Bổn Sanh Như Ý Thọ (Avadānakalpalatā)

āmno gṛhapatermadalekhābhidhā sutā /
babhūva dhanadhanyādisphūtiḥ karvaṭavāsinaḥ // KAvk_40.191 //
sā kadācinmadotsiktāḥ gṛhamārjanareṇubhiḥ /
pratyekabuddhamāyāntaṃ pathi mohādavākirat // KAvk_40.192 //
tasminneva dine tasyāściracintābhirarthitaḥ /
varaḥ stanabharārtāyā varaṇārthī samāyayau // KAvk_40.193 //
mūdhni pratyekabuddhasya pāṃśumuṣṭiunipātanāt /
pratyāsannavivāhāhamiti bhrātaramāha sā // KAvk_40.194 //
tatastasyāh pravādena cikṣipurvaraṇāptaye /
mūrdhni pratyekabuddhasya rajāṃsi prauḍhakanyakāḥ // KAvk_40.195 //
guṇākārapravṛttena prayayena vimohitāḥ /
nirvicārya pravartante viruddheṣvapi vastuṣu // KAvk_40.196 //
pravṛttapātakācāre tasmin buddhabudhābhidhau /
nivāraṇaṃ gṛhapatī karmaṇastasya cakratuḥ // KAvk_40.197 //
saiva kanyā narapatiḥ śikhaṇḍī pāpabhāgabhūt /
pravādakartā tadbhrātā bhikṣuḥ katyāyano 'pyayam // KAvk_40.198 //
jātau gṛhapatī rūḍhaduṣṭācāranivāraṇāt /
puripatāpānnirmuktau hiruko bhirukaśca tau // KAvk_40.199 //
iti bhagavataḥ śrutvā vākyaṃ vicārya ca bhikṣavaḥ
phalapariṇatiṃ jñātvā citrām śubhāśubhakarmaṇām /
khalajanavacastulyaṃ śatruṃ vicārasamaṃ guruṃ
sukṛtasadṛśaṃ bandhuṃ loke na kiṃcana menire // KAvk_40.200 //
iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāmudrāyaṇāvadānaṃ catvāriṃśaḥ pallavaḥ //
41. kapilāvadānam /
yadbhūpālaviśāladānabibhavaprodbhūtapuṇyādhikaṃ
dānasyātikṛśasya satphalabharamapnotyalaṃ durgataḥ /
śuddhasyaiva vivṛddhadharmadhavalaśraddhāsamṛdhyānvitaṃ
niḥsaṃsāravijṛmbhitaṃ taducitaṃ cittasya vittasya ca // KAvk_41.1 //
jine jetavanārāmavihāriṇi mahādhanah /
dhīrābhidhānaḥ śrāvastyāmabhūd gṛhapatiḥ purāḥ // KAvk_41.2 //
tasya paṇḍitanāmabhūt putraḥ sukṛtapaṇḍitaḥ /
akhaṇḍitayaśaḥpuṇyadānālaṃkāramaṇḍitaḥ // KAvk_41.3 //
sa bāla eva bhikṣūṇām rājārhairvastrabhojanaiḥ /
śāriputrapradhānānāṃ cakārātithisatkriyām // KAvk_41.4 //
tataḥ kadācidakṣīṇādurbhikṣakṣayite jane /
yācyayācakatulyatve piṇḍicchedo 'thināmabhūt // KAvk_41.5 //
bhikṣūṇāṃ saṃkaṭe tasmin kāle paramadāruṇe /
paṇḍitaḥ sugatāhūtaḥ pratasthe jetakānanam // KAvk_41.6 //
taṃ vrajantaṃ turaṅgeṇa kāñcanādāmaśobhinam /
ūcurviṭāḥ samabhyetya guṇotsāhāsahiṣṇavaḥ // KAvk_41.7 //
arthisārthārthanākalpavṛkṣastvaṃ dikṣu viśrutaḥ /
śatāni pañca saṃprāptāstvāmuddiśyāśayā vayam // KAvk_41.8 //
alaṃkārāṃśukayugaṃ pratyekaṃ naḥ samīhitam /
adhunaivāvilambena dīyatām yadi śakyate // KAvk_41.9 //
ityuktastaiḥ sadācāraḥ so 'vatīrya turaṅgamāt /
sādhu pūjāṃ vidhāyaiṣāṃ dhīmān kṣaṇamacintayat // KAvk_41.10 //
bhagavantamadṛṣṭvaiva gacchāmi svagṛhaṃ yadi /
āsannāmṛtapānasya taṃ vighnaṃ kathamutaśe // KAvk_41.11 //
adatvā priyamarthibhyo vrajāmi yadi nistrapah /
kathaṃ karomi dānasya tāṃ svayaṃ vratakhaṇḍanām // KAvk_41.12 //
iti cintayatastasya bhittvā bhūmiṃ samudgataḥ /
nāgarājaḥ svayaṃ śeṣaḥ prādādarthisamīhitam // KAvk_41.13 //
dattāni nāgarājena vastrāṇyābharaṇāni ca /
sa tebhyaḥ pratipādyāśu yayau niḥśalyatāmiva // KAvk_41.14 //
te 'pi dṛṣṭvā tadāścaryaṃ puṇyāṃ sugatabhāvanām /
sarvārthasaṃpatsiddhīnāṃ jananīmeva menire // KAvk_41.15 //
jātacittaprasādāste tenaiva sahitāstataḥ /
bhagavantaṃ yayurdraṣṭuṃ vinaṣṭadveṣakalmaṣāḥ // KAvk_41.16 //
bhagavantamathālokya kumāraḥ praṇatānanaḥ /
tatpādapadmarajasā dhanyaścakre lalāṭikām // KAvk_41.17 //
hāraṃ punaścaraṇayoḥ śāstuḥ śaśikarojjvalam /
vinyasya praṇatānagre sa tānasmai nyavedayat // KAvk_41.18 //
dharmadeśanayā teṣāṃ bhagavān jñānavajrabhṛt /
bhittvā satkāyadṛṣṭyadriṃ srotaḥprāptiphalaṃ vyadhāt // KAvk_41.19 //
dṛṣṭasatyeṣu yāteṣu tatasteṣu praṇamya tam /
kumāraṃpaṇḍitaṃ prītyā bhagavān svayamabhyadhāt // KAvk_41.20 //
vatsa puṇyairavāpto 'si paryāptiṃ sukṛtaśriyām /
durbhikṣesvapi bhikṣūṇāṃ kuru bhojyādhivāsanām // KAvk_41.21 //
parigraho me bhikṣūṇāṃ śatānyarhatrayodaśa /
anye cānviṣya kṛcchrārtāḥ saṃvibhajyāstvayā pure // KAvk_41.22 //
iti śrutvā bhagavataḥ paṇḍitaḥ pramadākulaḥ /
bhaktyā saṃghasya vidadhe yāvajjīvaṃ nimantraṇam // KAvk_41.23 //
tataḥ svagṛhamabhyetya rājārhaibhikṣusaṃmataiḥ /
saṃbuddhapramukhaṃ saṃghaṃ sadā bhojyairapūjayat // KAvk_41.24 //
daridrānadaridrāṃśca yācyānapi ca yācakān /
anukampyān sa vidadhe dānenānyānukampinah // KAvk_41.25 //
śeṣān kṛpaṇasaṃghātān so 'nviṣya karuṇāmbudhiḥ /
ratnarāśiṃ dadau tebhyo daurgatyatimirāpaham // KAvk_41.26 //
sa ratnanikarasteṣāṃ jagāmāṅgārarāśitām /
nṛṇāṃ bhāgyāni ratnāni maṇayaḥ prasthajātayaḥ // KAvk_41.27 //
te tamūcuḥ samabhyetya svapnadṛṣṭadhanā iva /
ratnanāmnā tvayāsmākaṃ sa datto 'ṅgārasaṃcayaḥ // KAvk_41.28 //
dhanalābhena mahatā sadyaḥ prāptonnatirjanah /
tatsaṃkṣayāt kṣaṇenaiva paribhraṣṭo na jīvati // KAvk_41.29 //
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā paṇḍitaḥ karuṇānidhiḥ /
tānūce puṇyadīnānāṃ ratnānyāyāntyaratnatām // KAvk_41.30 //
yuṣmābhirna kṛtaḥ pūrvaṃ mohāt sukṛtasaṃcayaḥ /
tenāyaṃ ratnarāśirvaḥ prayāto 'ṅgārasāratām // KAvk_41.31 //
ratnāni yatnanihitānyapi yānti dūraṃ puṇyakṣayādupanayanti ca bhāgyayogāt /
vittārjanaṃ patitaśokanimittameva vittaṃ hi cittamucitaṃ sukṛtapravṛttam // KAvk_41.32 //
tasmād bhavadbhirbhojyāya bhikṣusaṃgho 'dhivāsyatām /
bhogasaṃbhārasaṃpattimahaṃ saṃpādayāmi vaḥ // KAvk_41.33 //
ityuktāstena taddattavittabhojanasaṃpadā /
te buddhapramukhaṃ saṃghaṃ dinamekamapūjayan // KAvk_41.34 //
saṃghaṃ yathāvadabhyarcya praṇīdhānamakāri taiḥ /
m ākadācana dāridyraṃ syādasmākamiti kṣaṇam // KAvk_41.35 //
tataste paṇḍitagirā gatvā dadṝśuragrataḥ /
tamevāṅgāranikaraṃ prayātaṃ ratnarāśitām // KAvk_41.36 //
bhavane paṇḍitasyātha kumārasya prabhavataḥ /
vivṛtānāṃ nidhānānāṃ nirvighnaṃ śatamudyayau // KAvk_41.37 //
sa prasenajite rājñe dharmajñaḥ sthitirakṣaṇāt /
dadau nidhānaṣaḍbhāgaṃ sa cāsyāṅgāratāmagāt // KAvk_41.38 //
kumārasyaiva sukṛtairbhogyo 'yaṃ nidhisaṃcayaḥ /
ityantarīkṣādvacanaṃ tataḥ śuśrāva bhūpatiḥ // KAvk_41.39 //
kumārasyaiva vacasā tānnidhīnnirdhitāṃ punaḥ /
prāptāṃ vilokya sāścaryaḥ prahiṇottadgṛhaṃ nṛpaḥ // KAvk_41.40 //
tatastadakhilaṃ vittaṃ vitīrya vipulāśayaḥ /
kumāraḥ saṃpadāṃ cakre sthitiṃ durgataveśmasu // KAvk_41.41 //
atha niḥsārasaṃsāravicāravirataspṛhaḥ /
anityatāṃ sa saṃcintyaḥ dīraḥ pitarabravīt // KAvk_41.42 //
anujānīhi māṃ tāvat gantuṃ tāta patovanam /
imā janmaśatocchiṣṭāḥ kliṣṭā mama vibhūtayaḥ // KAvk_41.43 //
trailokyasaṃpatsaṃprāptiryasmin vrajati bhogyatām /
tadidaṃ sarvabhūtānāmāyurbhājanamalpakam // KAvk_41.44 //
śīte yasya karomi saṃtatamṛdusparśāṃśukaurgūhanaṃ
saṃtāpe racayāmi yasya śiśiraśrīkhaṇḍacarcārcanam /
yasyārthe viṣaśastravahnibhujagavrātātparaṃ me bhayaṃ
prāptaḥ so 'pyamapāyataḥ parihṛte 'pyāyāti kāyaḥ kṣayam // KAvk_41.45 //
bhogādviraktaḥ pravrajyāmādāya dayitāṃ vane /
viharāmi haran cintāṃ cintātaptasya cetasaḥ // KAvk_41.46 //
ityuktvā sa parityajya viṣayasnehabandhanam /
kṛtābhyuopagamaḥ pitrā śāriputrāśamaṃ yayau // KAvk_41.47 //
tatra pravrajitastena pātrapāṇiḥ sacīvaraḥ /
tasyaivānucaro bhūtvā vicacāra yatavfataḥ // KAvk_41.48 //
sa dṛṣṭvā karṣakairdhārāṃ kṣetrāt kṣetrapravartitām /
nirdiṣṭena pathā yāntīṃ vismayādityacintayat // KAvk_41.49 //
aho vihitamārgeṇa gacchatāmapyacetasām /
jalānāṃ karmasaṃsiddhardṛśyate natu dehinām // KAvk_41.50 //
saṃcintyeti vrajannagre dṛṣṭvā yaṣṭīkṛtaṃ śaram /
prataptamiṣukāreṇa pradadhyau dhīmatāṃ varaḥ // KAvk_41.51 //
tāpāt praguṇatāmete yānti niścetanāḥ śarāḥ /
na tu saṃsārasaṃtaptā api vakrāḥ śarīriṇaḥ // KAvk_41.52 //
iti dhyāyan vilokyāgre takṣṇā śakaṭacakratām /
nītāni dṛḍharūpāṇi punaścintāṃ samāyayau // KAvk_41.53 //
aho nu ghaṭanāyogād yānti karmaṇyatāṃ kṣaṇāt /
niścetanānid ārūṇi na cittāni śarīriṇām // KAvk_41.54 //
it caṃcintya saṃyātaḥ sudharmaniyamādaraḥ /
vatsalaṃ pitaraṃ putra ivācāryamuvāca saḥ // KAvk_41.55 //
ārya eva prayātvadya piṇḍapātāya matkṛte /
ahaṃ tu bhavatādiṣṭaṃ cintayāmi nijavratam // KAvk_41.56 //
ityupādhyāyamabhyarthya bhaktakṛtyāya paṇḍitaḥ /
tasmin yāte tadādiṣṭaṃ vihārāgāramāviśat // KAvk_41.57 //
tatra yaṣṭīkṛtatanuḥ kṛtvā pratimukhīṃ smṛtim /
sa pradadhyau nijaṃ dharmaṃ baddhaparyaṅkaniścalaḥ // KAvk_41.58 //
tasmin samādhisaṃnaddhe vasudhā sadharādharā /
vicacālākhilāmbhodhijalaloladukūlinī // KAvk_41.59 //
śakrastaṃ dhyānanirataṃ jñātvā nirvighnasiddhaye /
dideśa dikṣu rakṣāyai dikpālān sendubhāskarān // KAvk_41.60 //
bhagavānatha sarvajñastasya siddhimupasthitām /
pākāt kuśalamūlānāṃ jñātvā kṣaṇamacintayat // KAvk_41.61 //
āsannārhatpadasyāsya śāriputraḥ sametya cet /
dvāramuddhāṭayenmadhye vighna eṣa na saṃśayaḥ // KAvk_41.62 //
tasmādāgacchatastasya gatvā svayamahaṃ puraḥ /
karomi kālahārāya nānāpraśnāśrayāḥ kathāḥ // KAvk_41.63 //
iti saṃcintya bhagavān svayaṃ taddiśamāgataḥ /
bhikṣorāgacchatasyasya vjlambaṃ kathayākarot // KAvk_41.64 //
suraprabhāvānniḥśabde nabhogatavihaṃgame /
loke nirvātadīpasya tulyatāṃ prāpa paṇḍitaḥ // KAvk_41.65 //
srotaḥ prāptiphalādūrdhvaṃ sakṛdāgāmyavāpya saḥ /
anāgāmiphalaṃ prāpya tato 'rhatphalamāptavān // KAvk_41.66 //
tataḥ kathānte sugate prayāte nijamāśramam /
śāriputraḥ praviśyarkamiva śiṣyaṃ vyalokayat // KAvk_41.67 //
taṃ dṛṣṭvā sahasottīrṇaṃ viśīrṇabhavabandhanam /
siddhiṃ yugaśataprāpyāṃ tasya tām praśaśaṃsa saḥ // KAvk_41.68 //
tāṃ tasyārhatpadaprāptiṃ śrutvā jagati viśrutām /
bhikṣubhirbhagavāṇ pṛṣṭastatkathāmabravījjinah // KAvk_41.69 //
bhagavān kāśyapaḥ pūrvaṃ vārāṇasyāṃ tathāgataḥ /
saha bhikṣūsahasrāṇāṃ viṃśatyā puravāsibhiḥ // KAvk_41.70 //
śraddhāpraṇītaiḥ śucibhiḥ sarvabhogyairmanonugaiḥ /
uvāsa pūjitah kaṃcit kālaṃ sattvahitodyataḥ // KAvk_41.71 //
bhikṣupūjāpare tatra vartamāne gṛhe gṛhe /
acintyayadviniḥśvasya durgato nāma durgataḥ // KAvk_41.72 //
dhiṅ māmatīva dāridyrāt nīcaṃ niṣkuśalakriyam /
naiko 'pi mandabhāgyena yena bhikṣurnimantritaḥ // KAvk_41.73 //
tyājyā janasya sakalavyavahārabāhyāḥ vākyapramāṇapadasaṃdhiṣu naiva yogyāḥ /
naṣṭakriyā vigatakārakatarkahīnāḥ śabdā ivārtharahitāḥ puruṣā bhavanti // KAvk_41.74 //
iti cintānalākrāntaṃ ninditaṃ dhanahīnataḥ /
taṃ samāhūya ko 'pyetya sukṛtaprerako 'bhyadhāt // KAvk_41.75 //
kṣīṇārthenāpi bhavatā janmāntaraśubhāptaye /
yathākathaṃcideko 'pi bhikṣuḥ kiṃ na nimantritaḥ // KAvk_41.76 //
ityuktastena saṃsaktaśalyaḥ punarivāhataḥ /
bhiokṣubhojanavaikalyāt sa bhṛdhaṃ vyathito 'bhavat // KAvk_41.77 //
kathaṃcitkṣḥutparikṣāmaḥ sa gatvā śreṣṭhimandiram /
yatnena prāpa mūlyāṃśaṃ dārupāṭanakarmaṇā // KAvk_41.78 //
kṛtvā tatraiva tadbhāryā śuddhataṇḍulakhaṇḍanam /
tadaṃśabhṛtimūlyāptaṃ bhaktyā bhartre nyavedayat // KAvk_41.79 //
samudyatasya tasyātha bhikṣubhojanasiddhaye /
śuddhaye śuddhasattvasya śakro 'bhūdanusādhakah // KAvk_41.80 //
divyavarṇarasāmode bhojye śakreṇa sādhite /
prītyā pracchannarūpeṇa bhikṣuṃ lekhe na durgataḥ // KAvk_41.81 //
vibhūtimohitairgūḍhaiḥ pūrvaṃ puranivāsibhiḥ /
saṃghe nimantrite duḥkhāt durgato martumudyayau // KAvk_41.82 //
kṛpayā tasya bhagavān svayamabhyetya kāśyapaḥ /
śuddhisiddhiṃ parijñāya cakre bhojyapratigraham // KAvk_41.83 //
aho 'haṃ bhavato bhojyaṃ prayacchāmīti bhūbhujā /
prayatnāt prārtito 'pyarthaṃ naivāmanyata durgataḥ // KAvk_41.84 //
guṇadraviṇasaṃpūrṇaḥ syāṃ daridraprasādanaḥ /
bhagavantamathābhyarcya praṇīdhānaṃ cakāra saḥ // KAvk_41.85 //
svāśramaṃ kāśyape yāte surendre ca divaṃ gate /
durgatasya gṛhaṃ sarvaṃ divyaratnaipūrayat // KAvk_41.86 //
viśvakarmā tatastasya vidadhe śakraśāsanāt /
bhavanaṃ rucirodyānaṃ ratnastambhavibhūṣitam // KAvk_41.87 //
saṃprāptavimalaiśvaryaḥ sahitaṃ sarvabhikṣubhiḥ /
saptāhaṃ vibhavairbhogaiḥ sa kāśyapamapūjayat // KAvk_41.88 //
kṣutkṣāmāṅganamarthibhiḥ parihṛtadvāraṃ rudaddārakaṃ
gehaṃ niścalakajjalānyapi sthalīkoṇasvananmakṣikam (?) /
cullīsuptabiḍālabālamaparaṃ yasyābhavadrauravaṃ
śrīstasyaiva nṛpaspṛhāspadatayāścaryaṃ na kasya svayam // KAvk_41.89 //
tena dānaprabhāveṇa sudhāśuddhena durgataḥ /
janmāntare paṇḍitatāmavāpyārhattvamāgataḥ // KAvk_41.90 //
iti paṇḍitapūrvajanmavṛttaṃ kathitaṃ sarvavidā guṇādareṇa /
avadhārya viśuddhadānapuṇyaṃ kuśalārhaṃ praśaśaṃsa bhikṣusaṃghaḥ // KAvk_41.91 //
iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ kapilāvadānaṃ nāmaikacatvāriṃśaḥ pallavaḥ //
42. kanakavarṇāvadānam /
sattvena sūryarucayastamasi sphuranti dharmeṇa ratnanicayā nabhasaḥ tapanti /
dhairyeṇa sarvavipadaḥ praśamaṃ vrajanti dānena bhogasubhagāḥ kakubho bhavanti // KAvk_42.1 //
bhagavān sugataḥ pūrvaṃ śrāvastyāṃ jetakānane /
kuśalānāṃ prapānnānāṃ vidadhe dharmadeśanām // KAvk_42.2 //
pūrvakalpāntarajane vatsarāṣṭāyutāyuṣi /
śrīmān kanakavarṇākhyo babhūva pṛthivīpatiḥ // KAvk_42.3 //
kanakākhyā purī tasya śakrasyevāmarāvatī /
sarvalokeśvarasyāpi vasatirvallabhābhavat // KAvk_42.4 //
nāyakārhaṃ yaśaḥśubhraṃ cāruvṛttaguṇocitam /
hṝdaye yaḥ prajākāryaṃ muktāhāramivāvahat // KAvk_42.5 //
prajākarmavipākena pure paramadāruṇā /
avṛṣṭirabhavat tatra sarvabhūtabhayapradā // KAvk_42.6 //
sā dhairyahāriṇī sarvalokasaṃtāpakāriṇī /
avṛṣṭiḥ prayayau bhūbhṛnmānasāyāsahetutām // KAvk_42.7 //
kuṇṭhasarvapratīkāraḥ sa cintāstimitaṃ puraḥ /
uvāca suciraṃ dhyātvā pradhānāmātyamaṇḍalam // KAvk_42.8 //
avarṣopanipāto 'yaṃ prajānāṃ niṣpratikriyaḥ /
karoti me yatnakṛtaṃ niṣphalaṃ paripālanam // KAvk_42.9 //
nivṛttavarṣāḥ kakubho bhavantyabhrāśca svacchakāḥ /
pravṛttabāṣpavarṣāśca prajāḥ pāpena bhūbhujām // KAvk_42.10 //
trāṇaṃ mahābhayādrājā prajānāṃ na karoti yaḥ /
tasya spaṣṭaṃ naṭasyeva kirīṭamukuṭagrahaḥ // KAvk_42.11 //
tadā kṝtayugaṃ loke yadā rājā prajāhitaḥ // KAvk_42.12 //
durbhikṣakṣayitāḥ pṛthutarakleśāvalīvihvalāḥ /
hāhākāraviśṛṅkhalāḥ khalatarairatyarditā vallabhaiḥ
śocantyaḥ pralayaṃ prayāntaśaraṇāḥ pāpairnṛpāṇāṃ prajāḥ // KAvk_42.13 //
tasmātsamastakoṣeṇa rakṣaṇīyā mayā prajāḥ /
rājñāṃ prajāparitrāṇapuṇyaṃ ratnamayo nidhiḥ // KAvk_42.14 //
ityuktvā sarvalokasya saṃcintya koṣṭhakoṣayoḥ /
sa nināya nijaṃ sarvaṃ sadā bhogyopabhogyatām // KAvk_42.15 //
tataḥ kālena tasyogradurbhikṣeṇānnasaṃcayaḥ /
yayau mahāvyayādekapuruṣāśanaśeṣatām // KAvk_42.16 //
tasminnavasare vyomnā samabhyetya raviprabhaḥ /
pratyekabuddhastasyātha vidadhe bhojanārthanām // KAvk_42.17 //
niyame saṃśaye tasminnātmanaḥ prāṇadhāraṇe /
nirvikalpya sa tatasrvaṃ dadau tasmai prasannadhīḥ // KAvk_42.18 //
svaprāṇavṛttiṃ tenāsau kṛtvātithyaprasādinā /
prayayau nabahsā tasya prasaṃśan sattvaśīaltām // KAvk_42.19 //
athodyayau vyaomamahādvipasya nīlālimāleva sadambulekhā /
meghāvalī paścimadikpralambā kapolakālāgurumañjarīva // KAvk_42.20 //
tataḥ samastaṃ gaganāntarālamutphullanīlotpalakānanābham /
ācchādyamānaṃ sarasairbabhāse bhṛṅgapravandhauriva meghasaṃghaiḥ // KAvk_42.21 //
tataḥ papātākhilabhojyavṛṣṭiriṣṭā prajānāṃ bhuvi sapta rātrīḥ /
dhānyādivṛṣṭistadanantaraṃ ca ratnadivṛṣṭiśca tataḥ krameṇa // KAvk_42.22 //
iti sa kanakavarṇaḥ kṣmāpatirbhūpatīnāṃ mukuṭamaṇirivoccairbhrājamānaḥ prajānām /
akṛta sukṛtasaṃpatprīṇitah prāṇarakṣāṃ prabhavati hi parārthe sajjanānāṃ prabhāvaḥ // KAvk_42.23 //
bhūpatiḥ kanakavarṇa eṣa yaḥ so 'hameva vapuṣātmanādhunā /
ityudīrya bhagavān jinaḥ satāṃ dhīmatāṃ vyadhita dharmadeśanām // KAvk_42.24 //
iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ kanakavarṇāvadānaṃ nāma dvicatvāriṃśaḥ pallavaḥ //
43. hiraṇyapāṇyavadānam /
sarvopakārapraṇayī prabhāvaḥ sarvopajīvyā mahatī vibhūtiḥ /
puṇyāṅkurārhasya phalaṃ viśālapalārhametat prathamaṃ hi puṣpam // KAvk_43.1 //
jine jetavanārāmavihārābhigate purā /
śrāvastyāṃ devasenākhyaḥ śrīmānāsīdgṛhādhipaḥ // KAvk_43.2 //
hiraṇṃyapāṇistasyābhūtputraḥ satputramāninaḥ /
yasya hemamayaṃ jātaṃ pāṇidvitayamadbhutam // KAvk_43.3 //
rūpyalakṣadvayaṃ tasya prātaḥ prātaḥ karadvaye /
prādurāsītsa tenābhūdarthināṃ kalpapādapaḥ // KAvk_43.4 //
tasya vyaktavivekena paripākena bhūyasā /
kāle kuśalamūlānāṃ jine bhaktirajāyata // KAvk_43.5 //
atha jetavana gatvā bahgavantaṃ tathāgatam /
sa dṛṣṭvā vidadhe tasya sānandaḥ pādavandanam // KAvk_43.6 //
bhagavānapi saṃṣāratāpapraśamacandikām /
sudhāsakhīṃ dideśāsmai dṛśaṃ kuśalavṛtikām // KAvk_43.7 //
sa śāsturdarśanenaiva saṃmohatimitojjhita /
babhāse suryakiraṇaprabuddhakamalopamaḥ // KAvk_43.8 //
bhagavān vidadhe tasya tataḥ saddharmadeśanām /
yayā dharmamayaṃ cakṣurakṣuṇṇālokamudyayau // KAvk_43.9 //
prākpuṇyapariṇāmena jātavairāgyavāsanaḥ /
praṇamya vimalaprajñaḥ sa sarvajñamabhāṣataḥ // KAvk_43.10 //
śaraṇya śaraṇāptasya bhagavan bhavahāriṇī /
aśeṣakleśanāśāya pravrajyā me vidhīyatām // KAvk_43.11 //
capalaṃ prāṇināmāyuṣtato 'pi navayauvanam /
vidyudvilāsacapalāstato 'pyetā vibhūtayaḥ // KAvk_43.12 //
iti tasya bruvāṇasya sugatānugrahoditā /
papāta vitarajasaḥ pravrajyā vapuṣi svayam // KAvk_43.13 //
raktacīvarasuvyaktāṃ bibhrāṇaḥ sa viraktatām /
pātragraheṇa tatyāja punaḥ saṃsārapātratām // KAvk_43.14 //
tasya tāmadbhutāṃ siddhiṃ pratyakṣaṃ vīkṣyaṃ bhikṣavaḥ /
tatpūrvavṛttaṃ papracchurbhagavantaṃ sa cābravīt // KAvk_43.15 //
vārāṇasyāṃ purā rājā kṛkirnāma tathāgate /
kāśyapākhye bhagavati prayāti parinirvṛtim // KAvk_43.16 //
śarīramasya samkṛtya stūpaṃ ratnamayaṃ vyadhāt /
svargāvagāhanaprauḍhaṃ mūrtaṃ puṇyamivonnatam // KAvk_43.17 //
tasminnāropyamāṇāyāṃ yaṣṭayāṃ pūjāparigrahe /
kitavaḥ kandalo nāma nidadhe rūpakadvayam // KAvk_43.18 //
cittaprasādaśuddhena tena puṇyena bhūyasā /
hiraṇyapāṇiḥ prāpto 'dya mahatāṃ spṝhaṇīyatām // KAvk_43.19 //
bhavati vibhavastyāgodāraḥ samagraguṇo bhuvi
prasaratiḥ yaśaḥ śuklaṃ loke sudhāṃśusahodaram /
pariṇatipade puṇyaṃ dhatte yadalpamanalpatāṃ
vimalamanasaḥ śraddhāśuddhaṃ tadeva vijṛmbhitam // KAvk_43.20 //
iti prabhāvaṃ kathitaṃ jinena puṇyānubhāvasya hiraṇyapāṇeḥ /
śrutvaiva harṣādaravismayānāṃ sa bhikṣusaṃghaḥ praṇayī babhūva // KAvk_43.21 //
iti kṣemandraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ hiraṇyapāṇyavadānaṃ tricatvāriṃśaḥ pallavaḥ //
44. ajātaśatrupitṛdrohāvadānam /
durjanaduḥsahaviṣadharabhīṣaṇataratimirapatitānām /
ālambanajananaṃ bhavabhayaharaṇaṃ jinasmaraṇam // KAvk_44.1 //
pure rājagṛhābhikhye bhagavān bhūbhṛtaḥ purā /
kaṭake gṛdhrakūṭasya vijahāra tathāgataḥ // KAvk_44.2 //
tasminnavasare rājā bimbisāraḥ sutapriyaḥ /
ajātaśatruṇā tatra putreṇa krūrakāriṇā // KAvk_44.3 //
suhṛdaḥ pāvakasyeva devadattasya saṃmatam /
ghorāndhabandhanāgāraṃ niḥsaṃcāraṃ praveśitaḥ // KAvk_44.4 //
patnyā praveśitaṃ tasya bandhane gūḍhabhojanam /
jñātvā sa tatkṣayākāṅkṣī kṣutkṣāmasya nyavārayat // KAvk_44.5 //
rūkṣaḥ kṛśo 'timalinaḥ so 'bhavat pṛthivīpatiḥ /
akālakālameghārtaḥ kṛṣṇapakṣa ivoḍupaḥ // KAvk_44.6 //
saṃkīrṇavāsasaṃtāpātprāyaḥ peśalacetasām /
karotyāliṅganaṃ prauḍhā gāḍhapraṇayinī vipat // KAvk_44.7 //
sa samuddhiśya śokārtaḥ sugatādhyuṣitāṃ diśam /
kṛtāñjalirnataśirāḥ kṣāmasvaramabhāṣata // KAvk_44.8 //
nāmastubhyaṃ bhagavate mahārhāya mahārhate /
dīnoddharaṇasaṃnaddhasamyaksaṃbodhibodhicetase // KAvk_44.9 //
namaste ghorasaṃsāramakarākarasetave /
jināya janatājanmakleśapraśamahetave // KAvk_44.10 //
namo nityaprabuddhāya sarvasattvaikabandhave /
viśuddhadhānme buddhāya karuṇāmṛtasindhave // KAvk_44.11 //
iti bhaktisudhāṃ śiktvā sugataśravaṇocitām /
puṇyapuṣpaprasavinīṃ sa cakre stutimañjarīm // KAvk_44.12 //
sarvajñastasya vijñāya kāyakleśaśamayīṃ daśām /
bandhanāgāravivarālokairāpyāyanam vyadhāt // KAvk_44.13 //
ajātaśatrustadvṛttaṃ jñātvā śaṅkākulaḥ pituḥ /
nyavārayadbandhagṛhe susūkṣmavivarāṇyapi // KAvk_44.14 //
tatastasya tadādeśāt cakrurbandhanarakṣiṇaḥ /
kṣureṇa gāḍhabaddhasya pādayostadvikartanam // KAvk_44.15 //
sa tīvravaiśasakleśavyathitah pārthivaḥ param /
namo buddhāya buddhāyetyārtasaṃkrandanaṃ vyadhāt // KAvk_44.16 //
bhagavānatha sarvajñaḥ puraḥ pratyakṣatāṃ gataḥ /
śakradattāsanāsīnaḥ kāruṇyāttamabhāṣataḥ // KAvk_44.17 //
rājan kiṃ kriyate krūrakarmaṇāṃ gatirīdṛśī /
śubhāśubhasamudbhūtaṃ na bhuktaṃ kṣiyate phalam // KAvk_44.18 //
rāgadveṣaviṣāsakte nānāvyasanaduḥsahe /
evaṃvidhaiva niḥsāre saṃsāre duḥkhasāratā // KAvk_44.19 //
saṃkleśakalile kāle vipatsaṃpadvisaṃkaṭe /
dhairyameva paritrāṇaṃ vairāgyaṃ ca nirākulam // KAvk_44.20 //
saṃsāraghoragahanāntaravardhamānaiḥ duḥkhānalavyatikaraprasṛtairasiktāḥ /
dhūmodgamairiva punaḥ sukṛtocitānāṃ bāṣpāmbubindukalilā na dṛśo bhavanti // KAvk_44.21 //
bhajasva dhairyaṃ duḥkhe 'smin bhogāśāṃ tyaja bhūpate /
pariṇāmavirodhinyaḥ sarvāḥ saṃsāravṛttayaḥ // KAvk_44.22 //
adhunaiva tavāsannā dehātte kuśalasthitiḥ /
ityuktvā taṃ samāśvasya bhagavān svapadaṃ yayau // KAvk_44.23 //
bimbisāro 'pi dehānte tasminneva kṣaṇe divi /
abhūjjinarṣabho nāma śrīmān vaiśravaṇātmajaḥ // KAvk_44.24 //
ajātaśatrurjanakaṃ jñātvā vigatajīvitam /
śarīramasya satkṛtya nininda nijaduṣkṛtam // KAvk_44.25 //
tasyātitīvrapāpārtaṃ cittaṃ durvṛttadūṣitam /
paścāttāpāgnipatanaṃ prāyaścittamivākarot // KAvk_44.26 //
so 'vadadbata saṃmohādaiśvaryamadalubdhadhīḥ /
durvṛttapātakaśvabhre patito 'hamadhomukhaḥ // KAvk_44.27 //
śrutaprajñādaridrāṇāṃ nijanidrāsukhāpahā /
cintā dahati gātrāṇi khalamantrānuvartinām // KAvk_44.28 //
patitasyāvasannasya pāpapaṅke pramādinah /
anālambasya saṃtrāṇaṃ jinasaṃsmaraṇaṃ mama // KAvk_44.29 //
iti saṃcintya suciraṃ sa gatvā sugatāntikam /
jugupsamānaḥ kukṛtātparaṃ saṃkocamāyayau // KAvk_44.30 //
tatrāpavitramātmānaṃ manyamānaḥ sapatrapaḥ /
praṇanāma jinaṃ dūrāt pāpasparśabhayādiva // KAvk_44.31 //
sāśrunetraḥ paritrāṇaṃ sa sarvajñaṃ vyajijñapat /
sakampaḥ kāyasaṃsaktaṃ vidhunvanniva duṣkṛtam // KAvk_44.32 //
bhagavan kṛtapāyo 'hamāsannanarakānalaḥ /
uttaptaḥ karuṇāsindhuṃ tvāmeva śaraṇaṃ gataḥ // KAvk_44.33 //
māmiyaṃ śoṇaparyantā dṛṣṭiste puṣkaraprabhā // KAvk_44.34 //
khalamantrapravṛttena durvṛttena pramādinā /
mayā vibhavalubdhena pāpena nihataḥ pitā // KAvk_44.35 //
iti pralāpinastasya vacaḥ śrutvā tathāgataḥ /
sasarha tatpāparajaḥśuddhyai puṇyasarasvatīm // KAvk_44.36 //
rājanna cintitaḥ pāpaḥ khaleneva svakarmaṇā /
preritastvaṃ pitṛvadhe patitaḥ pāpasaṃkaṭe // KAvk_44.37 //
duḥkhaṃ tattena bhoktavyaṃ prāptavyaṃ kilbiṣaṃ tvayā /
tava tasya ca bhūpāla tulyaiṣā bhavitavyatā // KAvk_44.38 //
nijakaṇṭhasamutkīrṇāṃ lalāṭapaṭavartinī /
śilāśakalalekheva niścalā niyatirnṛṇām // KAvk_44.39 //
kurvatā kaluṣaṃ karma khalapreraṇayā tvayā /
pratyāsannāmṛtaśreyaḥ svahastena tiraskṛtam // KAvk_44.40 //
adyāpi yadi te pāpaṃ hantuṃ prāptuṃ ca saṃpadam /
vāñchāsti tatkuru matiṃ puṇye pāpaśamātmani // KAvk_44.41 //
dīpavṛttyā sukhaṃ sūte jīvayatyujjvalaṃ yaśah /
amṛtasya prakāro 'yaṃ suvṛttaḥ satsamāgamaḥ // KAvk_44.42 //
paścāttāpāgnupātena sādhunā saṃgamena ca /
saṃkīrtanena dānena pāpaṃ naśyati dehinām // KAvk_44.43 //
pātraṃ pavitrayati naiva guṇān kṣiṇoti snehaṃ na saṃharati naiva malaṃ prasūte /
doṣāvasānaruciraścalatāṃ na dhatte satsaṃgamaḥ sukṛtasadmani ko 'pi dīpaḥ // KAvk_44.44 //
guṇigaṇavipaddīkṣādakṣaḥ kṣapākṣaṇasaṃnibhaḥ
sakalanayanavyāpārāṇāṃ janeṣu nirodhakaḥ /
asamaviṣamāyāsāvāsaḥ prakāśaparikṣayāt
sṛjati hi mahāmohāgdāḍhaṃ tamaḥ khalasaṃgamaḥ // KAvk_44.45 //
pratyekabuddhastvaṃ rājan kālena kṣīṇakilbiṣaḥ /
bhaviṣyasi vivekena kṛtālekaḥ śanaiḥ śanaiḥ // KAvk_44.46 //
iti tasya dayāśvāsaṃ cakāra bahgavān jinah /
patiteṣvadhikaṃ santaḥ karuṇāsnigdhalocanāḥ // KAvk_44.47 //
tataḥ praṇamya sugataṃ prayātaḥ svapadaṃ nṛpaḥ /
mahataḥ pāpabhārasya viveda laghutāmiva // KAvk_44.48 //
tasmin prayāte sarvajñaḥ pṛṣṭastatkarma kautukāt /
bhikṣubhiḥ kṣitipālasya pūrvavṛttamabhāṣata // KAvk_44.49 //
vārāṇasyāṃ nirāyāsavilāsavyavasāyinaḥ /
catvāraḥ śreṣṭhitanayā babhūvuḥ śrīviśṛṅkhalāḥ // KAvk_44.50 //
te kadācit sukhakṣībā mithaḥ kalikathāsthitāḥ /
pratyekabuddhamāyāntaṃ dadṛśuryauvanoddhatāḥ // KAvk_44.51 //
taṃ dṛṣṭvā jātavidveṣāḥ śamasaṃyamanindakāḥ /
jyeṣṭhaḥ sundarako nāma bhrātṝn provāca sasmitaḥ // KAvk_44.52 //
ayaṃ cīvarapātrāṅkaḥ pānena gatajīvitaḥ /
kṣibo vidhīyate bhikṣurityayaṃ me manorathaḥ // KAvk_44.53 //
ityukte cāpalāt tena dvitīyaḥ kundarābhidhaḥ /
uvāca bhikṣuṃ kṣiptvemaṃ hantumicchāmyahaṃ jale // KAvk_44.54 //
tatastṛtīyo 'pyavadat pāpaḥ sundarakābhidhaḥ (?) /
eṣa bhikṣurvaraṃ tasyāṃ vīthyāṃ nikṣipyate javāt // KAvk_44.55 //
caturtho 'pyavadat krūramatiḥ kandarakābhidhaḥ /
bhikṣoḥ kṣureṇa kriyate niścarma caraṇadvayam // KAvk_44.56 //
iti teṣāṃ bruvāṇānāṃ kaluṣo 'bhūnmanorathaḥ /
yena janmāntare prāpuste svecchāsadṛśaṃ phalam // KAvk_44.57 //
dhanaṃ paśyati lobhāndhaḥ kridhāndhaḥ śatrumeva ca /
kāmāndhah kāminīmeva darpāndhastu na kiṃcana // KAvk_44.58 //
dhanidbhūtavikārāṇāṃ prayātyaniyatātmanām /
madamandavicārāṇāmānandaḥ kleśabandhatām // KAvk_44.59 //
krudhyantyakāraṇamakāraṇamutpatanti snihyantyakāraṇamakāraṇamāmananti /
mohāhatāḥ khalu hitāhitanirvicārāḥ tṛptāḥ paraṃ nṛpaśavaḥ samadā bhavanti // KAvk_44.60 //
jyeṣṭhaḥ śreṣṭhisutaḥ pāpātsa evāparajanmani /
śāriryānābhidhaḥ śākyaḥ pītvā madyaṃ vyapadyata // KAvk_44.61 //
dvitīyo 'pi mahānnāma śākyastoye kṣayaṃ gataḥ /
tṛtīyaśca svaputreṇa vyasto rājā prasenajit // KAvk_44.62 //
bimbisāraścaturtho 'sau dhṛtaḥ putreṇa bandhane /
prayuktaṃ dhanavatkarma bhujyate hi savṛddhikam // KAvk_44.63 //
mohāhatairiha hi sadbhirasadbhireṣāṃ niḥśarma karma sahasaiva viḍambyate yat /
bāṣpāmbupūrṇanayanairanayopanītaḥmastokaśokavivaśairanubhūyate 'tra // KAvk_44.64 // KAvk_44.//
sugatakathitametat pūrvajanmapravṛttaṃ viṣaviṣamavipākaṃ bimbisārasya vṛttam /
vibudhasadasi bhikṣuḥ spaṣṭamākarṇya mene vyasanaśatanimittaṃ dūṣitaṃ cittameva // KAvk_44.65 //
iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāmajātaśatrupitṛdrodāvadānaṃ nāma catuścatvāriṃśaḥ pallavaḥ //
45. kṛtajñāvadānam /
andhīkṛto 'pi svadṛśā tamasā khalena lakṣmīvihāravirahe vinipātito 'pi /
kaṣṭāṃ daśāmiva niśāmativāhya padmaḥ svāmeva saṃpadamupaiti punarguṇāḍhyaḥ // KAvk_45.1 //
śrāvastyāṃ sugate jetavanodyānavihāriṇi /
devadattaḥ paridveṣavyādhivyāpto vyacintayat // KAvk_45.2 //
tulyaḥ samāno me bhrātā manuṣyaḥ śākyavaṃśajaḥ /
prāptaḥ puṇyaprabhāveṇa trijagatpūjyatāṃ jinaḥ // KAvk_45.3 //
jīvitodvṛttaye tasmāt taysya yatnaṃ karomyaham /
na hyanastaṃgate bhānau paratejaḥ prakāśate // KAvk_45.4 //
vijñānenānubhāvena vidyayā tapasā śriyā /
paraprakarṣaṃ sahate na hi mānonnataṃ manah // KAvk_45.5 //
viṣaṃ nijanakhāgreṣu dhṛtvā tasya praṇāmakṛt /
saṃcārayāmi vapuṣi nediṣṭhaḥ pādapīḍaṇaiḥ // KAvk_45.6 //
iti saṃcintya kaluṣaṃ vidveṣavivaśaḥ khalah /
sa tiṣyapramukhānetya bāndhavānidamabhyadhāt // KAvk_45.7 //
krūraḥ kṛtāpakāro 'haṃ sugatasyādya pādayoḥ /
saralasya prasādāya ptāmi gurupātakah // KAvk_45.8 //
iti bruvāṇastaiḥ sarvaiḥ sudattānumataiḥ saha /
jinaṃ jetavanāsīnaṃ draṣṭuṃ duṣṭamatiryayau // KAvk_45.9 //
bhagavantaṃ vilokyābhūttatra yāvatsa sarvaśaḥ /
tāvaddagdho 'hamityuccairutkṣiptacaraṇo 'vadat // KAvk_45.10 //
huiṃsāsaṃkalpapāpena vrajreṇeva samāhataḥ /
saśarīraṃ kṣaṇe tasmin narakāgnau papāta saḥ // KAvk_45.11 //
sarvajñaḥ sahasā dṛṣṭvā taṃ ghoranarake cyutam /
uvāca śrutatadvṛttavismitāṃ bhikṣusaṃsadam // KAvk_45.12 //
eṣa kilbiṣadoṣeṇa patitaḥ kleśasaṃkaṭe /
tīvram hi timira sūte sarvathā malinaṃ manaḥ // KAvk_45.13 //
nagaryāmatighoṣāyāṃ ratisomasya bhūpateḥ /
kṛtajñaścākṛtajñaśca purā putrau babhūvatuḥ // KAvk_45.14 //
kṛtajñaḥ kṛpayārthibhyaḥ kalpavṛkṣaḥ ivāniśam /
nijaṃ vimucya pradadau ratnābharaṇasaṃcayam // KAvk_45.15 //
avibhaktaṃ piturdravyaṃ sarvaṃ sādhāraṇaṃ tayoḥ /
vadannityakṛtajñpo 'pi ten adattaḥ jahat tat // KAvk_45.16 //
tataḥ ślādhyāya vacasā matighoṣābhodho nṛpaḥ /
janakalyānikāṃ nāma kṛtajñāya sutāṃ dadau // KAvk_45.17 //
svayamevārjitaṃ vittaṃ dātuṃ jātamanorathaḥ /
āruroham pravahaṇaṃ kṛtajño 'tha mahodadhau // KAvk_45.18 //
ratnārjanodyataṃ yāntaṃ taṃ dveṣaspardhitādaraḥ /
tamevānuyayau lobhādakṛtajño 'pi durjanaḥ // KAvk_45.19 //
saṃpūrṇaṃ vaṇijāṃ sārthaiḥ tataḥ pravahaṇaṃ śanaiḥ /
ānukūlyena matutāmavāpa dvīpamīpsitam // KAvk_45.20 //
tasmin pratinivṛtte 'tha svadeśaṃ gantumudyate /
ratnarāśibhirāpūrṇasaṃklape svadeśaṃ gantumudyate // KAvk_45.21 //
kṛtajñaḥ pṛthivīmūlyaṃ ratnānāṃ śatapaḥñcakam /
ādāya granthipaṭṭena babandhāṃśukapallave // KAvk_45.22 //
ratnabhārapariśrāntaṃ tataḥ pravahaṇaṃ mahat /
abhajyata mahāvātairaiśvaryamiva durnayaiḥ // KAvk_45.23 //
tataḥ phalakavāhastaṃ kṛtajñaḥ prāptajīvitaḥ /
akṛtajñaṃ nimajjantaṃ pṛṣṭhena samatārayat // KAvk_45.24 //
tāritaḥ kṛpayā bhrātrā sa ghoramakarākarāt /
apaśyadañcale tasya ruciraṃ ratnasaṃcayam // KAvk_45.25 //
sa tasya ratnalobhena dveṣena ca vaśīkṛtaḥ /
samudratīre śrāntasya bhrāturdrohamacintayat // KAvk_45.26 //
tasya nidrānilīnasya śastreṇotpāṭya locanam /
gṛhītvā ratnanicayaṃ kṛtaghnaḥ sa yayau javāt // KAvk_45.27 //
krūreṇāṅgīkṛtastena rāhuṇeva divākara /
lokopakāravihato duḥkhitaḥ so 'pyacintayat // KAvk_45.28 //
adhunārthipradāne 'rthe vyarthībhūte manorathe /
kiṃ mamāndhasya vandhyena jīvitena prayojanam // KAvk_45.29 //
aprāptaviṣayāḥ prāṇā na prayānti yadi kṣayam /
tadasaṃgatayo yogāḥ kleśaynti kṣyakṣamāḥ // KAvk_45.30 //
kṣaṇe dhane jane dveṣamānavaikalyavihvale /
pūjye puṃsāṃ samenaiva śeṣasya ca yaśovyayaḥ // KAvk_45.31 //
iti saṃcintya sa śanairvrajansārthena tāritaḥ /
avāpa nagaropāntaṃ matighoṣasya bhūpateḥ // KAvk_45.32 //
gopālabhavane tatra sa kaṃcitkālamāsthitaḥ /
udyānayātrāgatayā rājaputryā vilokitah // KAvk_45.33 //
taṃ dṛṣṭvāndhamapi vyaktarājalakśaṇalakṣitam /
prāgjanmapremabandhena sābhilāṣā babhūva sā // KAvk_45.34 //
tataḥ svayaṃvaravidhiṃ sā kṛtvā śāsanātpituḥ /
rājñāṃ madhye ca mānyānāṃ vavre vigatalocanam // KAvk_45.35 //
bhūmipālān parityajya vṛto 'ndhaḥ pāpayā tvayā /
uktveti pitrā kopena nirastā śuśubhe na sā // KAvk_45.36 //
udyāne sā nidhāyāndhaṃ yatnenāhṛtya bhojanam /
sadā tasmai dadau premapraṇayopacitādarā // KAvk_45.37 //
kadācittāṃ cirāyātāmāhārāvasare gate /
uvāca rājatanayaḥ paraṃ mlānānanaḥ kṣudhā // KAvk_45.38 //
asamīkṣitakāriṇā tvayā kevalacāpalāt /
vṛto 'hamandhaḥ saṃtyajya nṛpān vipulalocanān // KAvk_45.39 //
paścāttāpena nūnaṃ tvaṃ mayi paryuṣitādarā /
adhunā tāṇḍavaṃ premṇah pradarśayitumudyatā // KAvk_45.40 //
andhasaṃdarśanodvignā surūpālokanonmukhī /
āhārakāle 'tikrānte cireṇeha tvamāgatā // KAvk_45.41 //
ityuktvā paruṣaṃ tena kampamānā lateva sā /
uvāca guñjanmadhupaśreṇīmadhuravādinī // KAvk_45.42 //
nātha mithyaiva me śankāṃ na kopātkartumarhasi /
vāgbāṇapātaṃ sahate na cetaḥ prītipeśalaṃ // KAvk_45.43 //
tvāmeca devatāṃ jāne yadyahaṃ śuddhamānas ā /
tena satyena sālokamekaṃ nayanamastu te // KAvk_45.44 //
ityukte sattvaśālinyā tayā tasyāśu locanam /
utphullakamalākāramekaṃ vimalatām yayau // KAvk_45.45 //
tasyāh satyaprabhāveṇa saṃjātapṛthuvismayah /
satyapratyayasotsāhaṃ kṛtajñastāmabhāṣata // KAvk_45.46 //
bhrātrā tenākṛtajñna pāṭite locanadvaye /
tasmin vikāro vairaṃ vā na nikāro 'pyabhūnmama // KAvk_45.47 //
svacchaṃ tenāstu satyena dvitīyamapi locanam /
ityukte takṣaṇenāsya spaṣṭaṃ cakṣuralakṣyata // KAvk_45.48 //
ataḥ kathitavṛttāntaṃ kṛtajñamucitaṃ patim /
prahṛṣṭā janakalyāṇī gatvā pitre nyavedayat // KAvk_45.49 //
pūjitaḥ śvaśureṇātha sa ratnagajavājibhiḥ /
śriyeva kāntayā sārdhaṃ jagāma nagaraṃ pituḥ // KAvk_45.50 //
sa tatra pitrā hṛṣṭena caraṇālīnaśekharaḥ /
janānurāgasubhage yaivarājye pade dhṛtaḥ // KAvk_45.51 //
akṛtajño 'pi nirlajjastaṃ prasādayituṃ śaṭhaḥ /
vicintya pādapatane tasya drohaṃ samāyayau // KAvk_45.52 //
unmanā hantumāyātaḥ sa taṃ kuṭulaceṣṭitaḥ /
hāhā dagdho 'smi dagdho 'smītyuktvaiva narake 'patat // KAvk_45.53 //
sa eva devadatto 'sau kṛtajño 'pyahameva ca /
janmāntarānubandhena dveṣo 'sya na nivartate // KAvk_45.54 //
sarvajñabhāṣitamiti pracuropakāraṃ taddevadattacaritaṃ paritāpakāri /
janmāntaropacitapātakasaṃnibaddhaṃ śrutvā babhūva vimanā iva bhikṣusaṃghaḥ // KAvk_45.55 //
iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ kṛtajñāvadānaṃ pañcacatvāriṃśaḥ pallavaḥ //
46. śālistambāvadānam /
dānaikatānamanasāṃ pṛthusattvabhājāmutsāhamānaguṇabhogavibhūṭipūtaḥ /
prākuṇyasaṃcayamayaḥ kuśalabhidhānaḥ kāle phalatyavikalaḥ kila kalpavṛkṣaḥ // KAvk_46.1 //
kosalendrasya bhūbhartuḥ śrāvastyām bhagavān purā /
vijahāra va rodyāne saha bhikṣagaṇairjinaḥ // KAvk_46.2 //
ādimadhyāṇtakalyāṇaṃ bahvābhibhavasādhakam /
saṃdideśa sa saddharmaṃ trailokyakuśalodyataḥ // KAvk_46.3 //
atrāṇtare nāgarājaputrāḥ sāgaravāsinah /
catvāraḥ sugatodīrṇaṃ saddharmaṃ paramāmṛtam // KAvk_46.4 //
abhiratyākhyayā svasrā preritāḥ śrotumāgatāḥ /
te balātibala-śvāsa-mahāśvāsābhidhāḥ samam // KAvk_46.5 //
krakucchandasya sudhiyaḥ kāle bhagavataḥ pura /
kanakākhyasya ca muneḥ kāśyapasya ca yatnataḥ // KAvk_46.6 //
ājagmuḥ śrīsukhāsaktāḥ śrotumaprārthitā api /
tatpuṇyapariṇāmena prāptāḥ śākyamuneḥ purā // KAvk_46.7 //
teṣu praṇamya śāstāraṃ caraṇālīnamauliṣu /
vidhāya mānuṣaṃ rūpamupaviṣṭeṣu parṣadi // KAvk_46.8 //
saddharmamāyayau śrotuṃ kosalendraḥ prasenajit /
lakṣmīmandasmitacchāyaṃ nivārya cchatracāmaram // KAvk_46.9 //
śāstuḥ pādapraṇāmāya viśatastasya saṃsadi /
avakāśaṃ natāścakruḥ sarve nṛpatigauravāt // KAvk_46.10 //
tasyābhinandyamānasya varṣāśramagurornṛbhiḥ /
nāgarājasutāścakrurnāvakāśaṃ na satkṛtam // KAvk_46.11 //
tasyābhinandyamānasya varṇāśramagurornṛbhiḥ /
nāgarājasutāścakrurnāvakāśaṃ na satkṛtam // KAvk_46.12 //
sa saṃjñayā samādiśya nijaṃ parijanaṃ puraḥ /
gamane nigraham teṣāṃ nirvikāra ivābhavat // KAvk_46.13 //
bhagavānapi sarvajñastasya jñātvā ca niścayam /
dharmopadeśaparyante provāca racitasmitaḥ // KAvk_46.14 //
na vidveṣarajaḥpūrṇamanomalinadarpaṇe /
bhāti dharmopadeśasya pratibimbapratigrahaḥ // KAvk_46.15 //
avihitasamatānāṃ kopamohāhatānāṃ kṛśamapi kuśalāṃśaṃ nopadeśaḥ karoti /
na hi vahutaradoṣe śuddhihīne śarīre vrajati hatamatīnām bheṣajaṃ bheṣajatvama // KAvk_46.16 //
iti yuktaṃ bhagavatā hitamuktaṃ mahīpatiḥ /
śrutvāpi na ca tatyāja nāgeṣu vimanaskatām // KAvk_46.17 //
bhagavantaṃ praṇamyātha prayāte svapadaṃ nṛpe /
nāgāstatsainikābaddhamārge vyomapathā yayuḥ // KAvk_46.18 //
te vicintya svabhavane kṣmāsaṃkṣayakṛtakṣaṇāḥ /
ghoranirghātameghaughagrastalokāḥ samāyayuḥ // KAvk_46.19 //
teṣāṃ vyavasitaṃ jñātvā sarvajñaḥ pakṣapātinām /
rakṣḥākṣamaṃ kṣitipatermaudgalyāyanamādiśat // KAvk_46.20 //
atha nāgagaṇotsṛṣṭā vajravṛṣṭirmahīpatau /
bhūbhartustatprabhāveṇa prayayau puṣpavṛṣṭitām // KAvk_46.21 //
śastrāstravṛṣṭirnibiḍakṣiptā tairatha duḥsahā /
maudgalyāyanasaṃkalpādyayau rājārhabhojyatām // KAvk_46.22 //
tatprabhāvātprayāteṣu bhognotsāheṣu bhogiṣu /
gatvā vavande sugataṃ nṛpatirvītaviplavaḥ // KAvk_46.23 //
sa maudgalyāyanasyārghyamucitaṃ bhogasaṃpadā /
bhaktisaṃskārasubhagaṃ vidadhe jianśāsanāt // KAvk_46.24 //
tataḥ svargocitām bhikṣurvibhūtiṃ vīkṣya bhūpateḥ /
papraccha kautukavaśāt sarvajñaṃ caritāñjaliḥ // KAvk_46.25 //
bhagavan kasya puṇyasya prabhāveṇa prasenajit /
sarvairvirājitaṃ bhogaiḥ prājyaṃ rājyamavāptavān // KAvk_46.26 //
ikṣustambavadetasya śālistambaśca jāyate /
divyapānānnasaṃpattiḥ phalaṃ tatkasya karmaṇaḥ // KAvk_46.27 //
iti pṛṣṭaḥ praṇayinā bhikṣuṇā bhagavān jinaḥ /
uvāca śrūyatāṃ rājñaḥ kāraṇaṃ bhogasaṃpadām // KAvk_46.28 //
kosale 'smin janapade khaṇḍākhyaguḍakarṣakaḥ /
dadau pratyekabuddhāya pūrvamikṣurasaudanam // KAvk_46.29 //
bhuktenekṣurasānnena tena vātagadārditaḥ /
pratyekabuddhastatpuṇyaiḥ prasannaḥ susthatāṃ yayau // KAvk_46.30 //
rājā prasenajit so 'yaṃ puṇyavān guḍakarṣakah /
tena puṇyaprabhāveṇa bhogabhāgī virājate // KAvk_46.31 //
upakāraḥ kṛtajñānāṃ nikāraḥ krūracetasām /
sukṛtāṃśaśca śādhūnāmaplo 'pyāyātyanalpatām // KAvk_46.32 //
sarvajñeneti kathite pūrvapuṇye mahīpateḥ /
babhūva sukṛtotkarṣe bhikṣurāścaryaniścalah // KAvk_46.33 //
atha bhaktyā bhagavataḥ kṛtvā rājādhivāsanām /
upaninye svayaṃ tāṃ tāṃ surārhāṃ bhogasaṃpadam // KAvk_46.34 //
paropacārai rucirairarcite kāñcanāsane /
sukhopaviṣṭaṃ provāca naranāthastathāgatam // KAvk_46.35 //
bhagavan me bhavadbhaktivibhaktasukṛtaśriyaḥ /
cayah kuśalamūlānāmanirmuktyai bhaviṣyati // KAvk_46.36 //
vinayātpārthiveneti pūrṇapuṇyābhimāninā /
pṛṣṭaḥ smitasitālokaṃ jagāda sugataḥ sṛjan // KAvk_46.37 //
rājan saṃsāramārgo 'yamanādinidhanodbhavaḥ /
helālaṅghyaḥ kathaṃ puṃsāmaprāpya kleśasaṃkṣayam // KAvk_46.38 //
ciraparicitaiścakrāvartairasaktagatāgatiḥ
prakṛtigahanaḥ saṃsāro 'yaṃ sukhena na laṅghyate /
asati hi vinā yogābhyāsaṃ kṣaye kila karmaṇāṃ
sphuṭaphalatatirdharmo 'pyasminnibandhanatām gataḥ // KAvk_46.39 //
sarvato vinivṛttasya dānābhyāsena bhūyasā /
mamāpi dharmasaṃsāro babhūva bhūrijanmakṛt // KAvk_46.40 //
dhaniko nāma dhanavān vārāṇasyāmabhūtpurā /
tāpāpahaḥ phalasphīṭaśchāyāvṛkṣa ivārthinām // KAvk_46.41 //
durbhikṣakṣapite loke viṣamakleśavihvale /
bhojyaṃ pratyekabuddhānāṃ so 'rthitaḥ pañcabhiḥ śataiḥ // KAvk_46.42 //
sa teṣāṃ parabhogārhaṃ durbhikṣāvadhi bhojanam /
akalpayadanalpaśrīḥ koṣṭhāgārī gatasmayaḥ // KAvk_46.43 //
śatapañcakasaṃghātairbhoktuṃ tasya gṛhaṃ tataḥ /
kramātpratyekabuddhānām sahasradvayamāyayau // KAvk_46.44 //
tasya tatpuṇyavāsena jāto labdhaphalaśriyā /
durbhikṣadānajanito ratnakośastadākṣayaḥ // KAvk_46.45 //
sukhaṃ sanātanaṃ puṇyabhogyatvaṃ praṇidhānataḥ /
śāstustataḥ pareṇāyaṃ samyaksaṃbodhimāpitaḥ // KAvk_46.46 //
puṇyena pāpena ca veṣṭiteyaṃ saṃsāriṇāṃ karmaphalapravṛttiḥ /
sitāsitā bandhanarajjureṣā tatsaṃkṣaye mokṣapathaṃ vadanti // KAvk_46.47 //
iti kṣitīśaḥ kathitaṃ jinena mohavyapāyena niśamya mokṣam /
kleśakṣayārhaṃ śamameva matvā puṇyābhimānaṃ śithilīvakāra // KAvk_46.48 //
iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ śālistambāvadānaṃ nāma ṣaṭcatvāriṃśaḥ pallavaḥ //
47. sarvārthasiddhāvadānam /
svārthapravṛttau vigataspṛhāṇāṃ paropakāre satatodyatānām /
kleśeṣvabhītā vyasanairanītā vighnairapīḍākarameti siddhiḥ // KAvk_47.1 //
śrāvastyāṃ bhagavān pūrvaṃ jino jetavanasthitaḥ /
dharmākhyānaprasaṅgena bhikṣusaṃghamabhāṣata // KAvk_47.2 //
āsīdakhilabhūpālamaulilālitaśāsanah /
siddhārtho nāma sukṛtī sārvabhaumo mahīpatiḥ // KAvk_47.3 //
sāgarākhyasya nāgasya sūnurjaladhivāsinah /
sarvārthasiddhaḥ putratvaṃ prayayau tasya bhūpateḥ // KAvk_47.4 //
sa bhādrakalpiko bodhisattvaḥ sattvojjvalaprabhaḥ /
jātamātraḥ kṣititalaṃ cakre pūrṇaṃ svaṛddhibhiḥ // KAvk_47.5 //
tasya pravardhamānasya dharmasyeva samudyayau /
samastabhuvanavyāpi vibudhābhyarcitaṃ yaśaḥ // KAvk_47.6 //
sa kadācidvarodyāne syandanena yuvā vrajan /
dadarśa vṛddhapuruṣaṃ devatānirmitaṃ puraḥ // KAvk_47.7 //
taṃ vilokya jarājīrṇaṃ jātavairāgyavāsanah /
saṃsāramiva niḥsāraṃ sa śarīvamamanyata // KAvk_47.8 //
udyānayātrāvirataḥ śanaiḥ pratinivṛtya saḥ /
dāridyravidrutacchāyānadrākṣīt kṛpaṇān pathi // KAvk_47.9 //
dṛṣṭvā tānasukhakleṣṭān karuṇākṛṣṭamānasaḥ /
acintayadaho duḥkhaṃ sahante bhuvi durgatāḥ // KAvk_47.10 //
adānaprabhavaṃ duḥkhaṃ vadantīti visaṃgatāḥ /
pṛthivyāṃ ratnapūrṇāyāṃ parapiṇḍopajīvinaḥ // KAvk_47.11 //
idamevāvisaṃvādi cihnaṃ kaluṣakarmaṇām /
dīnāṃ yadete yācante puruṣaṃ puruṣāḥ param // KAvk_47.12 //
aho duṣkṛtameteṣāmavadhūtāḥ pade pade /
yadete mārgaṇodvignā bhikṣitvāpi bubhukṣitāḥ // KAvk_47.13 //
iti saṃcintya suciraṃ viścakleśakṣayodyataḥ /
yadaridraṃ jagatkartuṃ ratnārthī jaladhiṃ yayau // KAvk_47.14 //
kathacidiva saṃsaktaḥ sa pitrā dṛḍhaniścayaḥ /
smāruhya pravahaṇaṃ ratnadvīpamavāptavān // KAvk_47.15 //
tatra pravahaṇārūḍhān vaṇijaḥ sahayāyinaḥ /
so 'bravītkriyatām kāmaṃ yuṣmābhirmaṇisaṃgrahaṃ // KAvk_47.16 //
etaiḥ sāmānyaratnaistu mama nāsti prayojanam /
kośe mahānti bhāsvanti santi ratnottamāni naḥ // KAvk_47.17 //
kiṃ tu cintāmaṇiprāptyai vipulo 'yaṃ mamodyamaḥ /
tena vidrutadāridyrāṃ kartumicchāmi modenīm // KAvk_47.18 //
śrutaṃ mayā nāgarājaḥ sāgarākhyo mahodadhau /
vasatyasti gṛhe tasya cintitārthaprado maṇiḥ // KAvk_47.19 //
vilaṅghya viṣamaṃ mārgaṃ tamādātuṃ vrajāmyaham /
nāsti dhairyasahāyānām durgamaṃ vyavasāyinām // KAvk_47.20 //
na ca madvirahe kiṃcid vyasanaṃ vo bhaviṣyati /
satyameva parārtho 'yaṃ yadi me sukṛtodyamaḥ // KAvk_47.21 //
ityuktvā tān samāmantrya pratasthe sthiraniścayaḥ /
mahatīṃ dhṛtimālambya sattvavān pārthivātmajaḥ // KAvk_47.22 //
gulphamātreṇa saptāhaṃ gatvā gaṅgamavartmanā /
jānudaghnena saptāhaṃ saptāhaṃ pauruṣeṇa ca // KAvk_47.23 //
catvāri saptarātrāṇi tataḥ puṣkariṇījalaiḥ /
gatvā dṛṣṭiviṣān ghorān dadarśa phaṇinaḥ puraḥ // KAvk_47.24 //
maitrīyuktena manasā kṛtvā tānatha nirviṣān /
krūrakopairvṛtaṃ yakṣairyakṣadvīpamavāpa saḥ // KAvk_47.25 //
tatra maitreṇa manasā vītakrodhān vidhāya tān /
śuśrāva tairabhihitaṃ vipulotsāhavismitaiḥ // KAvk_47.26 //
kumāra sphīṭasattvena tathā vīryeṇacāmunā /
nāgarājasya bhavanaṃ samāhitamavāpya tam // KAvk_47.27 //
kālena samyaksaṃbuddhaḥ sarvajñastvaṃ bhaviṣyasi /
śrāvakāśca bhaviṣyāmo vayaṃ tvadanuyāyinaḥ // KAvk_47.28 //
prasannairiti tairuktamabhinandya nṛpātmajaḥ /
rakṣevarāvṛtaṃ prāpa rākṣasadvīpamutkaṭam // KAvk_47.29 //
tathaiva vigatakrūravikāraistaiḥ sa pūjitaḥ /
bhūjotkṣepeṇa nikṣiptaḥ kṣaṇānnāgendrasadmāni // KAvk_47.30 //
sa tatra dīptavibhave divyotsāsasukhocitaḥ /
aśṛṇoddīrghaduḥkhārtisūcakaṃ rodanadhvanim // KAvk_47.31 //
sa tamākarṇya sodvegaḥ prakṛtyaiva dayārdradhīḥ /
kimetaditi papraccha dṛṣṭvāgre nāgakanyakām // KAvk_47.32 //
sā taṃ babhāṣe saṃsaktaśokoṣmapiśunairmuhuḥ /
mlānayantīṃ svaniśvāsaurbimbādharadalatviṣam // KAvk_47.33 //
guṇāvān nāgarājasya putraḥ kamalalocanaḥ /
jyoṣṭhaḥ sarvārthasiddhākhyaḥ priyaḥ pañcatvamāgataḥ // KAvk_47.34 //
tataḥ pratigatānande vinivṛttasukhotsave /
dhanena rodanenāsminna bhavedbhavane sthitiḥ // KAvk_47.35 //
iti tasyā vacaḥ śrutvā so 'ntaḥ paricitāṃ vahan /
svadeśadarśanaprāpto nāgarājāntikaṃ yayau // KAvk_47.36 //
nāgarājastamāyāntaṃ parijñāya priyāsakhaḥ /
ehyehi putreti vadan babhūvānandavihvalaḥ // KAvk_47.37 //
martyajanmakathām tena svaṃ cāgamanakāraṇam /
śrutvā niveditaṃ nāgaḥ pariṣvajya jagāda tam // KAvk_47.38 //
cintāmaṇirayaṃ putra mama maulivibhūṣaṇam /
gṛhyatām tava saṃkalpaṃ na vandhyaṃ kartumutsahe // KAvk_47.39 //
deyaḥ kṛtajagatkṛtyo mamaivāyaṃ punastvayā /
ityuktvāsmai dadau divyacūḍaṃ ratna vimucya saḥ // KAvk_47.40 //
hṛṣṭaḥ praṇamya nāgendraṃ yayau pravahaṇāntikam // KAvk_47.41 //
samudradevatā tatra taṃ dṛṣṭvā śrutatatkathā /
uvāca kīdṛśaḥ sādho prāptaścintāmaṇīstvayā // KAvk_47.42 //
* * * * / * * * * // KAvk_47.43 //
* * * * / * * * * // KAvk_47.44 //
samudre patitaṃ dṛṣṭvā ratnaṃ kṛcchratarārjitam /
sa jagāda dṛḍhodyogavaiphalyodveganiścalaḥ // KAvk_47.45 //
aho guṇocitākārā praṇayānmṛduvādinī /
vidveṣakaluṣaṃ karma kṛtvā tvaṃ na vilajjase // KAvk_47.46 //
parotkarṣeṣu saṃgharṣaśokakleśamupaiti yaḥ /
śītalā api tasyaitā jvālāvalayitā diśaḥ // KAvk_47.47 //
paritsāhaḥ priyo yasya tasya sattvamahodadheḥ /
karpūradhavalaṃ dhatte trilokītilakaṃ yaśaḥ // KAvk_47.48 //
devi prayaccha me ratnamasmādvirama pātakāt /
apavādalatāṃ karma na sādhoradhirohhati // KAvk_47.49 //
lobhātpramādāddveṣādvā ratnaṃ cenna prayacchasi /
śoṣayāmyeṣa jaladhiṃ tadimaṃ te samāśrayam // KAvk_47.50 //
ityuktvā pyasakṛttena sā ratne na dadau yadā /
sa tadā svaprabhāveṇa śoṣāyābdheḥ samudyayau // KAvk_47.51 //
dhyātamātraṃ sahasrākṣavacasā viśvakarmaṇā /
nirmitaṃ sahasā tasya patramāvirabhutkare // KAvk_47.52 //
sa tenāgastyaculukākāreṇāmbhaḥ payonidheḥ /
antarīkṣe samutkṣipya cikṣepa kṣamaṇodyataḥ // KAvk_47.53 //
kṛte bhūbhāgaśeṣe 'bdhau tenātyadbhutakāriṇā /
suranirbhartsitā bhītā devatāsmai maṇīṃ dadau // KAvk_47.54 //
nirvyājaṃ sāhasaṃ dīptiṃ ratnānāmiva tattvataḥ /
prabhāvaṃ vetti mahatāṃ mantrāṇāṃ tapasāṃ ca kaḥ // KAvk_47.55 //
sphārastāvadapāravārivirasavyāpārahelābalāt
kallolāvaliyantritāmbaratayā ratnākaraḥ śrūyate /
gambhīraḥ punaraprameyamahimā ko 'pi prabhāvaḥ satāṃ
yasmin vismayadhāmni cintanavidhāvante plavante dhiyaḥ // KAvk_47.56 //
tataścintāmaṇiṃ buddhvā nijasārthena saṃgataḥ /
rājasūnuḥ svanagaraṃ prāpa pūrṇamanorathaḥ // KAvk_47.57 //
kṛtakṛtyaḥ prahṛṣṭenaḥ sa pitrā tatra pūjitaḥ /
dhvajāgre ratnamādhāya jagāda janasaṃsadi // KAvk_47.58 //
parārtha eva yatno 'yaṃ nātmārtho yadi me kkacit /
tena satyena loko 'ya sarvaṃ yātvadaridratām // KAvk_47.59 //
ityukte sattvanidhinā tena dīnadayālunā /
ratnavṛṣṭiraparyantā nipapāta mahītale // KAvk_47.60 //
tena ratnasamūhena dikṣu sarvāsu bhāsvatā /
yayau janasya dāridyramayaṃ niḥśeṣatāṃ tamaḥ // KAvk_47.61 //
āśāpāśavatāṃ balāptraviśatāṃ bāhyāṅgaṇaṃ śrīmatāṃ
dvāḥsthāghātavatām muhurvicalatāṃ dvārodare sīdatām /
dīrghairniḥśvasitaiḥ śucā nipatitāṃ dehakṣayaṃ kāṅkṣatāṃ
dīnānāṃ maṇirāśiraśmiśabalaḥ śrīsaṃgamaḥ ko 'pyabhūt // KAvk_47.62 //
tacchāsanāduraganāyakameva yāte cintāmaṇau vigatadainyajane ca loke /
sarvatra dānarasikasya janasya cetaḥ sarvārthisārthaviratākulitaṃ babhūva // KAvk_47.63 //
sarvārthasiddhaḥ kṣitipālasūnuḥ yo 'bhūtsa evāhamihānyadehaḥ /
śrutvetivṛttaṃ kathitaṃ jinena te bhikṣavastanmayatāmavāpuḥ // KAvk_47.64 //
iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ sarvārthasiddhāvadānaṃ satpacatvāriṃśaḥ pallavaḥ //
48. hastakāvadānam /
mattebhakumbhoccakucābhirāmāḥ karpūrahārāṃśuvilāsahāsāḥ /
prītipradāḥ puṇyavatāṃ bhavanti prauḍhā yuvatyaśca vibhūtayaśca // KAvk_48.1 //
tathāgate bhagavati śrāvastyāṃ vanacāriṇi /
abhavatsuprabuddhākhyaḥ śrīmān gṛhapatiḥ purā // KAvk_48.2 //
babhūva hastako nāma tasyātidayitaḥ sutaḥ /
pūrvārjitānāṃ puṇyānāṃ sākāra iva saṃcayaḥ // KAvk_48.3 //
tasya janmadine jātaścāmīkaramayo mahān /
ekībhūta ivāścaryavrajaḥ pravarakuñcaraḥ // KAvk_48.4 //
sa gajendraḥ kumāraśca tatpituśca manorathaḥ /
lokakautukakośāśca pūrṇatāṃ tyulyamāyayuḥ // KAvk_48.5 //
sa śaśīva śiśuḥ kāle kalānilayatāṃ gataḥ /
ruruce rucimān sarvalokalocanabāndhavaḥ // KAvk_48.6 //
sa śanaiḥ pūritābhogabhujastambhavibhūṣaṇam /
lebhe manobhavārambhabhavanaṃ navayauvanam // KAvk_48.7 //
kadācidatha bhūbhartuḥ sa prasenajitaḥ sutām /
tanucīvaracihnena sahajena virājitām // KAvk_48.8 //
kanyāṃ cīvarakanyākhyāṃ lāvaṇyalalitānanām /
udyānadarśanāyātāṃ dadarśāyatalocanām // KAvk_48.9 //
akliṣṭarūpāmālokya tāmaparyuṣitadyutim /
vismayasmarayostulyamāyayau sahasā vaśam // KAvk_48.10 //
so 'cintayadaho kāntamidamatyadbhutaṃ vapuḥ /
yasmin bhāti mukhavyājādadoṣaviśadaḥ śaśī // KAvk_48.11 //
lāvaṇyamapratimameva bibhati tanvī bandhūkabandhuradharo madhurasvabhāvaḥ /
drohodyataḥ sarasavidrumapallavānāṃ bimbaprabhāprasabhabhramavandhyakāraḥ // KAvk_48.12 //
vakrkraṃ na kṣamate madaṃ śaśamṛtaḥ kleśnāti kāntiḥ sudhām
utphullotpalakānanasya kurute dṛṣṭiḥ prabhābhrtsanam /
manye manmathasaṃgamocitatanoḥ sāptnyabhītipradā
līlāyāsyāḥ sahasā vilāsalaharīśoṣaṃ vidhatte rateḥ // KAvk_48.13 //
udvṛtte kaṭhine parodharayuge naśyadviveke ciraṃ
yasyā doṣamaye 'pyaho guṇavatā hāreṇa baddhā sthitiḥ /
yaccāsminnavalambate 'mbujadhiyā rolambarekhā mukhe
lolākṣyāḥ kimapi praśāntanayane līnaṃ munīnāṃ manaḥ // KAvk_48.14 //
iti cintayatastasya vapuḥ puṣpaśaropamam /
vilokya bhūpatisutā babhūvāścaryaniścalā // KAvk_48.15 //
hṛte lajjāṃśuke tasyāḥ smareṇa smitakāriṇā /
pratyagrapulakākīrṇaṃ vapuḥ spaṣṭamadṛśyata // KAvk_48.16 //
ruddhā navābhilāṣeṇa vailakṣyeṇa nivartitā /
manastatraiva nikṣipya sā śūnyeva śanairyayau // KAvk_48.17 //
rājadhānīṃ samāsādya lajjāvismayamanmathaiḥ /
mīliteva nilīneva proṣiteva babhūva sā // KAvk_48.18 //
kumāro 'pi svabhavane samudbhūtamanobhāvḥ /
tāmevendumukhīmagre saṃkalpairalikhanmuhuḥ // KAvk_48.19 //
sa tāṃ mānasasarvasvaṃ smaravidyāmiva smaran /
pradadhyau kurlabhām matvā tanayām cakravartinaḥ // KAvk_48.20 //
janmāntare tanuryasya tapaḥparicitā ciram /
dhanyaḥ sa tāmavāpnoti latāṃ sukṛtaśākhinaḥ // KAvk_48.21 //
ramyapradānapuṇyena taddarśanamavāpyate /
na jāne tāni puṇyāni yeṣāṃ tatsaṃgamaḥ phalam // KAvk_48.22 //
tadvakrkraśītakiraṇasmaraṇotsavena
tasyāśca durlabhatayā virahoṣmaṇā me /
no vedmi kiṃ dhṛtiriyaṃ kimayaṃ vimohaḥ
kiṃ jīvitaṃ kimasubhiḥ sahaḥ viprayogaḥ // KAvk_48.23 //
tadvakrkrabjajitaḥ prasahra bhajate kṣaiṇyaṃ kṣapāvallabhaḥ
tadbhūvibhramalajjitaṃ ca vinatiṃ dhate dhanurmānmatham /
tasyāh pallavapeśaladyutimuṣā śoṣādhareṇārditaṃ
nūnaṃ prāpya parājayaṃ vanamahīṃ bimba samālambate // KAvk_48.24 //
iti pūrṇenduvadanāvadanadhyānaniścalah /
niśāṃ nināya saṃtyaktaḥ serṣyayeva sanidrayā // KAvk_48.25 //
kanyādarśanavṛttāntaṃ tatastena niveditam /
śrutvā pitāsya saṃkrantacintāparicito 'bhavat // KAvk_48.26 //
sa tamūce vayaṃ putra rājño 'sya puravāsinah /
sa kathaṃ te duhitaraṃ cakravartī pradāsyati // KAvk_48.27 //
aśakyaṃ naiva kurvanti samīhante na durlabham /
asaṃbhāvyaṃ na bhāṣante mānakāmā manīṣiṇaḥ // KAvk_48.28 //
cūtacampakavallīṣu svādhīnāsu nirādaraḥ /
cintayan pārijātasya latām śuṣyati ṣaṭpadaḥ // KAvk_48.29 //
tava tasyāśca saṃbandhaḥ prājganmavihito yadi /
tadavaśyaṃ bhavatyeva niṣprayatnaphalodayah // KAvk_48.30 //
āśāpāśairanākṛṣṭaṃ vicārairakadarthitam /
prayatnabhārairaśrāntaṃ vidhatte bhavitavyatā // KAvk_48.31 //
ityākarṇya piturvākyaṃ tattatheti vicintayan /
na cetaḥ kanyakānītaṃ samānetuṃ śaśāka saḥ // KAvk_48.32 //
sa gatvā dantayugalaṃ yayāce hemakuñcaram /
navasaṃdarśane rājñaḥ prītiyogyamupāyanam // KAvk_48.33 //
puṇyabandhena kariṇā dattaṃ dantayugaṃ tataḥ /
sa hemamayamādāya draṣṭuṃ bhūmipatiṃ yayau // KAvk_48.34 //
sa ratnaruciraṃ prāpya bhavanaṃ pṛthivīpateḥ /
praviśyaḥ praṇataḥ prītyai hemadantadvayaṃ dadau // KAvk_48.35 //
bhūbhujā viśrutaguṇaḥ prasādenābhinanditaḥ /
varaṃ gṛhāṇetyuktaśca sa na jagrāha kiṃcana // KAvk_48.36 //
tasyādīnadyuteścakre mānamabhyadhikaṃ nṛpaḥ /
aucityacārucaritaḥ priyaḥ kasya na niḥspṛhaḥ // KAvk_48.37 //
sa sadā darśane rājñaḥ kāñcanāṅgāni dantinaḥ /
punarjātanavāṅgena dattāṇi prīyate dadau // KAvk_48.38 //
tamuvāca mahīpālaḥ sevāpraṇayayantritaḥ /
dūtīṃ manaḥprasādaya vadanadyutimudvahan // KAvk_48.39 //
prabhūtahemasaṃbhārāṃ gurvīṃ sovāmimāmaham /
na sahe prauravārgo hi bhavaṇīyo mahībhṛtām // KAvk_48.40 //
saṃvibhajya janānītaiḥ kā prītirmama kāñcanaiḥ /
tavānarghaguṇā mūrtiriyameva mama priyā // KAvk_48.41 //
lobhaḥ puruṣaratneṣu bhūṣaṇārheṣu śobhate /
rājñāṃ kośeṣu sīdanti hemaratnāśmasaṃcayāḥ // KAvk_48.42 //
samīhitatamaṃ tubhyaṃ kiṃ prayacchāmi kathyatām /
niḥśeṣakośadānena na nāmānuśayo 'stu me // KAvk_48.43 //
rājñṃ dṛkpātapātreṇa prāpyante yadi na śriyaḥ /
tadanarthaṃ gatārthinyā ko 'thaḥ pārthivasevayā // KAvk_48.44 //
ityuktaḥ kṣitipālena kumāraḥ kalitāñjaliḥ /
tamabhāṣata bhūpāla dātumarhati ko 'paraḥ // KAvk_48.45 //
anarthitena ratnāni vibudhebhyaḥ prayacchatā /
tadunnidraṃ samudrasya mudritaṃ bhavatā yaśaḥ // KAvk_48.46 //
mahatāpi prayatnena pūryate na mahāśayaḥ /
alpakānāṃ tadairśvaryaṃ dāridyaṃ tanmahīyasām // KAvk_48.47 //
kiṃ tu tvadbhujaguptānāṃ dharmamārgeṇa jīvatāṃ /
janānāṃ nāsti dāridyaṃ draviṇaṃ yena mṛgyate // KAvk_48.48 //
dhanārthino na tu vayaṃ na ca sevādhikāriṇaḥ /
dhanaṃ dhanaṃ dhanadhiyāṃ māna eva manasvinām // KAvk_48.49 //
mīladguṇena parameśvarasevanena nurmūlatām sumanasāṃ sahasā gatānām /
dainyātpunaḥ kṛpaṇapaṇyapathe cyutānāṃ na sparśamātramapi sādhujanaḥ karoti // KAvk_48.50 //
arthitvānmaraṇam varaṃ tanubhṛtām dainyāvasannātmanāṃ
arthī sarvajanāvamānavasatiḥ satkārayogyaḥ śavaḥ /
kumbhastāvadadhah prayāti guṇavān kūpāvatāre paraṃ
yāvanmohatamaḥpraveśavivaśaḥ prāpto 'rthitā lambate // KAvk_48.51 //
sāmānyā dhanasaṃpadaḥ krayakṛṣiprāpyā sadā dhīmatāṃ
saṃtoṣo yadi nāsti tatkimaparā bhūmirnidhānāvṛtā /
santyevātiśayaprasādaniratāstā hemaratnakriyāḥ
kasyeṣṭaḥ priyasaṃgamāya vapuṣāṃ sevāmayo vikrayaḥ // KAvk_48.52 //
ityapāradhiyastasya vacaḥ śrutvā mahīpatiḥ /
gṝhyatāmaparaṃ kiṃcidityabhāṣata sādaraḥ // KAvk_48.53 //
aucityacaturālāpaḥ karkaśo 'pi nṛpāṃ priyaḥ /
kṛpaṇaścāṭukāro 'pi k