Phạn tạng (Sanskrit Canon)divyav_u.htmNguyên tác: Sanskrit
Bổn Sanh Thiên Cung (Divyāvadāna)
Chuyện bổn sanh (Avadāna/Jātaka) kể về tiền thân và hành trạng của đức Phật và các đệ tử. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 10 / 27 (50.000 ký tự/trang)
rdiśamanupārśvena māpitāḥ/ 151.008. tatra ca vividhāni jalajāni mālyāni ropitāni tadyathā utpalaṃ padmaṃ kumudaṃ puṇḍarīkaṃ sugandhikaṃ mṛdugandhikam/ 151.010. vividhāni ca puṣkariṇītīreṣu sthalajāni mālyāni ropitāni, tadyathā atimuktakaṃ campakapāṭalāvārṣikāmallikāsumanāyūthikā dhātuṣkārī/ 151.012. sarvartukālikāḥ puṣpaphalāḥ stūpapūjārtham/ 151.012. sthāvarā vṛttiḥ prajñaptāḥ/ 151.012. stūpadāsā dattāḥ/ 151.013. śaṅkhapaṭahavādyāni tūryāṇi dattāni/ 151.013. ye tasmiṃścaitye gandhairdhūpairmālyaiśca cūrṇaiḥ kārāḥ kurvanti/ 151.014. tasmāccādhiṣṭhānādviṣayāccāgamya janapadā gandhairmālyairdhūpaiścūrṇaistasmiṃścaitye kāraṃ kurvanti/ 151.014. yadi ca dakṣiṇo vāyurvāti, dakṣiṇena vāyunā sarvapuṣpajātīnāṃ gandhena taccaityamaṅgaṇaṃ cāsya sphuṭaṃ bhavatyanubhāvitam/ 151.016. evaṃ paścimena vāyunā, anupūrveṇāpi ca vāyunā/ 151.016. vāyatā vāyatā taccaityāṅgaṇaṃ ca tena vividhena gandhamālyena sphuṭaṃ bhavatyanubhāvitam/ 151.017. tasmiṃśca stūpe sarvajātakṛtaniṣṭite sahasrayodhī abhyāgataḥ/ 151.018. sa taṃ stūpaṃ dṛṣṭvā sarvajātakṛtaniṣṭhitaṃ kathayati--asmiṃścaitye kārāṃ kṛtvā kimavāpyate? yato 'sau śreṣṭhī buddhodāharaṇaṃ pravṛttaḥ kartum--evaṃ tribhirasaṃkhyeyairvīryeṇa vyāyamatā anuttarā bodhiravāpyate/ 151.020. sa taṃ śrutvā viṣādamāpanno hīnotsāhatayā kathayati--nāhaṃ śakṣyāmi anuttarāṃ samyaksambodhiṃ samudānayitum/ 151.021. tato 'sau śreṣṭhī pratyekabuddhodāharaṇaṃ pravṛttaḥ kartum--evaṃ sahasrayodhī tasyāpi varṇodāharaṇaṃ śrutvā viṣaṇṇacetāḥ kathayati--etāmapyahaṃ pratyekabodhiṃ na śaktaḥ samudānayitum/ 151.023. tataḥ sa mahāśreṣṭhī śrāvakavarṇodāharaṇaṃ kṛtvā kathayati--asminnapi tāvat praṇidhatsva cittam/ 151.024. yataḥ sahasrayodhyāha--tvayā punarmahāśreṣṭhin katamasyāṃ bodhau praṇidhānaṃ kṛtam? tena mahāśreṣṭhinoktam--anuttarasyāṃ bodhau cittamutpāditam/ 151.026. sahasrayodhyāha--yadi tvayā anuttarasyāṃ bodhau cittamutpāditam, ahaṃ tavaiva śrāvakaḥ syām/ 151.027. tvayāhaṃ samanvāhartavyaḥ/ 151.027. yato 'sya śreṣṭhī āhabahukilbiṣakārī bata bhavān/ 151.028. kiṃ tu loke yadā tvaṃ buddhotpādaśabdaṃ śrutvā smṛtiṃ pratilabhethāḥ/ 151.029. sa ca śreṣṭhī taṃ caityaṃ kṛtvā nirīkṣya pādayor nipatya praṇidhānaṃ karoti-- 151.030. anena dānena mahadgatena buddho bhaveyaṃ sugataḥ svayambhūḥ/ 151.032. tīrṇo 'haṃ tārayeyaṃ janaughānatāritā ye paurvakairjinendraiḥ//1// 152.001. bhagavānāha--yo 'sau atīte 'dhvani śreṣṭhī abhūt, ahameva sa tasmin samaye bodhisattvacaryāṃ vartāmi/ 152.002. yo 'sau sahasrayodhī, eṣa eva dharmarucistena kālena tena samayena/ 152.003. idaṃ mama prathame 'saṃkhyeye etasya dharmarucerdarśanam/ 152.003. tatsaṃdhāya kathayāmi--cirasya dharmaruce/ 152.004. yato dharmarucirājñāyāha--cirasya bhagavan// 152.005. dvitīye dīpaṃkaro nāma samyaksambuddho loka utpanno vidyācaraṇasamyaksambuddhaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān/ 152.006. atha dīpamakaraḥ samyaksambuddho janapadeṣu cārikāṃ caran dvīpāvatīṃ rājadhānīmanuprāptaḥ/ 152.007. dvīpāvatyāṃ rājadhānyāṃ dvīpo nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/ 152.009. tatra dīpena rājñā dīpaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśenopanimantritaḥ/ 152.010. tasya ca dīpasya rājño vāsavo nāma sāmantarājo 'bhūt/ 152.010. tena tasya dūto 'nupreṣitah--āgaccha, iha mayā dīpaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśenopanimantritaḥ/ 152.011. tasya pūjāṃ kariṣyāma iti/ 152.012. tadā ca vāsavena rājñā dvādaśavarṣāṇi yajñamiṣṭvā yajñāvasāne rājñā pañca mahāpradānāni vyavasthāpitāni, tadyathā--sauvarṇakaṃ daṇḍakamaṇḍalu, sauvarṇā sapātrī, catūratnamayī śayyā, pañca kārṣāpaṇaśatāni, kanyā ca sarvālaṃkāravibhūṣitā/ 152.014. tena khalu samayena anyeṣu janapadeṣu dvau māṇavakau prativasataḥ/ 152.015. tābhyāṃ copadhyāyasakāśādvedādhyayanaṃ kṛtam/ 152.016. dharmatā ācāryasyācāryadhanamupādhyāyasyopādhyāyadhanaṃ pradeyamiti jñātvā cintayataḥ/ 152.017. tābhyāṃ ca śrutaṃ vāsavena rājñā pañca mahāpradānāni yajñāvasāne samudānītāni, yo brāhmaṇaḥ svādhyāyasampanno bhaviṣyati sa lapsyatīti/ 152.018. tayoretadabhavat--gacchavastatra, taṃ pradānaṃ pratigṛhṇīvaḥ/ 152.019. ko 'smākaṃ tatra bahuśrutatamo vā svādhyāyatamo bhaviṣyatīti saṃcintya yena vāsavasya rājño mahānagaraṃ tena saṃprasthitau/ 152.020. tasya ca rājño devatayā ārocitam/ 152.020. yau etau dvau māṇavakau āgacchataḥ sumatiśca matiśca, anayordvayoḥ sumateretatpradānaṃ dada/ 152.021. yadevaṃ dvau māṇakakau āgacchataḥ sumitaśca matiśca, anayordvayoḥ sumateretatpradānaṃ dada/ 152.021.yadevaṃ mahārāja tvayā dvādaśa varṣāṇi yajña iṣṭaḥ, asmāt puṇyaphalānmahattamapadasya sumatermāṇavakasya mahāpradānaṃ dāsyasi/ 152.023. sa rājā saṃlakṣayati--nūnametau mahātmānau yeṣāmāmarthāya devatā apyārocayanti/ 152.024. yato 'sau rājā paśyati māṇavakau dūrata evāgacchantau agrasanamībhiruhyavasthitau/ 152.025. yato rājā vāsavastyau sumatiṃ māṇavaṃ pṛcchati--bhavān sumati? tenoktam--aham/ 152.028. yato rājā vāsavaḥ sumatiṃ māṇavamagrāsane bhojayitvā pañca pradānāni prayacchati/ 152.029. sumatirmāṇavaścatvāri mahāpradānāni gṛhṇāti daṇḍakamaṇḍaluprabhṛtīni, ekaṃ kanyāpradānaṃ na pratigṛhṇāti/ 152.030. sa kathayati--ahaṃ brahmacārī/ 152.030. yataḥ sā kanyā sumatiṃ māṇavaṃ prāsādikamabhirūpaṃ dṛṣṭvā lubdhā snehotpannā, taṃ sumatiṃ māṇavamevamāha--pratigṛhṇa māṃ brāhmaṇa/ 152.032. sa kathayati--na śakyaṃ pratigṛhītum/ 152.032. yataḥ sā kanyā rājñā pradānabuddhyā parityaktā na punargṛhītā, sumatināpi māṇavenāpratigṛhyamāṇā rājño dīpasya dīpāvatīṃ nagarīṃ gatā/ 153.002. sā tatra gatvā tadātmīyamalaṃkāraṃ śarīrādavatārya mālākārāyānuprayacchati--asyālaṃkārasya mūlyaṃ me pratidivasaṃ devasyārthe nīlotpalāni dadasva/ 153.003. sā tenopakrameṇa tadalaṃkārikaṃ suvarṇaṃ datvā devaśuśraūṣikā saṃvṛttā/ 153.004. sa ca māṇavakaḥ sumatistāni catvāri mahāpradānāni gṛhya upādhyāyasakāśaṃ gataḥ/ 153.005. gatvā copādhyāyāya tāni catvāri mahāpradānānyanuprayacchati/ 153.006. tebhyaścopādhyāyastrīṇi pratigṛhṇāti, kārṣāpaṇānāṃ tu pañca śatāni tasyaiva sumaterdadāti/ 153.006. sa ca sumatistasyāmeva rātrau daśa svapnānadrākṣīt--mahāsamudraṃ pibāmi, vaihāyasena gacchāmi, imau candrādityau evaṃmaharddhikau evaṃmahānubhāvau pāṇinā āmārṣṭi parimārṣṭi, rājño rathe yojayāmi ṛṣīn, śvetān hastinaḥ, haṃsān, siṃhān, mahāśailaṃ parvatāniti/ 153.009. sa tān dṛṣṭvā pratibuddhaḥ/ 153.010. pratibuddhasyaitadabhavat--ka eṣāṃ svapnānāṃ mama vyākaraṇaṃ kariṣyati? tatra pañcābhijña ṛṣir nātidūre prativasati/ 153.011. atha sumatirmāṇavaḥ saṃśayanirṇayanārtham ṛṣeḥ sakāśaṃ gataḥ/ 153.012. sumatistasya ṛṣeḥ pratisaṃmodanaṃ kṛtvā svapnānākhyāyāha--kuruṣva me eṣāṃ svapnānāṃ nirṇayam/ 153.013. sa ṛṣirāha--nāhameṣāṃ svapnānāṃ vyākaraṇaṃ kariṣyāmi/ 153.013. gaccha dīpāvatīṃ rājadhānīm/ 153.013. tatra dīpena rājñā dīpaṃkaro nāma samyaksambuddhaḥ sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśenopanimantritaḥ/ 153.014. sa eṣāṃ svapnānāṃ vyākaraṇaṃ kariṣyati/ 153.015. atha vāsavo rājā tasya dīpasya rājñaḥ pratiśrutya aśītyamātyasahasraparivṛto dīpāvatīṃ rājadhānīmanuprāptaḥ/ 153.016. tena ca dīpena rājñā saptamāddivasāddīpaṃkarasya samyaksambuddhasya sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśaṃ kariṣyāmīti sarvaviṣayādhiṣṭhānāñca sarvapuṣpāṇāṃ saṃgrahaṃ kartumārabdhaḥ/ 153.018. tatra ca yasmin divase rājñā dīpena tasya dīpaṃkarasya samyaksambuddhasya sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśa ārabdhaḥ kartum, tasminneva divase sumatirapi tatraivāgataḥ/ 153.020. tatra rājñā sarvapuṣpāṇāṃ saṃgrahaḥ kāritaḥ/ 153.020. sā ca devopasthāyikā dārikā mālākārasakāśaṃ gatā--prayaccha me nīlotpalāni, devārcanaṃ kariṣyāmīti/ 153.022. mālākāra āha--adya rājñā sarvapuṣpāṇi gṛhītāni dīpaṃkaranagarapraveśasyārthe/ 153.022. sā kathayati--gacchata, punarapi tatra puṣkiriṇyām yadi matpuṇyair nīlotpalapadmamanuddhṛtamāsādyeta/ 153.023. tatra puṣkiriṇyāṃ sumateḥ puṇyānubhāvāt sapta nīlapadmāni prādurbhūtāni/ 153.024. yataḥ sa mālākāro gataḥ, sa tāni paśyati/ 153.025. dṛṣṭvā ca dārikayā mālākārasyoktam--uddharaitāni padmāni/ 153.025. mālākāraḥ kathayati--nāhamuddhariṣyāmi/ 153.026. rājakulānmamopālambho bhaviṣyati/ 153.026. yataḥ sā kathayati--na/ 153.027. tvayā sarvapuṣpāṇyuddhṛtya rājñaḥ pūrvaṃ dattānyeva/ 153.027. mālākāra āha--datāni/ 153.027. yataḥ sā dārikā kathayati--madīyaiḥ puṇyairetāni prādurbhūtāni, prayacchoddhṛtāni mama/ 153.028. mālākāraḥ kathayati--kathametāni praveśakāni bhaviṣyantyasaṃviditaṃ rājakulasya? dārikā āha--uddharatu bhavān/ 153.030. ahamudakakumbhe prakṣiptaṃ praveśayiṣyāmi/ 153.030. tena mālākāreṇaivaṃ śrutvā tasyā dārikayāstānyuddhṛtya anupradattāni/ 153.031. sā tāni gṛhītvā udakakumbhe prakṣipya tatkumbhamudakasya pūrayitvā adhiṣṭhānaṃ gatā prasthitā/ 153.032. sa ca sumatistatsthānamanusamprāptaḥ/ 153.032. tasyaitadabhavat--kathamahaṃ buddhaṃ bhagavantam dṛṣṭvā na pūjayāmi? sa mālākāragṛhāṇyanvāhiṇḍati sarvapuṣpānveṣaṇaparaḥ, na ca kiṃcidekapuṣpamāsādayati/ 154.002. paścādbāhyenādhiṣṭhānānnirgamya ārāmeṇārāmaṃ puṣpāṇi paryeṣamāṇaḥ paryaṭati, na caikapuṣpamāsādayati/ 154.003. atha paryaṭamānastadudyānaṃ saṃprāptaḥ/ 154.003. sā ca dārikā tasmādudyānāt tasya sumatermāṇavasyābhimukhamāgatā/ 154.004. yataḥ puṇyānubhāvena tāni nīlapadmāni tasmādudakakumbhādabhyudgatāni/ 154.005. yatastāni sumatirdṛṣṭvā tasyā dārikāyāḥ kathayati--prayaccha mamaitāni padmāni/ 154.006. matsakāśādeṣāṃ niṣkrayaṃ pañcakārṣāpaṇaśataṃ gṛhāṇa/ 154.006. sā dārikā tasya sumateḥ kathayati--tadā necchasi māṃ pratigṛhītum/ 154.007. idānīṃ māṃ padmāni yācase/ 154.007. nāhaṃ dāsyāmi/ 154.008. evamuktvā taṃ sumatiṃ māṇavamuvāca--kimebhiḥ kariṣyasi? sumatirāha--buddhaṃ bhagavantamarcayiṣyāmi/ 154.009. paścāddārikā kathayati--kiṃ mama kārṣāpaṇaiḥ kṛtyam? evamahaṃ buddhāya dāsye, yadi tvameṣāṃ padmānāṃ pradānaphalena mamāpi jātyāṃ jātyāṃ patnīmicchasi, asya dānasya pradānakāle yadyevaṃ praṇidhānaṃ karoṣi--jātyāṃ jātyāṃ mama bhāryā syāditi/ 154.011. sumatirāha--vayaṃ dānābhiratāḥ svagarbharūpaparityāgaṃ svamāṃsaparityāgaṃ ca kurmaḥ/ 154.012. tataḥ sā dārikā sumateḥ kathayati--tvamevaṃ praṇidhānaṃ kuru, paścādyenābhyarthīyase, tasya māmanuprayacchethāḥ/ 154.013. evamukte tayā dārikayā tasya sumateḥ pañca padmānyanupradattāni, ātmanā dve gṛhīte/ 154.014. gāthāṃ ca bhāṣate-- 154.015. praṇidhām yatra kuryāstvaṃ buddhamāsādya nāyakam/ 154.016. tatra te 'haṃ bhavet patnī nityaṃ sahadharmacāriṇī//2// 154.017. tena rājñā tatra sarvamapagatapāṣāṇaśarkarakapālaṃ kāritamucchritadhvajapatākātoraṇamāmuktapaṭṭadāmaṃ gandhodakacūrṇapariṣiktam/ 154.018. nagaradvārādārabhya yāvacca vihāro yāvacca nagarametadantaramapagatapāṣāṇaśarkarakapālaṃ kāritamucchritadhvajapatākatoraṇamāmuktapaṭṭadāma gandhodakacūrṇapariṣiktam/ 154.020. sa ca rājā śataśalākaṃ chatraṃ gṛhītvā dīpaṃkarasya samyaksambuddhasya pratyudgataḥ/ 154.021. evamevāmātyāḥ/ 154.021. evameva vāsavo rājā amātyaiḥ saha pratyudgataḥ/ 154.021. dīpo rājā bhagavato buddhasya pādayor nipatya vijñāpayati--bhagavan, adhiṣṭhānaṃ praviśa/ 154.022. yataḥ sa bhagavān bhikṣusaṃghapuraskṛto 'dhiṣṭhānapraveśābhimukhaḥ saṃprasthitaḥ/ 154.023. sa ca rājā dīpaḥ śataśalākaṃ chatraṃ dīpaṃkarasya samyaksambuddhasya dhārayati/ 154.024. tathaivāmātyāḥ, vāsavo rājā amātyasahāyaḥ/ 154.024. bhagavatā ṛddhyā tathā adhiṣṭhitam yathā ekaikaḥ saṃlakṣayati--ahaṃ bhagavataśchatraṃ dhārayāmīti/ 154.025. atha bhagavāṃstathāvidhayā śobhayā janamadhyamanuprāptaḥ/ 154.026. tatra bhagavatā sābhisaṃskāra indrakīle pādo vyavasthāpitaḥ/ 154.027. yadaiva bhagavatā indrakīle pādo vyavathāpitaḥ, tadaiva samanantarakālaṃ pṛthivī ṣaḍvikāraṃ prakampitā--calitā pracalitā saṃpracalitā, vedhitā pravedhitā saṃpravethitā/ 154.028. dharmatā ca buddhānāṃ bhagavatām yadendrakīle sābhisaṃskāreṇa pādau vyavasthāpayanti, citrāṇyāścaryaṇyadbhutadharmāḥ prādurbhavanti--unmattāḥ svacittaṃ pratilabhante, andhāścakṣūṃṣi pratilabhante, badhirāḥ śrotraśravaṇasamarthā bhavanti, mūkāḥ pravyāharaṇasamarthā bhavanti, paṅgavo gamanasamarthā bhavanti, mūḍhā garbhiṇīnāṃ strīṇāṃ garbhā anulomībhavanti, hiḍinigaḍabaddhānāṃ ca sattvānāṃ bandhanāni śithilībhavanti, janmajanmavairānubaddhāstadanantaraṃ maitracittatāṃ pratilabhante, vatsā dāmāni cchittvā mātṛbhiḥ saṃgacchanti, krośanti, aśvā hreṣante, ṛṣabhā garjanti, śukasārikākokilajīvaṃjīvakā madhuraṃ nikūjanti, aneritāni vāditrabhāṇḍāni madhuraśabdān niścārayanti, peḍākṛtā alaṃkārā madhuraśabdānniścaranti, unnatāḥ pṛthivīpradeśā avanamanti, avanatāśconnamanti, apagatapāṣāṇaśarkarakapālāstiṣṭhanti, antarikṣāddevatā divyānyutpalāni kṣipanti, padmāni kumudāni puṇḍarīkānyagurucūrṇāni candanacūrṇāni tagaracūrṇāni tamālapatrāṇi divyāni mandāravāṇi puṣpāṇi kṣipanti, pūrvo digbhāga unnamati paścimo 'vanamati, paścima unnamati pūrvo 'vanamati, dikṣiṇa unnamatyuttaro 'vanamati, uttara unnamati dakṣiṇo 'vanamati, madhya unnamatyanto 'vanamati, anta unnamati madhyo 'vanamati/ 155.009. tatra ca dīpāvatyāṃ rājadhānyāmanekāni prāṇiśatasahasrāṇi puṣpairdhūpairgandhaiśca kārāṃ kurvanti/ 155.010. te 'pi ca sumatiśca dārikā ca yena dīpaṃkaraḥ samyaksambuddhastenānugacchanti padmāni gṛhya/ 155.011. te ca tatra mahājanakāyena pūjārthaṃ saṃparivṛtasya bhagavata upaśleṣaṃ na labhante/ 155.012. bhagavān saṃlakṣayati--bahutaraṃ sumatirmāṇavo 'smānmahājanakāyāt puṇyaprasavaṃ kariṣyati iti/ 155.013. matvā mahatīṃ tumulāṃ vātavṛṣṭimabhinirmiṇoti/ 155.014. yatastena janakāyenāvakāśo dattaḥ/ 155.014. labdhāvakāśaśca sumatirmāṇavo bhagavantamasecanakadarśanaṃ dṛṣṭvā atīva prasādajātaḥ/ 155.015. prasādajātena ca tāni pañca padmāni bhagavataḥ kṣiptāni/ 155.016. tāni ca bhagavatā dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena tathā adhiṣṭhitāni, yathā śakaṭīcakramātrāṇi vitānaṃ buddhvā vyavasthitāni/ 155.017. gacchato 'nugacchanti, tiṣṭhato 'nutiṣṭhanti/ 155.018. tathā dṛṣṭvā tayā dārikayā prasādajātayā dvau padmau bhagavataḥ kṣiptau/ 155.018. tau cāpi bhagavatā tathā adhiṣṭhitau yathā śakaṭīcakramātrau karṇasamīpe vitānaṃ baddhvā vyavasthitau/ 155.019. tatra ca pradeśe tumulena vātavarṣeṇa kardamo jātaḥ/ 155.020. paścāt sumatirmāṇavo buddhaṃ bhagavantaṃ sakardamaṃ pṛthivīpradeśamupagataḥ/ 155.021. tasmin sakardame pṛthivīpradeśe jātaṃ saṃtīrya bhagavato bhagavataḥ purato gāthāṃ bhāṣate-- 155.022. yadi buddho bhaviṣyāmi bodhāya buddhavodhana/ 155.023. ākramiṣyasi me padbhyāṃ jaṭāṃ janmajarāntakām//3// 155.024. tatastena dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena samyaksambuddhena tasya sumatermāṇavasya jaṭāsu pādau vyavasthāpitau/ 155.025. tasya ca sumateḥ pṛṣṭhato 'nubuddha eva matirmāṇavastiṣṭhati/ 155.025. tena kupitenābhihitaṃ bhagavato dīpaṃkarasya--paśya tāvadbhoḥ, anena dīpaṃkareṇa samyaksambuddhenāsya sumatermāṇavasya tiraścām yathā padbhyāṃ jaṭā avaṣṭabdhāḥ/ 155.027. paścāt dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena sumatirmāṇavo vyākṛtah--bhaviṣyasi tvaṃ nṛbhavādvimukto mukto vimurlokahitāya śāstā/ 155.030. śākyātmajaḥ śākyamunīti nāṃnā trilokasāro jagataḥ pradīpaḥ//4// 156.001. yadā ca sa sumatirmāṇavo dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena vyākṛtaḥ, tatsamakālameva vaihāyasaṃ saptatālānabhyudgataḥ/ 156.002. tāścāsya jaṭāḥ śīrṇāḥ, anyāḥ praviśiṣṭatarā jaṭāḥ prādurbhūtāḥ/ 156.003. sa vaihāyasastho mahatā janakāyena dṛṣṭaḥ/ 156.003. dṛṣṭvā ca praṇidhānaṃ kṛtam--yadā anenānuttarajñānamadhigataṃ tadāsya vayaṃ śrāvakā bhavema/ 156.004. sāpi ca dārikā praṇidhānaṃ karoti-- 156.005. praṇidhānam yatra kuryāstvaṃ buddhamāsādya nāyakam/ 156.006. tatra te 'haṃ bhavetpatnī nityaṃ sahadharmacāriṇī//5// 156.007. yadā bhavasi saṃbuddho loke jyeṣṭhavināyakaḥ/ 156.008. śrāvikā te bhaviṣyāmi tasmin kāla upasthite//6// 156.009. khagasthaṃ māṇavaṃ dṛṣṭvā sahasrāṇi śatāni ca/ 156.010. śrāvakatvaṃ prārthayante sarve tatra hyanāgate//7// 156.011. yadā bhavasi saṃbuddho loke jyeṣṭhavināyakaḥ/ 156.012. śrāvakāste bhaviṣyāmastasmin kāle hyupasthite//8// 156.013. yadā ca sumatirmāṇavo dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena vyākṛtaḥ, tadāsya dīpena rājñā jaṭā gṛhītāḥ/ 156.014. vāsavo rājā kathayati--mamaitā jaṭā anuprayaccha/ 156.014. tatastasya dīpena rājñā anupradattāḥ/ 156.015. tena gṛhītvā gaṇitāh aśītirvālasahasrāṇi/ 156.015. tasya rājño 'mātyāḥ kathayanti--deva, asmākamekaikaṃ vālamanuprayaccha/ 156.016. vayameṣāṃ caityāni kariṣyāmaḥ/ 156.016. tena rājñā teṣāṃ bhṛtyānāmekaiko vālo dattaḥ/ 156.017. tairamātyaiḥ svake vijite gatvā caityāni pratiṣṭhāpitāni/ 156.017. yadā sumatirmāṇavo 'nuttarāyāṃ samyaksambuddhau vyākṛtaḥ, tadā dīpena rājñā vāsavena ca rājñā tairanekaiśca naigamajānapadaiḥ sarvopakaraṇaiḥ pravārito 'nāgataguṇāvekṣatayā/ 156.019. tataḥ sa matirmāṇava ucyate--ahamanuttarasyāṃ samyaksambodhau vyākṛtah--tvayā kutra cittamutpāditam? sa kathayati--kṣato 'haṃ sumate māṇava/ 156.021. sa kathayati--kathaṃ kṛtvā kṣato 'si? tataḥ sa kathayati--yadā tava dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena padbhyāṃ jaṭā avaṣṭabdhāḥ, tadā kupitena vāg niścāritā--dīpaṃkareṇa samyaksambuddhena śrotriyasya jaṭā tiraścām yathā padbhyāmavaṣṭabdhāḥ/ 156.023. yatastasya sumatiḥ kathayati--āgacchasva, buddhasya bhagavato 'ntike pravrajāvaḥ/ 156.024. tatastau sumatirmatiśca dīpaṃkarasya samyaksambuddhasya pravacane pravrajitau/ 156.025. sumatinā ca pravrajya trīpi piṭakānyadhītāni, dharmeṇa parṣat saṃgṛhītā/ 156.026. sa ca sumatirmāṇavaścyutaḥ kālagatastuṣite devanikāye upapannaḥ/ 156.026. matirmāṇavaścyutaḥ kālagato narakeṣūpapannaḥ// 156.028. bhagavānāha--yo 'sau vāsavo rājābhūt tena kālena tena samayena, sa rājā bimbisāraḥ/ 156.029. yāni tānyaśītiramātyasahasrāṇi tena kālena tena samayena, tānyetarhyaśītirdevatāsahasrāṇi/ 156.030. yo 'sau dīpāvatīyako janakāyaḥ, yāsau dārikā, eṣaiva sā yaśodharā/ 156.030. yo 'sau sumatiḥ, ahameva tasmin samaye bodhisattvacaryāyāṃ vartāmi/ 156.031. yo 'sau matiḥ, eṣa eva sa dharmaruciḥ/ 157.001. etaddvitīye 'saṃkhyeye asya ca dharmarucermama ca darśanam yadahaṃ saṃdhāya kathayāmi--cirasya dharmaruce, sucirassya dharmaruce// 157.003. tasmādapyārvāk tṛtīye 'saṃkhyeye krakucchando nāma samyaksambuddho loka utpanno vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān/ 157.005. tasyāṃ ca rājadhānyāmanyataro mahāśreṣṭhī prativasati/ 157.005. tena ca sadṛśāt kulāt kalatramānītam/ 157.006. sa ca kalatrasahāyaḥ krīḍati ramate paricārayati/ 157.006. tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ putro jātaḥ/ 157.007. sa ca gṛhapatiḥ śrāddhaḥ/ 157.007. tasya cārhan bhikṣuḥ kulāvavādako 'sti/ 157.007. sa ca gṛhapatistāṃ patnīmevamāha--jāto 'smākam ṛṇadharo dhanaharaḥ/ 157.008. gacchāmyahamidānīṃ bhadre vaṇigdharmāṇāṃ deśāntaraṃ bhāṇḍamādāya/ 157.009. sa ca vaṇiglokenāvṛto dūrataraṃ gato bhāṇḍamādāya/ 157.009. yato 'sya na bhūyaściramapyāgacchati/ 157.010. sa ca dārakaḥ kālāntareṇa mahān saṃvṛtto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ/ 157.011. tato 'sau mātaraṃ pṛcchati--amba, kimasmākaṃ kulārthāgataṃ karma? sā kathayati--vatsa, pitā tava āpaṇaṃ vāhayannāsīt/ 157.012. tataḥ sa dāraka āpaṇamārabdho vāhayitum/ 157.012. sā ca mātā asya kleśairbādhyamānā cintayituṃ pravṛttā--ka upāyaḥ syāt yadahaṃ kleśān vinodayeyam, na ca me kaścijjānīyāt? tayā saṃcintyaivamadhyavasitam--evameva putrakāmahetostathā paricarāmi, yathā anenaiva me sārdhaṃ rogavinodakaṃ bhavati, naiva svajanasya śaṅkā bhaviṣyati/ 157.016. tatastayā vṛddhayuvatī āhūya bhojayitvā dvis triḥ paścānnavena paṭenācchāditā/ 157.016. tasyāḥ sā vṛddhā kathayati--kena kāryeṇaiva mamānuprasādādinā upakrameṇānupravṛttiṃ karoṣi? sā tasyā vṛddhāyā viśvastā bhūtvā evamāha--amba, śṛṇu vijñāpyam/ 157.018. kleśairatīva bādhye, priyatāṃ mamotpādya manuṣyānveṣaṇaṃ kuru, yo 'bhyantara eva syānna ca śaṅkanīyo janasya/ 157.019. vṛddhā kathayati--neha gṛhe tathāvidho manuṣyaḥ saṃvidyate, nāpi praṇayavān kaścit praviśati, yo janasyāśaṅkanīyo bhavet/ 157.021. katamaḥ sa manuṣyo bhaviṣyati yasyāhaṃ vakṣyāmi? tataḥ sā vaṇikpatnī tasyā vṛddhāyāḥ kathayati--yadyanyo manuṣya evaṃvidhopakramayukto nāsti, eṣa eva me putro bhavati, naiṣa lokasya śaṅkanīyo bhaviṣyati/ 157.023. tasyāstayā vṛddhayā abhihitam--kathaṃ nu putreṇa sārdhaṃ ratikrīḍāṃ gamiṣyasi? yuktaṃ syādanyena manuṣyeṇa sārdhaṃ ratikrīḍāmanubhavitum/ 157.024. tataḥ sā vaṇikpatnī kathayati--yadyanyo 'bhyantaro manuṣyo na saṃvidyate, bhavatu eṣa eva me putraḥ/ 157.025. tayā vṛddhayā abhihitam--yathepsitaṃ kuru/ 157.026. tataḥ sā vṛddhayuvatī tasya vaṇijaḥ putrasyaivāgamya pṛcchati--vatsa, taruṇo 'si rūpavāṃśca/ 157.027. kiṃ pratiṣṭhito 'syārthena? tena tasyā abhihitam--kimetat? tataḥ sā vṛddhā kathayati--bhavānevamabhirūpaśca yuvā ca asmin vayasi taruṇayuvatyā sārdhaṃ śobhethāḥ krīḍan raman paricārayan/ kimeva kāmabhogaparihīnastiṣṭhasi? vaṇigdārakastaṃ śrutvā lajjāvyapatrāpyasamlīnacetāstasyā vṛddhāyāstadvacanaṃ nādhivāsayati/ 157.030. tataḥ sā vṛddhā evaṃ dvirapi trirapi tasya dārakasya kathayati--taruṇayuvatistavārthe kleśairbādhyate/ 157.031. sa vaṇigdārako dvirapi trirapyucyamānastasyā vṛddhāyāḥ kathayati--amba, kiṃ tasyāstaruṇayuvatyāḥ saṃnimitte kiṃcidabhihitam? tatah sā vṛddhā kathayati--uktaṃ tasyā mayā tannimittam/ 158.001. tayā mama nimitte na pratijñātam/ 158.001. sā ca dārikā hīvyapatrāpyagṛhītā na kiṃcidvakṣyati/ 158.002. na ca śarīramāvṛtaṃ kariṣyati/ 158.002. na tvayā tasyā vā anveṣaṇe yatnaḥ karaṇīyaḥ/ 158.003. tatastena vaṇigdārakeṇa tasyā vṛddhāyā abhihitam--kutrāsmākaṃ saṃgataṃ bhaviṣyati? tayā abhihitam--madīye gṛhe/ 158.004. tenoktam--kutrāvakāśe tava gṛham? tato 'sya tayā vṛddhayā gṛhaṃ vyapadiṣṭam/ 158.005. sā ca vṛddhā tasyā vaṇikpatnyāḥ sakāśaṃ gatvā kathayati--icchāpitaḥ sa vo 'yaṃ dārakaḥ/ 158.006. sā kathayati--kutrāvakāśe saṃgataṃ bhaviṣyati? madīye gṛhe/ 158.007. sa ca dārakaḥ kāryāṇi kṛtvā gataḥ/ 158.007. anupūrveṇa bhuktvā tasyā mātuḥ kathayati--gacchāmyaham/ 158.008. vayasyagṛhe svapsye/ 158.008. tato 'sya mātrāpyanujñātam--gaccha/ 158.008. sa dārako labdhānujñastasyā vṛddhāyā gṛhaṃ gataḥ/ 158.009. tasya dārakasya tasmin gṛhe gatasya ratikrīḍākālamāgamayamānasya tiṣṭhato niśikālamapratyabhijñātam/ 158.010. rūpe kāle sā mātā asya vaṇigdārakasya tasminneva gṛhe ratikrīḍāmanubhavanārthaṃ tatraiva gatā/ 158.011. gatvā ca tasmin gṛhe vikālamavyaktiṃ vibhāvyamāne rūpākṛtau nirgūḍhenopacārakrameṇa ratikrīḍāṃ putreṇa sārdhamanubhavituṃ pravṛttā pāpakenāsaddharmeṇa/ 158.013. sā ca parikṣīṇāyāṃ rātrau anubhūtaratikrīḍā satamondhakāre kālāyāmeva rajanyāmavibhāvyamānarūpākṛtau svagṛhaṃ gacchati/ 158.014. sa cāpi vaṇigdārako ratikrīḍāmanubhūya prabhātāyāṃ rajanyāṃ bhāṇḍāvāriṃ gatvā kuṭumbakāryāṇi karoti/ 158.015. evaṃ dvirapi trirapi/ 158.015. tatra vṛddhāyā gṛhe ratikrīḍāmanubhavaṃśca cirakālamevaṃ vartamānena ratikrīḍākrameṇa tasya dārakasya sā mātā cintayituṃ pravṛttā--kiyatkālamabyadgṛhamahamevamavibhāvyamānarūpā ratikrīḍāmanubhaviṣyāmi? yannvahamasyaitat ratikrīḍākramaṃ tathāvidhaṃ krameṇa saṃvedayeyam, yathā ihaiva gṛhe ratikrīḍā bhavet/ 158.019. iti saṃcintya tatraiva vṛddhāgṛhe gatvā ratikrīḍāṃ putreṇa sārdhamanubhūya rajanyāḥ kṣaye satamondhakārakāle tasya dārakasyoparimaṃ prāvaraṇaṃ nivasyātmanīyāṃ ca śirottarapaṭṭikāṃ tyaktvā svagṛhaṃ gatā/ 158.021. sa ca dārakaḥ prabhāakāle tāṃ paṭṭikāṃ śirasi mañcasyāvatiṣṭhantīṃ saṃpaśyati/ 158.022. ātmīyāmevopariprāvaraṇapotrīmalabhamānastatraiva tāṃ paṭṭikāṃ saṃlakṣya tyaktvā bhāṇḍāvārīṃ gatvā yugalamanyaṃ prāvṛtya svagṛhaṃ gataḥ/ 158.023. tatra ca gataḥ saṃpaśyati tamevātmīyaṃ pravaraṇaṃ tasyā mātuḥ śirasi prāvṛtam/ 158.024. dṛṣṭvā ca tāṃ mātaraṃ pṛcchati--amba, kuto 'yaṃ śirasi prāvaraṇo 'bhyāgatah? yatastayā abhihitam--adyāpyahaṃ tavāmbā? evaṃ cirakālaṃ tava mayā sārdhaṃ kāmān paribhuñjato 'dyāpyahaṃ tava saivāmbā? yataḥ sa vaṇigdārakastathāvidhaṃ mātṛvacanamupaśrutya saṃmūḍho vihvalacetā bhūmau nipatitaḥ/ 158.027. tatastayā sa mātrā ghaṭajalapariṣekeṇāvasiktaḥ/ 158.027. sa jalapariṣekāvasikto dārakaścireṇa kālena pratyāgataprāṇastayā mātrā samāśvāsyate--kimevaṃ khedamupāgatastvam? asmadīyaṃ vacanamupaśrutya dhīramanā bhavasva/ 158.029. na te viṣādaḥ karaṇīyaḥ/ 158.029. sa dārakastasyāḥ kathayati--kathamahaṃ khedaṃ na kariṣyāmi saṃmohaṃ vā, yena mayā evaṃvidhaṃ pāpakaṃ karma kṛtam? tataḥ sa tayābhihitah--na te manaḥśūkaṃsdminnarthe utpādayitavyam/ 158.031. panthāsamo mātṛgrāmaḥ/ 158.031. yenaivaṃ hi yathā pitā gacchati, putro 'pi tenaiva gacchati/ 158.032. na cāsau panthā putrasyānugacchato doṣakārako bhavati, evameva mātṛgrāmaḥ/ 159.001. tīryasamo 'pi ca mātṛgrāmaḥ/ 159.001. yatraiva hi tīrye pitā snāti, putro 'pi tasmin snāti, na ca tīryaṃ putrasya snāyato doṣakārakaṃ bhavati/ 159.002. evameva mātṛgrāmaḥ/ 159.002. api ca pratyanteṣu janapadeṣu dharmataivaiṣā yasyāmeva pitā asaddharmeṇābhigacchati, tāmeva putro 'pyadhigacchati/ 159.004. evamasau vaṇigdārako mātrā bahuvidhairanunayavacanairvinītaśokastayā mātrā tasmin pātake 'saddharme punaḥ punaratīva saṃjātarāgaḥ pravṛttaḥ/ 159.005. tena ca śreṣṭhinā gṛhe lekhyo 'nupreṣitaḥ/ 159.005. bhadre, dhīrorjitamahotsāhā bhavasva/ 159.006. ahamapi lekhānupadamevāgamiṣye/ 159.006. sā vaṇikpatnī tathāvidhaṃ lekhārthaṃ śrutvā vaimanasyajātā cintayituṃ pravṛttā--mahāntaṃ kālaṃ mama tasyāgamanamudīkṣamāṇāyāḥ/ 159.007. tadā nāgataḥ/ 159.008. idānīṃ mayā evaṃvidhenopakrameṇa putraṃ ca paricaritvā sa cāgamiṣyati/ 159.008. ka upāyaḥ syāt yadahaṃ tamihāsamprāptameva jīvitāt vyaparopayeyam? iti saṃcintya taṃ putramāhūya kathayati--pitrā te lekhyo 'nupreṣitah āgamiṣyatīti/ 159.010. jājase 'smābhiridānīṃ kiṃ karaṇīyamiti? gacchasva, pitaramasamprāptameva ghātaya/ 159.011. sa kathayati--kathamahaṃ pitaraṃ ghātayiṣye? yadā asau na prasahate pitṛvadhaṃ kartum, tadā tayā mātrā bhūyo 'nuvṛttivacanairabhihitah--tasyānuvṛttivacanairucyamānasya kāmeṣu saṃraktasyādhyavasāyo jātaḥ pitṛvadhaṃ prati/ 159.013. kāmān khalu pratisevato na hi kiṃcit pāpakaṃ karmākaraṇīyamiti vadāmi/ 159.014. tatastenoktam--kenopāyena ghātayāmi? tayā abhihitam--ahamevopāyaṃ saṃvidhāsye/ 159.015. ityuktvā viṣamādāya samitāyāṃ miśrayitvā maṇḍilakān paktvā anye 'pi ca nirviṣāḥ paktāḥ/ 159.016. yatastaṃ dārakamāhūya kathayati--gacchasva/ 159.017. amī saviṣā maṇḍilakā nirviṣāśca/ 159.017. gṛhya pitṛsakāśaṃ gatvā ca tasya viśvastasyaikatra bhuñjata etān saviṣān maṇḍilakān prayacchasva, ātmanā ca nirviṣān bhakṣaya/ 159.018. tataḥ sa dārakastena lekhavāhikamanuṣyeṇa sārdhaṃ tān maṇḍilakān gṛhya gataḥ pitṛsakāśam/ 159.019. āgamya pitā asya atīva taṃ putraṃ dṛṣṭvā abhirūpaprāsādikaṃ maheśākhyaṃ prāmodyaṃ prāptaḥ/ 159.020. sahyāsahyaṃ pṛṣṭvā teṣāṃ teṣāṃ vaṇijāmākhyāti--ayaṃ bhavanto 'smākaṃ putraḥ/ 159.021. yadā tena dārakeṇa saṃlakṣitaṃ sarvatra ahamanena pitrā pratisaṃvedita iti, tatastaṃ pitaramāha--tāta, ambayā maṇḍilakāḥ praheṇakamanupreṣitam/ 159.023. tattātaḥ paribhuñjatu/ 159.023. paścāttena pitrā sārdhamekaphalāyāṃ bhuñjatā tasya pituḥ saviṣā maṇḍilakā dattāḥ, ātmanā nirviṣāḥ prabhakṣitāḥ/ 159.024. yato 'sya pitā tān saviṣān maṇḍilakān bhakṣayitvā bhṛtaḥ/ 159.025. tasya ca pituḥ kāladharmaṇā yuktasya ca dārako na kenacit pāpakaṃ karma kurvāṇo 'bhiśaṅkito vā pratisaṃvedito vā/ 159.026. paścāttairiṣṭasnigdhasuhṛdbhirvaṇigbhiḥ śocayitvā yattattu kiṃcittasya vaṇijo bhaṇḍamāsīddhiraṇyasuvarṇaṃ vā, tattasya dārakasya dattam/ 159.028. sa dārakastaṃ bhāṇḍaṃ hiraṇyasuvarṇaṃ paitṛkaṃ gṛhya svagṛhamanuprāptaḥ/ 159.029. tasya ca gatasya svagṛhaṃ sā mātā pracchannāsaddharmeṇa taṃ putraṃ paricaramāṇā ratiṃ nādhigacchati, anabhiratarūpā ca taṃ putraṃ vadati--kiyatkālaṃ vayamevaṃ pracchannena krameṇa ratikrīḍāmanubhaviṣyāmah? yannu vayamasmāddeśādanyadeśāntaraṃ gatvā prakāśakrameṇa niḥśaṅkā bhūtvā jāyāpatīti vikhyātadharmāṇaḥ sukhaṃ prativasema/ 159.032. tatastau gṛhaṃ tyaktvā mitrasvajanasambandhivargānapahāya purāṇadāsīdāsakarmakarāṃstyaktvā yāvadarthajātaṃ hiraṇyasuvarṇaṃ ca gṛhya anyaviṣayāntaraṃ gatau/ 160.002. tatra gatvā janapadeṣu vikhyāpayamānau jāyāpatikamiti ratikrīḍāmanubhavamānau vyavasthitau/ 160.003. yāvadarhan bhikṣuḥ kenacit kālāntareṇa janapadacārikāṃ caraṃs tamadhiṣṭhānamanuprāptaḥ/ 160.004. tena tatra piṇḍapātamanvāhiṇḍatā vīthyāṃ niṣadya ayaṃ vaṇigdharmaṇā saṃvyavahāramāṇaḥ sa dārako dṛṣṭaḥ/ 160.005. dṛṣṭvā cārogyayitvā cābhibhāṣyoktah--mātuste kuśalam? sa ca dārakastamarhantaṃ tathā abhivadamānamupaśrutya saṃbhinnacetāḥ svena duścaritena karmaṇā śaṅkitamanāścintayituṃ pravṛttaḥ/ 160.007. sa vicintya mātṛsakāśaṃ gatvā saṃvedayati--yatirabhyāgataḥ, yo 'sau asmadgṛhamupasaṃkrāmati, eṣa sa ihādhiṣṭhāne pratisaṃvedayiṣyati eṣā asya dārakasya māteti/ 160.009. vayaṃ cehaṃ jāyāpatikamiti khyātau/ 160.009. kathameṣa śakyaṃ ghātayitum? tatastayoḥ saṃcintya taṃ gṛhamenamupanimantrayitvā bhuñjānaṃ ghātayāmaḥ/ 160.010. tatastayorevaṃ saṃcintya so 'rhan bhikṣurantargṛhamupanimantrayitvā bhojayitumārabdhaḥ/ 160.011. sa dārako gūḍhaśastro bhūtvā arhantaṃ bhojayituṃ mātrā saha nirjanaṃ gṛhaṃ kṛtvā sa cārhadbhikṣubhuktvā tasmādgṛhādviśrabdhacārakrameṇa pratinirgataḥ/ 160.013. tatastena jīvitād vyaparopayati/ 160.014. kāmāśca lavaṇodakasadṛśāḥ/ 160.014. yathā yathā sevyanti, tathā tathā tṛṣṇā vṛddhimupayāti/ 160.015. tasya dārakasya sā mātā taṃ putramasaddharmeṇānuvartamānā tasminnevādhiṣṭhāne śreṣṭhiputreṇa sārdhaṃ pracchannakāmā asaddharmeṣu saktacittā jātā/ 160.016. tasya dārakasya tathāvidha upakramaḥ pratisaṃviditaḥ/ 160.017. tasya dārakasya tathāvidha upakramaḥ pratisaṃviditaḥ/ 160.017. tatastena tasya māturuktam--amba nivartasvedṛśāddoṣāt/ 160.018. sā ca tasmiñ śreṣṭhiputre saṃraktacittā dvirapi trirapyucyamānā na nirvartate/ 160.018. tatastena niṣkoṣamāsiṃ kṛtvā sā mātā jīvitādvyaparopitā/ 160.019. yadā tasya trīṇyānantaryāṇi paripūrṇāni, tadā devatābhirjanapadeṣvārocitam--pāpa eṣa pitṛghātako 'rhaddhātako mātṛghātakaśca/ 160.021. trīṇyanenānantaryāṇi narakakarmasaṃvartanīyāni karmāṇi kṛtānyupacitāni/ 160.021. tatastenādhiṣṭhānajanena tacchrutvā tadadhiṣṭhānānnirvāsitaḥ/ 160.022. sa yadā nirvāsitastasmādadhiṣṭhānāt tadā cintayituṃ pravṛttah--asti cāsya buddhaśāsane kaścidevānunayah? evaṃ manasi kṛtam--gacchāmi, idānīṃ pravrajāmīti/ 160.024. sa ca vihāraṃ gatvā bhikṣusakāśamupasaṃkramya evaṃ kathayati--ārya, pravrajeyam/ 160.025. tatastena bhikṣuṇā uktam--mā tāvat pitṛghātako 'si? tena bhikṣurabhihitah--asti mayā ghātitaḥ pitā/ 160.026. tataḥ punaḥ pṛṣṭah--mā tāvanmātṛghātako 'si? tenoktam--ārya, ghātitā mayā mātā/ 160.027. sa bhūyaḥ pṛṣṭah--mā tāvadarhadvadhaste kṛtah? tataḥ sa kathayati--arhannapi ghātitaḥ/ 160.028. tatastena bhikṣuṇā abhihitah--ekaikena eṣāṃ karmāṇāmācaraṇānna pravrajyārho bhavasi, prāgeva samastānām/ 160.029. gaccha vatsa, nāhaṃ pravrājayiṣye/ 160.030. tataḥ sa puruṣo 'nyasya bhikṣoḥ sakāśamupasaṃkramya kathayati--ārya pravrajeyam/ 160.031. tatastenāpi bhikṣuṇā anupūrveṇa pṛṣṭvā pratyākhyātaḥ/ 160.031. tataḥ paścādanyasya bhikṣoḥ sakāśaṃ gataḥ/ 160.032. tamapi tathaiva pravrajyāmāyācate/ 160.032. tenāpi tathā anupūrvakrameṇa pṛṣṭvā pratyākhyātaḥ/ 160.032. sa yadā dvirapi trirapi pravrajyāmāyācamāno 'pi bhikṣubhir na pravrājitaḥ, tadā amarṣajātaścintayituṃ pravṛttah--yā api sarvasādhāraṇā pravrajyā, tāmahamapyāyācanna labhāmi/ 161.002. tatastena tasmin vihāre śayitānāṃ bhikṣūṇāmagnirdattaḥ/ 161.003. tasmin vihāre 'gniṃ datvā anyatra vihāraṃ gataḥ/ 161.003. tatrāpi gatvā bhikṣūṇāmupasaṃkramya pravrajyāmāyācate/ 161.004. tairapi tathaivānupūrveṇa pṛṣṭvā pratyākhyātaḥ/ 161.004. tatrāpi tena tathaiva pratihatacetasā agnirdattaḥ/ 161.005. tatrāpi vihāre bahavo bhikṣavaḥ śaikṣāśaikṣāśca dagdhāḥ/ 161.006. evaṃ tasyānekān vihārān dahataḥ sarvatra śabdo visṛtah--evaṃvidhaścaivaṃvidhaśca pāpakarmakārī puruṣo bhikṣubhyaḥ pravrajyāmalabhan vihārān bhikṣūṃśca dahatīti/ 161.007. sa ca puruṣo 'nyavihāraṃ prasthitaḥ/ 161.008. tatra ca vihāre bodhisattvajātīyo bhikṣuḥ prativasati tṛpitaḥ/ 161.008. tena śrutaṃ sa evaṃ duṣkarakarmakārī puruṣa ihāgacchatīti/ 161.009. yataḥ sa bhikṣustasya puruṣasyāsamprāptasyaiva tasmin vihāre pratyudgataḥ/ 161.010. sa taṃ puruṣaṃ sametya kathayati--bhadramukha, kimetat? yato 'sya puruṣeṇoktam--ārya, pravrajyāṃ na labhāmi/ 161.011. tatastena bhikṣuṇām uktam--āgaccha vatsa, ahaṃ te pravrājayāmīti/ 161.012. paścāt tena bhikṣuṇā tasya puruṣasya śiro muṇḍāpayitvā kāṣāyāṇi vastrāṇi dattāni/ 161.013. paścāt sa puruṣaḥ kathayati--ārya, śikṣāpadāni me 'nuprayaccha/ 161.013. tatastena bhikṣuṇā uktah--kiṃ te śikṣāpadaiḥ prayojanam? evaṃ sarvakālaṃ vadasva--namo buddhāya, namo dharmāya, namaḥ saṃghāyeti/ 161.015. paścāt sa bhikṣustasya puruṣasya dharmadeśanāmārabdhaḥ kartum--tvamevaṃvidhaścaivaṃvidhaśca pāpakarmakārī sattvo yadi kadācidbuddhaśabdaṃ śṛṇoṣi, smṛtiṃ pratilabhethāḥ/ 161.016. athāsau tripiṭo bhikṣuścyutaḥ kālagato deveṣupapannaḥ/ 161.017. sa cāpi puruṣaścyutaḥ kālagato narakeṣūpapannaḥ// 161.018. yato bhagavānāha--kiṃ manyadhve bhikṣavah? yo 'sau atīte 'dhvani bhikṣus tripiṭah āsa, ahameva sa tena kālena tena samayena/ 161.019. yo 'sau pāpakarmakārī sattvo mātāpitrarhaddhātakaḥ, eṣa eva dharmaruciḥ/ 161.020. idaṃ mama tṛtīye 'saṃkhyeye 'sya dharmarucerdarśanam/ 161.020. tadahaṃ saṃdhāya kathayāmi--cirasya dharmaruce, sucirasya dharmaruce, suciracirasya dharmaruce/ 161.021. yāvacca mayā bhikṣavastribhirasaṃkhyeyaiḥ ṣaḍbhiḥ pāramitābhiranyaiśca duṣkaraśatasahasrairanuttarā samyaksambodhiḥ samudānītā, tāvadanena dharmarucinā yadbhūyasā narakatiryakṣu kṣipitam// 161.024. idamavocadbhagavān/ āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan// 161.025. dharmarucyavadānamaṣṭādaśam// ********** Avadāna 19 ********** 162.001. div19 jyotiṣkāvadānam/ 162.002. buddho bhagavān rājagṛhe viharati veṇuvane kalandakanivāpe/ 162.002. rājagṛhe nagare subhadro nāma gṛhapatiḥ prativasati āḍhyo mahādhano mahābhogaḥ/ 162.003. so 'tyarthaṃ nirgrantheṣvabhiprasannaḥ/ 162.003. tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/ 162.004. sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati/ 162.004. tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ kālāntareṇa kālāntareṇa patnī āpannasattvā saṃvṛttā/ 162.005. bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya rājagṛhaṃ piṇḍāya prāvikṣat/ 162.006. rājagṛhaṃ piṇḍāya caran yena subhadrasya gṛhapater niveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/ 162.007. adrākṣīt subhadro gṛhapatirbhagavantaṃ dūrādeva/ 162.007. dṛṣṭvā ca punaḥ patnīmādāya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ 162.008. upasaṃkramya bhagavantamidamavocat--bhagavan, iyaṃ me patnī āpannasattvā saṃvṛttā/ 162.009. kiṃ janayiṣyatīti/ 162.009. bhagavānāha--gṛhapate, putraṃ janayiṣyati, kulamuddyotayiṣyati, divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyati/ 162.011. tena bhagavataḥ śucinaḥ praṇītasya khādanīyabhojanīyasya pātrapūro dattaḥ/ 162.012. bhagavānārogya ityuktvā piṇḍapātamādāya prakrāntaḥ/ 162.012. tasya nātidūre bhūrikastiṣṭhati/ 162.013. sa saṃlakṣayati--yadapyasmākamekaṃ bhikṣakulam, tadapi śramaṇo gautamo 'nvāvartayati/ 162.013. gacchāmi, paśyāmi kiṃ śramaṇena gautamena vyākṛtamiti/ 162.014. sa tatra gatvā kathayati--gṛhapate, śramaṇo gautama āgata āsīt? āgataḥ/ 162.015. kiṃ tena vyākṛtam? ārya, mayā tasya patnī darśitā--kiṃ janayiṣyati? sa kathayati--putraṃ janayiṣyati, kulamuddyotayiṣyati, divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyatīti/ 162.017. sa bhūriko gaṇitre kṛtāvī śvetavarṇāṃ gṛhītvā gaṇayitumārabdhah--paśyati yathā bhagavatā vyākṛtaṃ tatsarvaṃ tathaiva/ 162.019. sa saṃlakṣayati--yadi anusaṃvarṇyiṣyāmyaham, gṛhapatirbhūyasyā mātrayā śramaṇasya gautamasyābhipraśaṃsyati/ 162.020. tadatra kiṃcid saṃvarṇayitavyaṃ kiṃcit vivarṇayitavyamiti viditvā hastau saṃparivartayati, mukhaṃ ca vibhaṇḍayati/ 162.021. subhadro gṛhapatiḥ kathayati--ārya, kiṃ hastausamparivartayasi mukhaṃ ca vibhaṇḍayasīti? sa kathayati--gṛhapate, atra kiṃcit satyaṃ kiṃcinmṛṣā/ 162.023. ārya, kiṃ satyaṃ kiṃ vā mṛṣā? gṛhapate, yadanenoktaṃ putraṃ janayiṣyatīti, idaṃ satyaṃ kathayati/ 162.024. kulamuddyotayiṣyatītīdamapi satyam/ 162.024. agrajyotiriti saṃjñā/ 162.024. mandabhāgyaḥ sa sattvo jātamātra evāgninā kulaṃ dhakṣyati/ 162.025. yat kathayati--divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyatīti, idaṃ mṛṣā/ 162.026. gehapate, asti kaścit tvayā dṛṣṭo manuṣyabhūto divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhavan? yatkathayati--mama śāsane pravrajiṣyatīti, idaṃ satyam/ 162.027. yadā asya na bhaktaṃ na vastram, tadā niścayena śramaṇasya gautamasyāntike pravrajiṣyati/ 162.028. sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyatīti, idaṃ mṛṣā/ 162.029. śramaṇasyaiva tāvadgautamasya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ nāsti, prāgevāsya bhaviṣyatīti/ 162.029. subhadro viṣādamāpannaḥ kathayati--ārya, atra mayā kathaṃ pratipattavyamiti? bhūrikaḥ kathayati--gṛhapate, vayaṃ pravrajitāḥ śamānuśikṣāḥ/ 162.031. tvameva jānīṣe/ 162.031. iyuktvā prakrāntaḥ/ 162.031. subhadraḥ saṃlakṣayati--sarvathā parityājyo 'sau iti viditvā sa bhaiṣajyaṃ dātumārabdhaḥ/ 162.032. caramabhaviko 'sau sattvaḥ/ 163.001. tadasya bhaiṣajyārthāya syāditi/ 163.001. sa tasyā vāmakukṣiṃ marditumārabdhaḥ/ 163.001. sa garbho dakṣiṇaṃ kukṣiṃ gataḥ/ 163.002. subhadro dakṣiṇakukṣiṃ marditumārabdhaḥ/ 163.002. sa vāmaṃ kukṣiṃ gataḥ/ 163.002. asthānametadanavakāśo yaccaramabhavikaḥ sattvo 'ntarāducchidya kālaṃ kariṣyati aprāpte āśravakṣaye/ 163.004. sā gṛhapatipatnī kukṣiṇā mṛdyamānena vikroṣṭumārabdhā/ 163.004. prātiveśyaiḥ śrutam/ 163.004. te tvaritatvaritaṃ gatāḥ pṛcchanti--bhavantaḥ, kimiyaṃ gṛhapatipatnī virauti? subhadraḥ kathayati--kukṣimatyeṣā/ 163.006. nūnamasyāḥ prasavakāla iti/ 163.006. te prakrāntaḥ/ 163.006. subhadraḥ saṃlakṣayati--na śakyamasyā atropasaṃkramaṃ kartum/ 163.007. araṇyaṃ nayāmīti/ 163.007. sā tenāraṇyaṃ nītvā tathopakrāntā yathā kālagatā/ 163.007. sa tāṃ pracchannaṃ gṛhamānīya suhṛtsambandhibāndhavānāṃ prātiveśakānāṃ ca kathayati--bhavantaḥ, patnī me kālagateti/ 163.009. te vikroṣṭamārabdhāḥ/ 163.009. sā tairvikrośadbhir nīlapītalohitāvadātairvastraiḥ śibikāmalaṃkṛtya śītavanaṃ śmaśānamabhinirhṛtā/ 163.010. nirgranthaiḥ śrutam--te hṛṣṭatuṣṭapramuditāśchatrapatākā ucchrayitvā rājagṛhasya nagarasya rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭake upāhiṇḍamānā ārocayanti--śṛṇvantu bhavantaḥ/ 163.012. śramaṇena gautamena subhadrasya gṛhapateḥ patnī vyākṛtā--putraṃ janayiṣyati, kulamuddyotayiṣyati, divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyati/ 163.014. sā ca kālagatā śītavanaśmaśānamabhinirhṛtā/ 163.014. yasya tāvadvṛkṣamūlameva nāsti, kutastasya śākhāpatraphalaṃ bhaviṣyatīti? atrāntare kiṃcidbuddhānāṃ bhagavatāmajñātamadṛṣṭamaviditamavijñātam/ 163.016. dharmatā khalu buddhānāṃ bhagavatāṃ mahākāruṇikānāṃ lokānugrahapravṛttānāmekārakṣāṇāṃ śamathavipaśyanāvihāriṇāṃ caturṣu saṃgrahavastuṣu dīrgharātrakṛtaparicayānām ṛddhipādacaraṇatalasupratiṣṭhitānāṃ caturṣu saṃgrahavastuṣu dīrgharātrakṛtaparicayānāṃ caturvaiśāradyaviśāradyaviśāradānāṃ pañcāṅgaviprahīṇānāṃ pañcagatisamatikrāntānāṃ ṣaḍaṅgasamanvāgatānāṃ ṣaṭpāramitāparipūrṇānāmasaṃhatavihāriṇāṃ saptabodhyaṅgakusumāḍhyānāmaṣṭāṅgamārgadeśikānāṃ navānupūrvavihārasamāpattikuśalānāṃ daśabalabalināṃ daśadiksamāpūrṇayaśasāṃ daśaśatavaśavartiprativiśiṣṭānāṃ trī rātres trirdivasasya buddhacakṣuṣā lokaṃ vyavalokya jñānadarśanaṃ pravartate--ko hīyate, ko vardhate, kaḥ kṛcchraprāptaḥ, kaḥ saṃkaṭaprāptaḥ, kaḥ saṃbādhaprāptaḥ, kaḥ kṛcchrasaṃkaṭasambādhaprāptaḥ, ko 'pāyaniṃnaḥ, ko 'pāyapravaṇah, ko 'pāyaprāgbhāraḥ, kamahamapāyāduddhṛtya svarge mokṣe ca pratiṣṭhāpayeyam, kasyānavaropitāni kuśalamūlānyavaropayeyam, kasyāvaropitāni paripācayeyam, kasya paripakkāni vimocayeyam/ 163.026. āha ca-- 163.027. apyevātikramedvelāṃ sāgaro makarālayaḥ/ 163.028. na tu vaineyavatsānāṃ buddho velāmatikramet//1//iti/ 163.029. atha bhagavānanyatarasmin pradeśe smitamakārṣīt/ 163.029. dharmatā khalu yasmin samaye buddhā bhagavantaḥ smitaṃ prāviṣkurvanti, tasmin samaye nīlapītalohitāvadātā arciṣo mukhānniścārya kāścidadhastādgacchanti, kāścidupariṣṭādgacchanti/ 163.031. yā adhastādgacchanti, tāḥ saṃjīvaṃ kālasūtraṃ saṃghātaṃ rauravaṃ mahārauravaṃ tapanaṃ pratāpanamavīcimarbudaṃ nirarbudamaṭaṭaṃ hahavaṃ huhavamutpalaṃ padma mahāpadmaṃ narakaṃ gatvā ye uṣṇanarakāsteṣu śītībhūtā nipatanti/ 164.001. tena teṣāṃ sattvānāṃ kāraṇāviśeṣāḥ pratiprasrabdhāḥ/ 164.002. teṣāmevaṃ bhavati--kiṃ nu vayaṃ bhavanta itaścyutāḥ, āhosvidanyatropapannā iti/ 164.003. teṣāṃ prasādasaṃjananārthaṃ bhagavān nirmitaṃ visarjayati/ 164.003. teṣāṃ nirmitaṃ dṛṣṭvā evaṃ bhavati--na hyeva vayaṃ bhavanta itaścyutāḥ, nāpyanyatropapannāḥ/ 164.004. api tvayamapūrvadarśanaḥ sattvaḥ, asyānubhāvādasmākaṃ kāraṇāviśeṣāḥ pratiprasrabdhā iti/ 164.005. te nirmite cittamabhiprasādya tannarakavedanīyaṃ karma kṣapayitvā devamanuṣyeṣu pratisaṃdhiṃ gṛhṇanti yatra satyānāṃ bhājanabhūtā bhavanti/ 164.007. yā upariṣṭāgacchanti, tāścāturmahārājakāyikān devāṃstrāyastriṃśām yāmāṃstuṣitānnirmāṇaratīn paranirmitavaśavartino brahmakāyikān brahmapurohitān mahābrāhmaṇaḥ parīttābhānapramāṇābhānābhāsvarān parīttaśubhānapramāṇaśubhāñ śubhakṛtsnānanabhrakān puṇyaprasavān bṛhatphalānatapān sudṛśān sudarśanānakaniṣṭhān devān gatvā duḥkhaṃ śūnyamanātmetyuddhoṣayanti/ 164.011. gāthādvayaṃ ca bhāṣante-- 164.012. ārabhadhvaṃ niṣkrāmata yujyadhvaṃ buddhaśāsane/ 164.013. dhūnīta mṛtyunaḥ sainyaṃ naḍāgāramiva kuñjaraḥ//2// 164.014. yo hyasmin dharmavinaye apramattaścariṣyati/ 164.015. prahāya jātisaṃsāraṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyati//3// 164.016. atha tā arciṣastrisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātumanvāhiṇḍya bhagavantameva pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanugacchanti/ 164.017. bhagavata āsye 'ntarhitāḥ/ 164.017. athāyuṣmānānandaḥ kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha-- 164.018. nānāvidho raṅgasahasracitro vaktrāntarānniṣkasitaḥ kalāpaḥ/ 164.020. avabhāsitā yena diśaḥ samantāddivākareṇodayatā yathaiva//4// 164.022. gāthāśca bhāṣate-- 164.023. vigatodbhavā dainyamadaprahīṇā buddhā jagatyuttamahetubhūtāḥ/ 164.026. nākāraṇaṃ śaṅkhamṛṇālagauraṃ smitamupadarśayanti jinā jitārayaḥ//5// 164.028. tatkālaṃ svayamadhigamya dhīra buddhyā śrotṛrṇāṃ śramaṇa jinendra kāṅkṣitānām/ 164.030. dhīrābhirmunivṛṣa vāgbhiruttamābhirutpannaṃ vyapanaya saṃśayaṃ śubhābhiḥ//6// 165.001. nākasmāllavaṇajalādrirājadhairyāḥ saṃbuddhāḥ smitamupadarśayanti dhīrāḥ/ 165.003. yasyārthe smitamupadarśayanti nāthāstaṃ śrotuṃ samabhilaṣanti te janaughāḥ//7//iti/ 165.005. bhagavānāha--evametadānanda, evametat/ 165.005. nāhetupratyayamānanda tathāgatā arhantaḥ samyaksambuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti/ 165.006. gaccha ānanda, bhikṣūṇāmārocaya--tathāgato bhikṣavaḥ śmaśānacārikāṃ gantukāmaḥ/ 165.007. yo yuṣmākamutsahate tathāgatena sārdhaṃ śmaśānacārikāṃ gantum, sa cīvarakāṇi gṛhṇātu/ 165.008. evaṃ bhadantetyāyuṣmānānando bhagavataḥ pratiśrutya bhikṣūṇāmārocayati--tathāgata āyuṣmantaḥ śmaśānacārikāṃ gantukāmaḥ/ 165.009. yo yuṣmākamutsahate tathāgatena sārdhaṃ śmaśānacārikaṃ gantum, sa cīvarakāṇi gṛhṇātu/ 165.010. evamāyuṣmanniti te bhikṣavaḥ sarve saṃśrutya bhagavatsakāśamupagatāḥ/ 165.011. atha bhagavān dānto dāntaparivāraḥ śāntaḥ śāntaparivāro mukto muktaparivāra āśvasta āśvāstaparivāro vinīto vinītaparivāro 'rhannarhatparivāro vītarāgo vītarāgaparivāraḥ prāsādikaḥ prāsādikaparivāro vṛṣabha iva gogaṇaparivṛto gajarāja iva kalabhagaṇaparivṛtaḥ siṃha iva daṃṣṭagaṇaparivṛto haṃsarāja iva haṃsagaṇaparivṛtaḥ suparṇīva parikṣagaṇaparivṛto vipra iva śiṣyagaṇaparivṛtaḥ suvaidya ivāturagaṇaparivṛtaḥ śūra iva yodhagaṇaparivṛto deśika ivādhvagaṇaparivṛtaḥ sārthavāha iva vaṇiggaṇaparivṛtaḥ śreṣṭhīva paurajanaparivṛtaḥ koṭṭarāja iva mantrigaṇaparivṛtaścakravartīva putrasahasraparivṛtaścandra iva nakṣatragaṇaparivṛtaḥ sūrya iva raśmisahasraparivṛto dhṛtarāṣṭra iva gandharvagaṇaparivṛto virūḍhaka iva kumbhāṇḍagaṇaparivṛto brahmeva brahmakāyikaparivṛtaḥ stimita iva jalanidhiḥ sajala iva jaladharo vimada iva gajapatiḥ sudāntairindrayairasaṃkṣobhiteryāpathapracāro dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛto 'śītyā cānuvyañjanairvirājitagātro vyāmaprabhālaṃkṛtamūrtiḥ sūryasahasrātirekaprabho jaṅgama iva ratnaparvataḥ samantato bhadrako daśabhirbalaiścaturbhirvaiśāradyaistribhirāveṇikaiḥ smṛtyupasthānairmahākaruṇayā ca samanvāgata ājñātakauṇḍinyāśvajidbāṣpamahānāmabhadrikaśāriputramaudgalyāyanakāśyapayaśaḥpūrṇaprabhṛtimahāśrāvakaiḥ parivṛto 'nyena ca mahatā bhikṣusaṃghena anekaiśca prāṇiśatasahasraiḥ śītavanaṃ mahāśmaśānaṃ saṃprasthitaḥ/ 165.026. aṣṭādaśānuśaṃsā buddhacārikāyāmityanekāni devatāśatasahasrāṇi bhagavataḥ pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhato 'nubaddhāni/ 165.027. śītavanānuguṇāśca vāyavo vāyitumārabdhāḥ// 165.028. rājagṛhāt dvau bāladārakau brāhmaṇadārakaḥ kṣatriyadārakaśca bahir nirgatya krīḍataḥ/ 165.029. tayoḥ kṣatriyadārako 'vagāḍhaśrāddho brāhmaṇadārako na tathā/ 165.029. sa brāhmaṇadārakaḥ kṣatriyadārakasya kathayati--vayasya, bhagavatā subhadrasya gṛhapateḥ patnī vyākṛtā--putraṃ janayiṣyati, kulamuddyotayiṣyati, divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyatīti/ 165.032. sā ca mṛtā kālagatā śītavanaṃ śmaśānaṃ nirhṛtā--mā haiva bhagavatā bhāṣitaṃ vitathaṃ syāditi/ 165.033. sa kṣatriyadārako gāthāṃ bhāṣate-- 166.001. sacandratāraṃ prapatedihāmbaraṃ mahī saśailā savanā nabho vrajet/ 166.003. mahodadhīnāmudakaṃ kṣayaṃ vrajenmaharṣayaḥ syūr na mṛṣābhidhāyinaḥ//8//iti 166.005. sa ca brāhmaṇadārakaḥ kathayati--vayasya, yadyevam, gacchāmaḥ śītavanaṃ mahāśmaśānaṃ paśyāmah? vayasya, gacchāmaḥ/ 166.006. tau smprasthitau/ 166.006. bhagavāṃśca rājagṛhānnirgataḥ/ 166.006. adrākṣīt sa kṣatriyadārako bhagavantaṃ dūrādeva/ 166.007. dṛṣṭvā ca punargāthāṃ bhāṣate-- 166.008. anuddhato vigatakutūhalo muniryathā vrajatyeṣa janaughasaṃvṛtaḥ/ 166.010. niḥsaṃśayaṃ paragaṇavādimardano nadasyate mṛgapatinādamuttamam//9// 166.012. yathā hyamī śītavanonmukhotsukāḥ pravānti vātā himapaṅkaśītalāḥ/ 166.014. prayānti nūnaṃ bahavo divaukaso nirīkṣituṃ śākyamunervikurvitam//10//iti/ 166.016. rājñā bimbisāreṇa śrutam--bhagavatā subhadrasya gṛhapateḥ patnī vyākṛtā--putraṃ janayiṣyati, kulamuddyotayiṣyati, divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyati/ 166.018. sā ca mṛtā kālagatā śītavanaṃ śmaśānamabhinirhṛtā/ 166.018. bhagavāṃśca saśrāvakasaṃghaḥ śītavanaṃ saṃprasthita iti/ 166.019. śrutvā ca punarasyaitadabhavat--na bhagavān nirarthakaṃ śītavanaṃ gacchati/ 166.020. nūnaṃ bhagavān subhadrasya gṛhapateḥ patnīmāgamya mahadvineyakāryaṃ kartukāmo bhaviṣyati/ 166.021. paśyāmīti/ 166.021. so 'pyantaḥpurakumārāmātyapaurajānapadaparivṛto rājagṛhānnirgantumārabdhaḥ/ 166.022. adrākṣīt sa kṣatriyakumārako rājānaṃ māgadhaśreṇyaṃ bimbisāraṃ dūrādeva/ 166.022. dṛṣṭvā ca punargāthāṃ bhāṣate-- 166.024. yathā hi śreṇyo magadhādhipo hyayaṃ viniryayau rājagṛhāt sabāndhavaḥ/ 166.026. pravartate me hṛdi niścitā matirmahājanasyābhyudayo bhaviṣyati//11//iti/ 166.028. janakāyena bhagavantaṃ dṛṣṭvā vivaramanupradattam/ 166.028. bhagavān smitonmukho mahājanamadhyaṃ praviṣṭaḥ/ 166.029. nirgrantha bhagavantaṃ smitonmukhaṃ dṛṣṭvā saṃlakṣayanti--yathā śramaṇo gautamaḥ smitonmukho mahājanamadhyaṃ praviṣṭaḥ, nūnamayaṃ bodhisattvo na kālagataḥ/ 166.030. taiḥ subhadro gṛhapatiruktah--gṛhapate, nanvayaṃ sattvo mandabhāgyo na kālagata iti/ 166.031. sa kathayati--ārya yadyevam, kathamatra pratipattavyamiti? te kathayanti--gṛhapate, vayaṃ śamāttaśikṣāḥ, tvameva jñāsyasīti/ 167.002. sa tāṃ patnīṃ citāyāmāropya dhmāpayitumārabdhaḥ/ 167.002. tasyāḥ sarvaḥ kāyo dagdhaḥ sthāpayitvā kukṣisāmantakam/ 167.003. tathāsau kukṣiḥ sphuṭitaḥ, padmaṃ prādurbhūtam/ 167.003. tasya coparipadmakarṇikāyāṃ kumāro niṣaṇṇo 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ/ 167.004. taṃ dṛṣṭvā anekāni prāṇiśatasahasrāṇi paraṃ vismayamupagatāni/ 167.005. nirgranthā nipātamadamānā naca(naṣṭa?)prabhāvāḥ saṃvṛttāḥ/ 167.006. tatra bhagavān subhadraṃ gṛhapatimāmantrayate--gṛhapate, gṛhāṇa kumāram/ 167.006. sa nirgranthānāṃ mukhamavalokitumārabdhaḥ/ 167.007. te kathayanti--gṛhapate, yadi prajvalitāmetāṃ citāṃ pravekṣyasi, sarveṇa sarvaṃ na bhaviṣyasīti/ 167.008. sa na pratigṛhṇāti/ 167.008. tatra bhagavāñ jīvakaṃ kumārabhūtamāmantrayate--gṛhāṇa jīvaka kumārakamiti/ 167.009. sa saṃlakṣayati--asthānamanavakāśo bhagavān māmasthāne niyokṣyati/ 167.010. gṛhṇāmīti/ 167.010. tena nirviśaṅkena citāṃ vigāhya gṛhītaḥ/ 167.011. vigāhatastasya jinājñayā citāṃ pratigṛhṇataścāgnigataṃ kumārakam/ 167.013. jinaprabhāvānmahato hutāśanaḥ kṣaṇena jāto himapaṅkaśītalaḥ//12// 167.015. tato jīvakaṃ kumārabhūtamidamavocat--jīvaka, māsi kṣata upahato veti? sa kathayati--rājakule 'haṃ bhadanta jāto rājakule vṛddhaḥ/ 167.016. nābhijānāmi gośīrṣacandanasyāpīdṛśaṃ śaityam yadbhagavatā adhiṣṭhitāyāścitāyāḥ/ 167.017. tatra bhagavān subhadraṃ gṛhapatimāmantrayate--gṛhāṇedānīṃ gṛhapate kumāramiti/ 167.018. sa mithyādarśanavihataḥ/ 167.018. tathāpi na saṃpratipadyate/ 167.018. nirgranthānāmeva mukhaṃ vyavalokayati/ 167.019. te kathayanti--gṛhapate, ayaṃ sattvo 'tīva mandabhāgyo yo hi nāma sarvabhakṣeṇāpyagninā na dagdhaḥ/ 167.020. kiṃ bahunā? yadyevaṃ gṛhaṃ praveśayasi, nīyatām/ 167.020. te gṛhamutsādayad bhaviṣyasi, tvaṃ ca prāṇairviyujyasa iti/ 167.021. nāsti ātmasamaṃ premeti/ 167.021. tenāsau na pratigṛhītaḥ/ 167.022. tatra bhagavān rājānaṃ bimbisāramāmantayate--gṛhāṇa mahārāja kumāramiti/ 167.022. tena sasambhrameṇa hastau prasārya gṛhītaḥ/ 167.023. tataḥ samantato nirīkṣya kathayati--bhagavan, kiṃ bhavatu asya dārakasya jyotiṣka iti nāmeti/ 167.025. tasya jyotiṣka iti nāṃdheyaṃ vyavasthāpitam/ 167.025. tato bhagavatā tasya janakāyasyāśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā bahubhiḥ sattvaśatairmahān viśeṣo 'dhigataḥ/ 167.027. kaiścicchrotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam, kaiścit sakṛdāgāmiphalam, kaiścidanāgāmiphalam, kaicit sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam, kaiściduṣmagatāni kuśalamūlānyutpāditāni, kaiścinmūrdhānaḥ, kaiścit mṛdumadhyāḥ kṣāntayaḥ, kaiścicchrāvakabodhau cittānyutpāditāni, kaiścit pratyekabodhau, kaiścidanuttarāyāṃ samyaksambodhau, kaiściccharaṇagamanāni, kaiścicchikṣāpadāni/ 167.031. yadbhūyasā sā parṣadbuddhaniṃnā dharmapravaṇā saṃghaprāgbhārā vyavasthitā/ 167.032. jyotiṣko dārako rājñā bimbisāreṇa aṣṭābhyo dhātrībhyo 'nupradatto dvābhyāsaṃsadhātrībhyāṃ dvābhyāṃ kṣīradhāgtrībhyāṃ dvābhyāṃ maladhātrībhyāṃ dvābhyāṃ krīḍanikābhyāṃ dhātrībhyām/ 168.002. so 'ṣṭhābhirdhātrībhirunnīyate vardhate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍena anyaiścottaptottaptairupakaraṇaviśeṣaiḥ/ 168.003. āśu vardhate hradasthamiva paṅkajam// 168.004. tasya mātulaḥ paṇyamādāya deśāntaraṃ gataḥ/ 168.004. tena śrutam yathā mama bhaginī sattvavatī saṃvṛttā/ 168.005. sā bhagavatā vyākṛtā--putraṃ janayiṣyati, kulamuddyoyiṣyati, divyāmānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyatīti/ 168.006. sa paṇyaṃ visarjayitvā pratipaṇyamādāya rājagṛhamāgataḥ/ 168.007. tena śrutam yathā sā asmākaṃ bhaginī kālagateti/ 168.008. śrutvā ca punaḥ saṃlakṣayati--bhagavatā asau vyākṛtā putraṃ janayiṣyati, kulamuddyotayiṣyati, divyāṃ mānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyatīti/ 168.010. mā haiva tabhagavato bhāṣitaṃ vitathaṃ syāt/ 168.010. tena tiraḥprātiveśyāḥ pṛṣṭāh--śrutaṃ mayā asmākaṃ bhaginī sattvavatī saṃvṛttā/ 168.