Bổn Sanh Như Ý Thọ (Avadānakalpalatā)

Kṣemendraviracitā
Bodhisattvāvadānakalpalatā /
namaḥ sarvajñāya /
1. prabhāsāvadānam /
cittaṃ yasya sphaṭikavimalaṃ naiva gṛhṇāti rāgaṃ
kāruṇyārdre manasi nikhilāḥ śoṣitā yena doṣāḥ /
akrodhena svayamabhihato yena saṃsāraśatruḥ
sarvajño 'sau bhavatu bhavatāṃ śreyase niścalāya // KAvk_1.1 //
sacchāyaḥ sthiradharmamūlavalayaḥ puṇyālavālasthitir
dhīvidyākaruṇāmbhasā hi vilasadvistīrṇaśākhānvitaḥ /
saṃtoṣojjvalapallavaḥ śuciyaśaḥpuṣpaḥ sadāsatphalaḥ
sarvāśāparipūrako vijayate śrībuddhakalpadrumaḥ // KAvk_1.2 //
jāyate jagaduddhartuṃ saṃsāramakarākarāt /
matirmahānubhāvānāmatrānuśrūyate yathā // KAvk_1.3 //
asti prabhāvatī nāma hemaharmyagṛhairvṛtā /
purī prabhāvatīva dyaurvimānaiḥ puṇyakarmaṇām // KAvk_1.4 //
vidyādharavatī siddhagandharvagaṇasevitā /
gāṃ śritā śakranagarī sukṛtena satāmiva // KAvk_1.5 //
sevitā satataṃ satyavratadānadayāmayaiḥ /
rājadhānīva dharmasya puṇyāvasathaśālinī // KAvk_1.6 //
abhūdbhūtilakastasyāṃ prabhāso nāma bhūpatiḥ /
saprabhā sādarairyasya kīrtirabhyarcyate suraiḥ // KAvk_1.7 //
guṇasaurabhasaṃbhārāḥ sarvāsāṃ hariṇīdṛśām /
yadyaśaḥpuṣpamañjaryo yātāḥ karṇavataṃsatām // KAvk_1.8 //
upāyajñasya yasyājñāṃ suvaṇakusumojjvalām /
mālāmiva mahīpālā maulicakreṣu cakrire // KAvk_1.9 //
taṃ kadācitsamāsīnamabhyetya bhuvaneśvaram /
uvāca kṣitivinyastajānurnāgavanādhipaḥ // KAvk_1.10 //
deva divyadyutirdantī gṛhīto 'smābhiradbhutaḥ /
tvatkīrtiśravaṇādbhūmimairāvaṇa ivāgataḥ // KAvk_1.11 //
dvāri sthito 'sau dviradastridaśārhaḥ pradṛśyatām /
bhṛtyānāṃ prabhunāṃ dṛṣṭaḥ saphalo hi pariśramaḥ // KAvk_1.12 //
etadākarṇya nṛpatirnirgatyāmātyasaṃmataḥ /
dadarśa dviradaṃ dvāri kailāsamiva jaṅgamam // KAvk_1.13 //
uddāmasaurabhāhūtairbhramarairgaṇḍaḍiṇḍimaiḥ /
śṛṅgārābharaṇodāraṃ vasantamiva sevitam // KAvk_1.14 //
dantaparyantaviśrāntakaraṃ mīlitalocanam /
smarantaṃ vindhyakadalīsallakīkānanaśriyaḥ // KAvk_1.15 //
agastyaśāsanād yātaṃ bhuvi kuñjararājatām /
sphuratsaptacchadāmodaṃ vindhyācalamivonnatam // KAvk_1.16 //
taṃ vilokya kṣitipatirdantastambhavibhūṣitam /
lakṣmīvilāsabhavanaṃ vismayādityacintayat // KAvk_1.17 //
aho navanavotkarṣā nirmāṇāścaryaśālinām /
karmaṇāmanavacchinnā saṃsārasargasaṃtatiḥ // KAvk_1.18 //
amanthena sudhāmbhodheranāyāsena vāsukeḥ /
anākarṣeṇa śailasya kenāyaṃ janito gajaḥ // KAvk_1.19 //
atha hastimahāmātraṃ saṃyātaṃ nāma bhūpatiḥ /
ādideśārcitādeśaṃ gajo 'yaṃ damyatāmiti // KAvk_1.20 //
tadādiśya mahīpāle yāte 'ntaḥpuramandiram /
nāgaṃ jagrāha saṃyātaḥ sarvaśikṣābharakṣamam // KAvk_1.21 //
sa sacchiṣya iva prājñaḥ prāgjanmābhyāsayantritaḥ /
nītastena prayatnena sarvaśikṣāvinītatām // KAvk_1.22 //
bahudānanirudvegaḥ śaktyutsāhayutaḥ kṣamī /
ripupraghātasugatiḥ sa rājñastulyatāṃ yayau // KAvk_1.23 //
damyakriyāsamuttīrṇaṃ tatastaṃ kuñjareśvaram /
nareśvarāya saṃyātaḥ kṛtakṛtyo nyavedayat // KAvk_1.24 //
dṛṣṭvā tamaṅkuśāyattaṃ nirvikārabalodayam /
utsāhaśikharārūḍhaṃ mene rājā jayaśriyam // KAvk_1.25 //
sa saṃjātapraharṣotthadākṣyaśikṣādidṛkṣayā /
tamāruroha sotsāhaḥ sahasrāṃśurivodayam // KAvk_1.26 //
saṃyāto 'tha gajendrasya mantrīva vaśavartinaḥ /
sarvamaṇḍalasaṃcāracāturthaṃ samadarśayat // KAvk_1.27 //
gajaprekṣāprasaṅgena mṛgayākelilālasaḥ /
rājā nijotsāhamiva vyagāhata vanaṃ mahat // KAvk_1.28 //
sa yayau ratnakeyūrakiraṇairdūrasarpībhiḥ /
sallakīpallavavarairdignāgānāhvayanniva // KAvk_1.29 //
vrajantaṃ tatra dadṛśustaṃ vane vanadevatāḥ /
praharṣavismayākīrṇakarṇapūrīkṛtekṣaṇāḥ // KAvk_1.30 //
śabarīkabarīpāśapuṣpasaurabhanirbharāḥ /
vaindhyā vasuṃdharādhīśaṃ marutastaṃ siṣevire // KAvk_1.31 //
atha vindhyopakaṇṭheṣu svacchandasukhaśākhiṣu /
smṛtvā vilāsavṛttāntaṃ gajaḥ sotkaṇṭhatāṃ yayau // KAvk_1.32 //
kariṇyāḥ premabaddhāyā gandhamāghrāya sa dvipaḥ /
nītiṃ nṛpa ivotsiktastatyājāṅkuśayantraṇām // KAvk_1.33 //
savegaṃ dhāvatastasya rāgākṛṣṭasya daṇḍinaḥ /
vimūḍhasyeva saṃsāre nābhavadviratiḥ kkacit // KAvk_1.34 //
dṛṣṭvā prabhañjanajavaṃ kuñjaraṃ rājakuñjaraḥ /
vrajantaṃ jātasaṃdehaḥ saṃyātamidamabravīt // KAvk_1.35 //
aho batāyaṃ bhavatā vinayaṃ grāhito gajaḥ /
dṛṣṭaḥ prayāto vaimukhyaṃ gurorasyāṅkuśasya yaḥ // KAvk_1.36 //
bhramatīva diśāṃ cakramanuyāntīva pādapāḥ /
pādanyāsabhareṇāsya kṣībeṇādhūrṇate kṣitiḥ // KAvk_1.37 //
asmin deva ivākāle prayāte pratikūlatām /
sarvāḥ puruṣakārasya niṣphalā yatnavṛttayaḥ // KAvk_1.38 //
vacaḥ śrutveti saṃyātaḥ prabhorāyātasādhvasaḥ /
śikṣāpavādavailakṣyāduvāca racitāñjaliḥ // KAvk_1.39 //
deva sarvakriyāyattaḥ kuñjaro 'yaṃ mayā kṛtaḥ /
kariṇīgandhamāghrāya yātaḥ kiṃ tvadya vikriyām // KAvk_1.40 //
nopadeśaṃ na niyamaṃ na dākṣiṇyaṃ na sādhutām /
smaranti jantavaḥ kāmaṃ kāmasya vaśamāgatāḥ // KAvk_1.41 //
kena ratirasotsiktā viṣayābhimukhī matiḥ /
adabhraśvabhravibhraṣṭaśaolakulyeva vāryate // KAvk_1.42 //
śarīraśramaśikṣāyāṃ damakāḥ kuśalā vayam /
manoniyamaśikṣāyāṃ munayo 'pi na paṇḍitāḥ // KAvk_1.43 //
rāgādagaṇitāyāsaḥ skhalitākhilasaṃyamaḥ /
eṣa dhāvatyamāreṇa mūrkhaḥ khala iva dvipaḥ // KAvk_1.44 //
vṛkṣaśākhāṃ samālambya tyajemaṃ pṛthivīpate /
vyasanī patitaḥ satyaṃ pātayatyeva durjanaḥ // KAvk_1.45 //
saṃyātasya vacaḥ śrutvā tatkālasadṛśaṃ nṛpaḥ /
tenaiva sahitaḥ śākhāmālalambe mahātaroḥ // KAvk_1.46 //
avatīrya taroraśvamāruhya nṛpatau gate /
prāpyāliliṅga kariṇīṃ vigāhya gahanaṃ gajaḥ // KAvk_1.47 //
tataḥ śāntasmaro hastī dinairabhyetya saptabhiḥ /
svayamālānasaṃbaddhastasthau bhuktvā yathāsukham // KAvk_1.48 //
śikṣāsaṃyamayantritaṃ taṃ dṛṣṭvā svayamāgatam /
saṃyātaḥ kauśalotkarṣaharṣādrājñe nyavedayat // KAvk_1.49 //
rāgavāgurayākṛṣṭaḥ prayayau yaḥ smarāturaḥ /
śikṣāyāmavisaṃvādī so 'yaṃ prāptaḥ svayaṃ gajaḥ // KAvk_1.50 //
saṃketayantrito vaśyo rasajñaḥ sallakībhuvām /
saṃtaptalohakavalaṃ gṛhṇāti vinaye sthitaḥ // KAvk_1.51 //
eṣa kāmarasākṛṣṭaḥ kaṣṭāṃ vikṛtimāyayau /
punaḥ prakṛtimāpannaḥ praśāntamadanajvaraḥ // KAvk_1.52 //
śakyā damayituṃ deva siṃhavyāghragajādayaḥ /
na tu rāgāsavakṣībaviṣayābhimukhaṃ manaḥ // KAvk_1.53 //
etadākarṇya bhūpālastattatheti vicintayan /
uvāca satyamucitaṃ saṃyāta kathitaṃ tvayā // KAvk_1.54 //
apyasti kaścilloke 'smin yena cittamadadvipaḥ /
nītaḥ praśamaśīlena saṃyamālānalīnatām // KAvk_1.55 //
ityukte de vatāviṣṭaḥ saṃyātastamabhāṣata /
deva santi jagatkleśaniḥśeṣonmūlanodyatāḥ // KAvk_1.56 //
vivekālokitā loke vairāgyajanitāgrahāḥ /
śamasaṃtoṣaviśadā buddhā eva prabodhinaḥ // KAvk_1.57 //
iti buddhābhidhāṃ śrutvā samyaksaṃbodhicetasaḥ /
rājñaḥ prāgjanmajābhyāsapraṇidhānamajāyata // KAvk_1.58 //
vinimajjajjagadidaṃ saṃsāre makarākare /
saṃtārayeyaṃ saṃbodhimuktaḥ kuśalasetunā // KAvk_1.59 //
athocurdevatā vyonmastaṃ śuddhāvāsakāyikāḥ /
samyaksaṃbodhisaṃbuddho bhaviṣyasi mahāmate // KAvk_1.60 //
iti tadvacanaṃ śrutvā rājā virajasāṃ varaḥ /
jātismaro divyacakṣuḥ prayayau bodhisattvatām // KAvk_1.61 //
atha sa vipulasattvastattvanikṣiptacakṣur
bhavajalanidhimajjatsarvabhūtānukampī /
abhavadabhinavodyatsaṃvuditsāhayogād
dalitakuśalasetuḥ sattvasaṃtāraṇāya // KAvk_1.62 //
iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ prabhāsāvadānaṃ nāma prathamaḥ pallavaḥ samāptaḥ //
2. śrīsenāvadānam /
te jayanti jagatyasjin puṇyacandanapādapāḥ /
chedanirgharṣadāhe 'pi ye parārtheṣu nirvyathāḥ // KAvk_2.1 //
gaṇanīyā guṇagaṇairastyariṣṭābhidhā purī /
spardhayā śakranagarī yasyā na syādgarīyasī // KAvk_2.2 //
tasyāṃ babhūva bhūpālaḥ śrīsena iti viśrutaḥ /
samagraguṇaratnānāṃ ratnākara ivākaraḥ // KAvk_2.3 //
paropakāraśaktasya caturasya prabhāvataḥ /
anuraktā diśaḥ sarvāḥ sūryasyeva prabhāvataḥ // KAvk_2.4 //
yaśobhi śobhitaṃ yena dhanadānasugandhibhiḥ /
gajaiśca bhūtidhavalairjagatkalpadrumairiva // KAvk_2.5 //
kalālayo 'pi saralaḥ saralo 'pi mahāmatiḥ /
yo babhūva prajāpuṇyairmatimānapyavañcakaḥ // KAvk_2.6 //
yāvattapati tigmāṃśuryāvadvahati mārutaḥ /
tāvadājñā ca kīrtiśca yasyāpratihatābhavat // KAvk_2.7 //
śamavyāyāmaviduṣāṃ ṣasṅguṇajñānacakṣuṣām /
yaṃ dvādaśasahasrāṇi mantriṇāṃ paryupāsate // KAvk_2.8 //
tasmindharmapare rājñi babhūva sukṛtī janaḥ /
bhartṛtulyā bhavantyeva guṇaiḥ striya iva prajāḥ // KAvk_2.9 //
tasya puṇyādhivāsena janāstridivagāminah /
vimānaiḥ śakranagarīṃ niḥsaṃcārāḥ pravakrire // KAvk_2.10 //
dṛṣṭvā manujalokena suralokasamāvṛtim /
jātavairaḥ kṣitiopatau śatakraturacintayat // KAvk_2.11 //
seneva lakṣmī vasudheṣu cārasyāścaryakartavya ca dattanityam /
kalyāṇaśīlena ca sa rvacetanyapravyahāsāmana asmakāśca (?) // KAvk_2.12 //
tasyākhaṇḍitacetasaḥ daddhidvalyānubhāvapām (?) /
kartavyā dhairyājijñāsā mayā māyāvidhāyinā // KAvk_2.13 //
iti saṃcintya suciraṃ sarvairanugataḥ suraiḥ /
rūpaṃ śakraḥ parāvartya martyalokamavātarat // KAvk_2.14 //
atrāntare prajākāryaparyālocanatatparaḥ /
rājyarakṣāgururmantrī nṛpamūce mahāmatiḥ // KAvk_2.15 //
rājan virajasā rājyarājamānena nirjitaḥ /
nirvyājadānairbhavatā lajjate tridaśeśvaraḥ // KAvk_2.16 //
parasya pūrṇaguṇatāmātmanastadvihīnatām /
dṛṣṭvā ko nāma nāyāti mātsaryasya vidheyatām // KAvk_2.17 //
īrṣyālavaḥ parotkarṣasaṃgharṣasya juṣo janāḥ /
prāyeṇodvegamāyānti mahatām sukṛteṣvapi // KAvk_2.18 //
sarvasvadānamaryādādānavyasanino 'stu te /
putradārātmadāne tu saṃkalpo hyatisāhasaḥ // KAvk_2.19 //
dṛśyante dāruṇāste te svapnāḥ sādhvasahetavaḥ /
jagataḥ sūcyate tīvraṃ yaiścūḍāmaṇikhaṇḍanam // KAvk_2.20 //
daivajñānāṃ pravādaśca śrūyate tattvavādinām /
śarīraṃ pṛthivīpālo dāsyatīti suduḥsahaḥ // KAvk_2.21 //
śarīradānaṃ sarvārthisārthanaiṣphalyakāraṇam /
sarvaprado bhavatyeva tiṣṭhan kalpamahīruhaḥ // KAvk_2.22 //
tasmādasmānmahīpāla virama tyāgasāhasāt /
rakṣāratnaṃ hi jagataḥ prajāyattaṃ vapustava // KAvk_2.23 //
iti mantrireṇoktamākarṇya vasudhādhipaḥ /
tamūce sattvadhavalasmitaghautādharadyutiḥ // KAvk_2.24 //
uktaṃ hitaṃ mhāmātya bhavatā sacivocitam /
kiṃ tvarthinavaimukhyasaṃtāpaṃ nāhamutsahe // KAvk_2.25 //
dehīti vādiṣu giro niṣedhaparuṣākṣarāḥ /
sphuranti vadane yeṣāṃ sajīvāste gatāsavaḥ // KAvk_2.26 //
idamasmādavāpsyāmītyādhāya hṛdi yācakaḥ /
prāpyaḥ prayāti vaimukhyaṃ yasmin kiṃ tena jīvatā // KAvk_2.27 //
dhigjanma puṇyahīnasya tasya niṣkaruṇātmanaḥ /
yasyārtajanasaṃtāpaśravaṇe śītalaṃ manaḥ // KAvk_2.28 //
etadarthamayaṃ kāyaḥ sāpāyo 'pi satāṃ priyaḥ /
yatkasyacit kkacid yāti kadācidupakāritām // KAvk_2.29 //
śrutveti nṛpatervākyamamātyaḥ sattvaśālinaḥ /
novāca kiṃcidacalāṃ vicintya bhavitasyatām // KAvk_2.30 //
tataḥ kadācidbhūbhartustasya līlāvihāriṇaḥ /
jāyāṃ jayaprabhāṃ nāma ratiṃ ratipateriva // KAvk_2.31 //
dūrād yadṛcchayāyātāṃ cittasāsaṅgavāgurām /
muniradhyāpakaḥ kāntām dadarśa vinimeṣadṛk // KAvk_2.32 //
prāgjanmābhyāsasaṃbandhasnehātparicitāmiva /
tāṃ dṛṣṭvā sa dhṛteḥ prāpa dhairyarāśiranīśatām // KAvk_2.33 //
tasya vītaspṛhasyāpi vāsanollasitaṃ manaḥ /
utsṛjya bhavavaimukhyamabhilāṣabhuvaṃ yayau // KAvk_2.34 //
iyaṃ hi satatasyūtā saṃtataprītitantubhiḥ /
nāpaiti sarvajantūnāṃ prāgjanmābhyāsavāsanā // KAvk_2.35 //
tadāśramapadaṃ prāptaḥ samāptādhyayanavrataḥ /
śiṣyo māṇavakaḥ prāha dakṣiṇā gṛhyatāmiti // KAvk_2.36 //
sa tamūce na me vatsa vane vṛttiḥ prayojanam /
tathāpi yadi nirbandhaḥ śrūyatāṃ yadabhīpsitam // KAvk_2.37 //
śrīsenasya kṣitipateyadi devī jayaprabhā /
labhyate bhavatā dātuṃ tadasau mama dakṣiṇā // KAvk_2.38 //
ityuktaṃ guruṇā śrutvā śiṣyaḥ kampitamānasaḥ /
aśakyaprārthanālābhe saṃśayākulito 'bhavat // KAvk_2.39 //
sa gatvā satatasvecchāvivṛtadvāramarthinām /
viveśa svairaviśrambhabhavanaṃ bhūbhṛtāṃ prabhoḥ // KAvk_2.40 //
alabhyārthārthanādainyacintātikliṣṭamānasaḥ /
namrānano 'tivailakṣyād vīkṣamāṇa iva kṣitim // KAvk_2.41 //
taṃ dṛṣṭvārthinamāyātaṃ prahṛṣṭo 'bhūnmahīpatiḥ /
sudhāpradānasannaddhasamudbhūtirivāmbudhiḥ // KAvk_2.42 //
kiṃ tavepsitamityuktvā pūjitaḥ sa mahībhujā /
uvācānucitākhyānavailajjaskhalitākṣaraḥ // KAvk_2.43 //
anarthitaparaḥ pūrvamarthikalpatarostava /
garvarthamarthitāṃ yātaḥ sudurlabhapade 'pyaham // KAvk_2.44 //
mama vidyāvrate pūrṇe dakṣiṇābhimatā guroḥ /
rājan jayaprabhā devī dīyatā yadi śakyate // KAvk_2.45 //
ityukre muniśiṣyeṇa sahasaiva mahīpateḥ /
snehadānasāviddhaṃ dvidhābhūtamabhūnmanaḥ // KAvk_2.46 //
sa jagād vijaṃ dantajyotiṣāgravisāriṇā /
gṛhyatāṃ dayitā svacchavāsasācchādayanniva // KAvk_2.47 //
avicārya mayā deyamīpsitaṃ tava yadguroḥ /
viyogacakitaṃ cetaḥ satyaṃ na gaṇayāmyaham // KAvk_2.48 //
ityuktvāhūya dayitām rājā rājīvalocanām /
sadā hṛdayasaṃsaktām jīvavṛttimivāparām // KAvk_2.49 //
nivārito 'pi guruṇā viyogavyasanāgninā /
niṣiddho 'pyativṛddhena snehena smarabandhunā // KAvk_2.50 //
pradadau muniśiṣyāya sahasā hariṇīmiva /
kimetaditi sāyāsasaṃtrāsataralekṣaṇām // KAvk_2.51 //
dattāyāṃ tyāgaśīlena priyāyāṃ pṛthivībhujā /
cakampe tyāgabhīteva bhūmirlolābdhimekhalā // KAvk_2.52 //
yatkṛte durdaśāṃ dehe sehire duḥsahāmapi /
indracandrādayo devāstāh priyāḥ kasya na priyāḥ // KAvk_2.53 //
śīlaṃ keciddhanaṃ keciddharmaṃ kecittapaḥ pare /
lajjāṃ kecittanuṃ kecittyajanti yoṣitāṃ kṛte // KAvk_2.54 //
yadeva rāgasarvasvaṃ puṃsāṃ jīvitajīvitam /
tadeva sphīṭasattvānām dāne tṛṇalavāyate // KAvk_2.55 //
tāmādāya gate tasmin virahākulito nṛpaḥ /
viraheṇa sukhadveṣī manobhava ivābhavat // KAvk_2.56 //
śiṣyeṇa munirānītām dṛṣṭvā bhūpativallabhām /
rahitāṃ jīviteneva paralokabhuvaṃ gatām // KAvk_2.57 //
gāḍhānuśayasaṃtaptaḥ paraṃ lajjānimīlitaḥ /
acintayadanaucityamātmanaḥ karmavuplavāt // KAvk_2.58 //
aho nu bālakeneva mayā kevalacāpalāt /
niḥśankamayaśaḥpaṅke svayamātmā nipatitaḥ // KAvk_2.59 //
iyaṃ prajānāṃ jananī bharmyāṇāṃ dharmakāriṇā /
varṇāśramagurorjāyām mayā duḥkhānale 'rpitā // KAvk_2.60 //
kiṃ tu nākalitaṃ śīlaṃ na smṛtaḥ saṃyamo mayā /
gaṇitaṃ naiva vairāgyaṃ viveko nāvalokitaḥ // KAvk_2.61 //
aho 'tra nirvicārāṇāṃ sanmārgavimukhaṃ manaḥ /
asaṃyamāsavakṣībamapatheṣveva dhāvati // KAvk_2.62 //
iti saṃcitya sa munirvailakṣyakṣapitadyutiḥ /
abhyetya rājadayitāmuvāca vinatānanaḥ // KAvk_2.63 //
samāśvasihi he mātarna śokaṃ kartukarhasi /
bhavitavyatayaivāyaṃ kleśaste durnayaśca me // KAvk_2.64 //
tyaktvā hi śramasaṃtāpamasya tīrataroradhaḥ /
adhunaiva nijaṃ dhāma sahāsmābhirgamiṣyasi // KAvk_2.65 //
ityukte muninā devī sīktevāmṛtavṛṣṭibhiḥ /
avāptajīvitadhṛtistatyāja bhayasaṃbhramam // KAvk_2.66 //
śrutvaitat tridivavyāpi dātuścaritamadbhutam /
rājñaḥ sattvadayām jñātuṃ vāsavaḥ samupāyayau // KAvk_2.67 //
bhakṣitādhaḥśarīrārdho vyāghreṇa vijane vane /
putraiścaturbhirākrandairgṛhīto brāḥmaṇākṛtiḥ // KAvk_2.68 //
prasravadbhūrirūdhiro lambamānāntramaṇḍalah /
kṛccheṣvapagataprāṇaḥ pāpairiva dṛḍhīkṛtaḥ // KAvk_2.69 //
pratyagrāmiṣyāgandhena kravyādairbhṛśamanvitaḥ /
lubdhapārthivacaurotthairanarthairarthavāniva // KAvk_2.70 //
nagarāntaramāsādya sa yayau puravāsinām /
kāruṇyadainyaduḥkhārto smayāvismayahetutām // KAvk_2.71 //
sa śoka iva sākāraḥ sa trāsa iva duḥsahaḥ /
vidadhe sādhvasāyāsaṃ sahasā paurayoṣitām // KAvk_2.72 //
so 'rthisaṃdarśanasthānasthitasyātha mahīpateḥ /
putrarūpaiścaturbhistairnyasto 'gre mañcikārpitah // KAvk_2.73 //
taṃ dṛṣṭvā vaiśasāveśaviṣamakleśavihvalam /
niṣkūṇitānanavano jano 'bhūnmīlitekṣaṇah // KAvk_2.74 //
sa kampavihvalaṃ vakṣo muktamudyamya dakṣiṇam /
bhujaṃ jagāda bhūpālaṃ vyathāśithilitākṣaraḥ // KAvk_2.75 //
svasti tubhyaṃ mahīpate brāhmaṇo 'hamimāṃ daśām /
tīvrapāpa iva prātaḥ paśya māṃ karuṇānidhe // KAvk_2.76 //
saṃsāreghoragahane vane vyāghreṇa bhakṣitaḥ /
jīvāmyavaśyabhogyatvādduḥkhasyāsya garīyasaḥ // KAvk_2.77 //
asminnapi vipattāpe tīvrakleśasahiṣṇavaḥ /
vimuñcanti na māṃ prāṇāḥ sahṛdaḥ sajjanā iva // KAvk_2.78 //
dadāti yadi te kaścit chittvā dehārdhamātmanaḥ /
tatte jīvitamastīti māmūce vyomadevatā // KAvk_2./ 79 //
ko dadāti jagatyasmin jīvitaṃ karuṇānidhe /
prāyeṇa svasukhānveṣī parārthavimukho janaḥ // KAvk_2.80 //
sarvadā sarvadātāraṃ dīnavyasanabāndhavam /
dehadāne 'pyavimukhaṃ tvāmasmi śaraṇaṃ gataḥ // KAvk_2.81 //
ekastvameva loke 'smin jātaḥ sukṛtapādapaḥ /
nirvyājamādarodāraṃ dānaṃ yasya phalodgatiḥ // KAvk_2.82 //
kimanyairvā vadānyasya kīrtitairbhavato guṇaiḥ /
dānamevāhato yasya loke sukṛtaḍiṇḍimaḥ // KAvk_2.83 //
āpannārtiparitrāṇapavitracaritavratāḥ /
prāyante puṇyapaṇyena vipatkāle bhavadvidhāḥ // KAvk_2.84 //
amandānandasuhṛdo haricandanaśītalāḥ /
haranti santaḥ saṃtāpaṃ dakṣiṇāḥ pavanā iva // KAvk_2.85 //
pūrṇendusundarādasmāduditā vadanāttava /
jyoptsneva jīvayatyeva vāṇī pīyūṣavarṣiṇī // KAvk_2.86 //
ityuktastena sahasā hṛdi saṃkrāntatadvyathaḥ /
saṃmohamūrcchitaṃ rājā tamūce vācamākulam // KAvk_2.87 //
samāśvasihi muñca tvaṃ bahyaṃ prāṇaviyogajam /
prayacchāmi śarīrārdhamavicāryaiva te dvija // KAvk_2.88 //
dhanyasy ayātyayaṃ kāyaḥ paropakṛtaye kṣatim /
kṣaṇakṣayī hi deho 'yaṃ rakṣyamāṇo 'pi nākṣayaḥ // KAvk_2.89 //
ityuktavati bhūpāle samutkampitamānasaḥ /
vajrāhata ivovāca mahāmātyo mahāmatiḥ // KAvk_2.90 //
aho nu sāhasābhyāsādāyāsavyasanī prabhuḥ /
hitaṃ na gaṇayatyeva prajāpuṇyaparikṣayāt // KAvk_2.91 //
prajānāṃ bhūtaye śaktaḥ ko 'nyastvatsadṛśo guṇī /
yadbhaktimukharo bhṛtyaḥ śrotā kartā ca bhūpatiḥ // KAvk_2.92 //
na karoti hitaṃ svāmī gajalīlānimīlitaḥ /
gaṇanīyāḥ subhṛtyānāmiyatyo bhogasaṃpadaḥ // KAvk_2.93 //
bhānti t e suciraṃ karṇe yaiḥ kṛtā madhumañjarī /
kalyāṇakarṇikākīrṇā vāṇī vinayavādinām // KAvk_2.94 //
rākṣaso 'yaṃ piśāco ca chadmanā brāhmaṇākṛtiḥ /
rakṣāratnasya jagatāṃ śarīrairarthitām gatah // KAvk_2.95 //
yadi nāma na māyeyaṃ kṛtā tena mahīyasī /
tatkathaṃ kṛttadehasya kṣaṇamapyasti jīvitam // KAvk_2.96 //
avicāryaiva sukṛtaṃ kriyate durgraheṇa yat /
tadātmapīḍāoparuṣaṃ paraloke 'pi niḥsukham // KAvk_2.97 //
śakyameva sadā dadyādaśakyaṃ dīyate katham /
sarvasvadehadānādipravāda eva śobhanaḥ // KAvk_2.98 //
karṇāmṛtamidaṃ dūrādyanmahārthimaṇipradaḥ /
saṃprāptānāṃ punastatra pānamasyānyato 'rthinām // KAvk_2.99 //
rakṣyaḥ sarvaprayatnena pareṣāmapi jīvitaiḥ /
prajānāṃ jīvitaṃ rājannarthicintāmaṇirbhavān // KAvk_2.100 //
prasīda dayasvāsmāsu deva mā sāhasaṃ kṛthāḥ /
n akācaśakalasyārthe kriyate cātmavikrayaḥ // KAvk_2.101 //
ityuktvā pādayoḥ patyuḥ papātāmātyapuṃgavaḥ /
śarīradānasaṃkalpānnoccacāla ca bhūpatiḥ // KAvk_2.102 //
so 'vadat praṇayasmeracikasaddaśanadyutiḥ /
jīvitasnehasaṃmohatamah pariharanniva // KAvk_2.103 //
kevalaṃ bhaktisaṃyuktamuktaṃ vyaktamidaṃ tvayā /
na sahe 'haṃ mahāmātya viprasya prāṇasaṃśayam // KAvk_2.104 //
hāraistuṣāraiḥ kamalairmṛṇālairinducandanaiḥ /
nivartate 'ntaḥsaṃtāpo nārthivaimukhyaduḥkhajaḥ // KAvk_2.105 //
sarvathā sarvaduḥkhārtiharaṇodyatacetasaḥ /
na bodherantarāyaṃ me sumate kartumarhasi // KAvk_2.106 //
janmāntare 'pi dadato dehaṃ me na vyathābhavat /
smarāmyatītavṛttasya samyaksaṃbodhicetasā // KAvk_2.107 //
purā dṛṣṭvodyatām vyāghrīṃ kṣutkṣāmāṃ potabhakṣaṇe /
tadrakṣāyai mayā dattaṃ śarīramavikṣariṇā // KAvk_2.108 //
śibijanmani cāndhāya dattaṃ netrayugaṃ mayā /
rakṣitaśca svadehena kapotaḥ śyenakādbhayāt // KAvk_2.109 //
candraprabhāvatāre ca raudrākṣāyārpitaṃ śiraḥ /
sarvasvaputradārādi dattaṃ cānyeṣu janmasu // KAvk_2.110 //
ityukte bodhisattven abhūbhujāmātyapuṃgavaḥ /
na sajīvo n anirjīva ivābhūdvyathitendriyaḥ // KAvk_2.111 //
alaṅghyaśāsanenātha rājñā krakacadhārayā /
niyuktau palagaṇḍākhyau śarīracchedakarmaṇi // KAvk_2.112 //
tau tīvraśokavivaśau śakramāyāvimohitau /
kathaṃcidiva bhūbharturdehacchede samudyatau // KAvk_2.113 //
nṛpaternirvikārasya krūrakrakacadhārayā /
vidāryamāṇe dehārdhe pṛthivī samakampata // KAvk_2.114 //
bhraṣṭolkā raktavasanā virghātacyutatārakā /
dyauḥ saśabdaṃ rurodeva kīrṇāśrukaṇasaṃtatiḥ // KAvk_2.115 //
vaiśasālokanedbhūtatīvraduḥkhāsahiṣṇunā /
tūrṇaṃ rajaḥpaṭeneva raviṇā pihitaṃ mukham // KAvk_2.116 //
tasmin prajāh prajānāthe krakacākrāntavigrahe /
cakranduḥ pūritākrandā digvadhūmiḥ pratisvanaiḥ // KAvk_2.117 //
akṣubdhasattvamālokya nṛpaṃ śakro dvihākṛtiḥ /
vismayānuśayākrāntacittaściramacintayat // KAvk_2.118 //
aho mahāmaterasya karuṇākomalaṃ manaḥ /
prāptaṃ parārthapīḍāsu vajrādapi kaṭhoratām // KAvk_2.119 //
sāgarādapi gambhīraṃ merorapi samunnatam /
tridivādapi sāścaryamaho vṛttaṃ mahātmanām // KAvk_2.120 //
ahi prāṇapravāse 'pi sattvaṃ sattvamahodadheḥ /
sādhoriva vipatpāte mahattvaṃ nāvahīyate // KAvk_2.121 //
iti cintayati kṣipraṃ sahasrākṣe kṣitiprabhoḥ /
nābheradhaḥśarīrārdhaṃ nikṛttamapatat kṣitau // KAvk_2.122 //
sa dvidhābhūtadehoapi harṣotsāhamayo 'bhavat /
sarvabhūtaparitrāṇasattvena dhṛtajīvitaḥ // KAvk_2.123 //
tadājñayā śarīrārdhe śleṣṭe saṃpūrṇavigrahaḥ /
svasthakṣatiḥ samutthāya brāḥmaṇastamabhāṣata // KAvk_2.124 //
aho virājase rājan pūnjaṃ virajasastava /
nirvyājadehadānena viśeṣaṃ tu bnhavadyaśaḥ // KAvk_2.125 //
tvanmanomaṇivaimalyatulyaṃ kiṃcidakurvataḥ /
upamānena dāridyramaho mugdhasya vedhasaḥ // KAvk_2.126 //
kṛttaḥ suvṛttaḥ saralaḥ parārthe madhurāśayaḥ /
sahase duḥsahāṃ pīḍāmikṣukāṇḍa ivonnataḥ // KAvk_2.127 //
ityuktvā brāhmaṇākāraḥ śakrasta smṛtijanmabhiḥ /
saṃjīvanaiṣadhijātaiḥ sudhāsyandairapūrayat // KAvk_2.128 //
tataḥ prakaṭitākāraḥ paritoṣātpuraṃdaraḥ /
suśliṣṭanijadehārdhaṃ praśaśaṃsa mahīpatim // KAvk_2.129 //
athābmarānnipatitaḥ sitakusumasaṃcayaḥ /
tatkālollāsitakṣoṇīharṣahāsa ivābabhau // KAvk_2.130 //
atrāntare munistasmau priyāṃ jāyāṃ jayaprabhām /
ādāyābhyetya tadvṛttaṃ jātāścaryo nyavedayat // KAvk_2.131 //
pūtayā saṃgataḥ patnayā svakīrtyeva viśuddhayā /
uvāca pṛṣṭaḥ śakreṇa nikāre nirvikāritah // KAvk_2.132 //
tataḥ siṃhāsane divyae viśvakarmavinirmite /
ratnavarṣasamākīrṇe jambudvīpe sa bhūpatiḥ // KAvk_2.133 //
abhiṣiktaḥ surendreṇa prasādya dayitāsakhaḥ /
dānapuṇyaprabhāvotthakuśalavyāpitaprajaḥ // KAvk_2.134 //
samāptasattvasaṃsārasaṃtāraṇakṛtavratah /
samyaksaṃbodhisaṃbuddhamanāḥ pramudito 'bhavat // KAvk_2.135 //
maitraṃ cetastaruṇakaruṇaṃ sattvasiddhaṃ viśuddhaṃ āpannārtipraśamanaphalasphūītamātmapradānam /
dṛṣṭvā rājñah pramudasalilakṣālitākṣo vilakṣaḥ
śakraḥ prāyādamaranagarīṃ pūritāṃ tadyaśobhiḥ // KAvk_2.136 //
iti sa vibudhavṛndaiḥ siddhayakṣoragendraiḥ pulakaruciravarcairarcyamānaprabhāvaḥ /
avanimavanaśaktaḥ kalpayannākakalpāmabahvavibhavaśobhāmāptavān bodhisattvaḥ // KAvk_2.137 //
pūrvāvatārasaṃvāde dānotkarṣamudāharan /
upadeśāya bhikṣūṇāmityāha bhagavān jinah // KAvk_2.138 //
iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ śrīsenāvadānaṃ nāma dvitīyaḥ pallavaḥ //
3. maṇicūḍāvadānam /
asminnadbhutasarge makarākarajāyamānamaṇīvarte /
ko 'pi prakaṭitasugatiḥ puruṣamaṇirjāyate (bhavyaḥ) // KAvk_3.1 //
asti saubhiprabhāpūrakarpūraparipāṇḍuram /
sāketaṃ nāma nagaraṃ saubhāgyatilakaṃ bhuvaḥ // KAvk_3.2 //
sevyaiḥ prabhāsattvamayairgaṅgāvimalamānasaiḥ /
tīrthairiva sthitaṃ yatra pavitraḥ puṇyakartṛbhiḥ // KAvk_3.3 //
yaśaḥkusumite yatra puṇyasaurabhanirbhare /
ramante sukṛtodyāne nandane puravāsinaḥ // KAvk_3.4 //
tatrābhūd bhūpatirbhuriguṇaratnamahodadhiḥ /
bhīturyaśaḥśaśāṅasya mehacūḍa iti śrutaḥ // KAvk_3.5 //
sadā sadāśrayārheṇa kalikālāpahāriṇā /
kṛtaḥ kṛtayugeneva yena dharmadharo janaḥ // KAvk_3.6 //
mahīpatiḥ kṣamāśaktaḥ śrīvṛtaḥ karuṇārataḥ /
vallabho 'bhūt prajānāṃ yaḥ prakhyāto vijitendriyaḥ // KAvk_3.7 //
amarāsavasaṃpūrṇamahiṃsāsatradīkṣitaḥ /
dadau yaḥ sarvabhūtānāṃ puṇyāmabhayadakṣiṇam // KAvk_3.8 //
nirmado yaḥ prabhāve 'pi vibhave 'pi priyaṃvadaḥ /
kṣamāśīlaḥ prabhutve 'pi yauvane 'pi jitendriyaḥ // KAvk_3.9 //
gambhīreṇonnatimatā śūreṇa śaśikāntinā /
satpakṣeṇa kṣitibhṛtā yenātanyata vismayaḥ // KAvk_3.10 //
rājñastasyādvitīyasya babhūvābharaṇadvayam /
tyāgapūrṇaṃ ca kāruṇyaṃ tārūṇyaṃ sukṛtaśriyaḥ // KAvk_3.11 //
padmākarasya tasyābhūddevī kāntimatī priyā /
prabhātaśrīriva sadā nirdoṣābhyudayotsavā // KAvk_3.12 //
nītiḥ prabhuguṇevena tyāgena śrīrivojjvalā /
rarāja rājacandreṇa sā śīleneva cārutā // KAvk_3.13 //
sadānandanavikhyātayaśaḥprasarayā tayā /
merūstridivalakṣmyeva babhau bhūmibhṛtāṃ varaḥ // KAvk_3.14 //
kāle kalyāṇanilayaṃ bhartuḥ sā garbhamādadhe /
bhūtyai bhuvanapadmasya divākaramivāditiḥ // KAvk_3.15 //
araṇiḥ pāvakeneva velevābdheḥ sudhāṃśunā /
brahmābjeneva govindanābhirgarbheṇa sā babhau // KAvk_3.16 //
tasyā garbhānubhāvena dohadābhimataṃ nṛpaḥ /
dadau sarvārthisārthebhyo vāñchitābhyadhikaṃ vasu // KAvk_3.17 //
punarbhūmibhujā pṛṣṭā dohadaṃ śubhagarbhiṇī /
sarasvatīva sā cakre svayaṃ saddharmadeśanām // KAvk_3.18 //
pūrṇapuṇyamaṇirdharmanidhirvidhisamuddhṛtaḥ /
vupadvipuladuḥkhebhyaḥ sadā rakṣati rakṣitaḥ // KAvk_3.19 //
kāntāradurgeṣu paricyutānāṃ tāpāturāṇāṃ paralokamārge /
snigdhaḥ pravṛddhaḥ phalapūritāśaḥ chāyātarurdharmasamo 'sti nānyaḥ // KAvk_3.20 //
ālokastimire vipadviṣamaṇiḥ pāte karālambanaṃ
yācñākalpatarurjagajjayarathaḥ pātheyamanthe pathi /
duḥkhavyādhimahauṣadhaṃ bhavabhayodbhāntāśayāśvāsanaṃ
tāpe candanakānanaṃ sthirasuhṛddharmaḥ satāṃ bāndhavaḥ // KAvk_3.21 //
ityādi dharmadhavalaṃ śrutvā nṛpavadhūvacaḥ /
dharmaikaśaraṇaḥ śrīmān babhūva bhuvane janaḥ // KAvk_3.22 //
tataḥ kālena saṃpūrṇaṃ dyaurivāmṛtadīdhitim /
asūta dārakaṃ devī jagattimiradārakam // KAvk_3.23 //
ajāyatāsya sahajaścūḍālaṃkaraṇaṃ maṇiḥ /
prāgjanmāntarasaṃsakto viveka iva nirmalaḥ // KAvk_3.24 //
sa babhau subhagastasya mūrdhni puṇyamayo maṇiḥ /
yasya prabhāprabhāveṇa yāminyo dinatām yayuḥ // KAvk_3.25 //
soṣṇīṣasya maṇestasya pīyūṣasyandibindivaḥ /
nayanti hematām lohaṃ duritaṃ śamayanti ca // KAvk_3.26 //
śiśorjātismarasyātha vacasā tasya bhūpatiḥ /
dadau hema sadārthibhyaḥ sarvaṃ maṇirasodbhavam // KAvk_3.27 //
puṣparatnadhvajacchatrapatākāvyajanāṃśukaiḥ /
apūrayan puraṃ vyonmastasya janmani devatāḥ // KAvk_3.28 //
suprakāśoditāśeṣavidyāvidyotitātmanaḥ /
maṇicūḍa iti khyātaṃ nāma tasyākaronnṛpaḥ // KAvk_3.29 //
sa cakārāśayaṃ harṣapīyūṣocchalitaṃ pituḥ /
abhijātaḥ suto jātaḥ pārijāta ivodadheḥ // KAvk_3.30 //
paulomīva jayanteṇa jananī pūjyajanmanā /
babhau tena kumāreṇa kumāreṇeva pārvatī // KAvk_3.31 //
tataḥ kālena sukṛtasopānaiḥ pṛthivīpatau /
divyadhāmasamārūḍhe maṇicūḍo 'bhavannṛpaḥ // KAvk_3.32 //
arthicintāmaṇestasya dānena paripūrite /
loke puṇyasukhāloke nārto 'bhūnna ca yācakaḥ // KAvk_3.33 //
tasya bhadragirirnāma babhūvaṃ gajapuṃgavaḥ /
prabhorivānukāreṇa dānārdrakarapuṣkaraḥ // KAvk_3.34 //
taṃ kadācinmahāsthānasthitaṃ bhuvananāyakam /
bhavabhūtiḥ samabhyāyādbhṛguvaṃśabhavo muniḥ // KAvk_3.35 //
divyakānyāṃ samādāya lāvaṇyalalitānanām /
mūrtāmiva prabhālakṣmīmakṣīṇasya kṣapāpateḥ // KAvk_3.36 //
kucayoravivekena rāgeṇa caraṇābjayoḥ /
netrayoścāpaleneva sā jagatyatilajjitā // KAvk_3.37 //
tapaḥśriyeva sahitaṃ taṃ kanyānugataṃ munim /
aoūjayat prajānāthaḥ kṛtāsanaparigraham // KAvk_3.38 //
kanyāpi nṛpamālokya dhīraṃ gambhīrasundaram /
parapīḍāsu kāruṇyānnyastacāpamiva smaram // KAvk_3.39 //
cūḍāratnasya kīraṇairduritakṣayakāribhiḥ /
likhantaṃ kuṅkumeneva dikṣu rakṣākṣarāvalim // KAvk_3.40 //
vikṣepakṣiptamarutā cāmareṇa virājitam /
socchāseneva sattvena jagatsaṃtāraṇaṃ vinā // KAvk_3.41 //
ratnodāreṇa hāreṇa hṛdayagrahakāriṇā /
pātālavipadāṃ śāntyai śaiṣeṇeva niṣevitam // KAvk_3.42 //
vahantaṃ mahatā doṣṇā kṣamāṃ cittena ca kṣamām /
prayayau sābhilāṣasya vismayasya vidheyatām // KAvk_3.43 //
gṛhītvā munirutsaṅge kuraṅgataralekṣaṇām /
jīvanīṃ tāmanaṅgasya jagād jagatīpatim // KAvk_3.44 //
uditena jagannetraśatapatravikāśinā /
bhavatā bhāti loko 'yaṃ devena ca vivasvatā // KAvk_3.45 //
aho nu tava nāstyeva vibhūtisulabhodbhavaḥ /
sādhoriva guṇadveṣaḥ saṃmohopacito madaḥ // KAvk_3.46 //
lokanāthasya te lokakāruṇyapūrṇacetasaḥ /
rājan maitrījuṣā kīrtiḥ sthirā pāramitā param // KAvk_3.47 //
akhedasaralo dātā nirvyājasukṛto bhavān /
ata eva viśeṣeṇa mānanīyo manīṣiṇām // KAvk_3.48 //
padmodarasamudbhūtā kanyā kamalalocanā /
homāvaśeṣapayasā vardhiteyaṃ mayāśrame // KAvk_3.49 //
gṛhyatāmagramahiṣī patnītve bhavatā nṛpa /
viṣṇoḥ śrīriva yogyeyaṃ tavaiva puruṣottama // KAvk_3.50 //
yajñapuṇyaphalaṃ pūrṇaṃ kālena mama dāsyasi /
ityuktvā vidhinā rājñe kanyāṃ datvā yayau muniḥ // KAvk_3.51 //
priyāṃ padmāvatīṃ rājā ratiṃ prāpyeva manmathaḥ /
araṃsta rucirodyāne sukṛte puṇyavāniva // KAvk_3.52 //
tataḥ kālena sā putraṃ vaṃśavalliva mauktikam /
asūta padmacūḍākhyaṃ guṇānāṃ darpaṇaṃ pituḥ // KAvk_3.53 //
śakrādibhirlokapālairanullaṅghyamahodayaḥ /
saṃstūyamānacaritaḥ svayaṃ kamalajanmanā // KAvk_3.54 //
yaśaḥsaurabhasaṃbhārasaṃpūritadigantaraḥ /
sarvārthisārthakalyāṇakalanākalpapādapaḥ // KAvk_3.55 //
smṛtvā munervacaḥ kāle kartuṃ vipuladakṣiṇām /
ahiṃsāvasusaṃpūrṇāmājahāra mahīpatiḥ // KAvk_3.56 //
tasmin yajñe samājagmuḥ sarvakāmairanargale /
munayo bhārgavamukhā nṛpā duṣprasahādayaḥ // KAvk_3.57 //
vartamāne makhe tasmin niḥsaṃkhyavasuvarṣiṇi /
rakṣorūpaḥ samuttasthau vahnimadhyāt sureśvaraḥ // KAvk_3.58 //
upasṛtya sa bhūpālaṃ kṛśo vikṛtavigrahaḥ /
kṣuptipāsārdito 'smīti yayāce pānabhojanam // KAvk_3.59 //
śāsanādatha bhūbhartustasmai vividhabhojanam /
upaninyuḥ paricitāḥ pānaṃ ca paricārakāḥ // KAvk_3.60 //
tataḥ kiṃcidvihasyaiva kṣitipaṃ prāha rākṣasaḥ /
nedamasmatpriyaṃ rājan vayaṃ hi piśitāśanāḥ // KAvk_3.61 //
sadyohatasya māṃsena rudhireṇa ca bhūyasā /
tṛptirutpadyate 'smākaṃ dīyatāṃ yadabhīpsitam // KAvk_3.62 //
sarvakāmaprado 'sīti tvamahaṃ samupāgataḥ /
dadāmīti pratiśrutya na niṣedhastavocitaḥ // KAvk_3.63 //
iti rakṣavacaḥ śrutvā karuṇakulito nṛpaḥ /
ahiṃsāniyamenābhūdarthivaimukhyaduḥkhitaḥ // KAvk_3.64 //
so 'cintayattadā daivājjāto 'yaṃ dharmasaṃśayaḥ /
na sahe duḥsahāṃ hiṃsāṃ naṃ naiṣphalyamarthinaḥ // KAvk_3.65 //
na ca māṃsaṃ śarīrebhyo labhyate vaiśasaṃ vinā /
nāhaṃ pipīlakasyāpi kāyakleśalavaṃ sahe // KAvk_3.66 //
datvāhaṃ sarvabhūtebhyaḥ puṇyāmabhayadakṣiṇam /
kathamasmai prayacchāmi māṃsaṃ prāṇivadhodbhavam // KAvk_3.67 //
iti saṃcitya nṝpatistamūce karuṇākulaḥ /
svaśarīrasamutkṛttamasṛṅbhāṃsaṃ dadāmi te // KAvk_3.68 //
ityukte bhūmipatinā babhūvākulitaṃ jagat /
na ca dehavyayotsāhaṃ sacivāstasaya sehire // KAvk_3.69 //
praṇayādvāryamāṇo 'pi bhūpālairmunibhistathā /
dadau svadehamutkṛtya tasmai māṃsamasṛgvasām // KAvk_3.70 //
ākaṇṭhaṃ pītaraktena rākṣasena kṣitiprabhoḥ /
bhakṣyamāṇeṣu māṃseṣu kṣḥaṇaṃ khṣitirakampataḥ // KAvk_3.71 //
tataḥ padmāvatī devī patiṃ dṛṣṭvā tathāgatam /
vilapantī nipatitā mohamūrcchākulābhavat // KAvk_3.72 //
manujendrasya devendrastaddṛṣṭvā sattvamūrjitam /
rakṣorūpaṃ parityajya tamuvāca kṛtāñjaliḥ // KAvk_3.73 //
aho nu karmaṇā rājan duṣkareṇa tavāmunā /
romāñcakañcukākīrṇaḥ kāyaḥ kasya na jāyate // KAvk_3.74 //
aho puṇyamasāmānyamaho sattvamanuttaram /
aho dhariyamamaryādaṃ rājān virajasastava // KAvk_3.75 //
duḥkhitāḥ paraduḥkheṣu nirlobhā durlabheṣu ca /
vipakṣeṣu kṣamāvantaḥ santaḥ sukṛtasetavaḥ // KAvk_3.76 //
samunmiṣati ko 'pyeṣa sattvotsāho mahātmanām /
trailokyaṃ karuṇārdrāṇāṃ yena yātyanukampyatām // KAvk_3.77 //
uktveti divyauṣadhibhistaṃ kṛtvā svasthavigraham /
prasādya lajjāvanataḥ śakraḥ svanilayaṃ yayau // KAvk_3.78 //
tataḥ samāpte vidhivadyajñe rājñāṃ mahīpatiḥ /
cakre munivarāṇāṃ ca pūjāṃ tridaśapūjitaḥ // KAvk_3.79 //
sa ratnavarṣairyajñānte kanyāgrāmapurapradaḥ /
sahitaṃ tridaśārheṇa hariṇā hemamālinā // KAvk_3.80 //
dadaru rājagajaṃ brahmarathākhyāya purodhase /
yojanānāṃ śataṃ tūrṇaṃ ekenāhnā prayāti yaḥ // KAvk_3.81 //
tasmai samarpitaṃ dṛṣṭvā rājñā bnhadragiriṃ gajam /
abhūdduṣprasaho rājā tatspṛhākṛṣṭamānasaḥ // KAvk_3.82 //
prayāteṣvatha bhūpeṣu vismiteṣu makhaśriyā /
samarpite yajñaphale bhārgavāya mahībhujā // KAvk_3.83 //
tamuvāca samabhyetya svastivādapuraḥsaram /
marīciśiṣyo vāhīkaḥ prāptapūjāsano munoḥ // KAvk_3.84 //
rājannadhyayanasyānte gururme gurudakṣiṇām /
īhate paricaryārthī sāmānyajanadurlabhām // KAvk_3.85 //
ekastvameva vidhinā nirmito durlabhapradaḥ /
bahavo jātu jāyante na loke kalpapādapāḥ // KAvk_3.86 //
devī padmāvatī putrasahitā gurave mama /
tapaḥkṛśāya vṛddhāya dīyatām paricārikā // KAvk_3.87 //
ityukte muninā rājā dayitāviprayogajām /
rujaṃ saṃstabhya manasa tamūce dhairyabhūdharaḥ // KAvk_3.88 //
prayacchāmi mune tubhyamīpsītām gurudakṣiṇām /
sahitāṃ yuvajārena jīvitābhyadhikāṃ priyām // KAvk_3.89 //
ityuktvā sasutāṃ tasmai dadau padmāvatīṃ nṛpaḥ /
svajīvite vinisnehastyāgaḥ sattvamayātmanām // KAvk_3.90 //
ādāya rājadayitāṃ virahakleśakātarām /
saputrāmāśramaṃ gatvā pradadau gurave muniḥ // KAvk_3.91 //
atrāntare duṣprasahaḥ kururājaḥ kṣitīśvaram /
dṛpto yayāce dūtena bhūtyai bhadragiriṃ gajam // KAvk_3.92 //
purohitārpitaṃ rājā na dadau d viradaṃ yadā /
tadā vipulasaunyena svayaṃ yoddhuṃ samāyayau // KAvk_3.93 //
balinā kururājena ruddheṣu puravatmasu /
babhūva bhūmipālasya sainyaṃ raṇarasodbhaṭam // KAvk_3.94 //
sa vīrakuñjarahariḥ śakto 'pyarividāraṇe /
janakṣayabhayodvignaḥ kāruṇyāt samacintayat // KAvk_3.95 //
aho 'nukūlamitram me rājā duṣprasahaḥ param /
mātaṅgalobhamohena sahasā śatrutāṃ gataḥ // KAvk_3.96 //
snehāntāḥ sujanaiḥ snehā niḥsnehāntāśca madhyamaiḥ /
durjanairghoravairāntā bhavanti prāṇahāriṇaḥ // KAvk_3.97 //
aho bibhavalibhena kṣaṇakṣayiṇi jīvite /
samudyamo 'yamasmākaṃ paraprāṇanipātane // KAvk_3.98 //
hiṃsayāpapraśāntānām saktānāṃ kalikarmasu /
raṇaraktābhiṣiktānāṃ bhaktārtho 'yaṃ samudyamaḥ // KAvk_3.99 //
sevāvikrītajīvānāṃ caṇḍapiṇḍārthināmayam /
kalaho duḥsahaḥ kruryapiśunānāṃ śunāmiva // KAvk_3.100 //
aho vibhavalubdhānām parasaṃtāpaśītalāḥ /
svasukhāyaiva dhāvanti nṛśaṃsacaritā dhiyaḥ // KAvk_3.101 //
ye yudhi siddhisaṃnaddhā raktāntām bhuñjate śriyam /
kutaḥ kruratare teṣāṃ hṛdaye karuṇākaṇaḥ // KAvk_3.102 //
eṣa duṣprahaso rājā lubdho vibahvamohitaḥ /
na vadhyaḥ sāparādho 'pi kāruṇyāyatanaṃ mama // KAvk_3.103 //
iti cintayatastasya kāruṇyāta kānanaiṣiṇaḥ /
pratyekabuddhāścatvāraḥ svayaṃ vyomnā samāyayuḥ // KAvk_3.104 //
prātapūjāsanāḥ śrutvā sarvajñāstatsamīhitam /
rājñaḥ praśamaśīlasya prasannāstattvamūcire // KAvk_3.105 //
saṃmohapaṭalāndheṣu saṃsāriṣu dayālutā /
śobhate tava bhūpāla sattvalokavivekinaḥ // KAvk_3.106 //
kriyatāmīpsitaṃ rājan bodhau buddhirnidhīyatām /
saṃprati pratirodhe 'smin vanameva vigāhyatām // KAvk_3.107 //
svairanirjnarajnaṅkārakīrṇasaṃtoṣaśīkarāḥ /
viviktakānanoddeśāḥ śamināmeva vallabhāḥ // KAvk_3.108 //
ityuktvānugrahadhiyā vidhāyāsya viyadgatim /
prabhāprasādhitadiśaste tena sahitā yayuḥ // KAvk_3.109 //
yāteṣu svapadaṃ teṣu himavattaṭakānanam /
saṃprāpya pṛthivīpālaḥ prayatapraśamo 'bhavat // KAvk_3.110 //
vivekavimalāstasya dhiyaḥ sattvavatāmiva /
babhuḥ priyanivuḥ pūrṇanirvāṇyo (?)vanabhūmayaḥ // KAvk_3.111 //
bhūdharāntarite tasmin sahasā bhūpabhāsvati /
śuśucurmohatimiraprāptaśokaprajāḥ prajāḥ // KAvk_3.112 //
tatastatsacivā jagmurmarīcaṃ munimāśrame /
śaktaṃ rājyasya rakṣāyai rājaputraiṃ yayācire // KAvk_3.113 //
muninā nirvikāreṇa dattamādāya mantriṇaḥ /
rājasūnuṃ svanagare cakruḥ sainyasamudyamam // KAvk_3.114 //
muninā nirvikāreka dattamādāya mantriṇaḥ /
subhaṭāgresarah prāpa kururājaṃ raṇājire // KAvk_3.115 //
sa tena hatavidhvastabhagnasyandnakuñjarah /
palāyanaparitrāṇaḥ prayayauḥ hastināpuram // KAvk_3.116 //
balinā rājaputreṇa jite duṣprasahe yudhi /
mantribhistadbhujanyastā bhūmiḥ śeṣadhṛtiṃ yayau // KAvk_3.117 //
rājño duṣprasahasyātha kālena kaluṣātmanah /
babhūvāvṛṣṭidurbhikṣamarakopalpavaḥ pure // KAvk_3.118 //
sa vicintyānutāpārtastībrāṃ janapadāpadam /
na viveda paritrāṇaṃ viphalasvastikakriyaḥ // KAvk_3.119 //
pṛṣṭhā vipatpratīkāraṃ tenāmātyāstamūcire /
duḥsaho 'yaṃ mahārāja prajānāṃ vyasanodbhavaḥ // KAvk_3.120 //
maṇicūḍasya bhūbharturyadi cūḍāmaṇiḥ prabho /
labhyate sa sudhāsyandī teneyaṃ tīryate vipat // KAvk_3.121 //
cārebhyaḥ śrutamasmābhiḥ sa rājā himavattaṭe /
sthitaḥ saṃsāravaimukhyavivekavimalāśayaḥ // KAvk_3.122 //
arthitaḥ sa dadātyeva viśvacintāmaṇirmaṇim /
putradāraśarīrādi nādeyaṃ tasya kiṃcana // KAvk_3.123 //
iti mantrivacaḥ śrutvā tathetyādhārya cetasi /
sa dvijān maṇiyācñāyau visasarja tadantikam // KAvk_3.124 //
asminnavasare rājā maṇicūṣaścaran vane /
marīcerāśramopāntamavāpa vipulaṃ muneḥ // KAvk_3.125 //
devī padmāvatī tatra phalamūladhṛtavratā /
vrajantī vijane bhītā vipune muniśāsanāt // KAvk_3.126 //
śabarairmṛgayāyātairdṛṣṭvā kaṣṭadaśāṃ śritā /
jughṛkṣubhiḥ kampamān ācukrośa karuṇasvaram // KAvk_3.127 //
ākarṇya karuṇākrande kurarūīkūjitopamam /
hā rājan maṇicūḍeti trāyasveti suduḥsaham // KAvk_3.128 //
sahasābhidrutaḥ kāntām dadarśa nṛpatirnijām /
rāhusaṃtrāsitasyendordyutiṃ nipatitāmiva // KAvk_3.129 //
vītarāgāṅgavasanāṃ nirañjanaparigrahām /
vadantīmiva saṃbhogasaṃyogānāmanityatām // KAvk_3.130 //
tāṃ rājahaṃsasugatām vihārastanamaṇḍalām /
aśrukāṣāyanayanāṃ vilokya karuṇāvanīm // KAvk_3.131 //
saṃsāracaritāścaryavicāreṣvapi karkaśam /
kṛpākṛpāṇīnirlūnamivāsīrbhūpatermanaḥ // KAvk_3.132 //
ekākīnaṃ vane devī vigatacchatracāmaram /
dṛṣṭvā nāthamanāthaiva lokanāthaṃ tathāgatam // KAvk_3.133 //
tadviyogaviṣākrāntā taddarśanarasākulā /
śokaharṣasamākīrṇā babhūva bhṛśavihvalā // KAvk_3.134 //
sā nītā śabarā rājñā śāpabhītāḥ pradurdruvuḥ /
na nāmābhyudaye bhānordṛṣṭaṃ sapratibhaṃ tamah // KAvk_3.135 //
atrāntare śamadveṣī sar vabhūtāśayāśayaḥ /
māraḥ puruṣarūpeṇa sametya nṝpamabravīt // KAvk_3.136 //
rājan rājīvanayanāṃ priyāṃ praṇayiṇīmimām /
na tyakrumarhasyajane vane vanajalocana // KAvk_3.137 //
iyaṃ hi te manovṛttiriva niḥsukhatāṃ gatā /
varjitā rājyabhogena rājarāja na rājate // KAvk_3.138 //
etadārkarṇya nṛpatistaṃ vijñāya manobhavam /
antarāyaṃ vivekasya pratyabhāṣata sasmitaḥ // KAvk_3.139 //
jānāmi tvāmahaṃ kāmamakāmaṃ śamasaṃyame /
saṃtoṣavatām ko nāma bhavatā na vimohitaḥ // KAvk_3.140 //
itivādini bhūpāle sahasāntarite smare /
babhūva viklavā devī taptā virahavahninā // KAvk_3.141 //
duḥkhitāṃ tāmārtaduḥkhāṃ patibhogaviyoginīm /
uvācāśvāsayan rājā jāyāṃ jitamanobhavaḥ // KAvk_3.142 //
devi dharmakriyāyuktā na śokaṃ kartumarhasi /
duḥkhāvasānī virasaḥ sarvo 'yaṃ bhogacibhramaḥ // KAvk_3.143 //
dehināṃ yaditāsaṅgāstaraṅgataralāyuṣām /
lolapadmapalāśāgraskhalajjalalavākulāḥ // KAvk_3.144 //
imā muhūrtanartakyaḥ kālameghataḍillatāḥ /
saṃsārasarparasanā vilāsacapalāḥ śriyāḥ // KAvk_3.145 //
bhogakṣaṇenaiva viyogarogo vibhūtayaḥ svapnavivāhatulyāḥ /
vātāhatā dīpaśikhā sukhaśrīrunmattanṝtyaṃ bhavavṛttametat // KAvk_3.146 //
sarvopajīvyā karuṇā na lakṣmīḥ dharmaḥ prakāśaḥ satataṃ na dīpāḥ /
yaśāṃsi ramyāṇi na yauvanāni sthirāṇi puṇyāni na jīvitāni // KAvk_3.147 //
satyavratastāmiti sāntvayitvā visṛjya jāyāṃ nilaye maharṣeḥ /
cacāra saṃsāraparāṅbhukhānāṃ saṃtoṣapuṇyeṣu tapovaneṣu // KAvk_3.148 //
tadāgatāste tvarayā visṛṣṭāḥ pañca dvijā duṣprasahena rājñā /
tamarthināmakamakālabandhuṃ viśuddhasattvaṃ dadṛśurvanānte // KAvk_3.149 //
te svastivādaṃ śanakaurvidhāya viśastadhairyā iva sādhvasena /
tamūcire sūcitatīvratapāḥ dīrghoṣṇaniśvāsasamīraṇena // KAvk_3.150 //
rājan pure duṣprasahasya rājñaḥ krūropasargaurhataśāntavargaḥ /
janaḥ kṛtaḥ kṛttasamastakāmaḥ prakāmamārtasvanamātraśeṣaḥ // KAvk_3.151 //
aśoṣadoṣapraśamaikahetuḥ trailokyarakṣāprathitaprabhāvaḥ /
cūḍāmaṇirdeva bhavadvitīrṇaḥ karoti tasyopanipātaśāntim // KAvk_3.152 //
dayāyuṣaścandanapallavārdrāḥ svacchāśayāścandramaṇiprakāśāḥ /
saṃtāpakāle śaraṇaṃ janānāṃ bhavadvidhā eva bhave bhavanti // KAvk_3.153 //
ityarthitastairaviluptasattvaḥ saṃpūryamāṇaḥ karuṇārasena /
uvāca saṃcintya janopatātaṃ saṃkrāntamantaḥ śrutivartmaneva // KAvk_3.154 //
aho sa rājā sahate kathaṃ nu devopaghātena nipīḍitānām /
vidāritāntaḥkaraṇaṃ prajānāṃ viyogaḥduḥkhodbhavamārtanādam // KAvk_3.155 //
ayaṃ maṇirmastakamūlajanmā niṣkṛttya tūrṇaṃ pratigṛhṛtāṃ me /
dhanyo 'smi yadyarthijanasya duḥkhakṣaye kṣaṇaṃ kāraṇatāṃ vrajāmi // KAvk_3.156 //
ityuktamātre vasudhādhipena dharādharāmbhodhimahīdharitrī /
ciraṃ cakampe cakiteva tasya śirastaṭotpāṭanatīvraduḥkhāt // KAvk_3.157 //
tataḥ kṛpākomalacittavṛtteḥ sutīkṣṇaśastrairvacasā nṛpasya /
sutīkṣṇaśastrādapi tīkṣṇacittaḥ svayaṃ śiraḥ pāṭayituṃ pravṛttaḥ // KAvk_3.158 //
tadduṣkaraṃ karma nareśvarasya vyomni vimānairnalināsanādyāḥ /
surāḥ savidyādharasiddhasākhyāḥ samāyayudraṣṭumaluptasattvam // KAvk_3.159 //
vipāṭyamāne śirasi prasahya ratnaprabhāvibhramamādadhānaiḥ /
sa raktapūrairabhikṣiktakāyaḥ sehe vyathāmarthisukhe pravṛttaḥ // KAvk_3.160 //
vilpkya taṃ sattva nibaddhadhairyaṃ tīvravyathāveganimīlitākṣam /
yayurvirāmaṃ na nṛśaṃsavṛtterviprāḥ kṣaṇaṃ rākṣasatāmavāptāḥ // KAvk_3.161 //
vicārya rājā śvaśarīraduḥkhaṃ saṃsāriṇāṃ kleśamayaṃ śarīram /
evaṃvidhairduḥkhasahasralakṣairākrāntamityārtataro babhūva // KAvk_3.162 //
so 'cintayaddehanibaddharatnadānena yatpuṇyphalaṃ mayāptam /
tenograduḥkhaṃ kalayāmi mā bhūdapuṇyapāke narake narāṇam // KAvk_3.163 //
samuddhṛte rakravasavasikte tasminmaṇau niścalatālumūlāt /
mūrcchākulo 'pi prayayau saharṣaṃ saṃpūraṇenārthimanorathasya // KAvk_3.164 //
sa kampamānāṅgulipallavena datvā svahastena maṇiṃ dvijebhyaḥ /
nimīlayan samtamasena lokaṃ papāta tigmāṃśurivātiraktaḥ // KAvk_3.165 //
aluptasattve patite pṛthivyāṃ tasmin surāṇāṃ saha puṣpavarṣaiḥ /
maṇiṃ samādāya yayurdvijāste tūrṇaṃ puraṃ duṣprasahasya rājñaḥ // KAvk_3.166 //
sa ten asadyaḥ śamitopasargaḥ svargocitāsāditabhogavargaḥ /
tadbodhisattvasya samastasattvasaṃtāraṇārhaṃ praśaśaṃsa sattvam // KAvk_3.167 //
atrāntare kiṃcidavāptasaṃjñaṃ nareśvaraṃ viśrutaratnadānam /
samāyayurbhārgavagautamādyā marīcimukhyā munayo vanebhyaḥ // KAvk_3.168 //
marīcimevānugatā ca devī padmāvatī vīkṣya parikṣataṃ tam /
saṃmohavegābhihatā papāta kṣaṇaṃ kṣitau bālalateva lūnā // KAvk_3.169 //
digantasaṃcāriṇī cāraṇānāṃ nabhaścarāṇāṃ nṛpasādhuvāde /
sarājaputrāḥ saha mantrimukhyaiḥ prajāḥ prajānāthamathopajagmuḥ // KAvk_3.170 //
vīkṣyaḥ kṣitīśaṃ kṣatajokṣitāṅgamakṣīṇasattvaṃ patitaṃ pṛthivyām /
pṛthavyathākleśajuṣaṃ janānāmabhūdabhūtārthavikalpajalpaḥ // KAvk_3.171 //
kuṭhārikaiḥ kaiścidaho dayārdraḥ sarvārthisevyaḥ saralaḥ suvṛttaḥ /
durātmabhiḥ svārthalavābhiyuktaiḥ chāyātaruḥ kaṣṭamayaḥ nikṛttaḥ // KAvk_3.172 //
aho parārthojjhitajīvito 'yaṃ parāṃ camatkāradaśāṃ prayātaḥ /
sasaurabhacchinnatanurgatātmā bhavatyudāraḥ sahakāra eva // KAvk_3.173 //
lubdhasya na svaḥ svajano 'pi jantoḥ na kāmakāmasya dhane 'nurodhaḥ /
sarvātmanā sattvahitodyatasya deho 'pi na snehapadaṃ dayāloḥ // KAvk_3.174 //
yeṣāṃ kṛte dainyamayaṃ prayāti sarvātmanā cārthijano 'rthibhāvam /
ta eva dīnoddharaṇavratānāṃ prāṇāḥ paritrāṇapaṇe tṛṇāni // KAvk_3.175 //
iti pravāde vividhānubhāve vijṛmbhamāṇe munimaṇḍalasya /
bhūpālamabhyetya sabāṣpacakṣurmunirmarīciḥ praṇayāduvāca // KAvk_3.176 //
aho nu niṣkāraṇabandhubhāvamālambya rājan dayayā janasya /
prajāparitrāṇavidhānabhūmistanustaveyaṃ tṛṇavadvitīrṇā // KAvk_3.177 //
kṣayaḥ pravṛtto nirapekṣavṛttestavārthibandhornijajīvite 'pi /
yadeṣa kāmaṃ kamalānikāyaḥ kāyastvayāpāyapade niyuktaḥ // KAvk_3.178 //
apyasti rājan sukṛtavrate 'smin phalaspṛhā prāṇapaṇe 'pi kācit /
asthārthihetostava pālubhedakhedādvikāraṃ bhajate na cetaḥ // KAvk_3.179 //
ityadbhutāviṣkṛtamānasena munīndramadhye muninā sa pṛṣṭaḥ /
uvāca saṃstabhya rujaṃ prayatnādraktābhiṣiktaṃ vadanaṃ pramṛjya // KAvk_3.180 //
phalaspṛhā nāsti mune mamānyā kiṃ tveka eva pracuro 'bhilāṣaḥ /
yaddhorasaṃsāranimagnajantusaṃtāraṇāyaiva bhave bhaveyam // KAvk_3.181 //
arthipriye dehavidāraṇe 'smin naivāsti me ko 'pi vikāraleśaḥ /
yadyeṣa satyaḥ samayo mayoktastadastu me svasthamidaṃ śarīram // KAvk_3.182 //
ityuktamātre sahajānubhāve sattvocite sa tyadhanena rājñā /
abhūdvapuḥ satyabalena tasya rūḍhavraṇaṃ tatkṣaṇajātaratnam // KAvk_3.183 //
tataḥ suraiḥ śakraviriñcimukhyairnātapraharṣairmunibhiśca sarvaiḥ /
abhyarthito 'pi kṣitipālanāya bhogābhilāṣī na babhūva bhūpaḥ // KAvk_3.184 //
avāptasaṃjñā muninā prayuktā padmāvatī rājasutena sārdham /
patiṃ yayāve virahopaśāntyai siṃhāsanākrāntisukhaṃ prajānām // KAvk_3.185 //
tatastamabhyetya kṛpākulāste pratyekabuddhā jagato hitāya /
dehaprabhāpūritadigvibhāgā babhāṣire harṣamivodgirantaḥ // KAvk_3.186 //
cirādavāpte virahāvasāne punaḥ parityāgadaśāmasahyām /
na rājaputraḥ sahate na devī duḥkhānubandho hyasamṛnnipātaḥ // KAvk_3.187 //
svamarthine yaḥ radadāti dehamāpannaduḥkhapraśamaikahetuḥ /
kathaṃ sa kuryāt svajane 'pyupekṣāṃ dharmo 'pyayaṃ yasya parārtha eva // KAvk_3.188 //
ityuktamākarṇya nareśvarastaistatheti niścitya dhiyā kathaṃcit /
vyomnā vimānaiḥ svapurīmavāpya bheje nijaṃ rājyapadaṃ saputraḥ // KAvk_3.189 //
iti sa vipulasattvaḥ satyavān bodhisattvaḥ suciravihitarājyaḥ saugataṃ dhāma bheje /
jinapuramaṇicaityacchatraratnapradīpaprakaṭitavividhaśrīrlakṣaṇābhyastabodhiḥ // KAvk_3.190 //
ityāha bhagavān buddhaḥ svavṝttāntanidarśane /
dānopadeśe bhikṣūṇāṃ samyaksaṃbodhisiddhaye // KAvk_3.191 //
iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ maṇicūḍāvadānaṃ nāma tṛtīyaḥ pallavaḥ //
4. māndhātravadānam /
śobhante bhuvaneṣu bhavyamanasāṃ yannākakāntākara- prauḍhodañcitacārucāmarasitacchatrasmitāḥ saṃpadaḥ /
yaccotsarpati tarpitaśruti yaśaḥ karpūrapūrojjvalaṃ
svalpaṃ dānakaṇasya tat phalamaho dānaṃ nidānaṃ śriyaḥ // KAvk_4.1 //
abhūdupoṣadho nāma bhūbhṛdhyasya vibhāvataḥ /
vibudhābhimatā kīrtiḥ sudhā dugdhodadheriva // KAvk_4.2 //
vasudhāmavato yasya vasudhāmavataḥ puraḥ /
nanāma praṇatau kasya na nāma nṛpateḥ śiraḥ // KAvk_4.3 //
śuddhā dhīriva dharmeṇa dāneneva dayālutā /
vibhūtirvinayeneva bhūṣitā yena bhūrabhūt // KAvk_4.4 //
guṇinaḥ prāṃśuvaṃśasya babhūvendudyuteḥ sthitiḥ /
yasya sarvātapatrasya mūrdhni sarvamahībhṛtām // KAvk_4.5 //
yasyeśvaraśiraḥsthāyi śubhaṃ gaṅgājalojjvalam /
bhramatyadabhraṃ lokeṣu bhuvanābharaṇaṃ yaśaḥ // KAvk_4.6 //
kartu kratusahasrāṇāṃ sahasrākṣādhikaśriyaḥ /
yasya ṣaṣṭisahasrāṇi kalatraṃ sudṛśāmabhūt // KAvk_4.7 //
kadācinmunirakṣāyai rakṣaḥkṣayakṛtakṣaṇaḥ /
vicacārāśvamāruhya sa taponanabhūmiṣu // KAvk_4.8 //
tatra rājarṣibhiḥ kaiścitputreṣṭikalaśaṃ dhṛtam /
dūrādhvaśramasaṃtaptaḥ sa payaḥpūrṇamāpapau // KAvk_4.9 //
vijanāsāditaṃ pītvā sa mantrakalaśāt payaḥ /
rājadhānīṃ samāsādya garbhaṃ lebhe vibhurbhuvaḥ // KAvk_4.10 //
svapnamāyendrajālādi yasyāḥ kautukavipraṣuḥ /
jayatyadbhutasaṃbhārabhūmiḥ sā bhavitavyatā // KAvk_4.11 //
vidhervividhavaicitryacitrakarmavidhāyinaḥ /
āścaryarekhāvinyāsaṃ kaḥ paricchettumīśvaraḥ // KAvk_4.12 //
kālena tasya mūrdhānaṃ bhittvā bāloṃ 'śumāniva /
rūḍhavraṇasya sahasā divyadyutirajāyata // KAvk_4.13 //
taṃ rājajāyā jagṛhurjagatsāmrājyalakṣaṇam /
vātsalyaprasrutakṣīrāḥ puṇyaṃmūrtimivāśritam // KAvk_4.14 //
māṃ dhārayiṣyati śiśuḥ ślāghyo 'yaṃ jananīpade /
iti tāsāṃ mitho vākyairmāndhātābhūnnṛpātmajaḥ // KAvk_4.15 //
tasya pravardhamānasya bālakrīḍāvilāsinaḥ /
ṣaḍindraḥ prayayau kālaḥ puṇyakrīḍakṣayāyuṣaḥ // KAvk_4.16 //
navayauvanamārūḍhaḥ sarvavidyāsu pāragaḥ /
sa yāte pitari svargaṃ bheje rājyaṃ kramāgatam // KAvk_4.17 //
yakṣo divaukaso nāma sukṛterdāsatām gataḥ /
abhiṣekopakaraṇaṃ divyaṃ tasyopanītavān // KAvk_4.18 //
sa svarṇairbaddhamukuṭaḥ kalpitoṣṇīṣaśekharaḥ /
śradabhrāvataṃsasya meroḥ śobhāmavāptavān // KAvk_4.19 //
sapta ratnāni tasyātha prādurbhūtāni takṣaṇe /
cakrāśvamaṇihastiśrīgṛhasenāgragāṇyapi // KAvk_4.20 //
babhuva cāsya putrāṇāṃ tulyarūpabalaujasām /
sahasraṃ vijitārāterbhujānāmiva bhūbhujaḥ // KAvk_4.21 //
vasuṃdharāṃ samastābdhuivelākalitamekhalām /
nikhilāṃ vidadhe doṣṇi śeṣaviśrāntirnirvṛtām // KAvk_4.22 //
bhuvanatrāṇasaṃsaddhah pratyagrakamalāśrayaḥ /
cakravartī sa sukṛterviṣṇoḥ kara ivābabhau // KAvk_4.23 //
trijagajjāhnavī kīrtiḥ prabhāvābharaṇāḥ śriyaḥ /
so 'yaṃ sukṝtavallīnāṃ prathamaṃ kusumodgamaḥ // KAvk_4.24 //
sa kadāciddvanānteṣu vikāśikusumaśriyaḥ /
ruciraṃ sacivaiḥ sārdhaṃ vicacāra vilokayan // KAvk_4.25 //
dadarśa tatra niṣpakṣān vihagān pādacāriṇaḥ /
vyomamārgagatiṃ smṛtvā prayātān kṛśatāmiva // KAvk_4.26 //
pakṣahīnānagatikān vṛttikṣīṇānnirambarān /
daridrāniva tān vīkṣya provāca kṛpayā nṛpaḥ // KAvk_4.27 //
aho varākaurvihagaiḥ kimetaiḥ kukṛtaṃ kṛtam /
yadete pakṣavikalāḥ kṛcchracaraṇacāriṇaḥ // KAvk_4.28 //
ityukte bhūmipatinā karuṇākulitātmanā /
puraḥsthito mahāmātyaḥ satyasenastamabravīt // KAvk_4.29 //
śrutametanmayā deva kathyamānaṃ vanecaraiḥ /
kāraṇaṃ pakṣapatane yadabhūt pakṣiṇāmiha // KAvk_4.30 //
santi pañca śatānyatra puṇyadhāmni tapovane /
tapaḥsvādhyāyasaktānāṃ munīnāṃ dīptatejasām // KAvk_4.31 //
teṣāmadyayanadhyānajapavighnavidhāyinaḥ /
ete lokāhalaṃ cakruḥ khagāstarūvane sadā // KAvk_4.32 //
tasmai vihagasaṃghāya karṇāpāyakṛte param /
atisaṃvardhamānāya cukopa munimaṇḍalam // KAvk_4.33 //
tadurbhūtamahāśāpatāpalpoṣeṇa sarvataḥ /
kṣaṇena pakṣiṇāṃ pakṣā vyaśīryanta kṛtāgasām // KAvk_4.34 //
ta ete vihagāḥ pakṣarahitāḥ kṛcchravartinaḥ /
tvadvipakṣā iva vane śrāntāśracaraṇacāriṇaḥ // KAvk_4.35 //
mahāmātyena kathitaṃ niśmaitanmahīpatiḥ /
uvāca karuṇākrāntastaptaḥ śāpena pakṣiṇām // KAvk_4.36 //
aho tejaḥ pariṇataṃ śāntānāmapi kānane /
aṅgārāṇāṃ munīnāṃ ca dahatyevānivāritam // KAvk_4.37 //
mithyātapasvibhiḥ kiṃ taiḥ svasukhāya na yaiḥ kṛtaḥ /
manasaḥ kopataptasya pariṣekaḥ kṣamāmbubhiḥ // KAvk_4.38 //
prasannā dhīrmaṇo maitraṃ dayā dānaṃ damah kṣamā /
yeṣāṃ teṣāṃ tapaḥ ślādhyaṃ śeṣāṇāṃ kāyaśoṣaṇam // KAvk_4.39 //
kiṃ tapobhiḥ sakopānāṃ vilputānāṃ vanena kim /
vibhavaiḥ kiṃ salobhānāṃ durvṛttānāṃ śrutena kim // KAvk_4.40 //
evaṃ kaluṣacittāste tībramanyuparāyaṇāḥ /
duḥsahā eva munayaḥ prayāntu viṣayānmama // KAvk_4.41 //
ityuktvā prāḥiṇottebhyaḥ saṃdeśaṃ puruṣairnṛpaḥ /
yāvatī madvaśā bhūmistāvatī tyajyatāmiti // KAvk_4.42 //
vihaṃgapakṣapātena kupitasya mahīpateḥ /
saṃdeśaṃ munayaḥ śrutvā vilakṣāḥ samacintayan // KAvk_4.43 //
catuḥsamudraparikhāmekhalāyāḥ kṣiteḥ patiḥ /
narendro 'yaṃ kkva gacchāmaḥ ko deśo 'sya vaśe na yaḥ // KAvk_4.44 //
iti saṃcintyaṃ munayaḥ pārśvaṃ kanakabhūbhṛtaḥ /
surasiddhasamākīrṇaṃ jambūkhaṇḍāntikaṃ yayuḥ // KAvk_4.45 //
atha tasya mahībhartuḥ prabḥāveṇa mahīyasā /
abhūdadṛṣṭaśasyā bhūdyāśca ratnāmbaraprasūḥ // KAvk_4.46 //
pākaśāsanavailakṣyakaraṇāstasya śāsanāt /
saptāhaṃ hema vavṛṣurmeghāḥ saṃgḥātavarṣiṇaḥ // KAvk_4.47 //
sa prabhāveṇa mahatā saha sainyairnabhogatiḥ /
cakre pūrvavidehākhyaṃ dvīpaṃ divyajanaṃ vaśe // KAvk_4.48 //
babhūvuragre saunyāni sphīṭaśauryabalaujasāṃ /
bhaṭānāṃ vyomagamane tasyāṣṭādaśakoṭayaḥ // KAvk_4.49 //
godānīyaṃ tato dvīpamathottarakurūnapi /
pārśvāni sa sumerośca śaśāsāsataśāsanaḥ // KAvk_4.50 //
sukhaṃ viharatastasya meroḥ kanakasānuṣu /
bahuśakro yayau kālaścaturdvīpamahīpateḥ // KAvk_4.51 //
sa kadācit surān draṣṭuṃ vyāmnā gaccan suropamaḥ /
cakāra nīlajaladairvyāptā iva gajairdiśaḥ // KAvk_4.52 //
atha teṣāṃ nirastānāṃ merupārśve tapasyatām /
munīnāmapatan mūrdhni tadgajāśvaśakṛddivaḥ // KAvk_4.53 //
tataste krodhasaṃtaptadṛśā vyomāvalokinaḥ /
cakruḥ piṅgaparbhāvallikalāpakapilā diśaḥ // KAvk_4.54 //
kopātkimetadityuktvā śāpāgnivisisṛkṣatā /
abhyetya devadūtastān praharṣākulito 'vadat // KAvk_4.55 //
eṣā niḥśeṣabhūpālamauliviśrāntaśāsanaḥ /
pākaśāsanatulyaśrīrmāndhātā pṛthivīpatiḥ // KAvk_4.56 //
nabhasā naradevi 'yaṃ saha sainyaiḥ prasarpati /
yasya kīrtanadhanyeyaṃ vāṇī puṇyābhimāninī // KAvk_4.57 //
na dṛṣṭo yasya nirdiṣṭasarvalokasukhaśriyaḥ /
mohaḥ saṃbinmayasyeva vibhavaprabhavo madaḥ // KAvk_4.58 //
kauberaṃ dhanadavyaktyā kaumāraṃ śaktimattayā /
aiśvaraṃ vṛṣasaṃyogādvaiṣṇavaṃ śrīsamāgamāt // KAvk_4.59 //
pratāpaprasarāt sauramaindavaṃ jananandanāt /
aindraṃ dṛptabalacchadāddivyaṃ rūpaṃ bibhartyayam // KAvk_4.60 //
baliḥ prayātaḥ pātālaṃ dadhīco 'pyasthiśeṣatām /
asya tyāgena jaladhiḥ kṣobhamadyāpi nojjhati // KAvk_4.61 //
śrutveti devadūtasya vacanaṃ