Bổn Sanh Như Ý Thọ (Avadānakalpalatā)

itā śrīrivāyatā /
tṛṣṇāṃ tanoti nitarāmiyaṃmarumahītale // KAvk_19.16 //
aho bata kuraṅgāṇāṃ tṛṣṇāndhānāṃ pade pade /
mamāpi janayantyeva mohaṃ marumarīcikāḥ // KAvk_19.17 //
iyaṃ tṛṣṇā śramaścāyamimā nirudakā bhuvaḥ /
kiṃ karomi kka gacchāmi paśyāmi jvalitā diśaḥ // KAvk_19.18 //
iti saṃcintya sa śanaiḥ prasarpan salilāśayā /
āyāsamiva sākāraṃ dadarśa puramāyasam // KAvk_19.19 //
ghoraṃ dvāri sthitaṃ tatra saṃtrāsasyeva sodaram /
dadarśa puruṣaṃ kālakarālaṃ raktalocanam // KAvk_19.20 //
sa tena pṛṣṭaḥ pānīyaṃ yadā novāca kiṃcana /
tadā svayaṃ praviṣṭena pretaloko vilokitah // KAvk_19.21 //
dagdhakaṣṭhopamān dhūlimalaliptānnirambarān /
śuṣkāsthinsāyuśeṣāṅgān pretān dṛṣṭvā sa vivyathe // KAvk_19.22 //
tairyācitah sa pānīyaṃ pānīyavirahārditaḥ /
parityajya nijāmārtimabhūttadduḥkhaduḥkhitaḥ // KAvk_19.23 //
tīvratṛṣṇāturānūce sa tānārtapralāpinah /
mamāsmin marukāntāre niṣkṛpasya kutaḥ payaḥ // KAvk_19.24 //
kṛcchre 'smin duḥsahe nyastāḥ ke yūyaṃ kena karmaṇā /
yuṣmadaprakriyabandhaścātaḥ kṛcchraścarāmyaham // KAvk_19.25 //
nidrā niḥśalyakalpasya sukhasikteva tasya yā /
nārtānnapaśyati dṛṣṭvā teṣāṃ kleśakṣaye kṣamā // KAvk_19.26 //
te tamūcurviruddhena karmaṇā mohasaṃcayāt /
anivartya vayaṃ martyāḥ kṣiptā vyasanasaṃkaṭe // KAvk_19.27 //
adhikṣepāt kṣepakṣatipataradhairyairmadabharād anāryairmānavyasanerṣyābhiravāryavyatikaraiḥ /
kṛtāsmābhirnityaṃ suhanahṛdaye nirdayatayā
vacobhirnārācairviṣaparicitaiḥ śalyakalanā // KAvk_19.28 //
dānaṃ nadattaṃ hṛtameva vittaṃ hiṃsānimittīkṛtameva cittam /
asmārbhiraṅgairvihitā vikārāḥ parasya dārāpahṛtiprakārāḥ // KAvk_19.29 //
te vayaṃ kuhakāsaktā dakṣāḥ kṣudreṣu karmasu /
prayātāḥ pretanagare ghore 'smin kleśapātratām // KAvk_19.30 //
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā so 'nyatra ca tathāvidhān /
pretān dṛṣṭvānabhipretān karuṇakulito 'bhavat // KAvk_19.31 //
nirgamya durgamāt tasmāt purātpuṇyabalena saḥ /
vimalaṃ śītalacchāyamāsasāda vanāntaram // KAvk_19.32 //
atha dūradhvasaṃtaptaḥ pariśrāntaḥ śanaiḥ śanaiḥ /
nipapātācalādandhastṛṣṭārta iva bhāṣkaraḥ // KAvk_19.33 //
dine puṇya iva kṣīṇe niḥśeṣāśāprakāśake /
saṃmohamalinaṃ loke tamaḥ pāpamivodyayau // KAvk_19.34 //
kṣīṇabhṛṅgavihaṅgānāṃ nalinīnāṃ prasaṅginī /
vikāsāsṃpasā mudrā nidreva samajāyata // KAvk_19.35 //
kāruṇyādiva śītāṃśurjyotsnāmṛtaśalākayā /
sphāratāraṃ jagannitraṃ cakre vitimitaṃ tataḥ // KAvk_19.36 //
kṣayodayaparāvṛttirdrśitānekavibhramaḥ /
saṃsāradinayāminyorjahāseva sudhākaraḥ // KAvk_19.37 //
netrānandasudhāvarṣe sukhasparśe niśākare /
digvadhūvadanādarśe harṣe mūrta ivotite // KAvk_19.38 //
śroṇakoṭirdadarśāgre vimānamānanadyutim /
kautukādanyarūpeṇa svargādbhuvamivāgatam // KAvk_19.39 //
tasminnapaśyatsamadāścatasrastridaśāṅganāḥ /
diśaścandrodayānandavihārāyeva saṃgatāḥ // KAvk_19.40 //
tāsāṃ madhye varākāraṃ ramamāṇaṃ vyalokayat /
taruṇapremasaṃbhāramiva sākāratām gataḥ // KAvk_19.41 //
ratnamaṇḍaleyūrakirīṭikacirāmśubhiḥ /
ālikhantamivāścaryamamaryādaṃ diśāṃ mukhe // KAvk_19.42 //
tasya tāmadbhutām dṛṣṭvā saṃbhogasukhasaṃpadam /
mene sa sukṛtākhyasya taroḥ sphītāṃ phalaśriyam // KAvk_19.43 //
prītyā tena kṛtātithyaḥ svādupānāśanādibhiḥ /
tāṃ śroṇakoṭikarṇo 'tha nināya rajanīṃ sukham // KAvk_19.44 //
tārākusumavātāliprabhā prābhātikī tataḥ /
anityateva śaśinaścakre lakṣmīparikṣayam // KAvk_19.45 //
kṣayaṃ kṣapāyāṃ yātāyām bhānau bhuvanacakṣuṣi /
udite sarvabhūtānām sukhaduḥkhaikasākṣiṇi // KAvk_19.46 //
vimānaṃ suranāryaśca kṣasṇādadṛśyatāṃyayuḥ /
vinaṣṭavadanacchāyaḥ puruṣaścāpatatkṣitau // KAvk_19.47 //
tatastasyāpatat pṛṣṭhe śunāṃ saṃgho 'tibhīṣaṇaḥ /
trailokyaśāpapāpotthaḥ kleśarāśirivākhilaḥ // KAvk_19.48 //
sa taigrīvāmukhārabdhamāṃsagrāsāgrakarṣaṇaiḥ /
ākrandirudhirakṣīrairbhakṣyamāṇaḥ kṣayaṃ yayau // KAvk_19.49 //
dinānte punarāyāntaṃ tadvimānamapaśyata /
catasro 'psarāsastāśca puruṣaḥ sa ca kāntimān // KAvk_19.50 //
taṃ śroṇakoṭikarṇo 'tha papracchātyantavismitaḥ /
sakhe kimetadāścaryaṃ dṛśyate kathyatāmiti // KAvk_19.51 //
sa tena pṛṣṭaḥ provāca vayasya śrūyatāmidam /
tvāṃ śroṇakoṭikarṇākhyaṃ jānāmi sukṛtocitam // KAvk_19.52 //
abhavaṃ vāsavagrāme duṣkṛtī paśupālakaḥ /
paśūnāṃ māṃsamutkṛtya vikrītaṃ satata mayā // KAvk_19.53 //
piṇḍapātāya saṃprāpto māmāryaḥ karuṇānidhiḥ /
kātyāyanākhyaḥ provācaḥ viramāsmāt kukarmaṇaḥ // KAvk_19.54 //
hiṃsāmayo hyayaṃ kleśo duḥsahaḥ sāhasaiṣiṇām /
svaśarīre patatyeva chinnamūla iva drumaḥ // KAvk_19.55 //
ityahaṃ vāryamāṇo 'pi tenānāryaḥ kṛpātmanā /
yadā na virataḥ pāpāt tadā sa prāha māṃ punaḥ // KAvk_19.56 //
divā tvaṃ kuruṣe hiṃsāṃ sarvathā yadi nirdayaḥ /
rātrau śīlasamādānaṃ gṛhāṇa samayānmama // KAvk_19.57 //
ityuktvā tena yatnena sarvasattvahitaiṣiṇā /
dattā śīlasamādānamayī puṇyamatirmama // KAvk_19.58 //
kālena kālavaśagaḥ prāptaḥ so 'hamimāṃ daśām /
taptāṅgārasudhāvarṣairiva kīrṇo divāniśam // KAvk_19.59 //
rātrau śīlasamādānaphalaṃ hiṃsāphalaṃ dine /
caryā matpuṇyapāpābhyām patitaḥ sukhaduḥkhayoḥ // KAvk_19.60 //
tasya me kuru kāruṇyaṃ sakhe kalusakāriṇaḥ /
gatvā svadeśaṃmatputraṃ brūhi madvacasā rahaḥ // KAvk_19.61 //
asti me gṛhakoṭānte nikhātaṃ hemabhājanam /
taduddhṛtya parityaktapāpavṛtti vidhīyatām // KAvk_19.62 //
āryakātyāyano nityaṃ piṇḍapātena pūjyatām /
ityuktastena vinayāt tathetyuktvā jagāma saḥ // KAvk_19.63 //
sa dadarśa vrajan divyavimānamaparaṃ punaḥ /
ratnapadmalatākāntaṃ dvitīyamiva nandanam // KAvk_19.64 //
tasmin sāṅgamivānaṅgaṃ saṃgataṃ divyayoṣitā /
apaśyadvāsarārambhe puruṣaṃ ratnabhūṣitam // KAvk_19.65 //
tena prītyupacāreṇa kṛtātithyastathaiva saḥ /
dinaṃ nināya dīrghaṃ ca kleśamadhye sudhāmayam // KAvk_19.66 //
atha vyomavimānāgrāt patite padminīpatau /
apūryata jagad ghorairduḥkhairiva tamobharaiḥ // KAvk_19.67 //
tataḥ kṣapāpatirjyotsnāṃ vamanneva kṣapājaḍaḥ /
śanakaiḥ pāṇḍurogīva gauradyutiradṛśyata // KAvk_19.68 //
sukumāre dināloke rātrau rākṣasayoṣitā /
bhakṣite 'lakṣyata śaśī kapālabalasaṃnibhaḥ // KAvk_19.69 //
vyāpte candrikayā loke kālacandranacarcayā /
vimānamagamat kkāpisā ca svargamṛgekṣaṇā // KAvk_19.70 //
vimānapatitaḥ so 'pi puruṣaḥ sarvarūpayā /
śanaiḥ saptabhirāvartaiḥ śatapadyā viveṣṭitaḥ // KAvk_19.71 //
sā tasya mūrdhni vivaraṃ kṛtvā mastiṣkaśoṇitam /
āsvādayantī śanakaiścakāra śuṣiraṃ śiraḥ // KAvk_19.72 //
athāruṇakaracchanne socchvāsavadāne dine /
bībhatsadarśanakleśādiva mīlitatārake // KAvk_19.73 //
prādurāsan punardivyavimānaṃ sā ca kāminī /
yuvā sa cādbhutatanurdivyābharaṇabhūṣitaḥ // KAvk_19.74 //
pṛṣṭo 'tivismayāt tena svavṛttāntaṃ jagād saḥ /
dvijo 'haṃ vāsavagrāmanivāsī manasābhidhaḥ // KAvk_19.75 //
taruṇī prātiveśyasya patnī malayamañjarī /
abhūnmama bhujaṅgasya svairiṇī vallabhā bhṛśam // KAvk_19.76 //
paradāraratergrāme vyagrā me kṣamate matiḥ /
minagnā viṣayagrāme samagrā me kṣayaṃ gatā // KAvk_19.77 //
āryakātyāyanaḥ pāpaṃ jñātvā mām cauryakāmukam /
dayāvidheyaḥ kāruṇyāt provāca vijane śanaiḥ // KAvk_19.78 //
parāṅganāṅgasaṃsargaprītyā rūparateḥ kṣaibam (?) /
anaṅgāgnau patannāśaṃ pataṅgaṃ iva mā gamaḥ // KAvk_19.79 //
aho āsaktaraktānāṃ saṃpatanapramādinām /
kāminām hiṃsakānāṃ ca paradārādaraḥ param // KAvk_19.80 //
pṛthu pravepathu (?) svāpaśramavihvalānām gṛdhrāṅganāmukhanikhātanakhakṣatānām /
saṃmohane paravadhūvihitaspṛhāṇāṃ romāñcakāriṇi paraṃ narake ca kāmaḥ // KAvk_19.81 //
tasmādasmānnivartasva vatsa kutsitakarmaṇaḥ /
jāyate pātakaṃ sparśe śunāmevāśucau ratiḥ // KAvk_19.82 //
ityahaṃ kṛpayā tena niṣiddho 'pyaviśuddhadhīḥ /
aniruddhena rāgeṇa baddhastāmeva nātyajam // KAvk_19.83 //
vijñāya māmavirataṃ tataḥ kātyāyano dadau /
mahyaṃ śīlasamādānaṃ dinacaryāhitodyataḥ // KAvk_19.84 //
dinaśīlasamādānāt parastrīgamanānniśi /
iyaṃ me puṇyapāpotthā sukhaduḥkhamayī sthitīḥ // KAvk_19.85 //
gatena vāsavagrāmaṃ vācyaḥ putro mama tvayā /
suvarṇamagniśālāyāmasti gūḍhaṃ dhṛtaṃ mayā // KAvk_19.86 //
vṛttiḥ kāryā tadudbhṛtya pūjyaḥ kātyāyanaśca saḥ /
praṇayāditi tenoktaḥ śroṇakoṭiryayau tataḥ // KAvk_19.87 //
so 'paśyaddivyalalanāmagre maṇivimānagām /
lakṣmīṃ lāvaṇyadugdhābdheranāyāsodgatāmiva // KAvk_19.88 //
tasya vimānapādeṣi caturṣu snāyusaṃyutam /
sa dadarśātidurdaśaṃ baddhaṃ pretacatuṣṭayam // KAvk_19.89 //
sāpi taṃ pratyabhijñāya saṃbhāṣya snigdhayā girā /
surocitaṃ dadau tasmai rasavat pānabhojanam // KAvk_19.90 //
bhuñjānasaṃjñayāṃ dūrāt pretairdainyena yācitaḥ /
sa dadau kṛpayā tebhyaḥ kākebhya iva piṇḍikāḥ // KAvk_19.91 //
piṇḍo busatvamekasya prayāto 'nyasya lohatām /
svamāṃsatvaṃ tṛtīyasya caturthasya prapūyatām // KAvk_19.92 //
vilokya tatkṛpāviṣṭaḥ sa teṣāṃ kaṣṭaceṣṭayā /
papraccha tanmukhacchāyām vicchāyīkṛtapaṅkajām // KAvk_19.93 //
pṛṣṭā tadadbhutaṃ tena uvāca sā mṛgekṣaṇā /
na śroṇakoṭirṇaiṣāṃ dattaṃ bhavati tṛptaye // KAvk_19.94 //
brāhmaṇasyāsya bhāryāhaṃ pūrvapādābalambinaḥ /
nandanāmnaḥ sunandākhyā vāsavagrāmavāsinaḥ // KAvk_19.95 //
dvitīyapādasaṃsaktaḥ putro me niṣṭhurābhidhaḥ /
paścātpādāvalambinyau dāsī ceyaṃ snuṣā ca me // KAvk_19.96 //
nakṣatrayogapūjāyām purā sajjīkṛate mayā /
bhaikṣyopahāre me gehamāryakātyāyano 'viśat // KAvk_19.97 //
mayā cittaprasādinyā piṇḍapātena so 'rcitaḥ /
kurvanneva yayau kāntyā vaimalyānugrahaṃ diśām // KAvk_19.98 //
tataḥ snātvā samāyātastūrṇaṃ patirayaṃ mama /
patpiṇḍapātamākarṇya pramidāya mayoditam // KAvk_19.99 //
kopāduvāca māṃ kasmād viśikhaḥ śramaṇaḥ śaṭhaḥ /
apūjiteṣu pūjyeṣu busārhaḥ pūjitastvayā // KAvk_19.100 //
iti mohādanenokte putro 'pyeṣa jagād mām /
pāke pūrvāśanāyogyaḥ sa kiṃ nāśnātyayoguḍān // KAvk_19.101 //
iyaṃ snuṣā me satataṃ pūrvabhakṣyāvabhoginā /
mayokte śapathaṃ cakre svamāṃsādanavādinī // KAvk_19.102 //
iyaṃ dāsī ca bhaikṣyāṇā cairyāttadvyayakāriṇī /
ākṣiptā cākarot satyaṃ pūyaśoṇitavādinī // KAvk_19.103 //
tatra te pretatām yātāḥ svavākyasadṛśāśanāḥ /
ahaṃ tvāryaprasādena divyabhogopabhoginī // KAvk_19.104 //
tvayā tvāryaśamāptena vaktavyā duhitā mama /
santi hemanidhānāni gṛhe catvāri te pituḥ // KAvk_19.105 //
tānyuddhṛtya yathāyogaṃ bhajasv asvajanisthitim /
pūjanīyaḥ piturbhrātā nāmnā kātyāyana sadā // KAvk_19.106 //
sa ḥ śroṇakoṭikarṇastvaṃ gaccha deśaṃ tyaja śramam /
varṣā dvādaśa saṃpūrṇāḥ svagṛhānnirgatasya te // KAvk_19.107 //
ityuktvā taṃ samādiśaya tasya pretacatuṣṭayam /
suptasyaiva muhūrtena svadeśāptimakārayat // KAvk_19.108 //
utthitaḥ so 'pi sahasā svadeśodyānakānanāt /
viyogaśokātpitarau śuśrāvāndhyamupāgatau // KAvk_19.109 //
bhikṣudvijātithigaṇe pūjyamāne surālaye /
svakaṃ pitṛgṛhaṃ dṛṣṭvā paraṃ vismayamāyayau // KAvk_19.110 //
niścitya sarvaṃ bhāvānāṃ kṣaṇikatvādanityatām /
sneharāgaṃ samutsṛjya tatrasthaḥ samacintayat // KAvk_19.111 //
aho saṃmohanidreyaṃ nirantato divāniśam /
svapnamāyāvilasitaiḥ karotyadbhutavibhramam // KAvk_19.112 //
janmavartmapradā mātā pitā bījavapatkhagaḥ /
pānthapūjāsanaṃ kāyaḥ ko 'yaṃ niyamasaṃgamaḥ // KAvk_19.113 //
śriyaḥ saṃsārābhrabhramaparicitāḥ kāñcanarucā
āśā dig (?) nirbandhāstaḍita iva nirlepacapalāḥ /
vapuḥ sarvāpāyaiḥ kṣayabhayanikāyaiḥ parigataṃ
jarārogodvegaistadapi na virāgastanubhṛtām // KAvk_19.114 //
śriye svastisamāptaye svajanasyāyamañjaliḥ /
dākṣiṇyaiḥ kṣamataṃ śrīṣu pravrajyaiva priyā mama // KAvk_19.115 //
iti dhyātvā sa pitarau samāśvāsyāptalocanau /
buddhau dharmapathe śuddhe śamadhāmni nyaveśayat // KAvk_19.116 //
sārthabhraṣṭaścirāyāt kṛśo 'pi svajanasya ca /
aluptasattvavibhavānnakṛpāspadatāṃ yayau // KAvk_19.117 //
anukampasva yadyetaṃ saṃsārakleśavihvalam /
sataḥ kasyānukampyāste saṃpatsaṃparkanitspṛhāḥ // KAvk_19.118 //
paśupālakaviprastrīsaṃdeśādi yathoditam /
nigadya tebhyaḥ kanakaprāptipratyayalakṣaṇam // KAvk_19.119 //
śāntaḥ kātyāyanaṃ prāpya pravrajyāṃ sa samādade /
mugdhānām yadviṣādāya tatprasādāya dhīmatām // KAvk_19.120 //
sa samāsādya viśadaṃ sritaḥprāptiphalaṃ tataḥ /
sakṛdāgāmyanāgāmiphalamarhatphalaṃ tathā // KAvk_19.121 //
traidhātuko vītarāgaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ /
ākāśapāṇitulyo 'bhūdasicandanayoḥ samah // KAvk_19.122 //
śrāvastyām veṇugahane jinaṃ jetavane sthitam /
bhagavantaṃ yayau draṣṭuṃ so 'tha kātyāyanājñayā // KAvk_19.123 //
praṇitātakṛtātithyaḥ prītyā bhagavatā svayam /
sa śroṇakoṭīkarṇo 'tha babhāṣe harṣanirbharaḥ // KAvk_19.124 //
bhagavān dharmakāyena dṛṣṭo 'yaṃ śrotravartmani /
adhunā rūpakāyena puṇyairālokito mayā // KAvk_19.125 //
analpasukṛtaprāpyamidaṃ taddarśanāmṛtam /
pītvā na tṛptimāyānti vañcitā eva te param // KAvk_19.126 //
aspṛhasyāpi te mūrtiḥ kurute kasya na spṛhām /
nirlopasyāpi te dṛṣṭiraho harṣeṇa limpati // KAvk_19.127 //
tvatkathā tvadanudhyānaṃ tvatprāptistvanniṣevaṇam /
etāḥ kuśalamūlānāṃ sphītāḥ phalasamṛddhayaḥ // KAvk_19.128 //
iti śrutvā bhagavatā prasādenābnhinanditaḥ /
tadādiṣṭaṃ śamārāmaṃ sa vihāramavāptavān // KAvk_19.129 //
tasyāspadaṃ samabhyetya praṇayādbhagavānapu /
śrutvāsya madhuraṃ dharmaṃ svādhyāyaṃ praśaśaṃsa saḥ // KAvk_19.130 //
tāṃ śroṇikoṭikarṇasya dṛṣṭvā praśamasaṃpadam /
bhikṣubhirbhagavān pṛṣṭaḥ pūrvavṛttamabhāṣata // KAvk_19.131 //
vārāṇasyāṃ purā samyaksaṃbuddhe kāśyapābhidhe /
nirvāṇadhātau niḥśeṣakāryatvāt parinirvṛte // KAvk_19.132 //
kṛkināmanṛpaścaityaṃ tasya ratnairakārayat /
svayaṃ tatpuṇyasaṃbharaṃ svargaṃ vaktumivodgatam // KAvk_19.133 //
śīrṇasthāpitasaṃskāre tasmin saṃjñādhṛtaṃ dhanam /
tatputraḥ prāptarājyo 'tha na dadau lobhamohitaḥ // KAvk_19.134 //
athottarāpathāyātaḥ sarthavāho 'rthadābhidhaḥ /
pradadau pṛthivīmūlyaṃ tatkṛte karṇabhūṣaṇam // KAvk_19.135 //
kālāntaropagato 'pi datvā cānyaddhanaṃ mahat /
praṇidhānaṃ sa kṛtavān bhūyāsaṃ puṇyavāniti // KAvk_19.136 //
sa śroṇakoṭikarṇo 'yaṃ puṇyaiḥ prātapadaṃ mahat /
tadvidhenaiva saṃyātaḥ karṇabhūṣaṇalakṣaṇaḥ // KAvk_19.137 //
prasthānasamaye mātā śrāvitā paruṣaṃ vacaḥ /
yasmādanena tenāsya babhūvāsya śramo mahān // KAvk_19.138 //
madhyeṣu mahataḥ śuklaguṇasatkarmavāsasaḥ /
kṛṣṇakarmalavāṃśo 'pi sphuṭa evāvadhāryate // KAvk_19.139 //
sukṛtasacivaḥ sattvetsāhaḥ pravāsasakhī dhṛtiḥ
viṣamataraṇe vīryaṃ seturvipadyadhikā kṛpā /
śamaparicitā paryante ca prasādamayī matiḥ
pariṇatiriyaṃ puṇyaprāpteḥ sphuratphalaśālinī // KAvk_19.140 //
iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ śroṇakoṭikarṇāvadānaṃ nāmonaviṃśatitamaḥ pallavaḥ //
20. āmrapālyavadānam /
dvijihvasaṅge kathamasti vṛttiranekamukhye kathamasti saukhyam /
karmāntabandhe 'sti kathaṃ svaśaktiḥ prajñāprakarṣe kathamastyapāyaḥ // KAvk_20.1 //
mithilāyāṃ videheṣu jalasattvābhidho nṛpaḥ /
abhūd bhujabhujaṅgasya viśrāntapṛthivībharaḥ // KAvk_20.2 //
khaṇḍo nāma mahāmātyastasyākhaṇḍalasaṃpadaḥ /
babhūvāśeṣaṣāṅguṇyaparijñānabṛhaspatiḥ // KAvk_20.3 //
nītijñagauravāttasya nṛpe vyaktaṃ nalokini /
sadābhavanmukhaprekṣī sarvaḥ kāryavaśājjanaḥ // KAvk_20.4 //
gatānugatikatvena pravāhapraṇayī bharaḥ /
vardhate vāryamāṇasya svajanasya jalasya ca // KAvk_20.5 //
sarvaṃ tanmayamālokya janaṃ mātsaryamūrcchitāḥ /
mantriṇaḥ saṃhatāstasya vinipātamacintayan // KAvk_20.6 //
te praviśyāśramam rājñastāṃ tasya prabahviṣṇūtām /
muhuḥ śaṅkāspadaṃ kṛtvā śaśaṃsurbhedakovidāḥ // KAvk_20.7 //
tadgirā śaṅkito rājā tasya vaimukhyamāyayau /
abalābālabhūpālā varṇapratyayāḥ param // KAvk_20.8 //
aśaṅkyādapi śaṅkante śaṅkādoṣe 'pyaśaṅkitāḥ /
aviśeṣajñacapalā bhūpālāḥ kākaśaṅkinaḥ // KAvk_20.9 //
prabhorviraktiliṅgāni vilokyāmātyapuṃgavaḥ /
svasutau gopasiṃhākhyau saśaṅkaḥ svairamabravīt // KAvk_20.10 //
dhūrtairme vītaviśvāsaḥ piśunairnṛpatiḥ kṛtaḥ /
pratyayaṃ naiti hṛdaye vidāryāpi pradarśite // KAvk_20.11 //
viraktaḥ sthagitālāpadarśanaśravaṇaḥ prabhuḥ /
śepha iva vṛddhasya yātaḥ śithilatāṃ mama // KAvk_20.12 //
piśunodbhūtabhedasya premṇaḥ saṃdhirna vidyate /
na maṇiḥ śliṣyāti punaḥ pāṣāṇaśakalīkṛtaḥ // KAvk_20.13 //
dvijihṇakuṭilakrāntaḥ prabhuścandanapādapaḥ /
na yātyarthakriyākārī guṇavānapi sevyatām // KAvk_20.14 //
kathaṃ nṛpanidhānārthī kuśalaṃ bhajate naraḥ /
ghoradveṣaviṣāviṣṭadvijihvāghātavihvalaḥ // KAvk_20.15 //
tasmādvrajāmaḥ saṃtyajya dveṣadoṣeṇa bhūpateḥ /
śaṅkāśalyamaye vṛtte me 'smin deśe sthitena kim // KAvk_20.16 //
dakṣā rakṣākṣamāḥ śūrāḥ prabhutārthāḥ susaṃhatāḥ /
santaḥ santi viśālāyāṃ vāsastatra mamepsitaḥ // KAvk_20.17 //
iti bruvāṇaḥ putrābhyāṃ tathetyuktaḥ sa sānugaḥ /
udyānagatimānena prayayau saparicchadaḥ // KAvk_20.18 //
prayāṇaṃ nṛpatirjñātvā nivartanasamudyataḥ /
yatnenāpi na taṃ prāpa notsṛṣṭaṃ labhyate punaḥ // KAvk_20.19 //
mūrkhāḥ satsu kṛtāvajñā vimuhyante kṣaṇena taiḥ /
yāti teṣāṃ tu sarvatra ko 'pi nārthī kṛtārthatām // KAvk_20.20 //
dhīmānamātyaḥ prāpto 'tha kṛṣṭo vaiśālikairguṇaiḥ /
pūjitaḥ praṇayācāraiḥ saṃghamukhye pade sthitaḥ // KAvk_20.21 //
tadbuddhivibhavāptaśrīḥ so 'tha tatpramukho gaṇaḥ /
kadācidanayāllekhe na parābahvapātratām // KAvk_20.22 //
atha kālena siṃhasya mantrisūnoḥ kanīyasaḥ /
ajāyata sutā kāntā cailā nāma guṇocitā // KAvk_20.23 //
dvitīyā copacailākhyā sutā jātāsya sundarī /
nanmanyeva tayoḥ prāha nimittajño vicakṣaṇaḥ // KAvk_20.24 //
cailāyāstanayo bhāvī pitṛhantā mahīpatiḥ /
guṇavānupacailāyāḥ pūrṇalakṣahṇavāniti // KAvk_20.25 /
jyeṣṭho mantrisutaḥ śauryādgopaḥ prauḍhamadoddhataḥ /
udyānamardanakṣepairgaṇānāṃ dveṣyatām yayau // KAvk_20.26 //
tatpiturgauravāttasmai sānujāya vimanyavaḥ /
viśālaśālatāmante jīrṇodyānadvayaṃ daduḥ // KAvk_20.27 //
sugatapratimāṃ cakre tatraikaḥ sukṛtocitām /
vihāraṃ vaibhavodāraṃ bhuvanābharaṇaṃ paraḥ // KAvk_20.28 //
atha pitrā balotsiktaḥ sutaḥ pratyantamaṇḍale /
gaṇakopabhayādgopaḥ karmāntopārjane dhṛtaḥ // KAvk_20.29 //
kālena tridivaṃ yāte tasmin mantrivare gaṇaiḥ /
kanīyasastu sādhutvāt siṃhastasya pade dhṛtaḥ // KAvk_20.30 //
gopaḥ piturasaṃprāpya padaṃ gaṇavimānitaḥ /
taddeśavāsavirasaḥ parihāramacintayat // KAvk_20.31 //
vāstavya kaṇṭakākīrṇe vyāghrāghrāte varaṃ vane /
anekasvāmisaṃbhinnajane na tu viśṛṅkhale // KAvk_20.32 //
nānāmatakriyālāpaḥ kathamārādhyate gaṇaḥ /
samīhitaṃ yadekasya datanyasmai na rocate // KAvk_20.33 //
itmānī sa saṃcintya gatvā rājagṛhaṃ puram /
bimbisāraṃ narapatiṃ guṇaśriyamaśiśriyat // KAvk_20.34 //
sa tena mānitaḥ prītyā tasya viśrambhabhūrabhūt /
cirarucyeva tatkālamābhāti guṇasaṃgatiḥ // KAvk_20.35 //
rājño 'tha bimbisārasya vallabhā pañcatāṃ yayau /
tadviyogāgnisaṃtaptaṃ taṃ vicintya sa buddhimān // KAvk_20.36 //
upacailāṃ sutāṃ bhrātustadvivāhocitā vadhūm /
gūḍhacārī tadādeśāt vaiśālakapurīṃ yaya // KAvk_20.37 //
kanyā gaṇopabhogyauva na kasmaicitpradīyate /
iti vaiśālikaiḥ pūrvaṃ svadeśe niyamaḥ kṛtaḥ // KAvk_20.38 //
tatpure dvārarakṣāyai yakṣasthānāvalambinī /
parapraveśe kurute śabdaṃ ghaṇṭī paṭīyasī // KAvk_20.39 //
sa praviśya tato bhrāturgūḍhamudyānacāriṇīm /
upacailāṃ samāhatuṃ gataścailāmavāptavān // KAvk_20.40 //
yātastaṃ rathamāruhya ghaṇṭāśabdādabhidryutam /
sa hatvā vīrapuruṣānavāpa nṛpateḥ puram // KAvk_20.41 //
tamūce devakanyeyaṃ prātā vimanasātmanā /
pitṛhantā suto hyāsyā nimittajñena sūcitaḥ // KAvk_20.42 //
tasmādeṣā narapatermahiṣī na tavocitā /
tvayi jīvati jīvanti prajānāṃ sarvasaṃpadaḥ // KAvk_20.43 //
ityuktastena tāṃ dṛṣṭvā tyuktaṃ naiva śaśāka saḥ /
niruddhaḥ karmaṇā hyeva tanmukhālekhyalekhayā // KAvk_20.44 //
so 'vadat kka kadā dṛṣṭa putreṇa nihataḥ pitā /
svayaṃ mayābhiṣektavyaḥ suto yady bhaviṣyati // KAvk_20.45 //
ityuktvā nṛpatiḥ kanyāṃ pariṇīyābhavatsukhī /
kṛtakarmorminirmāṇe prabhavanti na buddhayaḥ // KAvk_20.46 //
bhoginastasya kālena tasyām sūnurajāyata /
jyotiṣkacarite yasya vṛttamuktaṃ pitṛdruhaḥ // KAvk_20.47 //
tapovanamṛgādhānamṛgayāvyasane vane /
evaṃvidho hyabhūttasya muniśāpaḥ sutākṛtiḥ // KAvk_20.48 //
atrāntare mahānnāma vaiśālikagaṇāgraṇīḥ /
kanyāmāmravanātprāpa kadalīskandhanirgatām // KAvk_20.49 //
sā tasya bhavane kāntā vardhamānā śanaiḥ śanaiḥ /
vidadhe vipulāṃ prītiṃ dānacintāṃ ac cetasi // KAvk_20.50 //
praṇayādāmrapālīti bandhubhiḥ sā kṛtābhidhāḥ /
sūnuhīnamina tyaktvā bālyaṃ yauvanamādade // KAvk_20.51 //
tadvivāhodyatasyātha na sehe tatpiturgaṇaḥ /
gaṇopabhogyā kanyeti samayasya vyatikramam // KAvk_20.52 //
pitaraṃ duḥkhasaṃtaptaṃ sametyātha jagād sā /
bhavāmi gaṇabhogyaiva kiṃ tveṣa samayo yadi // KAvk_20.53 //
ekasyopari nānyasya praveśaḥ svapade sthitiḥ /
paṇaḥ kārṣāpaṇaśataiḥ pañcabhiḥ pratyahaṃ mama // KAvk_20.54 //
saptāhenaiva vicayaḥ karyo veśmani nānyadā /
ityasmin samaye va dhyaḥ sarvaścaiva vyatikramī // KAvk_20.55 //
iti tatsamayaṃ jñātvā tatpiturvacasā gaṇaḥ /
akārod bāḍhamityuktvā dṛḍhaniścayamādarāt // KAvk_20.56 //
tataḥ saratnabhavane varābharaṇabhūṣite /
hemaharmyasamārūḍhā dideśa dinacandrikām // KAvk_20.57 //
tataḥ paṇīkṛtaḥ kāmī yo yastāṃ samupāyayau /
tasya tasyābhavat tasyāḥ prabhāveṇaujasaḥ kṣayaḥ // KAvk_20.58 //
draṣṭumeva na śekuste kiṃ punaḥ spraṣṭumākulāḥ /
bhujaṅgabhogasaṃruddhāṃ tāṃ candanalatāmiva // KAvk_20.59 //
tataḥ sā sundarī bheje yauvanasyāpi yauvanam /
guruṇā stanabhāreṇa madhyabhaṅgabhayapradam // KAvk_20.60 //
smarasaṃbhogarahitaṃ tattasyā rūpamadbhutam /
śvabhrahemalatāpuṣpamiva niṣphalatāṃ yayau // KAvk_20.61 //
kautukāśāvinodāya nānādeśāntarāgataiḥ /
akāri citrakārairbhūpālapratikṛtirgṛhe // KAvk_20.62 //
vidhāya citralikhitān sā krameṇa nareśvarān /
dadarśa bimbirāsaya rūpaṃ ratipateciva // KAvk_20.63 //
tamālokyaiva sahasā samudbhūtamanobhavā /
sa yena likhitastatra taṃ papraccha kutūhalāt // KAvk_20.64 //
ko 'yaṃ sakhe prītilatāmādhavo vasudhāpatiḥ /
prīṇāti locane yasya sudhāparicitā ruciḥ // KAvk_20.65 //
dhanyā kā nāma bhūbharturasya praṇayabhāgiṇī /
lakṣyaṃ saubhagyajaṃ garvamurvaśyāḥ saṃhṛtaṃ yayā // KAvk_20.66 //
iti pṛṣṭatayā svairaṃ tāmūce citrakovidaḥ /
bhūpatirbimbasāro 'yaṃ sāraṃ sukṛtasaṃpadām // KAvk_20.67 //
śuaryarūpatulārohe devāḥ ke nākanāyakāḥ /
śaṅke karoti naivāsya manmatho vā manoratham // KAvk_20.68 //
ityukte tena sā tasthau bhūpālanyastalocanā /
sahasaivābhilāṣeṇa navīnābhimukhīkṛtā // KAvk_20.69 //
atrāntare bimbisāraḥ svairaveśmani nijane /
kathānte gopamavadat kiṃcitsmitasitādharaḥ // KAvk_20.70 //
śrūyatāṃ yanmama sakhe kiṃcinmanasi vartate /
niryantramitrasvacchandavādaḥ ko 'pi sudhārasaḥ // KAvk_20.71 //
vaiśālikaurvarārohā gaṇaiḥ sādhāraṇikṛtā /
rambhorūḥ śrūyate kāntā rambhāgarbhasamudbhavā // KAvk_20.72 // KAvk_20.tatprabhāvavinaṣṭāśaistejasvipraṇayocitā /
sā tairna dūṣitādyāpi mātaṅgairiva padminī // KAvk_20.73 //
śravaṇādeva sānandamaparyuṣitakautukam /
na karoti manaḥ kasya tatstrīratnamayonijam // KAvk_20.74 //
abhilāṣi manastasyāṃ śrotāya jātaṃme saha cakṣuṣā /
tadguṇaśrutidhanyāya śrotrāya spṛhayāmyaham // KAvk_20.75 //
ityukte bhūmipatinā gopastaṃ prayabhāṣata /
bhujaṅgagaṇasaṃruddhaḥ sa rājan mānmatho nidhiḥ // KAvk_20.76 //
atyalpaskhalitaṃ prāpya duḥsahāpātadurgamaḥ /
eṣa te viṣamaḥ panthā darśito viṣameṣuṇā // KAvk_20.77 //
labhate sā na nirgantuṃ na yuktaṃ gamanaṃ ca te /
kimasmin viratopāye vadāmyubhayasaṃśaye // KAvk_20.78 //
ityuktastena nṛpatirnotkaṇṭhāgrāhamatyajat /
vidvāṃso 'pyucitām nītiṃ na smaranti smarāturāḥ // KAvk_20.79 //
vaiśālikapurīṃ yāto gopena sahito 'tha saḥ /
praviveśānyaveśena mandiraṃ hariṇīdṛśaḥ // KAvk_20.80 //
sā citradarśanenaiva dṛṣṭvā paricitaṃ dṛśoḥ /
naranāthaṃ savailakṣyalakṣaṇaṃ kṣitimaikṣata // KAvk_20.81 //
lajjāniruttare tasyāḥ kampavyatikare param /
raṇantī rasanā cakre svāgataṃ nṛpaterivaḥ // KAvk_20.82 //
vilokya dhanyatāmānī tatra citre nijaṃ vapuḥ /
tāṃ lāvaṇyanadīṃ rājā nayanāñjalinā papau // KAvk_20.83 //
lajjāveśena sundaryāmābhijātyena bhūpatau /
ābaddhamainayoḥ kṣipraṃ gopastāṃ sasmito 'vadat // KAvk_20.84 //
ayaṃ te citralikhitākāradhyānāvadhānataḥ /
vyaktaṃ bhakṣiviśeṣena devaḥ pratyakṣatāṃ gataḥ // KAvk_20.85 //
tvayāyaṃ likhitaścitre tvamanena tu cetasi /
na jāne yuvayoḥ ko nu prayātaḥ premadūtatām // KAvk_20.86 //
ityādibhiḥ kathābandhaiḥ parīpūrṇapramodayoḥ /
yadyadeva smarādiṣṭam tattadāsvādatām gatam // KAvk_20.87 //
ghaṇṭāravākule loke rājā pracchannakāmukah /
saptarātramanālokye tasthau tadbhavane rahaḥ // KAvk_20.88 //
lateva puṣpitā kāle tasmādgarbhamavāpya sā /
cakre viditavṛttāntaṃ taṃ lajjāvanatā śanaiḥ // KAvk_20.89 //
āsanne viśmavicaye datvāsmai nṛpatiryayau /
bhāviputraparijñānapratyayādaṅgulīyakam // KAvk_20.90 //
yāte bhāsvadvapiṣu nṛpatau saṃmate locanānāṃ sadyaḥ prodyadvirahatimirākrāntimīrākrāntimīlanmukhābjā /
sābhūtsāyaṃtanatanutarāpāravātābhibhūtā
śokocchvāsavyatikaravatī hāsahīnā niśeva // KAvk_20.91 //
kapolaṃ pāṇipadmena saṃkalpena mahīpatim /
navaṃ tānavamaṅgena vahantī nimimīla sā // KAvk_20.92 //
tataḥ kālena kalyāṇī pratibimbopamaṃ pituḥ /
ajījanatsā natayaṃ vinayaṃ sādhudhīriva // KAvk_20.93 //
vardhamāne śanaistasmin kāle bimba ivaindave /
bimbisārasya putro 'yamiti lokeṣu paprathe // KAvk_20.94 //
apavādaparaistaistaistaṃ pratyanucittairyadā /
bādhante śiśavaḥ krīḍāprasaṅge 'marṣasaṃyatāḥ // KAvk_20.95 //
tataḥ sā preṣayāmāsa putraṃ vidyārjanocitam /
vaṇiksārthena mahatā sāṅgulīyaṃ pituḥ padam // KAvk_20.96 //
bimbisāro 'pi saṃprāpya sadṛśākāramātmajam /
harṣadṛptaḥ pariṣvajya cakre tasya parigraham // KAvk_20.97 //
vṛttāṇte viśrute tasminnāmrapālyāh sakautukaiḥ /
bhikṣubhirbhagavān pṛṣṭastatkathāmavadajjinaḥ // KAvk_20.98 //
pure rājagṛhe rājavallabhodyānakānane /
babhūva mālatī nāma pūrvamudyānapālikā // KAvk_20.99 //
sā kadācit prasādārdraṃ puraḥ prāptaṃ yadṛcchayā /
pratyekabuddhaṃ rājaṣiṃ cūtapuṇpaipūjayat // KAvk_20.100 //
ayonijā nṛpasyāhaṃ patnī syāmiti tatra sā /
praṇidhānaṃ puraścakre tasya cittaprasādinī // KAvk_20.101 //
puṇyapuṣpaphalabhogaśālinī saiva divyatanurāmrapālikā /
ityudāracaritā niśamya te bhikṣavaḥ sapadi vismayaṃ yayuḥ // KAvk_20.102 //
iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ āmrapālyavadānaṃ nāma viṃśatitamaḥ pallavaḥ //
21. jetavanapratigrahāvadānam /
dṛṣṭaṃ muṣṭiniviṣṭapāradakaṇākāraṃ narāṇāṃ dhanaṃ
dhanyo 'sau yaśasā sahākṣayapadaṃ yadyasya vidyotate /
dīnānāthagaṇārpaṇopakaraṇībhūtaprabhūtaśriyaḥ
puṇyārāmavihāracaityabhagavadbimbapratiṣṭhādibhiḥ // KAvk_21.1 //
śrīmān babhūva śrāvastyāṃ datto nāma gṛhābhipaḥ /
sutastasya sudatto 'bhūdākaraḥ puṇyasaṃpadām // KAvk_21.2 //
sa bālya evālaṃkāraṃ yācakebhyaḥ sadā dadau /
prāgjanmavāsanābhyāsaḥ kasya kena nirvāyate // KAvk_21.3 //
nityamābharaṇatyāgātparaṃ pitrā nivāritaḥ /
nadīsamuddhṛtānyasmai sadaivānyānyadarśayat // KAvk_21.4 //
nidhidarśī sa sarvatra pitari tridivaṃ gate /
dīnānāthapradānena babhūvānāthapiṇḍadaḥ // KAvk_21.5 //
kṛtadānah sa kālena putravān putravtsalaḥ /
abhūt putravivāhārthī kanyānveṣaṇayatnavān // KAvk_21.6 //
kanyakāṃ yācituṃ kāṃcit puraṃ rājagṛhaṃ tataḥ /
madhuskandhābhidhaṃ dakṣaṃ brāhmaṇaṃ visarsarja saḥ // KAvk_21.7 //
āsādya magadhān rājagṛhaṃ nagarametya saḥ /
mahādhanaṃ gṝhapatiṃ yayāce kanyakām dvijaḥ // KAvk_21.8 //
anāthapiṇḍado nāma śrāvastyāmasti viśrutaḥ /
tatputrāya sujātāya kanyāyām dehītyuvāca saḥ // KAvk_21.9 //
so 'bravīdeśa saṃbandhaḥ paramo 'smatkulocitaḥ /
vaṃśe 'smākaṃ tu kanyānām śuklamādīyate mahat // KAvk_21.10 //
śataṃ śataṃ rathāgryāṇāṃ gajāśvāśvatarasya ca /
dāśīnicayaniṣkānāṃ dīyatāṃ yadi śakyate // KAvk_21.11 //
ityukte tena taṃ vipraṃ sasmitaḥ pratyabhāṣata /
anāthapiṇḍadagṛhe dāsye śulkaṃ tadalpakam // KAvk_21.12 //
brāhmaṇenākhile tasmin kanyāśulke pratiśrute /
tamādarādgṛhapatirbhojanāya nyamantrayat // KAvk_21.13 //
sa bhuktvā vividhaṃ tatra bhakṣyabhojyamayantritaḥ /
rātrau visūcikākrāntaścukrośa vipulavyathaḥ // KAvk_21.14 //
ye 'nnamaśnanti laulyena niśi nidrāsukhāpaham /
janmakarma kathaṃ kuryuḥ paralokasukhāya te // KAvk_21.15 //
tatyājāśucibhītyā taṃ gṛhātparijano bahiḥ /
āspadaṃ nairapekṣyasya jātyā dāsajanaḥ śaṭhaḥ // KAvk_21.16 //
śubhena karmaṇā tasya saṃprāptastena vartmanā /
samaudgalyāyanaḥ śāriputraḥ kāruṇyapeśalaḥ // KAvk_21.17 //
taṃ vaṃśasya dalāgreṇa nirlikhyāpi tathā mṛdā /
prakṣālya dharmamādiśya tau tasya yayatuḥ śanaiḥ // KAvk_21.18 //
so 'pi cittaṃ tayoragre prasādya tyaktavigrahaḥ /
caturmahārājikeṣu deveṣu samājāyata // KAvk_21.19 //
tatra viśravaṇādeśānmartyaloke niketane /
sa cakre śibiradvāre pūjādhiṣṣṭhānasaṃnidhim // KAvk_21.20 //
lekhavijñātasaṃbandhaviścayo 'tha yathoditam /
anāthapiṇḍadaḥ śulkamādāya svayamāyayau // KAvk_21.21 //
sa saṃbandhigṛhaṃ prāpya dadarśāścaryakāriṇīm /
śikharākārarājārhabhakṣyasaṃbhārasaṃpadam // KAvk_21.22 //
sa vismayādgṛhapatiṃ papraccha svacchamānasaḥ /
bhūribhakṣyptsavaḥ ko 'yamapi rājā nimantritaḥ // KAvk_21.23 //
sa taṃ babhāṣe bhagavān buddhaḥ saṃghaparigrahaḥ /
mayā nimantritaḥ saṃghe so 'yam mama mahotsavaḥ // KAvk_21.24 //
iti buddhābhidhānena jātaromāzncakaṇṭakaḥ /
indusyandirivālkinnaḥ sahasaiva babhūva saḥ // KAvk_21.25 //
aviditaparamārthe kasyacinnāmamātre
sphurati sahajabhāvaḥ ko 'pi janmānubandhaḥ /
abhinavaghananāde vyaktaharṣabhilāṣaḥ
spṛśati lalitanṛtyodvṛttavṛttiṃ mayūraḥ // KAvk_21.26 //
so 'vadadvadanāmbhojasaṃjātābhinavadyutiḥ /
ka eṣa bhagavān buddhaḥ kaśca saṃgho 'bhidhīyate // KAvk_21.27 //
iti pṛṣṭo gṛhapatistena provāca sasmitaḥ /
aho bata na jānīṣe śāstāraṃ bhuvanatraye // KAvk_21.28 //
saṃsārapāśabhītānāṃ śaraṇyaṃ śaraṇaiṣiṇām /
jina yastaṃ na jānāti sa loke vañcitaḥ param // KAvk_21.29 //
kiṃ tena mohalīnena viphalīkṛtajanmanā /
ajñānataraṇopāyaṃ vayo yena vyayīkṛtam // KAvk_21.30 //
gotamo bhagavān buddhaḥ śākyarājakuladbhivaḥ /
saṃbudhyānuttaraṃ samyaksaṃbodhimanagārikaḥ // KAvk_21.31 //
paścāt pravrajitānām ca tasyaivānugrahātparam /
bhikṣūṇāṃ gatarāgāṇām samūhaḥ saṃgha ucyate // KAvk_21.32 //
sa eṣa buddhapramukhaḥ saṃghaḥ svakuśalaiṣiṇāḥ /
mayā puṇyapaṇaṃ prāpyaṃ praṇayena nimantritaḥ // KAvk_21.33 //
iti tadvacanaṃ śrutvā tatsmṛtvānāthapiṇḍadaḥ /
buddhālambanabhāvena niśi nidrāṃ samāyayau // KAvk_21.34 //
rajanyāṃ yāmaśeṣāyāṃ samākṛṣṭa ivetsukaḥ /
prabhātamiti sa jñātvā puradvāreṇa niryayau // KAvk_21.35 //
śibikādvāramāsādya saṃprāpta iva devatām /
madhuskandhena nirdiṣṭaṃ śreyaḥpanthānamāptavān // KAvk_21.36 //
bhagavāṃstaṃ tataḥ prāpya sa tṛṣṇārta ivāmṛtam /
babhūvānupamāsvādaṃ pramodāmodanirvṛtaḥ // KAvk_21.37 //
taṃ dṛṣṭvā sādaraṃ dūrāt chāyātarumivādhvagaḥ /
avāpa gatasaṃtāpaḥ śrāntiṃ viśrāntiśītalām // KAvk_21.38 //
tasya taddarśaneva vimalābhigataḥ manaḥ /
śaratsamāgameneva ghanadhvāntojjhitaṃ nabhaḥ // KAvk_21.39 //
sa ko 'pi puṇyaśīlānāmanubhāvaḥ prasādinām /
bhavanti yatprasādena nirvighnāścittavṛttayaḥ // KAvk_21.40 //
so 'cintayadaho mohavihīnasya hi me tathā /
anucchedavikāro 'yaṃ jātaḥ praśamasaṃpadaḥ // KAvk_21.41 //
vañcito 'smi na yatpūrvaṃ dṛṣto 'yaṃ bhagavān mayā /
nādhanyānāmiyaṃ yāti mūrtirlocanagocaram // KAvk_21.42 //
amṛtamadhirodārā dṛṣṭirdyutiḥ śaśipeśalā taruṇakaruṇāyattā vṛttiḥ prasādamayī matiḥ /
ayamatiśayaṃ pratyāsannaḥ karoti virāgatāṃ vigatarajasāṃ niḥsaṃsāraḥ priyo 'pi parigrahaḥ // KAvk_21.43 //
iti cittaprasādena cintayannupasṛtya saḥ /
vidadhe tasya sānandaḥ pādapadmābhivandanam // KAvk_21.44 //
bhagavānapi tatprāptiprasādānandalakṣaṇam /
uvāha vadanacchāyaṃ pūrṇakāruṇyapūritam // KAvk_21.45 //
dṛṣṭimāśvāsajananīṃ kāmaṃkāmapi tasya saḥ /
visasarjojjvalāṃ janmarajaḥśuddhyai sudhānadīm // KAvk_21.46 //
athāsya bhagavān bhradrāṃ vidadhe dharmadeśanām /
caturṇāmāryasatyānāṃ pratibhāvavidhāyinīm // KAvk_21.47 //
sa śāsanāddhi saṃvyastasamastakleśasaṃtatiḥ /
nijaṃ janma nivedyāsmai praṇatastamabhāṣataḥ // KAvk_21.48 //
atikrānto 'smi bhagavan bhavantaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
vipannavāsanābhyāsaḥ saṃsāre na rame param // KAvk_21.49 //
karotyakuśalaṃ dūre śubhamāśu prayacchati /
sūcayatyucitācāraṃ mahatamavalokanam // KAvk_21.50 //
sukhārhaṃ tvadvihārāya vihāraṃ paramādarāt /
ratnasārapurodāraṃ svapuraṃ kārayāmyaham // KAvk_21.51 //
karotu tatra bhagavān satataṃ sthityanugraham /
dhanairāsevito 'smābhiḥ saparyāparicaryayā // KAvk_21.52 //
ityarthanāṃ tathetyasya bhagavān pratyapadyata /
praṇayuprārthanābhaṅgapragalbhā na hi sādhavaḥ // KAvk_21.53 //
bhagavantamathāmantrya śrāvastīṃ sa purīṃ yayau /
tadādiṣṭena sahitaḥ śāriputreṇa bhikṣuṇā // KAvk_21.54 //
tatra jetakumāreṇa hiraṇyārghoṇa bhūyasā /
dattaṃ kāñcanamādāya vihāraṃ tamasūtrayat // KAvk_21.55 //
bhaktyutsāhādathārambhakṛtasāhāyyakah suraiḥ /
vihāraṃ tridivākāraṃ cakārānāthapiṇḍadaḥ // KAvk_21.56 //
tatra jetakumāro 'pi bhaktyā bhagavataḥ param /
yaśaḥpuṇyapratiṣṭhāyai vidadhe dvārakoṣṭhakam // KAvk_21.57 //
ath atīrthyāstamālokya vihārārambhamadbhutam /
sāpavādavivādena cakrurdveṣākulāḥ kalim // KAvk_21.58 //
raktākṣapramukhasteṣām mātsaryātkṣudrapraṇḍitaḥ /
sapakṣa iva kṛṣṇāhiścakitaḥ purataḥ sadā // KAvk_21.59 //
ruddhe vihārasaṃbhāre tena vādajayāvadhi /
anāthapiṇḍadagirā śāriputraḥ samāyayau // KAvk_21.60 //
raktākṣo 'tha tamāhūya prabhāvotkarṣadarśane /
indrajālabalotphullaṃ sahakāramadarśayat // KAvk_21.61 //
śāriputraprabhāvotthairvipulaistanmukhānilaiḥ /
unmūlitaḥ śakalatāṃ tīrthyotsāha ivāpa saḥ // KAvk_21.62 //
raktākṣavihitāṃ phullakamalāṃ padminīṃ tataḥ /
paṅkaśeṣāṃ dvipaścakre śāriputravinirmitaḥ // KAvk_21.63 //
ratkākṣavakṣonikṣiptaḥ saptaśīrṣamahoragaḥ /
śāriputreṇa nikṣiptastārkṣyapakṣāgramārutaiḥ // KAvk_21.64 //
tadāhūto 'tha vetālaḥ śāriputreṇa kīlitaḥ /
prerito mantravirtyeṇa raktākṣaṃ hantumudyayau // KAvk_21.65 //
vetālābhihatastrāsānnaśyanmānamadajvaraḥ /
śaraṇaṃ pādapatitaḥ śāriputraṃ jagāma saḥ // KAvk_21.66 //
raktākṣastena bhaṅgena śaraṇyaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
pravrajyāyām vītarāgaḥ śuddhāṃ bodhismavāptavān // KAvk_21.67 //
tīrthyāstvanye paridveṣakrodhapāramitāṃśavaḥ /
tatra karmakaravyājāttasthurbhikṣavadhodyatāḥ // KAvk_21.68 //
te 'tha dharmadruhaḥ kāle śāriputreṇa lakṣitāḥ /
taddṛṣṭipātamātreṇa babhūvurmaitramānasāḥ // KAvk_21.69 //
āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca vicārya saḥ /
dharmadeśanayā teṣāṃ dideśānuttarāṃ daśām // KAvk_21.70 //
atha tasya vihārasya nirvighnārambhakarmaṇi /
anāthapiṇḍadaṃ prāha śāriputraḥ smitānanaḥ // KAvk_21.71 //
vihārasūtrapātasya tulya eva kṣaṇe mahān /
haumo vihāraḥ saṃvṛttastuṣite devasadmani // KAvk_21.72 //
etadākarṇya saṃjātaprasādadviguṇāntaraḥ /
hemaratnavarāgāraṃ vihāraṃ samakārayat // KAvk_21.73 //
vibhavairatha rājārhaiḥ pathi tenopakalpitaiḥ /
vijñaptistridivaiḥ sārdhamāyayau bhagavān jinah // KAvk_21.74 //
tadāgamanaharṣeṇa prasanne bhavanatraye /
anāthapiṇḍadastasmai vāridhārāmapātayat // KAvk_21.75 //
tasmin yadā na pradeśe vāridhārā papāta sā /
tadā bhagavato vākyāt tvaritaṃ patitānyataḥ // KAvk_21.76 //
taṃ dṛṣṭvā kautukāt pṛṣṭo bhikṣubhirbhagavān punaḥ /
uvāca śrūyatāmetad vāristambhasya kāraṇam // KAvk_21.77 //
anena pūrvabuddhebhye asminnevedamāspadam /
pratipāditamityeṣā vāridhārānyataścyutā // KAvk_21.78 //
anenaiva purā samyaksaṃbuddhāya vipaśyine /
ayameva varārāmapradeśaḥ pratipāditaḥ // KAvk_21.79 //
buddhāya śikhine prādāt puṣyajanmanyayaṃ punaḥ /
tato dadau viśvabhuve jināya raghijanmani // KAvk_21.80 //
bhavadattābhidho bhūtvā kakucchandāya dattavān /
dadau bṛhaspatirbhūṭvā kanakākhyāya tāyine // KAvk_21.81 //
kāśyapāya punaścāyaṃ prādādāṣāḍhajanmaniḥ /
anenaivādhunā mahyaṃ deśo 'yaṃ pratipāditaḥ // KAvk_21.82 //
kālena sudhanākhyo 'yaṃ maitreyāya pradāsyati /
sattvavān kṣāntiśīlatvānnidhānānyeṣa paśyati // KAvk_21.83 //
punaścāyaṃ gṝhapatirbhūtvā hemapradābhidhaḥ /
cakre pratyekabuddhasya saṃskāraṃ parinirvṛtau // KAvk_21.84 //
ratnakumbhe tadasthīni dhṛtvā tatpraṇidhānataḥ /
adhunā ratnakośārhaḥ saṃjāto 'yaṃ suvarṇabhās // KAvk_21.85 //
śrutveti śāsturvacanābhidhānaṃ te bhikṣavaḥ sāramivāmṛtasya /
kartuḥ pratiṣṭhārjitapūrṇapuṇyapuṣpādhivāsena bhṛśaṃ nananduḥ // KAvk_21.86 //
iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ jetavanapratigrahāvadānaṃ nāma ekaviṃśaṃ pallavaḥ //
22. pitāputrasamādānam /
aho mahārhaṃ maṇivanmahattvaṃ bhavyā bhajante guṇagauraveṇa /
vinā guṇaṃ yadvapuṣām gurutvaṃ sthūlopalānāmiva niṣphalaṃ tat // KAvk_22.1 //
śrīmān purā śākyapure narendraḥ śuddhodanaḥ śuddhisudhānidhānam /
vairāgyayogātsugatatvamāptaṃ smṛtvā sutaṃ sutsukatāmavāpaṃ // KAvk_22.2 //
so 'cintayatpuṇyaguṇādhivāsaṃ sarasvatīvāsasaroruhaśri /
manaḥ prasādasya vilāsasaudhaṃ drakṣāmi sūnorvadanaṃ kadāham // KAvk_22.3 //
ehīti taddarśanalālasena ye ye mayā jetavanaṃ visṛṣṭāḥ /
te te tadālokananirnimeṣaṃ tatraiva tiṣṭhantyamṛtaṃ pibantaḥ // KAvk_22.4 //
saṃpreṣitastasya mayā sa nāyayau yo 'pyātmatulyaṃ praṇayādudāyī /
sa lekhahastastridivābhirāme tatraiva lekhatvamirābhiyātaḥ // KAvk_22.5 //
saṃdeśavākyaṃ prahitaṃ mayā yat tadvismṛtaṃ tasya mukhena nūnam /
sarvo hi nāma svahitābhilāṣī dhatte parārthe kila śītalatvam // KAvk_22.6 //
vilokanenaitya niṣiñca tūrṇaṃ pīyūṣapūreṇa mamāṅgasaṅgam /
niḥsaṅgato viśramatāṃ muhūrtaṃ dayāvidheyaḥ kuru bandhukāryam // KAvk_22.7 //
ityetadākarṇya kathām sa kuryāt kṣaṇaṃ vilambaṃ mama darśane 'pi /
taccetasaḥ pallavapeśalasya na hi svabhāvaḥ praṇayāvabhaṅgaḥ // KAvk_22.8 //
manoratheneti puraḥ prayāte taddarśanāyeva dharādhināthe /
pravrajyā vyañjitatatprasādaḥ samāyayau harṣarasādudāyī // KAvk_22.9 //
dṛṣṭvā tamānandavipūrṇamānasaṃ pravrajyayā tatsadṛśānubhāvam /
utkaṇṭhitaḥ kuṇṭhitadhairyavṛttiḥ saṃmohamūrcchāṃ nṛpatiḥ prapede // KAvk_22.10 //
sa labdhasaṃjñaḥ śiśiraiḥ payobhiḥ papraccha taṃ kiṃ nu sameṣyatīti /
so 'pyabravīddeva dinairbhavantamasaṃbhṛtaiḥ sādarameṣyatīti // KAvk_22.11 //
tataḥ prayāteṣu dineṣu keṣu vyomnā śanairbhikṣugaṇānuyātaḥ /
sahāyayau nākasadām nikāyaiḥ sarvārthasiddhairbhagavān kumāraḥ // KAvk_22.12 //
dyusundarīpāṇisarojamuktamandāramālākalitaścakāśe /
svargīyagaṅgāsphuṭaphenakūṭavilāsahāsāṅga ivāmarādriḥ // KAvk_22.13 //
saṃghaṭṭabhinnābhrasakhaiḥ skhalidbhiḥ saśabdajāmbūnadakiṅkiṇīkaiḥ /
babhurvimānaiḥ kakubhāṃ mukhāni bhaktyeva śāsturvihitastavāni // KAvk_22.14 //
nirantarairantarivārkatāraiḥ suraiḥ savidyādharasiddhasaṃghaiḥ /
paryāptasaṃsaktasitātapatrairvyāptaḥ samāptiṃ gaganaṃ jagāma // KAvk_22.15 //
taṃ sarvalokopakṛtiprapannaṃ sarvākṛtiṃ sarvamayāvabhāsam /
samāpatantaṃ nabhaso 'tha digbhyaḥ kṣiteśca sarve dadṛśuḥ kṣaṇena // KAvk_22.16 //
praharṣarāśiṃ janalocanānāṃ puṇyapramāṇaṃ sukṛtotsavānām /
lokastamālokanidhiṃ vilokya samullalannucchalitādbhutormiḥ // KAvk_22.17 //
āścaryabhūtaṃ ruciraprabhāvamudāyinā sūcitamākalayya /
jagadguruṃ bhūmipatiḥ kumāraṃ kṛtāñjalistaṃ praṇanāma dūrāt // KAvk_22.18 //
athāvatīryāryajanānuyātaḥ saṃpūjyamānaḥ praṇayena rājñā /
sphīṭaprabhābhāsitadigvibhāgāṃ nyagrodhinīṃ ratnabhuvam viveśa // KAvk_22.19 //
hemāsanaṃ śāsanasaṃniviṣṭalokatrayaḥ saṃgatapādapīṭham /
sa tatra ratnāṅkuracitrapatraṃ bhāsvadvapurmerun // KAvk_22.20 //
tanmānasendornayanāmṝtaughaṃ manorathaprārthanayopayātam /
vilokayannirvṛtinirnimeṣaḥ kṣaṇaṃ kṣitīśastridaśatvamāpa // KAvk_22.21 //
sa taṃ jagādāśruniruddhakaṇṭhaḥ sotkarṣaharṣākulitaṃ kumāram /
hārāgraratnapratibimbasaktaṃ praveśayan prītirasādivāntaḥ // KAvk_22.22 //
saṃtoṣaśītācalavat svabhāvāt sarve ramante kuśalasthalīṣu /
kṛtastvayāsmākamayaṃ tu kasmāt satsūpakārī virahopadeśaḥ // KAvk_22.23 //
snehātpramodādguṇagauravācca dhīrdhāvatīyaṃ tvayi me prasahya /
āliṅganāya sthirasaṃgamāya pādapraṇāmāya ca tulyameva // KAvk_22.24 //
yadvastu kiṃcidgaditaṃ mayā tat śrotavyameva praṇayoparodhāt /
guṇojjhitaṃ vā virasakramaṃ vā na snehamohasya bhavatyavācyam // KAvk_22.25 //
pratyarṇaratnapratibimbitārkaprauḍhaprabhāprāvaraṇānyamūni /
tvaṃ hemaharmyāṇi vihāya kasmāt vigāhase śūnyavanāntarāṇi // KAvk_22.26 //
kāntākarāvarjitahemakumbhasatsaurabhāmbhaḥpravarābhiṣiktaḥ /
ekaḥ kathaṃ snāsi vikāsipāṃśusaṃtaptatoyāsu marusthalīṣu // KAvk_22.27 //
gaṇḍasthalāt kuṇḍalaratnakānti kiṃ lambitaṃ maṇḍanameva vetsi /
kasmādakasmāttava niḥsukhasya na candanaṃ nandanaminduśubhram // KAvk_22.28 //
mahāvitāne śayane nṛpārhe śeṣe na kiṃ śeṣaviśeṣaśubhre /
lakṣmīnavāliṅganabhogayogyā kathaṃ tanuste sahate kuśayyām // KAvk_22.29 //
kāntāsmitormipratimāṃśukārhaṃ kiṃ cīvarasyocitametadaṅgam /
pāṇau ca līlākamalāspade 'smin pātraṃ kathaṃ te priyamadya jātam // KAvk_22.30 //
ayaṃ vihārastava kaṇṭhapīṭhaḥ sotkaṇṭhakāntābhujabandhanārhaḥ /
saṃbhogalakṣmīkṣapitapramodaḥ karotyakasmāt praṇayāvabhaṅgam // KAvk_22.31 //
rūpaṃ vilakṣīkṛtapuṣpacāpaṃ mattebhakumbhoccakucā vibhūtiḥ /
ratervilāsppavanaṃ vayaśca kenāsamaste kalito virāgaḥ // KAvk_22.32 //
śratveti taṃ śīlanidhirbadhāṣe śaśāṅkalekhālalitasmitena /
saṃkrāntanānānṛparatnarāgāṃ kurvannalakṣāmiva rājalakṣmīm // KAvk_22.33 //
rājan jarārogahateva na syāttaraṅgalolā yadi jīvavṛttiḥ /
tatkasya na syādaniśaṃ praharṣapīyūṣavarṣī viṣayābhilāṣaḥ // KAvk_22.34 //
śamāmṛtāsvādanasusthirāṇāmapātanaṃ śūnyavanāntabhūmeḥ /
vibhūtilīlāmadavihvalānāṃ harmyāṇi paryantanipātanāni // KAvk_22.35 //
sakuṅkumaiḥ snāntiḥ nṛpāḥ payobhiḥ sarāgatāṃ yaiḥ satataṃ prayānti /
saṃtoṣaśīlastu manaḥ prasādaśuddhāmbudhautā vimalībhavanti // KAvk_22.36 //
śrotraṃ śrutenaivana kuṇḍalena dānena pāṇirna tu kaṅkaṇena /
vibhāti kāyaḥ karuṇākulānāṃ paropakāreṇa na candanena // KAvk_22.37 //
etāni mohāhatavallabhāni saṃsaktamuktāṃśusitasmitāni /
satāṃ na bhogyāni bhavanti bhūbhṛducchiṣṭaśiṣṭāni vibhūṣaṇāni // KAvk_22.38 //
rāgāturāṇāṃ ritupāpitānāṃ nidrā dhanadhyānavatāṃ na nāma /
śayyāsu susparśavatīṣu rājñā sarvatra śāntaḥ sukhameva śete // KAvk_22.39 //
nirmokakāntena varāmśukena bhujaṅgavṛttirna tu cīvareṇa /
pātraṃ pavitrāṇi samāplitāni pīyūṣamaitrāṇyaśanāni sūte // KAvk_22.40 //
chatrāṇi vakrkraṃ bhṛśamaprakāśaṃ manivilolaṃ vyajanānilaughāḥ /
saṃsaktajāṅyaṃ hṛdayaṃ nṛpāṇāṃ kurvanti hārā haricandanārdrāḥ // KAvk_22.41 //
viyogarogānugatā vibhūtiḥ kāntāh kṣaṇāntā viraso vilāsaḥ /
yasminnapāyaḥ satatānuśāyī sa kasya bhogaḥ subhagopayogaḥ // KAvk_22.42 //
jāḍyaṃ sajṛmbhaṃ janayatyajasraṃ tanoti tṛṣṇābhramamohamūrcchāḥ
karotyasahyaṃ sarasatvameva bhogopabhogaḥ prasabhaprayogaḥ // KAvk_22.43 //
yadā sukhaśrīrnavacandralekhā prabhātapuṣpāṇyapi yaivanāṇi /
karmormimālāgrahaṇaṃ śarītaṃ tadā mamāyaṃ gamito 'nurāgaḥ // KAvk_22.44 //
sacāmarāh sadhvajapuñjapaṭṭāḥ savājivālā dvipakarṇatālāḥ /
svabhāvalolāḥ kila rājalakṣmyaḥ sarve vilāsāh kṣaṇabhaṅgasaṅgāḥ // KAvk_22.45 //
uktveti tattatkuśalāya rājñaścittaprasādaṃ paramaṃ vidhāya /
sa śāntikallolasudhāpravāhaṃ kiran dṛśā pārṣadamāluloke // KAvk_22.46 //
manīṣiṇāṃ śākyakulodgatānāṃ saptāyutāni pratipādya dharmam /
cakre sahasrāṇi ca sapta tatra saṃprāptaparyāptaviśeṣabhāñji // KAvk_22.47 //
śaklodanādyaiḥ kuśalopapannaiḥ gaṇe 'tha tattulyasahasrasaṃkhyaiḥ /
droṇodanādyairamṛtpdanādyaiścittaprasādaḥ sumahānavāptaḥ // KAvk_22.48 //
kecidyayuḥ śrāvakabodhiyuktapratyekabodhau niratāśca kecit /
samyak tathānuttarabodhisaktāḥ pare babhūvurgaganaprasannāḥ // KAvk_22.49 //
srotaḥ pariprāptaphalaṃ tato 'nye sakṛttathāgāmiphalaṃ tathānye /
anye 'pyanāgāṃiphalaṃ tadāpurarhatphalaṃ kleśavimuktimanye // KAvk_22.50 //
ekastu tatrārjitapāpaśāpastamaḥsamūhopahitapramohaḥ /
māyeyamityāha hasan janānāṃ satyasthitiṃ saṃsadi devadattaḥ // KAvk_22.51 //
nṛpaṃ tu vātsalyanilīnameva putrodayātpratyupajātadarpam /
maudgalyabhikṣurjinaśāsanena maharddhibhirvītamadaṃ cakāram // KAvk_22.52 //
dṛṣṭvāpi rājā bhagavatprabhāvaṃ nātyadbhutam pauruṣameva mene /
abhyāsalīnāni janasya nūnaṃ sotkarṣakṛtyāni na vismayāya // KAvk_22.53 //
athāparedyurbhagavān surendrasaṃpādite hemamahāvimāne /
sumeruśīrrṣṇīva samānakāntau siṃhāsane ratnamaye nyaṣīdat // KAvk_22.54 //
brahmendramukhyeṣu tataḥ sureṣu tatropaviṣṭeṣu pṛthuprabheṣu /
babhustaduṣṇīṣaśikhāvilāsaiścandrāṃśumālājaṭīlā ivāśāḥ // KAvk_22.55 //
anyonyasaṃghaṭṭavilolahārairdhanāvahāraistridaśairviśadbhiḥ /
nirantarām tām bhavametya rājā dvāreṣu mārgānna caturṣu lebhe // KAvk_22.56 //
sabhrūbhramaistatra kuveramukhyairnivāryamāṇābhimatapraveśah /
vicchāyavakraḥ skhalitābhidhāyī bhūbhṛtparaṃ niṣpratibho babhūva // KAvk_22.57 //
praveśitastairjinaśāsanena kadācidāsādya tadagrabhūmim /
śuddhodanast apraṇipatya mūrdhnā cittaprasādena puro 'sya tasthau // KAvk_22.58 //
śāstā tu tasmai caturāryasatyaprabodhikāṃ dharmakathām dideśa /
jñānena yā viṃśatiśṛṅgamasya satkāyadṛgbhūdharamapyabḥāṅkṣīt // KAvk_22.59 //
tataḥ sa gatvā kṛtakṛtyajanmā śuklodanaṃ prāpta bhajasva rājyam /
svasyāvratīttaṃ bhagavatpradiṣṭaṃ tacchāsanaṃ modayituṃ na rājyam // KAvk_22.60 //
droṇodane rājyaparāṅbhukhe 'pi vairāgyayogādamṛtodane ca /
jagrāha śuddhodanasaṃpradiṣṭāṃ tāṃ rājalakṣmīmatha bhadrakākhyaḥ // KAvk_22.61 //
rājārhabhogairatha pūjayitvā jinaḥ janeśaḥ śucisaṃpraṇitaiḥ /
nyagrodhadhāma pratipādya cāsmai śuddhodanaṃ śuddhamanoratho 'bhūt // KAvk_22.62 //
droṇodanasyāpi sutau yuvānau rājājñayā preraṇayā ca mātuḥ /
ekastu yaḥ pravrajito 'niruddhaḥ paro mahānnāma gṛhī babhūva // KAvk_22.63 //
athābhavaccetasi bhadraksya rājño viraktasya vanābhilāṣaḥ /
vivekabhājāṃ praśamapravṛttaṃ navāpi lakṣmīrna mano ruṇaddhi // KAvk_22.64 //
tataḥ samāhūya sa devadattaṃ rājyābhiṣekapratipannacittam /
uvāca me pravrajanasya kālaḥ samāgataḥ kiṃ bhavatābhidheyam // KAvk_22.65 //
taṃ pratyuvācāttavivekadambhaḥ susaṃvṛtaṃ saṃsadi devadattaḥ /
rājanna rājye 'sti mamābhilāṣaḥ pravrajyayā tvatsadṛśo bhavāmi // KAvk_22.66 //
śrutveti rājā kuṭilasya tasya mithyāvinītasya kadarthavākyam /
udīritaṃ śākyagaṇastavāyaṃ saṃkalpasākṣīti hasannuvāca // KAvk_22.67 //
athārthatāpopahataḥ pradadhyau bhogānurāgāditi devadattaḥ /
mayā kimetadavipātamuktaṃ bhajeta vā pravrajito 'pi rājyam // KAvk_22.68 //
rājyaṃ samutsṛjya nijaṃ vrajantaḥ śākyaṃ kumārāḥ saha bhadrakādyāḥ /
śuddhodanaṃ niryayurāyavṛttaprītiṃ puraskṛtya rathairdvipaiśca // KAvk_22.69 //
vrajatsu sarveṣvatha devadattaḥ kirīṭasaktaṃ pṛthipadmarāgam /
jahāra raktāktamivāmiṣārthī śyenaḥ prabhāpallavitāmbarārkam // KAvk_22.70 //
naimittikairuktamathāsya lakṣmadṛṣṭvā tadugraṃ narakaprayāṇam /
cittaṃ sadoṣaṃ kila durnimittaṃ nimittamanyat punaruktameva // KAvk_22.71 //
kokālikhaṇḍotkaṭamorakāṇāṃ tithyādināmnām madadurmadānāṃ /
saṃsūcitānyatyadhikāni tatra tathāvidhānairbahulakṣaṇāni // KAvk_22.72 //
bhūpapramodādatha bhadrako 'pi tairdevadatapramukhaiḥ sahaiva /
pravrajyayā cīvarapātrayogāt cakāra vairāgyamayīmiva kṣmām // KAvk_22.73 //
rājñastathā rājakumārakāṇāmutsṛṣṭahārāṅgadakuṇḍalānām /
sāsro virāgādavatārya teṣāṃ keśānupālī kila kalpako 'bhūt // KAvk_22.74 //
mūrkhaḥ sa nīco 'pi jinājñayaiva pravrajyayā pūjyataro babhūva /
cittaprasādasya parasya manye na kāraṇaṃ paṇḍitatā najātiḥ // KAvk_22.75 //
sāmīcikāyāmatha bhadrako 'pi jñātvā nṛpaḥ pārṣadikaṃ tamenam /
nīcasya pādau kathamasya vande mahīpati sanniti niścalo 'bhūt // KAvk_22.76 //
tamabravīdaskhalitābhimānaṃ vikalpabhinnaṃ bhagavān vihasya /
pravrajyayā mohamahānuvandhī saṃtyajyate jātimayo 'bhimānaḥ // KAvk_22.77 //
śrutveti rājñā saha rājaputraiḥ kṛte praṇāme pṛthivī cakampe /
na devadattaḥ paruṣābhidhāyī padau vavande bhagavadgirāsya // KAvk_22.78 //
kampāt kṣitervismitamānasena pṛṣṭastato bhikṣugaṇena śāstā /
uvaca rājā kila kalpasya janmāntare 'pyasya kṛtaḥ praṇāmaḥ // KAvk_22.79 //
purā yuvā kāśipure vilokya bhadrābhidhānām gaṇīkāṃ daridraḥ /
sevām vyaghāt sundarakastadāsyai rāgo hi sarvavysanopadeṣṭā // KAvk_22.80 //
tayā visṛṣṭaḥ kusumoccayāya punahpunarbhṛṅga ivādhikārthī /
tatsaṅgamānaṅgamanorathena śrāntaḥ sa babhrāma vanāntareṣu // KAvk_22.81 //
atrāntara śrāntataraḥ kṣitīśaḥ prāpto vanāntaṃ mṝgayārasena /
taṃ brahmadattaḥ prasamīkṣya gītaṃ tasyāśṛṇocchannatanurlatābhiḥ // KAvk_22.82 //
navanavakusumāśayā kimevaṃ madhukaraṃ tāpahato 'si gaccha tūrṇam /
vikasitakamalānanābjinī sā bhavati hi saṃkucitā dināvasāne // KAvk_22.83 //
tasyā hi gītaṃ nṝpatirniśamya smitaprabhāghaṭṭitahārakāntiḥ /
uvāca taṃ tīvrakarārkatāpaḥ ko 'yaṃ sakhe gītarasābhioyogah // KAvk_22.84 //
so 'pyabravīdbhūmipate na nāma tapto ravistaptatarastu kāmaḥ /
svakarmaduḥkhāni vihanti loke na grīṣmadagdhāni marusthalāni // KAvk_22.85 //
ityarthavadvākyaguṇārpaṇena sa bhūpatervallabhatāmavāpa /
saṃvādasaṃsparśasubhāṣitaṃ hi keṣām c asatkārapadaṃ na yāti // KAvk_22.86 //
tenātha rājā vijane śramāturaḥ śītopacārairapanītatāpaḥ /
prītyā tamādāya tataḥ sahaiva svarājadhānīmagamat kṛtajñah // KAvk_22.87 //
tatrāsya jīvaprada ityudantasaṃtoṣa saṃpūritacittavṛttiḥ /
rājyārdhadānābhimukhaḥ sa tasthau cittānuvṛttasya kimasya deyam // KAvk_22.88 //
rājyārdhadānaprasṛte 'tha tasmin nācintayat sundarakaḥ kṛpāyām
bhadrāṃ vinā rājyasukhena kiṃ me dhanyo hi tatprītisudhābhiṣiktaḥ // KAvk_22.89 //
mahmaṃ na rājyādyapi rocate 'rdhamakhaṇḍitālpāpi hi śobhate śrīḥ /
ekārthayoge hi sadā vivādaḥ dvayorhi bhogaiḥ kalireva mūrtaḥ // KAvk_22.90 //
tasmānnṛpaṃ kuṇṭhamahaṃ nipātya samastarājyena bhavāmi pūrṇaḥ /
kṣaṇaṃ vicintyetyanutāpataptaḥ tīvraṃ manaḥ svasya punaḥ pradadhyau // KAvk_22.91 //
kiṃ cintitaṃ nindyaparaṃ mayaitat ko 'yaṃ prakāraḥ khalu tīkṣṇatāyāḥ /
kṛtaghnasaṃkalpakalaṅkalepādaho nu lajjā nijacetaso 'pi // KAvk_22.92 //
svastyastu rājyāya namaḥ sukhebhyaḥ saṃmohamātā kṣamatāṃ ca lakṣmīḥ /
yeṣāmanāsvāditacintitānāmevaṃvidhā dhīḥ prathamaḥ svabhāvaḥ // KAvk_22.93 //
bhramaṃ vidhatte vidadhāti mūrcchāṃ nipātayatyeva tamastanoti /
āghrātamātraiva karoti puṃsāmaho vināśaṃ viṣavallarī śrīḥ // KAvk_22.94 //
ciraṃ vicintyeti sa jātacittaḥ pratyekabodhirvimalaḥ prabhāte /
abhyarthamāno 'pi nareśvareṇa rājyaṃ n ajagrāha nivṛttatṛṣṇaḥ // KAvk_22.95 //
pratyekabuddhatvamavāptamenaṃ kālena dṛṣṭvā nṛpatirmaharddhiḥ /
tatpādapadmacyutamaulimālyaścittaprasādocitamityavecat // KAvk_22.96 //
sa ko 'pi satkarmavipākajanmā vandyo vivekaḥ praśamābhiṣekaḥ /
yasya prabhāvādvirataspṛhāṇāṃ tyājyeva ratnākaramekhalā bhūḥ // KAvk_22.97 //
śrutveti rājñā kathitaṃ tadarthajātaṃ tadabhyarthanayā vidhāya /
tatkalpakaḥ śāntipadaṃ prapede sevāntaraṅgaḥ kila gaṅgapālaḥ // KAvk_22.98 //
prāptaṃ tamayuttamakarmayogāt pravrajyayā sajjanapūjyabhāvam /
rājā vavande praṇataḥ pṛthivyāḥ kampastadābhūdapi ṣaḍvikāraḥ // KAvk_22.99 //
so 'yaṃ rājā vihitavinatirbhadrako brahmadatto
paśyopālī sa kila kuśalī kalpako gaṅgapālaḥ /
ityāścaryaṃ bhagavaduditaṃ bhikṣavaste niśamya
svacchaṃ cittaṃ sukṝtaśaraṇe menire hetumeva // KAvk_22.100 //
iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ pitāputrasamādānam nāma dvāviṃśatitamaḥ pallavaḥ //
23. viśvaṃtarāvadānam /
cintārantādadhkarucayaḥ sarvalokeṣvanindyā
vandyāste 'nyaiḥ puruṣamaṇayaḥ ke 'pyapūrvaprabhāvāḥ /
yeṣāṃ naiva priyamapi paraṃ putradārādi datvā
sattvārthānām bhavati vadanamlānatā dainyadūtī // KAvk_23.1 //
bhagavān bhikṣubhiḥ pṛṣṭaḥ purā śākyapure jinaḥ /
jagāda pūrvavṛttāntaṃ devadattakathāntare // KAvk_23.2 //
purī babhūva viśvākhyā viśvāsavasatiḥ śriyaḥ /
viśvopakārasaktasyasukṝtasyeva janmabhūḥ // KAvk_23.3 //
saṃjayākhyo 'bhavat tasyāmamitratimirāṃśumān /
netrānandasudhāsūtirvicitracarito nṛpaḥ // KAvk_23.4 //
tasya viśvaṃtaro nāma vadānyastanayo 'bhavat /
apūrvatyāginā yena hṛtaṃ kalpatayoryaśaḥ // KAvk_23.5 //
īrṣyāvirahitāstulyaṃ vidagdhena prsādhitāḥ /
satyena bhāratī yena dānena śrīḥ śrutena dhīḥ // KAvk_23.6 //
adyāpi yasya dikkāntākarṇābharaṇatām gatam /
vibhāti ketakīgarbhapalāśaviśadaṃ yaśah // KAvk_23.7 //
sa kadāciddadau divyaratnālakāramarthine /
athaṃ vijayasāmrājyamanorathaharaṃ tviṣā // KAvk_23.8 //
datte rathavare tasmin vismayenākhilo janaḥ /
babhūvākrāṇtahṛdayaścintayā ca nareśvaraḥ // KAvk_23.9 //
mahāmātyānathāhūya harṣahīno mahīpatiḥ /
uvācopacitodvegacintākrāntamanorathah // KAvk_23.10 //
datto rathaḥ kumāreṇa sa jaitraḥ śatrumardanaḥ /
yatprabhāvārjitā seyaṃ mahārathavarūthinī // KAvk_23.11 //
lakṣmī sukhaniṣaṇṇā me yātā niścalatām tayā /
rathe sauryapathe tasmin jayakuznje ca kuñjare // KAvk_23.