Tàng Kinh Việt
Tàng Kinh Việt
Phạn tạng (Sanskrit Canon)divyav_u.htmNguyên tác: Sanskrit

Bổn Sanh Thiên Cung (Divyāvadāna)

Chuyện bổn sanh (Avadāna/Jātaka) kể về tiền thân và hành trạng của đức Phật và các đệ tử. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).

Văn bản gốc(Sanskrit)

Trang 11 / 27 (50.000 ký tự/trang)
011. sā bhagavatā vyākṛtā putraṃ janayiṣyati, kulamuddyotayiṣyati, divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyatīti/
168.013. śrutvā vayaṃ parituṣṭāḥ/
168.013. sā ca śrūyate mṛtā kālagateti/
168.014. mā haiva bhagavato bhāṣitaṃ vitathaṃ syāditi/
168.014. te gāthāṃ bhāṣante--
168.015. sacandratāraṃ prapatedihāmbaraṃ mahī saśailā savanā nabho vrajet/
168.017. mahodadhīnāmudakaṃ kṣayaṃ vrajenmaharṣayaḥ syūr na mṛṣābhidhāyinaḥ//13//
168.019. na bhagavato bhāṣitaṃ vitatham/
168.019. kathaṃ bhagavato bhāṣitaṃ vitathaṃ bhaviṣyati? kiṃ tu tena svāmināpi asau tathā tathā upakrāntā, yathā kālagatā/
168.020. sa dārako maharddhiko mahānubhāvaḥ/
168.021. agninā na dagdhaḥ/
168.021. adyāpi rājakule saṃvardhata iti/
168.021. sa subhadrasya gṛhapateḥ sakāśaṃ gatvā kathayati--na yuktaṃ gṛhapate tvayā kṛtam/
168.022. kiṃ kṛtam? asmākaṃ sattvavatī bhaginī tvayā nirgranthavigrāhitena tathā tathā upakrāntā, yathā kālagatā/
168.023. sa dārako maharddhiko mahānubhāvaḥ/
168.023. agnināpi na dagdhaḥ/
168.024. adyāpi rājakule saṃvardhate/
168.024. tadgatametat/
168.024. yadi tāvatkumārabhānayasi, ityevaṃ kuśalam/
168.025. no cedvayaṃ tvāṃ jñātimadhyādutkṣipāmaḥ/
168.025. salokānām  saṃkāraṃ pātayāmaḥ, rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu cāvaraṇaṃ niścārayāmah--asmākaṃ bhaginī subhadreṇa gṛhapatinā praghātitā/
168.027. strīghātako 'yam/
168.027. na kenacidābhāṣitavyamiti/
168.027. rājakule ca te 'narthaṃ kārayāma iti/
168.028. sa śrutvā vyathitaḥ/
168.028. yathaiṣa paribhāṣate, nūnamevaṃ karomīti viditvā rājñaḥ pādayor nipatya kathayati--deva, mama jñātaya evaṃ paribhāṣante--yadi tāvat kumāramānayasītyevaṃ kuśalam, no cedānayasi, vayaṃ tvāṃ jñātimadhyādutkṣipāmaḥ, saṃkāraṃ pātayāmaḥ, rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu cāvaraṇaṃ niścārayāmah--asmākaṃ bhaginī subhadreṇa gṛhapatinā praghātitā/
168.032. strīghātako 'yam/
168.032. na kenacidābhāṣitavyamiti/
168.032. rājakule ca te 'narthaṃ kārayāma iti/
169.001. tadarhasi jyotiṣkaṃ kumāraṃ dātumiti/
169.001. rājā kathayati--gṛhapate, na mayā tvatsakāśāt jyotiṣkaḥ kumāro gṛhītaḥ, kiṃ tu bhagavatā mama nyastaḥ/
169.002. yadi tvaṃ kumāreṇārthī, bhagavatsakāśaṃ gaccheti/
169.002. sa bhagavatsakāśaṃ gataḥ/
169.003. pādayor nipatya kathayati--bhagavan, mama jñātaya evaṃ paribhāṣante--yadi tāvat kumāramānayasītyevaṃ kuśalam/
169.004. no cedānayasi, vayaṃ tvāṃ jñātimadhyādutkṣipāmaḥ, saṃkāraṃ pātayāmaḥ, rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu cāvaraṇaṃ niścārayāmaḥ/
169.005. asmākaṃ bhaginī subhadreṇa gṛhapatinā praghātitā/
169.006. strīghātako 'yam/
169.006. na kenacidābhāṣitavya iti/
169.006. rājakule cānarthaṃ kārayāma iti/
169.007. tadarhasi jyotiṣkaṃ kumāraṃ dāpayitumiti/
169.007. bhagavān saṃlakṣayati--yadi subhadro jyotiṣkaṃ kumāraṃ na labhate, sthānametadvidyate yaduṣṇaṃ rudhiraṃ chardayitvā kālaṃ kariṣyati/
169.008. iti viditvā āyuṣmantamānandamāmantrayate--gaccha ānanda, rājānaṃ bimbisāraṃ madvacanenārogyaya, evaṃ ca vada--anuprayaccha mahārāja subhadrasya gṛhapaterjyotiṣkaṃ kumāram/
169.010. yadi subhadro gṛhapatirjyotiṣkaṃ kumāraṃ na labhate, sthānametadvidyate yaduṣṇaṃ śoṇitaṃ chardayitvā kālaṃ kariṣyatīti/
169.012. evaṃ bhadantetyāyuṣmānānando bhagavataḥ pratiśrutya yena rājā bimbisārastenopasaṃskrāntaḥ/
169.013. upasaṃkramya rājānaṃ bimbisārametadavocat--bhagavāṃste mahārāja ārogyayati, kathayati ca--anuprayaccha mahārāja subhadrasya gṛhapaterjyotiṣkaṃ kumāram/
169.014. yadi subhadro gṛhapatirjyotiṣkaṃ kumāraṃ na labhate, sthānametadvidyate yat subhadro gṛhapatiruṣṇaṃ śoṇitaṃ chardayitvā kālaṃ kariṣye/
169.016. rājā kathayati--vande bhadantānanda buddhaṃ bhagavantam/
169.016. yathā bhagavānājñāpayati tathā kariṣye/
169.017. ārogyamityuktā āyuṣmānānandaḥ prakrāntaḥ/
169.017. rājā bimbisāraḥ kathayati--gṛhapate, mayā ayaṃ kumāraḥ saṃvardhitaḥ/
169.018. priyaśca me manāpaśca/
169.018. samayato 'haṃ muñcāmi, yadi māṃ divase divase triṣkālaṃ darśanāyopasaṃkrāmatīti/
169.019. sa kathayati--deva upasaṃkramiṣyati/
169.020. ko 'nya upasaṃkramitavya iti? sa rājñā sarvālaṃkāravibhūṣitaṃ kṛtvā hastiskandha āropya visarjitaḥ//
169.022. ācaritametallokasya--na tāvat putrasya nāma prajñāyate yāvat pitā jīvati/
169.022. yāvadapareṇa samayena subhadro gṛhapatiḥ kālagataḥ/
169.023. jyotiṣkaḥ kumāraḥ svagṛhe pratiṣṭhitaḥ/
169.023. sa buddhe 'bhiprasanno dharme saṃghe 'bhiprasannaḥ/
169.024. buddhaṃ śaraṇaṃ gato dharmaṃ saṃghaṃ śaraṇaṃ gataḥ/
169.024. tena yasmin pradeśe tena subhadreṇa patnī āghātitā, tasmin pradeśe vihāraṃ kārayitvā sarvāpakaraṇasampūrṇaścāturdiśāryabhikṣusaṃghāya niryātitaḥ/
169.026. tathā sthavirairapi sūtrānta upanibaddham--bhagavān rājagṛhe viharati mṛditakukṣike dāva iti//
169.028. subhadrasya gṛhapateḥ pauruṣeyā ye paṇyamādāya deśāntaraṃ gatāḥ, taiḥ śrutam--subhadro gṛhapatiḥ kālagataḥ/
169.029. jyotiṣkaḥ kumāraḥ svagṛhe pratiṣṭhitaḥ/
169.029. sa buddhe 'bhiprasanno dharme saṃghe 'bhiprasanno buddhaṃ śaraṇaṃ gato dharmaṃ saṃghaṃ śaraṇaṃ gata iti/
169.030. teṣāṃ ca gośīrṣacananamayaṃ pātraṃ saṃpannam/
169.031. taistadratnānāṃ pūrayitvā jyotiṣkasya gṛhapateḥ prābhṛtamanupreṣitam/
169.031. tena taddīrghe stambhe āropya sthāpitam/
169.032. ghaṇḍāvaghoṣaṇaṃ kāritam--nedaṃ kenacit viṣṭayā vā śītayā vā karkaṭakena vā gṛhītavyam/
170.001. ya etacchramaṇo vā brāhmaṇo vā maharddhiko vā mahānubhāvah ṛddhyā gṛhṇāti, tasyedam yathāsukhamiti/
170.002. tīrthyāḥ kalyamevotthāya tīrthyasparśanaṃ gacchanti/
170.003. taistad dṛṣṭam/
170.003. dṛṣṭvā ca punarjyotiṣkasya gṛhapateḥ kathayanti--gṛhapate, kimetaditi? tena teṣāṃ vistareṇārocitam/
170.004. te kathayanti--gṛhapate, tvaṃ śramaṇaśākyaputreṣvabhiprasannaḥ/
170.005. te evaṃ grahīṣyantītyuktvā prakrāntāḥ/
170.005. yāvat sthavirasthavirā bhikṣavo rājagṛhaṃ piṇḍāya praviṣṭāḥ/
170.006. tairdṛṣṭvā tairapi jyotiṣko gṛhapatiḥ pṛṣṭah--kimetaditi? tena tathaiva vistareṇa samākhyātam/
170.007. te kathayanti--gṛhapate, kiṃ pātramātrasyārthāyātmānaṃ saṃprakāśayāmah? uktaṃ bhagavatā--pracchannakalyāṇairvo bhikṣavo vihartavyaṃ dhūtapāpairityuktvā prakrāntāḥ/
170.008. yāvadāyuṣmān daśabalaḥ kāśyapastamanuprāptaḥ/
170.009. sa pṛcchati--gṛhapate, kimetaditi? tena yathāvṛttamārocitam/
170.010. āyuṣmān daśabalakāśyapaḥ saṃlakṣayati--yena mayā anādikālopacitaṃ kleśagaṇaṃ vāntaṃ tyaktaṃ charditaṃ pratinisṛṣṭam, taṃ māṃ gṛhapatistīrthikasādhāraṇayā ṛddhyā āhvayati/
170.012. tadasya manorathaṃ pūrayāmīti/
170.012. tena gajabhujasadṛśaṃ bāhumabhiprasārya tatpātraṃ gṛhītam/
170.012. sa tadgṛhītvā vihāraṃ gato bhikṣubhirucyate--sthavira, kutastava gośīrṣacandanamayaṃ pātramiti? tena yathāvṛttamārocitam/
170.014. bhikṣavaḥ kathayanti--sthavira, kalpate tava pātramātrasyārthāya ṛddhiṃ vidarśayitumiti? kathayati--āyuṣmantaḥ, kalpatu vā mā vā/
170.015. kṛtamidānīm/
170.015. kiṃ kriyatāmiti? etat prakaraṇaṃ bhikṣavo bhagavata ārocayanti/
170.016. bhagavānāha--na bhikṣuṇā āgārikasya purastāt ṛddhirvidarśayitavyā/
170.017. darśayati, sātisāro bhavati/
170.017. api tu catvāri pātrāṇi suvarṇamayaṃ rūpyamayaṃ varḍūryamayaṃ sphaṭikamayam/
170.018. aparāṇyapi catvāri pātrāṇi rītimayaṃ tāmramayaṃ kaṃsamayamabhramayaṃ ca/
170.019. tatra yāni pūrvakāṇi catvāri pātrāṇi, etānyanupasthāpitāni nopasthāpayitavyāni, upasthāpitāni visarjayitavyāni/
170.020. yāni paścimāni catvāri pātrāṇi, etānyanupasthāpitāni nopasthāpayitavyāni, uapsthāpitāni tu bhaiṣajyaśaravaparibhogena paribhoktavyāni/
170.022. api tvadhīṣṭāni te dve pātre āyasaṃ mṛṇmayam/
170.022. yāvadapareṇa samayena jyotiṣkasya gṛhapaterdivyamānuṣī śrīḥ prādurbhūtā/
170.023. antarā ca rājagṛhamantarā ca campāmatrāntare śulkaśālā/
170.024. tasyāṃ śulkaśālikaḥ kālagataḥ/
170.024. sa vyālayakṣeṣūpapannaḥ/
170.024. tena putrāṇāṃ svapnadarśanaṃ dattam--yaḥ kaścit paṇyamaśulkayitvā gamiṣyati, sā ghaṇṭā tāvadviraviṣyati yāvadasau nivartya śulkaṃ dāpayitavyamiti (yiṣyatīti?)/
170.027. taistaṃ svapnaṃ saṃbandhibāndhavānāṃ nivedya divasatithimuhūrtena tasmin pradeśe yakṣasthānaṃ kāritam/
170.028. tatra ca ghaṇṭā baddhvā lambitā//
170.030. campāyāmanyatamo brāhmaṇaḥ/
170.030. tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/
170.030. sā brāhmaṇī saṃlakṣayati--ayaṃ brāhmaṇo yaistairupāyairdhanopārjanaṃ karoti/
170.031. ahaṃ bhakṣayāmi/
170.031. na mama pratirūpam yadahamakarmikā tiṣṭheyamiti/
170.032. tayā vīthīṃ gatvā karpāsaḥ krītaḥ/
170.032. taṃ parikarmayitvā ślakṣṇam sūtraṃ kartitam/
171.001. śobhanena kuvindena kārṣāpaṇasahasramūlyā yamalī vāyitā/
171.001. tayā brāhmaṇa uktah--brāhmaṇa, asyā yamalyāḥ kārṣāpaṇasahasraṃ mūlyam/
171.002. gṛhītvā vīthīṃ gaccha/
171.002. yadi kaścit yācati, kārṣāpaṇasahasreṇa dātavyā, no cedapattanaṃ ghoṣayitvā anyatra gantavyamiti/
171.003. sa tāṃ gṛhītvā vīthīṃ gataḥ/
171.004. na kaścit kārṣāpaṇasahasreṇa gṛhaṇāti/
171.004. so 'pattanaṃ ghoṣayitvā tām yamalīṃ chatradaṇḍe prakṣipya sārthena sārdhaṃ rājagṛhaṃ saṃprasthito yāvadanupūrveṇa śulkaśālāmanuprāptaḥ/
171.006. śulkāśālikena sārthaḥ śulkitaḥ/
171.006. sa śulkaṃ dattvā saṃprasthitaḥ/
171.006. ghaṇṭā raṭitumārabdhā/
171.007. śailkikāḥ kathayanti--bhavantaḥ, yatheyaṃ ghaṇṭā raṇati, nūnaṃ sārtho na nipuṇaṃ śulkitaḥ/
171.008. bhūyaḥ śulkayāma iti/
171.008. tairasau sārthaḥ punaḥ pratinivartya śulkitaḥ/
171.008. nāsti kiṃcidaśulkitam/
171.009. ghaṇṭā raṭatyeva/
171.009. tairasau sārtho bhūyaḥ pratinivartya pratyavekṣitaḥ/
171.009. nāstyevakiṃcit/
171.010. sārthikā avadhyātumārabdhāh--kim yūyamasamān bhūṣitukāmā yena bhūyo bhūyaḥ pratinivartayadhvamiti? tairasau dvidhā kṛtvā muktaḥ/
171.011. yeṣāṃ madhye sa brāhmaṇo nāsti, te 'tikrāntāḥ/
171.012. anyeṣāṃ gacchatāṃ sā ghaṇṭā tathaiva raṭitumārabdhā/
171.012. taiste punaḥ pratyavekṣitāḥ/
171.013. evaṃ tāvat dvidhākṛtāḥ, yāvat sa caiko brāhmaṇo 'vasthita iti/
171.013. sa tairgṛhītaḥ/
171.014. sa kathayati--pratyavekṣata yadi mama kiṃcidastīti/
171.014. taiḥ sarvataḥ pratyavekṣya muktaḥ/
171.014. sā ghaṇṭā raṭatyeva/
171.015. tairasau brāhmaṇaḥ pratinivartyoktah--bho brāhmaṇa kathaya, naiva śulkaṃ dāpayāmaḥ/
171.016. kiṃ tu devasyaiva sānnidhyaṃ jñātaṃ bhavatīti/
171.016. kathayati--satyaṃ na dāpayatha? na dāpayāmaḥ/
171.017. tena cchatradaṇḍādapanīya sā yamalī darśitā/
171.017. te paraṃ vismayamāpannāh--bhavantaḥ, īdṛśamapi devasya sānnidhyamiti/
171.018. taistat ekaṃ vastramuddhāṭya devaḥ prāvṛtaḥ/
171.018. brāhmaṇaḥ kathayati--yūyaṃ kathayatha śulkaṃ na dāpayāma iti/
171.019. idānīṃ sarvasvamapaharatha iti/
171.019. te kathayanti--brāhmaṇa, nāsmābhirgṛhītam/
171.020. api devasyaitat sānnidhyamiti kṛtvā asmābhiḥ prāvṛtaḥ/
171.020. gṛhītvā gaccheti/
171.021. sa taṃ punargṛhītvā punaśchatranāḍikāyāṃ prakṣipya prakrāntaḥ/
171.021. anupūrveṇa rājagṛhamanuprāptaḥ/
171.022. sa vīthyāṃ prasāryāvasthitaḥ/
171.022. tatrāpi tāṃ na kaścit kārṣāpaṇasahasreṇa yācate/
171.023. sa rājagṛhamapyapattanaṃ ghoṣayitumārabdhaḥ/
171.023. jyotiṣkaśca kumāro rājakulānniṣkramya hastiskandhābhirūḍho vīthīmadhyena svagṛhaṃ gacchati/
171.024. tena śrutam/
171.024. sa taiḥ śabditaḥ/
171.025. jyotiṣkeṇoktah--bho brāhmaṇa, kimarthaṃ tvam apattanaṃ ghoṣayasi? gṛhapate, asyā yamalyāḥ kārṣāpaṇasahasraṃ mūlyam/
171.026. na ca kaścidyācata iti/
171.027. sa kathayati--ānaya, paśyāmaḥ/
171.027. tenopadarśitā/
171.027. jyotiṣkaḥ kathayati--astyetadeva/
171.028. kiṃ tu atraikaṃ vastraṃ paribhuktakam/
171.028. ekamaparibhuktakam/
171.028. yadaparibhuktam, asya pañcakārṣāpaṇaśatāni mūlyam/
171.029. yattu paribhuktakam, asyārdhatṛtīyāni/
171.029. brāhmaṇaḥ kathayati--kimetadevaṃ bhaviṣyati? jyotiṣkaḥ kathayati--brāhmaṇa, tava pratyakṣīkaromi/
171.030. paśyeti/
171.030. tenāsau aparibhukta uparivihāyasā kṣiptaḥ/
171.031. vitānaṃ kṛtvā avasthitaḥ/
171.031. paribhuktaḥ kṣiptaḥ/
171.031. kṣiptamātraka eva patitaḥ/
171.032. brāhmaṇo dṛṣṭvā paraṃ vismayamāpannaḥ/
171.032. kathayati--gṛhapate, maharddhikastvam mahānubhāva iti/
172.001. jyotiṣkaḥ kathayati--brāhmaṇa, punaḥ paśyainam yo 'sau aparibhuktaka iti, sa kaṇṭakavāṭasyopariṣṭāt kṣipto 'sajjamāno gataḥ/
172.002. so 'nyaḥ kṣiptaḥ kaṇṭake lagnaḥ/
172.002. sa brāhmaṇo bhūyasyā mātrayā abhiprasannaḥ kathayati--gṛhapate, maharddhikastvaṃ ṃhānubhāvaḥ/
172.003. yat tavābhipretaṃ tatprayaccheti/
172.004. sa kathayati--brāhmaṇa, atithistvam/
172.004. tavaiva pūjā kṛtā bhavati/
172.004. sahasrameva paryacchāmīti/
172.005. tena tasya kārṣāpaṇasahasraṃ dattam/
172.005. brāhmaṇastamādāya prakrāntaḥ/
172.005. jyotiṣkeṇa tato yaḥ paribhuktakaḥ sa dārakāya dattaḥ, aparibhuktakastu snānaśāṭakaḥ kṛtaḥ/
172.006. yāvadapareṇa samayena rājā bimbisāra upariprāsādatalagato 'mātyagaṇaparivṛtastiṣṭhati/
172.007. jyotiṣkasya sa snānaśāṭaka upari gṛhasyābhyavakāśe śoṣito vāyunā hriyamāṇo rājño bimbisārasyopari patitaḥ/
172.009. rājā kathayati--bhavantaḥ, rājārhamidaṃ vastram/
172.009. kuta etaditi?/
172.009. te kathayanti--deva, śrūyate rājño māndhātuḥ saptāhaṃ hiraṇyavarṣaṃ patitam/
172.010. devasyāpi vastravarṣaḥ patitumārabdham/
172.011. nacirāddhiraṇyavarṣaḥ patiṣyatīti/
172.011. rājā kathayati--bhavantaḥ, jyotiṣko gṛhapatirbhagavatā vyākṛto divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyatīti/
172.012. idaṃ ca divyaṃ vastramākāśāt patitam/
172.013. sthāpayata/
172.013. tasyaivāgatasya dāsyāmīti/
172.013. te caivamālāpaṃ kurvanti, jyotiṣkaścāgataḥ/
172.014. rājā kathayati--kumāra, tvaṃ bhagavatā vyākṛto divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyatīti/
172.014. mama cedaṃ divyaṃ vastramākāśāt patitam/
172.015. gṛhāṇeti/
172.015. tena hastaḥ prasāritaḥ/
172.015. deva ānaya, paśyāmīti/
172.016. sa nirīkṣitumārabdho yāvat paśyatyātmīyaṃ snānaśāṭakam/
172.016. sa vismṛtya kathayati--deva, madīyo 'yaṃ snānaśāṭako vāyunopakṣipta ihāgata iti/
172.017. kumāra, tava divyamānuṣyakī śrīḥ prādurbhūtā? deva, prādurbhūtā/
172.018. kumāra, yadyevam, kimarthaṃ na nimantrayasi? deva, nimantrito bhava/
172.019. gaccha, bhaktaṃ sajjīkuru/
172.019. deva, yasya divyamānuṣī śrīḥ prādurbhūtā, kiṃ tena sajjīkartavyam? nanu sajjīkṛtameva, gaccheti/
172.020. sa jyotiṣkasya gṛhaṃ gataḥ/
172.020. rājā bāhyaṃ parijanaṃ dṛṣṭvā indriyāṇyutkṣipati/
172.021. deva, kimarthamindriyāṇyutkṣipasi/
172.021. sa kathayati--kumāra, vadhūjano 'yamiti kṛtvā/
172.022. deva nāyaṃ vadhūjanaḥ, bāhyo 'yaṃ parijanaḥ/
172.022. sa paraṃ vismayamāpannaḥ/
172.022. punarmadhyaṃ janaṃ dṛṣṭvā indriyāṇyutkṣiptumārabdhaḥ/
172.023. tathaiva pṛcchati/
172.023. rājā api tathaiva kathayati/
172.023. jyotiṣkaḥ kathayati--deva, ayamapi na vadhūjanaḥ, kiṃ tu madhyo 'yaṃ janaḥ/
172.024. sa bhūyasyā mātrayā paraṃ vismayamāpannaḥ/
172.024. tasya madhyamāyāṃ dvāraśālāyāṃ maṇibhūmiruparacitā/
172.025. tasyāṃ matsyā udakapūrṇāyāmiva yantrayogoparibhramanto dṛśyante/
172.026. rājā praveṣṭukāmo vāpīti kṛtvopānahau moktumārabdhaḥ/
172.026. jyotiṣkaḥ kathayati--deva kasyārthe upānahau apanayasīti? sa kathayati--kumāra, pānīyamuttarttavyamiti/
172.027. jyotiṣkaḥ kathayati--deva nedaṃ pānīyam, maṇibhūmireṣā/
172.028. sa kathayati--kumāra, ime matsyā upari bhramantaḥ paśyanti/
172.029. deva yantrayogenaite paribhramanti/
172.029. sa na śraddhatte/
172.029. tenāṅgulimudrā kṣiptā/
172.029. sā raṇaraṇāśabdena bhūmau patitā/
172.030. tato vismayamāpannaḥ praviśya siṃhāsane niṣaṇṇaḥ/
172.030. vadhūjanaḥ pādābhivandana upasaṃkrāntaḥ/
172.031. tāsāmaśrupāto jātaḥ/
172.031. rājā kathayati--kumāra, kasmādayaṃ vadhūjano roditi? deva nāyaṃ roditi, kiṃ tu devasya kāṣṭhadhūmena vastrāṇi dhūpitāni, tena āsāmaśrupato jāta iti/
173.001. rājā tatra divyamānuṣyā śriyā upacaryamāṇaḥ pramatto na niṣkrāṃti/
173.002. rājakṛtyāni rājakariṇīyāni parihātumārabdhāni/
173.002. amātyairajātaśatruḥ kumāro 'bhibhūtah--kumāra, devo jyotiṣkasya gṛhaṃ praviśya pramattaḥ/
173.003. gaccha, nivedayeti/
173.003. tena gatvā uktah--deva, kimatra praviśyāvasthitah? amātyāḥ kathayanti--rājakṛtyāni rājakaraṇīyāni parihīyanta iti/
173.005. sa kathayati--kumāra, na śaknoṣi tvamekaṃ divasaṃ rājyaṃ kārayitum? kiṃ devo jānīte--mamaiko divasaḥ praviṣṭasaya? adya devasya saptamo divaso vartate/
173.006. rājā jyotiṣkasya mukhaṃ nirīkṣya kathayati--kumāra satyam? deva satyam/
173.007. saptam eva divaso vartate/
173.007. kumāra, kathaṃ rātrijñāyate divaso vā? deva, puṣpāṇāṃ saṃkocavikāsānmaṇīnāṃ jvalanājvalanayogācchakunīnāṃ ca kūjanākūjanāt/
173.009. santi tāni puṣpāṇi yāni rātrau vikasanti, divā mlāyanti? santi yāni divā vikasanti rātrau mlāyanti? santi te maṇayo ye rātrau jvālanti, na divā? santi ye divā jvalanti, na rātrau? santi te śakunayo ye rātrau kūjanti, na divā? santi ye divā kūjñati, na rātrau? rājā vismayamāpannaḥ kathayati--kumāra, avitathavādī bhagavān/
173.013. yathā tvaṃ bhagavatā vyākṛtastathaiva nānyathetyuktvā jyotiṣkagṛhāt niṣkrāntaḥ/
173.014. ajātaśatrukumāreṇa jyotiṣkasantako maṇirapahṛtya dārakasya haste dattaḥ/
173.014. ten yata eva gṛhītastatraiva gatvāvasthitaḥ/
173.015. ajātaśatruḥ kathayati--dāraka, ānaya taṃ maṇiṃ paśyāmīti/
173.015. sa muṣṭhiṃ vighāṭya kathayati--kumāra, na jāne kutra gata iti/
173.016. sa taṃ tāḍayitumārabdhaḥ/
173.016. jyotiṣkaḥ kathayati--kumāra, kimarthamenaṃ tāḍayasi? ghapate, ahaṃ cauraḥ, eṣa mahācauraḥ/
173.017. mayā tvadīyo maṇirapahṛtaḥ, so 'pyanenāpahṛta iti/
173.018. sa kathayati--kumāra, na tvayā apahṛto nāpyanena, api tu yata eva tvayā gṛhītastatraiva gatvā avasthitaḥ/
173.019. api tu kumāra, svakaṃ te gṛham/
173.020. yāvadbhirmaṇibhiranyena vā prayojanaṃ tāvadgṛhāṇa yathāsukhamiti/
173.020. sa pratibhinnakaḥ saṃlakṣayate--yadā pituratyayādrājā bhaviṣyāmi, tadā grahīṣyāmīti/
173.021. yadā ajātaśatruṇā devadattavigrāhitena pitā dhārmiko dharmarājo jīvitād vyaparopitaḥ, svayameva ca paṭṭaṃ baddhvā pratitiṣṭhitaḥ, tadā tena jyotiṣko 'bhihitah--gṛhapate, tvaṃ mama bhrātā bhavasi/
173.023. gṛhaṃ bhājayāma iti/
173.024. sa saṃlakṣayati--yena pitā dhārmiko dharmarājaḥ praghātitaḥ, sa māṃ marṣayatīti kuta etat? nūnamayaṃ madgṛhamāgacchatu, kāmaṃ prayacchāmīti viditvā kathayati--deva, vibhaktameva, kimatra vibhaktavyam? madīyaṃ gṛhamāgaccha, ahaṃ tvadīyaṃ gṛhamāgacchāmīti/
173.026. ajātaśatruḥ kathayati--śobhanam/
173.027. evaṃ kuru/
173.027. sa tasya gṛhaṃ gataḥ/
173.027. jyotiṣko 'pyajātaśatrorgṛhaṃ gataḥ/
173.028. sā śrīstasmādgṛhādantarhitā, yatra jyotiṣkastatraiva gatā/
173.028. evam yāvat saptavārānantarhitā prādurbhūtā ca/
173.029. ajātaśatruḥ saṃlakṣayate--evamapi mayā na śakitaṃ jyotiṣkasya maṇīnapahartum/
173.030. anyadupāyaṃ karomi/
173.030. tena dhūrtapuruṣāḥ prayuktāh--gacchata, jyotiṣkasya gṛhānmaṇīnapaharateti/
173.031. te hi śīṭākarkaṭakaprayogenābhiroḍhumārabdhāḥ/
173.031. te 'ntaḥpurikayā upariprāsādatalagatayā dṛṣṭāḥ/
173.032. tayā dhūrtadhūrtakā iti nādo muktaḥ/
173.032. jyotiṣkeṇa śrutam/
173.032. tenāśayato vāgniścāritā--tiṣṭhantu dhūrtakā iti/
174.001. teṣām yo yatrābhirūḍhaḥ sa tatraivāsthito yāvat prabhātā rajanī saṃvṛttā/
174.002. mahājanakāyena dṛṣṭāḥ/
174.002. te kathayanti--bhavantaḥ, anena kalirājena pitā dhārmiko dharmarājo jīvitād vyaparopitaḥ//
174.003. idānīṃ gṛhāṇyapi moṣayati/
174.003. tatkiṃ na me moṣiṣyata iti? purakṣobho jātaḥ/
174.004. ajātaśatruṇā jyotiṣkasay dūto 'nupreṣitah--muñcata mamāyaṃ khalīkāra saṃlakṣayate--yena nāma pitā jīvitād vyaparopitaḥ, sa māṃ na praghātayitṣyatīti kuta etat? sarvathā ahaṃ bhagavatā vyākṛtah--mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarthattvaṃ sākṣātkariṣyatīti/
174.008. gacchāmi, pravrajāmīti/
174.008. tena sarvaṃ ghanajātaṃ dīnānāthakṛpaṇebhyo dattam/
174.008. adhanāḥ sadhanā vyavasthāpitāḥ/
174.009. atha jyotiṣko gṛhapatiḥ suhṛtsambandhibāndhavānavalokya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
174.010. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
174.010. ekāntaniṣaṇṇo jyotiṣko gṛhapatirbhagavantamidamavocat--labheyāhāṃ bhadanta svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvam/
174.012. careyamahaṃ bhagavato 'ntike brahmacaryamiti/
174.012. sa bhagavatā ehibhikṣukayā ābhāṣitah--ehi bhikṣo, cara brahmacaryamiti/
174.013. bhagavato vācāvasānameva muṇḍaḥ saṃvṛttaḥ/
174.014. saṃghāṭīprāvṛtaḥ pātrakaravyagrahastaḥ saptāhāvaropitakeśaśmaśrurvarṣaśatopasampannasya bhikṣurīryāpathenāvasthitaḥ/
174.016. ehīti coktaḥ sa tathāgatena muṇḍaśca saṃghāṭiparītadehaḥ/
174.018. sadyaḥ praśāntendriya eva tasthāvupasthito buddhamanorathena//14//
174.020. tasya bhagavatā avavādo dattaḥ/
174.020. tenodyacchamānena vyāyacchamānena idameva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikiraṇavidhvaṃsanadharmatayā parāhatyasarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/
174.023. arhan saṃvṛttastraidhātukavītarāgaḥ samaloṣṭakāñcana ākāśapāṇitalasamacitto vāsīcandanakalpo vidyāvidāritāṇḍakośo vidyābhijñāpratisaṃvitprāpto bhavalābhalobhasatkāraparānmukhaḥ/
174.024. sendropeṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo 'bhivādyaśca saṃvṛttaḥ//
174.025. bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh--kiṃ bhadanta āyuṣmatā jyotiṣkeṇa karma kṛtam yena citāmāropitaḥ, divyamānuṣī śrīḥ prādurbhūtā, bhagavataḥ śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtamiti? bhagavānāha--jyotiṣkeṇaiva bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtānyupacitāni labdhasaṃhārāṇi pariṇatapratyayānyoghavatpratyupasthitānyavaśyambhāvīni/
174.028. jyotiṣkeṇa karmāṇi kṛtānyupacitāni/
174.029. ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ kārmāṇi kṛtānyupacitāni pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣveva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtānyupacitāni vipacyante śubhānyaśubhāni ca/
175.001. na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatairapi/
175.002. sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām//15//
175.003. bhūtapūrvaṃ bhikṣava ekanavatikalpe vipaśyī nāma śāstā loka udapādi tathāgato 'rhan samyaksambuddho vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān/
175.005. dvāṣaṣṭibhikṣusahasraparivāro janapadacārikāṃ caran bandhumatīṃ rājadhānīmanuprāpto bandhumatyāṃ viharati sma bandhumatīyake dāve/
175.006. tena khalu samayena bandhumatyāṃ rājadhānyāṃ bandhumān nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca praśāntakalikalahaḍimbaḍamaraṃ taskararogāpagataṃ śālīkṣugomahiṣīsampannam/
175.008. dhārmiko dharmarājā dharmeṇa rājyaṃ kārayati/
175.009. tasyānaṅgaṇo nāma gṛhapatirāḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī/
175.010. sa saṃlakṣayate--bahuśo mayā vipaśyī samyaksambuddho 'ntargṛhe upanimantraya bhojitaḥ/
175.011. na tu kadācit traimāsīṃ sarvopakaraṇaiḥ pravāritaḥ/
175.012. yannvahaṃ vipaśyinaṃ samyaksambuddhaṃ traimāsīṃ sarvopakaraṇaiḥ pravārayeyam/
175.012. iti viditvā yena vipaśyī samyaksambuddhastenopasaṃkrāntaḥ/
175.013. upasaṃkramya vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
175.014. ekāntaniṣaṇṇamanaṅgaṇaṃ gṛhapatiṃ vipaśyī samyakasmbuddho dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
175.015. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/
175.016. athānaṅgaṇo gṛhapatirutthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena vipaśyī samyaksambuddhastenāñjaliṃ praṇamya vipaśyinaṃ samyaksambuddhamidavocat--adhivāsayatu me bhagavāṃs traimāsīṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sārdhaṃ bhikṣusaṃgheneti/
175.019. adhivāsayati vipaśyī samyaksambuddho 'naṅgaṇasya gṛhapatestūṣṇīmbhāvena/
175.019. athānaṅgaṇo gṛhapatirbhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā utthāyāsanāt prakrāntaḥ/
175.021. aśrauṣīdbandhumān rājā--vipaśyī samyaksambuddho dvāṣaṣṭibhikṣusahasraparivāro janapadacārikāṃ caran bandhumatīmanuprāpto bandhumatyāṃ viharati bandhumatīye dāve iti/
175.023. śrutvā ca punarasyaitadabhavat--bahuśo mayā bhagavānantargṛhe upanimantrya bhojitaḥ/
175.023. na tu kadācit traimāsīṃ sarvopakaraṇaiḥ pravāritaḥ/
175.024. yannvahaṃ vipaśyinaṃ samyaksambuddhaṃ sarvopakaraṇaiḥ pravārayeyam/
175.025. iti viditvā yena vipaśyī samyaksambuddhastenopasaṃkrāntaḥ/
175.025. upasaṃkramya vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
175.026. ekāntaniṣaṇṇaṃ bandhumantaṃ rājānaṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
175.027. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/
175.028. atha bandhumān rājā utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena vipaśyī samyaksambuddhastenāñjaliṃ praṇamya vipaśyinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāṃstraimāsīṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/
175.031. upanimantrito 'smi mahārāja tvatprathamato 'naṅgaṇena gṛhapatinā/
175.031. adhivāsayatu bhagavān, ahaṃ tathā kariṣye yathā anaṅgaṇo gṛhapatirājñāsyati/
175.032. sacet te mahārāja anaṅgaṇo gṛhapatiranujānīte, evaṃ te 'hamadhivāsayāmi/
176.001. atha bandhumān rājā vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā utthāyāsanāt prakrānto yena svaṃ nirveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/
176.003. bandhumān rājā anaṅgaṇaṃ gṛhapatiṃ dūtena prakrośyedamavocat--yatkhalu gṛhapate jānīyāt--ahaṃ tvatprathamato vipaśyinaṃ samyakasmbuddhaṃ bhojayāmi, tataḥ paścāt tavāpi na duṣkaraṃ bhaviṣyati vipaśyinaṃ samyaksambuddhaṃ bhojayitumiti/
176.005. sa kathayati--deva, mayā vipaśyī samyaksambuddhastvatprathamata upanimantritaḥ/
176.006. ahameva bhojayāmi/
176.006. rājā kathayati--gṛhapate, yadyapyevam, tathāpi tvaṃ mama viṣayanivāsī/
176.007. nārhāmyahaṃ tvatprathamato bhojayitum? deva, yadyapyahaṃ tava viṣayanivāsī, tathāpi yena pūrvanimantritaḥ sa eva bhojayati/
176.008. nātra devasya nirbandho yuktaḥ/
176.008. na te gṛhapate kāmakāraṃ dadāmi/
176.009. api tu yo bhaktottarikayā jeṣyati, so 'vaśiṣṭaṃ kālaṃ bhojayiṣyati/
176.010. tathā bhavatu ityanaṅgaṇo gṛhapatiḥ pratyaśrauṣīt/
176.010. tathā anaṅgaṇo gṛhapatistāmeva rātriṃ śuciṃ praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīya kālyamevotthāyodakamaṇīn pratiṣṭhāpya bhagavato dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyate/
176.012. atha vipaśyī samyaksambuddhaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto yenānaṅgaṇasya gṛhapaterbhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/
176.014. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
176.015. athānaṅgaṇo gṛhapatiḥ sukhopaniṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpayati saṃpravārayati/
176.016. anekaparyāyeṇa śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpya saṃpravārya bhagavantaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ nīcataramāsanaṃ gṛhītvā bhagavataḥ purastānniṣaṇṇo dharmaśravaṇāya/
176.018. atha vipaśyī samyaksambuddho 'naṅgaṇaṃ gṛhapatiṃ dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
176.020. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samuttejya saṃpraharṣya prakrāntaḥ/
176.020. evaṃ bandhumatā rājñā bhojitaḥ/
176.021. eṣa eva grantho vistareṇa kartavyaḥ/
176.021. ma kvacidbhakrottarikayā parājayati/
176.022. tato bandhumān rājā kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitaḥ/
176.022. amātyāḥ kathayanti--deva, kasmāt tvaṃ kare kapolaṃ dattvā cintāparastiṣṭhasīti? sa kathayati--bhavantaḥ, kathamahaṃ na cintāparastiṣṭhāmi yo 'haṃ mama viṣayanivāsinaṃ kuṭumbinaṃ na śaknomi bhaktottarikayā parājayitum? te kathayanti, deva, tasya gṛhapateḥ kāṣṭhaṃ nāsti/
176.025. kāṣṭhavikrayo vidhāryatāmīti/
176.026. rājñā ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kāritam/
176.026. bhavantaḥ, na kenacit madviṣayanivāsinā kāṣṭhaṃ vikretavyam/
176.027. yo vikrīṇīte, tena madviṣaye na vastavyamiti/
176.027. anaṅgaṇo gṛhapatirgandhakāṣṭhairbhaktaṃ sādhayitumārabdhaḥ/
176.028. sugandhatailena ca vastrāṇi tīmayitvā khādyakānyullāḍayitum/
176.028. surabhiṇā gandhena sarvā bandhumatī nagarī sphuṭā saṃvṛttā/
176.029. bandhumān rājā pṛcchati--bhavantaḥ, kuta eṣa manojñagandha iti? tairvistareṇa samākhyātam/
176.030. sa kathayati--ahamapyevaṃ karomi/
176.030. kiṃ mama vibhavo nāstīti? amātyāḥ kathayanti--deva, kasyārthe evaṃ kriyate? ayaṃ gṛhapatiraputro nacirāt kālaṃ kariṣyati/
176.032. devasyaiva sarvaṃ santasvāpateyaṃ bhaviṣyati/
176.032. kāṣṭhavikrayo 'nujñāsyatāmiti/
177.001. tena kāṣṭhavikrayo 'nujñātaḥ/
177.001. anaṅgaṇena gṛhapatinā śrutam--rājñā kāṣṭhavikrayo 'nujñāta iti/
177.002. tena cittaṃ pradūṣya kharā vāg niścārita--tāvanme bhaktakāṣṭhamasti, yenāham enaṃ sahāmātyaṃ citāmāropya dhmāpayāmīti/
177.003. rājā kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitaḥ/
177.004. amātyāḥ kathayanti--deva, kimarthaṃ kare kapolaṃ dattvā cintāparistiṣṭhasīti? tena vistareṇa samākhyātam/
177.005. te kathayanti--deva, alaṃ viṣādena/
177.005. vayaṃ tathā kariṣyāmo yathā devaścānaṅgaṇaṃ gṛhapatiṃ parājayatīti/
177.006. tairaparasmin divase bandhumatī rājadhānī apagatapāṣāṇaśarkarakaṭhalyā vyavasthāpitā candanavāripariṣiktā surabhidhūpaghaṭikopanibanddhā āmuktapaṭṭadāmakalāpā ucchritadhvajapatākā nānāpuṣpāvakīrṇā nandanavanodyānasadṛśā/
177.008. tatpratispardhaśobhāvibhūṣito maṇḍavāṭaḥ kāritaḥ/
177.009. tasmin nānāratnavibhūṣitāsanavasanasampannaśobhāsanaprajñaptiḥ kāritā/
177.010. mṛduviśadasurabhigandhasampanno vividhabhaktavyañjanasahito divyasudhāmanojñasaṃkāśasrailokyaguroranurūpa āhāra upasamanvāhṛtaḥ/
177.011. tato bandhumān rājā dṛṣṭvā paraṃ vismayamāpannaḥ/
177.012. tato vismayāvarjitacittasaṃtatirvipaśyinaḥ samyaksambuddhasya dūtena kālamārocayati--samaye bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyata iti/
177.014. atha vipaśyī samyaksambuddhaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena bandhumato rājño bhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/
177.016. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
177.017. bandhumato rājño maṅgalyābhiṣeko hastināgo vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya śataśalākaṃ chatramupari mūrdhno dhārayati, avaśiṣṭā hastināhā bhikṣūṇām/
177.018. bandhumato rājño 'gramahiṣī vipaśyinaṃ samyaksambuddhaṃ sauvarṇena maṇivālavyajanena vījayati, avaśiṣṭā antaḥpurikā avaśiṣṭānāṃ bhikṣūṇām/
177.020. anaṅgaṇena gṛhapatinā avacarakaḥ puruṣaḥ preṣitah--gaccha bhoḥ puruṣa, paśya kīdṛśenāhāreṇa bandhumān rājā buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayatīti/
177.021. sa gatastāṃ vibhūtiṃ dṛṣṭvā vismayāvarjitamanāstatraivāvasthitaḥ/
177.022. evaṃ dvitīyaḥ, tṛtīyaḥ preṣitaḥ/
177.023. so 'pi tatraiva gatvā avasthitaḥ/
177.023. tato 'naṅgaṇo gṛhapatiḥ svayameva gataḥ/
177.023. so 'pi tāṃ vibhūtiṃ dṛṣṭvā paraṃ viṣādamāpannaḥ saṃlakṣayati--śakyamanyat saṃpādayitum/
177.024. kiṃ tu hastināmantaḥpurasya ca kuto mama vibhavah? iti viditvā niveśanaṃ gato dauvārikaṃ puruṣamāmantrayate--bhoḥ puruṣa, yadi kaścidyācanaka āgacchati, sa yat prārthayate taddātavyam, no tu praveśaḥ/
177.026. ityuktvā śokāgāraṃ praviśya avasthitaḥ/
177.027. śakrasya devendrasyādhastāt jñānadarśanaṃ pravartate/
177.027. sa saṃlakṣayati--ye kecilloke dakṣiṇīyāḥ, vipaśyī samyaksambuddhasteṣāmagraḥ, dānapatīnāmapyanaṅgaṇo gṛhapatiḥ/
177.029. sāhāyyamasya kalpayitavyam/
177.029. iti viditvā kauśiko brāhmaṇaveṣamabhinirmāya yenānaṅgaṇasya gṛhapater niveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/
177.030. upasaṃkramya dauvārikaṃ puruṣamāmantrayate--gaccha bhoḥ puruṣa, anaṅgaṇasya gṛhapateḥ kathaya--kauśikagotro brāhmaṇo dvāre tiṣṭhati bhavantaṃ draṣṭukāma iti/
177.031. sa kathayati--brāhmaṇa, gṛhapatinā ahaṃ sthāpitah--yaḥ kaścid yācanaka āgacchati, sa yat prāthayate, taddātavyaṃ na tu praveśa iti/
178.001. yena te prayojanaṃ tadgṛhītvā gaccha/
178.001. kiṃ te gṛhapatinā dṛṣṭeneti? sa kathayati--bhoḥ puruṣa, na mama kenacit prayojanam/
178.002. ahaṃ gṛhapatimeva draṣṭukāmaḥ/
178.003. gaccheti/
178.003. tenānaṅgaṇasya gṛhapatergatvā niveditam--ārya, kauśikasagotro brāhmaṇo dvāre tiṣṭhati āryaṃ draṣṭukāma iti/
178.004. sa kathayati--gaccha bhoḥ puruṣa, yena taysa prayojanaṃ tat prayaccha--kiṃ tenātra praviṣṭeneti? sa kathayati--ārya, ukto mayā evaṃ kathayati--nāhaṃ kiṃcit prārthayāmi, api tu gṛhapatimeva draṣṭukāma iti/
178.006. sa kathayati--bhoḥ puruṣa yadyevam, praveśaya/
178.006. sa tena praveśitaḥ/
178.007. brāhmaṇaḥ kathayati--kasmāt tvaṃ gṛhapate kare kapolaṃ cintāparastiṣṭhasīti? sa gṛhapatirgāthāṃ bhāṣate--
178.009. na tasya kathayecchokam yaḥ śokānna pramocayet/
178.010. tasmai tu kathayecchokam yaḥ śokātsampramocayet//16//iti/
178.011. śakraḥ kathayati--gṛhapate, kastava śokah? kathaya, ahaṃ te śokātpramocayāmīti/
178.011. tena vistareṇa samākhyātam/
178.012. atha śakro devendraḥ kauśikabrāhmaṇarūpamantardhāpy svarūpeṇa sthitvā kathayati--gṛhapate, viśvakarmā te devaputraḥ sāhāyyaṃ kalpayiṣyatītyuktvā prakrāntaḥ/
178.013. atha śakro devendro devāṃstrāyastriṃśān gatvā viśvakarmāṇaṃ devaputramāmantrayate--gaccha, viśvakarman, anaṅgaṇasya gṛhapateḥ sāhāyyaṃ kalpaya/
178.015. paraṃ bhadraṃ tava kauśiketi viśvakarmaṇā devaputreṇa śakrasya devendrasya pratiśrutya āgataḥ/
178.016. prativiśiṣṭatarā nagaraśobhā nirmitā, divyo maṇḍalavāṭo divyāsanaprajñaptirdivya āhāraḥ samanvāhṛtaḥ/
178.017. airāvaṇo nāgarājo vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya śataśalākaṃ chatramupari mūrdhno dhārayati, avaśiṣṭā nāgā avaśiṣṭānāṃ bhikṣūṇām/
178.018. śacī devakanyā vipaśyinaṃ samyaksambuddhaṃ sauvarṇena maṇivālavyajanena vījayati, avaśiṣṭā apsaraso bhikṣūn/
178.019. bandhumatā rājñā avacarakaḥ puruṣaḥ preṣitah--gaccha bhoḥ puruṣa, kīdṛśenāhāreṇānaṅgaṇo gṛhapatir buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ tarpayatīti? sa puruṣastatra gatastāṃ vibhūtiṃ dṛṣṭvā tatraiva avasthitaḥ/
178.021. tenāmātyaḥ preṣitaḥ/
178.022. so 'pi tatraivāvasthitaḥ/
178.022. kumāraḥ preṣitaḥ/
178.022. so 'pi tatraivāsthitaḥ/
178.022. tato bandhumān rājā svayameva taddvāraṃ gatvā avasthitaḥ/
178.023. vipaśyī samyaksambuddhaḥ kathayati--gṛhapate, bandhumān rājā dṛṣṭasatyaḥ/
178.024. tasyāntike tvayā kharavākkarma niścāritam/
178.024. sa eva dvāre tiṣṭhati/
178.025. gaccha kṣamayeti/
178.025. tenāsau nirgatya kṣamita uktaśca--mahārāja, praviśa svahastena pariveṣaṇaṃ kuru/
178.026. sa praviṣṭaḥ/
178.026. paśyati divyā vibhūtim/
178.026. dṛṣṭvā ca paraṃ vismayamāpannaḥ kathayati--gṛhapate, tvamevaiko 'rhasi dine dine buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayituṃ na vayaṃtī/
178.027. athānaṅgaṇo gṛhapatirvipaśyinaṃ samyaksambuddhamanayā vibhūtyā traimāsyaṃ praṇītenāhāreṇa saṃtarpya pādayor nipatya praṇidhānaṃ kartumārabdhah--yanmayā evaṃvidhe sadbhūtadakṣiṇīye kārā kṛtā, anenāhaṃ kuśalamūlena āḍhye mahādhane mahābhoge kule jāyeyam, divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaveyam, evaṃvidhānāṃ dharmāṇāṃ lābhī syām, evaṃvidhameva śāstāramārāgayeyaṃ mā virāgayeyamiti//
179.001. kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau anaṅgaṇo nāma gṛhapatiḥ, eṣa evāsau jyotiṣkaḥ kulaputrastena kālena tena samayena/
179.002. yadanena bandhumato rājño dṛṣṭasatyasyāntike kharā vāgniścāritā, tasya karmaṇo vipākena pañcaśatāni samātṛkaścitāyāmāropya dhmāpitaḥ/
179.003. yāvadetarhi api citāmāropya dhmāpitaḥ/
179.004. yadvipaśyini tathāgate kārāṃ kṛtvā praṇidhānaṃ kṛtam, tasya karmaṇo vipākena āḍhye mahādhane mahābhoge kule jātaḥ/
179.005. divyamānuṣī śrīḥ prādurbhūtā/
179.005. mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/
179.006. ahamanena vipaśyinā samyaksambuddhena sārdhaṃ samajavaḥ samabalaḥ samadhuraḥ samasāmānyaprāptaḥ śāstā ārāgito na virāgitaḥ/
179.007. iti hi bhikṣavah ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇāmekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānāmekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ/
179.009. tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇyapāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣveva karmasvābhogaḥ karaṇīyaḥ/
179.010. ityevaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam//
179.011. idamavocadbhagavān/
179.011. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//
179.012. iti divyāvadāne jyotiṣkāvadānamūnaviṃśatimam//
********** Avadāna 20 **********
180.001. div20 kanakavarṇāvadānam/
180.001. evaṃ mayā śrutam/
180.001. ekasmin samaye bhagavāñ śrāvastyāṃ viharati sma jetavane 'nāthapiṇḍadadasyārāme mahatā bhikṣusaṃghena sārdhamardhatrayodaśabhirbhikṣuśataiḥ/
180.002. satkṛto bhagavān gurukṛto mānitaḥ pūjito bhikṣubhirbhikṣuṇībhirupāsakairupāsikābhī rājabhī rājamātrair nānātīrthikaśramaṇabrāhamaṇacarakaparibrājakairdevair nāgairyakṣairasurairgaruḍairgandharvaiḥ kinnarairmahorahaiḥ/
180.004. lābhī bhagavān prabhūtānāṃ praṇītānāṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ divyānāṃ mānuṣāṇāṃ ca/
180.007. taiśca bhagavānanupaliptaḥ padmamiva vāriṇā/
180.007. bhagavataścāyamevamrūpo digvidikṣu udārakalyāṇakīrtiśabdaśloko 'bhyudgatah--ityapi sa bhagavāṃstathāgato 'rhan samyaksambuddho vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān/
180.009. sa imaṃ sadevakaṃ lokaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ saśramaṇabrāhmaṇīṃ prajāṃ sadevamānuṣīṃ dṛṣṭa eva dharme svayamabhijñāya sākṣātkṛtvopasampadya pravedayate/
180.011. sa dharmaṃ deśayati ādau kalyāṇaṃ madhye paryavasāne kalyāṇam/
180.012. svarthaṃ suvyañjanaṃ kevalaṃ paripūrṇaṃ pariśuddhaṃ paryavadātaṃ brahmacaryaṃ saṃprakāśayati/
180.013. tatra bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--sacedbhikṣavaḥ sattvā jānīyurdānasya phalaṃ dānasaṃvibhāgasya ca phalavipākam yathāhaṃ jānāmi dānasya phalaṃ dānasaṃvibhāgasya ca phalavipākam, apīdānīm yo 'sau apaścimaḥ kavalaścarama ālopaḥ, tato 'pyadatvā asaṃvibhajya na paribhuñjīran, sacellabheran dakṣiṇīyaṃ pratigrāhakam/
180.016. na caiṣāmutpannaṃ mātsaryaṃ cittaṃ paryādāya tiṣṭhet/
180.017. yasmāt tarhi bhikṣavaḥ sattvā na jānante dānasya phalaṃ dānasaṃvibhāgasya ca phalavipākam yathāhaṃ jānāmi dānasya phalaṃ dānasaṃvibhāgasya ca phalavipākam, tasmāddhetoradattvā asaṃvibhajya paribhujyante āgṛhīteṃś cetasā/
180.019. utpannaṃ caiṣāṃ mātsaryaṃ cittaṃ paryādāya tiṣṭhati/
180.020. tatkasya hetoh?
180.021. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani rājābhūt kanakavarṇo nāma abhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ paramayā suvarṇapuṣkalatayā samanvāgataḥ/
180.022. rājā bhikṣavaḥ kanakavarṇa āḍhyo mahādhano mahābhogaḥ/
180.023. prabhūtasattvasvāpateyaḥ prabhūvittopakaraṇaḥ prabhūtadhanadhānyahiraṇyasuvarṇamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālarajatajātarūpaḥ prabhūtahastyaśvagaveḍakaḥ paripūṇakośakoṣṭhāgāraḥ/
180.024. rājñaḥ kanakavarṇasya khalu bhikṣavaḥ kanakāvatī nāma rājadhānī babhūva pūrveṇa paścimena ca dvādaśa yojayānyāmena, dakṣiṇenottareṇa ca sapta yojanāni ca vistāreṇa/
180.026. ṛddhā ca sphītā ca kṣemā ca subhikṣā ca ākīrṇabahujanamanuṣyā ca ramaṇīyā ca/
180.027. rājñaḥ kanakavarṇasyāśītir nagarasahasrāṇyabhūvan/
180.028. aṣṭādaśa kulakoṭī ṛddhāni sphītāni kṣemāṇi subhikṣāṇyākīrṇabahujanamanuṣyāṇi/
180.029. saptapañcāśadgrāmakoṭya ṛddhāḥ sphītāḥ kṣemāḥ subhikṣā ramaṇīyā mahājanākīrṇamanuṣyāḥ/
180.030. ṣaṣṭiḥ karvaṭasahasrāṇyabhūvann ṛddhāni sphītāni kṣemāṇi subhikṣāṇyākīrṇabahujanamanuṣyāṇi/
180.031. rājñaḥ kanakavarṇasyāṣṭādaśāmātyasahasrāṇyabhūvan/
180.031. viṃśatistrīsahasrāṇyantaḥpuramabhūt/
180.032. rājā bhikṣavaḥ kanakavarṇo dhārmiko babhūva/
180.032. dharmeṇa rājyaṃ kārayati//
181.001. athāpareṇa samayena rājñaḥ kanakavarṇasya ekākino rahogatasya pratisamlīnasya evaṃ cetasi cetaḥparivitarkamudapādi--yannvahaṃ sarvavaṇijo 'śulkānagulmān muñceyam/
181.002. sarvajāmbudvīpakān manuṣyānakārānagulmān muñceyamiti/
181.003. atha rājā kanakavarṇo gaṇakamahāmātrāmātyadauvārikapariṣadyānāmantrayate--adyāgreṇa vo grāmaṇyaḥ sarvavaṇijo 'śulkān muñcāmi, sarvajāmbudvīpakān manuṣyānakārānaśulkān muñcāmi/
181.005. tasyānenopāyena bahūni varṣāṇi rājyaṃ kārayato 'pareṇa samayena nakṣatraṃ viṣamībhūtam, dvādaśa varṣāṇi devo na varṣati/
181.006. atha brāhmaṇā lakṣaṇajñā naimittikā bhūmyantarikṣamantrakuśalā nakṣatraśukragrahacariteṣu tat saṃlakṣayitvā yena rājā kanakavarṇaḥ, tenopasaṃkrāntāḥ/
181.008. apasaṃkramya rājānaṃ kanakavarṇamidamavocan--yatkhalu devo jānīyāt--nakṣatraṃ viṣamībhūtam, dvādaśa varṣāṇi devo na varṣiṣyati/
181.009. atha rājā kanakavarṇa idamevamrūpaṃ nirghoṣaṃ śrutvā aśrūṇi pravartayati--aho bata me jāmbudvīpakā manuṣyāḥ, aho bata me jambudvīpah ṛddhaḥ sphītaḥ kṣemaḥ subhikṣo ramaṇīyo bahujanākīrṇamanuṣyo nacirādeva śūnyo bhaviṣyati rahitamanuṣyaḥ/
181.012. atha rājñaḥ kanakavarṇasya muhūrtaṃ śocitvā etadabhavat--ya ime āḍhyā mahādhanā mahābhogāḥ, te śakṣyanti yāpayitum/
181.013. ya ime daridrā alpadhanā alpānnapānabhogāḥ, te katham yāpayiṣyanti? tasyaitadabhavat--yannvahaṃ jambudvīpādannādyaṃ saṃhareyam, sarvajāmbudvīpān sattvān gaṇayeyam/
181.015. atha gaṇayitvā māpayeyam, māpayitvā sarvagrāmanagaranigamakarvaṭarājadhānīṣvekaṃ koṣṭhāgāraṃ kārayeyam/
181.016. ekaṃ koṣṭhāgāraṃ kārayitvā sarvajāmbudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ samaṃ bhaktaṃ pratyarpayeyamiti/
181.017. atha kanakavarṇo rājā gaṇakamahāmātrāmātyadauvārikapāriṣadyānāmantrayate--gacchata yūyaṃ grāmaṇyaḥ, sarvajambudvīpādannādyaṃ saṃhṛtya gaṇayata, gaṇayitvā māpayata, māpayitvā sarvagrāmanagaranigamakarvaṭarājadhānīṣvekaṃ koṣṭhāgāraṃ sthāpayata/
181.019. paraṃ deveti gaṇakamahāmātrāmātyadauvārikapāriṣadyā rājñaḥ kanakavarṇasya pratiśrutya sarvajambudvīpādannādyaṃ gaṇayanti, gaṇayitvā māpayanti, māpayitvā sarvadrāmanagaranigamakarvaṭarājadhānīṣvekasmin koṣṭhāgāre sthāpayanti/
181.021. ekasmin koṣṭhāgāre sthāpayitvā yena rājā kanakavarṇaḥ, tenopasaṃkrāntāḥ/
181.022. upasaṃkramya rājānaṃ kanakavarṇamidamavocat--yat khalu deva jānīyāh--sarvagrāmanagaranigamakarvaṭarājadhānīṣvannādyaṃ saṃhṛtam, saṃhṛtya gaṇitam, gaṇayitvā māpitam, māpayitvā sarvagrāmanagaranigamarājadhānīṣvekasmin koṣṭhāgāre sathāpitam yasyedānīṃ devaḥ kālaṃ manyate/
181.025. atha rājā kanakavarṇaḥ saṃkhyāgaṇakalipikapauruṣeyānāmantrayitvā etadavocat--gacchata yūyaṃ grāmaṇyaḥ, sarvajāmbudvīpakān manuṣyān gaṇayata, gaṇayitvā grāmaṇyaḥ sarvajāmbudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ samaṃ bhaktaṃ prayacchata/
181.027. paraṃ deveti saṃkhyāgaṇakalipikapauruṣeyā rājñaḥ kanakavarṇasya pratiśrutya sarvajāmbudvīpakān manuṣyān gaṇayanti, saṃgaṇya rājānaṃ kanakavarṇamādau kṛtvā sarvajāmbudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ samaṃ bhaktaṃ prajñapayanti/
181.030. te yāpayantyekādaśavarṣāṇi, dvādaśavarṣaṃ na yāpayanti/
181.030. nirgato dvādaśasya varṣasyaiko māso yāvadbahavaḥ strīpuruṣadārakadārikā jighatsitāḥ pipāsitāḥ kālaṃ kurvanti/
181.031. ten khalu punaḥ samayena sarvajambudvīpādannādyaṃ parikṣīṇamanyatra rājñaḥ kanakavarṇasyaikā mānikā bhaktasyāvaśiṣṭā//
182.001. tena khalu samayena anyatamaścatvāriṃśatkalpasamprasthito bodhisattva imāṃ sahālokadhātumanuprāpto babhūva/
182.002. adrākṣīd bodhisattvo 'nyatarasmin banaṣaṇḍe putraṃ mātrā sārdhaṃ vipratipadyamanam/
182.003. dṛṣṭvā ca punarasyaitadabhavat--kliśyanti bateme sattvāḥ, saṃkliśyanti bateme sattvāḥ, yatra hi nāma asyāmeva nava māsān kukṣau uṣitvā, asyā eva stanau pītvā, atraiva kālaṃ kariṣyati iti/
182.005. alaṃ me īdṛśaiḥ sattvairadhārmikairadharmarāgaraktairmithyādṛṣṭakairviṣamalobhābhibhūtairamātṛrajñaiśrāmaṇyaraibrāhmaṇyairakule jyeṣṭhāpacāyakaiḥ/
182.006. ka utsahata īdṛśānāṃ sattvānāmarthāya bodhisattvacaryāṃ caritum? yannvahaṃ svake kārye pratipadyeyam/
182.007. atha bohisattvo yenānyataradvṛkṣamūlaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/
182.008. upasaṃkramya tasmin vṛkṣamūle niṣaṇṇaḥ/
182.008. paryaṅkamābhujya ṛjukāyaṃ praṇidhāya pratimukhaṃ smṛtimupasthāpya pañcasūpādānaskandheṣūdayavyayānudarśī viharati yadutedaṃ rūpam, ayaṃ rūpasamudayaḥ, ayaṃ rūpasyāstaṃgamaḥ, iyaṃ vedanā, iyaṃ saṃjñā, ime saṃkrārāḥ, idaṃ vijñānam, ayaṃ vijñānasamudayaḥ, ayaṃ vijñānasyāstaṃgama iti/
182.011. sa evaṃ pañcasūpādānaskandheṣūdayavyayānudarśī viharannacirādeva yatkiṃcit samudayadharmakaṃ tat sarvaṃ nirodhadharmakamiti viditvā tatraiva pratyekāṃ bodhimadhigatavān/
182.013. atha bhagavān pratyekabuddho yathāprāptānavalokya tasyāṃ velāyāṃ gāthāṃ bhāṣate--
182.014. saṃsevamānasya bhavanti snehāḥ snehānvayaṃ saṃbhavatīha duḥkham/
182.016. ādīnavaṃ snehagataṃ viditvā ekaścaret khaṅgaviṣāṇakalpaḥ//1//iti/
182.018. atha tasya bhagavataḥ pratyekabuddhasyaitadabhavat--bahūnāṃ me sattvānāmarthāya duṣkarāṇi cīrṇāni, na ca kasyacit sattvasya hitaṃ kṛtam/
182.019. kamadyāhamanukampeyam, kasyāhamadya piṇḍapātamāhṛtya paribhuñjīya? atha bhagavān pratyekabuddho divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣeṇa sarvāvantamimaṃ jambudvīpaṃ samantādanuvilokayannadrākṣīt sa bhagavān pratyekabuddhaḥ sarvajambudvīpādannādyaṃ parikṣīṇam, anyatra rājñaḥ kanakavarṇasyaikā mānikā bhaktasyāvaśiṣṭā/
182.022. tasyaitadabhavat--yannvahaṃ rājānaṃ kanakavarṇamanukampeyam/
182.023. yannvahaṃ rājñaḥ kanakavarṇasya niveśanāt piṇḍapātamahṛtya paribhuñjīya/
182.024. atha bhagavān pratyekabuddhastat eva ṛddhyā vihāyasamabhyudgamya dṛśyatā kāyena śakuniriva ṛddhyā yena kanakāvatī rājadhānī tenopasaṃkrāntaḥ/
182.025. tena khalu samayena rājā kanakavarṇa upariprāsādatalagato 'bhūt pañcamātrairamātyasahasraiḥ parivṛtaḥ/
182.026. adrākṣīdanyatamo mahāmātrastaṃ bhagavantaṃ pratyekabuddhaṃ dūrata evāgacchantam/
182.027. dṛṣṭvā ca punarmahāmātrānāmantrayate--paśyata paśyata grāmaṇyaḥ/
182.028. dūrata eva lohitapakṣaḥ śakunta ihāgacchati/
182.028. dvitīyo mahāmātra evamāha--naiṣa grāmaṇyo lohitapakṣaḥ śakuntaḥ, rākṣasa eva ojohāra ihāgacchati/
182.029. eṣo 'smākaṃ bhakṣayiṣyati/
182.030. atha rājā kanakavarṇa ubhābhyāṃ pāṇibhyāṃ mukhaṃ saṃparimārjya mahāmātrānāmantrayate--naiṣa grāmaṇyo lohitapakṣaḥ śakuntaḥ, na ca rākṣasa ojohāraḥ/
182.031. ṛṣireṣo 'smākamanukampayehāgacchati/
182.032. atha sa bhagavān pratyekabuddho rājñaḥ kanakavarṇasya prāsāde pratyaṣṭhāt//
183.001. atha rājā kanakavarṇastaṃ bhagavantaṃ pratyekabuddhamutthāyāsanāt pratyudgamya pādau śirasā vanditvā prajñapta evāsane niṣīdayati/
183.002. atha rājā kanakavarṇastaṃ bhagavantaṃ pratyekabuddhamidamavocat--kimartham ṛṣe ihābhyāgamanam? bhojanārthaṃ mahārāja/
183.003. evamukte rājā kanakavarṇaḥ prārodīt/
183.004. aśrūṇi pravartayannevamāha--aho me dāridryam, aho dāridryam, yatra hi nāma jambudvīpaiśvaryādhipatyaṃ kārayitvā ekasyāpi ṛṣerasamarthaḥ piṇḍapātaṃ pratipādayitum/
183.005. atha yā kanakāvatyāṃ rājadhānyāmadhyuṣitā devatā, sā rājñaḥ kanakavarṇasya purastādgāthāṃ bhāṣate--
183.007. kiṃ duḥkhaṃ dāridryaṃ kiṃ duḥkhataraṃ tadeva dāridryam/
183.008. maraṇasamaṃ dāridryam//2//
183.009. atha rājā kanakavarṇaḥ koṣṭhāgārikaṃ puruṣamāmantrayate--asti bhoḥ puruṣa, mama niveśane kiṃcidbhaktam, yadahamasya ṛṣeḥ pradāsyāmi? sa evamāha--yat khalu deva jānīyāh--sarvajambudvīpādannādyaṃ parikṣīṇam, anyatra devasyaikā mānikā bhaktasyāvaśiṣṭā/
183.011. atha rājñaḥ kanakavarṇasyaitadabhavat--sacet paribhuñje, jīviṣye/
183.012. atha na paribhokṣye, mariṣye/
183.012. tasyaitadabhavat--yadi paribhokṣye, yadi vā na paribhokṣye, avaśyaṃ mayā kālaḥ kartavyaḥ/
183.013. alaṃ me jīvitena/
183.013. kathaṃ nāmehedṛśa ṛṣiḥ śīlavān kalyāṇadharmā mama niveśane 'dya yathādhautena pātreṇa nirgamiṣyati? atha rājā kanakavarṇo gaṇakamahāmātrāmātyadauvārikapāriṣadyān saṃnipātyaivamavocat--anumodata yūyaṃ grāmaṇyaḥ, ayaṃ rājñaḥ kanakavarṇasyāpaścima odanātisargaḥ/
183.016. anena kuśalamūlena sarvajāmbudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ dāridryasamucchedaḥ syāt/
183.017. atha rājā kanakavarṇastasya maharṣestat pātraṃ gṛhītvā ekāṃ mānikāṃ bhaktasya pātre prakṣipya ubhābhyāṃ pāṇibhyāṃ pātraṃ gṛhītvā jānubhyāṃ nipatya tasya bhagavataḥ pratyekabuddhasya dakṣiṇe pāṇau pātraṃ pratiṣṭhāpayati/
183.019. dharmatā punarbhagavatāṃ pratyekabuddhānāṃ kāyikī dharmadeśanā na vācikī/
183.020. atha bhagavān pratyekabuddho rājñaḥ kanakavarṇasyāntikāt piṇḍapātramādāya tat eva ṛddhyā uparivihāyasā prakrāntaḥ/
183.022. atha rājā kanakavarṇaḥ prāñjalirbhūtvā tāvadanimiṣaṃ prekṣamāṇo 'sthāt, yāvaccakṣuṣpathādatikrānta iti/
183.023. atha rājā kanakavarṇo gaṇakamahāmātrāmātyadauvārikapāriṣadyānāmantrayate--gacchata grāmaṇyaḥ svakasvakāni niveśanāni/
183.024. mā ihaiva prāsāde jighatsāpipāsābhyāṃ sarva eva kālaṃ kariṣyatha/
183.025. ta evamāhuh--yadā devasya śrīsaubhāgyasampadāsīt, tadā vayaṃ devena sārdhaṃ krīḍatā ramatā kathaṃ punarvayamidānīṃ devaṃ paścime kāle paścime samaye parityakṣyāma iti/
183.026. atha rājā kanakavarṇaḥ prārodīt/
183.027. aśrūṇi pravartayati/
183.027. aśrūṇi saṃparimārjya gaṇakamahāmātrāmātyadauvārikapāriṣadyānidamavocat--gacchata grāmaṇyo yathāsvakasvakāni niveśanāni/
183.028. mā ihaiva prāsāde jighatsāpipāsābhyāṃ sarva eva kālaṃ kariṣyatha/
183.029. evamuktā gaṇakamahāmātrāmātyadauvārikapāriṣadyāḥ prarudanto 'śrūṇi pravartayanto 'śrūṇi saṃparimārjya yena rājā kanakavarṇastenopasaṃkrāntāḥ/
183.030. upasaṃkramya rājñaḥ kanakavarṇasya pādau śirasā vanditvā añjaliṃ kṛtvā rājñaḥ kanakavarṇasyaitadūcuh--kṣantavyaṃ te yadasmābhiḥ kiṃcidaparāddham/
183.032. adyāsmākaṃ devasyāpaścimaṃ darśanam//
184.001. tadyathā tena bhagavatā pratyekabuddhena sa piṇḍapātraḥ paribhuktaḥ, atha tasminneva kṣaṇe samantāccatasṛṣu dikṣu catvāryabhrapaṭalāni vyutthitāni, śītalāśca vāyavo vātumārabdhāḥ, ye jambudvīpādaśuciṃ vyapanayanti, meghāśca pravarṣayantaḥ pāṃśūñ śamayanti/
184.003. atha tasminneva divase dvitīye 'rdhabhāge vividhasya khādanīyabhojanīyasya varṣaṃ pravarṣati/
184.004. idamevamrūpaṃ bhojanamodanasaktavaḥ kulmāṣamatsyamāṃsam, idamevamrūpaṃ khādanīyaṃ mūlakhādanīyaṃ skandhakhādanīyaṃ patrakhādanīyaṃ puṣpakhādanīyaṃ phalakhādanīyaṃ tilakhādanīyaṃ khaṇḍaśarkaraguḍakhādanīyaṃ piṣṭakhādanīyam/
184.006. atha rājā kanakavarṇo hṛṣṭatuṣṭah udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto gaṇakamahāmātrāmātyadauvārikapārṣadyānāmantrayate--paśyatha yūyaṃ grāmaṇyaḥ, adyaiva tasyaikapiṇḍapātadānasyāṅkuraḥ prādurbhūtaḥ/
184.009. phalamanyadbhaviṣyati//
184.010. atha dvitīye divase saptāhaṃ dhānyavarṣaṃ pravarṣanti, tadyathā--tilataṇḍulā mudgamāṣā yavā godhūmamasūrāḥ śālayaḥ/
184.011. saptāhaṃ sarpivarṣaṃ pravarṣanti, saptāhaṃ karpāsavarṣaṃ pravarṣanti, saptāhaṃ nānāvidhadūṣyavarṣaṃ pravarṣanti, saptāhaṃ saptaratnānāṃ varṣaṃ pravarṣanti, suvarṇasya rūpyasya vaiḍūryasya sphaṭikasya lohitamukteraśmagarbhasya musāragalvasya/
184.013. sarvasya rājñaḥ kanakavarṇasyānubhāvena jāmbudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ dāridryasamucchedo babhūva//
184.015. syāt khalu bhikṣavo yuṣmākaṃ kāṅkṣā vimatirvā anyaḥ sa tena kālena tena samayena rājā kanakavarṇo babhūva/
184.016. na khalvevaṃ draṣṭavyam/
184.016. ahaṃ sa tena kālena tena samayena rājā kanakavarṇo babhūva/
184.017. tadanena bhikṣavaḥ paryāyeṇa veditavyam/
184.017. sacedbhikṣavaḥ sattvā jānīyurdānasya phalaṃ dānasaṃvibhāgasya ca phalavipākam--apīdānīm yo 'sau apaścimakaḥ kavalaścarama ālopaḥ, tato 'pyadattvā asaṃvibhajya na paribhuñjīran, sacellabheran dakṣiṇīyaṃ pratigrāhakam/
184.019. na caiṣāmutpannaṃ mātsaryaṃ cittaṃ paryādāya tiṣṭhati/
184.020. yasmāt tarhi bhikṣavaḥ sattvā na jānate dānasya phalaṃ dānasaṃvibhāgasya ca phalavipākam--yathā ahaṃ jāne dānasya phalaṃ dānasaṃvibhāgasya ca phalavipākam, tasmātte 'dattvā asaṃvibhajya paribhuñjate āgṛhītena cetasā, utpannaṃ caiṣāṃ mātsaryaṃ cittaṃ paryādattaṃ tiṣṭhati/
184.024. na naśyate pūrvakṛtaṃ śubhāśubhaṃ na naśyate sevanaṃ piṇḍatānām/
184.026. na naśyate āryajaneṣu bhāṣitaṃ kṛtaṃ kṛtajñeṣu na jātu naśyati//3//
184.028. sukṛtaṃ śobhanaṃ karma duṣkṛtaṃ vāpyaśobhanam/
184.029. asti caitasya vipāko avaśya dāsyate phalam//4//
184.030. idamavocadbhagavān/
184.030. āttamanasaste bhikṣavo bhikṣuṇyupāsakopāsikādevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragādaya