Bổn Sanh Thiên Cung (Divyāvadāna)

īya iti na jānante/
052.001. gacchāmi, kṛpaṇajanasyānugrahaṃ karomīti viditvā udyānaṃ gataḥ/
052.001. sa saṃlakṣayati--adya mayā kasyānugrahaḥ kartavya iti/
052.002. yāvadanyatamā nagarāvalambikā kuṣṭhābhidrutā sarujārtā pakvagātrā bhikṣāmaṭati/
052.003. sa tasyāḥ sakāśamupasaṃkrāntaḥ/
052.003. tasyāśca bhikṣāyāmāyāsaḥ saṃpannaḥ/
052.004. tayā āyuṣmān mahākāśyapo dṛṣṭaḥ kāyaprāsādikaścittaprāsādikaḥ śāntena īryāpathena/
052.005. sā saṃlakṣayati--nūnaṃ mayā evaṃvidhe dakṣiṇīye kārā kṛtā, yena me iyamevamrūpā samavasthā/
052.005. yadi āryo mahākāśyapo mamāntikādanukampāmupādāya ācāmaṃ pratigṛhṇīyāt, ahamasmai dadyāmiti/
052.007. tata āyuṣmatā mahākāśyapena tasyāścetasā cittamājñāya pātramupanāmitam--yadi te bhagini parityaktam, dīyatāmasmin pātra iti/
052.008. tatastayā cittamabhiprasādya tasmin pātre dattam/
052.009. makṣikā ca patitā/
052.009. sā tāmapanetumārabdhā/
052.009. tasyāstasminnācāme 'ṅguliḥ patitā/
052.009. saṃlakṣayati--kiṃ cāpyāryeṇa mama cittānurakṣayā na cchoritaḥ, api tu na paribhokṣyatīti/
052.010. athāyuṣmatā mahākāśyapena tasyāścetasā cittamājñāya tasyā eva pratyakṣamanyatamaṃ kuḍyamūlaṃ niśritya paribhuktam/
052.012. sa saṃlakṣayati--kiṃ cāpi āryeṇa mama cittānurakṣayā paribhuktam, nānenāhāreṇāhārakṛtyaṃ kariṣyati iti/
052.013. athāyuṣmān mahākāśyapastasyāścittamājñāya tāṃ nagarāvalambikāmidamavocat--bhagini prāmodyamutpādayasi, ahaṃ tvadīyenāhāreṇa rātriṃdivasamatināmayiṣyāmi iti/
052.014. tasyā atīva audbilyamutpannam--mamāryeṇa mahākāśyapena piṇḍapātaḥ pratigṛhīta iti/
052.015. tata āyuṣmatī mahākāśyape cittamabhiprasādya kālaṃ gatā tuṣite devanikāye upapannā/
052.016. sā śakreṇa devendreṇa dṛṣṭā ācāmaṃ pratipādayantī cittamabhiprasādayantī kālaṃ ca kurvāṇā/
052.017. no tu dṛṣṭā kutropapannā iti/
052.018. sa narakān vyavalokayitumārabdho na paśyati, tiryak ca pretaṃ ca manuṣyāṃścāturmahārājikān devāṃstrāyastriṃśān yāvanna paśyati/
052.019. tathā hyadhastāddevānāṃ jñānadarśanaṃ pravartate no tūpariṣṭāt/
052.020. atha śakro devānāmindro yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
052.020. upasaṃkramya gāthābhigītena praśnaṃ papraccha--
052.022. carataḥ piṇḍapātaṃ hi kāśyapasya mahātmanaḥ/
052.023. kutrāsau modaye nārī kāśyapācāmadāyikā//1//
052.024. bhagavānāha--
052.025. tuṣitā nāma te devāḥ sarvakāmasamṛddhayaḥ/
052.026. yatrāsau modate nārī kāśyapācāmadāyikā//2// iti//
052.027. atha śakrasya devānāmindrasyaitadabhavat--ime ca tāvanmanuṣyāḥ puṇyāpuṇyānāmapratyakṣadarśino dānāni dadati, puṇyāni kurvanti/
052.028. ahaṃ pratyakṣadarśanena puṇyānāṃ svapuṇyaphale vyavasthitaḥ kasmāt dānāni na dadāmi, puṇyāni vā na karomi? ayamāryo mahākāśyapo dīnānāthakṛpaṇavanīpakānukampī/
052.030. yannvahamenaṃ piṇḍakena pratipādayeyam/
052.030. iti viditvā kṛpaṇavīthyāṃ gṛhaṃ nirmitavān/
052.031. avacīravicīrakaṃ kākābhilīnakaṃ nātiparamarūpaṃ kuvindaṃ cātmānamabhinimārya udūḍhaśiraskaḥ saṇaśāṭikānivāsitaḥ sphaṭitapāṇipādo vastraṃ vāyitumārabdhah/
053.001. śacī api devakanyā kuvindanaryā veśadhāriṇī tasarikāṃ kartumārabdhā/
053.001. pārśve cāsyā divyā sudhā sajjīkṛtā tiṣṭhati/
053.002. athāyuṣmān mahākāśyapaḥ kṛpaṇānāthavanīpakajanānukampako 'nupūrveṇa tadgṛhamanuprāptaḥ/
053.003. duḥkhitako 'yamiti kṛtvā dvāre sthitena pātraṃ prasāditam/
053.004. śakreṇa devānāmindreṇa divyayā sudhayā pūritam/
053.004. athāyuṣmato mahākāśyapasyaitadabhavat--
053.006. divyaṃ cāsya sudhābhaktamayaṃ ca gṛhavistaraḥ/
053.007. suviruddhamiti kṛtvā jāto me hṛdi saṃśayaḥ//3// iti//
053.008. dharmatā hyeṣā--asamanvāhṛtya arhatāṃ jñānadarśanaṃ na pravartate/
053.008. sa samanvāhartuṃ pravṛttaḥ/
053.009. yāvat paśyati śakraṃ devendram/
053.009. sa kathayati--kauśika, kiṃ duḥkhitajanasyāntarāyaṃ karoṣi, yasya te bhagavatā dīrgharātrānugato vicikitsākathaṃkathāśalyaḥ samūla ārūḍho yathāpi tattathāgatenārhatā samyaksambuddhena/
053.011. ārya mahākāśyapa kiṃ duḥkhitajanasyāntarāyaṃ karomi? ime tāvat manuṣyāḥ puṇyānāmapratyakṣadarśino dānāni dadati puṇyāni kurvanti/
053.012. ahaṃ pratyakṣadarśī eva puṇyānāṃ kathaṃ dānāni na dadāmi? nanu coktaṃ bhagavatā--
053.014. karaṇīyāni puṇyāni duḥkhā hyakṛtapuṇyatā/
053.015. kṛtapuṇyāni modante asmimlloke paratra ca//4//
053.016. tataḥ prabhṛti āyuṣmān mahākāśyapaḥ samanvāhṛtya kulāni piṇḍapātaṃ praveṣṭumārabdhaḥ/
053.017. atha śakro devendra ākāśasthaścāyuṣmato mahākāśyapasya piṇḍapātaṃ carato divyayā sudhayā pātraṃ pūrayati/
053.018. āyuṣmānapi mahākāśyapaḥ pātramadhomukhaṃ karoti/
053.018. annapānaṃ choryate/
053.018. etat prakaraṇaṃ bhikṣavo bhagavata ārocayanti/
053.019. bhagavānāha--tasmādanujānāmi piṇḍopadhānaṃ dhārayitavyamiti//
053.021. sāmantakena śabdo visṛtah--amukayā nagarāvalambikayā āryo mahākāśyapa ācāmena pratipāditaḥ, sā ca tuṣite devanikāye upapannā iti/
053.022. rājñā prasenajitā kauśalena śrutam--amukayā nagarāvalambikayā āryo mahākāśyapa ācāmena pratipāditaḥ/
053.023. sā tuṣite deve upapannā iti/
053.024. śrutvā ca punaryena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
053.024. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
053.025. ekāntaniṣaṇṇaṃ rājānaṃ prasenajitaṃ kauśalaṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati, anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/
053.027. atha rājā prasenajit kauśala utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavānāryamahākāśyapamuddiśya bhaktaṃ saptāhena iti/
053.029. adhivāsayati bhagavān rājñaḥ prasenajitas tūṣṇībhāvena/
053.030. atha rājā prasenajit kauśalo bhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā bhagavato 'ntikāt prakrāntaḥ/
053.031. atha rājā prasenajit kauśalastāmeva rātriṃ praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīyaṃ kālyamevotthāya āsanāni prajñāpya udakamaṇīn pratiṣṭhāpya bhagavato dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyata iti/
054.002. atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasya bhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/
054.004. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
054.004. atha rājā prasenajit kauśalaḥ sukhopaniṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpayati saṃpravārayati/
054.006. anyatamaśca kroḍamallako vṛddhānte cittamabhiprasādayaṃstiṣṭhati--ayaṃ rājā pratyakṣadarśīm eva puṇyānāṃ sve puṇyaphale pratiṣṭhāpito 'tṛpta eva puṇyairdānāni dadāti, puṇyāni karoti/
054.008. atha rājā prasenajit kauśalo 'nekaparyāyeṇa buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ śucinā praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastaṃ saṃtarpya saṃpravārya bhagavantaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ nīcataramāsanaṃ gṛhītvā bhagavataḥ purastāt niṣaṇṇo dharmaśravaṇāya/
054.011. tato bhagavatā abhihitah--mahārāja, kasya nāṃnā dakṣiṇāmādiśāmi? kiṃ tava, āhosvidyena tavāntikāt prabhūtataraṃ puṇyaṃ prasūtamiti? rājā saṃlakṣayati--māṃ bhagavān piṇḍapātaṃ paribhuṅkte/
054.013. ko 'nyo mamāntikāt prabhūtataraṃ puṇyaṃ prasaviṣyatīti viditvā kathayati--bhagavan yena mamāntikāt prabhūtataraṃ puṇyaṃ prasūtaṃ tasya bhagavān nāṃnā dakṣiṇāmādiśatu iti/
054.014. tato bhagavatā kroḍamallakasya nāṃnā dakṣiṇā ādiṣṭā/
054.015. evam yāvat ṣaḍdivasān/
054.015. tato 'nyadivase rājā kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitah--mama bhagavān piṇḍapātaṃ paribhuṅkte, kroḍamallakasya nāṃnā dakṣiṇāmādiśati iti/
054.017. so 'mātyairdṛṣṭaḥ/
054.017. te kathayanti--kimarthaṃ kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthita iti? rājā kathayati--bhavantaḥ, kathaṃ na cintāparastiṣṭhāmi, yatredānīṃ sa bhagavān mama piṇḍapātaṃ paribhuṅkte, kroḍamallakasya nāṃnā dakṣiṇāmāmādiśatīti? tatraiko vṛddho 'mātyaḥ kathayati--alpotsuko bhavatu/
054.020. vayaṃ tathā kariṣyāmo yathā śvo bhagavān devasyaiva nāṃnā dakṣiṇāmādiśatīti/
054.021. taiḥ pauruṣeyāṇāmājñā dattā yataḥ śvo bhavadbhiḥ praṇīta āhāraḥ sajjīkartavyaḥ prabhūtaścaiva samudānayitavyo yathopārdhaṃ bhikṣūṇāṃ pātre patati upārdhaṃ bhūmau iti/
054.023. amātyairaparasmin divase prabhūta āhāraḥ sajjīkṛtaḥ praṇītaśca/
054.023. tataḥ sukhopaniṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ pariveṣitumārabdhaḥ/
054.024. upārdhaṃ bhikṣūṇāṃ pātre patati, upārdhaṃ bhūmau/
054.025. tataḥ kroḍamallakāḥ pradhāvitāh--bhūmau nipatitaṃ gṛhṇīma iti/
054.025. te pariveṣakair nivāritāḥ/
054.026. tataḥ kroḍamallakaḥ kathayati--yadyasya rājñaḥ prabhūtamannam, svāpateyamasti, santyanye 'pi asmadvidhā duḥkhitakā ākāṅkṣante/
054.027. kimarthaṃ na dīyate? kimanenāparibhogaṃ choritena iti/
054.027. tasya kroḍamallakasya cittavikṣepo jātah--na śakyaṃ tena tathā cittaṃ prasādayitum yathā pūrvam/
054.028. tato rājā buddhapramukhaṃ bhikṣuasaṃghaṃ bhojayitvā na mama nāṃnā dakṣiṇāmādiśatīti viditvā dakṣiṇāmaśrutvaiva praviṣṭaḥ/
054.030. tato bhagavatā rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasya nāṃnā dakṣiṇā ādiṣṭā--
054.031. hastyaśvarathapattiyāyino bhuñjānasya puraṃ sanairgamam/
054.032. paśyasi(?) phalaṃ hi rūṣkikāyā alavaṇikāyāḥ kulmāṣapiṇḍikāyāḥ//5//
055.001. athāyuṣmānānando bhagavantamidamavocat--bahuśo bahuśo bhadanta bhagavatā rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasya niveśane bhuktvā nāṃnā dakṣiṇāmādiṣṭā/
055.002. nābhijānāmi kadācidevamrūpāṃ dakṣiṇāmādiṣṭapūrvām/
055.003. bhagavānāha--icchasi tvamānanda rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasyālavaṇikāṃ kulmāṣapiṇḍakāmārabhya karmaplotiṃ śrotum? etasya bhagavan kālaḥ, etasya sugata samayaḥ/
055.005. ayaṃ bhagavān rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasyālavaṇikāṃ kulmāṣapiṇḍakāmārabhya karmaplotiṃ varṇayet, bhagavataḥ śrutvā bhikṣavo dhārayiṣyanti iti/
055.006. tatra bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--
055.007. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'nyatamasmin karpaṭake gṛhapatiḥ prativasati/
055.007. tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/
055.008. sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati/
055.008. tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ putro jātaḥ/
055.009. sa unnīto vardhitaḥ paṭuḥ saṃvṛttaḥ/
055.009. yāvadasau gṛhapatiḥ patnīmāmantrayate--bhadra, jāto 'smākamṛṇahārako dhanahārakaśca/
055.010. gacchāmi paṇyamādāya deśāntaramiti/
055.011. sā kathayati--āryaputra, etat kuruṣva iti/
055.011. sa paṇyamādāya deśāntaraṃ gataḥ/
055.011. tatraivānayena vyasanamāpannaḥ/
055.012. alpaparicchado 'sau gṛhapatiḥ/
055.012. tasya gṛhapaterdhanajātaṃ parikṣīṇam/
055.012. so 'sya putro duḥkhito jātaḥ/
055.013. tasya gṛhapatervayasyakaḥ/
055.013. tena tasya dārakasya mātā abhihitā--ayaṃ tava putraḥ kṣetraṃ rakṣatu, ahamasya sukhaṃ bhuktena yogodvahanaṃ kariṣyāmi/
055.014. evaṃ bhavatu/
055.015. sa tasya kṣetraṃ rakṣitumārabdhaḥ/
055.015. sa tasya sukhaṃ bhaktakena yogodvahanaṃ kartumārabdhaḥ/
055.015. yāvadapareṇa samayena parvaṇī pratyupasthitā/
055.016. tasya dārakasya mātā saṃlakṣayati--adya gṛhapatipatnī suhṛtsambandhibāndhavāḥ saha śramaṇabrāhmaṇabhojanena vyagrā bhaviṣyati/
055.017. gacchāmi sānukālaṃ tasya dārakasya bhaktaṃ nayāmi iti/
055.018. sā sānukālaṃ gatvā gṛhapatipatnyā etamarthaṃ niveśayati/
055.018. sā ruṣitā kathayati--na tāvacchramaṇabrāhmaṇebhyo dadāmi jñātīnāṃ vā, tāvat preṣyamanuṣyāya dadāmi? adya tāvat tiṣṭhatu, śvo dviguṇaṃ dāsyāmīti/
055.020. tatastasya dārakasya mātā saṃlakṣayati--mā me putro bubhukṣitakaḥ sthāsyatīti/
055.021. tayā ātmano 'rthe 'lavaṇikā kulmāṣapiṇḍakā saṃpāditā/
055.022. sā tāmādāya gatā/
055.022. tena dārakeṇa dūrata eva dṛṣṭā/
055.022. sa kathayati--amba, asti kiṃcinmṛṣṭaṃ mṛṣṭam? sā kathayati--putra, yadeva prātidaivasikaṃ tadapyadya nāsti/
055.023. mayā ātmano 'rthe 'lavaṇikā kulmāṣapiṇḍikā sādhitā/
055.024. tāmahaṃ gṛhītvā āgatā/
055.024. etāṃ paribhuṅkṣveti/
055.025. sa kathayati--sthāpayitvā gacchasveti/
055.025. sā sthāpayitvā prakrāntā//
055.026. asati buddhānāmutpāde pratyekabuddhā loke utpadyante hīnadīnānukampakāḥ prantaśayanāsanabhaktā ekadakṣiṇīyā lokasya/
055.027. yāvadanyatamaḥ pratyekabuddhastatpradeśamanuprāptaḥ/
055.027. sa tena dṛṣṭaḥ kāyaprāsādikaścitraprāsādikaśca śānteryāpathavartī/
055.028. sa saṃlakṣayati--nūnaṃ mayā evaṃvidhe sadbhūte dakṣiṇīye kārā na kṛtā, yena me īdṛśī samavasthā/
055.029. yadyayaṃ mamāntikādalavaṇikāṃ kulmāṣapiṇḍikāṃ pratigṛhṇīyāt, ahamasmai dadyāmiti/
055.030. tato 'sau pratyekabuddhastasya daridrapuruṣasya cetasā cittamājñāya pātraṃ prasāritavān--bhadramukha, sacette parityaktam, dīyatāmasmin pātra iti/
055.032. tatastena tīvreṇa prasādena sā alavaṇikā kulmāṣapiṇḍakā tasmai pratyekabuddhāya pratipāditā//
056.001. kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau daridrapuruṣaḥ, eṣa evāsau rājā prasenajit kauśalastena kālena tena samayena/
056.002. yadanena pratyekabuddhāyālavaṇikā kulmāṣapiṇḍakā pratipāditā, tena karmaṇā ṣaṭkṛtvo deveṣu trāyastriṃśeṣu rājyaiśvaryādhipatyaṃ kāritavān, ṣaṭkṛtvo 'syāmeva śrāvastyāṃ rājā kṣatriyo mūrdhnābhiṣiktaḥ, tenaiva ca karmaṇā avaśeṣeṇa etarhi rājā kṣatriyo mūrdhnābhiṣiktaḥ saṃvṛttaḥ/
056.005. so 'sya tamahaṃ saṃdhāya kathayāmi--
056.006. hastyaśvarathapattiyāyino bhuñjānasya puraṃ sanairgamanam/
056.007. paśyasi phalaṃ hi rūkṣikāyā alavaṇikāyā kulmāṣapiṇḍakāyāḥ// iti/
056.008. sāmantakena śabdo visṛtah--bhagavatā rājñaḥ prasenajito 'lavaṇikāṃ kulmāṣapiṇḍakāmārabhya karmaplotirvyākṛtā iti/
056.009. rājñāpi prasenajitā śrutam/
056.009. sa yena bhagavāṃsetenopasaṃkrāntaḥ/
056.010. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
056.010. ekāntaniṣaṇṇaṃ rājānaṃ prasenajitaṃ kauśalaṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdaraśyati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
056.012. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/
056.012. atha rājā prasenajit kauśala utthāyāsanādekāṃsamutterāsaṅgaṃ kṛtvā bhagavantamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāṃs traimāsīṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sārdhaṃ saṃgheneti/
056.015. adhivāsayati bhagavān rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasya tūṣṇībhāvena/
056.015. tato rājñā prasenajitā kauśalena buddhamukhāya bhikṣusaṃghāya traimāsyaṃ śatarasaṃ bhojanaṃ dattam/
056.016. ekaikaśca bhikṣuḥ śatasahasreṇa vastreṇācchāditaḥ/
056.017. tailasya ca kumbhakoṭiṃ samudānīya dīpamālā abhyudyato dātum/
056.018. tatra bhakte pūjāyāṃ ca mahān kolāhalo jātaḥ/
056.018. yāvadanyatamā nagarāvalambikā atīva duḥkhitā/
056.019. tayā kroḍamallakena bhikṣāmaṭantyā uccaśabdhaḥ śrutaḥ/
056.019. śrutvā ca punaḥ pṛcchati--bhavantaḥ, kimeṣa uccaśabdo mahāśabda iti/
056.020. aparaiḥ samākhyātam--rājñā prasenajitā kauśalena buddhapramukho bhikṣuasṃghastraimāsyaṃ bhojitaḥ, ekaikaśca bhikṣuḥ śatasahasreṇa vastreṇa ācchāditaḥ, tailasya kumbhakoṭiṃ ca samudānīya dīpamālā abhyudyato dātumiti/
056.022. tatastasyā nagarāvalambikāyā etadabhavat--ayaṃ tāvadrājā prasenajit kauśalaḥ puṇyairatṛpto 'dyāpi dānāni dadāti, puṇyāni karoti/
056.024. yannvahamapi kutaścit samudānīya bhagavataḥ pradīpaṃ dadyāmiti/
056.024. tayā khaṇḍamallake tailasya stokam yācayitvā pradīpaṃ prajvālya bhagavataścaṅkrame dattaḥ/
056.025. pādayor nipatya praṇidhānaṃ kṛtam--anenāhaṃ kuśalamūlena yathāyaṃ bhagavāñ śākyamunirvarṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunir nāma śāstā loka utpannaḥ, evamahamapi varṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunireva śāstā bhaveyam/
056.028. yathā cāsya dāriputramaudgalyāyanāgrayugaṃ bhadrayugamānando bhikṣurupasthāyakaḥ, śuddhodanaḥ pitā, mātā mahāmāyā, rāhulabhadraḥ kumāraḥ putraḥ/
056.029. yathāyaṃ bhagavān dhātuvibhāgaṃ kṛtvā parinirvāsyati, evamahamapi dhātuvibhāgaṃ kṛtvā parinirvāpayeyamiti/
056.030. yāvat sarve te dīpā nairvāṇāḥ/
056.031. sa tayā prajvalitaḥ pradīpaḥ prajvalatyeva/
056.031. dharmatā khalu buddhānāṃ bhagavatām--na tāvadupasthāyakāḥ pratisamlīyante na yāvadbuddhā bhagavantaḥ pratisamlīnā iti/
056.032. athāyuṣmānānandaḥ saṃlakṣayati--asthānamanavakāśo yadbuddhā bhagavanta āloke śayyāṃ kalpayanti/
056.033. yannvahaṃ dīpam nirvāpayeyamiti/
057.001. sa hastena nirvāpayitumārabdho na śaknoti/
057.001. tataścīvarakarṇikena, tato vyajanena, tathāpi na śaknoti nirvāpayitum/
057.002. tatra bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate--kimetadānandeti/
057.003. sa kathayati--bhagavan, mama buddhirutpanā--asthānamanavakāśo yadbuddhā bhagavanta āloke śayyāṃ kalpayanti/
057.004. yannvahaṃ dīpaṃ nirvāpayeyamiti/
057.004. so 'haṃ hastena nirvāpayitumārabdho na śaknomi, tataścīvarakarṇikena, tato vyajanena, tathāpi na śaknomīti/
057.005. bhagavānāha--khedamānanda āpatsyase/
057.006. yadi vairambhakā api vāyavo vāyeyuḥ, te 'pi na śaknuyur nirvāpayituṃ prāgeva hastagataścīvarakarṇiko vyajanaṃ vā/
057.007. tathā hi--ayaṃ pradīpastayā dārikayā mahatā cittābhisaṃskāreṇa prajvalitaḥ/
057.008. api tu ānanda bhaviṣyatyasau dārikā varṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunir nāma tathāgato 'rhan samyaksambuddhaḥ/
057.009. śāriputramaudgalyāyanau tasyāgrayugaṃ bhadrayugam, ānando bhikṣurupāsakaḥ, śuddhodanaḥ pitā, mahāmāyā mātā, kapilavastu nagaram, rāhulabhadraḥ kumāraḥ putraḥ/
057.011. sāpi dhātuvibhāgaṃ kṛtvā parinirvāsyatīti//
057.012. idamavocadbhagavān/
057.012. āttamanasaste ca bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//
057.013. iti śrīdivyāvadāne nagarāvalambikāvadānaṃ saptamam//
********** Avadāna 8 **********
058.001 div8 supiryāvadāna
058.002. buddho bhavāñ śrāvastyāṃ viharati jetavane anāthapiṇḍadasyārāme satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrairdhanibhiḥ paurairbrāhmaṇairgṛhapatibhiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhairdevair nāgairyakṣairasurairgaruḍaiḥ kinnarairmahoragairiti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavāṃl lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ/
058.005. tatra khalu varṣāvāsaṃ bhagavānupagto jetavane anāthapiṇḍadasyārāme/
058.006. atha tadaiva pravāraṇāyāṃ pratyupasthitāyāṃ saṃbahulāḥ śrtāvastīnivāsino vaṇijo yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntāḥ/
058.007. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānto niṣaṇṇāh
058.008. ekāntaniṣaṇṇān saṃbahulāñ śrāvastīnivāsino vaṇijo bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
058.010. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/
058.011. atha saṃbahulāḥ/
058.011. śrāvastīnivāsino vaṇijo bhagavato bhāṣitamabhinandyānumodya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavato 'ntikāt prakāntāḥ, yenāyuṣmānānandastenopasaṃkrāntāḥ/
058.012. upasaṃkramyāyuṣmata ānandasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇāḥ/
058.013. saṃbahulāñ śrāvastīnivāsino vaṇija āyuṣmānānando dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
058.015. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/
058.016. atha te vaṇija utthāyāsanebhyah ekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yenāyuṣmānānandastenānñjaliṃ praṇamya āyuṣmantamānandamidamavocan -- kiṃcitte āryānanda śrutaṃ varṣoṣito bhagavān katameṣu janapadeṣu cārikāṃ cariṣyatīti, yadvayaṃ tadyātrikaṃ bhāṇḍaṃ samudānīmahe ? dharmatā caiṣā ṣaṇmahānagaranivāsino vaṇijo yasyāṃ diśi buddhā bhagavanto gantukāmā bhavanti, tadyātrikabhāṇḍaṃ samudānayanti/
058.020. sa kathayati -- buddhaṃ bhagavantaṃ kiṃ na pṛcchatha ? durāsadā hi buddhā bhagavanto duṣprasahāḥ/
058.021. na śaknumo vayaṃ bhagavantaṃ praṣṭum/
058.021. mamāpi bhavanto durāsadā hi buddhā bhagavanto duṣprasahāḥ/
058.022. ahamapi na śaknomi bhagavantaṃ praṣṭum/
058.022. yadi bhadantānandasyāpi durāsadā buddhā bhagavanto duṣprasahāḥ, kathaṃ bhadantānando jānīte 'mukāṃ diśaṃ bhagavān gamiṣyatīti ? nimittena vā bhavantaḥ parikathayā vā/
058.024. kathaṃ nimittena ? yāṃ diśaṃ bhagavān gantukāmastato 'bhimukho niṣīdati, evaṃ nimittena/
058.025. kathaṃ parikathayā ? teṣāṃ janapadānāṃ varṇaṃ bhāṣate, evaṃ parikathayā/
058.026. kutomukho bhadantānanda bhagavān niṣīdati, katameṣāṃ ca janapadānāṃ varṇaṃ bhāṣate ? magadhābhimukho bhavanto bhagavān niṣīdati, māgadhakānāṃ janapadānāṃ varṇaṃ bhāṣate/
058.027. api tu bhavanto 'ṣṭādaśānuśaṃsā buddhacārikāyām/
058.028. katame 'ṣṭādaśa ? nāgnibhyaṃ nodakabhyaṃ na siṃhabhyaṃ na vyāghrabhyaṃ na dvīpitarakṣuparacakrabhyaṃ na caurabhayaṃ na gulmatarapaṇyātiyātrābhyaṃ na manuṣyāmanuṣyabhayam/
058.030. kālena ca kālaṃ divyāni rūpāṇi dṛśyante, divyāḥ śabdāḥ śrūyante, udārāś cāvabhāsāḥ prajñnyāyante, ātmavyākaraṇāni ca śrūyante, dharmasambhoga āmiṣasambhogo'/
058.031. pābādhā ca buddhacandrikā//
059.001. atha saṃbahulāḥ śrāvastīnivāsino vaṇijah āyuṣmatah ānandasya bhāṣitamabhinandyānumodya āyuṣmata ānandasya pādau śirasā vanditvā utthāyāsanāt prakrāntāḥ/
059.003. dhartā khalu buddhā bhagavanto jīvanto dhriyanto yāpayanto mahākaruṇayā saṃcodyamānāḥ parānugrahapravṛttāḥ kālena kālamaraṇyacārikāṃ caranti, nadīcārikāṃ parvatacārikāṃ śmaśānacārikāṃ janapada cārikāṃ caranti/
059.005. asmiṃstvarthe buddho bhagavān magadheṣu janapadacārikāṃ cartukāmastadeva pravāraṇāṃ pravārayitvā āyuṣmantamānadāmāmantrayate sma -- gaccha ānanda, bhikṣūṇāmārocaya itaḥ saptame divase tathāgato magadheṣu janapadeṣu cārikāṃ cāriṣyati/
059.007. yo yuṣmākam utsahate tathāgatena sārdhaṃ janapadacārikāṃ cartum, sa cīvarakarma karotu/
059.008. evaṃ bhadantetyāyuṣmānānando bhagavataḥ pratiśrutya bhikṣūṇāmārocayati -- bhagavānāyuṣyanta itaḥ saptame divase magadheṣu janapadeṣu cārikāṃ cariṣyati/
059.009. yo yuṣmākamutsahate bhagavatā sārdhaṃ magadheṣu janapadeṣu cārikāṃ cartum, sa cīvarakarma karotu/
059.011. atha bhagavān bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛtaḥ saṃbahulaiśca śrāvastīnivāsibhirvaṇigbrāhmaṇagṛhapatibhiḥ sārdhaṃ magadheṣu janapadeṣu cārikāṃ prakrāntaḥ//
059.013. atha saṃbahulāśca śrāvastīnivāsino vaṇijo yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntāḥ/
059.013. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavantamidamavocan -- adhivāsayatvasmākaṃ bhagavān yāvacca śrāvastī yāvacca rājagṛham, atrāntarā cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/
059.016. adhivāsayati bhagavān saṃbahulānāṃ śrāvastīnivāsināṃ vaṇijāṃ tūṣṇībhāvena/
059.017. atha saṃbahulāḥ śrāvastīnivāsino vaṇijo bhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā bhagavato 'ntikāt prakrāntāḥ//
059.019. atha saṃprasthite buddhe bhagavati antarā ca śrāvastīmantarā ca rājagṛham, atrāntarānmahāṭavyāṃ caurasahasraṃ prativasati/
059.020. adrākṣīttaccaurasahasraṃ bhagavantaṃ sārthaparivṛtaṃ bhikṣusaṃghapuraskṛtam/
059.021. dṛṣṭvā ca punaḥ parasparaṃ kathayanti -- gaccatu bhagavān saśrāvakasaṃghaḥ/
059.021. śeṣaṃ sārthaṃ muṣi ṣyāmaḥ/
059.022. ityanuvicintya sarve javena prasṛtā yena sārthaḥ/
059.022. bhagavatā abhihitah -- kimetadbhavantaḥ samārabdham ? caurāḥ kathayanti -- vayaṃ smo bhadanta caurā aṭavīcarāḥ/
059.023. nāsamākaṃ kṛṣir na vāṇijyā na gaurakṣyam/
059.024. anenopakrameṇa jīvikāṃ kalpayāmaḥ/
059.024. gacchatu bhagavān saśrāvakasaṃghaḥ/
059.024. śeṣaṃ sārthaṃ muṣiṣyāmaḥ/
059.025. bhagavānāha -- mamaiṣa sārthaḥ saṃniśritaḥ/
059.025. api tu sakalasya sārthasya parigaṇayya suvarṇaṃ gṛhṇīdhvam/
059.026. tathā bhavatviti caurasahasreṇa pratijñnātam/
059.026. asmin sārthe ye upāsakā viṇijastaiḥ kṛtsnasya sārthasya mūlyaṃ gaṇayya caurāṇāṃ niveditam iyanti śatāni sahasrāṇi ceti/
059.028. tatasteṣāṃ caurāṇāṃ sārthaniṣkrayārthaṃ bhagavatā nidhānaṃ darśitam/
059.029. tatastena caurasahasreṇa sārthamūlyapramāṇaṃ suvarṇaṃ gṛhītam, avaśiṣṭaṃ tatraivāntarhitam/
059.029. evaṃ bhagavatā sārthaścaurasahasrāt pratimokṣitaḥ//
059.031. anupūrveṇa bhagavān rājagṛhamanuprāptaḥ/
059.031. punarapi bhagavān sārthaparivṛto bhikṣusaṃgha puraskṛto rājagṛhāt śrāvastīṃ saṃprasthitaḥ/
059.032. tathaiva caurasahasrasakāśāt sārtho niṣkrītaḥ/
060.001. evaṃ dvitricatuṣpanñcaṣaḍvārāṃśca cairasahasrasakāśādāgamanagamanena sārthaḥ paritrāto mūlyaṃ cānupradattam/
060.002. saptaṃ tu cāraṃ bhagavān sārtharahito bhikṣusaṃghapuraskṛtaḥ śāvastyā rājagṛhaṃ saṃprasthitaḥ/
060.003. adrākṣīccaurasahasraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ sārthavirahitaṃ bhikṣusaṃghaparivṛtam/
060.003. dṛṣṭvā ca punaḥ parasparaṃ saṃlapanti -- bhagavān gacchatu, bhikṣusaṃghaṃ muṣiṣyāṃḥ/
060.004. tatkasya hetoh ? eṣo hi bhagavān suvarṇapradaḥ/
060.005. ityuktvā sarvajavena pradhāvitā bhikṣūn muṣitumārabdhāḥ/
060.005. bhagavatā cābhihitāh -- vatsāḥ, mama ete śrāvakāḥ/
060.006. caurāḥ kathayanti -- jānāsyeva bhagavān -- vayaṃ caurā aṭavīcarāḥ/
060.007. nāsmākaṃ kṛṣir na vaṇijyā na gaurakṣyam/
060.007. anena vayaṃ jīvikāṃ kalpayāmaḥ/
060.008. tato bhagavatā caurāṇāṃ mahānidhānaṃ darśitam, evaṃ coktāh -- vatsāḥ, yāvadāptaṃ dhanaṃ gṛhṇītheti/
060.009. tatastena caurasahasreṇa tasmānmahānidhānādyāvadāptaṃ suvarṇamādattam, avaśiṣṭaṃ tatraivāntarhitam/
060.010. atha bhagavāṃstaccaurasahasram yāvadāptaṃ dhanena saṃtarpayitvā tato 'nupūrveṇa rājagṛhamanuprāptaḥ/
060.011. tatasteṣāṃ caurāṇāṃ buddhirutpannā -- yā kācidasmākaṃ śrīsaubhāgyasampat, sarvāsau buddhaṃ bhagavantamāgamya/
060.012. yannu vayaṃ bhagavantaṃ saśrāvakasaṃghamasmin pradeśe bhojayema iti/
060.012. atrāntare nāsti kiṃcidbuddhānāṃ bhagavatāṃ mahākāruṇikānāmekarakṣāṇāmekavīrāṇāmadvayavādināṃ śamathavipaśyanāvihāriṇāṃ trividhadamathavastukuśalānāṃ caturṛddhipādacaraṇatalasupritiṣṭhitānāṃ caturoghottīrṇānāṃ caturṣu saṃgrahavastuṣu dīrgharātrakṛtaparicayānāṃ daśabalabalināṃ caturvaiśāradyaviśāradānāmudārārṣabhasamyaksiṃhanādanādināṃ panñcāṅgaviprahīṇānāṃ panñcaskandha vimocakānāṃ panñcagatisamatikrāntānāṃ ṣaḍāyatanabhedakānāṃ saṃghātavihāriṇāṃ ṣaṭpāramitāparipūrṇayaśasāṃ
saptabodhyaṅgakusumāḍhyānāṃ saptasamādhipariṣkāradāyakānāmāryāṣṭāṅgamārgadeśikānāmāryamārgapudgalanāyakānāṃ navānupūrvasamāpattikuśalānāṃ navasamyojanavisamyojanakānāṃ daśadikparipūrṇayaśasāṃ daśaśatavaśavartiprativiśiṣtānāṃ trīrātrestrirdivasasya ṣaṭkṛtvo rātriṃdivasena buddhacakṣuṣā lokam
vyavalokayantikasyānavaropitāni kuśalamūlānyavaropayāmi, kasyāvaropitāni vivardhayāmi, kaḥ kṛcchraprāptaḥ, kaḥ saṃkaṭaprāptaḥ, kaḥ saṃbādhaprāptaḥ, kaḥ kṛcchrasaṃkaṭasambādhaprāptaḥ, kaṃ kṛcchrasaṃkaṭasambādhāt parimocayāmi, ko 'pāyaniṃnaḥ, ko 'pāyapravaṇaḥ, ko 'pāyaprāgbhāraḥ, kamahamapāyād vyutthāpya svarge mokṣaphale ca pratiṣṭhāpayāmi, kasya kāmapaṅkanimagnasya hastoddhāramanuprayacchāmi, kasya buddhotpādavibhūṣitaṃ lokaṃ saphalīkaromi, kamāryadhanavirahitamāryadhanaiśvaryādhipatye pratiṣṭāpayeyam, ko hīyate ko vardhate/
060.027. apyevātikramedvelāṃ sāgaro makarālayaḥ/
060.028. na tu vaineyavatsānāṃ buddho velāmatikramet//1//
060.029. yathā hi mātā priyamekaputrakaṃ hyavekṣate rakṣati cāsya jīvitam/
060.031. tathaiva vaineyajanaṃ tathagato hyavekṣate rakṣati cāsya saṃtatim//2//
061.001. sarvajñnasaṃtānanivāsinī hi kāruṇyadhenurmṛgayatyakhinnā/
061.003. vaineyavatsān bhavaduḥkhanaṣṭān vatsān praṇaṣṭaniva vatsalā gauḥ//3//
061.005. tato bhagavāṃsteṣāṃ caurāṇāṃ vaineyakālamapekṣya rājagṛhādanupūrveṇa bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣugaṇapuraskṛto dānto dāntaparivāraḥ śāntaḥ śāntaparivāraścandanaścandanaparivāro mukto muktaparivāra āśvasta āśvastaparivāraḥ pūrvavat yāvanmahākaruṇayā samanvāgatas tāṃ sālāṭavīmanuprāptaḥ/
061.008. adrākṣīttaccaurasahasraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ saśrāvakasaṃghaṃ dūrādevāgacchantam/
061.008. dṛṣṭvā ca punaścittānyabhiprasādya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
061.009. upasaṃkramya bhagavataḥ pādayor nipatya bhagavantamidamavodcan -- adhivāsayatu asmākaṃ bhagavāñ śvo 'ntargṛhe bhaktena sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/
061.011. adhivāsayati bhagavāṃstasya caurasasrasya tūṣṇībhāvena/
061.011. atha caurasahasraṃ bhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā bhagavato'ntikān prakrāntam//
061.013. atha taccaurasahasraṃ tāmeva rātriṃ śuci praṇītaṃ khādanīyabhojanīyaṃ samudānīya kālyamevotthāya āsanāni prajñnapya udakamaṇīn pratiṣṭhāpya, bhagavato dūtena kālamārocayati -- samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyase/
061.015. atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena tasya caurasahasrasya bhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/
061.017. atha taccaurasahasraṃ buddhapramukhasya bhikṣusaṃghasya candanodakena pādau prakṣālayāmāsa/
061.018. atha bhagavān prakṣālitapāṇipādaḥ purastādbhikṣusaṃghasya prajñnapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
061.019. niṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpya saṃpravārya bhagavantaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ nīcatarāṇyāsanāni gṛhītvā bhagavataḥ purastānniṣaṇṇā dharmaśravaṇāya/
061.019. atha bhagavatā teṣāmāśayānuśayaṃ viditvā dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñnātvā tādṛśī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā tena caurasahasreṇa tasminnevāsane niṣaṇṇena viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñnānavajreṇa bhittvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam/
061.024. dṛṣṭasatyāśca kathayanti -- idamasmākaṃ bhadanta na mātrā kṛtaṃ na pitrā kṛtaṃ na rājñnā na devatābhir na pūrvapretair na śramaṇabrāhmaṇair neṣṭair na svajanabandhuvargeṇa yadasmābhirbhagavantaṃ kalyāṇamitramāgamya/
061.025. uddhṛto narakatiryakpretebhyaḥ pādaḥ, pratiṣṭhāpitā devamanuṣyeṣu, paryantīkṛtaḥ saṃsāraḥ, ucchoṣitā rudhirāśrusamudrāḥ, uttīrṇā aśrusāgarāḥ, laṅghitā asthiparvatāḥ/
061.027. labhema vayaṃ bhadanta svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvam/
061.028. carema vayaṃ bhagavato 'ntike brahmacaryam/
061.028. tato bhagavatā brahmeṇa svareṇābhihitāh -- eta vatsāḥ, carata brahmacaryam/
061.029. vācāvasāne bhagavato muṇḍāḥ saṃvṛttastraidhātukavītarāgāḥ samaloṣṭakānñcanā ākāśapāṇitalasamacittā vāsīcandanakalpā vidyāvidāritāṇḍakośā vidyābhijñnāpratisaṃvitprāptā bhavalābhalobhasatkāraparānmukhāḥ/
061.031. sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyā mānyā abhivādyāśca saṃvṛttāḥ//
062.001. bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh -- paśya bhadanta bhagavatā idaṃ caurasahasraṃ saptavāraṃ dhanena saṃtarpayitvā atyantaniṣṭhe 'nuttare yogakṣeme nirvāṇe pratiṣṭhāpitam/
062.003. bhagavānāha -- na bhikṣava etarhi, yathā atīte 'pyadhvani mayā asyaiva caurasahasrasya sakāśādanekabhāṇḍasahasraḥ sārtho niṣkrītaḥ, na ca śakitāḥ saṃtarpayitum/
062.004. tato mayā anekairduṣkaraśatasahasrairdevamanuṣyaduṣprāpyāṃ śakrabrahmādyairapi duradhigamāṃ badaradvīpayātrāṃ varṣaśatena sādhayitvā etadeva caurasahasramārabhya kṛtsno jāmbudvīpaḥ suvarṇarajatavaiḍūryasphaṭikādyai ratnaviśeṣairmanorathepsitaiścopakaraṇaviśeṣaiḥ saṃtarpayitvā daśabhiḥ kuśalaiḥ karmapathaiḥ pratiṣṭhāpitaḥ/
062.007. tacchruṇuta -- bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani asminneva jambudvīpe vārāṇasyāṃ nagaryāṃ brahmadatto nāma rājā rājyaṃ kārayati sma ṛddhaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca praśāntakalikalahaḍimbaḍamarataskaradurbhikṣarogāpagatam/
062.010. priyamivaikaputrakamiva rājyaṃ kārayati/
062.010. tena khalu samayena vārāṇasyāṃ priyaseno nāma sārthavāhaḥ prativasati āḍhyo mahādhano mahābhogo vaiśravaṇadhanapratispardhī/
062.012. tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/
062.012. sa tayā sārdhaṃ krīḍate ramate paricārayati/
062.013. atha anyatama udārapuṇyamaheśākhyaḥ sattvo 'nyatamasmāt praṇītāddevanikāyāccayutvā tasyāḥ prajāpatyāḥ kukṣimavakrāntaḥ/
062.014. panñcāveṇīyā dharmā ihaikatye paṇḍitajātīye mātṛgrāme/
062.015. katame panñca? raktaṃ puruṣaṃ jānāti, kālaṃ jānāti ṛtuṃ jānāti, garbhamavakrāntaṃ jānāti, yasyāḥ sakāśādgarbho 'vakrāmati taṃ jānāti, dārakaṃ jānāti dārikāṃ jānāti/
062.017. saceddārako bhavati, dakṣiṇaṃ kukṣiṃ niśritya tiṣṭhati/
062.017. saceddārikā bhavati, vāmaṃ kukṣiṃniśritya tiṣṭhati/
062.018. sā āttamanāḥ svāmina ārocayati -- diṣṭyā āryaputra vardhasva, āpannasattvāsmi saṃvṛttā/
062.019. yathā ca me dakṣiṇaṃ kukṣiṃ niśritya tiṣṭhati, niyataṃ dārako bhaviṣyati/
062.020. so 'pyāttamanāttamanā udānamudānayati -- apyevāhaṃ cirakālābhilaṣitaṃ putramukhaṃ paśyeyam/
062.021. jāto me syānnāvajātaḥ/
062.021. kṛtyāni me kuryāt/
062.021. bhṛtaḥ pratibharet/
062.021. dāyādyaṃ pratipadyeta/
062.022. kulavaṃśo me ciraṣṭhitikaḥ syāt/
062.022. asmākaṃ cāpyatītakālagatānāmuddiśya dānāni datvā puṇyāni kṛtvā nāṃnā dakṣiṇāmādiśet -- idaṃ tayoryatratatropapannayorgacchatoranugacchatviti/
062.024. āpannasattvāṃ caināṃ viditvā upariprāsādatalagatāmayantritāṃ dhārayati -- uṣṇa uṣṇopakaraṇaiḥ śīte śītopakaraṇairvaidyaprajñnaptairāhārair nātiśītair nātyuṣṇair nātitiktair nātyamlair nātilavaṇair nātimadhurair nātikaṭukair nātikaṣāyaistiktāmlalavaṇamadhurakaṭukakaṣāyavivarjitairāhāraiḥ/
062.026. hārārdhahāravibhūṣitagātrīmapsarasamiva nandanavanacāriṇīṃ manñcānmanñcaṃ pīṭhātpīṭhamanavatarantīmadharimāṃ bhūmim/
062.027. na cāsyākiṃcidamanojñnaśabdaśravaṇam yāvadeva garbhasya paripākāya/
062.028. sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānāmatyayāt prasūtā/
062.029. dārako jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko gauraḥ kanakavarṇaśchatrākāraśirāḥ pralambabāhurvistīrṇalalāṭaḥ saṃgatabhrūstuṅganāso dṛḍhakaṭhinaśarīro mahānagnabalaḥ/
062.031. tasya jñnātayaḥ saṃgamya samāgamya trīṇi saptakānyekaviṃśatirātriṃdivasāni tasya jātasya jāto mahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpayanti -- kiṃ bhavatu dārakasya nāma? ayaṃ dārakaḥ priyasenasya sarthavāhasya putraḥ/
063.001. tadbhavatu dārakasya nāma supriya iti/
063.001. supriyo dārako 'ṣṭābhyo dhātrībhya upanyasto dvābhyāṃ kṣīradhātrībhyāṃ dvābhyāmaṃsadhātrībhyāṃ dvābhyāṃ maladhātrībhyāṃ krīḍanikābhyāṃ dhātrībhyām/
063.003. so 'ṣṭābhirdhātrībhurunnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍena anyaiṣcottaptottapairupakaraṇaviśeṣaiḥ/
063.004. āśu vardhate hradasthamiva paṅkajam//
063.005. yadā mahān saṃvṛttastadā lipyāmupanyastaḥ/
063.005. saṃkhyāyāṃ gaṇanāyāṃ mudrāyāmuddhāre nyāse
063.006. nikṣepe hastiparīkṣāyāmaśvaparīkṣāyāṃ ratnaparīkṣāyāṃ dāruparīkṣāyāṃ vastraparīkṣāyāṃ puruṣaparīkṣāyāṃ strīparīkṣāyām/
063.007. nānāpaṇyaparīkṣāsu paryavadātaḥ sarvaśāstrajñnaḥ saravakalābhijñnaḥ sarvaśilpajñnaḥ sarvabhūtarutajñnaḥ sarvagatigatijñnah uddhaṭṭako vācakaḥ paṇḍitaḥ paṭupracāraḥ paramatīkṣṇaniśitabuddhiḥ saṃvṛtto 'gnikalpa iva jñnānena/
063.009. sa yāni tāni rājñnāṃ kṣatriyāṇāṃ mūrdhnābhiṣiktānāṃ janapadaiśvaryasthāmavīryamanuprāptānāṃ mahāntaṃ pṛthivīmaṇḍalamabhinirjityādhyāvasatāṃ pṛthagbhavanti śilpasthānakarmasthānāni, tadyathā hastigrīvāyām aśvapṛṣṭhe rathe tsarudhanuḥṣu upayāne niryāṇe 'ṅkuśagrahe tomaragrahe chedye bhedye muṣṭibandhe padabandhe dūravedhe śabdavedhe'kṣuṇṇavedhe marmavedhe dṛḍHaprahāritāyām/
063.013. panñcasu sthāneṣu kṛtāvī saṃvṛttaḥ/
063.013. dharmatā caiṣā -- na tāvat putrasya nāma nirgacchati yāvat pitā dhriyate/
063.014. athāpareṇa samayena priyasenaḥ sārthavāho glānībhūtaḥ/
063.014. sa mūlagaṇḍaputrapuṣpaphalabhaiṣajyairupasthīyamāno hīyata eva/
063.016. sarve kṣayāntā nicayāḥ patanāntāḥ samucchrayāḥ/
063.017. samyogā viprayogāntā maraṇāntaṃ ca jīvitam//4//
063.018. iti sa kāladharmeṇa samyuktaḥ/
063.018. kālagate priyasene sārthavāhe brahmadattena kāśirājñnā supriyo mahāsārthavāhatve 'bhiṣiktaḥ/
063.019. tena sārthavāhabhūtena iyamevamrūpā mahāpratijñnā kṛtā -- sarvattvā mayā dhanena saṃtarpayitavyāḥ/
063.020. alpaṃ ca deyaṃ bahavaśca yācakāḥ/
063.020. tato 'lpairahobhistaddhanaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gatam/
063.021. atha supriyo mahāsārthavāhaḥ saṃlakṣayati -- alpaṃ ca deyaṃ bahavaśca yācakāḥ/
063.022. tato 'lpairahobhistaddhanaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gatam/
063.022. yannvahaṃ sāmudram yānapātraṃ samudānīya mahāsamudramavatareyaṃ dhanahārikaḥ/
063.023. tataḥ supriyo mahāsārthavāhaḥ sāmudrayānapātraṃ samudānīya pañcamātrairvaṇikśataiḥ sārdhaṃ mahāsamudramavatīrṇaḥ/
063.024. tato 'nupūrveṇa ratnadvīpaṃ gatvā ratnasaṃgrahaṃ kṛtvā svastikṣemābhyāṃ mahāsamudrāduttīrya sthalajairvahitrairbhāṇḍamāropya vārāṇasyabhimukhaḥ saṃprasthitaḥ/
063.026. aṭavīkāntāramadhyagataścaurasahasreṇāsāditaḥ/
063.026. tataste caurā muṣitukāmāḥ sarvajavena prasṛtāḥ/
063.027. supriyeṇa ca sarvāhenāvalokyābhihitāh -- kimetadbhavantaḥ samārabdham? caurāḥ kathayanti -- sārthavāha, tvamekaḥ svastikṣemābhyāṃ gaccha, avaśiṣṭaṃ sārthaṃ bhuṣiṣyāmaḥ/
063.028. sārthavāhaḥ kathayati mamaiṣa bhavantaḥ sārthaḥ saṃniśritaḥ/
063.029. nārhanti bhavanto muṣitum | evamuktāścaurāḥ kathayanti -- vayaṃ smaḥ sārthavāhacaurā aṭavīcarāḥ/
063.030. nāsmākaṃ kṛṣir na vāṇijyā na gaurakṣyam/
063.030. anena vayaṃ jīvikāṃ kalpayāmaḥ/
063.031. teṣāṃ supriyaḥ sārthavāhaḥ kathayati -- sārthasya mūlyaṃ bhavanto gaṇyatām/
063.032. ahameṣāmarthe mūlyaṃ dāsyāmīti/
063.032. tataste vaṇijaḥ parasparaṃ mūlyaṃ gaṇayitvā caurāṇāṃ nivedayanti -- iyanti śatāni sahasrāṇi ceti/
064.001. tataḥ supriyeṇa sārthavāhena bhāṇḍaniṣkrayārthe svaṃ dravyamanupradattam/
064.002. caurasakāśāt sārthaḥ paritrātaḥ/
064.002. evaṃ dvistriścatuḥpanñcaṣaḍvārāṃs tasyaiva caurasahasrasya sakāśāt supriyeṇa sārthavāhena sārthaḥ paritrāto mūlyaṃ cānupradattam/
064.003. yāvat saptaṃ tu vāraṃ supriyaḥ sārthavāho mahāsamudramavatīrṇaḥ/
064.004. tataḥ saṃsiddhayānapātro 'bhyāgato 'ṭavīkāntāramadhyagatastenaiva caurasahasreṇāsāditaḥ/
064.005. tataste caurā muṣitukāmāḥ sarvajavena prasṛtāḥ/
064.006. supriyeṇa ca sārthavāhenāvalokyābhihitāh -- supriyo 'haṃ bhavantaḥ sārthavāhaḥ/
064.006. caurāḥ kathayanti -- jānāsyeva mahāsārthavāha vayaṃ caurā aṭavīcarāḥ/
064.007. nāsmākaṃ kṛṣir na vāṇijyaṃ na gaurakṣyam/
064.008. anena vayaṃ jīvikāṃ kalpayāmaḥ/
064.008. tataḥ supriyeṇa sārthavāhena pūrvikāṃ pratijñnāmanusmṛtya dṛḍhapratijñnena tasya caurasahasrasya bhāṇḍamanupradattam/
064.009. supriyo mahāsārthavāhaḥ saṃlakṣayati -- ime caurā labdhaṃ labdhamarthajātasaṃnicayaṃ kurvanti/
064.010. mayā ca mahatī pratijñnā kṛtā sarvasattvā dhanena mayā saṃtarpayitavyā iti/
064.011. so 'hamimaṃ caurasahasraṃ na śaknomi dhanena saṃtarpayitum/
064.011. kathaṃ punaḥ sarvasattvān dhanena saṃtarpayiṣyāmīti cintāparo middhamavakrāntaḥ//
064.013. atha tasya mahātmana udārapuṇyamaheśākhyasyodāracetasopapannasya sarvasattvamanorathaparipūrakasya lokahitārthamabhyudgatasya anyatarā maheśākhyā devatā upasaṃkramya samāśvāsayati -- mā tvaṃ sārthavāha khedamāpadyasva/
064.015. ṛddhiṣyati te praṇidhiriti/
064.015. asti khalu mahāsārthavāha asminneva jambudvīpe badaradvīpo nāma mahāpattano 'manuṣyāvacarito maheśākhyamanuṣyādhiṣṭhitaḥ/
064.016. santi tasmin badaradvīpe pradhānāni ratnāni sarvasattvavicitramanorathaparipūrakāṇi/
064.017. yadi mahāsārthavāho badaradvīpayātrāṃ sādhayet, evamimāṃ mahatīṃ pratijñnāṃ pratinistareta/
064.018. iyaṃ hi mahāpratijñnā śakrabrahmādīnāmapi dustarā, prageva manuṣyabhūtasya/
064.019. ityuktavā sā devatā tatraivāntarhitā/
064.019. na ca śakitā supriyeṇa mahāsārthavāhena sā devatā praṣṭum -- katarasyāṃ diśi badaradvīipaḥ kathaṃ vā tatra gamyata iti/
064.021. atha supriyasya sātrthavāhasya suptapratibuddhasya etadabhavat -- aho bata me sā devatā punarapi darśayet, diśaṃ copāyaṃ ca vyapadiśed badaradvīpamahāpattanasya gamanāyeti cintāparo middhamavakrāntaḥ/
064.023. atha sā devatā tasya mahātmana udārapuṇyamaheśākhyasya dṛḍhodārapratijñnasyodāravīryaparākramanāmanikṣiptotsāhatāṃ viditvā upasaṃkramya evamāha -- mā tvaṃ sārthavāha khedamāpadyasva/
064.025. asti khalu mahāsārthavāha paścime digbhāge panñcāntaradvīpaśatāni samatikramya sapta mahāparvatāḥ, uccaiśca pragṛhītāśca sapta ca mahānadyaḥ/
064.026. tān vīryabalena laṅghayitvā antaroddānamanulomapratilomadvayamāvartaḥ śaṅkhanābhaḥ śaṅkhanābhī ca nīlodastārakākṣaśca parvatau nīlagrīva eva ca vairambhā tāmrāṭavī vemṇugulmaḥ sapta parvatāḥ sakaṇṭakāḥ kṣāranadī triśaṅkuh ayaskilamaṣṭādaśavakro nadīślakṣṇa eva ca dhūmanetramudakaṃ saptaśīviṣaparvatā nadī bhavati paścimā/
064.029. anulomo pratilomo nāma mahāsamudraḥ/
064.030. anulomapratilome mahāsamudre manuṣyānavacarite anulomapratilomā vāyavo vānti/
064.031. tatra yo 'sau puruṣo bhavati maheśākhyo maheśākhyadevatāparigṛhītaḥ, sa mahatā puṇyabalena vīryabalena cittabalena mahāntaṃ plavamāsthāya anulomapratilomamahāsamudramavatarati/
065.001. sa yanmāsena gacchati, tadekena divasena pratyāhriyate/
065.001. evaṃ dvis triḥ/
065.001. hriyamāṇaśca pratyāhriyamāṇaśca yadi madhyamāmudakadhārāṃ pratipadyate, evamasau maitrībalaparigṛhīto lokahitārthamabhyudgamyottarati, nistarati, abhiniṣkramati/
065.003. anulomapratilomaṃ mahāsamudraṃ samatikramya anulomapratilomo nāma parvataḥ/
065.004. anulomapratilome mahāparvate 'manuṣyāvacarite 'nulomapratilomā nāma vāyavo vānti, yaiḥ puruṣastimirīkṛtanetro naṣṭasaṃjñnaḥ saṃtiṣṭhate/
065.005. sa vīryabalenātmānaṃ saṃdhārya tasmādeva mahāparvatādamoghāṃ nāmauṣadhīṃ samanviṣya gṛhītvā netre anñjayitvā śirasi baddhvā samālabhya anulomapratilomaṃ nāma mahāparvatamabhiniṣkramitavyam/
065.007. sacedetaṃ vidhimanutiṣṭhate, nāsya saṃmoho bhavati, svastikṣemeṇātikramatyanulomapratilomaṃ mahāparvatam/
065.008. sacedevaṃ vidhiṃ vā nānutiṣṭhati auṣadhīṃ vā na labhate, labdhvā vā na gṛhṇāti, sa ṣaṇmāsān muhyati, unmādamapi prāpnoti, ucchritya vā kālaṃ karoti/
065.010. anulomapratilomaṃ mahāparvataṃ samatikramya āvarto nāma mahāsamudraḥ/
065.011. tatra vairambhakā vāyavo vānti yaistadudakaṃ bhrāmyate/
065.011. tatra yo 'sau puruṣo bhavatyudārapuṇyavipākamaheśākhyo devatāparigṛhītaḥ, sa mahatā puṇyabalena vīryabalena cittabalena kāyabalena mahāntaṃ plavamāsthāya āvartaṃ mahāsamudramavarati/
065.013. sa ekasminnāvarte saptakṛtvo bhrāmayitvā nirudhyate/
065.014. yojanaṃ gatvā dvitīye āvarte unmajjate/
065.015. sa tasminnapyāvarte saptakṛtvo bhrāmayitvā nirudhyate/
065.015. evaṃ dvitīye tṛtīye caturthe panñcame ṣaṣṭhe āvarte saptakṛtvo bhrāmayitvā nirudhyate, yojanaṃ gatvā unmajjate/
065.016. evamasau maitrībalaparigṛhīto lokahitārthamabhyudgata uttarati nistaratyabhiniṣkrāmati/
065.017. āvartaṃ mahāsamudramabhiniṣkramya āvarto nāma parvato 'manuṣyāvacaritaḥ/
065.018. tatra śaṅkho nāma rākṣasaḥ prativasati raudraḥ paraprāṇaharo mahābalo mahākāyaḥ/
065.019. tasyopariṣṭādyojanamātre śaṅkhanābhī nāmauṣadhī divā dhūmāyate rātrau prajvalati/
065.020. sā nāgaparigṛhītā tiṣṭhati/
065.020. sa khalu nāgo divā svapiti rātrau carati/
065.020. tatra tena puruṣeṇa divā sukhasuptasya nāgasya ātmānaṃ samanurakṣatā nāgaśarīramaviheṭhayatā auṣadhibalena mantrabalena puṇyabalena śaṅkhanābhī auṣadhī grahītavyā/
065.022. gṛhītvā netre anñjayitvā śirasi baddhvā samālabhya āvartaḥ parvato 'dhiroḍhavyaḥ/
065.023. sacedetāṃ vidhimanutiṣṭhati, svastikṣemeṇātikrāmati āvartaṃ parvatamaviheṭhitaḥ śaṅkhanābhena rākṣasena/
065.024. sacedetāṃ vidhiṃ nānutiṣṭhati, auṣadhīṃ vā na labhate, labdhāṃ vā na gṛhṇāti, tamenaṃ śaṅkhanābho rākṣasaḥ panñcatvamāpādayati/
065.025. āvartaṃ parvatamatikramya nīlodo nāma mahāsamudraḥ/
065.026. gambhīro 'yaṃ gambhīrāvabhāsaḥ/
065.026. nīlode mahāsamudre tārākṣo nāma rākṣasaḥ prativasati raktanetraḥ pradīptaśiroruho vikṛtacaraṇadaśananayanaḥ parvatāyatakukṣiḥ/
065.027. sacet svapiti, vivṛtānyasya netrāṇi bhavanti, tadyathā acirodito bhāskaraḥ/
065.028. audārikāścāsya āśvāsapraśvāsā gurugurukāḥ pravartante yathā meghasya garjato 'śanyāṃ ca sphūrjatyāṃ śabdaḥ/
065.030. yadā jāgarti, nimīlitānyasya bhavanti netrāṇi/
065.030. tatra tena puruṣeṇa tasmādeva samudrakūlānmahāmakarināmauṣadhīṃ samanviṣya gṛhya netre anñjayitvā śirasi baddhvā samālabhya mahānataṃ plavamāsthāya suptaṃ tārākṣaṃ dakarākṣasaṃ viditvā pūrvabuddhabhāṣitāmeraṇḍāṃ nāma mahāvidyāmuccārayatā mantrapadāṃ dakarākṣasasamīpena gantavyam
066.001. sacedetāṃ vidhiṃ nānutiṣṭhati, auṣadhīṃ vā na labhate, labdhāṃ vā na gṛhṇāti, tamenaṃ tārākṣo dakarākṣasa ojaṃ vā ghaṭṭayati, cittaṃ vā kṣipati, sarveṇa vā sarvaṃ jīvitādvyaparopayati/
066.003. nīlodaṃ mahāsamudraṃ samatikramya nīlodo nāma mahāparvataḥ/
066.003. tatra nīlagrīvo nāma rākṣasaḥ prativasati panñcaśataparivāra ugratejā raudraḥ paraprāṇaharaḥ/
066.004. nīlodo mahāparvata ekanīlo 'khaṇḍo 'cchidro 'suṣiraḥ saṃvṛta ekaghanaḥ/
066.005. apīdānīmanimiṣaṃ paśyato netrāṇi vyābādhayate, mūrcchāṃ ca saṃjanayati/
066.006. tasyopariṣṭādyojanamātre 'moghā nāmauṣadhī vicitrarūpā/
066.007. sā nāgaparigṛhītā tiṣṭhati/
066.007. sa khalu nāgo dṛṣṭiviṣo 'pi śvāsaviṣo 'pi sparśaviṣo 'pi daṃṣṭrāviṣo 'pi/
066.008. yadā svapiti, tadā dhūmāyate/
066.008. yaḥ khalu tena dhūmena mṛgo vā pakṣī vā spṛśyate, sa panñcatvamāpadyate/
066.009. tatra tena puruṣeṇa śiraḥsnātenopoṣitena maitrāyatā karuṇāyatā avyāpannena cittenātmānaṃ samanurakṣatā nāgaśarīramaviheṭhayatā auṣadhī grahītavyā/
066.010. netre anñjayitvā śirasi baddhvā samālabhya anena vidhinā jānatānuṣṭhitena nīlodaḥ parvato 'bhiroḍhavyaḥ/
066.011. timiraṃ na bhaviṣyati, mūrcchā ca na bhaviṣyati/
066.012. na cāsya guhyakāḥ śarīre prahariṣyanti/
066.012. sacedetāṃ vidhiṃ nānutiṣṭhati, auṣadhīṃ vā na labhate, labdhāṃ vā na gṛhṇāti, tamenaṃ nīlagrīvo rākṣasaḥ panñcatvamāpādayiṣyati/
066.014. nīlodaṃ parvataṃ samatikramya vairambho nāma mahāsamudraḥ/
066.014. vairambhe mahāsamudre vairambhā nāma vāyavo vānti yaistadudakaṃ kṣobhyate, yatrāgatirmakarakacchapavallakaśiśumārādīnāṃ pretapiśācakumbhāṇḍakaṭapūtanādīnāṃ kaḥ punarvādo manuṣyāṇām/
066.016. tamutsṛjya uttareṇa vairambhasya mahāsamudrasya mahatī tāmrāṭavī anekayojanāyāmavistārā/
066.017. tasyāstāmrāṭavyā madhye mahat sālavanaṃ mahaccodapānam/
066.018. tatra tāmrākṣo nāma ajagaraḥ prativasati raudraḥ paraprāṇaharaḥ paramadurgandhaḥ panñcayojanāyāmaḥ/
066.019. sa ṣaṇmāsān svapiti/
066.019. yadā svapiti, tadā asya yojanaṃ sāmantakena lālāsya spharitvā/
066.020. tiṣṭhati, yadā jāgarti, alpāsya lālā bhavati/
066.020. tasyopariṣṭānmahān veṇugulmaḥ/
066.021. tasmin veṇugulme mahatyaśmaśilā/
066.021. tāṃ viryabalena utpāṭya guhā/
066.021. tasyāṃ guhāyāṃ saṃmohanī nāmauṣadhī/
066.022. sā rātriṃdivasaṃ prajvalati/
066.022. tāṃ gṛhītvā netre anñjayitvā śirasi baddhvā samālabhya suptaṃ tāmrākṣamajagaraṃ viditvā auṣadhībalena mantrabalena vā ajagarabhavanasamīpena gantavyam/
066.024. sacedetāṃ vidhimanutiṣṭhati, svastikṣemābhyāmatikramya aviheṭhitastāmrākṣeṇājagareṇa tataḥ paścānmūlaphalāni bhakṣayatā gantavyam/
066.025. mahatīṃ tāmrāṭavīmatikramya sapta parvatāḥ kaṇṭakaveṇupraticchannāḥ/
066.026. tatra tena puruṣeṇa tāmrapaṭṭaiḥ pādau baddhvā tān parvatān vīryabalena laṅghayitvā sapta kṣāranadyaḥ/
066.027. tāsāṃ tīre mahāśālmalīvanam/
066.027. tataḥ śālmalīphalakaiḥ plavaṃ baddhvā abhiruhyātikramitavyā aspṛśatā pānīyam/
066.028. sacet spṛśet, tadaṅgaṃ śīryate/
066.028. sapta kṣāranadīḥ samatikramya triśaṅkur nāma parvataḥ/
066.029. triśaṅkau parvate triśaṅkavo nāma kaṇṭakāstīkṣṇāḥ sutīkṣṇāḥ/
066.030. tatastena puruṣeṇa tāmrapaṭṭairvetrapāśaiḥ pādau baddhvā atikaramitavyam/
066.030. triśaṅkuparvatamatikramya triśaṅkur nāma nadī/
066.031. triśaṅkavo nāma kaṇṭakāstīkṣṇā aṣṭādaśāṅgulā udake 'ntargatāstiṣṭhanti/
066.031. tatra tena puruṣeṇa śālmalīphalakaiḥ plavaṃ baddhvā atikramitavyamaspṛśatā pānīyam/
066.032. sacet patati, tatraivānayena vyasanamāpadyate/
067.001. yathā triśaṅkuḥ parvataḥ, evaṃ triśaṅkukā nāma nadī/
067.001. evamayaskilaḥ parvato 'yaskilā nāma nadī/
067.002. ayaskilānadīmatikarmya aṣṭādaśavakro nāma parvataḥ/
067.003. ucchritaśca sarvataḥ saṃvṛto 'dvārakaśca/
067.003. asya na kiṃcit nistaraṇamanyatra vṛkṣāgrād vṛkṣamadhiruhya gantavyam/
067.004. aṣṭādaśavakraṃ parvatamatikramya aṣṭādaśavakrikā nāma nādī grāhamakarākulā saṃvṛtā ca/
067.005. tatra vetrapāśaṃ baddhvā atikramitavyam/
067.005. sacet patati, anayena vyasanamāpadyate/
067.006. aṣṭādaśavakrikāṃ nadīmatikramya ślakṣṇo nāma parvataḥ/
067.006. ślakṣṇaḥ parvato mṛdurucchrito 'dvārakaśca/
067.007. na cāsya kiṃcinnistaraṇam/
067.007. tatrāyaskīlānāṃ koṭyātikramitavyam/
067.007. ślakṣṇaṃ parvatamatikramya ślakṣṇā nāma nadī grāhamakarākulā/
067.008. saṃvṛtā ca sā nadī/
067.008. tatra vetrapāśān baddhvā atikaramitavyam/
067.009. sacet patati, anayena vyasanamāpadyate/
067.009. ślakṣṇāṃ nadīmatikramya dhūmanetro nāma parvato dhūmāyate saṃdhūmāyate/
067.010. yena khalu tena dhūmena mṛgā vā pakṣiṇo vā spṛśyante, panñcatvamāpadyante/
067.011. dhūmanetraḥ parvata ucchrito mahāprapāto 'dvārakaśca/
067.011. tatra tena puruṣeṇa guhā paryeṣitavyā/
067.012. guhāṃ samanviṣya tenātra guhādvāramauṣadhibalena mantrabalena ca moktavyam /
067.012. sā ca khalu guhā āśīviṣaparipūrṇā tiṣṭhati/
067.013. te khalu āśīviṣā dṛṣṭiviṣā api, sparśaviṣā api/
067.014. dhūmanetrasya parvatasyopariṣṭānmahadudakapalvalam/
067.014. tasminnudakapalvale mahatyaśmaśilā/
067.014. tāṃ vīryabalenaotpāṭya guhā/
067.015. tasyāṃ guhāyāṃ saṃjīvanī nāmauṣadhī jyotīrasaśca maṇirdīpaprabhāsaḥ/
067.016. tāmauṣadhīṃ gṛhītvā saśīrṣapādaṃ samālabhya tāṃ cauṣadhīṃ gṛhītvā guhā praveṣṭavyā/
067.016. auṣadhībalena mantrabalena auṣadhīprabhāvāccāśīviṣāḥ kāye na kramiṣyanti/
067.017. evaṃ hi tasmāt parvatānnistaraṇaṃ bhaviṣyati/
067.018. dhūmanetraparvatamatikramya saptāśīviṣaparvatāḥ/
067.018. auṣadhībalena mantrabalena ca saptāśīviṣaparvatā atikramitavyāḥ/
067.019. saptāśīviṣaparvatānatikramya saptaśīviṣanadyaḥ/
067.019. tīkṣṇagandhā nāma tatrāśīviṣāḥ/
067.020. tatra tena puruṣeṇa māṃsapeśyanveṣitavyā/
067.020. tāsāmāśīviṣanadīnāṃ tīre śālmalīvanam/
067.021. tataḥ śālmalīphalakaiḥ plavaṃ baddhvā māṃsapeśyā ātmānamācchādya adhiroḍhavyam/
067.022. tatastā āśīviṣā māṃsagandhena pārāt pāraṃ gamiṣyanti/
067.022. saptāśīviṣamatikramya mahān sudhāvadātaḥ parvataḥ, uccaśca pragṛhītaśca/
067.023. so 'dhiroḍhavyas tatra drakṣyasi mahāntaṃ sauvarṇabhūmiṃ pṛthivīpradeśaṃ puṣpaphalacchāyāvṛkṣopaśobhitam/
067.024. rohitakāñ janapadān ṛddhāṃśca kṣemāṃśca subhikṣāṃśca ākīrṇabahujanamanuṣyāṃśca/
067.025. rohitakaṃ ca mahānagaraṃ dvādaśayojanāyāmaṃ saptayojanavistṛtaṃ saptaprākāraparikṣiptaṃ dvāṣaṣṭidvāropaśobhitaṃ bhavanaśatasahasravirājitaṃ suviviktarathyāvīthicatvaraśṛṅgāṭakāntarāpaṇam/
067.027. vīṇā vallikā mahatī sughoṣakaiḥ śrotrābhirāmaiśca gītadhvanibhiranuparataprayogaṃ nānāpaṇyasaṃvṛddhaṃ nityapramuditajanaughasaṃkulaṃ tridaśendropendrasadṛśodyānasabhāpuṣkariṇīsampannaṃ kādambahaṃsakāraṇḍavacakravākopaśobhitataḍāgaṃ rohitakaṃ mahārājādhyuṣitaṃ mahāpuruṣavaṇignisevitam/
067.030. yatra maghaḥ sārthavāhaḥ prativasati abhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ paṇḍito vyakto medhāvī āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī dvīpāntaradvīpagamanavidhijñno mahāsamudrayānapātrayāyī/
068.001. sa te badaradvīpamahāpattanasya pravṛttimākhyāsyati, nimittāni, ca darśayiṣyati/
068.002. yathoktaṃ ca vidhimanuṣṭhāsyasi, na ca khedamāpatsyase/
068.002. evaṃ mahāsārthavāha paramaduṣkarakāraka imāṃ sumerumalayamandarasadṛśīṃ dṛḍhāṃ pratijñnāṃ nistariṣyasi/
068.003. iyaṃ ca mahāpratijñnā śakrabrahmādīnāmapi duṣkarā, prāgeva manuṣyabhūtānām//
068.005. ityuktvā sā devatā tatraivāntarhitā/
068.005. atha supriyaḥ sārthavāhaḥ suptapratibuddho devatāvacanaṃ śrutvā paramavismayamāpannaścintayati -- nūnamanayā devatayā anekairevaṃvidhaiḥ paramaduṣkaraśatasahasrairbadaradvīpayātrā sādhitapūrvā bhaviṣyati/
068.007. yadi tāvat sādhitā, duṣkarakārikā iyaṃ devatā/
068.008. atha sādhyamānā, dṛṣṭāḥ paramaduṣkarakārakāste manuṣyāḥ, yairanekairduṣkaraśatasahasrairbadaradvīpayātrā sādhitā/
068.009. atiduṣkaraṃ caitadasmābhiḥ karaṇīyam/
068.009. athavā yadyapyahaṃ lokahitārthe pratipadyeyam, saphalo me pariśramaḥ syāt/
068.010. yathā anekairduṣkaraśatasahasrairbadaradvīpamahāpattanayātrāṃ sadhayiṣyāmi, paraṃ lokānugrahaṃ kariṣyāmi/
068.011. te 'pi manuṣyāḥ, yairanekairduṣkaraśatasahasrairbadaradvīpayātrā sādhitapūrvā/
068.012. ahamapi manuṣyaḥ/
068.012. taiḥ sādhitā/
068.012. kasmādahaṃ na sādhayiṣyāmītyanuvicintya supriyo mahāsārthavāho dṛḍhapratijñno dṛḍhavīryaparākramo 'nikṣiptotsāha udārapuṇyavipākamahe