāni, trayastriṃśatimaṃ śakrasya devānāmindrasya/
137.015. teṣāmeva devānāṃ sarvānte mūrdhātasya rājña āsanaṃ prajñaptam/
137.016. paścādevāstrāyastriṃśā mūrdhātasya rājño 'rghaṃ gṛhya pratyudgatāḥ/
137.017. tatra ye puṇyamaheśākhyāḥ sattvā anupūrveṇa praviṣṭāh avaśiṣṭā bahiḥ sthitāḥ/
137.017. yataḥ sa rājā mūrdhātaḥ saṃlakṣayati--yānyetānyāsanāni prajñaptakāni, etebhyo yadantimamāsanam, etanmama bhaviṣyati/
137.019. atha rājño mūrdhātasyaitadabhavat--aho bata me śakro devānāmindro 'rdhāsanenopanimantrayate/
137.020. sahacittotpadādeva śakro devānāmindro rājño māndhāturardhāsanamadāt/
137.021. praviṣṭo rājā mūrdhātaḥ śakrasya devānāmindrasyārdhāsane/
137.021. na khalu rājño mūrdhātasya śakrasya devānāmindrasyaikāsane niṣaṇṇayoḥ kaścidviśeṣo vā, abhiprāyo vā nānākaraṇaṃ vā, yaduta ārohapariṇāhau varṇapuṣkalatā svaraguptyā svaragupteḥ, nānyatra śakrasya devānāmindrasyānimiṣatena/
137.024. rājño mūrdhātasya deveṣu trāyastriṃśeṣu tiṣṭhataḥ ṣaṭtriṃśāścakrāścyutāḥ/
137.024. tatra ca teṣāṃ devānāṃ devāsurasaṃgrāmaṃ bhavati/
137.025. tatra yadyasurāḥ parājayante, paścādasurapuryāṃ dvārāṇi badhnanti/
137.025. devānāmapi pañca rakṣāḥ parājayante/
137.026. te 'pi devapuryāṃ dvārāṇi badhnanti/
137.026. teṣāmevaṃ devāsurāṇāṃ parasparataḥ saṃbhrama utpannaḥ/
137.027. yato rājñā mūrdhātena trāyastriṃśānāmuktam--kimetadbhavanto 'tīva saṃbhramajātā devāh? trāyastriṃśairuktam--etairasurairasmākaṃ pañca rakṣā bhagnāḥ, yato 'smābhirdvārāṇi baddhāni/
137.029. yato mūrdhātena rājñā uktam--ātmapuruṣāḥ, ānayantu bhavanto dhanuḥ/
137.029. yatastasya dhanurānītam/
137.030. tena paścādddhanurgṛhya guṇaśabdaḥ kṛtaḥ/
137.030. tasya ca dhanuṣo guṇaśabdaḥ kṛtaḥ/
137.031. asuraiḥ śrutaḥ/
137.031. taṃ śrutvā asurā kathayanti--kasyaiṣa guṇaśabdah? taiḥ śrutam--rājño mūrdhātasyaiṣa guṇaśabdaḥ/
137.032. te taṃ śabdaṃ śrutvā vismayamāpannāḥ/
137.032. paścādrājā mūrdhāto nirgatastasmādevanagarāt teṣāṃ devānāmasurairbhagnakānāṃ svaṃ ca kāyaṃ saṃnahya/
138.001. dharmatā ca punareṣāṃ devāsurāṇām yudhyatāṃ rathā vaihāyasena tiṣṭhanti/
138.002. teṣāmanyonyaṃ na kasyacidadhiko vā hīno vā/
138.002. rājño mūrdhātasya sarveṣāmapyasurāṇāṃ vaihāyasamabhyudgamyoparisthitaḥ/
138.003. paścāt te 'surāḥ kathayanti--ka eṣo 'smākamuparivihāyasamabhyudgatah? yatastaiḥ śrutam--manuṣyarājā eṣa mūrdhāto nāma/
138.004. paścāt te saṃlakṣayanti--puṇyavipākamaheśākhyo 'yaṃ sattvo yasyāsmākamuparivaihāyasaṃ ratho gacchati/
138.005. jitā bhagnāḥ parājitāḥ parāpṛṣṭhīkṛtā āsurīṃ purīṃ praviṣṭāḥ/
138.006. paścādrājā mūrdhātaḥ kathayati--kasya jayah? yato 'mātyāḥ kathayanti devasya jayaḥ/
138.007. sa rājā saṃlakṣayati--ahameva devānāṃ trāyastriṃśānāṃ sakāśādabhyadhikaḥ/
138.008. tasya rājño mūrdhātasyaitadabhavati--etadasti me jambudvīpaḥ, asti me sapta ratnāni, asti me sahasraṃ putrāṇām, vṛṣṭaṃ me 'ntaḥpure saptāhaṃ hiraṇyavarṣam, samanuśiṣṭaṃ me pūrvahideham, samanuśiṣṭaṃ me 'paragodānīyaṃ dvīpam, samanuśiṣṭaṃ me uttarakuruṣu svakaṃ bhaṭabalāgram, adhiṣṭhitaṃ me 'sti devāṃstrāyastriṃśān, praviṣṭo 'smi sudharmāṃ devasabhām, dattaṃ me śakreṇa devendreṇārdhasanam/
138.012. aho batāhaṃ śakraṃ devānāmindramasmāt sthānāccyāvayitvā svayameva devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca rājyaiśvaryādhipatyaṃ kārayeyam/
138.013. sahacittotpādādrājā mūrdhātastasmāt ṛddhitaḥ paribhraṣṭo jambudvīpeṣu pratyaṣṭhāt/
138.014. svaramābādhaṃ spṛṣṭavān/
138.014. pragāḍhāṃ devānāṃ maraṇāntikīm/
138.014. atha rājño mūrdhātasyāmātyagaṇamahāmātyā rājyakartāro mantrasahajīvino yena rājā mūrdhātastenopasaṃkrāntāḥ/
138.016. upasaṃkramya rājānaṃ mūrdhātamidamavocan--bhaviṣyanti khalu devasyātyayāt paścimā janapadāh? paripṛṣṭavantah--rājñā mūrdhātena maraṇasamaye kiṃ vyākṛtam? saced vo grāmṇyo mamātyayāt kaścidupasaṃkramyaivaṃ pṛcchet--kiṃ bhavanto rājñā mūrdhātena maraṇasamaye vyākṛtam, teṣāmidaṃ syādvacanīyām--rājā bhavanto mūrdhāto ratnaiḥ samanvāgato 'bhūt/
138.019. catasṛbhiśca mānuṣikābhī ṛddhibhiścaturṣu dvīpeṣu rājyaiśvaryādhipatyaṃ kārayitvā devāṃstrāyastriṃśānadhirūḍhaḥ/
138.021. atṛpta eva pañcānāṃ kāmaguṇānāṃ kālagataḥ/
138.022. na kārṣāpaṇavarṣeṇa tṛptiḥ kāmeṣu vidyate/
138.023. alpāsvādān bahuduḥkhān kāmān vijñāya piṇḍataḥ//4//
138.024. api divyeṣu kāmeṣu ratiṃ naivādhigacchati/
138.025. tṛṣṇākṣaye rato bhavati samyaksambuddhaśrāvakaḥ//5//
138.026. parvato 'pi suvarṇasya samo himavatā bhavet/
138.027. nālamekasya tadvittamiti vidvān samācaret//6//
138.028. yaḥ prekṣati duḥkhamitonidānaṃ kāmeṣu jātu sa kathaṃ ramate/
138.030. loke hi śalyamupādhiṃ viditvā tasyaiva dhīro vinayāya śikṣet//7//
139.001. yadā ca punastena janakāyena śrutaṃ rājā mūrdhāto glāno maraṇāvasthita iti, tataste 'mātyā janapadāścānekāni prāṇiśatasahasrāṇi rājānaṃ mūrdhātamupasaṃkramya darśanāya/
139.002. yatastena rājñā tasya janasya tāvadevaṃvidhā dharmadeśanā kṛtā--kāmeṣvādīnavakathā gṛhāśramapadasyādīnavo bhāṣitaḥ, tathā kāmo jugupsito yathā anekāni prāṇiśatasahasrāṇi ṛṣīṇāmantike pravrajya gṛhāśramapadānyapahāya vanaṃ saṃśritāḥ, ṛṣibhiḥ pravrajitvā catvāri brahmavihārān bhāvayitvā kāmeṣu kāmacchandaṃ prahāya tadbahulavihāriṇo brahmalokasabhāgatāyāmupapannāḥ/
139.006. yāvacca jambudvīpe yāvacca pūrvavidehe dvīpe yāvaccāparagodānīye dvīpe yāvaccottarakuruṣu yāvacca saptasu kāñcanamayeṣu parvateṣu yāvacca devāṃstrāyastriṃśānadhirūḍaḥ, atrāntare caturdaśottaraṃ śakraśataṃ cyutam/
139.009. śakrasya bhikṣavo devānāmindrasyāyuṣaḥ prāmāṇam yanmanuṣyāṇāṃ varṣamekaṃ devānāṃ trāyastriṃśānāmekarātriṃdivasam/
139.011ṭena rātriṃdivasena triṃśadrātrakena māsena dvādaśamāsena saṃvatsareṇa divyaṃ varṣasahasraṃ devānāṃ trāyastriṃśānāmāyuṣaḥ pramāṇam/
139.012. tadbhavati mānuṣikayā gaṇanayā tisro varṣalakṣāḥ ṣaṣṭiśca varṣasahasrāṇi//
139.014. yasminnānanda samaye rājā mūrdhāto devāṃstrāyastriṃśānadhirūḍhaḥ, evaṃvidhaṃ cittamutpāditam--aho bata me śakro devānāmindro 'rdhāsanenopanimantrayate, kāśyapo bhikṣustena kālena tena samayena śakro devānāmindro babhūva/
139.016. yasmin khalvānanda samaye rājño mūrdhātasyaivaṃvidhaṃ cittamutpannam--yannvahaṃ śakraṃ devānāmindramasmāt sthānāccyāvayitvā svayameva devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca rājyaiśvaryādhipatyaṃ kārayeyam, kāśyapaḥ samyaksambuddhastena kālena tena samayena śakro devānāmindro babhūva/
139.019. maheśākhye sattve cittaṃ pradūṣitam, tasmādṛddheḥ paribhraṣṭo jambudvīpe pratyaṣṭhāt, kharamābādhaṃ spṛṣṭavān, prāgāḍhāṃ vedanāṃ maraṇāntikīm/
139.020. yo 'sau rājā mūrdhātaḥ, ahamevānanda tena kālena tena samayena/
139.021. tatra tāvanmayā ānanda sarāgeṇa sadveṣeṇa samohena aparimuktena jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsadharmeṇa maraṇakālasamaye tāvadevaṃvidhā parikathā kṛtā yadanekāni prāṇiśatasahasrāṇi gṛhāśramamapahāya ṛṣibhyaḥ pravrajitvā kāmeṣu kāmacchandaṃ vyapahāya tadbahulavihāriṇo brahmalokamupapāditāḥ/
139.024. idānīṃ sarvajñenānuttarajñānajñeyavaśiprāptena nirvāṇāya saṃprasthitena tāvadevaṃvidhā dharmadeśanā kṛtā, yadanekāni devatā śatasahasrāṇi satyeṣu pratiṣṭhāpitāni/
139.026. anekāni ṛṣiśatasahasrāṇi etabhikṣava iti pravrajitāni/
139.027. tairyujyadbhirghaṭadbhirvyāyacchadbhiḥ sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ prāptam/
139.027. anekadevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragāḥ śaraṇagamanaśikṣāpadeṣu vyavasthāpitāḥ/
139.028. anekāni vaiśālikāni prāṇiśatasahasrāṇi yeṣāṃ kecitsrotāpattiphale vyavasthāpitāḥ, kecit sakṛdāgāmiphale, kecidanāgāmiphale, kaiścit pravrajitvā^rhattvaṃ prāptam, kaiścit śrāvakabodhau, kaiścit pratyekabodhau, kaiścidanuttarāyāṃ samyaksambodhau cittamutpāditāni, kaiściccharaṇagamanaśikṣāpadāni gṛhītāni//
140.001. bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--kāni bhadanta karmāṇi kṛtāni rājñā mūrdhātena yeṣāṃ karmaṇāṃ vipākena sahacittotpādādeva saptāhamantaḥpure hiraṇyavarṣaṃ vṛṣṭam? bhagavānāha--
140.004. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani sarvābhibhūr nāma tathāgato 'rhaṃl loke utpanno vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān/
140.006. tena khalu samayena anyataraḥ śreṣṭhidārako 'cirapratiṣṭhitaḥ/
140.006. tatra viṣaye dharmatā--yā aciroḍhā dārikā bhartari pravahaṇakena pratipradīyate, sā catūratnamayaiḥ puṣpairavakīrya baddhakā svāmine pradīyate/
140.008. sā ca bhartāramādāya svagṛhaṃ gacchati/
140.008. sa ca śreṣṭhidārakaścatūratnamayāni puṣpāṇi pratigṛhya yānamadhiruhya śvaśuragṛhamanuprasthitaḥ/
140.009. tasya gacchato 'bhimukhaṃ sarvābhibhūḥ samyaksambuddho janapadeṣu caryāṃ carannanupūrveṇābhyāgataḥ/
140.010. taṃ dṛṣṭvā dvātriṃśallakṣaṇālaṃkṛtamasecanakadarśanamatīva prasāda utpannaḥ/
140.011. yato 'sau prasādīkṛtacetā yānādavatīrya taṃ bhagavantaṃ taiścatūratnamayaiḥ puṣpairavakiriti/
140.012. tāni sarvābhibhuvā samyaksambuddhenādhiṣṭhitāni tathā yathā śakaṭacakramātrāṇyabhinirvṛttāni/
140.013. tāni vitānaṃ baddhvā gacchato 'nugacchanti, tiṣṭhatastiṣṭhanti/
140.013. sa prasādajāto gāthāṃ bhāṣate--
140.015. anena dānena mahadgatena buddho bhaveyaṃ sugataḥ svayambhūḥ/
140.017. tīrṇaśca tārayeyaṃ mahājanaughān atāritā ye pūrvakairjinendraiḥ//8//
140.019. sarvābhibhūrme bhagavān maharṣiravakīrṇaḥ puṣpaiḥ sumanoramaiśca/
140.021. praṇidhiśca me tatra kṛtā udārā ākāṅkṣatā vā idamagrabodhim//9//
140.023. tasyaiva karmaṇo vipākato me prāpta hi me bodhiḥ śivā anuttarā/
140.025. vṛṣṭaṃ ca saptāhahiraṇyavarṣaṃ mūrdhātasya rājño mahābalasya//10//
140.027. tasyaiva karmaṇo vipākato me nagaramapi sauvarṇakāñcanaṃ babhūva mahāsudarśanasya ramaṇīyā kuśāvatī nāma purī babhūva//
140.029. bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--kīdṛśaṃ bhadanta rājñā mūrdhātena karma kṛtam yasya karmaṇo vipākena caturṣu dvīpeṣu rājyaiśvaryādhipatyaṃ kāritam, devāṃstrāyastriṃśānadhirūḍhah? bhagavānāha--
141.001. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani vipaśyī nāma tathāgato 'rhan samyaksambuddho loke utpannaḥ/
141.002. atha sa vipaśyī samyaksabuddho janapadeṣu caryāṃ caramāṇo 'nupūrveṇa bandhumatīṃ rājadhānīmanuprāptaḥ/
141.003. atha vipaśyī samyaksambuddhaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bandhumatīṃ piṇḍāya prāviśāt/
141.004. tatrānyataraścautkariko nāma vaṇik/
141.004. bhagavantaṃ vipaśyinamasecanakadarśanarūpaṃ dṛṣṭvā adhikaḥ prasāda utpannaḥ/
141.005. prasādajātena tasya mudgānāṃ muṣṭiṃ gṛhītvā pātre prakṣiptā/
141.006. tato mudgāścatvāraḥ pātre patitāḥ, ekaḥ kaṇṭakamāhatya bhūmau patitaḥ/
141.006. avaśiṣṭaṃ naivaṃ saṃprāptaṃ pātram, asamprāptā eva bhūmau patitāḥ/
141.007. tato vaṇik prasādajātaḥ praṇidhiṃ karoti--
141.009. anena dānena mahadgatena buddho bhaveyaṃ sugataḥ svayambhūḥ/
141.011. tīrṇaśca tārayeyaṃ mahājanaughān na tāritā ye pūrvakairjinendraiḥ//11/
141.013. bhagavānāha--yo 'sau otkariko vaṇik, ahameva tena kālena tena samayena/
141.013. yanmayā vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya prasādajātena mudgānāṃ muṣṭiḥ pātre pakṣiptā, tasmāccatvāro mudgāḥ pātre patitā avaśiṣṭā bhūmau patitāḥ, tasya karmaṇo vipākena caturṣu dvīpeṣu rājyaiśvaryādhipatyaṃ kāritam/
141.016. yaścāsau mudgaḥ pātrakaṇṭakamāhatya bhūmau patitaḥ, tasya karmaṇo vipākena trāyastriṃśān devānadhirūḍaḥ/
141.017. sacedbhikṣavaḥ sa mudgaḥ pātre patito 'bhaviṣyanna bhūmau, sthāanametadvidyate yaddeveṣu ca manuṣyeṣu ca rājyaiśvaryādhipatyaṃ kāritamabhaviṣyat/
141.018. yo 'sau otkariko vaṇik tena kālena tena samayena, sa eṣa rājā mūrdhātaḥ/
141.019. yo mūrdhāto rājā, ahameva sa tena kālena tena samayena/
141.020. yasmādevaṃ buddhe bhagavati mahākāruṇike kārāḥ kṛtā atyarthaṃ mahāphalā bhavanti mahānuśaṃśā mahādyutayo mahāvaistārikā iti, tasmādbhavabodhiḥ/
141.021. kiṃ karaṇīyam? buddhe dharme saṃghe kārāḥ karaṇīyāḥ samyakpraṇidhānāni ca karaṇīyānīti//
141.023. idamavocadbhagavān/
141.023. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//
141.024. iti śrīdivyāvadāne māndhātāvadānaṃ saptadaśamam//
********** Avadāna 18 **********
142.001. div18 dharmarucyavadānam/
142.003. evaṃ mayā śrutam/
142.003. ekasmin samaye bhagavāñ śrāvastyāṃ viharati sma jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme/
142.004. tena khalu samayena pañcamātrāṇi vaṇikśatāni bhāṇḍaṃ samudānīya anupūrveṇa grāmanigamapallīpattanarājadhānīṣu cañcūryamāṇāni mahāsamudrataṭamanuprāptāni/
142.005. tair nipuṇataḥ sāmudram yānapātraṃ pratipāditam/
142.006. yato vaṇijastaṃ mahāsamudraṃ dṛṣṭvā saṃbhinnamanaso na prasahante samavataritum/
142.007. paścāttervaṇigbhiḥ karṇadhāra uktah--uddhoṣaya naḥ puruṣo mahāsamudrasya bhūtaṃ varṇam/
142.008. yato varṇadhāra uddhoṣayituṃ pravṛttah--śṛṇvantu bhavanto jambudvīpakā manuṣyāḥ, santyasmin mahāsamudre evaṃvidhāni ratnāni, tadyathā--maṇayo muktā vaiḍūryaśaṅkhaśilā pravālo rajataṃ jātarūpamaśmagarbho musāragalvo lohitikā dakṣiṇāvartāḥ/
142.010. ya icchati evamrūpai ratnairātmānaṃ samyaksukhena prīṇayituṃ mātāpitarau putradāraṃ dāsīdāsakarmakarapauruṣeyaṃ mitrāmātyajñātisālohitam, kālena ca kālaṃ dakṣiṇīyebhyaḥ śramaṇabrāhmaṇebhyo dakṣiṇāṃ pratiṣṭhāpayitumūrdhvagāminīṃ saubhāgyakarīṃ sukhavipākāmāyatyāṃ svargasaṃvartanīm, so 'smin mahāsamudre avataratu dhanahetoḥ/
142.014. evamukte ca punaḥ sarva eva sattvāḥ saṃpattikāmā vipattipratikūlāstaṃ śrutvā tasmin mahāsamudre vyavasitāḥ samavataritum/
142.015. yatastadvahanamatiprabhūtairmanuṣyairatibhāreṇa ca ākrāntatvāt tatraivāvasīdati/
142.016. tataḥ karṇadhāreṇoktam--asahyaṃ vahanam/
142.016. yato vaṇijaḥ kathayanti--kasyedānīṃ vakṣyāmo vahanāt pratyavatarasveti/
142.017. tairvaṇigbhiḥ karṇadhārasyoktam--mahāsamudrasya bhūtaṃ varṇamudghoṣayata/
142.018. tataḥ sa udghoṣayituṃ pravṛttah--śṛṇvantu bhavanto jambudvīpakā manuṣyāḥ, santyasmin mahāsamudre imāni evamrūpāṇi mahānti mahābhayāni, tadyathā timibhayaṃ timiṃgilabhayamūrmibhayaṃ kūrmabhayaṃ sthale utsīdanabhayaṃ jale saṃsīdanabhayamantarjalagatānāṃ parvatānāmāghaṭṭanabhayaṃ kālikāvātabhayam/
142.021. caurā api āgacchanti nīlavāsaso dhanahāriṇaḥ/
142.021. yena cātmano jīvitaparityāgo vyavāsthito mātāpitarau putradāraṃ dāsīdāsakarmakarapauruṣeyaṃ mitrāmātyajñātisālohitaṃ citraṃ ca jambudvīpaṃ parityaktum, sa mahāsamudramavataratu/
142.023. alpāḥ śūrā bahavaḥ kātarāḥ/
142.023. taṃ śrutvā tathodghuṣya tu tasmādyānapātrādavatīrṇā bahavaḥ, kecidavaśiṣṭāḥ/
142.024. tatastairvaṇigbhirvahanasyaikaṃ varatraṃ chinnam/
142.025. paścād dvau trayo yāvadanupūrveṇa sarve varatrāśchinnāḥ/
142.025. tāsu cchinnāsu tadvahanaṃ mahākarṇadhārasampreritaṃ gagane mahāvātasamprerito megha iva balavadvāyusampreritaṃ kṣiprameva saṃprasthitam/
142.027. yāvadratnadvīpamanuprāptaḥ/
142.027. sa taṃ pradeśamanuprāptānāṃ karṇadhāraḥ kathayati--santyasmin ratnadvīpe kācamaṇayo ratnasadṛśāḥ, te bhavadbhirupaparīkṣyopaparīkṣya gṛhītavyāḥ/
142.028. mā vaḥ paścājjambudvīpagatānāṃ tāpyaṃ bhaviṣyati/
142.029. tatraiva ca kroñcakumārikā nāma striyo bhavanti/
142.029. tāḥ puruṣaṃ labdhvā tathopalāṃstāḍayanti, yathā atraivānayena vyasanamāpadyate/
142.030. atraiva ca madanīyāni phalāni bhavanti/
142.031. tāni yo bhakṣayati, sa sapta rātriṃdivasān suptastiṣṭhati/
142.031. asminneva ca ratnadvīpe saptāhāt pareṇa amanuṣyā na sahante, tāvadvidhān viparītān vāyūnutpādayanti yairvahanamapahriyate yathāpi tadakṛtakāryāṇām/
142.033. tāni bhavadbhirlabdhāni na bhakṣayitavyāni/
143.001. tacchrutvā vaṇijo 'vahitamanaso 'pramādenāvasthitāḥ/
143.001. prāpya ca taṃ ratnadvīpaṃ prayatnamāsthāya ratnānveṣaṇaṃ kṛtvā anupūrveṇopaparīkṣya ratnānāṃ tadvahanaṃ pūritaṃ tadyathā yavānāṃ vā yavasasyānāṃ vā mudgānāṃ vā bhāṣāṇāṃ vā/
143.003. vahanaṃ pūryitvā te 'nukūlaṃ jambudvīpābhimukhena vāyunā saṃprasthitāḥ/
143.004. mahāsamudre ca tribhiḥ skandhaiḥ prāṇinaḥ saṃmiśritāḥ/
143.004. prathame yojanaśatikā ātmabhāvāḥ, dvistriyojanaśatikā ātmabhāvaḥ/
143.005. dvitīye skandhe 'ṣṭayojanaśatikā ātmabhāvā navadaśayāvaccaturdaśayojanaśatikā ātmabhāvāḥ/
143.006. tṛtīye skandhe pañcadaśayojanaśatikā ātmabhāvāḥ, ṣoḍaśayojanaśatikā yāvadekaviṃśatikā ātmabhāvāḥ/
143.007. tatra ca mahāsamudre tā matsyajātayaḥ parasparānyonyabhakṣaṇaparāḥ/
143.008. ye prathamāyāṃ bhūmau avasthitāḥ, te dvitīyabhūmisthairbhakṣyante/
143.008. ye dvitīyabhūmisthāḥ, te tṛtīyabhūmisthairbhakṣyante/
143.009. tatra timiṃgilo nāma matsyāstṛtīyādudakaskandadhādabhyudgamya uparimandakaskandhamādāya carati/
143.010. sa yasyāṃ velāyāṃ mukhamāvṛṇoti, tasyāṃ velāyāṃ mahāsamudrāt pānīyaṃ mahatā vegenākṣiptaṃ mukhadvāram yato dhāvati/
143.011. tenaivodakaskandhenākṣiptā matsyakacchapavallabhakaśuśumāramakarādyā matsyajātayo mukhadvāreṇodare patanti/
143.012. tasyaivaṃ carata ātmabhāvācchira evaṃ lakṣyate dūrata eva, tadyathā--parvato nabhaḥpramāṇaḥ/
143.013. akṣīṇi cāsya durata eva saṃlakṣyante nabhasīvādityau/
143.014. yatastairvaṇigbhirdūrata evopadhāritam/
143.014. tanmahārṇavarūpamupadhārya cintayituṃ pravṛttāh--kimetadbhavanta ādityadvayasyodayanam? teṣāmevaṃ cintayatāṃ tadvahanaṃ tasya mukhadvāram yato vegenopahartumārabdham/
143.016. teṣāṃ vahanaṃ vegenāpahriyamāṇaṃ dṛṣṭvā ādotuadvayotpādanaṃ ca saṃlakṣya saṃvega utpannah--kiṃ bhavanto yat tacchrūyate saptādityāḥ kalpasaṃvartanyāṃ samudāgamiṣyantīti, tadevedānīṃ proditāḥ syuḥ/
143.018. yataḥ karṇadhāreṇa teṣāṃ vimarśajātānāmuktam--yat tadbhavantaḥ śrūyate timitimiṃgila iti, timitimiṃgilabhayamidam/
143.019. tat paśyantu bhavantaḥ/
143.020. pānīyādabhyudgataparvatavadālokyate etattasya śiraḥ/
143.020. paśyatha caiṣā tasya parā dantamālā/
143.022. paśyatha etau dūrata eva sūryavadavalokyete etau akṣitārakau/
143.022. punasasau karṇadhāro vaṇijāṃ kathayati--śṛṇvantu bhavantaḥ, nāsmākamidānīṃ jīvitopāyaḥ kaścidyena vayamasmādbhayāt mucyema/
143.024. sarvoṣāmevāsmākaṃ maraṇaṃ pratyupasthitam/
143.024. tadidānīṃ bhavadbhiḥ kiṃ karaṇīyam? yasya vo yasmin deve bhaktiḥ sa tamāyācatu/
143.025. yadi tenāpi tāvadāyācanena kāciddevatā asmākamasmānmahābhayādvimoṣkaṇaṃ kuryāt/
143.026. na cānyo 'sti kaścidupāyo jīvitasya/
143.027. yatastairvaṇigbhirmaraṇabhayabhītaiḥ śivavaruṇakuberamahendropendrādayo devā jīvitaparitrāṇārthamāyācitumārabdhāḥ/
143.028. naiva ca teṣāmāyācatāṃ tasmānmaraṇabhayāt jīvitaparitrāṇaviśeṣaḥ kaścit/
143.029. tathaiva tadvahanaṃ salilavegāt bhikṣiptaṃ timiṃgilamukhadvāram yato 'pahriyate/
143.029. tatra copāsako 'bhirūḍhaḥ/
143.030. tenoktam--bhavantaḥ, nāsmākamasmānmaraṇabhayānmokṣaḥ kaścit/
143.030. sarvairevāsmābhirmartavyam/
143.031. kiṃ tu sarva evaikaraveṇa namo buddhāyeti vadāmaḥ/
143.031. sati maraṇe buddhāvalambanayā smṛtyā kālaṃ kariṣyāmaḥ/
143.032. sugatigamanaṃ bhaviṣyati/
143.032. yatastairvaṇigbhirekaraveṇa namo buddhāyeti praṇāmaḥ kṛtaḥ sarvaireva/
144.001. bhagavatā ca jetavanasthena sa vādaḥ śruto divyena śrotreṇa viśuddhena atikrāntamānuṣeṇa/
144.002. śrutvā ca punarbhagavatā sa nādastathā adhiṣṭhito yathā tena timiṃgilena śrutam/
144.003. tasya taṃ namo buddhāyeti rāvaṃ śrutvā manaso 'marṣa utpanno viklavībhūtaśca--buddho bata loka utpannaḥ/
144.004. na mama pratirūpaṃ syāt yadahaṃ buddhasya bhagavato nāmodghoṣaṃ śrutvā āhāramāhareyam/
144.005. sa cintayituṃ pravṛttah--yadyahamidanīṃ sahasaiva mukhadvāraṃ pidhāsyāmi, salilavegapratyāhatasya vahanasya vināśo bhaviṣyati, eteṣāṃ cānekānāṃ jīvitavināśaḥ/
144.006. yannvahaṃ mṛdunopakrameṇa svairaṃ svairaṃ mukhadvāraṃ saṃpidadhyām/
144.007. tatastena timiṃgilenātmīyaṃ mukhadvāraṃ mṛdunopakrameṇa svairaṃ svairaṃ pihitam/
144.008. paścāt tadvahanaṃ tasmānmahāgrāhamukhādvinirmuktamanuguṇaṃ vāyumāsādya tīramanuprāptam/
144.009. atha te vaṇijastīramāsādya tadbhāṇḍaṃ śakaṭoṣṭragogardabhādibhiḥ purayitvā anupūrveṇa grāmanigamapallīpattanādiṣu cañcūryamāṇāḥ śrāvastīmanuprāptāḥ/
144.010. te tatra gatvā saṃlakṣayanti--dharmataiṣā yasya nāṃnā vahanaṃ saṃsiddhayānapātramāgacchati, tasyaiva tāni ratnāni gamyāni bhavanti/
144.012. yannu vayametāni ratnāni buddhasya bhagavato dadyāmaḥ/
144.012. te tāni ratnāni saṃgṛhya bhagavataḥ sakāśamupagatāḥ/
144.013. anupūrveṇa bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavataḥ kathayanti--bhagavan, asmākaṃ samudre yānapātreṇāvatīrṇānāṃ timiṃgilagrāheṇa tasmin yānapāre 'pahriyamāṇe jīvitavināśe pratyupasthite bhagavataḥ smaraṇaparāyaṇānāṃ nāmagrahaṇaṃ tasmāt mahāgrāhamukhādvinirmuktam, tato vayaṃ bhagavan saṃsiddhayānapārāḥ kṣemasvastinā ihāgatāḥ/
144.016. dharmatā caiṣā yasya nāṃnā vahanaṃ saṃsiddhayānapātrā āgacchanti, tasya tadgamyaṃ bhavati/
144.017. tadvayaṃ bhagavato nāmagrahaṇena maraṇabhayādūttīrṇāḥ/
144.018. tadasmākametāni ratnāni bhagavān gṛhṇātu/
144.018. bhagavānāha--yena mayendrāya(?) balabodhyaṅgaratnānyadhigatāni, kiṃ tathāgatasya bhūyaḥ prākṛtaratnaiḥ karaṇīyam? yadi cecchata asmacchāsane vatsāḥ pravrajitum, āgacchatha/
144.020. yataste saṃlakṣayanti vaṇijah--yadasmākaṃ kiṃcit jīvitam, tatsarvaṃ buddhasya bhagavatastejasā/
144.021. yadvayametāni ratnāni tyaktvā bhagavato 'ntike pravrajema iti/
144.022. paścāt te tāni ratnāni mātāpitṛbhyaḥ putradāradāsīdāsakarmakaramitrāmātyajñātisālohitebhyo yathānyāyataḥ saṃvibhajya pravrajitāḥ/
144.023. pravrajya tairyujyadbhirghaṭadbhirvyāyacchadbhiryāvadarhattvaṃ sākṣātkṛtam//
144.024. yato bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--kīdṛśāni karmāṇi bhagavan, ebhirvaṇigbhiḥ kṛtānyupacitāni, yeṣāṃ karmaṇāṃ vipākena bhagavānārāgito na virāgitah? bhagavānāha--
144.027. bhūtapūrvaṃ bhikṣavaḥ kāśyapaḥ samyaksambuddho loka utpanno 'bhūt/
144.027. tasya ca śāsane eta eva ca pravrajitā abhūvan/
144.028. tatra pravrajya ca na kaścit tadrūpo guṇagaṇo 'dhigato nānyatra sabrahmacāriṇāmuddiṣṭamadhītaṃ svādhyāyitaṃ ca/
144.029. maraṇakālasamaye praṇidhānaṃ kṛtavantah--yadasmābhiḥ kāśyapaṃ samyaksambuddhamāsādyoddiṣṭamadhītaṃ svādhyāyitaṃ ca, na kaścit guṇagaṇo 'dhigato 'sti, asya karmaṇo vipākena vayam yo 'sau anāgato 'dhvani kāśyapena samyaksambuddhena śākyamuninarmā samyaksambuddho vyākṛtaḥ, taṃ vayamārāgayemo na virāgayemaḥ//
145.001. bhagavānāha--kiṃ manyadhve bhikṣavo yāni tāni pañcabhikṣuśatānyatīte 'dhvanyāsan kāśyapasya samyaksambuddhasya śāsane pravrajitāni, etāvantyetāni pañcabhikṣuśatāni/
145.002. tadā caiṣāmindriyāṇi paripācitāni, etarhi arhattvaṃ sākṣātkṛtam/
145.003. yaścāsau mahāsamudre timistimiṃgilo nāma matsyo buddhaśabdaṃ śrutvā anāhāratāyāṃ vyavasthitaḥ, sa svabhāvenaiva tīkṣṇāgnitayā kṣudduḥkhasyāsahatvāccyutaḥ kālagataḥ/
145.005. tena śrāvastyāṃ ṣaṭkarmanirate brāhmaṇakule pratisaṃghirgṛhītaḥ/
145.006. tasya taccharīraṃ kalevaraṃ mahāsamudre utplutam/
145.006. nāgaiśca tasya svabhavanasamīpasthasya gandhamasahadbhiranyato vikṣiptam/
145.007. yatra ca vikṣiptaṃ tatrāpi samīpe nāgasyaiva bhavanam/
145.008. tenāpi gandhamasahatā anyataḥ kṣiptam/
145.008. evaṃ kṣiptena pāramparyeṇa tat kalevaraṃ mahāsamudrataṭaṃ samudānītam/
145.009. yato 'nantaraṃ smudravelayotsārya sthale prakṣiptam/
145.009. taccānekaiḥ kākagṛdhraśvaśṛgālaśvāpadādyaiḥ pakṣibhistatsamucchritaiśca kṛmibhirbhakṣyamāṇamasthikaraṅkajīrṇamāsaṃ śvetaṃ śvetaṃ vyavasthitam/
145.011. asyāṃ ca śrāvastyāṃ tasya brāhmaṇasya yadā patnī antarvartinī saṃvṛttā, tadeva tasyā garbhotpādādatīva kṣudduḥkhena pīḍyamānayā gṛhasvāmyabhihitah--āryaputra, kṣuddukhenātīva bādhye/
145.013. tasyā evaṃ vadantyā gṛhasvāminoktam--bhadre, yadasmadgṛhe 'nnapānaṃ tatsarvamabhyavaharasva/
145.014. tayā abhyavahartumārabdham/
145.014. sā ca tadannapānaṃ sarvamabhyavahṛtya naiva tṛptimupayāti/
145.015. punarapi gṛhasvāmin vijñāpayati--āryaputra, naiva tṛptimupagacchāmi/
145.015. yatastena tiraḥprātiveśyasuhṛtsvajanādibhyo 'ntikadannapānamanviṣya tasyā anupradattam/
145.016. sā tamapyavahṛtya naiva tṛptiṃ gacchati/
145.017. bhūyo gṛhasvāminaḥ kathayati--āryaputra, naiva tṛptimupagacchāmi/
145.017. yato 'sau brāhmaṇaḥ saṃvignamanāḥ khedamāpannaḥ/
145.018. kimetadbhavantaḥ syāt--asyāḥ sattvamudare utpannam yasyotpādānnaiva tṛptimupayāti? yataḥ sa brāhmaṇo naimittakānāṃ darśayitvā saṃśayanirṇayanārthaṃ vaidyādīn bhūtatantravidaśca--paśyantu bhavantaḥ, iyaṃ brāhmaṇī kiṃ mahatā rogeṇābhibhūtā syādatha bhūtagrahāviṣṭā syādanyadvā syādrūpaṃ maraṇaliṅgamanenopasaṃkrameṇa pratyupasthitā syāt/
145.021. taiḥ śrutvā tathāvidha upakramaḥ kṛtaḥ/
145.022. tasyā brāhmaṇyāste indriyāṇāmanyathātvamupalakṣayanti/
145.022. yadā asyā indriyāṇāmanyathātvaṃ nopalakṣayanti, tadā tairvaidyanaimittakabhūtatantravidbhiścikitsakaiḥ sā brāhmaṇīparyanuyuktā--kasmāt kālādārabhya tavaivaṃvidhā dīptāgnitā samutpannā? tayā abhihitam--garbhalambhasamakālameva sa evaṃvidha upakramaḥ kṛtaḥ/
145.025. yato naimittakavaidyacikitsakairabhihitam--nāsyāḥ kaścidanyastadrūpo rogo nāpi bhūtagrahāveśo bādhākara utpannaḥ/
145.027. asyaivaiṣā garbhasyānubhāvenaivaṃvidhā dīptāgnitā/
145.027. yato 'sau brāhmaṇa upalabdhavṛttāntaḥ svasthībhūtaḥ/
145.028. sāpi brāhmaṇī naiva kadācidannapānasya tṛptā/
145.028. anupūrveṇa samakālameva putro jātaḥ/
145.029. tasya dārakasya jātamātrasya sā brāhmaṇī vinītakṣudduḥkhā saṃvṛttā/
145.029. sa dārako jātamātra eva atyarthaṃ bubhukṣayopapīḍyate/
145.030. tasya bubhukṣayā pīḍyamānasya mātā stanaṃ dātuṃ pravṛttā/
145.031. sa ca dārakaḥ stanaṃ pītvāpi sarvaṃ naiva tṛptimupayāti/
145.031. paścāt tena brāhmaṇena tayā ca brāhmaṇyā tiraskṛtaprātiveśyasvajanayuvatyaścābhyarthya stanaṃ tasya dārakasya dāpayituṃ pravṛttāḥ/
146.001. sa ca dārakaḥ sarvāsāmapi stanaṃ pītvā naiva tṛptimabhyupagacchate/
146.001. paścāt tena brāhmaṇena tayārthe chagalikā kṛtvā/
146.002. sa dārakastasyā api cchagalikāyāḥ kṣīraṃ pītvā janikāyāśca stanaṃ naiva tṛpyate/
146.003. tatra kālena kālaṃ bhikṣavo bhikṣuṇyaśca piṇḍapātaṃ praviṣya parikathāṃ kurvanti/
146.004. sa dārakastāṃ parikathāṃ śrutvā tasyāṃ velāyāṃ na roditi, avahitaśrotrastūṣṇībhūtvā tāṃ dharmaśravaṇakathāṃ śṛṇoti/
146.005. pratyavāsṛteṣu bhikṣubhikṣuṇīṣu ca punaḥ pipāsāduḥkhaṃ pratisaṃvedayamāno rohituṃ pravṛttaḥ/
146.006. taiḥ saṃlakṣitam--dharme vatsāya ruciriti/
146.006. tasya dharmarucīti nāma pratiṣṭhāpitam/
146.007. sa ca dārako 'nupūrveṇa māsārdharmāsādīnāmatyayādbhuñjāno naiva kadācidannapānasya tṛpyati/
146.008. yadā ca viśiṣṭe vasasi sthitaḥ, tadā tasya mātāpitṛbhyāṃ bhakṣabhājanaṃ dattam/
146.009. gaccha vatsa, idaṃ te bhaikṣabhājanam/
146.009. gṛhītvā śrāvastyāṃ bhikṣāṃ paryaṭitvā āhārakṛtyaṃ kuru/
146.010. yataḥ sa dārako bhaikṣabhājanaṃ gṛhītvā śrāvastyāṃ bhaikṣaṃ paryaṭati/
146.010. paryaṭanneva ca bhuktvā bhuktvā atṛpyamāna eva gṛhamāgacchati/
146.011. yato 'sau saṃlakṣayati--kiṃ mayā karma kṛtam yasya karmaṇo vipākena na kadācit vitṛpyamāna āhāramārāgayāmi? sa viṣaṇṇacetāścintayituṃ pravṛttah--kiṃ tāvadagnipraveśaṃ karomi, uta jalapraveśamatha taṭaprapātaṃ karomi? sa evaṃ cintayā sthitaḥ/
146.014. upāsakenopalakṣitaḥ/
146.014. tasya tenoktam--kiṃ cintāpara evaṃ tiṣṭhasi? gaccha tvam/
146.015. mahāntaṃ buddhaśāsanaṃ maharddhikaṃ mahānubhāvam/
146.015. tatra pravraja/
146.015. tatra ca tvaṃ pravrajitaḥ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ saṃcayaṃ kariṣyasi/
146.016. akuśalāśca te dharmā ye 'sminnapi janmani saṃcitā bhaviṣyanti, te tanvībhaviṣyanti/
146.017. yadi tāvadguṇagaṇānadhigamiṣyasi, paryatīkṛtaste saṃsāro bhaviṣyati/
146.018. atha sa mahātmā upāsakena codito jetavanaṃ gataḥ/
146.018. jetavanaṃ gatvā tatra bhikṣūn pāṭhasvādhyāyamanasikārodyuktān dṛṣṭvā atīva prasādajātaḥ/
146.019. bhikṣumupasaṃkramyaivaṃ vadati--arya, pravrajitumicchāmi/
146.020. yato bhikṣubhiruktah--mātāpitṛbhyāmanujñāto 'si? sa kathayati--nāhaṃ mātāpitṛbhyāmanujñātaḥ/
146.021. tairuktah--gaccha vatsa, mātāpitṛbhyāmanujñāṃ mārgasva/
146.021. yataḥ sa mātāpitṛbhyāṃ sakāśādanujñāṃ mārgituṃ pravṛttaḥ/
146.022. sa mātāpitṛbhyāmabhihitah--gaccha vatsa, yathābhipretaṃ kuru/
146.023. sa labdhānujño bhikṣusakāśaṃ gataḥ/
146.023. paścādbhikṣuṇā pravrājitaḥ/
146.024. tatra ca bhikṣūṇāṃ kadācit piṇḍapāto bhavati, kadācit nimantraṇaṃ bhavati/
146.024. sa ca yasmin divase piṇḍapāto bhavati, tatropādhyāyenocyate--vatsa, kiṃ tṛpto 'si uta na? sa upādhyāyasya kathayati--nāsti tṛptiḥ/
146.026. yata upādhyāyenāsya saṃlakṣitah--taruṇavayasā pravrajito dīptāgnitayā na tṛptimupayāti/
146.027. sa ātmīyādapi piṇḍapatāt tasya saṃvibhāgaṃ prārabdhaḥ kartum/
146.028. punaśca pṛcchati--vatsa, kimidānīṃ tṛpto 'si? atha sa tamupādhyāyaṃ vadati--na tṛpto 'smi/
146.029. yata upādhyāyastaṃ śrutvā sapremān bhikṣūnanyāṃśca sārdhavihāriṇaḥ prārabdho vaktum/
146.030. yataḥ samānopādhyāyaiḥ samānācāryairanyaiśca sapremakairbhikṣubhirupasaṃhāra ārabdhaḥ kartum/
146.031. teṣāmantikāllabhamāno naiva tṛptimupayāti/
146.031. yadā ca nimantraṇaṃ bhavati, tadāpi te tathaiva tasyopasaṃhāraṃ kurvanti/
146.032. dānapatirapi viditvā yadyadadhikaṃ tattadasmai datvā āgacchati/
147.001. atha pānakaṃ bhavati tadapi tathaiva yadadhikaṃ bhavati tattasyānupradīyate/
147.001. tasya ca yataḥ pravrajitasya na kadācidannapānena kukṣiḥ pūṇaḥ/
147.002. tena khalu samayena anyatamena gṛhapatinā buddhapramukho bhikṣusaṃgha upanimantritaḥ/
147.003. bhagavān bhikṣusaṃghena sārdhamantargṛhaṃ praviṣṭaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya/
147.004. dharmarucirvihāre upadhivāriko vyavasthāpitaḥ//
147.005. tatra ca śrāvastyāmanyatamo gṛhapatiḥ prativasati/
147.005. tena caivamupalabdham yo 'saṃviditameva buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayati sa sahasaiva bhogairabhyudgacchati/
147.006. yatastena pañcamātrāṇāṃ bhikṣuśatānāmāhāraḥ samudānītaḥ/
147.007. sa tasyāhārasya śakaṭaṃ pūrayitvā praṇītapraṇītasya śucinaḥ sārdhaṃ sarvarūpairmitrasvajanasahāyo buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayiṣyāmīti vihāraṃ nirgataḥ/
147.009. sa paśyati tasmiñ jetavane bhikṣava eva na santi/
147.009. tena tatrānvāhiṇḍatā upadhivāriko dharmaruṣirdṛṣṭaḥ/
147.010. tasya tena gṛhapatinoktam--ārya, kva gatā bhikṣavah? sa kathayati--antargṛhe upanimantritāḥ praviṣṭāḥ/
147.011. sa gṛhapatistacchutvā durmanā vyavasthitah--kaṣṭam, evamasmākaṃ viphalaḥ pariśramo jātaḥ/
147.012. saṃcintya ca tasya dharmaruceḥ kathayati--ārya, bhakṣa tvamapi tāvat/
147.012. sa kathayati--yadi te mahātman parityaktaṃ bhavati/
147.013. tatastena gṛhapatinā saṃlakṣayitvā yenāhāreṇaikasya bhikṣoḥ paryāptaṃ bhavati, tāvadannapānaṃ śakaṭaṃ gṛhītvā taṃ dharmaruciṃ pariveṣayituṃ pravṛttaḥ/
147.014. tena dharmarucinā bhoktumārabdhaṃ tanniravaśiṣṭam/
147.015. naiva tṛptaḥ/
147.015. gṛhapatiḥ saṃlakSayati--nāyaṃ tṛptaḥ/
147.016. tena ucyate--ārya, punarbhokṣyase? sa kathayati--mahātman, yadi te parityaktam/
147.016. tatastena gṛhapatinā bhūyastasmāt śakaṭādyena bhikṣudvayasyāhāreṇa paryāptaṃ syāt, tāvadannapānaṃ śakaṭaṃ gṛhītvā bhojayituṃ pravṛttaḥ/
147.018. yato dharmarucistadapi bhuktvā naiva tṛptaḥ/
147.018. gṛhaptinā bhūyaḥ saṃlakṣitam--nāyaṃ tṛptaḥ/
147.019. tenoktam--ārya, punarbhokṣyase? sa kathayati--mahātman, yadi te parityaktam/
147.020. yatastasmācchakaṭādannapānaṃ gṛhītvā trayāṇāṃ bhikṣūṇāṃ paryāptaṃ syāditi punarbhojayituṃ pravṛttaḥ/
147.021. sa dharmarucistadapi bhuktvā naiva tṛptaḥ/
147.021. pṛṣṭah--ārya, punarbhokṣyase? sa kathayati--yadi te parityaktam/
147.022. yataḥ sa gṛhapatistasmādannapānaṃ gṛhītvā yena caturṇāṃ bhikṣūṇāṃ paryāptaṃ syāditi punarbhojayituṃ pravṛttaḥ/
147.023. sa dharmarucistadapi bhuktvā naiva tṛptaḥ/
147.023. pṛṣṭah--ārya, punarbhokṣyase? bhūyaḥ sa kathayati--yadi te parityaktam/
147.024. yataḥ punastasmācchakaṭādyena pañcabhikṣūṇāmannapānaistṛptiḥ syāt, tāvadgṛhītvā punarbhojayituṃ pravṛttaḥ/
147.025. tadapi cābhyavahṛtam/
147.025. naiva tṛptaḥ/
147.026. vistareṇa yāvaddaśānāṃ bhikṣūṇāmannapānena paryāptaṃ syāt, tāvad bhuktvā naiva tṛpyate/
147.026. yatastena saṃlakṣitam--nāyaṃ manuṣyo manuṣyavikāraḥ/
147.027. yataḥ śrūyate pañcabhir nīlavāsaso yakṣaśatairjetavanamaśūnyamiti teṣāṃ bhaviṣyatyeva anyatamaḥ/
147.028. iti saṃcintya garbharūpāṇi gṛhe 'nupraveśayituṃ pravṛttah--gacchatha yūyaṃ śīghraṃ gṛhameva, ahamevaiko yadi jīvāmi mriye veti/
147.029. sa gṛhajanaṃ visarjya maraṇabhayabhītastasmāt śakaṭādannapānaṃ gṛhītvā pariveṣayitumārabdhaḥ/
147.030. sa ca svairaṃ bhuñjati/
147.031. gṛhapatinā uktam--ārya, tvaritatvaritaṃ pratīcchasva/
147.031. yatastena dharmarucinā kṣipraṃ pratigṛhītvā bhiktumārabdham/
147.032. sa gṛhapatistvaritatvaritaṃ pariveṣayitvā niravaśeṣatastadannapānaṃ śakaṭaṃ dattvā dakṣiṇādeśanāmapi bhayagṛhīto 'śrutvā tvaritatvaritaṃ vandāmyāryeti pṛṣṭhamanavalokayamāno nagaraṃ prasthitaḥ/
148.002. tasmānnagarāt piṇḍapātanirhārako bhikṣu tasyaiva piṇḍapātaṃ gṛhītvā gataḥ/
148.003. tena tadapi bhuktam/
148.003. tasya dharmarucer na kadācidyato jātasya kuṣkiṃ pūrṇaḥ/
148.003. taddivasaṃ cāsya tenāhāreṇa tṛptirjātā/
148.004. tasya ca gṛhapater nagaraṃ praviśato 'bhimukhaṃ bhagavān bhikṣusaṃghaparivṛtaḥ saṃprāptaḥ/
148.005. sa gṛhapatirbhagavataḥ kathayati--bhagavan, ahaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghamuddiśya pañcānāṃ bhikṣuśatānāṃ tṛptitaḥ śakaṭamannapānasya pūrayitvā jetavanaṃ gato buddhapramyukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayiṣyāmīti/
148.007. na ca me tatra bhikṣavo labdhāḥ/
148.007. eko me bhikṣurdṛṣṭaḥ/
148.007. tena samākhyātaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghamantargṛham upanimantraṇaṃ praviṣṭam/
148.008. tasya mamaivaṃ cittamutpannam--eṣo 'pi tāvadeko bhuṅktāmiti/
148.009. yatastasya mamānupūrveṇa sarvaṃ tadannapānaṃ śakaṭaṃ dattam/
148.009. tena sarvaṃ nipuṇato 'bhyavahṛtam/
148.010. kiṃ bhagavan manuṣyo 'tha vā amanuṣyah? bhagavatābhihitam--gṛhapate, bhikṣuḥ sa dharmarucir nāṃnā/
148.011. prāmodyamutpādaya, adya sa tvadīyenānnapānnena tṛpto 'rhattvaṃ sākṣātkariṣyati//
148.012. atha bhagavāñ jetavanamabhyāgataḥ/
148.012. bhagavān saṃlakṣayati--ko 'sau dānapatirbhaviṣyati yo 'sau dharmaruceretāvatā āhāreṇa pratidivasam yogodvahanaṃ kariṣyati? yato 'sya bhagavatā abhihitam--dṛṣṭastvayā dharmaruce mahāsamudraḥ/
148.014. sa kathayati--no bhagavan/
148.014. yato bhagavānāha--gṛhāṇa madīyaṃ cīvarakarṇikam, paścāt te 'haṃ mahāsamudraṃ darśayāmi/
148.015. yato dharmarucinā bhagavataścīvarakarṇiko 'valambitaḥ, paścādbhagavān vitatapakṣa iva haṃsarājaḥ sahacittotpādāt ṛddhyā dharmaruciṃ gṛhītvā samudrataṭamanuprāptaḥ/
148.017. yasmiṃścāsya sthāne timitimiṃgilabhūtasyāsthaśakalā tiṣṭhati, tatra nītvā sthāpitaḥ/
148.018. uktaṃ cāsya--gaccha vatsa, manasikāraṃ cintaya/
148.018. yato 'sau dhramarucistāṃ samīkṣitumārabdhaḥ/
148.019. kimetat kāṣṭhaṃ syādathāsthiśakalā, atha phalakinī syāt/
148.020. sa tasmād vyaktimalabhamānaḥ paryantamanveṣituṃ pravṛttaḥ/
148.020. vyaktiṃ copalabdham/
148.020. sa itaścāmutaśca tasyā anupārśvanaṃ tāṃ paryeṣamāṇaḥ śramamupagataḥ/
148.021. na cāsya paryantamāsādayati/
148.022. tasyaitadabhavat--nāhamasya vyaktiṃ jñāsyāmi kimetaditi, na ca paryantamāsādayiṣye/
148.022. gacchāmi, asminnarthe bhagavantameva pṛcchāmi/
148.023. yato 'sau bhagavato 'ntikaṃ gatvā bhagavantaṃ pṛcchati--kiṃ tadbhagavan? nāhaṃ tasya vyaktimupalabhāmi/
148.024. yato 'sya bhagavānāha--vatsa, asthiśakalaiṣā/
148.025. sa kathayati--bhagavan, evaṃvidho 'sau sattvo yasyedṛśī asthiśakalā? bhagavatoktam--tṛpyasva dharmaruce bhavebhyaḥ, tṛpyasva bhavopakaraṇebhyaḥ/
148.026. tavaiṣā asthiśakalā/
148.026. dharmarucistaṃ śrutvā bhagavadvaco vyākulitacetāḥ kathayati--mamaiṣedṛśī asthiśakalā? tasyoktam--eṣā dharmaruce tavāsthiśakalā/
148.028. tathāvidhamupaśrutya atīva saṃvignaḥ/
148.028. yato 'sya bhagavatā avavādo dattah--dharmaruce, idaṃ cedaṃ manasikuru/
148.029. ityuktvā bhagavān vitatapakṣa iva rājahaṃsa ṛddhyā jetavanamanuprāptaḥ/
148.030. atha dharmarucinā cintayatā manasikāramanutiṣṭhatā uṣmagatānyutpāditāni murdhānaḥ kṣāntayo laukikā agradharmā darśanamārgo bhāvanāmārgaḥ/
148.031. srotāpattiphalaṃ prāptam/
148.032. sakṛdāgamiphalamanāgamiphalamarhattvaṃ prāptam/
148.032. arhan saṃvṛttastraidhātukavītarāgaḥ samaloṣṭakāñcana ākāśapāṇitalasamacitto 'nunayapratighaprahīṇo vidyāvidāritāṇḍakośo vidyābhijñāpratisaṃvitprāpto bhavalābhalobhasatkāraparānmukho vāsīcandanakalpaḥ/
149.002. sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo 'bhivādyaśca saṃvṛttaḥ/
149.003. samanvāhartumātmanaḥ pūrvajātiṃ pravṛttah--kuto hyahaṃ cyutaḥ, kutropapanna iti/
149.014. yataḥ paśyati anekāni jātiśatāni narakatiryakpretacyutaścopapannaśca/
149.014. tasyaitadabhavat--yadahaṃ bhagavatā na samanvāhṛto 'bhaviṣyam, anāgatāsvapi jātiṣu upasṛto 'bhaviṣyam/
149.005. yataḥ saṃlakṣayati--anāgatāpyātmano jātisaṃtatir nirantaramanuparataprabandhena narakapretopapattiḥ/
149.006. sa evaṃ saṃlakṣya duṣkarakārako bata me bhagavān/
149.007. yadi ca bhagavatā mamaivaikasyārthe 'nuttarā samyaksambodhiradhigatā syāt, tanmahaddhi upakṛtaṃ syāt, prāgevānekeṣāṃ sattvasahasrāṇāmapāyagatigamanamapanayati/
149.009. tato 'sau dharmarucirṛddhyā jetavanamanuprāpto bhagavantaṃ darśanāya/
149.009. tena khalu samayena bhagavānanekaśatāyā bhikṣuparṣadaḥ purastānniṣaṇṇo 'bhūt/
149.010. dharmaṃ deśayati/
149.010. athāsau dharmaruciryena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
149.011. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte nyaṣīdat/
149.012. ekāntaniṣaṇṇo bhagavatā abhihitah--cirasya dharmaruce? dharmaricirāha--cirasya bhagavan/
149.013. bhagavānāha--sucirasya dharmaruce? dharmarucirāha--sucirasya bhagavan/
149.013. bhagavānāha--suciracirasya dhramaruce? dharmarucirasya bhagavan//
149.015. yato bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--bhagavan dharmarucirihaiva śrāvastyāṃ jāto 'sminneva jetavane pravrajito na kutaścidāgato na kutracidgataḥ/
149.017. ihaiva tiṣṭhan bhagavatā dharmarucirevamucyate--cirasya dharmaruce, sucirasya dharmaruce, suciracirasya dharmaruce/
149.018. kiṃ saṃdhāya bhagavān kathayati? evamukte bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--na bhikṣavaḥ pratyutpannaṃ saṃdhāya kathayāmi/
149.019. atītaṃ saṃdhāya kathayāmi/
149.019. atītaṃ saṃdhāya mayaivamuktam/
149.019. icchatha bhikṣavo 'sya dharmaruceḥ pūrvikāṃ karmaplotimārabhya dhārmikathāṃ śrotum? etasya bhagavan kālaḥ, etasya sugata samayo yadbhagavān dharmarucimārabhya bhikṣūṇāṃ dhārmikathāṃ kuryāt/
149.021. bhagavataḥ śrutvā bhikṣavo dhārayiṣyanti//
149.023. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani prathame 'saṃkhyeye kṣemaṃkaro nāma tathāgato loka utpanno vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān/
149.025. sa ca kṣemāvatīṃ rājadhānīmupaniśritya viharati/
149.025. tasyāṃ ca kṣemāvatyāṃ kṣemo nāma rājā rājyaṃ kārayati/
149.026. tasyāṃ ca kṣemāvatyāṃ rājadhānyāmanyatamo vaṇikśreṣṭhī prativasati/
149.027. tenāsau kṣemaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ ṣaṣṭiṃ traimāsān sārdhaṃ bhikṣusaṃghena sarvopakaraṇairupasthitaḥ/
149.028. yato 'sau śreṣṭhī saṃlakṣayati--gacchāmi mahāsamudram/
149.028. bhāṇḍaṃ samudānīya tasmācca ratnānyānīya saṃghe pañcavārṣikaṃ kariṣyāmīti/
149.029. evaṃ saṃcintya bhāṇḍaṃ samudānīya grāmanigamapallīpattanarājadhānīṣvanupūrveṇa cañcūryamāṇaḥ samudramanuprāptaḥ/
149.030. ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kṛtvā sāmudreṇa yānapātreṇa mahāsamudramavatīrṇaḥ/
149.031. asya tasmin mahāsamudre 'vatīrṇasya kṣemaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ sakalambuddhakāryaṃ kṛtvā nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtaḥ/
149.032. tasya parinirvṛtasya vaśino bhikṣavah parinirvṛtāḥ/
150.001. saptāhaparinirvṛtasya śāsanamantarhitam/
150.001. sa ca śreṣṭhī saṃsiddhayānapātreṇa devatāmānuṣyaparigṛhītena tasmānmahāsamudrāt tīrṇaḥ/
150.002. uttīrya ca taṃ bhāṇḍaṃ śakaṭairuṣṭrairgobhirgardabhaiśca cotkṣipya anupūrveṇa saṃprasthitaḥ/
150.003. sa ca panthānaṃ gacchan prātipathikān pṛcchati--kiṃ bhavanto jānīdhvaṃ kṣemāvatyāṃ rājadhānyāṃ pravṛttih? tairuktam--jānīmaḥ/
150.004. sa kathayati--asti kaścit kṣemāvatyāṃ rājadhānyāṃ kṣemaṃkaro nāma samyaksambuddhah? te kathayanti--parinirvṛtaḥ sa bhagavān kṣemaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ/
150.006. sa ca tacchrutvā paraṃ khedamupagataḥ/
150.006. saṃmūrchitaśca bhūmau patitaḥ/
150.007. tasmācca jalābhiṣekeṇa pratyāgataprāṇo jīvita utthāya bhūyaḥ pṛcchati--kiṃ bhavanto jānīdhvaṃ śrāvakā api tāvattasya bhagavatastiṣṭhanti? tairuktah--te 'pi vaśino bhikṣavaḥ parinirvṛtāḥ/
150.009. saptāhaparinirvṛtasya ca buddhasya bhagavataḥ kṣemaṃkarasya samyaksambuddhasya kṣemeṇa rājñā caityamalpeśākhyaṃ pratiṣṭhāpitam/
150.010. tena ca gatvā śreṣṭhinā janapadāḥ pṛṣṭāḥ/
150.010. asti bhavantastasya bhagavato buddhasya kiṃcit stūpaṃ pratiṣṭhāpitam/
150.011. tairuktam--asti, kṣemeṇa rājñā alpeśākhyaṃ caityaṃ pratiṣṭhapitam/
150.012. tasya etadabhavat--etaṃ mayā suvarṇaṃ kṣemaṃkaraṃ samyaksambuddham uddiśyānītam/
150.013. sa ca parinirvṛtaḥ/
150.013. yannvahametenaiva suvarṇena tasyaiva bhagavataścaityaṃ maheśākhyataraṃ kārayeyam/
150.014. evaṃ vicintya kṣemaṃ rājānaṃ vijñāpayati--mahārāja, idaṃ mayā suvarṇaṃ kṣemaṃkaraṃ samyaksambuddhamuddiśyānītam/
150.015. sa ca bhagavān parinirvṛtaḥ/
150.015. idānīṃ mahārāja yadi tvamanujānīyāt, ahametenaiva suvarṇenaitat tasya bhagavataścaityaṃ maheśākhyataraṃ kārayeyam/
150.016. sa rājñā abhihitah--yathābhipretaṃ kuru/
150.017. tato brāhmaṇā nagaraṃ prati nivāsinaḥ saṃbhūya sarve tasya mahāśreṣṭhinaḥ sakāśaṃ gatvā kathayanti--bho mahāśreṣṭhin, yadā kṣemaṃkaro buddho loke 'nutpanna āsīt, tadā vayaṃ lokasya dakṣiṇīyā āsan/
150.019. yadā tūtpannaḥ, tadā dakṣiṇīyo jātaḥ/
150.019. idānīṃ tu tasya parinirvṛtasya vayameva dakṣiṇīyāḥ/
150.020. etat suvarṇamasmākaṃ gamyam/
150.020. sa teṣāṃ kathayati--nāham yuṣmākametat suvarṇaṃ dāsyāmi/
150.021. te kathayanti--yadyasmākaṃ na dāsyasi, na vayaṃ tava kāmakāraṃ dāsyāmaḥ/
150.022. te brāhmaṇā bahavaḥ, śreṣṭhī cālpaparivāraḥ/
150.022. teṣāṃ tathā vyutpadyatāṃ na lebhe taccaityam yathepsitaṃ tena suvarṇena kārayitum/
150.023. atha sa śreṣṭhī rājñaḥ sakāśaṃ gatvā kathayati--mahārāja, taccaityaṃ na labhe brāhmaṇānāṃ sakāśādyathābhipretaṃ kārayitum/
150.024. yato 'sya rājñā svapuruṣo dattaḥ sahasrayodhī/
150.025. evaṃ ca rājñā svapuruṣa ājñaptah--yadyasya mahāśreṣṭhinaḥ stūpamabhisaṃskurvataḥ kaścidapanayaṃ karoti, sa tvayā mahatā daṇḍena śāsayitavyaḥ/
150.026. evaṃ deveti sahasrayodhī puruṣo rājñaḥ pratiśrutya nirgataḥ/
150.027. nirgamya ca tān brāhmaṇānevaṃ vadati--śṛṇvantu bhavantaḥ, ahaṃ rājñāsya mahāśreṣṭhinaḥ svapuruṣo dattah--yadyasya stūpamabhisaṃskurvataḥ kaścidvighātaṃ kuryāt, sa tvayā mahatā daṇḍena śāsayitavya iti/
150.029. yadi yūyamatra kiṃcid vighnaṃ kariṣyatha, ahaṃ vo mahatā daṇḍenānuśāsayiṣyāmi/
150.030. te brāhmaṇāḥ sahasrayodhinaḥ puruṣasyaivaṃ śrutvā bhītāḥ/
150.030. yatastena mahāśreṣṭhinā saṃcintya yathaitat suvarṇaṃ tatraiva garbhasaṃsthaṃ syāt tathā kartavyamiti tasya stūpasya sarvaireva caturbhiḥ pārśvaiḥ pratikaṇṭhukayā catvāri sopānāni ārabdhāni kārayitum/
150.032. yāvadanupūrveṇa prathamā meḍhī tato 'nupūrveṇa dvitīyā tatastṛtīyā meḍhī yāvadanupūrveṇāṇḍam/
151.001. tathāvidhaṃ ca stūpasyāṇḍaṃ kṛtam yatra sā yūpayaṣṭirabhyantare pratipāditā/
151.002. paścāt tasyātinavāṇḍasyopari harmikā kṛtā/
151.003. anupūrveṇa yaṣṭyāropaṇaṃ kṛtam/
151.003. varṣasthāle mahāmaṇiratnāni tānyāropitāni/
151.004. tatra ca kriyamāṇe sahasrayodhinaḥ puruṣasyaivamutpannam--nātra kaścididānīṃ prahariṣyati/
151.005. viśvastamanāḥ kenacitkāryeṇa janapadeṣu gataḥ/
151.005. tena ca mahāśreṣṭhinā tasya stūpasya caturbhiḥ pārśvaiścatvāro dvārakoṣṭhakā māpitāḥ, caturbhiḥ pārśvaiścatvāri mahācaityāni kāritāni, tadyathā jātirabhisambodhirdharmacakrapravartanaṃ parinirvāṇam/
151.007. tacca stūpāṅgaṇaṃ ratnaśilābhiścitam/
151.008. catvāraścopāṅgāścaturdiśaṃ māpitāḥ/
151.008. puṣkariṇyaścatu