Bổn Sanh Như Ý Thọ (Avadānakalpalatā)

atāṃ sattvasaṃpatteridamanyacca kautukam // KAvk_8.29 //
avṛṣṭiviṣame kāle muneḥ kasyacidāśrame /
manuṣyasadṛśālāpaḥ śaśakaḥ suciraṃ sthitaḥ // KAvk_8.30 //
kṣutkṣāmaṃ munimālokya phalamūlaparikṣayāt /
uvācācalasaṃkalpastadvyathāvyathitāśayaḥ // KAvk_8.31 //
bhagavan mam māṃsānāṃ saṃprati prāṇavartanam /
kriyatāṃ rakṣaṇīyaṃ tat śarīraṃ dharmasādhanam // KAvk_8.32 //
ityuktvā dāvaśeṣāgnau vikṣepa śahskastanum /
vāryamāṇo 'pi yatnena praṇayānmuninā muhyuḥ // KAvk_8.33 //
tasya sattvaprabhāveṇa jvalajjvālākulo 'nalaḥ /
prayayau majṇjuśiñjānabhramarāmbhojakhaṇḍatām // KAvk_8.34 //
so 'pi divyavapustatra kamale mahati sthitaḥ /
praṇamyamāno munirbhirvidadhe dharmadeśanām // KAvk_8.35 //
iti bodhipravṛttānāṃ na vahnerna viṣādbhayam /
bhagavān kathayitveti śrīguptabhavanaṃ yayau // KAvk_8.36 //
tatra tena praviśyaiva nikṣipte dakṣiṇe pade /
babhūvāgnikhadā mañjuguñjadbhṛṅgasarojinī // KAvk_8.37 //
dṛṣṭvopaviṣṭaṃ śrīguptastaṃ sarorihavistare /
taddṛṣṭinaṣṭakāluṣyaḥ provācaḥ caraṇānataḥ // KAvk_8.38 //
bhagavan mama pāpasya kṣantavyo 'yaṃ vyatikramaḥ /
mohāndhapatite rucyaṃ kāruṇyamadhikaṃ satām // KAvk_8.39 //
mamākalyāṇamitreṇa yo 'yaṃ pāpapathe kṛtaḥ /
upadeśaḥ pramoheṇa tatra trāṇaṃ bhavatsmṛtiḥ // KAvk_8.40 //
viṣadigdharasaṃ sarvaṃ bhojyaṃ te kalpitaṃ mayā /
aho mamaiva saṃkrāntaṃ paścāttapamayaṃ viṣam // KAvk_8.41 //
iti bruvāṇaṃ śrīguptaṃ sāśrunetraṃ kṛpānidhiḥ /
dṛṣṭvā babhāṣe bhagavān bhikṣusaṃghasya śṛṇyavataḥ // KAvk_8.42 //
viṣādaṃ mā kṛthāḥ sādho na vayaṃ vimukhāstvayi /
ghoravairaviṣatyāgānnaivāsmāstapate viṣam // KAvk_8.43 //
vārāṇasyāṃ purā śrīmān brahmadatto 'bhavannṛpaḥ /
abhūdanupamā nāṃ atasya prāṇasamāśrayā // KAvk_8.44 //
suvarṇabhāsasaṃjñasya tatpurāntavanasthiteḥ /
ravaṃ mayūrarājasya sā kadācidathāśṛṇot // KAvk_8.45 //
sā tasya śadamākarṇya veṇuvīṇāsvanopamam /
kimetaditi papraccha naranāthaṃ sakautukā // KAvk_8.46 //
rājovāca vanānte 'sminnasti ratnacchadaḥ śikhī /
madhuraṃyojanavyāpi yasyaitat kaṇṭhakūjitam // KAvk_8.47 //
iti bruvāṇo nṛpatistatsaṃdarśanamarthitaḥ /
premaprayatnaiḥ preyasyā prahasan punarabravīt // KAvk_8.48 //
darśanaṃ durlabhaṃ mugdhe tadvidhādbhutarūpiṇaḥ /
tathāpi yadi nirbandhaḥ kriyate tatpariśramaḥ // KAvk_8.49 //
ityuktvā nṛpatistasya grahaṇe jālajīvinaḥ /
vyasṛjat tasya saṃrpāptyaiḥ vidhāya vadhasaṃvidam // KAvk_8.50 //
vaśīkṛto na vettyeva mohādakṣiparīkṣayā /
anurāgāhataḥ strībhirakarmāṇyapi kāryate // KAvk_8.51 //
prāptānām praṇayāt patnyāḥ prauḍhāyāḥ pādapīṭhatām /
īrṣyayaiva vinaśyanti dhīdhṛtismṛtikīrtayaḥ // KAvk_8.52 //
tataḥ śākunikairnyastāḥ pāśabandhāḥ pade pade /
prabhāvādbarhirājasy vyaśīryantaiva saṃtatam // KAvk_8.53 //
duḥkhitān yatnavaiphalyādbhītān nṛpatiśāsanāt /
mayūrarājastān dṛṣṭvā karuṇākulatāṃ yayau // KAvk_8.54 //
so 'cintayadaho bhītāḥ kṣmāpateḥ śrūraśāsanāt /
madbandhane visaṃvādādvarākā jālajīvinah // KAvk_8.55 //
saṃcintya kṛpayā spaṣṭagbhirvisṛjya tān /
nṛpamānāyya tadveśma tenaiva sahito yayau // KAvk_8.56 //
sa tatrāntaḥpure nityaṃ sabhāryeṇa mahībhujā /
pūjyamānaḥ paricayāduvāsa vihitādaraḥ // KAvk_8.57 //
snigdhaśyāmāmbudatviṣā sunīlamaṇiveśmasu /
citrapatrarucā cakre saṃsaktendrāyudhabhamam // KAvk_8.58 //
atha digjayayātrāyām kadācidvasudhādhipaḥ /
yayau tadupacārāya devīmādiśya sādaraḥ // KAvk_8.59 //
tataścānupamā devī patyau yāte pramādinī /
rūpayauvanadarpāndhā nāluloke kulasthitim // KAvk_8.60 //
taruṇaṃ prekṣya rāgiṇyāstasyāḥ kandarpaviplave /
bhūyaḥ pralambhabhīteva lajjā dūrataraṃ yayau // KAvk_8.61 //
malinaḥ kuṭilastīkṣṇaḥ karṇasaṃsparśanocitaḥ /
capalaścapalākṣīṇāṃ sudṛśāṃ sadṛśaḥ kramaḥ // KAvk_8.62 //
vividhonmādakāriṇyaḥ saṃsāramakarākare /
caranti prāṇahāriṇyaḥ kālakūṭacchadāḥ striyaḥ // KAvk_8.63 //
kusumāt sukumārasya krūrasya krakacādapi /
ko jānāti paricchedaṃ strīṇāṃ citrasya cetasaḥ // KAvk_8.64 //
pracarantīṃ priyāṃ kaṇṭhe kṛtvā ye yānti nirvṛtim /
śītalāṃ vimalāṃ snigdhāṃ khaṅgadhārāṃ pibanti te // KAvk_8.65 //
sācintayat sthitaḥ śalyamayamantaḥpure mama /
mayūrarājaḥ śīlajñaḥ puruṣālāpaveṣṭitaḥ // KAvk_8.66 //
kathayiṣyatyavaśyaṃ me vṛttameṣa mahīpateḥ /
nindyaṃ karma kṛtaṃ tāvadadhunā kiṃ karomyaham // KAvk_8.67 //
āstāṃ parijñātatattvo marmajño 'sau vidagdhadhīḥ /
jātā me kṛtapāpāyāḥ śaṅkā niścetaneṣvapi // KAvk_8.68 //
iti saṃcintya sā t asya saviṣaṃ bhojanaṃ dadau /
rāgamattāḥ khalāyattāḥ kiṃ kiṃ kurvanti na striyaḥ // KAvk_8.69 //
tayopācaryamāṇasya saviṣaiḥ pānabhojanaiḥ /
vivṛddhā barhirājasya ruruce rucirā ruciḥ // KAvk_8.70 //
svasthamālokya taṃ devī rahasyodbhedaśaṅkitā /
śanaiḥ śokāmayagrasyā trasyā tatyāja jīvitam // KAvk_8.71 //
evaṃ tasya viṣeṇāpi naiva glānirajāyata /
mahatāṃ cittavaimalyaṃ nirviṣaṃ kurute viṣam // KAvk_8.72 //
rāgo viṣaṃ viṣaṃ moho dveṣaśca viṣamaṃ viṣam /
buddho dharmastathā saṃghaḥ satyaṃ ca paramāmṛtam // KAvk_8.73 //
ghoraṃ viṣaṃ sṛjati mohamahāmburāśiḥ ghoraṃ viṣaṃ sṛjati rāgamahoragaśca /
ghoraṃ viṣaṃ sṛjati vairavanāvaniśca janmakramo 'sti viṣamasya viṣasya nānyaḥ // KAvk_8.74 //
adharmakāmaḥ kṛtavānevamevānyajanmani /
śrīgupto 'gnikhadāṃ sāpi tasyābhūtsahadharmiṇī // KAvk_8.75 //
ityuktvā bhagavān samyakkaruṇālokanāmbubhiḥ /
cakāra vītarajasaṃ śrīguptaṃ śāsanonmukham // KAvk_8.76 //
kalitakuśalaḥ śrīgupto 'tha prakāśapadāptaye
śaraṇagamanānyeva trīṇi smaran vimalasmṛtiḥ /
jinaparicayāt puṇyaṃ lebhe satām hi vilokanaṃ
bhavati mahate kalyāṇāya pramodasukhāya ca // KAvk_8.77 //
śrīguptasya nikārakilbiṣajuṣo 'pyajñānamohāpahaḥ
kṛtvāvaśyamanugraheṇa bhagavān kāruṇyapuṇyodyataḥ /
bhikṣūṇāṃ bhavasaṃkṣayāya vidadhe nirvairatāśāsanaṃ
yenaite na bhavanti bandhabhavane bhūyo bhavagranthaye // KAvk_8.78 //
iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ śrīguptāvadānaṃ nāma aṣṭamaḥ pallavaḥ //
9. jyotiṣkāvadānam /
dhanyānāmaśivaṃ bibharti śubhatāṃ bhavyasvabhāvodbhavaṃ
mūrkhāṇāṃ kuśalaṃ prayātyahitatāmityeṣa lakṣyaḥ kramaḥ /
niśīthatimirāndhyamauṣadhivanasyātyantakāntipradaṃ
etaccaulukakūladṛṣṭahataye sarvatra maitraṃ mahaḥ // KAvk_9.1 //
purā rājagṛhābhikhye bimbisārasya bhūpateḥ /
abhūt pauraḥ subhadrākhyaḥ paripūrṇagṛhasthiteḥ // KAvk_9.2 //
maurkhyānmohaprapannasya sarvadarśanavidviṣaḥ /
tasya kṣapaṇakeṣveva babhūvābhyadhikādaraḥ // KAvk_9.3 //
tasya satyavatī nāma jāyābhijanaśālinī /
garbhamādhatta pūrṇendubimbaṃ pauradarīva dik // KAvk_9.4 //
kalandakanivāsākhyo veṇukānanasaṃśrayaḥ /
kadācit bhagavāt buddhaḥ prāptaḥ piṇḍāya targṛham // KAvk_9.5 //
pūjāṃ sabhāryaḥ kṛtvātmai taṃ sa papraccha sādaraḥ /
garbhasthitamapatyaṃ yat kiṃrūpaṃ tadbhaviṣyati // KAvk_9.6 //
so 'vadat saṃpadaṃ bhuktvā putraste divyamānuṣīm /
pravrajyayā śāsane me saṃyukto muktimeṣyati // KAvk_9.7 //
yāte bhagavati spaṣṭamityādiśya nijāśrayam /
abhyāyayau gṛhapaterbhūrikaḥ kṣapaṇo gṛham // KAvk_9.8 //
bhagavadbhāṣitaṃ tattu subhadreṇa niveditam /
śrutvā kṣapaṇakah kṣipramabhūddeṣaviṣākulaḥ // KAvk_9.9 //
gaṇayitvā sa suciraṃ grahajñānakṛtaśramaḥ /
yadevoktaṃ bhagavatā praśne 'paśyattathāvidham // KAvk_9.10 //
so 'cintayadayo satyamuktaṃ tena na saṃśayaḥ /
tatprabhāvopamādāya kiṃ svasatyaṃ vadāmyaham // KAvk_9.11 //
tasya sarvajñatāṃ vetti subhadro yadi madgirā /
tadeṣa kṣapaṇaśraddhāṃ tyakṣyati śramaṇādarāt // KAvk_9.12 //
iti saṃcintya sāmarṣaḥ sa subhadramabhāṣata /
asatyemetat kathitaṃ tena sarvajñamāninā // KAvk_9.13 //
manuṣyaḥ kathamāpnoti devārhāṃ divyasaṃpadam /
pravrajyā kiṃ tu satyeva kathaṃ tenāsya cintitā // KAvk_9.14 //
kṣīṇaḥ kṣudupasaṃtapto yasya nāstyanyato gatiḥ /
tasya tasya subhikṣārhaṃ śaraṇaṃ śramaṇavratam // KAvk_9.15 //
paśyāmyahaṃ gṛhapate pramāṇaṃ yadi madvacaḥ /
pratyutāyaṃ śiśurjātaḥ kulaṃ saṃtāpayiṣyati // KAvk_9.16 //
ityudīrya kṣapaṇake yāte gṛhapatiściram /
vicārya vidadhe tāṃ tām yuktiṃ garbhanipātane // KAvk_9.17 //
yadā dravyaprayoge 'pi naiva garbhah paricyutaḥ /
tadāsya patnīmavadhīdekānte haṭhamardanaiḥ // KAvk_9.18 //
tataḥ śītavanaṃ tasyāṃ śmaśānaṃ tena pāpinā /
prāpitāyām kṣapaṇakāstadvārtānanditā jaguḥ // KAvk_9.19 //
aho batāho sarvajñaḥ śiśoḥ satyaṃ taduktavān /
seyaṃ sūnāvajāte 'sya jananī pañcatāṃ gatā // KAvk_9.20 //
iyaṃ sā śrīḥ śiśordivyā soktā divyamanuṣyatā /
iyaṃ ca sāsya pravrajyā yat kukṣau nidhanaṃ gataḥ // KAvk_9.21 //
iti teṣāṃ pravādena sopahāsena sarvataḥ /
śmaśānadarśanāyaiva babhūva janasaṃgamaḥ // KAvk_9.22 //
atrāntare divyadṛśā bhagavān bhūtabhāvanaḥ /
sarvaṃ vijñāya tadbuddhaḥ pradadhyau sasmitaḥ kṣaṇam // KAvk_9.23 //
aho mohānubandhena dūrasthairapi dehinām /
ālokaśchādyate mūrkhairmeghairiva vikāribhiḥ // KAvk_9.24 //
śubhaṃ kṣapayatā tena kṣapaṇena sa mugdhadhīḥ /
aho gṛhapatiḥ pāpādakāryamapi kāritaḥ // KAvk_9.25 //
iti saṃcintya bahgavān svayaṃ bhikṣugaṇairvṛtaḥ /
yayau śītavanaṃ kṣipraṃ śmaśānaṃ karuṇākulaḥ // KAvk_9.26 //
śmaśānacārikāṃ jñātvā rājā bhagavataḥ svayam /
bimbisāraḥ sahāmātyaistāmeva bhivamāyayau // KAvk_9.27 //
tataḥ subhadrajāyāyāṃ prakṣiptāyāṃ citānale /
kukṣiṃ bhittvāmbujāsīnaḥ śiśuḥ sūrya ivodyayau // KAvk_9.28 //
jvālitāṇalamadhyasthaṃ taṃ kaścinnāgrahīdyadā /
tadā janasamūhasya hāhākāro mahānabhūt // KAvk_9.29 //
tatastaṃ saṃbhramāvṛddhagatiḥ sugataśāsanāt /
kumārabhṛtyo jagrāha jīvakākhyaḥ kumārakam // KAvk_9.30 //
jināvalokanenaiva bālakagrahaṇakṣaṇe /
abhūccitānalastasya haricandanaśītalaḥ // KAvk_9.31 //
jīvantaṃ jvalanānmuktaṃ ruciram vīkṣya dārakam /
vailakṣyeṇa kṣapaṇakāḥ kṣaṇaṃ tasthurmṛtā iva // KAvk_9.32 //
tataḥ subhadraṃ bhagavān sarvabhūtahite rataḥ /
babhāṣe vismayodbhāntaṃ putro 'yaṃ gṛhyatāmiti // KAvk_9.33 //
sa tu dolākulamatiḥ kiṃ karomīti saṃśayāt /
kṣapanānāṃ mukhānyeva śikṣāyai kṣaṇamaikṣata // KAvk_9.34 //
te tamūcurna bālo 'yaṃ grāhyaḥ śmāśānavahnijaḥ /
yatrāyaṃ tiṣṭhati vyaktaṃ na bhavatyeva tadgṛham // KAvk_9.35 //
iti teṣāṃ girā mūrkhaḥ sa jagrāha na taṃ yadā /
tadā kṣitipatirbālamādade jinaśāsanāt // KAvk_9.36 //
jyotirmadhyādavāptasya jyotiṣkasadṛśatviṣaḥ /
jyotiṣka iti nāmāsya cakāra bhagavān svayam // KAvk_9.37 //
tasya pravardhamānasya bhūpālabahvane śiśoḥ /
deśāntaragataḥ kāle mātulaḥ samupāyayau // KAvk_9.38 //
sa viditvā svasurvṛttaṃ nidhanaṃ putrajanmani /
kopāt subhadramabhyetya kampamānaḥ samabhyaghāt // KAvk_9.39 //
mūrkha kṣapaṇabhaktena tadgirā hatayoṣitā /
tvayā tyaktasvaputreṇa kiṃ nāma sukṛtā kṛtam // KAvk_9.40 //
niścetanāḥ svabhāvena paramantrasamutthitāḥ /
sahanto 'pi vinighnanti vetālā iva durjanāḥ // KAvk_9.41 //
adhunaiva na gṛhṇāsi yadi rājagṝhāt sutam /
tatte strīvadhamuddhuṣya kārayāmyarthanigraham // KAvk_9.42 //
ityuktastena tadbhītyā sa bhūpatigṛhāt sutam /
ānināya cirānmuktamakāmena mahībhujā // KAvk_9.43 //
tataḥ subhadre kālena kālasya vaśamāgate /
abhūnnirdirvibhūtīnāṃ jyotiṣko 'rka iva tviṣām // KAvk_9.44 //
arthikalpadrumaḥ prāya saṃpadaṃ divyamānuṣīm /
sa buddhadharmasaṃgheṣu śaraṇyeṣvakaronmatim // KAvk_9.45 //
tadbhaktyupanataṃ divyaratnasaṃcayamadbhutam /
pradadau bhikṣusaṃghebhyaḥ puṇyaratnārjanodyataḥ // KAvk_9.46 //
tasya devanikāyebhyaḥ sāścaryā vividharddhayaḥ /
svayamevāyayurveśma mahodadhimivāpagāḥ // KAvk_9.47 //
tṛṇe ratne ca samadhīrbhavagānapi tadgṛhe /
cakre tadanurodhena ratnapātraparigraham // KAvk_9.48 //
sa divyavastrayugalaṃ yaśasāmupamākṣamam /
prāpa puṇyapaṇakrītaṃ nijaṃ gṛhamivāmalam // KAvk_9.49 //
kadācidatha tadvastraṃsnānārdraṃ nyastamātape /
samīraṇenāpahṛtaṃ nyapatanmūrdhi bhūpateḥ // KAvk_9.50 //
vilokyāpūrvaruciram jyotiṣkasya tadaṃśukam /
vidyaśrīvismito rājā tṛṇaṃ mene nijaśriyam // KAvk_9.51 //
bhoktuṃ nimantritaḥ prāpya tasya ratnamayaṃ gṛham /
nṛpatiḥ svargamajñāsīt jyotiṣkabhavanasthitaḥ // KAvk_9.52 //
atha kālena bhūpālaḥ putreṇājātaśatruṇā /
chadmanā rājyalubdhena dharmaśīlo nipātitaḥ // KAvk_9.53 //
atīte sadguṇe rājñi tasmin kṛtayugopame /
adharma iva sa prāpa rājyaṃ rājavarātmajaḥ // KAvk_9.54 //
sa bhūbhṛddurlabhāṃ dṛṣṭvā jyotiṣkasya gṛhe śriyam /
tamuvāca samabhyetya matpitrā tvaṃ vivardhitaḥ // KAvk_9.55 //
bhrātā tavāhaṃ dharmeṇa vibhavārdhaṃ prayaccha me /
na cedbhāgadhandrohāt kalireva prajāyate // KAvk_9.56 //
ityuktastena kauṭilyāt jyotiṣkaḥ krūrakāriṇā /
ratnapūrṇaṃ gṛhaṃ tasmai datvā prāyāt paraṃ gṛham // KAvk_9.57 //
sā divyaratnarucirasphītā lokopakāriṇī /
hyotiṣkamevānuyayau śrīḥ prabheva divākaram // KAvk_9.58 //
punastyaktāpi sā saṃpat saptakṛtvaḥ prabhāvatī /
jyotiṣkamaspṛṣṭanṛpā sādhvī parimivāyayau // KAvk_9.59 //
sarvasvāharaṇodyuktaṃ dasyucaurādiyuktibhiḥ /
jyotiṣkaḥ kupitaṃ jñātvā nirviṇṇaḥ samacintayat // KAvk_9.60 //
apuṇyaparipākeṇa prajānāṃ janakopamaḥ /
saṃyātaḥ smṛtiśeṣatvaṃ rājā vātsalyapeśalaḥ // KAvk_9.61 //
ko 'nyastatsadṛśo yasmin nirvyājasarale prajāḥ /
pitarīva kṛtāśvāsāḥ sukhaṃ rātriṣu śerate // KAvk_9.62 //
dhaninastṛṇavatprāpyāḥ prāpyante ratnavadbudhāḥ /
amṛtādapi duṣprāpyaḥ saujanyasaralo janah // KAvk_9.63 //
nirvyājavaidagdhyajuṣāmamugdhasaralātmanām /
anuddhatonnatānāṃ ca viralaṃ janma tādṛśām // KAvk_9.64 //
adhunā dveṣadurvṛttaḥ pravṛttanikṛtirnṛpaḥ /
pāpapākena lokānāmakāle kalirāgataḥ // KAvk_9.65 //
mitre jagati yāte 'staṃ tasmin bhāsvati bhūpatau /
doṣodayaḥ pravṛddho 'yamandhakārāya tatsutaḥ // KAvk_9.66 //
nūnaṃ satāmatītānāṃ niṣkāraṇasuhṛt khalaḥ /
yadvṛttaparabhāgeṇa yaśasteṣāṃ prakāśate // KAvk_9.67 //
tasmādiyaṃ parityājyā nṛpatyadhiṣṭhitā mahī /
kāle k alau kṣitīśe ca janānāṃ jīvitaṃ kutaḥ // KAvk_9.68 //
varaparicayodārā dārāh satāṃ guṇinām guṇāḥ
kulamavikalaṃ bhavyā bhūtiryaśaḥ śaśisaṃnibham /
sthitisamucitaṃ vṛttaṃ vittamanimittamanāpadaṃ
guṇavati nṛpe sarvaṃ bhavatyapāṃśulaṃ prajākulam // KAvk_9.69 //
dharmadrumasya dhanamūlasamudgatasya nirdoṣakāmakusumapravarojjvalasya /
lokaḥ sukhāni kila puṇyaphalāni bhuṅkte hato na cet kunṛpatervinipātavātaiḥ // KAvk_9.70 //
kaliḥ kālaḥ patirbālastatpratāpaścitānalah /
akālaviplavottālakhalavetālasaṃkulaḥ // KAvk_9.71 //
prītirviṣaṇṇā khinnā dhīḥ sukhaśrīrgatayauvanā /
adhunā vibhavābhoge bhogayoge na me ruciḥ // KAvk_9.72 //
dhanaṃ bhūmirgṛhaḥ dārāḥ sutā bhṛtyāḥ paricchadāḥ /
aho niravadhiḥ puṃsāmādhivyādhiparigrahaḥ // KAvk_9.73 //
yathā yathā vivardhante grīṣmoṣmaviṣamāḥ śriyaḥ /
tathā tathā jvalatyeva tṛṣṇātāpaḥ śarīriṇām // KAvk_9.74 //
pravṛddhairapi vittaughe rājanyopārjitairnṛṇām /
lavaṇābdheriva jalairvitṛṣṇā naiva jāyate // KAvk_9.75 //
nāsti nāstītyasaṃtoṣād ya eva dhanināṃ japaḥ /
pubarbhave bhavet ko vā sa eva praśamo yadi // KAvk_9.76 //
kiṃ vittairdurnimittaiḥ kalikalahamohalobhānuvṛttaiḥ kiṃ bhogairviprayogairvyasanaśatapatanābhyāsasaṃsaktarogaiḥ /
kiṃ vā mithyābhimānairnarapatisadanaprātasevāvamānaiḥ
asmin vairāgyameva kṣayasamayabhaye bhogyamārogyayogyam // KAvk_9.77 //
atikrānte kāle svajanasuhṛdālokavimale
samāpanne mohaprabala (tara) kāluṣyamaline /
sukhāśvāsah puṃsāṃ praśamasalilasnātamanasāṃ
parityaktāyāse vijanavanavāse parivayaḥ // KAvk_9.78 //
iti saṃcintya sa ciraṃ paraṃ vairāgyamāyayau /
duḥkhaṃ mohāya mūrkhāṇāṃ vivekāya ca dhīmatām // KAvk_9.79 //
sa datvā sarvamarthibhyaḥ prayayauḥ sugatāśramam /
śrīśṛṅkhalākṛṣṭamatirna hi satyasukhonmukhaḥ // KAvk_9.80 //
yadaiva rājhaṃsena smaryate śuci mānasam /
tadaivāsmai vasumatī sarasīva na rocate // KAvk_9.81 //
yāte duḥsahamohadhūmamaline bhogānurāgānale
saṃtoṣāmṛtanirjhareṇa manasi prāte śanaiḥ śītatām /
naitāḥ pānamadottaraṅgavicaladvārāṅgarāṅganābhaṅgura-
bhrūbhaṅgakṣaṇasaṃgamāḥ śamavatāṃ kurvanti vighnaṃ śriyaḥ // KAvk_9.82 //
sarvajñaśāsanavinaṣṭabhavādhvakaṣṭaḥ pravrajyayā vimalameva padaṃ praviṣṭaḥ /
saṃprāpya sarvasamatāmasamaprakāśaḥ nirlakṣyamokṣagamanāya munirbabhūva // KAvk_9.83 //
tām bodhisiddhimālokya jyotiṣkasya savismayaiḥ /
bhikṣubhirbhagavān pṛṣṭaḥ prāgvṛttāntamabhāṣataḥ // KAvk_9.84 //
janmakṣetraśatoptānāṃ bījānāmiva karmaṇām /
bhujyate phalasaṃpattiravisaṃvādinī janaiḥ // KAvk_9.85 //
rājño bandhumataḥ puryāṃ bandhumatyām mahāyaśāḥ /
abhūdanaṅgano nāma śrīmān gṛhapatiḥ purā // KAvk_9.86 //
śāstātha samyaksaṃbyddho viaśvī nāma tā purīm /
janacārikayā prātaḥ kadācit sukṛtaiḥ satām // KAvk_9.87 //
dvāṣaṣṭibhiḥ sa bhikṣūṇāṃ sahasaiḥ parivāritaḥ /
śraddhayānaṅganenaitya praṇamyopanimantritaḥ // KAvk_9.88 //
sarvopakaraṇaistena traimāsaṃ paricāritaḥ /
yathā tathaiva rājñāpi praṇipatya nimantritaḥ // KAvk_9.89 //
bhogaiḥ spardhānubandhena sa tābhyāmadhivāsitaḥ /
anaṅganena paurārhairbhūpālārhaiśca bhūbhujā // KAvk_9.90 //
gajadhvajamaṇicchatracāmarodārayā śriyā /
taṃ dṛṣṭvā pūjitaṃ rājña cintārto 'bhūdanaṅganaḥ // KAvk_9.91 //
tasya sattvāvadātasya pakṣapātī śatakratuḥ /
cakāra divyayā lakṣmyā sāhāyyāṃ jinapūjane // KAvk_9.92 //
sa tayā divyayā bhūtyā bhagavantamapūjayat /
yadagre cakravartidhrīrlajjābhājanatām yayau // KAvk_9.93 //
ratnairnyakṣatacandrasūryabhānarākaṃkīraṇairāvaṇabhair (?)
amlānāmbaragandhamālyaśabalaiḥ kampadrumāṇāṃ phalaiḥ /
bhaktiprahvaścīvilāsacanāhelocchasaccāmaraṃ
tenābhyarcitamākalayya sugataṃ lajjānato 'bhūnnṛpaḥ // KAvk_9.94 //
iti bahutaraṃ bhaktyā śāstuḥ phalaṃ tadanaṅganaḥ
śubhapariṇateḥ puṇyodāraḥ purā samavāptavān /
vimalamanasastasyaivāsau kṣaṇapraṇidhānataḥ para
iva ravijyotiṣko 'bhūt sa eva padāśritaḥ // KAvk_9.95 //
ityāha vimalajñānaprakāśitagatrtrayaḥ /
praṇīdhānopadeśāya bhikṣūṇāṃ bhagavān jinaḥ // KAvk_9.96 //
iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ jyotiṣkāvadānaṃ nāma navamaḥ pallavaḥ //
10. sundarīnandāvadānam /
te ke 'pi sattvahitasaṃnihitānukampā bhavyā bahvanti bhuvane bahvabhītibhājām /
vātsalyapeśaladhiyaḥ kuśalāya puṃsāṃ kurvanti ye varamanugrahamāgraheṇa // KAvk_10.1 //
nyagrodhārāmanirataṃ druṣṭuṃ kapilavastuni /
bhagavantaṃ yayau nandaḥ śākyarājasutaḥ purā // KAvk_10.2 //
naiṣkamyadeśanāmantrakathāntesa puraḥsthitam /
uvāca bhagavān prītyā pravrajyā gṛhyatāmiti // KAvk_10.3 //
prasādyābhinivedyāsya taṃ nandaḥ pratyabhāṣataḥ /
bhagavan puṇyalābhāpi pravrajyābhimatā na me // KAvk_10.4 //
sarvopasthāyako bhūtvā bhikṣusaṃghaṃ yathepsitaiḥ /
sarvopakaraṇaistāvat bhikṣyaṃ paricarāmyaham // KAvk_10.5 //
ityuktvā ratnamukuṭaiḥ spṛṣṭatatpādapaṅkajaḥ /
rājaputraḥ svabhavanaṃ yayau jāyāsamutsukaḥ // KAvk_10.6 //
sa sundarī samāsādya dayitām ratisundarīm /
vijahāra varodyānaṃ muhūrtavirahāsahaḥ // KAvk_10.7 //
tataḥ kadācid bhagavān prakṛtyaiva guṇipriyaḥ /
svayaṃ nandasya bhavanaṃ bhikṣusaṃghaiḥ sahāyayau // KAvk_10.8 //
sānandavadanaḥ kṛtvā nandastatpādavandanāṃ /
taṃ mahāharsanāsīnaṃ pūjayitvā vyajijñapat // KAvk_10.9 //
keṣāṃ puṇyaprarohāṇāṃ paripāko 'yamīdṛśaḥ /
kṛto 'yaṃ yadbhagavatā darśanānugrahaḥ svayam // KAvk_10.10 //
smaraṇaṃ śravaṇaṃ vāpi darśanaṃ vā mahātmanām /
seyaṃ kuśalavallīnāṃ mahatī phalasaṃtatiḥ // KAvk_10.11 //
asya maitrasya mahatastadālokasya darśanāt /
hṛdayasya vikāsaśrīḥ kasya nāma na jāyate // KAvk_10.12 //
dānādapi priyataraṃ puṇyādapi mahāphalam /
sadācārādapi śrlāghyaṃ mahatāṃ kilaṃ darśanam // KAvk_10.13 //
iti tasya bruvāṇasya bhaktipraṇayapeśalam /
abhinandya puraḥ pūjāṃ bhagavān gantumudyayau // KAvk_10.14 //
anuvavrāja taṃ nandaḥ svacche kanakabhājane /
varopacāramādāya madhuraṃ svamivāśayam // KAvk_10.15 //
pahcādvrajantamālokya bhaktyā bhagavataḥ pathi /
niraikṣata kaṭākṣeṇa sundarī virahāsahā // KAvk_10.16 //
gurūṇāmagre sā saralataralāṃ locanagatiṃ
vihāyaiva trāsāñcitamukutitākṣī priyatamā /
nirīkṣyālakṣyaṃ yat kṣaṇamavanatābhūttadadhikaṃ
na gantavyaṃ nāthetyavadadivaṃ maonādavacanam // KAvk_10.17 //
nandaḥ praṇayiṇīṃ dṛṣṭvā socchvāsaṃ calitānanām /
ayamāgata evāhamacirādityabhāṣata // KAvk_10.18 //
tataḥ svamāśramaṃ prāptaṃ bhagavantaṃ kṛtāñjaliḥ /
vrajāmi svagṛhaṃ tāvadityāha virahāsahaḥ // KAvk_10.19 //
tatastamāsanāsīnaḥ praṇataṃ bhagavān puraḥ /
uvāca sasmitaṃ keyaṃ gamane saṃprati tvarā // KAvk_10.20 //
viṣayāsvādasauhārdasaṃmohārditavetasām /
aho gṛhasukheṣveva nirvedavimukhā matiḥ // KAvk_10.21 //
guṇābharaṇamevāyurvivekābharaṇo guṇaḥ /
praśamābahraṇaścāsau vairāgyābharaṇaḥ śamaḥ // KAvk_10.22 //
tajjāḍyaṃ tadasahyaśalyaśalakaṃ nyastaṃ suhṛccetasi
prājñistadgaṇitaṃ virācasamayairvaiphalyamevāyuṣaḥ /
yadvairāgyavivekaśūnyamanasāmete paśūnāṃ yathā
yāntyāyānti ca cakranemicalanairnirlakṣaṇānāṃ kṣaṇāḥ // KAvk_10.23 //
puṇyaṃ sattvavatām śrutaṃ matimatām śīlaṃ ca vidyāvatām
sarvaṃ bhāgyavatām sukhaṃ śamavatāṃ naiva kkacit durlabham /
duṣprāpastu samastavastuvasateḥ svalpāṃśako 'pyāyuṣaḥ
tadyasya kṣayameti niṣphalatayā śocyāya tasmai namaḥ // KAvk_10.24 //
vāmāvarte viṣayajaladhau pūrṇalāvaṇyasāre darpotsarpadviṣamamakarāṅkodbhavakṣobhyamāṇe /
nityāsannaprabalavirajaprajjvaladvāḍavāgnau
puṃsāṃ setustaraṇaśaraṇe tīvravairāgyameva // KAvk_10.25 //
tasmādgṛhāṇa pravrajyāṃ rājaputra jitendriyaḥ /
etāḥ striya iva kṣipraṃ samagamasukhāḥ śriyaḥ // KAvk_10.26 //
kriyatām kuśalāyaiva brahmacaryaparigrahaḥ /
tyajyatāmeṣa niḥsāragṛhasaṃsāradurgrahaḥ // KAvk_10.27 //
iti śrutvā bhagavataḥ karuṇābahraṇaṃ vacaḥ /
pratyabhāṣata taṃ nandaḥ pūrvapraṇayayantritaḥ // KAvk_10.28 //
sadā bhavadupāyaiva pravrajyā bhagavan mama /
bhikṣusaṃghopakārārthe gṛha evādaraḥ param // KAvk_10.29 //
ityuktvā bhagavadvākyamatikrāntumanīśvaraḥ /
kṛṣyamāṇaḥ priyāpremṇā so 'bhūddolākulāśayaḥ // KAvk_10.30 //
punaḥ punaścakārāsya bhagavān vratadeśanām /
upakārodyatāḥ santaścintayanti na yogyatām // KAvk_10.31 //
yadā necchati nandastām pravrajyāmajitendriyaḥ /
tadāsya bahgavadvākyamapatadvapuṣi svayam // KAvk_10.32 //
nandaḥ kāṣāyāvaraṇaḥ pātrapāṇiḥ sa tatkṣaṇam /
babhau cābhīkararucirmahāpuruṣalakṣaṇaiḥ // KAvk_10.33 //
sa śāsanājjinasyābhūdāraṇyapiṇḍapātrikah /
ākārādanagāratām prayātaḥ pāṃśukūlikaḥ // KAvk_10.34 //
priyāmuvāha satataṃ śyāmāṃ pravrajito 'pi saḥ /
śaśāṅka iva saṃvyaktāṃ hṛdaye lāñchanacchavim // KAvk_10.35 //
manasaḥ sphaṭikasyeva na vidmaḥ kena vartmanā /
rāgaḥ ko 'pi viśatyantarnāpaiti kṣālito 'pi yaḥ // KAvk_10.36 //
virahāpāṇḍuraruciḥ saṃsaktāruṇacīvaraḥ /
sa saṃdhyābhrakalaṅkasya jahāra śaśinaḥ śriyam // KAvk_10.37 //
vicaran virahākṣamaḥ sa vismṝtadhṛtirvane /
janmavidyāmanaṅgasya na visasmāra sundarīm // KAvk_10.38 //
saṃpūrṇacandravadanāvadanadhyānaniścalaḥ /
acintyacciraṃ tattadupaviṣya śilātale // KAvk_10.39 //
aho bhagavatāpyeṣa kṛto yatnādanugrahaḥ /
nāyāti mama vaimalyaṃ rāgādhiṣṭhitacetasaḥ // KAvk_10.40 //
śrutaṃ saṃsāracaritaṃ niḥsaṅgavratamāsthitam /
tathāpi mṛgasāvākṣīṃ na vismarati me manaḥ // KAvk_10.41 //
kāntākuṅkumalagnarāgasubhage gātre kṛtaṃ cīvaraṃ
tatpīnastanamaṇḍalapraṇayinā pātraṃ dhṛtaṃ pāṇinā /
rāgo 'yaṃ mama vardhate 'sya yadi vānyasyeva vṛddhiḥ paraṃ yadbodhivyavadhānabhūtamaniśaṃ dhyānaṃ tadālambanam // KAvk_10.42 //
kṣaṇena māṃ prāptamavehi mugdhe tāmevamuktvā gamane purastāt /
aho mayā darśanavighnabhūtaṃ paścāt kṛtaghnavratametadāttam // KAvk_10.43 //
no gantavyamiti prakampataralā vākyaṃ yadūce na sā
saṃtyajya vyajanaṃ sthite gurujane jagrāha pāṇyañcalam /
yatpādena likhantyapi kṣititalaṃ māmaukṣatālakṣitā
tenātyantaniṣedhamugdhavidhinā baddhaṃ tayā me manaḥ // KAvk_10.44 //
madviyuktā na sā nūnaṃ śete śokapralāpinī /
puline cakravākīva harmye hariṇyalocanā // KAvk_10.45 //
hā priye taktasaktena kitaveneva kevalam /
śritaṃ taccittacaureṇa mithyāvratamidaṃ mayā // KAvk_10.46 //
tyaktvā vratamidaṃ tāvad gacchām idayitāntikam /
anurāgāgnitaptānāṃ tapastāpo hi duḥsahaḥ // KAvk_10.47 //
rājaputrī cirāyātaṃ nṛśaṃsamavalokya mām /
manyunā navalagnena na jāne kiṃ kariṣyati // KAvk_10.48 //
na sarvatra vikārāya nikāraḥ premaduḥsahaḥ /
durnivāro bhavatyeva snehalīno rajaḥkaṇaḥ // KAvk_10.49 //
yasmin kṣaṇe bhagavatā paśyāmi rahitaṃ vanam /
mayā tadaiva gantavyaṃ gṝhamityeṣa niścayaḥ // KAvk_10.50 //
asminneva śilāpaṭṭe rucirairgiridhātubhiḥ /
likhāmi tām śaśimukhīṃ saṃrpāpyālambanaṃ dhṛteḥ // KAvk_10.51 //
athavā kathamālekhyaviṣayaṃ yāti sā priyā /
saundaryabidnako yasyāḥ sudhākuvalayendavaḥ // KAvk_10.52 //
dṛṣṭirmugdhakurangasaṃcaladalivyāptotpalodvātanī
lāvaṇyodadhikūlavidrumavanaṃ bimbādharāgratviṣaḥ /
nirdoṣāmṛtaraśmisārthasaraṇiḥ sā kāpi vaktradyutiḥ
saundaryaṃ kathameti citrapadavīścaryasāraṃ vapuḥ // KAvk_10.53 //
iti saṃcintya sa śanairālilekha śilātale /
sundarīṃ mukhamuktāśrusnātakampākulāṅguliḥ // KAvk_10.54 //
sa saṃkalpasamudgīrṇaṃ pratibimbamivāśritām /
kṛtvā puraḥ priyatamāmūce 'darbāṣpagadgadaḥ // KAvk_10.55 //
priyāmālikhyāhaṃ nikhilasukhavṛṣṭiṃ nayanayor
na paśyāmyudbāṣpaḥ kṣaṇamapi śaraccandravadanām /
ayaṃ nūnaṃ tanvīvirahanirapekṣavratavataḥ
sphurattāpaḥ śāpaḥ kimapi mama pāpādupanataḥ // KAvk_10.56 //
phullāmbhojavanatviṣā spṛhāvaśāsaktāśrutoyaṃ vapus
tatkālopagatāntarāyajanitaḥ kopaḥ samutsṛjyatām /
haṃho sundari dehi me prativacaḥ kiṃ maunamālambase
satyaṃ tvanmayarāgavīcaramidaṃ cittavrataṃ me vratam // KAvk_10.57 //
iti bruvāṇaṃ taṃ dṛṣṭvā dūrādālikhitaṃ ca tat /
sāsūyā bhikṣavo 'bhyetya bhagavantaṃ babhāṣire // KAvk_10.58 //
bhagavan durvinītasya vātsalyādeva kevalam /
śunaḥ kusumamāleva pravrajyeyaṃ tvayārpitā // KAvk_10.59 //
ākhilya sundarīmukhaṃ nandaḥ svairaṃ śilātale /
tatpralāpajapāsakto dhyānālambanatāṃ gataḥ // KAvk_10.60 //
etadākarṇya bhagavān nandamāhvāyya kananāt /
kimetaditi papraccha priyāvirahamohitam // KAvk_10.61 //
so 'bravīd bhagavan satyaṃ kāntāsaktasya me param /
bhikṣūṇāṃ saṃmate 'pyasmin vane na ramate matiḥ // KAvk_10.62 //
iti dandavacaḥ śrutvā tamūce bhagavān jinah /
mīlayanneva vaktrendukāntyā rāgasaroruham // KAvk_10.63 //
sādho tāvanna yuktā te saṃrāgānugatā matiḥ /
vighnairnākṛṣyate cetaḥ kalyāṇābhiniveśinām // KAvk_10.64 //
kvāyaṃ yogastanutṛṇatulātyaktabhogābhiyogaḥ
kkāyaṃ nindyaḥ kṣaṇasukhalavāsvādasaṃvāda eṣaḥ /
jātyaivāyaṃ harati kuśalaṃ dustaro māramārgaḥ
premāndhānām bhavati sahasā duḥsaho yoktrajātaḥ // KAvk_10.65 //
ityasya bhagavān kṛtvā ciraṃ vairāgyadeśanām /
saṃsthātavyamihetyuktvā svakṛtyāya svayaṃ yayau // KAvk_10.66 //
tamevāvasaraṃ nandaḥ saṃcintya gamanocitam /
pratasthe svagṛhaṃ hṛṣṭaḥ sundarīdarśanotsukaḥ // KAvk_10.67 //
vrajan dvāri pidhānāptairvihārairbahubhiścirāt /
nagarābhimukhaṃ mārgaṃ sa kathaṃcidavāptavān // KAvk_10.68 //
atha vijñāya sarvajñastaṃ rāgād gantumudyatam /
uvācābhyetya bhagavān nanda tūrṇaṃ kka gamyate // KAvk_10.69 //
sa jagāda vane tāvat bhagavan nāsti me ratiḥ /
na hyaviśrāntacittānāṃ kriyā kācit prasīdati // KAvk_10.70 //
sā śrīścāmarahāsinī maṇimayī sā ramyaharmyāvalī
sā bālānilalolacārulatikā kāntā navodyānabhūḥ /
sā tanvī kusumeṣukārmukalatā kṣāmodarī sundarī
no janmāntaravāsanā iva manaḥ saktaṃ vimuñcanti me // KAvk_10.71 //
sarāgeṇaiva manasā brahacaryaṃ carāmyaham /
vratapañjarabandhena vihaṅga iva yantritaḥ // KAvk_10.72 //
tyaktvā vrajāmi pravrajyāmastu me narako 'kṣayaḥ /
na vītarāgatāmeti mañjiṣṭhāraktamaṃśukam // KAvk_10.73 //
iti bruvāṇamasakṛt svapadaṃ gantumudyatam /
nivāryānugrahadhiyā tamūce bhagavān jinaḥ // KAvk_10.74 //
mā kṛthā viplavaṃ nanda ninditaṃ hi śrutāśrutam /
vidvajjanopadiṣṭena yathā yāti pṛthagjanaḥ // KAvk_10.75 //
vivekavyastadoṣāṇāṃ viduṣāṃ śīlaśālinām /
niḥsārasukhalābhena nākārye dhīḥ pravartate // KAvk_10.76 //
gāḍharāgagṛhītasya jugupsāyatane param /
jadhanyakarmaṇyāsaktiḥ kiṃ lajjājanane na te // KAvk_10.77 //
yonijayonisaṃsaktāḥ stanapastanamardinaḥ /
aho bata na lajjante janmanyeva layaṃ gatāḥ // KAvk_10.76 //
sadāsajjanavarjitā jananījaghanāsaktiḥ /
saṃmohāhatacittānāṃ paśūnāmeva dṛśyate // KAvk_10.79 //
rāmāramaṇamāno 'yaṃ viramya tyajyatāṃ tvayā /
bhogaiḥ saha bhujaṅgānāṃ dṛṣṭo bhavabile kṣayaḥ // KAvk_10.80 //
jaghanyā janayatyeva na kasya viratiṃ ratiḥ /
yasyāṃ bhavati paryanteṣvapi naiva parāṅmukhaḥ // KAvk_10.81 //
gṛhajālavimuktastvaṃ kiṃ tatraivābhidhāvasi /
na hi nirgasya sāraṅgaḥ punarviśati vāgurāṃ // KAvk_10.82 //
iti vākyād bhagavataḥ śāsanena niyantritaḥ /
cintayan sundarīṃ nandaḥ praviveśāśramaṃ punaḥ // KAvk_10.83 //
tataḥ kadācidādiśya nanda māśramamārjane /
āsanānugrahavyagraḥ prayayau bhagavān punah // KAvk_10.84 //
tacchāsanāt pravṛttasya nandasyāśramaśodhane /
no bhūtalādapayayau rajo rāga ivāśayat // KAvk_10.85 //
tasyāhartuṃ gatasyātha salilaṃpārabhāgikam /
muhuḥ pūrṇasamutkṣiptah śūnya evābhavaddhaṭaḥ // KAvk_10.86 //
tena vighnena gamane sutarām khinnamānasaḥ /
tyaktvā tuprayayau nandaḥ sundarīdarśanotsukaḥ // KAvk_10.87 //
atha vijñāya sarvajñastaṃ yāntaṃ divyacakṣuṣā /
babhāṣe sahasābhyetya stambhamānamanorathah // KAvk_10.88 //
pātrayogena taptasya śyāmaraktaruceḥ param /
aho snehakalaṅkaste dīpasyeva na śāmyati // KAvk_10.89 //
alaṃ vāmābhilāṣeṇa nīlīrāga ivaiṣa te /
saṃsaktaḥ ko 'pi hṛdaye yannādyāpi virajyase // KAvk_10.90 //
andhīkaroti prārambhe ratistatkālakātaram /
āliṅgati jugupseva vṛtte mukhyāṅgasaṃgame // KAvk_10.91 //
viṣayākhvādasaṅgena pāpamitrairivendriyaiḥ /
duḥsahavyasanāvarte pātyate narake narah // KAvk_10.92 //
adhivāsayati sparśalekhenāpi kusaṃgamaḥ /
praklinnamatsyakuṇapāt pūtigandha ivodgataḥ // KAvk_10.93 //
kalyāṇamitrasaṃparkaḥ sarvathā kuśalāvahaḥ /
śubhāmeda iva vyāpto yaḥ karoti mahārhatām // KAvk_10.94 //
ityukte tasya bhagavān sākṣāts adasatoḥ pathi /
ghrāṇasparśena saṃdarśya cakre tatsaṅgadeśanām // KAvk_10.95 //
atha nandaṃ samādāya bhagavān gandhamādane /
yayau viriñciramarībālavyajanavījitaḥ // KAvk_10.96 //
tatra dāvānalapliṣṭāmaniṣṭakliṣṭavigrahām /
kāṇāṃ karmaṭīkāmasmai darśayitvāvadajjinaḥ // KAvk_10.97 //
imāṃ paśyasi kiṃ nanda māndyanindyatarākṛtim /
kasmaiciducitā ceyaṃ rocate priyadarśanā // KAvk_10.98 //
sattā sadasatornāsti rāgaḥ paśyati ramyatām /
sa tasya lalito loke yo yasya dayito janaḥ // KAvk_10.99 //
pakṣapātaṃ samṛtsṛjya satyaṃ nanda tvayocyatām /
asyāstasyāśca sundaryā lāvaṇyasya kimantaram // KAvk_10.100 //
anarthitvādvayaṃ naiva saundaryāntaravedinaḥ /
arthipriyatvamāyāti prārthitaṃ tacca cārutām // KAvk_10.101 //
paśyāmyahaṃ viśeṣaṃ tu tasyā nāsyāśca kaṃcana /
ramyatvaṃ māṃsavarmāsthiyantre samayamātrakam // KAvk_10.102 //
iti pṛṣṭo bahgavatā nandastaṃ pratyabhāsata /
atyantānucitaḥ praśnaḥ ko 'pi gauravayantritaḥ // KAvk_10.103 //
kimetad bhagavān vakti keyaṃ śoke biḍambanā /
kkāpi vā viśvaguravo vineyāḥ prabhaviṣṇavah // KAvk_10.104 //
ratiḥ sādhikasundaryāḥ parabhāgeṇa rajyate /
yāṃ dṛṣṭvā jagatāṃ jetā na ratiṃ smarati smaraḥ // KAvk_10.105 //
jyotsnayeva na tatkāntyā nodate kumudākaraḥ /
guṇāntaraṃ na jānāti prasiddhiśaraṇo janaḥ // KAvk_10.106 //
baddhaṃ tayā vadanasaurabhasārahāramālokya puṣyanicayaṃ pṛthukeśapāśe /
manye vilāsagatilovanakānticauraiḥ bhītyeva haṃsahariṇairvanamiva yātam // KAvk_10.107 //
analpaiḥ saṃkalpairbahuvidhavikalpairanupamā
na sā sāraṅgākṣīlikhitumapi śakyā paricitaiḥ /
tulārohe ysyā vadanaparabhāge laghutaraḥ
sa nūnaṃ tārāṇāṃ gaganamadhirūḍhaḥ parivṛḍhaḥ // KAvk_10.108 //
puṇyaprahvaṃ lalitalalitabhrūlatālāsyalīlā
ramyaṃ tasyā yadi na vadanaṃ nandanaṃ labhyate tat /
pravrajyeyaṃ sukṛtamadhikaṃ kiṃkarī kiṃkarī me
kasmādetaṃ vrataparikaraṃ bhārabhūtaṃ vahāmi // KAvk_10.109 //
iti nandavacaḥ śrutvā bhagavān rāganirbharam /
upakṣipya prabhāveta ta nināya surālayam // KAvk_10.110 //
adarśayacca tatrāsya līlodyāne śatakratoḥ /
sudhāmanthasamudbhūtāḥ kāntāstridaśayoṣitaḥ // KAvk_10.111 //
aruṇaiḥ kāntisaṃtānaiḥ pādapadmavanoditaiḥ /
anuyātā ivāmbhodhikūlavidrumakānanaiḥ // KAvk_10.112 //
viśālalāsyasacivaiḥ pāṇibhirvijitāmbujaiḥ /
saṃsaktaiḥ sahajasyeva pārijātasya pallavaiḥ // KAvk_10.113 //
kāntimādhuryalalitairmadanānandabāṇdhavaiḥ /
helānimīlitāmbhojavadanaiścandrasundaraiḥ // KAvk_10.114 //
saṃmohanairjīvanaiśca kṛṣṇasārairvilokanaiḥ /
kālakūṭacchadaspṛṣṭairamṛtoghairivāvṛtāḥ // KAvk_10.115 //
pūrṇayauvanalāvaṇyāḥ sahasaiva vilokya tāḥ /
nandaḥ sānandavadanaḥ svedasnāta ivābhavat // KAvk_10.116 //
padmānanāsu vipulotpalalocanāsu kundastimātu nibiḍastabakastanīṣu /
nandasya tāsu hṛdayaṃ yugapannipatya dolāvilāsataralālitumavāpa // KAvk_10.117 //
tataḥ provāca bahgavān nandaṃ tadgatamānasam /
āsāṃ saṃdarśane nanda prītyā te ramate matiḥ // KAvk_10.118 //
āsāṃ tasyāśca sundaryā lāvaṇye kiyadantaram /
utkarṣaḥ parabhāgeṇa sphuṭamevābhibhāvyate // KAvk_10.119 //
nirastasundarīrūpaṃ rūpamapsarasām yadi /
tadetā eva kālena kariṣyāmi tvadāśrayāḥ // KAvk_10.120 //
ārogeṇaiva manasā brahmacaryaṃ prasannadhīḥ /
cara tāvattataste 'haṃ dāsyāmyapsarasām gaṇam // KAvk_10.121 //
evaṃ bhagavato vākyānnandaḥ saṃjātaniścayaḥ /
tathetyuktvā vrate cetaścakre svargāṅganāśayā // KAvk_10.122 //
mandādaraḥ svadāreṣu so 'bhūt tatsaṃgamecchayā /
guṇapṇyatulāvṛtternāsti snehasya satyatā // KAvk_10.123 //
aho cismṛtasaṃvāsapravāsapariśoṣitā /
puṃsāmābhyāsikī prītiḥ sahasānyatra dhāvati // KAvk_10.124 //
kṣaṇayauvanaramyāṇi premāṇi praṇayavyayaiḥ /
na satyāni na nityāni na sukhāni śarīriṇām // KAvk_10.125 //
tato bhagavatā nandaḥ kṣaṇānītaḥ svamāśramam /
tanniścayād brahmacaryaṃ cacāra niyatavrataḥ // KAvk_10.126 //
sa cisasmāra sundaryāḥ kāntisaṃpadamanyadhīḥ /
kṣaṇapramuṣitā prītirmalaṃ yāti guṇeṣvapi // KAvk_10.127 //
tataḥ kadācidvicaran nandaḥ kkāpi vyalokayat /
karālanarakāsaktāṃ dhīmān kumbhībhṛtāṃ bhuvam // KAvk_10.128 //
tām vilokyaiva sākampaḥ kimetaditi duḥkhitaḥ /
sa papraccha tadāsaktān ghoranarakakāraṇam // KAvk_10.129 //
te tamūcuriyaṃ bhūmistaptakumbhīśatācitā /
kalpitā rājaputrasya nandasyānandarāgiṇaḥ // KAvk_10.130 //
mithyāvrataḥ sa nādyāpi bhajate vītarāgatām /
brahamcaryaṃ caratyeva svargastrūīsaṃgamāśayā // KAvk_10.131 //
mithyāvratānām lubdhānāṃ rāgadveṣakaṣāyiṇām /
etāsu nityataptāsu kumbhīṣvevākṣayaḥ kṣayaḥ // KAvk_10.132 //
iti nanda samākarṇya jātaromāñcakañcukah /
tatra cyutāmiva tanūṃ paścāttāpādamanyataḥ // KAvk_10.133 //
samamyetya tyaktarāgasaṃvāsavāsanah svayam /
babhūvānuttarabrahmacaryaparyāptāṃyamaḥ // KAvk_10.134 //
ghanamohakṣayāttasya vimukte saṃśaye tataḥ /
mahaḥ prasādamāpede śaradīvedadheḥ payaḥ // KAvk_10.135 //
niṣkāmaḥ praśamaṃ prāptaḥ parāṃ niṣṭhāmupāgataḥ /
śuddhadhīḥ sa samabhyetya bhagavantamabhāṣata // KAvk_10.136 //
nāpsarobhirna sundaryā bhagavan kṛtyamasti me /
etāḥ paryantavicchāyāḥ sapātā viṣayaśriyaḥ // KAvk_10.137 //
yathā yatheyaṃ bhāvānāṃ bhāvyate niḥsvabhāvatā /
tathā tathā prqsīdanti nirāvaraṇavṛttayaḥ // KAvk_10.138 //
iti dandasya vadataḥ prāptasyārtapadaṃ śanaiḥ /
bhagavān nirvāṇaśuddhāmasya siddhimamanyata // KAvk_10.139 //
keṣāṃ kuśalamūlānāṃ nandenāsāditaṃ phalam /
iti bhikṣubhirabhyetya pṛṣṭhastānavadajjinaḥ // KAvk_10.140 //
janmāntarārjitaiḥ puṇyaiḥ sukṛtābhyāsakāriṇā /
prāptāḥ kuśalamūlānāṃ nandena phalasaṃpadaḥ // KAvk_10.141 //
vipulavimala vaṃśe janma smarapratimā tanuḥ
surajanasakhī lakṣī vṛttiḥ priyāḥ satataṃ satām /
praśamasalilasnātaṃ cetaḥ svabhāvagatirgatiḥ
kuśalakusumasyeyaṃ puṃsāṃ viśālaphalodgatiḥ // KAvk_10.142 //
stūpe vipaśyinaḥ samyaksaṃbuddhasyādaraḥ purā /
nagaryāmaruṇāvatyāmaruṇena mahībhūhā // KAvk_10.143 //
kriyamāṇo maṇimaye maitro nāma dvijanmajaḥ /
mahataḥ puṇyabhogasya bhāgī kārakatām yayau // KAvk_10.144 //
tatpuṇyapraṇidhānena jāto gṝhapateḥ kule /
sa eva bhikṣusaṃghasya jantukāsnānasatrakṛt // KAvk_10.145 //
sa puṇyaśīlaḥ pratyekabuddhopasthāyakah purā /
stūpaṃ cakre śobhamānaṃ mālabhivaraṇojjvalam // KAvk_10.146 //
tatpuṇyapraṇidhānena kṛkeḥ kāśīpateḥ sutaḥ /
so 'bhvaddyutimān nāma divyalakṣaṇalakṣitaḥ // KAvk_10.147 //
kāśyapasyārhataḥ samyaksaṃbuddasyāntanirvṛtau /
saptaratnamaye stūpe kṛte kāśīmahībhujā // KAvk_10.148 //
tatsūnurdhyutimān haumacchatramāropya bhāsvaram /
jātastatpraṇidhānena nandaḥ śākyamuke 'dhunā // KAvk_10.149 //
iti sukṛtasamutthaiḥ pūrvajanvakramāptaiḥ kimapi vipulapuṇyaireva nandaḥ prapede /
kulamamalamudāraṃ rūmamagryaṃ ca bhogaṃ śamaparicitamante satpadaṃ saugataṃ ca // KAvk_10.150 //
kathayotveti bhagavān nandakalyāṇakāraṇam /
cakāra bhikṣusaṃghasya tāṃ tāṃ sukṛtadeśanām // KAvk_10.151 //
iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ sundarīnandāvadānaṃ nāma daśamaḥ pallavaḥ //
11. virūḍhakāvadānam /
ārohati padamunnatamamalamatirvimalakuśalasopānaiḥ /
narakakuhareṣu nipatati malinamatirghoratimireṣu // KAvk_11.1 //
śākyānāṃ nagare pūrvaṃ sphīte kapilavāstuni /
mahataḥ śākyamukhyasya sumukhī dāsakanyākā // KAvk_11.2 //
śāstre kṛtaśramā sarvakalākauśalaśālinī /
mālikā nāma kāmasya mālikeva guṇocitā // KAvk_11.3 //
prabhorgirā varodyāne kusumāvacayodyatā /
bhramantaṃ taṃ samāyāntaṃ dadarśa sugataṃ puraḥ // KAvk_11.4 //
tasyānte 'syāstamālokya prasannamabhavanmanaḥ /
śaratkāla iva svacchaḥ prasādayati mānasam // KAvk_11.5 //
sācintayattadā lokaprītyā dṛḍhīkṛtāspadā /
sukṛtaiḥ piṇḍapātaṃ me gṛhṇīyādbhagavānapi // KAvk_11.6 //
vijñāya tasyāh sarvajñaḥ saṃkalpaṃ karuṇākulaḥ /
prasārya pātraṃ bhagavān bhadre dehītyuvāca tām // KAvk_11.7 //
datvā praṇamya sā tasmai paripūrṇamanorathā /
praṇidhānaṃ pravidadhe dāsyaduḥkhanivṛttaye // KAvk_11.8 //
tataḥ kadācidāyātaḥ pituastasyāḥ sakhā dvijaḥ /
naumittikastaṃ pradeśaṃ dṛṣṭvā tām vismito 'va dat // KAvk_11.9 //
aho gṛhapatestasya putrī tvaṃ śrīmatah sutā /
bandhuhīnā gatā dāsyaṃ dhanabhogavivarjitā // KAvk_11.10 //
aho mohaghanārambhakṣaṇoddyotanavidyutaḥ /
saṃsārasarparasanāvilāsacapalāḥ śriyaḥ // KAvk_11.11 //
gamyānāṃ mā kṛthāścintāṃ jāne 'haṃ hastalakṣaṇaiḥ /
acireṇaiva bhūbharturvallabhā tvaṃ bhaviṣyasi // KAvk_11.12 //
idaṃ paśyāmi te pāṇau lakṣmīkamalakomale /
mālācakrāṅkuśākāramityuktvā prayayau dvijaḥ // KAvk_11.13 //
atha manmathasaṃbhogasuhṛnmadhupabāndhavaḥ /
latāliṅganasaubhāgyabhavyo 'dṛśyata mādhavaḥ // KAvk_11.14 //
madhoḥ kesariṇastasya kāntāmānadvipadviṣaḥ /
vibabhau jihmamānasya jihvevāśokamañjarī // KAvk_11.15 //
bālākapolalāvaṇyacauraścampakasaṃcayaḥ /
sudṛśāṃ keśapāśeṣu yayau bandhanayogyatām // KAvk_11.16 //
sahakārairvirahiṇīnidhanaṃ vidadhe madhu /
nirapekṣāparavadhe vidhurāḥ prabhaviṣṇavaḥ // KAvk_11.17 //
yayurmadhulihāṃ cūtalatā nirbharabhogyatām /
sahasauva vidgadhānāmiva mugdhavibhūtayaḥ // KAvk_11.18 //
rūtāyudhaścūtalatācāpanyastaśilīmukhaḥ /
jayatīti jagau bandī kandarpasyeva kokilaḥ // KAvk_11.19 //
asminnavasare śrīmān kosalendraḥ prasenajit /
mṛgayānirgato 'śvena hṛtastaṃ deśamāyayau // KAvk_11.20 //
dhanvīmanobhavākāraḥ so 'vatīrya turaṃgamāt /
dadarśānanyalāvaṇyām kanyāṃ ratimivāparām // KAvk_11.21 //
tadvilokanavistīrṇaṃ manastasya mahātmanaḥ /
vismayāddṛṣṭimārgeṇa praviveśa manobhavaḥ // KAvk_11.22 //
tāṃ lajjāvanatāṃ dṛṣṭvā sahasodbhūītasādhvasām /
acintayannarapatiḥ kāntikallilinīhṛtaḥ // KAvk_11.23 //
keyaṃ navā śaśimukhī śyāmā taralatārakā /
yatkāntiraniśaṃ netraśatapatravikāśinī // KAvk_11.24 //
bakulāmodavibhrāntabhramare pāṭalādhare /
kāntaṃ vasantaṃ paśyāmi mukhe 'syāḥ kumudāyudham // KAvk_11.25 //
aho lāvaṇyamamlānaṃ tāruṇyābharaṇaṃ tanoḥ /
dhīrasyāpi dhṛtiryena śaṅkhe saṃgaliteva me // KAvk_11.26 //
aho nu madhumañjaryāḥ prārambhe 'pyadbhuto guṇaḥ /
yena gantuṃ na śaknoti ṣaṭpado 'pi padātpadam // KAvk_11.27 //
iti saṃcintya bhīpālastāṃ matvā vanadevatām /
pṛṣṭvā viveda tadvṛttaṃ krameṇa kathitaṃ tayā // KAvk_11.28 //
tatastatra kṛtātithyastayā pallavavījanaiḥ /
śuciśītaiśca salilaiḥ prāptavān nirvṛtiṃ nṛpaḥ // KAvk_11.29 //
śrāntaḥ saṃvāhane tasya tayā caraṇapadmayoḥ /
kṛte karāptasaṃsparśe sa nidrām sahasā yayau // KAvk_11.30 //
kṣaṇena pratibyddho 'tha viśrāntamṛgayāśramaḥ /
divyasparśena tām mene ratiṃ rūpāntarāgatām // KAvk_11.31 //
mahānapi tataḥ śākyaḥ saṃprāptaṃ kosaleśvaram /
śrutvā taṃ deśamabhyetya pūjārhaṃ tamapūjayat // KAvk_11.32 //
sādareṇārthitāṃ tena svasutāmiva mālikām /
ratnārhāya dadau tasmai smaramaṅgalamālikām // KAvk_11.33 //
tāmādāya manojanmavaijayantīṃ sitasmitām /
nijaṃ jagāma nagaraṃ gajamāruhya bhūpatiḥ // KAvk_11.34 //
tasminnāganagotsaṅge sā lolālakaṣaṭpadā /
babhau rājavasantena saṃgatā navamālikā // KAvk_11.35 //
rājadhānīṃ samāsādya sundaryā sahitastayā /
ratnaharmyakarodāramandire vijahāra saḥ // KAvk_11.36 //
varṣākārābhidhā devī rājñaḥ prathamavallabhā /
abhinnavṛttiṃ tām mene rājalakṣmīmiva kṣitiḥ // KAvk_11.37 //
divyasparśena sā tasyāḥ sā cāsyā rūpasaṃpadā /
parasparaguṇotkarṣātparaṃ vismayamāpatuḥ // KAvk_11.38 //
divyarūpavatī jyeṣṭhā divyasparśavatī par ā /
iti pravādaḥ sāścaryastayuorlokeṣu paprathe // KAvk_11.39 //
atrāntare tayordivyarūpasaṃsparśakāraṇam /
āśrame bhikṣubhiḥ pṛṣṭaḥ provāca bhagavān jinaḥ // KAvk_11.40 //
purā śrutavarākhyasya dvijasya gṛhamedhinaḥ /
kāntā śirīṣikā ceti priye bhārye babhūvatuḥ // KAvk_11.41 //
sa kadācidatho kāntābhrātā pravrajyayā śanaiḥ /
pratyekabuddhatāṃ yātaḥ svasurbhavanamāyayau // KAvk_11.42 //
traimāsikopacāreṇa sa tayā patyurājñayā /
bhaktyā nimantritastasthau tatsaptnyāvapūjitaḥ // KAvk_11.43 //
te cārumṛdubhirbhogaistamabhyarcyānyajanmani /
jāte 'dhunā cārurūpadivyasaṃsparśasaṃyute // KAvk_11.44 //
kṛṣṭeṣu prathamaṃ prayuktavinayāmādāya gosaṃpadaṃ
satkṣetreṣu tapaḥ pratatptanuṣu prāptiṣvatisvādutām /
yatkāle śubhabījamuptamucitaṃ satkarmaśakteḥ paraṃ
bhujyante phalasaṃpadaḥ sumatibhistasyaiva pākojjvalāḥ // KAvk_11.45 //
iti sarvajñavacanam tathyamākarṇya bhikṣavaḥ /
tattatheti viniścitya babhūvuḥ śāntisaṃśrayāḥ // KAvk_11.46 //
atha kālena bhūbharturmālikāyāmabhūtsutaḥ /
virūḍhaketimukhyākhyo vidyāsu ca kṛtaśramah // KAvk_11.47 //
priyastulyavayāstasya purohitasuto 'bhavat /
māturduḥkhena jātatvādviśruto duḥkhamātṛkaḥ // KAvk_11.48 //
kadācit sahitastena hayārūḍho virūḍhakah /
prāpa śākyavarodyānaṃ mṝgayāyām vinirgataḥ // KAvk_11.49 //
nyakkāraṃ cakrire tatra śākyāstasyodyatāyudhāḥ /
ayaṃ dāsīsuto 'smākamiti darpapravādinah // KAvk_11.50 //
gatvāsau svapuraṃ teṣāṃ vairaṃ darpyamacintayat /
kuladarpāpavādo hi śalyatodaḥ śarīriṇām // KAvk_11.51 //
tasya nirdahyamānasya tatpratīkāracintayā /
rājyāya jātā janake jīvatyapi parā spṛhā // KAvk_11.52 //
sa cārāyaṇamukhyānāṃ mantriṇāṃ śatapañcakam /
svavaśaṃ piturākṛṣya vidadhe bhedayuktibhiḥ // KAvk_11.53 //
tataḥ kadācitsaṃjātavivekaḥ pṛthivīpatiḥ /
dharmopadeśaśravaṇe vardhamānādaraḥ param // KAvk_11.54 //
cārātyaṇagṛhītāśvaṃ rathamāruhya saṃyataḥ /
draṣṭuṃ jagāma sarvajñaṃ bhagavantam prasenajit // KAvk_11.55 //
prāyāśramaṃ bhagavataḥ kṛtvā pādābhivandanam /
dharmānvayam sa śuśrāva tatprasādaprasannadhīḥ // KAvk_11.56 //
cārāyaṇo 'pyāśu gatvā rathena nagaraṃ javāt /
akarodantare tasmin rājaputrābhiṣecanam // KAvk_11.57 //
bhagavantamathāmantrya nṛpatirgantumudyataḥ /
dadarśa nānugānagre na rathaṃ na ca mantriṇam // KAvk_11.58 //
sa padbhyāmeva śanakaiḥ prasthitām pṛthivīpatiḥ /
dūrādapaśyadāyāntīṃ varṣākārāṃ samālikām // KAvk_11.59 //
te pṛṣṭvā tadgirā jñātvā so 'bhiṣiktaṃ virūḍhakam /
visasarja sutaiśvaryaparibhogāya mālokām // KAvk_11.60 //
varṣākārāṃ samādāya sa mitrasya mahīpateḥ /
ajātaśatrornagaraṃ prāta rājagṛhābhidham // KAvk_11.61 //
sa tatptaśchatravirahāt kṣuptipāsāśramānvitaḥ /
yayau vamanniva śvāsaṃ dīrgheśvāramamārutaiḥ // KAvk_11.62 //
sukhamaskhalitaṃ kena prāptaṃ kasyāyurāyatam /
na kasyānupadaṃ dṛṣṭaḥ kṣayaḥ sapadi saṃpadaḥ // KAvk_11.63 //
sa jīrṇamūlakaṃ bhuktvā karmamūlamivāyatam /
kṣaṇaṃ pītvā ca pānīyaṃ papātāptaviṣūcikaḥ // KAvk_11.64 //
anityatāmavijñāya mohāya patate janah /
sa cāpāyanikāyasya kāyasyopāyatṛṣṇayā // KAvk_11.65 //
ajātaśatruḥ śrutvaiva kosaleśvaramāgatam /
abhyetya pāṃśupūrṇāsyaṃ vigatāsuṃ dadarśa tam // KAvk_11.66 //
tasya jāyānuyātasya sa kṛtvā dehasatkriyām /
bhagavantaṃ yayau druṣṭuṃ sugataṃ duḥkhaśāntaye // KAvk_11.67 //
sa taṃ praṇamya provāca bhagavan kosaleśvaraḥ /
puraṃ me suhṝdaḥ prāya nirdhano nidhanaṃ gataḥ // KAvk_11.68 //
dhiṅbhāmasaṃpadaṃ pāpaṃ mihādayaśasaḥ padam /
vibhavo yena naivāyaṃ mitropakaraṇīkṛtaḥ // KAvk_11.69 //
hṛdaye viniveśyāśāṃ prāptaḥ suhṝdamāpadi /
suhṛnnaiṣphalyamāyāti yasya kiṃ tena jīvatā // KAvk_11.70 //
mitropakaraṇaṃ lakṣmīrdīnopakaraṇam dhanam /
bhītopakaraṇaṃ prāṇā yeṣāṃ teṣāṃ sujīvitam // KAvk_11.71 //
kukarma kiṃ kṛtaṃ tena bhagavan ūrvajanmani /
yasya pākena paryante prapede so 'tidurdaśām // KAvk_11.72 //
iti pṛṣṭaḥ kṣitīśena bhagavān sāśrucakṣuṣā /
tamūce tāpaśamanīṃ diśan daśanacandrikām // KAvk_11.73 //
mā śucaḥ pṛthivīpāla svabhāvo 'yaṃ bhavasthitaḥ /
evaṃvidhaiva bhāvānāmasatyānāmanityatā // KAvk_11.74 //
visārisaṃsāravanāntare 'smin nisargalolaḥ kila kāmabhṛṅgaḥ /
svacchandajātajanapuṣkarajīvapuñjakiñjalkapuñjamaniśaṃ kavalīkaroti // KAvk_11.75 //
taraṅganto bhogāścakitahariṇīlocanacalāḥ  kṣaṇe 'lakṣyā lakṣmīrjanajaladavidyotanataḍit /
śarīrābje bālātapacapalarāgaṃ navavayaḥ kṣayaṃ yāti kṣipraṃ bhavamarūtaṭe jīvitakaṇaḥ // KAvk_11.76 //
mano maitrīpātraṃ parahitaratirdharmadhanatā
madodbhedacchedakṣamaśamavicāre paricayaḥ /
ayaṃ tatvānveṣo viṣayasukhavaimukhyasukhinām
asāre saṃsāre parihṛtavikāraḥ paribhavaḥ // KAvk_11.77 //
janah śocati duḥkheṣu kṣipraṃ hata ivāśmanā /
na karoti punastīvratadāpātapratikriyām // KAvk_11.78 //
paśyato 'pibhavāyāsaṃ nirvivekasya sarvathā /
kriyate kiṃ janasyāsya mohādakuśalaspṛśaḥ // KAvk_11.79 //
purā vipraḥ suśarmākhyaḥ kutaścitprāpya mūlakam /
nidhāya jananīhaste yayau snātuṃ nadītaṭam // KAvk_11.80 //
sāpi pratyekabuddhāya tām pāptāya tadantare /
praṇatā pātrahastāya tadevābhimūkhī dadau // KAvk_11.81 //
atha snātvā samāyātastatsutastvaritaṃ kṣudhā /
jananīṃ bhojanārambhe yayāce nijamūlakam // KAvk_11.82 //
puṇyaṃ putrānumodasva tanmayātithaye 'rpitam /
iti māturvacaḥ śrutvāso 'bhūdviddha iveṣuṇā // KAvk_11.83 //
sadyo viṣūcikārtasya manmūlakamanalpakam /
kukṣiṃ bhittvā viniryātu prāṇaiḥ saha ta vātitheḥ // KAvk_11.84 //
iti tasyāptapāpasya vākyāruṣyeṇa bhūyasā /
visūcikaiva paryante babhūvaparajanmani // KAvk_11.85 //
prākpuṇyāntarapākena sa evādya prasenajit /
vipulaṃ rājyamāsādya tayaivānte kṣayaṃ gataḥ // KAvk_11.86 //
saṃsārapathapānthānāmevaṃ karma śubhāśubham /
pātheyamiva hastastham bhogāyaivopapadyate // KAvk_11.87 //
iti śrutvā bhagavatastathyaṃ pathyaṃ ca tadvacaḥ /
evametaditi dhyātvā taṃ praṇamya yayau nṛpaḥ // KAvk_11.88 //
atrāntare prāptarājyaḥ śākyavairaṃ virūḍhakaḥ /
purohitasutenaitya smāritastatkṣayodyataḥ // KAvk_11.89 //
prayayau śākyanagaraṃ gajāśvarathareṇunā /
moheneva diśāṃ kurvan nirvivekaṃ dhiyāmiva // KAvk_11.90 //
sarvajño bhagavān jñātvā tasya tadduṣṭaceṣṭitam /
gatvā śākyapuropānte tasthau śuṣkataroradhah // KAvk_11.91 //
dūrāttatra sthitaṃ dṛṣṭvā tamāgacchan virūḍhakaḥ /
avatīrya rathādagramabhyetya praṇato 'vadat // KAvk_11.92 //
satsu snigdhapalāśeṣu ghanacchāyeṣu śākhiṣu /
bhagavannatra viśrāntiḥ kimu śuṣkataroradhaḥ // KAvk_11.93 //
ityuktaḥ kṣitipālena taṃ prāha bhagavān jinaḥ /
jñāticchāyā narapateḥ candanādapi śītalā // KAvk_11.94 //
nāsti jñātisamaṃ vittaṃ nāsti jñātisamā dhṛtiḥ /
nāsti jñātisamā chāyā nāsti jñātisamah priyaḥ // KAvk_11.95 //
mamaite bhūpate śākyā jñātayasyatpurāntike /
jātaḥ priyo 'yaṃ tatprītyā śuṣkaśākho 'pi pādapaḥ // KAvk_11.96 //
śrutvaitadviratāmarṣaḥ śākyānāṃ pakṣapātinam /
bhagavantaṃ viditvaiva nyavartataḥ virūḍhakaḥ // KAvk_11.97 //
bhagavānapi śākyānāṃ jñātvāgāmi bhayaṃ tataḥ /
śreyase śuddhasattvānām vidadhe dharmadeśanām // KAvk_11.98 //
śrotāpattiphalaṃ kaiścit sakṛdāgāmi cāparaiḥ /
anāgāmiphalaṃ cānyaiḥ saṃprāptaṃ tasya śāsanāt // KAvk_11.99 //
śeṣāstu mūḍhamatayaḥ śākyāḥ prāpurna tatpadam /
santi ke 'pi khagā yeṣām vāsare timiro 'dbhavaḥ // KAvk_11.100 //
nivṛttasyātha nṛpateḥ purohitasutastataḥ /
vairasarpasya suptasya vidadhe pratibodhanam // KAvk_11.101 //
sa tena preritaścakre matiṃ śākyakulakṣaye /
vairānalaṃ pracalanaṃ karoti piśunānilaḥ // KAvk_11.102 //
ghoradurjanamantreṇa sahasotthāpitāḥ khalāḥ /
vetālā kṣitipālāśca na kasya prāṇahāriṇah // KAvk_11.103 //
sainye gajarathodagre tatastasmin prasarpati /
babhūva purasaṃkṣobhaḥ śākyānāṃ rūddhavartmanām // KAvk_11.104 //
tasmin bhagavān rakṣārthaṃ śākyānāṃ pakṣapātinam /
samudyataṃ tatra mahāmaudgalyāyanamabravīt // KAvk_11.105 //
śākyānāṃ karmadoṣo 'yaṃ sarvathā samupasthitaḥ /
tatra rakṣavidhānaṃ te gagane setubandhanam // KAvk_11.106 //
puṃsamavintyavibhavāni śubhāśubhāni āyānti yānti ca muhurniravagrahāṇi /
karmākṣarāṇi nijajanmapadasvahastanyastāni nāma na bhavanti nirarthakāni // KAvk_11.107 //
iti vākyādbhagavatastasmin yāte praṇamya tam /
cakrire saṃvidaṃ śākyāh pratyāsanne virūḍhake // KAvk_11.108 //
hiṃsāsmābhirna kartavyā prāṇimātrasya kasyacit /
śarāḥ śarīramasmākaṃ viśantvarisamīritāḥ // KAvk_11.109 //
iti saṃvidamādhāya te viyaṣṭikapāṇayaḥ /
dhīrḥ parodyame tasthuravārayitakārmukāḥ // KAvk_11.110 //
atrāntare karmayogānnijadeśānavasthitaḥ /
ajñātvā saṃvidaṃ śākyaḥ śaṃpākah samupāyayau // KAvk_11.111 //
sa dṛṣṭvā nagare baddhasaṃnāhaṃ vasudhādhipam /
kopādekaścakārāsya raṇe subhaṭasaṃkṣayam // KAvk_11.112 //
yuddhe puruṣasiṃhena hatāste vīrakuñjarāḥ /
prayayuḥ spṛhaṇīyatvaṃ yaśobhirmaktikairiva // KAvk_11.113 //
sa ko 'pi tasya jajvāla kopitasya parairasiḥ /
sa yayau yatpratāpena vipulāṃ ripuvāhinīm // KAvk_11.114 //
praveśaṃ na daduḥ śākyāḥ śaṃpākasya dviṣāṃ vadhāt /
svajano 'pi parityaktaḥ sa tairnistriṃśakarmaṇā // KAvk_11.115 //
nije 'pi vimukhāḥ krūre sādhave dahrambandhavaḥ /
dhānādapi vadānyatvaṃ sukṛtaṃ svajanādapi // KAvk_11.116 //
* * * * * * * * /
śatamaucityanityānāmāyuṣo 'pi yaśaḥ priyam // KAvk_11.117 //
nirvāsitaḥ sa taiḥ prāptaḥ śanairbhagavato 'ntikam /
yayāce 'bhyudayāyāiva taṃ kiṃcinnijalāñchanam // KAvk_11.118 //
ṛddhaṃ bhagavatā dattaṃ nijakeśanakhāṃśakam /
sa jagāma samādāya vākuḍaṃ nāma maṇḍalam // KAvk_11.119 //
tatra prajñāprabhāveṇa śauryotsāhaguṇena ca /
sa prāpa rājyaṃ dhīrāṇāṃ sarvatra sulabhāḥ śriyaḥ // KAvk_11.120 //
dakṣāṇāṃ lakṣaṇaṃ lakṣmīḥ sahajaṃ viduṣāṃ yaśaḥ /
vyavasāyasahāyānām kalatraṃ sarvasiddhayaḥ // KAvk_11.121 //
tatra sthito bhagavataḥ so 'tha keśanakhāṃśake /
stūpapratiṣṭhāmakarodvarratnavirājitām // KAvk_11.122 //
virūḍhako 'pi śākyānāṃ vairapāratitīrṣayā /
punaryuktyā puradvhārabhedena sahasāviśat // KAvk_11.123 //
hatvā tatra sahasrāṇi śākyānāṃ saptasaptati /
baddhvā kanyākumārāṇāṃ sa sahasramathāharat // KAvk_11.124 //
śatāni pañca śākyānām gajairlohaiśca mardanaiḥ /
saṃpramṛjya purīṃ cakre kṛtāntanagarīmiva // KAvk_11.125 //
bhagavānapi śākyānām śatrūṇā bhedanaṃ kṛtam /
karmānubaddhaṃ vijñāyaṃ babhūva vimanāḥ kṣaṇam // KAvk_11.126 //
papracchustaṃ samabhyetya bhikṣavaḥ karuṇākulāḥ /
kiṃ karma vihitaṃ śākyairghoraṃ yasyedṛśaṃ phalam // KAvk_11.127 //
bhagavānaniti taiḥ pṛṣṭaḥ sarvajñastānabhāṣata /
nijakarmavipākena śākyānāmeṣa saṃkṣayaḥ // KAvk_11.128 //
kṛṣṭau purā mahāmatsyau dhīvaraiḥ sarito 'ntarāt /
tadā nikṛttau śalyena bhūyo 'pyavyathayan dhṛtau // KAvk_11.129 //
kālena cārutām yātaistaireva parajanmani /
hatau gṝhapatī dagdhvā tāveva dhanahāribhiḥ // KAvk_11.130 //
tau matsyau tau gṛhasthau ca virūḍhakapurohitau /
dāsānāṃ taskarāṇām ca śākyānām mṛtyutām gatau // KAvk_11.131 //
iti śrutvā bhagavataḥ karmaṇāṃ phalasaṃtatim /
avisaṃvādinīmeva menire sarvabhikṣavaḥ // KAvk_11.132 //
virūḍhako 'tha svapuraṃ prāpya vijayadurmadaḥ /
jetānāmnā sutenoktaḥ praṇayādbālalīlayā // KAvk_11.133 //
deva kiṃ nihatāḥ śākyān na te 'smākaṃ kṛtāgasaḥ /
iti bruvāṇamavadhīnnijasūnuṃ virūḍhakaḥ // KAvk_11.134 //
nipātamatimṛdgati nihanti na karoti kim /
madalabdhanadhāyāso mātaṃga iva darjanaḥ // KAvk_11.135 //
sa jagāda sabhāsīnaḥ svabhūjāvavalokayan /
aho nu mama tāpāgnau dvisadbhiḥ śalabhāyitam // KAvk_11.136 //
kṛtāntatoraṇastambhau prājyau mama bhujāvimau /
niṣḥśeṣavadhadīkṣāyāṃ śākyānāṃ gurutāṃ gatau // KAvk_11.137 //
taṃ tasya vikramaṃ ślāghyaṃ hṛtāstāḥ śākyakanyakāḥ /
śrutvā babhāṣire tīvramudveganamitānanāḥ // KAvk_11.138 //
karmapāśanibad