Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)divyav_u.htmNguyên tác: Sanskrit

Bổn Sanh Thiên Cung (Divyāvadāna)

Chuyện bổn sanh (Avadāna/Jātaka) kể về tiền thân và hành trạng của đức Phật và các đệ tử. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 3 / 27 (50.000 ký tự/trang)
armā iti/
032.029. yadi vijñātamabhaviṣyat, tilaśo 'pi me saṃcūrṇitaśarīreṇānuttarāyāḥ samyaksambodheścittaṃ vyāvartitamabhaviṣyat/
032.030. idānīṃ kiṃ karomi dagdhendhana iti//
032.031. tato bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh--kiṃ bhadanta āyuṣmatā pūrṇena karma kṛtam yenāḍhye mahādhane mahābhoge kule jātaḥ, kiṃ karma kṛtam yena dāsyāḥ kukṣau upapannaḥ, pravrajya ca sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam? bhagavānāha--pūrṇena bhikṣavo bhikṣuṇā karmāṇi kṛtāni upacitāni labdhasambhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavatpratyupasthitāani avaśyambhāvīni/
033.003. pūrṇena karmāṇi kṛtāni upacitāni/
033.003. ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāni upacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣveva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtānyupacitāni vipacyante śubhānyaśubhāni ca/
033.007. na praṇaśyanti karmāṇi api kalpaśatairapi/
033.008. sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām//19//
033.009. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'sminneva bhadrakalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksambuddho loka udapādi vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ manuṣyāṇāṃ ca/
033.011. buddho bhagavān vārāṇasīṃ nagarīmupaniśritya viharati/
033.012. tasyāyaṃ śāsane pravrajitaḥ/
033.012. tripiṭakasaṃghasya ca dharmavaiyāvṛtyaṃ karoti/
033.012. yāvadanyatamasyārhata upadhivāraḥ prāptaḥ/
033.013. sa vihāraṃ saṃmarṣṭumārabdhaḥ/
033.013. vāyunetaścāmutaśca saṃkāro nīyate/
033.013. sa saṃlakṣayati--tiṣṭhatu tāvad yāvadvāyurupaśamaṃ gacchatīti/
033.014. vaiyāvṛtyakareṇāsaṃmṛṣṭo vihāro dṛṣṭaḥ/
033.015. tena tīvreṇa paryavasthānena kharavākkarma niścāritam--kasya dāsīputrasyopadhivāra iti/
033.015. tena arhatā śrutam/
033.015. sa saṃlakṣayati--paryavasthito 'yam/
033.016. tiṣṭhatu tāvat/
033.016. paścāt saṃjñāpayiṣyāmīti/
033.017. yadā asya paryavasthānaṃ vigataṃ tadā tasya sakāśamupasaṃkramya kathayati--jānīṣe tvaṃ ko 'hamiti? sa kathayati--jāne tvaṃ kāśyapasya samyaksambuddhasya śāsane pravrajito 'hamapīti/
033.018. sa kathayati--yadyapyevaṃ tathāpi tu yanmayā pravrajya caraṇīyaṃ tatkṛtamahaṃ sakalabandhanābaddhaḥ/
033.019. kharaṃ te vākkarma niścāritam/
033.020. atyayamatyayato deśaya/
033.020. apyevaitatkarma tanutvaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchediti/
033.021. tenātyayamatyayato deśitam/
033.021. yattena naraka upapadya dāsīputreṇa bhavitavyam, tannarake nopapannaḥ/
033.022. pañca tu janmaśatāni dāsyāḥ kukṣau upapannaḥ/
033.022. yāvadetarhyapi carame bhave dāsyā eva kukṣau upapannaḥ/
033.023. yat saṃghasyopasthānaṃ kṛtam, tenāḍhye mahādhane mahābhoge kule jātaḥ/
033.024. yattatra paṭhitaṃ svādhyāyitaṃ skandhakauśalaṃ ca kṛtam, tena mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/
033.025. iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇāmekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānāṃ karmaṇāmekāntaśuklo vipākaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ/
033.027. tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇyapāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣveva karmasvābhogaḥ karaṇīyaḥ/
033.028. ityevaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam//
033.029. idamavocadbhagavān/
033.029. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandanniti//
033.030. iti śrīdivyāvadāne pūrṇāvadānaṃ dvitīyam//
********** Avadāna 3 **********
034.001. div3 maitreyāvadānam/
034.002. yadā rājñā bhāgadhena ajātaśatruṇā vaidehīputreṇa naukramo mātāpitrormāpitastadā vaiśālakairlicchavibhirbhagavato 'rthe naukramo māpitaḥ/
034.003. nāgāḥ saṃlakṣayanti--vayaṃ vinipatitaśarīrā yannu vayaṃ phaṇasaṃkrameṇa bhagavantaṃ nadī gaṅgāmuttārayema iti/
034.004. taiḥ phaṇasaṃkramo māpitaḥ/
034.005. tatra bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--rājagṛhāt śrāvastīṃ gantum yo yuṣmākaṃ bhikṣava utsahate rājño māgadhasyājātaśatrorvaidehīputrasya nausaṃkrameṇa nadīgaṅgāmuttartum, sa tena taratu, yo vā bhikṣavo vaiśālakānāṃ licchavīnāṃ nausaṃkrameṇa, so 'pi tenottararu/
034.007. ahamapi āyuṣmatā ānandena bhikṣuṇā sārdhaṃ nāgānāṃ phaṇasaṃkrameṇa nadīṃ gaṅgāmuttariṣyāmi/
034.008. tatra kecit rājño māgadhasyājātaśatrorvaidehīputrasya nausaṃkrameṇottīrṇāḥ, kecit vaiśālikānāṃ licchavīnāṃ nausaṃkrameṇa/
034.010. bhagavānapi āyuṣmatā ānandena sārdhaṃ nāgānāṃ phaṇasaṃkrameṇottīrṇaḥ/
034.010. athānyatamopāsakastasyāṃ velāyāṃ gāthāṃ bhāṣate--
034.012. ye tarantyarṇavaṃ saraḥ setuṃ kṛtvā visṛjya palvalāni/
034.013. kolaṃ hi janāḥ prabandhitā uttīrṇā medhāvino janāḥ//1//
034.014. uttīrṇo bhagavān buddho brāhmaṇastiṣṭhati sthale/
034.015. bhikṣavo 'tra parisnānti kolaṃ badhnanti śrāvakāḥ//2//
034.016. kiṃ kuryādudapānena āpaścet sarvato yadi/
034.017. chittveha mūlaṃ tṛṣṇāyāḥ kasya paryeṣaṇāṃ caret//3// iti//
034.018. adrākṣīdbhagavānanyatamasmin bhūbhāge unnatonnataṃ pṛthivīpradeśam/
034.018. dṛṣṭvā ca punarāyuṣmantamāmantrayate--icchasi tvamānanda yo 'sau yūya ūrdhvaṃ vyāmasahasraṃ tiryak ṣoḍaśapravedho nānāratnavicitro vitaḥ, taṃ draṣṭum? etasya bhagavan kālaḥ, etasya sugatasamayaḥ, yo 'yaṃ bhagavān yūpamucchrāpayet, bhikṣavaḥ paśyeyuḥ/
034.022. tato bhagavatā cakrasvatikanandyāvartena jālāvanaddhenānekapuṇyaśatanirjātena bhītānāmāśvāsanakareṇa pṛthivī parāmṛṣṭā/
034.024. nāgāḥ saṃlakṣayanti--kimarthaṃ bhagavatā pṛthivī parāmṛṣṭeti? yāvat paśyanti yūyaṃ draṣṭukāmāḥ/
034.024. tatastairucchrāpitaḥ/
034.024. bhikṣavo yūpaṃ draṣṭumārabdhāḥ/
034.025. āyuṣmānapi bhaddālī alpotsukaḥ pāṃsukūlaṃ sīvyati/
034.025. tatra bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--ārohapariṇāhaṃ nimittaṃ bhikṣavo yūpasya gṛhṇīta, antardhāsyatīti/
034.026. antarhitaḥ/
034.027. bhikṣavo buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh--paśya bhadanta bhikṣavo yūpaṃ paśyanti/
034.027. āyuṣmānapi bhaddālī alpotsukaḥ pāṃsukūlaṃ sīvyati/
034.028. kiṃ tāvat vītararāgatvādāhosvit paryupāsitapūrvatvāt? tadyadi tāvad vītarāgatvāt, santyanye 'pi vītarāgāḥ/
034.029. atha paryupāsitapūrvatvāt? kutra kena paryupāsitamiti/
034.030. bhagavānāha--api bhikṣavo vītarāgatvādapi paryupāsitapūrvatvāt/
034.030. kutrānena paryupāsitam?
035.001. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo rājābhūta praṇādo nāma śakrasya devendrasya vayasyakaḥ/
035.001. so 'putraḥ putrābhinandī kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitah--anekadhanasamudito 'hamaputraśca/
035.002. mamātyayād rājavaṃśasamucchedo bhaviṣyatīti/
035.003. tataḥ śakreṇa dṛṣṭaḥ pṛṣṭaśca--mārṣa, kasmāt tvaṃ kare kapolaṃ dattvā cintāparastiṣṭhasīti? sa kathayati--kauśila, anekadhanasamudito 'hamaputraśca/
035.005. mamātyayād rājavaṃśasyocchedo bhaviṣyati/
035.005. śakraḥ kathayati--mārṣa, mā tvaṃ cintāparastiṣṭha/
035.006. yadi kaścit cyavanadharmā devaputro bhaviṣyati, tatte putratve samādāpayiṣyāmīti/
035.007. dharmatā khalu cyavanadharmaṇo devaputrasya pañca pūrvanimittāni prādurbhavanti--akliṣṭāni vāsāṃsi saṃkliśyanti, amlānāni mālyāni mlāyante, daurgandhaṃ mukhānniścarati, ubhābhyāṃ kakṣābhyāṃ svedaḥ pragharati, sve cāsane dhṛtiṃ na labhate/
035.009. yāvadanyatamasya devaputrasya pañca pūrvanimittāni prādurbhūtāni/
035.010. sa śakreṇa devendreṇoktah--mārṣa, praṇādasya rājño 'grāmahiṣyāḥ kukṣau pratisaṃdhiṃ gṛhāṇeti/
035.011. sa kathayati--pramādasthānaṃ kauśikam/
035.011. bahukilbiṣkāriṇo hi kauśika rājānaḥ/
035.012. mā adharmeṇa rājyaṃ kṛtvā narakaparāyaṇo bhaviṣyāmīti/
035.012. śakraḥ kathayati--mārṣa, ahaṃ te smārayiṣyāmi/
035.013. pramattāḥ kauśalika devā ratibahulāḥ/
035.013. evametanmārṣa/
035.013. tathāpi tvahaṃ bhavantaṃ smārayāmi/
035.014. tena praṇādasya rājño 'gramahiṣyāḥ kukṣau pratisaṃdhirgṛhītā/
035.014. yasminneva divase pratisaṃdhirgṛhītā, tasmin divase mahājanakāyena praṇādo muktaḥ/
035.015. sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānāmatyayāt prasūtā/
035.016. dārako jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko gauraḥ kanakavarṇaśchatrākāraśirāḥ pralambabāhurvistīrṇalalāṭaḥ saṃgatabhrūstuṅganāsaḥ/
035.017. tasya jñātayaḥ saṃgamya samāgamya nāmadheyaṃ vyavasthāpayanti--kiṃ bhavatu dārakasya nāmeti/
035.018. jñātaya ūcuh--yasminneva divase 'yaṃ dārako mātuḥ kukṣimavakrāntaḥ, tasminneva divase mahājanakāyena nādo muktaḥ/
035.019. yasminneva divase jātastasminneva divase mahājanakāyena nādo muktaḥ/
035.020. tasmāt bhavatu dārakasya mahāpraṇāda iti nāma/
035.021. tasya mahāpraṇāda iti nāmadheyaṃ vyavasthāpitam/
035.021. mahāpraṇādo dārako 'ṣṭābhyo dhātrībhyo 'nupradatto dvābhyāṃsaṃdhātrībhyāṃ dvāghyāṃ maladhātrībhyāṃ dvābhyāṃ kṣīradhātrībhyāṃ dvābhyāṃ krīḍanikābhyām/
035.023. so 'ṣṭābhirdhātrībhirunnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarṇpiṣā sarpimaṇḍenānyaiścottaptottaptairupakaraṇaviśeṣaiḥ/
035.024. āśu vardhate hradasthāmiva paṅkajam/
035.024. yadā mahān saṃvṛttastadā lipyāmupanyastaḥ/
035.025. saṃkhyāyāṃ gaṇanāyāṃ mudrāyāmuddhāre nyāse nikṣepe vastuparīkṣāyāṃ dāruparīkṣāyāṃ ratnaparīkṣāyāṃ hastiparīkṣāyāmaśvaparīkṣāyāṃ kumāraparīkṣāyāṃ kumārīparīkṣāyām/
035.026. so 'ṣṭāsu parīkṣāsūdghaṭṭako vācakaḥ paṭupracāraḥ paṇḍitaḥ saṃvṛttaḥ/
035.027. sa yāni tāni rāajñāṃ kṣatriyāṇāṃ mūrdhnābhiṣiktānāṃ janapadaiśvaryasthāmavīryamanuprāptānāṃ mahāntaṃ pṛthivīmaṇḍalamabhinirjityādhyāsatāṃ pṛthag bhavanti śilpasthānakarmasthānāni, tadyathā--hastiśikṣāyāmaśvapṛṣṭhe rathe śare dhanuṣi prayāṇe niryāṇe 'ṅkuśagrahe pāśagrahe tomaragrahe yaṣṭibandhe padabandhe śikhābandhe dūravedhe marmavedhe 'kṣuṇṇavedhe dṛḍhaprahāritāyāṃ pañcasu sthāneṣu kṛtāvī saṃvṛttaḥ//
035.032. dharmatā khalu na tāvat putrasya nāma prajñāyate yāvat tāto jīvati/
035.032. apareṇa samayena praṇādo rājā kālagataḥ/
036.001. mahāpraṇādo rājye pratiṣṭhitaḥ/
036.001. sa yāvattāvad dharmeṇa rājyaṃ kārayitvā adharmeṇa kārayituṃ pravṛttaḥ/
036.002. tataḥ śakreṇa devendreṇoktah--mārṣa, mayā tvaṃ praṇādasya rājñaḥ samādāpitaḥ/
036.003. mā adharmeṇa rājyaṃ kāraya, mā narakaparāyaṇo bhaviṣyasīti/
036.004. sa yāvattāvad dharmeṇa rājyaṃ kārayitvā punarapi adharmeṇa rājyaṃ kārayituṃ pravṛttaḥ/
036.004. dvirapi śakreṇoktah--mārṣa, mayā tvaṃ praṇādasya rājñaḥ putratve samādāpitaḥ/
036.005. mā adharmeṇa rājyaṃ kāraya, mā narakaparāyaṇo bhaviṣyasīti/
036.006. sa kathayati--kauśika, vayaṃ rājānaḥ pramattā iti ratibahulāḥ kṣaṇād vismarāmaḥ/
036.007. kiṃcittvamasmākaṃ cihnaṃ sthāpaya, yaṃ dṛṣṭvā dānāni dāsyāmaḥ, puṇyāni kārayiṣyāma iti/
036.008. na ca śakyate vinā nimittena puṇyaṃ kartum/
036.008. tataḥ śakreṇa devendreṇa viśvakarmaṇo devaputrasyājñā dattā--gaccha tvaṃ viśvakarman rājño mahāpraṇādasya niveśane/
036.009. divyaṃ maṇḍalavāṭaṃ nirmiṇu, yūpaṃ cocchrāpaya/
036.010. ūrdhvaṃ vyāmasahasreṇa tiryak ṣoḍaśapravedhaṃ nānāratnavicitraṃ sarvasauvarṇamiti/
036.011. tato viśvakarmaṇā devaputreṇa mahāpraṇādasya rājño niveśane divyo maṇḍalavāṭo nirmito yūpaścocchritaḥ/
036.012. ūrdhvaṃ vyāmasahasraṃ nānāratnavicitro divyaḥ sarvasauvarṇaḥ/
036.012. tato mahāpraṇādena rājñā dānaśālā māpitā/
036.013. tasya mātulo 'śoko nāma yūpasya paricārako vyavasthitaḥ/
036.014. tato yūpadarśanodyuktaḥ sarva eva jambudvīpanivāsī janakāya āgatya bhuktvā yūpaṃ paśyati, svakarmānuṣṭhānaṃ na karoti/
036.015. tataḥ kṛṣikarmāntāḥ samucchinnāḥ/
036.015. rājñaḥ karapratyāyā nottiṣṭhante/
036.016. amātyaiḥ stokāḥ karapratyāyā upanītāḥ/
036.016. mahāpraṇādo rājā pṛcchati--bhavantaḥ, kasmāt stokāḥ karapratyāyā upanītāh? deva, jambudvīpanivāsī janakāya āgatya bhuktvā yūpaṃ paśyati, svakarmānuṣṭhānaṃ na karoti/
036.018. kṛṣikarmāntāḥ samucchinnāḥ/
036.018. rājñaḥ karapratyāyā nottiṣṭhanta iti/
036.019. rājā kathayati--samucchidyatāṃ dānaśāleti/
036.019. taiḥ samucchinnā/
036.019. tato 'pyasau janakāyaḥ svapathyadanamādāya bhuktvā yūpaṃ nirīkṣamāṇastiṣṭhati, svakarmānuṣṭhānaṃ na karoti/
036.021. kṛṣikarmāntāḥ samucchinnāḥ/
036.021. tathāpi karapratyāyā nottiṣṭhante/
036.021. rājā pṛcchati--bhavantaḥ, dānaśalāḥ samucchinnāḥ/
036.022. idānīṃ karapratyāyā nottiṣṭhanta iti/
036.022. amātyāḥ kathayanti--deva, janakāyaḥ svapathyadanamādāya bhuktvā yūpaṃ nīrīkṣamāṇastiṣṭhati, svakarmānuṣṭhānaṃ na karoti/
036.023. kṛṣikarmāntāḥ samucchinnāḥ, yataḥ karapratyāyā nottiṣṭhante/
036.024. tato rājñā mahāpraṇādena dānāni dattvā puṇyāni kṛtvā sa yūpo nadyāṃ gaṅgāyāmāplāvitaḥ/
036.025. kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau māpraṇādasyāśoko nāma mātulaḥ, eṣa evāsau bhaddālī bhikṣuḥ/
036.026. tatrānena paryupāsitapūrvaḥ//
036.027. kutra bhadanta asau yūpo vilayaṃ gamiṣyati? bhaviṣyanti bhikṣavo 'nāgate 'dhvani aśītivarṣasahasrāyuṣo manuṣyāḥ/
036.028. aśītivarṣasahasrāyuṣāṃ manuṣyāṇāṃ śaṅkho nāma rājā bhaviṣyati samyamanī cakravartī caturantavijetā dhārmiko dharmarājā saptaratnasamanvāgataḥ/
036.029. tasyemānyevaṃ rūpāṇi sapta ratnāni bhaviṣyanti/
036.030. tadyathā--cakraratnaṃ hastiratnamaśvaratnaṃ maṇiratnaṃ strīratnaṃ gṛhapatiratnaṃ pariṇāyakaratnameva saptamam/
036.031. pūrṇaṃ cāsya bhaviṣyati sahasraṃ putrāṇāṃ śūrāṇāṃ vīrāṇāṃ varāṅgarūpiṇāṃ parasainyapramardakānām/
036.032. sa imāmeva samudraparyantāṃ pṛthivīmakhilāmakaṇaṭakāmanutpīḍāmadaṇḍenāśasreṇa dharmeṇa samayena abhinirjityādhyāvasiṣyati/
037.001. śaṅkhasya rājño brahmāyur nāma brāhmaṇaḥ purohito bhaviṣyati/
037.002. tasya brahmavatī nāma patnī bhaviṣyati/
037.002. sā maitreyāṃśena sphuritvā putraṃ janayiṣyati maitreyaṃ nāma/
037.003. brahmāyurmāṇavo 'śītimāṇavakaśatāni brāhmaṇakān mantrān vācayiṣyati/
037.003. sa tān māṇavakān maitreyāya anupradāsyati/
037.004. maitreyo māṇavo 'śītimāṇavakasahasrāṇi brāhmaṇakān mantrān vācayiṣyati/
037.005. atha catvāro mahārājāścaturmahānidhisthāh--
037.006. piṅgalaśca kaliṅgeṣu mithilāyāṃ ca pāṇḍukaḥ/
037.007. elāpatraśca gāndhāre śaṅkho vārāṇasīpure//4//
037.008. enaṃ ca yūpamādāya śaṅkhasya rājña upanāmayiṣyanti/
037.008. śaṅkho 'pi rājā brahmāyuṣe brāhmaṇāyānupradāsyati/
037.009. brahmāyurapi brāhmaṇo maitreyāya māṇavāyānupradāsyati/
037.009. maitreyo 'pi māṇavasteṣāṃ māṇavakānāmanupradāsyati/
037.010. tataste māṇavakāstam yūpaṃ khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ chittvā bhājayiṣyanti/
037.011. tato maitreyo māṇavakastasya yūpasyānityatāṃ dṛṣṭvā tenaiva saṃvegena vanaṃ saṃśrayiṣyati/
037.011. yasminneva divase vanaṃ saṃśrayiṣyati, tasminneva divase maitreyāṃśena sphuritvā anuttaraṃ jñānamadhigamiṣyati/
037.013. tasya maitreyaḥ samyaksambuddha iti saṃjñā bhaviṣyati/
037.013. yasminneva divase maitreyaḥ samyaksambuddho 'nuttarajñānamadhigamiṣyati, tasminneva divase śaṅkhasya rājñaḥ saptaratnānyantardhāsyante/
037.014. śaṅkho 'pi rājā aśītikoṭṭarājasahasraparivāro maitreyaṃ samyaksambuddhaṃ pravrajitamanupravrajiṣyati/
037.015. yadapyasya strīratnaṃ viśākhā nāma, sāpi aśītistrīsahasraparivārā maitreyaṃ samyaksambuddhaṃ pravrajitamanupravrajiṣyati/
037.017. tato maitreyaḥ samyaksambuddho 'śītibhikṣukoṭiparivāro yena gurupādakaḥ parvatastenopasaṃkramiṣyati, yatra kāśyapasya bhikṣorasthasaṃghāto 'vikopitastiṣṭhati/
037.018. gurupādakaparvato maitreyāya samyaksambuddhāya vivaramanupradāsyati/
037.019. yato maitreyaḥ samyaksambuddhaḥ kāśyapasya bhikṣoravikopitamasthisaṃghātaṃ dakṣiṇena pāṇinā gṛhītvā vāme pāṇau pratiṣṭhāpya evaṃ śrāvakāṇāṃ dharmaṃ deśayiṣyati--yo 'sau bhikṣavo varṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunir nāma śāstā loka utpannastasyāyaṃ śrāvakaḥ kāśyapo nāṃnā alpecchānāṃ saṃtuṣṭānāṃ dhūtaguṇavādināmagro, nirdiṣṭaḥ/
037.022. śākyamuneḥ parinirvṛtasyānena śāsanasaṃgītiḥ kṛtā iti/
037.023. te dṛṣṭvā saṃvegamāpatsyante--kathamidānīmīdṛśenātmabhāvenedṛśā guṇagaṇā adhigatā iti/
037.024. te tenaiva saṃvegenārhattvaṃ sākṣātkariṣyanti/
037.025. ṣaṇṇavatikoṭyo 'rhatāṃ bhaviṣyanti dhūtaguṇasākṣātkṛtāḥ/
037.025. yaṃ ca saṃvegamāpatsyante, tatrāsau yūpo vilayaṃ gamiṣyati//
037.027. ko bhadanta hetuḥ kaḥ pratyayo dvayo ratnayoryugapalloke prādurbhāvāya? bhagavānāha--praṇidhānavaśāt/
037.028. kutra bhagavan praṇidhānaṃ kṛtam?
037.029. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani madhyadeśe vāsavo nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/
037.030. tasya sadāpuṣpaphalā vṛkṣāḥ/
037.030. devaḥ kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchati/
037.031. atīva śasyasampattirbhavati/
037.031. uttarāpathe dhanasaṃmato nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/
037.033. tasyāpi sadāpuṣpaphalā vṛkṣāḥ/
037.033. devaḥ kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchatīti/
037.033. atīva śasyasampattirbhavati/
038.001. yāvadapareṇa samayena vāsavasya rājñaḥ putro jāto ratnapratyuptayā śikhayā/
038.002. tasya vistareṇa jātimahaṃ kṛtvā ratnaśikhīti nāmadheyaṃ vyavasthāpitam/
038.002. so 'pareṇa samayena jīrṇāturamṛtaṃsaṃdarśanādudvigno vanaṃ saṃśritaḥ/
038.003. yasminneva divase vanaṃ saṃśritastasminneva divase 'nuttaraṃ jñānamadhigatam/
038.004. tasya ratnaśikhī samyaksambuddha iti saṃjñodapādi/
038.004. athāpareṇa samayena dhanasaṃmato rājā upariprāsādatalagato 'mātyagaṇaparivṛtastiṣṭhati/
038.005. so 'mātyānāmantrayate--bhavataḥ, kasyacidanyasyāpi rājño rājyamevamṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/
038.007. sadāpuṣpaphalā vṛkṣāḥ/
038.007. devaḥ kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchatīti/
038.008. atīva śasyasampattirbhavati yathā asmākamiti? madhyadeśād vaṇijaḥ paṇyamādāyottarāpathaṃ gatāḥ/
038.009. te kathayanti--asti deva madhyadeśe vāsavo nāma rājā iti/
038.009. sahaśravaṇādeva dhanasaṃmatasya rājño 'marṣa utpannaḥ/
038.010. sa saṃjātāmarṣo 'mātyānāmantrayate--saṃnāhayantu bhavantaścatruaṅgaṃ balakāyam/
038.011. rāṣṭrāpamardanamasya kariṣyāma iti/
038.011. tato dhanasaṃmato rājā caturaṅgaṃ balakāyaṃ saṃnāhya hastikāyamaśvakāyaṃ rathakāyaṃ pattikāyaṃ madhyadeśamāgatya gaṅgāyā dakṣiṇe kūle 'vasthitaḥ/
038.013. aśrauṣīdvāsavo rājā--dhanasaṃmato rājā catruaṅgaṃ balakāyaṃ saṃnāhya hastikāyamaśvakāyaṃ rathakāyaṃ pattikāyaṃ madhyadeśamāgatya gaṅgāyā dakṣiṇe kūle 'vasthita iti/
038.014. śrutvā ca punaḥ so 'pi caturaṅgaṃ balakāyaṃ saṃnāhya hastikāyamaśvakāyaṃ rathakāyaṃ patikāyaṃ gaṅgāyā uttare kūle 'vasthitaḥ/
038.016. atha ratnaśikhī samyaksambuddhastayorvinayakālaṃ jñātvā nadyā gaṅgāyāstīre rātriṃ vāsamupagataḥ/
038.017. ratnaśikhinā samyaksambuddhena laukikaṃ cittamutpāditam/
038.017. dharmatā khalu yadā buddhā bhagavanto laukikaṃ cittamutpādayanti, tasmin samaye śakrabrahmādayo devā bhagavataścetasā cittamājānanti/
038.019. atha śakrabrahmādayo devā yena ratnaśikhī samyaksambuddhastenopasaṃkrāntāḥ/
038.020. upasaṃkramya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇāḥ/
038.020. teṣāṃ varṇānubhāvena mahānudārāvabhāsaḥ saṃvṛttaḥ/
038.021. dhanasaṃmatena rājñā dṛṣṭaḥ/
038.021. dṛṣṭvā ca punaramātyān pṛcchati--kimayaṃ bhavanto vāsavasya rājño vijite mahānudārāvabhāsah? te kathayanti--deva, vāsavasya rājño vijite mahānudārāvabhāsah? te kathayanti--deva, vāsavasya rājño vijite ratnaśikhī nāma samyaksambuddhah utpannaḥ/
038.023. tasya śakrabrahmādayo devā darśanāyopasaṃkramanti/
038.024. tenaivodārāvabhāsaḥ saṃvṛttaḥ/
038.024. maharddhiko 'sau mahānubhāvaḥ/
038.024. tasyāyamanubhāva iti/
038.025. dhanasaṃmato rājā kathayati--bhavantaḥ, yasya vijite īdṛśaṃ dvipādakaṃ puṇyakṣetramutpannam, yaṃ śakrabrahmādayo 'pi devā darśanāyopasaṃkrāmanti, tasyāhaṃ kīdṛśamanarthaṃ kariṣyāmi? tena tasya dūto 'nupreṣitaḥ/
038.027. vayasya, āgaccha/
038.027. na te 'haṃ kiṃcit kāriṣyāmi iti/
038.027. puṇyamaheśākhyastvam, yasya vijite dvipādakaṃ puṇyakṣetraṃ ratnaśikhī samyaksambuddho 'yam/
038.028. śakrabrahmādayo devā darśanāyopasaṃkrāmanti/
038.029. kiṃ tu kaṇṭhāśleṣaṃ te datvā gamiṣyāmi/
038.029. evamāvayoḥ parasparaṃ cittasaumanasyaṃ bhavatīti/
038.030. vāsavo rājā viśvāsaṃ na gacchati/
038.030. sa yena ratnaśikhī samyaksambuddhastenopasaṃkrāntaḥ/
038.031. upasaṃkramya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
038.032. ekāntaniṣaṇṇo vāsavo rājā ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--mama bhadanta dhanasaṃmatena rājñā saṃdiṣṭam--priyavayasaya āgaccha, na te 'haṃ kiṃcit kariṣyāmi/
039.002. kaṇḍhā kaṇḍhāśleṣaṃ śleṣaṃ datva agamiṣyāmi/
039.002. evamāvayoḥ parasparaṃ cittasaumanasyaṃ bhavatīti/
039.002. tatra mayā kathaṃ pratipattavyam? ratnaśikhī samyaksambuddhaḥ kathayati--gaccha mahārāja, śobhanaṃ bhaviṣyati/
039.004. bhagavan, kiṃ mayā tasya pādayor nipatitavyam? mahārāja, balaśreṣṭhā hi rājānaḥ/
039.004. nipatitavyam/
039.005. atha vāsavo rājā ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā utthāyāsanāt prakrāntaḥ/
039.006. yena dhanasaṃmato rājā tenopasaṃkrāntaḥ/
039.006. upasaṃkramya dhanasaṃmatasya rājñaḥ pādayor nipatitaḥ/
039.007. tato dhanasaṃmatena rājñā kaṇḍhe śleṣaṃ dattvā viśvāsamutpādya preṣitaḥ//
039.008. atha vāsavo rājā yena ratnaśikhī samyaksambuddhastenopasaṃkrāntaḥ/
039.008. upasaṃkramya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
039.009. ekāntaniṣaṇṇo vāsavo rājā ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--kasya bhadanta sarve rājānaḥ pādayor nipatanti? rājño mahārāja cakravartinaḥ/
039.011. atha vāsavo rājā utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena ratnaśikhī tathāgataḥ samyaksambuddhastenāñjaliṃ praṇamya ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāñ śvo 'ntargṛhe bhaktena sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/
039.013. atha vāsavo rājā tāmeva rātriṃ śuci praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīya kālyamevotthāya āsanāni prajñāpya udakamaṇīn pratiṣṭhāpya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam, yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyate iti/
039.016. atha ratnaśikhī samyaksambuddhaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣusaṃghaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena rājño vāsavasya bhaktabhisārastenopasaṃkrāntaḥ/
039.018. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
039.018. atha rājā vāsavo ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhaṃ sukhopaniṣaṇṇaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastaṃ saṃtarpayati saṃpravārayati/
039.020. anekaparyāyeṇa śucinā khādanīyena bhojanīyena svahastaṃ samatarpya saṃpravārya bhagavantaṃ ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ pādayor nipatya praṇidhānaṃ kartumārabdhah--anenāhaṃ bhadanta kuśalamūlena rājā syāṃ cakravartīti/
039.023. tatsamanantaraṃ ca śaṅkha āpūritaḥ/
039.023. tato ratnaśikhī samyaksambuddho vāsavaṃ rājānamidamavocat--bhaviṣyasi mahārāja aśītivarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ śaṅkho nāma rājā cakravartīti/
039.024. tata uccaśabdo mahāśabdo jātaḥ/
039.025. dhanasaṃmato rājā kolāhalaśabdaṃ śrutvā amātyān pṛcchati--kimeṣa bhavanto vāsavasya rājño vijite kolāhalaśabdaḥ śrūyate iti? tairāgamya niveditam--deva, ratnaśikhinā samyaksambuddhena vāsavo rājā cakravartirājye vyākṛta iti janakāyo hṛṣṭatuṣṭapramuditaḥ/
039.028. tena kolāhalaśabdo jāta iti/
039.028. atha dhanasaṃmato rājā yena ratnaśikhī samyaksambuddhastenopasaṃkrāntaḥ/
039.029. upasaṃkramya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
039.030. ekāntaniṣaṇṇo dhanasaṃmato rājā ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--kasya bhadanta sarve cakravartinaḥ pādayor nipatanti? tathāgatasya mahārāja arhataḥ samyaksambuddhasya/
039.032. atha dhanasaṃmato rājā utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena ratnaśikhī samyaksambuddhastenāñjalim praṇamya ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāñ śvo 'ntargṛhe bhaktena sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/
040.002. adhivāsayati ratnaśikhī samyaksambuddho dhanasaṃmatasya rājño 'pi tūṣṇībhāvena/
040.003. atha dhanasaṃmato rājā ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya tūṣṇībhāvenādhivāsanaṃ viditvā ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasyāntikāt prakrāntaḥ//
040.006. atha dhanasaṃmato rājā tāmeva rātriṃ śuci praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīya kālyamevotthāya āsanāni prajñapya udakamaṇīn pratiṣṭhāpya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam, yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyate iti/
040.009. atha ratnaśikhī samyaksambuddhaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena dhanasaṃmatasya rājño bhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/
040.010. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
040.011. atha dhanasaṃmato rājā sukhopaniṣaṇṇaṃ ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhaṃ tatpramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastena saṃtarpayati saṃpravārayati/
040.013. anekaparyāyeṇa śucinā praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastena saṃtarpya saṃpravārya ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ pādayor nipatya sarvamimaṃ lokaṃ maitreṇāṃśena sphuritvā praṇidhānaṃ kartumarabdhah--anenāhaṃ kuśalamūlena śāstā loke bhaveyaṃ tathāgato 'rhan samyaksambuddha iti/
040.016. ratnaśikhī samyaksambuddhaḥ kathayati--bhaviṣyasi tvaṃ mahārāja aśītivarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ maitreyo nāma tathāgato 'rhan samyakasmbuddha iti/
040.018. tatpraṇidhānavaśād dvayo ratnayorloke prādurbhāvo bhaviṣyati//
040.019. idamavocadbhagavān/
040.019. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//
040.020. iti śrīdivyāvadāne maitreyāvadānaṃ tṛtīyam//
********** Avadāna 4 **********
041.001. div4 brāhmaṇadārikāvadānam/
041.002. bhagavān nyagrodhikāmanuprāptaḥ/
041.002. atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya nyagrodhikāṃ piṇḍāya prāvikṣat/
041.002. kapilavastuno brāhmaṇasya dārikā nyagrodhikāyāṃ niviṣṭā/
041.003. adrākṣīt sā brāhmaṇadārikā bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtamaśītyānuvyañjanairvirājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamamiva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam/
041.005. sahadarśanādasyā etadabhavat--ayaṃ sa bhagavāñ śākyakulanandanaścakravartikulād rājyamapahāya sphītamantaḥpuraṃ sphītāni ca kośakoṣṭhāgārāṇi pravrajita idānīṃ bhikṣāmaṭate/
041.006. yadi mamāntikātsaktukabhikṣāṃ pratigṛhṇīyāt, ahamasmai dadyāmiti/
041.007. tato bhagavatā tasyāścetasā cittamājñāya pātramupanāmitam--yadi te bhagini parityaktam, ākīryatāmasmin pātra iti/
041.008. tato bhūyasyā mātrayā tasyāḥ prasāda utpannaḥ/
041.009. jānāti me bhagavāṃścetasā cittamiti viditvā tīvreṇa prasādena bhagavate saktubhikṣāṃ dattavatī/
041.010. tato bhagavatā smitamupadarśitam/
041.010. dharmatā khalu yasmin samaye buddhā bhagavantaḥ smitaṃ prāviṣkurvanti, tasmin samaye nīlapītalohitāvadātāḥ puṣparāgapadmarāgavajravaiḍūryamusāragalvārkalohitakādakṣiṇāvartaśaṅkhaśilāpravālajātarūparajatavarṇā arciṣo mukhānniścārya kāścidadhastādgacchanti, kāścidupariṣṭādgacchanti/
041.013. yā adhastādgacchanti, tāḥ saṃjīvaṃ kālasūtraṃ saṃghātaṃ rauravaṃ mahārauravaṃ tapanaṃ pratāpanamavīcimarbudaṃ nirarbudamaṭaṭaṃ hahava huhuvamutpalaṃ padmaṃ mahāpadmamavīciparyantān narakān gatvā ye uṣṇanarakāsteṣu śītībhūtvā nipatanti, ye śītanarakāsteṣūṣṇībhūtvā nipatanti/
041.016. tenānugatāsteṣāṃ sattvānāṃ tasmin kṣaṇe kāraṇāviśeṣāḥ, te pratiprasrabhyante/
041.017. teṣāmevaṃ bhavati--kiṃ nu vayaṃ bhavantam itaścyutā āhosvidanyatropapannā iti/
041.018. teṣāṃ prasādasaṃjananārthaṃ bhagavānnirmitam  visarjayati/
041.019. teṣāṃ nirmitaṃ dṛṣṭvaivaṃ bhavati--na hyeva vayaṃ bhavanta itaścyutāḥ, nāpyanyatropapannā iti/
041.020. te nirmite cittamabhiprasādya tannarakavedanīyaṃ karma kṣapayitvā devamanuṣyeṣu pratisaṃdhiṃ gṛhṇanti, yatra satyānāṃ bhājanabhūtā bhavanti/
041.022. yā upariṣṭādgacchanti, tāścāturmahārājikān devān gatvā trāyastriṃśān yāmāṃstuṣitān nirmāṇaratīn paranirmitavaśavartino devān brahmakāyikān brahmapurohitān mahābrahmaṇaḥ parīttābhānapramāṇābhānābhāsvarān parīttaśubhānapramāṇaśubhāñ śubhakṛtsnānanabhrakān puṇyaprasavān bṛhatphalānabhṛhānatapān sudṛśān sudarśānakaniṣṭhaparyantān devān gatvā anityaṃ duḥkhaṃ śūnyamanātmetyudghoṣayanti/
041.026. gāthādvayaṃ ca bhāṣante--
041.027. ārabhadhvaṃ niṣkrāmata yujyadhvaṃ buddhaśāsane/
041.028. dhunīta mṛtyunaḥ sainyaṃ naḍāgāramiva kuñjaraḥ//1//
041.029. yo hyasmin dharmavinaye apramattaścariṣyati/
041.030. prahāya jātisaṃsāraṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyati//2//
042.001. atha tā arciṣastrisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātumanvāhiṇḍya bhagavantameva pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanubaddhā gacchanti/
042.002. tadyadi bhagavānatītaṃ vyākartukāmo bhavati, pṛṣṭhato 'ntardhīyante/
042.003. anāgataṃ vyākartukāmo bhavati, purastādantardhīyante/
042.003. narakopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pādatale 'ntardhīyante/
042.004. tiryagupapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pārṣṇyāmantardhīyante/
042.004. pretopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pādāṅguṣṭhe 'ntardhīyante/
042.005. manuṣyopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, jānunorantardhīyante/
042.006. balacakravartirājyaṃ vyākartukāmo bhavati, vāme karatale 'ntardhīyante/
042.006. cakravartirājyaṃ vyākartukāmo bhavati, dakṣiṇe karatale 'ntardhīyante/
042.007. śrāvakabodhiṃ vyākartukāmo bhavati, āsye 'ntardhīyante/
042.008. pratyekabodhiṃ vyākartukāmo bhavati, ūrṇāyāmantardhīyante/
042.008. yadi anuttarāṃ samyaksambodhiṃ vyākartukāmo bhavati, uṣṇīṣe 'ntardhīyante//
042.010. atha tā arciṣo bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtyorṇāyāmantarhitāḥ/
042.010. athāyuṣmānānandaḥ kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha--
042.012. nānāvidho raṅgasahasracitro vaktrāntarānniṣkramitaḥ kalāpaḥ/
042.014. avabhāsitā yena diśaḥ samantāt divākareṇodayatā yathaiva//3//
042.016. gāthādvayaṃ ca bhāṣate--
042.017. vigatodbhavā dainyamadaprahīṇā buddhā jagatyuttamahetubhūtāḥ/
042.019. nākāraṇaṃ śaṅkhamṛṇālagauraṃ smitamupadarśayanti jinā jitārayaḥ//4//
042.021. tatkālaṃ svayamadhigamya dhīra buddhyā śrotṛrṇāṃ śramaṇa jinendra kāṅkṣitānām/
042.023. dhīrābhirmunivṛṣa vāgbhiruttamābhirutpannaṃ vyapanaya saṃśayaṃ śubhābhiḥ//5//
042.025. nākasmāllavaṇajalādrirājadhairyāḥ saṃbuddhāḥ smitamupadarśayanti nāthāḥ/
042.027. yasyārthe smitamupadarśayanti dhīrāstaṃ śrotuṃ samabhilaṣanti te janaughāḥ//6// iti/
042.029. bhagavānāha--evametadānanda, evametat/
042.029. nāhetupratyayamānanda tathāgatā arhantaḥ samyaksambuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti/
042.030. samyaksambuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti/
042.030. dṛṣṭā tavaiṣā sā ānanda brāhmaṇadārikā, yayā prasādajātayā mahyaṃ saktubhikṣānupradattā ? dṛṣṭā bhadanta/
043.001. asāvānanda brāhmaṇadārikā anena kuśalamūlena trayodaśa kalpān vinipātaṃ na gamiṣyati/
043.002. kiṃ tarhi devāṃśca manuṣyāṃśca saṃvācyasaṃsṛtya paścime bhave paścime nikete paścime samucchraye paścima ātmabhāvapratilambhe suparṇihito nāma pratyekabuddho bhaviṣyati/
043.004. sāmantakena śabdo visṛtah--amukayā brāhmaṇadārikā prasādajātayā bhagavate saktubhikṣā pratipāditā, sā bhagavatā pratyekāyāṃ bodhau vyākṛteti/
043.006. tasyāśca svāmī puṣpasamidhāmarthāyāraṇyaṃ gataḥ/
043.006. tena śrutaṃ mama patnyā śramaṇāya gautamāya saktubhikṣā pratipāditā, sā ca śramaṇena gautamena pratyekāyāṃ bodhau vyākṛtā iti/
043.008. śrutvā punaḥ saṃjātāmarṣo yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
043.008. bhagavatā sārdhaṃ saṃmukhaṃ saṃmodanīṃ saṃrañjanīṃ vividhāṃ kathāṃ vyatisārya bhagavantamidamavocat--agamadbhavān gautamo 'smākaṃ niveśanam? agamaṃ brāhmaṇa/
043.010. satyaṃ bhavate tayā mama patnyā saktubhikṣā pratipāditā, sā ca tvayā pratyekāyāṃ bodhau vyākṛtā iti? satyaṃ brāhmaṇa/
043.011. tvaṃ gautama cakravartirājyamapahāya pravrajitaḥ/
043.011. kathaṃ nāma tvametarhi saktubhikṣāhetoḥ saṃprajānan mṛṣāvādaṃ saṃbhāṣase, kaste śraddhāsyati iyatpramāṇasya bījasyetat phalamiti? tena hi brāhmaṇa tvameva prakṣyāmi, yathā te kṣamate tathaivaṃ vyākuru/
043.014. kiṃ manyase brāhmaṇa asti kaścittvayā āścaryādbhuto dharmo dṛṣṭah? tiṣṭhantu tāvat bho gautama anye āścaryādbhutā dharmāḥ/
043.015. yo mayā asyāmeva nyagrodhikāyāmāścaryādbhuto dharmo dṛṣṭaḥ, sa tāvacchrūyatām/
043.016. asyāṃ bho gautama nyagrodhikāyāṃ pūrveṇa nyagrodho vṛkṣo yasya nāṃneyaṃ nyagrodhikā, tasyādhastāt pañca śakaṭaśatāni asaṃsaktāni tiṣṭhanti anyonyāsambādhamānāni/
043.018. kiyatpramāṇaṃ tasya nyagrodhasya phalam? kiyat tāvat? kedāramātram/
043.018. no bho gautama kiliñjamātram/
043.019. tailikacakramātram/
043.019. śakaṭacakramātram/
043.019. gopiṭakamātram/
043.019. bilvamātram/
043.020. kapitthamātram? no bho gautama sarṣapacatuṣṭayabhāgamātram/
043.020. kaste śraddhāsyati iyatpramāṇasya bījasyāyaṃ mahāvṛkṣo nirvṛtta iti? śraddadhātu me bhavān gautamo mā vā/
043.021. naitat pratyakṣaṃ kṣetram/
043.022. tāvadbho gautama nirupahataṃ snigdhamadhuramṛttikāpradeśaṃ bījaṃ ca navasāraṃ sukhāropitam/
043.023. kālena ca kālaṃ devo vṛṣyate, tenāyaṃ mahānyagrodhavṛkṣo 'bhinirvṛttaḥ/
043.023. atha bhagavānasminnutpanne gāthāṃ bhāṣate--
043.025. yathā kṣetre ca bījena pratyakṣastvamiha dvija/
043.026. evaṃ karmavipākeṣu pratyakṣā hi tathāgatāḥ//7//
043.027. yathā tvayā brāhmaṇa dṛṣametadalpaṃ ca bījaṃ sumahāṃśca vṛkṣaḥ/
043.029. evaṃ mayā brāhmaṇa dṛṣṭametat alpaṃ ca bījaṃ mahatī ca saṃpat//8// iti//
043.031. tato bhagavatā mukhāt jihvāṃ nir namayya sarvaṃ mukhamaṇḍalamācchāditam yāvat keśaparyantamupādāya, sa ca brāhmaṇo 'bhihitah--kiṃ manyase brāhmaṇa yasya mukhāt jihvāṃ niścārya sarvam mukhamaṇḍalamācchādayati, api tvasau cakravartirājyaśatasahasrahetorapi saṃprajānan mṛṣāvadāṃ bhāṣeta? no bho gautama/
044.002. tato 'nveva gāthāṃ bhāṣate--
044.003. apyeva hi syādanṛtābhidhāyinī mameha jihvārjavasatyavāditā/
044.005. tadevametanna yathā hi brāhmaṇa tathāgato 'smītyavagantumarhasi//9//
044.007. atha sa brāhmaṇo 'bhiprasannaḥ/
044.007. tato 'sya bhagavatā āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāryasatyasamprativedhikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā brāhmaṇena viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhittvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam--atikrānto 'haṃ bhadanta atikrāntaḥ/
044.010. eṣo 'haṃ bhagavantaṃ śaraṇaṃ gacchāmi dharmaṃ ca bhikṣusaṃghaṃ ca/
044.010. upāsakaṃ ca māṃ dhāraya adyāgreṇa yāvajjīvaṃ prāṇopetaṃ śaraṇaṃ gatamabhiprasannam/
044.011. atha sa brāhmaṇo bhagavato bhāṣitamabhinandyānumodya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā utthāyāsanāt prakrāntaḥ//
044.013. idamavocadbhagavān/
044.013. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//
044.014. iti śrīdivyāvadāne brāhmaṇadārikāvadānaṃ caturtham//
********** Avadāna 5 **********
045.001. div5 stutibrāhmaṇāvadānam/
045.002. atha bhagavān hastināpuramanuprāptaḥ/
045.002. anyatamo brāhmaṇo bhagavantaṃ dūrādeva dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtamaśītyānuvyañjanairvirājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamamiva parvataṃ samantato bhadrakaṃ dṛṣṭvā ca punarbhagavantamabhigamya gāthābhiḥ stotumārabdhah--
045.004. suvarṇavarṇo nayanābhirāmaḥ prītyākaraḥ sarvaguṇairupetaḥ/
045.006. devātidevo naradamyasārathis tīrṇo 'si pāraṃ bhavasāgarasya//1// iti//
045.009. tato bhagavatā smitamupadarśitam/
045.009. dharmatā khalu yasmin samaye buddhā bhagavantaḥ smitaṃ prāviṣkurvanti, pūrvavad yāvad bhagavata ūrṇāyāmantarhitāḥ/
045.010. athāyuṣmānānandaḥ kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha--
045.012. nānāvidho raṅgasahasracitro vaktrāntarānnṣkramitaḥ kalāpaḥ/
045.014. avabhāsitā yena diśaḥ samantāddivākareṇodayatā yathaiva//2//
045.016. gāthāṃ ca bhāṣate--
045.017. vigatodbhavā dainyamadaprahīṇā buddhā jagatyuttamahetubhūtāḥ/
045.019. nākāraṇaṃ śaṅkhamṛṇālagauraṃ smitamupadarśayanti jinā jitārayaḥ//3//
045.021. tatkālaṃ svayamadhigamya dhīra buddhyā śrotṛrṇāṃ śramaṇa jinendra kāṅkṣitānām/
045.023. dhīrābhirmunivṛṣa vāgbhiruttamābhirutpannaṃ vyapanaya saṃśayaṃ śubhābhiḥ//4//
045.025. nākasmāllavaṇajalādrirājadhairyāḥ saṃbuddhāḥ smitamupadarśayanti nāthāḥ/
045.027. yasyārthe smitamupadarśayanti dhīrāstaṃ śrotuṃ samabhilaṣanti te janaughāḥ//5// iti//
045.029. bhagavānāha--evametadānanda, evametat/
045.029. nāhetupratyayamānanda tathāgatā arhantaḥ samyaksambuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti/
045.030. dṛṣṭaste ānanda brāhmaṇo yena tathāgato gāthayā abhiṣṭutah? dṛṣṭo bhadanta/
046.001. asau anena kuśalamūlena viṃśatikalpaṃ vinipātaṃ na gamiṣyati/
046.002. kiṃ tu devāṃśca manuṣyāṃśca gatvā saṃsṛtya paścime nikete paścime samucchraye paścime ātmabhāvapratilambhe stavārho nāma pratyekabuddho bhaviṣyati/
046.003. bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--paśya bhadanta anena brāhmaṇena bhagavānekayā gāthayā stuto bhagavatā ca pratyekāyāṃ bodhau vyākṛta iti/
046.005. bhagavānāha--na bhikṣava etarhi, yathā atīte 'dhvani anenāhamekayā gāthayā stutaḥ, mayā ca pañcasu grāmavareṣu pratiṣṭhāpitaḥ/
046.006. tacchṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru, bhāṣiṣye//
046.008. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani vārāṇasyāṃ nagaryāṃ brahmadatto nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/
046.009. sa cātīva kavipriyaḥ/
046.009. vārāṇasyāmanyatamo brāhmaṇaḥ kaviḥ/
046.010. sa brāhmaṇyocyate--brāhmaṇa śītakālo vartate/
046.010. gaccha, asya rājñaḥ kaccidanukūlaṃ bhāṣitaṃ kṛtvā kadācit kiṃcit śītatrāṇaṃ saṃpadyata iti/
046.011. sa saṃprasthitaḥ/
046.012. yāvadrājā hastiskandhārūḍho nirgacchati/
046.012. sa brāhmaṇaḥ saṃlakṣayati--kiṃ tāvadrājānaṃ stunomi āhosvid hastināgamiti/
046.013. tasyaitadabhavat--ayaṃ hastināgaḥ sarvalokasya priyo manāpaśca/
046.014. tiṣṭhatu tāvadrājā, hastināgaṃ tāvadabhiṣṭaumīti/
046.014. gāthāṃ ca bhāṣate--
046.015. erāvaṇasyākṛtitulyadeho rūpopapanno varalakṣaṇaiśca/
046.017. lakṣe praśasto 'si mahāgajendra varṇapramāṇena surūparūpa//6// iti//
046.019. tato rājā abhiprasanno gāthāṃ bhāṣate--
046.020. yo me gajendro dayito manāpaḥ prītiprado dṛṣṭiharo narāṇām/
046.022. taṃ bhāṣase varṇapadāni tasya dadāmi te grāmavarāṇi pañca//7// iti//
046.024. kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau hastināgaḥ, ahameva tena kālena tena samayena/
046.025. tadāpyahamanenaikayā gāthayā stutaḥ, mayā cāyaṃ pañcagrāmavareṣu pratiṣṭhāpitaḥ/
046.025. etarhi anenaikagāthayā stutaḥ, mayāpi cāyaṃ pratyekabodhau vyākṛta iti//
046.027. idamavocadbhagavān/
046.027. āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//
046.028. iti śrīdivyāvadāne stutibrāhmaṇāvadānaṃ pañcamam//
********** Avadāna 6 **********
047.001. div6 indranāmabrāhmaṇāvadānam/
047.002. bhagavāñ śrughnāmanuprāptaḥ/
047.002. śrughnāyāmindro nāma brāhmaṇaḥ prativasati/
047.002. sa ca rūpayauvanaśrutamanuprāpto na mamāsti kaścit tulya ityatīva vikatthate/
047.003. bhagavāṃścānyatamasmin pradeśe purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇo dharmaṃ deśayati/
047.004. aśrauṣīdindro nāma brāhmaṇah--śramaṇo gautamaḥ śrughnāmanuprāpta iti/
047.005. tasyaitadabhavat--śramaṇo gautamaḥ śrūyate 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādika iti/
047.006. gacchāmi paśyāmi kiṃ mamāntikādabhirūpatara āhosvinneti/
047.007. sa nirgato yāvat paśyati bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtamaśītyā cānuvyañjanairvirājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasarātirekaprabhaṃ jaṅgamamiva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam/
047.009. dṛṣṭvā ca punarasyaitadabhavat--kiṃ cāpi śramaṇo gautamo mamāntikādabhirūpataraḥ, noccatara iti/
047.010. sa bhagavato mūrdhānamavalokayitumārabdho yāvanna paśyati/
047.010. sa ūrdhvataraṃ pradeśamārūḍhaḥ/
047.011. tatra bhagavānindraṃ brāhmaṇamāmantrayate--alaṃ brāhmaṇa, khedamāpatsyase/
047.011. yadi sumerumūrdhānamapi abhiruhya tathāgatasya mūrdhānamavalokayasi, tathā sutarāṃ khedamāpatsyase, na ca drakṣyasi/
047.013. api tu na tvayā śrutaṃ sasurāsurajagadanavalokitamūrdhāno buddhā bhagavanta iti? api tu yadīpsasi tathāgatasya śarīrapramāṇaṃ draṣṭum, tava gṛhe 'gnihotrakuṇḍaṃ tasyādhastādgośīrṣacandanamayī yaṣṭirupatiṣṭhate, tāmuddhṛtya māpaya/
047.015. tattathāgatamātāpaitṛkasyāśrayasya pramāṇamiti/
047.015. indro brāhmaṇaḥ saṃlakṣayati--etadasyāścaryaṃ na kadācinmayā śrutam, gacchāmi paśyāmīti/
047.016. tvaritatvaritagato 'gnihotrakuṇḍakasyādhastāt khanitumārabdhaḥ/
047.017. sarvaṃ tathaiva/
047.017. so 'bhiprasannaḥ/
047.017. sa saṃlakṣayati--nūnaṃ śramaṇo gautamaḥ sarvajñaḥ/
047.018. gacchāmi paryupāsitumiti/
047.018. sa prasādajāto yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
047.019. upasaṃkramya bhagavatā sārdhaṃ saṃmukhaṃ saṃmodanīṃ saṃrañjanīṃ vividhāṃ kathāṃ vyatisārya ekānte niṣaṇṇaḥ/
047.020. tato bhagavatā āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāryasatyasamprativedhikī dharmadeśanā kṛtā, yathaindreṇa brāhmaṇena viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhittvā srotāapattiphalaṃ sākṣātkṛtam/
047.022. sa dṛṣṭasatyaḥ kathayati--atikrānto 'haṃ bhadanta, atikrāntaḥ/
047.023. eṣo 'haṃ bhagavantaṃ śaraṇaṃ gacchāmi dharmaṃ ca bhikṣusaṃghaṃ ca/
047.023. upāsakaṃ ca māṃ dhāraya adyāgreṇa yāvajjīvaṃ prāṇopetaṃ śaraṇaṃ gatam/
047.024. abhiprasanno 'thendro brāhmaṇa utthāyāsanāt ekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantamidamavocat--yadi bhagavānanujānīyāt, ahaṃ gośīrṣacandanamayyā yaṣṭyā mahaṃ prajñapayeyamiti/
047.026. bhagavānāha--gaccha brāhmaṇa anujñātaṃ prajñapayasi/
047.027. tatastena viviktāvakāśe mahatā satkāreṇāsau yaṣṭirucchrāpitā, mahaśca prajñapitaḥ/
047.028. anyairapi brāhmaṇagṛhapatibhiḥ kuśalamadhiṣṭhānāya bhavatviti viditvā kulā baddhā(?)/
047.029. indreṇa brāhmaṇena yaṣṭyā mahaḥ prajñapita iti indramaha indramaha iti saṃjñā saṃvṛttā//
047.030. tatra bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate--āgamaya ānanda yena toyikā/
047.030. evaṃ bhadanteti āyuṣmānānando bhagavataḥ pratyaśrauṣīt/
047.031. atha bhagavāṃstoyikāmanuprāptaḥ/
047.031. tasmiṃśca pradeśe brāhmaṇo lāṅgalaṃ vāhayati/
047.032. athāsau dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaih samalaṃkṛtamaśītyā cānuvyañjanairvirājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamamiva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam/
048.002. dṛṣṭvā saṃlakṣayati--yadi bhagavantaṃ gautamamupetyābhivādayiṣyāmi, karmaparihāṇirme bhaviṣyatīti/
048.003. atha nipetyābhivādayiṣyāmi, puṇyaparihāṇirbhaviṣyati/
048.003. tat ko 'sau upāyaḥ syāt yena me karmaparihāṇir na syānnāpi puṇyaparihāṇiriti/
048.004. tasya buddhirutpannā--atrastha evābhivādanaṃ karomi/
048.005. evaṃ na karmaparihāṇir na puṇyaparihāṇiriti/
048.006. tena yathāgṛhītayaiva pratodayaṣṭyā tatrasthenaivābhivādanaṃ kṛtam--abhivādaye buddhaṃ bhagavantamiti/
048.007. tatra bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate--bhavakṣayakaraḥ kṣaṇam/
048.007. eṣa brāhmaṇaḥ/
048.007. sacedasyaivaṃ samyaksampratyayajñānadarśanam ahamanenopakrameṇa vandito bhaveyam, evamanena dvābhyāṃ samyaksambuddhābhyāṃ vandanā kṛtā bhavet/
048.010. tatkasya hetoh? asminnānanda pradeśe kāśyapasya samyaksambuddhasyāvikopito 'sthisaṃghātastiṣṭhati/
048.011. athāyuṣmānānando laghuladhveva caturguṇamuttarāsaṅgaṃ prajñapya bhagavantamidamavocat--niṣīdatu bhagavān prajñapta evāsane/
048.012. evamayaṃ pṛthivīpradeśo dvābhyāṃ samyaksambuddhābhyāṃ paribhukto bhaviṣyati, yacca kāśyapena samyaksambuddhena, yaccaitarhi bhagavatā iti/
048.014. niṣaṇṇo bhagavān prajñapta evāsane/
048.014. niṣadya bhikṣūnāmantrayate sma--icchatha kālaḥ, etasya sugata samayaḥ, yaṃ bhagavān bhikṣūṇāṃ kāśyapasya samyaksambuddhasyāvikopitaṃ śarīrasaṃghātamupadarśayet/
048.017. dṛṣṭvā bhikṣavaścittamabhiprasādayiṣyanti/
048.017. tato bhagavatā laukikaṃ cittamutpāditam/
048.017. dharmatā khalu yasmin samaye buddhā bhagavanto laukikaṃ cittamutpādayanti, tasmin samaye kuntapipīlikā api prāṇino bhagavataścetasā cittamājānanti/
048.019. nāgāḥ saṃlakṣayanti--kiṃ kāraṇaṃ bhagavatā laukikacittamutpāditamiti? paśyanti--kāśyapasya samyaksambuddhasya śarīrasaṃghātamavikopitaṃ draṣṭukāma iti/
048.021. tatastaiḥ kāśyapasya samyaksambuddhasyāvikopitaśarīrasaṃghāta ucchrāpitaḥ/
048.021. tatra bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--udgṛhṇīta bhikṣavo nimittam/
048.022. antardhāsyati/
048.022. antarhitaḥ//
048.023. rājñā prasenajitā śrutaṃ bhagavatā śrāvakāṇāṃ darśanāyāvikopitaṃ kāśyapasya samyaksambuddhasya śarīrasaṃghātaṃ samucchritamiti/
048.024. śrutvā ca punaḥ kutūhalajātaḥ sahāntaḥpureṇa kumārairamātyairbhaṭabalāgrair naigamajānapadaiśca draṣṭuṃ saṃprasthitaḥ/
048.025. evaṃ virūḍhakaḥ, anāthapiṇḍado gṛhapatiḥ, ṛṣidattaḥ purāṇasthapitaḥ, viśākhā mṛgāramātā, anekāni ca prāṇiśatasahasrāṇi kutūhalajātāni draṣṭuṃ saṃprasthitāni pūrvakaiśca kuśalamūlaiḥ saṃcodyamānāni/
048.027. yāvadasau anatarhitaḥ/
048.027. taiḥ śrutam--anatarhito 'sau bhagavataḥ kāśyapasya samyaksambuddhasya śarīrasaṃghāturavikopita iti/
048.029. śrutvā ca punasteṣāṃ duḥkhadaurmanasyamutpannam--vṛthā asmākamāgamanaṃ jātamiti/
048.029. athānyatamena copāsakena sa pradeśaḥ pradakṣiṇīkṛtaḥ/
048.030. evaṃ ca cetasā cittamabhisaṃskṛtam--asmānme padāvihārāt kiyat puṇyaṃ bhaviṣyatīti/
048.031. atha bhagavāṃstasya mahājanakāyasyāvipratisārasaṃjananārthaṃ tasya copāsakasya cetasā cittamājñāya gāthāṃ bhāṣate--
049.001. śataṃsahasrāṇi suvarṇaniṣkā jāmbūnadā nāsya samā bhavanti/
049.003. yo buddhacaityeṣu prasannacittaḥ padāvihāraṃ prakaroti vidvān//1//
049.005. anyatamena upāsakena tasmin pradeśe mṛttikāpiṇḍo dattaḥ/
049.005. evaṃ ca cittamabhisaṃskṛtam--padāvihārasya tāvadiyat puṇyamākhyātaṃ bhagavatā anyatra/
049.006. mṛttikāpiṇḍasya kiyat puṇyaṃ bhaviṣyatīti? atha bhagavāṃstasyāpi cetasā cittamājñāya bhāṣate--
049.008. śataṃsahasrāṇi suvarṇaniṣkā jāmbūnadā nāsya samā bhavanti/
049.010. yo buddhacaityeṣu prasannacitta āropayenmṛttikapiṇḍamekam//2//
049.012. tataḥ śrutvā anekaiḥ prāṇiśatasahasrairmṛttikāpiṇḍasamāropaṇaṃ kṛtam/
049.012. aparaistatra muktapuṣpāṇyavakṣiptāni, evaṃ ca cittamabhisaṃskṛtam--padāvihārasya mṛttikāpiṇḍasya ceyat puṇyamuktaṃ bhagavatā, asmākaṃ tu muktapuṣpāṇāṃ kiyat puṇyaṃ bhaviṣyatīti? atha bhagavāṃsteṣāmapi cetasā cittamājñāya gāthāṃ bhāṣate--
049.016. śataṃsahasrāṇi suvarṇaniṣkā jāmbūnadā nāsya samā bhavanti/
049.018. yo buddhacaityeṣu prasannacittah āropayenmuktasupuṣparāśim//3//
049.020. aparaistatra mālāvihāraḥ kṛtaḥ, cittaṃ cābhisaṃskṛtam--muktapuṣpāṇāṃ bhagavatā iyat puṇyamuktam/
049.021. asmākaṃ mālāvihārasya kiyatpuṇyaṃ bhaviṣyatīti? atha bhagavāṃsteṣāmapi cetasā cittamājñāya gāthāṃ bhāṣate--
049.023. śataṃsahasrāṇi suvarṇavāhā jāmbūnadā nāsya samā bhavanti/
049.025. yo buddhacaityeṣu prasannacitto mālāvihāraṃ prakaroti vidvān//4//
049.027. aparaistatra pradīpamālā dattā, cittaṃ cābhisaṃskṛtam--mālāvihārasya bhagavatā iyat puṇyamuktam/
049.028. asmākaṃ pradīpadānasya kiyatpuṇyaṃ bhaviṣyatīti? atha bhagavāṃsteṣāmapi cetasā cittamājñāya gāthāṃ bhāṣate--
050.001. śataṃsahasrāṇi suvarṇakoṭyo jāmbūnadā nāsya samā bhavanti/
050.003. yo buddhacaityeṣu prasannacittaḥ pradīpadānaṃ prakaroti vidvān//5//
050.005. aparaistatra gandhābhiṣeko dattaḥ/
050.005. evaṃ cetasā cittamabhisaṃskṛtam--pradīpasya bhagavatā iyat puṇyamuktam/
050.006. asmākaṃ gandhābhiṣekasya kiyatpuṇyaṃ bhaviṣyatīti? atha bhagavāṃsteṣāmapi cetasā cittamājñāya gāthāṃ bhāṣate--
050.008. śataṃsahasrāṇi suvarṇarāśayo jāmbūnadā nāsya samā bhavanti/
050.010. yo buddhacaityeṣu prasannacitto gandhābhiṣekaṃ prakaroti vidvān//6//
050.012. aparaistatra cchatradhvajapatākāropaṇaṃ kṛtam/
050.012. evaṃ ca ... cetasā cittamājñāya gāthāṃ bhāṣate--
050.013. tiṣṭhantaṃ pūjayedyañca yañcāpi parinirvṛtam/
050.014. samaṃ cittaṃ prasādyeha nāsti puṇyaviśeṣatā//7//
050.015. evaṃ hyacintiyā buddhā buddhadharmā^pyacintiyā/
050.016. acintiye prasannānāṃ vipāko 'pi acintiyaḥ//8//
050.017. teṣāmacintiyānāmapratihatadharmacakravartinām/
050.018. samyaksambuddhānāṃ nālaṃ guṇapāramadhigantum//9// iti//
050.019. tato bhagavatā tasya mahājanakāyasya tathāvidhā dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā anekaiḥ prāṇiśatasahasrairmahān viśeṣo 'dhigataḥ/
050.021. kaiścicchrāvakabodhau cittānyutpāditāni, kaiścit pratyekabodhau, kaiścidanuttarāyāṃ samyaksambodhau, kaiścinmūrdhāgatāni, kaiścinmūrdhānaḥ, kaiściduṣṇagatānyāsāditāni, kaiścit satyānulomāḥ kṣāntayaḥ, kaiścitsrotāapattiphalaṃ sākṣātkṛtam, kaiścit sakṛdāgamiphalam, kaiścit sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/
050.023. yadbhūyasā buddhaniṃnā dharmapravaṇāḥ saṃghaprāgbhārā vyavasthāpitāḥ//
050.025. atha anāthapiṇḍado gṛhapatirbhagavantamidamavocat--yadi bhagavānanujānīyāt, atra mahaṃ prajñāyeyam/
050.026. anujānāmi gṛhapate, prajñāpayitavyam/
050.026. tato 'nāthapiṇḍadena gṛhapatinā mahaḥ prajñāpitaḥ/
050.027. toyikāmaha iti saṃjñā saṃvṛttā//
050.028. idamavocadbhagavān/
050.028. āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//
050.029. iti śrīdivyāvadāne indranāmabrāhmaṇāvadānaṃ ṣaṣṭham//
********** Avadāna 7 **********
051.001. div7 nagarāvalambikāvadānam/
051.002. atha bhagavān kośaleṣu janapadeṣu cārikāṃ carañ śrāvastīmanuprāptaḥ/
051.002. śrāvastyāṃ viharati jetavane anāthapiṇḍadasyārāme/
051.003. aśrauṣīdanāthapiṇḍado gṛhapatih--bhagavān kośaleṣu janapadeṣu cārikāṃ carañ śrāvastīmanuprāptaḥ/
051.004. śrāvastyāṃ viharati jetavane anāthapiṇḍadasyārām iti/
051.005. śrutvā ca punaryena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
051.005. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
051.006. ekāntaniṣaṇṇamanāthapiṇḍadaṃ gṛhapatiṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
051.007. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/
051.008. anāthapiṇḍado gṛhapatih utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṃgaṃ kṛtvā yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāñ śvo 'ntargṛhe bhuktena sārdhaṃ bhikṣusaṃghena iti/
051.010. adhivāsayati bhagavānanāthapiṇḍadasya gṛhapatestūṣṇībhāvena/
051.011. anāthapiṇḍado gṛhapatirbhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā bhagavato bhāṣitamabhinandyānumodya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavato 'ntikāt prakrānto yena svaniveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/
051.013. upasaṃkramya dauvārikaṃ puruṣamāmantrayate--na tāvadbhoḥ puruṣa tīrthyānāṃ praveśo dātavyo yāvad buddhapramukhena bhikṣusaṃghena bhuktaṃ bhavati/
051.014. tataḥ paścādahaṃ tīrthyānāṃ dāsyāmīti/
051.015. evamāryeti dauvārikaḥ puruṣo 'nāthapiṇḍadasya gṛhapateḥ pratyaśrauṣīt/
051.016. anāthapiṇḍado gṛhapatistāmeva rātriṃ śuci praṇītaṃ khādanīyabhojanīyaṃ samudānīyaṃ kālyamevotthāya āsanāni prajñapya udakamaṇīn pratiṣṭhāpya bhagavato dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyata iti/
051.018. atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena anāthapiṇḍadasya gṛhapaterbhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/
051.020. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
051.020. atha anāthapiṇḍado gṛhapatiḥ sukhopaniṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpayati saṃpravārayati/
051.022. anekaparyāyeṇa śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpya saṃpravārya bhagavantaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ nīcataramāsanaṃ gṛhītvā bhagavataḥ purastānniṣaṇṇo dharmaśravaṇāya//
051.025. athāyuṣmān mahākāśyapo 'nyatamasmādāraṇyakācchayanāsanāt dīrghakeśaśmaśrurlūhacīvaro jetavanaṃ gataḥ/
051.026. sa paśyati jetavanaṃ śūnyam/
051.026. tenopadhivārikaḥ pṛṣṭah--kutra buddhapramukho bhikṣusaṃgha iti/
051.027. tena samākhyātam--anāthapiṇḍadena gṛhāpatinopanimantrita iti/
051.027. sa saṃlakṣayati--gacchāmi, tatraiva piṇḍapātaṃ paribhokṣyāmi, buddhapramukhaṃ ca bhikṣusaṃghaṃ paryupāsiṣyāmīti/
051.028. so 'nāthapiṇḍadasya gṛhapater niveśanaṃ gataḥ/
051.029. ato dauvārikena uktah--ārya tiṣṭha, mā pravekṣyasi/
051.030. kasyārthāya? anāthapiṇḍadena gṛhapatinā ājñā dattā--mā tāvat tīrthyānāṃ praveśaṃ dāsyasi, yāvadbuddhapramukhena bhikṣusaṃghena bhuktam/
051.031. tataḥ paścāt tīrthyānāṃ dāsyāmi iti/
051.031. athāyuṣmān mahākāśyapaḥ saṃlakṣayati--tasya me lābhāḥ sulabdhāḥ, yanmāṃ śrāddhā brāhmaṇagṛhapatayaḥ śramaṇaśākyaputr