Kinh Công Đức Trang Nghiêm (Guṇakāraṇḍavyūhasūtra)

 /
bodhimārgopadiṣṭāya sucetanakarāya ca //
(Gkv 111)
evaṃ stutvā sa daityendro lokanāthaṃ tamīśvaram /
sāṃjalirmudito natvā punarevamabhāṣata //
rakṣa māṃ durmatiṃ nātha samuddhara bhavodadheḥ /
bodhimārge pratiṣṭhāpya niyojaya śubhe vṛṣe //
adyārabhya sadā nātha triratnaśaraṇaṃ gataḥ /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcareyaṃ jagaddhite //
sarvadikṣu sthitān nāthān saṃbuddhāṃśca munīśvarān /
kṛtāṃjaliḥ sadā smṛtvā namāmi śaraṇe sthitaḥ //
yacca dharmaṃ jinaiḥ sarvaiḥ samādiṣṭaṃ jagaddhite /
tatsaddharmamahaṃ dhṛtvā saṃcariṣye sadā śubhe //
sarvāllokadhipān nāthān bodhisattvān jinātmajān /
tānapyahaṃ sadā smṛtvā bhajāni śaraṇe sthitaḥ //
evaṃ tadbhajanaṃ kṛtvā yanmayā sādhitaṃ śubham /
tena syāṃ sarvasattvānāṃ sarvaduḥkhapraśāntikṛt //
glānānāmasmi bhaiajyaṃ bhaveyaṃ vaidya eva ca /
tadupasthāyakaścāpi yāvadrogī punarbhave //
kṣutpipāasāvyathāṃ hanyāmannapānapravarṣaṇaiḥ /
durbhikṣāntarakalpeṣu bhaveyaṃ pānabhojanam //
daridrāṇāṃ ca sattvānāṃ nidhiḥ syāmahamakṣayaḥ /
nānopakaraṇākārairupatiṣṭheyamagrataḥ //
ātmabhāvāṃstathā bhogan sarvaṃ tryadhvagataṃ śubham /
nirapekṣastyajāmyeṣa sarvasattvārthasiddhaye //
sarvatyāgaśca nirvāṇaṃ nirvānārthi ca me manaḥ /
tyaktavyaṃ cenmayā sarvaṃ varaṃ sattveṣu dīyate //
yathāsukhīkṛtaścātmā kartavyo jayatāṃ mayā /
ghnantu nindantu vā nityamākirantu ca pāṃśubhiḥ //
krīḍantu mama kāyena hasantu vilasantu ca /
dattastebhyo mayā kāyaścintayā kiṃ mamānyathā //
(Gkv 112)
kārayantu ca karmāṇi yāni teṣāṃ sukhāvahe /
anarthaḥ kasyacinmā bhūnmāmālambya kadācana //
yeṣāṃ kruddhā prasannā vā māmālambya matirbhavet /
sa eva teṣāṃ hetuḥ syānnityaṃ sarvārthasiddhaye //
atyākhyāsyanti māṃ ye ca ye cānye 'pyapakāriṇaḥ /
utprāsakāstathānye vā sarve syurbodhibhāginaḥ //
anāthānāmahaṃ nāthaḥ sārtharvāhaśca jāyinām /
pārepsunāṃ ca naubhūtaḥ setuḥ saṃkrama eva ca //
dīpārthināmahaṃ dīpaḥ śayyā śayyārthināmaham /
dāsārthināmahaṃ dāso bhaveyaṃ sarvadehinām //
cintāmaṇirbhadradhaṭaḥ siddhavidyāmahauṣadhiḥ /
bhaveyaṃ kalpavṛkṣaśca kāmadhenuśca dehinām //
pṛthivyādīini bhūtāni niḥśeṣākāśavāsinām /
sattvānāmaprameyāṇāṃ yathābhoogyanyanekadhā //
evamākāśaniṣṭhasya sattvadhātoranekadhā /
bhaveyamupajīvyo 'haṃ yāvatsarve na nirvṛtāḥ //
yathā gṛhitaṃ sugatairbodhicittaṃ purātanaiḥ /
te bodhisattvaśikṣāyāmānupūrvyā yathāsthitāḥ //
tadvadutpādayāmyeṣa bodhicittaṃ jagaddhite /
tadvadeva ca tāḥ śikṣāḥ śikṣisyāmi yathākramam //
adya me safalaṃ janma sulabdhāḥ sārasaṃpadaḥ /
adya buddhakule jāto buddhapatro 'smi sāmpratam //
tathādhunā mayā kāryaṃ svakulocitakāriṇā /
nirmalasya kule 'syāsya kalaṃko na bhavedyathā //
andhaḥ satkālakūṭebhyo yathāa ratnamavāpnuyāt /
tathā kaṃkhacidapyetadbodhicittaṃ mamoditam //
jaganmṛtyuvināśāya jātametadrasāyanam /
jagaddāridrayaśamanaṃ nidhānamidamakṣayam //
(Gkv 113)
jagad vyādhipraśamanaṃ bhaiṣajyamidamuttamam /
bhavābdhabhramaṇaśrāntajagadviśrāmapādapaḥ //
durgatyuttaraṇe setuḥ sāmānyaḥ sarvapāpinām /
jagatkleśoṣmaśamana uditaścittacandramāḥ //
jagadajñānatimiraprotsāraṇamahārabiḥ /
saddharmakṣīramathanānnavanītaṃ samutthitam //
sukhabhogabubhukṣitasya vā janasārthasya bhavābdhacāriṇaḥ /
sukhastramidaṃ hyupasthitaṃ sakalābhyāgatasattvatarpaṇam //
jagadadya mayā nimantritaṃ sugatatvena sukhena cāntarā /
purataḥ khalu sarvatāyināmabhinandantu surāsurādayaḥ //
tasmānmayā yajjanaduḥkhadena duḥkhaṃ kṛtaṃ sarvamahākṛpānām /
tadadya pāpaṃ pratideśayāmi yatkheditāstanmunayaḥ kṣamantām //
ārādhanā yādya tathāgatānāṃ sarvātmana dāsamupaimi loke /
kurvantu me mūrdhni padaṃ janaughā nighnantu vā tuṣyatu lokanāthaḥ //
tvāmevāhamṛṣiṃ vrajāmi śaraṇaṃ prāṇairapi prāṇinām
ekaṃ bāndhavamekeva suhadaṃ śāstāramekaṃ gurum /
trānaṃ traibhuvārttigahvaradarīvyāvarttināṃ prāṇinām
ācāryaṃ paramarthatattvaviṣaye bhūtārthanāthaṃ vibhum //
manye pūtamivātmabhāvamadhunā śāstuḥ praṇāmodbhavaiḥ
puṇyambhobhirakhaṇḍamaṇḍalaśaśijyotsnāvalī nirmalaiḥ /
ko vā tvaṃ praṇipatya sāndrakaruṇāṃ prahlāditādhyāśayaṃ
tīvrāpāyavatīṃ viṣādanakarīṃ tīrṇāṃ na duḥkhāpagām //
svābhiprāyamato bravīmi sakalaṃ saṃsāramapyutsahe
vastuṃ bhīmabhayānake lokeśvarālaṃkṛte /
na tvevaikapi kṣaṇaṃ surapure saṃbuddhaśūnye jagaty
udvṛttakṣatavṛttarākṣasagaṇavyāluptapuṇyotsave //
tadyāvanna patati sarva eva loko durdṛṣṭivratavivṛte pramādakūpe
sarvajñapravacanabhāskare gate 'staṃ tattāvadvacanarasāyanairniṣevyam /
(Gkv 114)
pāpābhyāsakalaṃkitānyapi yataḥ kalyāṇamitrāśrayāt
toyānīva ghanātyaye vimalatāṃ cetāṃsi gacchantyataḥ /
samyak mitrasamāgamotsavasukhānyāśritya tasmātsadā
sevyāḥ satpuruṣā niratyayaguṇaśrīsampadaṃ vāṃchatā /
evaṃ viniścitya karomi yatnaṃ yathoktaśikṣāpratipattihetoḥ
vaidyopadeśāccalataḥ kuto 'sti bhaiṣajyasādhyasya nirāmayatvam //
iti tenāsurendreṇa samākhyātaṃ niśamya saḥ /
lokeśvaraḥ samālokya taṃ baliṃ caivamabravīt //
sādhu sādhu mahārāja yadyevaṃ vratamicchasi /
tāvaccittaṃ samādhāya śikṣāṃ rakṣa prayatnataḥ //
śikṣāṃ rakṣitukāmena citta rakṣayaṃ prayatnataḥ /
na śikṣā rakṣituṃ śakyā calaṃ cittamarakṣatā //
adāntā mattamātaṃgā na kurvantīha tāṃ vyathām /
karoti yāmavīcyādau muktaścittamataṃgajaḥ //
baddhaśceccittamātaṃgaḥ smṛtirajjvā samantataḥ /
bhayamastaṃ gataṃ sarvaṃ sarvaṃ kalyāṇamāgatam //
vyāghrāḥ sihāṃ gajā ṛkṣāḥ sarpāḥ sarve ca śatravaḥ /
sarve narakapālāśca ḍākinyo rākṣasāstathā //
sarve baddhā bhavantyete cittasyaikasya bandhanāt /
cittasyaikasya damanāt sarve dāntā bhavantyapi //
yasmādbhayāni sarvāṇi duḥkhāni vividhānyapi /
cittādeva bhavantīti proktaṃ sarvamunīśvaraiḥ //
tasmāccittaṃ samādhāya smṛtvā rakṣan prayatnataḥ /
cittādeva hi sarvatra bhayaṃ bhadraṃ ca jāyate //
śastrāṇi narake kena ghaṭṭitāni prayatnataḥ /
taptāyaḥkuṭṭimaṃ kena kuto jātāśca tā striyaḥ //
pāpacittasamudbhūtaṃ taṃ tu sarvaṃ jagurjināḥ /
tasmātkaścinna trailokye cittādanyo bhayānakaḥ //
(Gkv 115)
adraridraṃ jagatkṛtā dānapāramitā yadi /
jagaddaridramadyāpi sā kathaṃ pūrvatāyinām //
phalena saha sarvasvatyāgacitte jane 'khile /
dānapāramitā proktā tasmāt sā cittameva hi //
matsyādayaḥ kva nīyantāṃ mārayeyuryato natān /
labdhe viraticitte tu śīlapāramitā matā //
kiyato mārayiṣyāmi durjanān gaganopamān /
mārite krodhacitte tu māritāḥ sarvaśatravaḥ //
bhūmiṃ chādayituṃ sarvāṃ kutaḥ carma bhaviṣyati /
upānaccarmamātreṇa channā bhavati medinī //
bāhyā bhāvāstathā sarvā na śakyā vārayituṃ kvacit /
svacittameva nivārya kimevānyairnivāritaiḥ //
sahāpi vā ccharīlābhyāṃ mandavṛttena tatfalam /
yatpaṭorekakasyāpi cittasya brahmatādikam //
japāstapāṃsi sarvāṇi dīrghakālakṛtānyapi /
anyacittena mandena vṛthaivetyāha sarvavit //
duḥkhaṃ hantuṃ sukhaṃ prāptuṃ bhramanti te mudhāmbare /
yaiścaitaddharmasarvasvaṃ cittaguhyaṃ na bhāvitam //
tasmātsvādhiṣṭhitaṃ cittaṃ sadā kāryaṃ surakṣitam /
cittarakṣāvrataṃ muktvā kimanyairbahubhirvrataiḥ //
yathā capalamadhyastho rakṣati vraṇamādarāt /
evaṃ durjanamadhyastho rakṣeścittavraṇaṃ sadā //
lābhā naśyantu te kāmaṃ satkāraḥ kāyajīvitam /
naśyatvanyacca kuśalaṃ mā tu cittaṃ kadācana //
asaṃprajanyacittasya śrutacintatabhāvitam /
sachidrakumbhajalavanna smṛtāvavatiṣṭhate //
aneke śrutavanto 'pi śraddhāyatnaparā api /
asaṃprajanyadoṣena bhavantyāpattikaśmalāḥ //
(Gkv 116)
asaṃprajanyacaureṇa smṛtimoṣānusāriṇaḥ /
upacityāpi puṇyāni muṣitā yānti durgatim //
kleśataskarasaṃgho 'yamavatāragaveṣakaḥ /
prāpyāvatāraṃ muṣṇāti hanti sadgatijīvitam //
tasmāt smṛtirmanodvārānnāpaneyā kadācana /
gatāpi pratyupasthāpyā saṃsmṛtvā pāpikīṃ vyathām //
buddhāśca bodhisattvāśca sarvatrāvyāhatakṣaṇāḥ /
sarvamevāgratasteṣāmahaṃ cāpi puraḥsthitaḥ //
iti dhyātvā tathā tiṣṭhan trapādarabhyānvitaḥ /
buddhānusmṛtirapyeva bhavettava muhurmuhuḥ //
saṃprajanyaṃ tadāyāti naiva yātyāgataṃ punaḥ /
smṛtiryadā manodvāre rakṣārthamavatiṣṭhate //
ityevaṃ tvaṃ mahārāja bodhicaryāvrataṃ cara /
triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā bhaja nityamanusmaran //
etatpuṇyavipākena pariśuddhatrimaṇḍalaḥ /
bodhisattvo mahāsattvo mahābhijño bhaved dhruvam //
tataḥ pāramittāḥ sarvāḥ pūrayitvā yathākramam /
duṣṭamārān vinirjitya saddharmaguṇarāḍ bhaveh //
saddharmaśrīguṇādhāraḥ sarvasattvahitārthabhṛt /
ṣaḍakṣarīmahāvidyāṃ prāpya bhaveḥ samṛddhimān //
tato māragaṇān sarvān jitvārhadvijitendriyaḥ /
prājñaḥ sambodhimāsādya sambuddhapadamāpnutyāḥ //
tadā tvamasurendraśrīnārma tathāgato jinaḥ /
dharmarājo jagannāthaḥ sarvajñorhanmunīśvaraḥ //
sarvavidyādhipaḥ śāstā mahābhijño vināyakaḥ /
samantabhadrakṛcchrīmān guṇākaro bhaviṣyasi //
ime sarve surāstatra śrāvakāste jitendriyāḥ /
niḥkleśā vimalātmāno bhaviṣyanti śubhaṃkarāḥ //
(Gkv 117)
tadā tava munīndrasya buddhakṣatre samantataḥ /
kleśānāṃ samudācārā bhaviṣyanti kadāpi na //
ityevaṃ tvaṃ parijñāya samādhāyāsurādhipa /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcarasva jagaddhite //
bodhicaryāsamudbhūtaṃ puṇyaṃ naiva kṣiṇotyapi /
sadāpi satfalaṃ dadyādyāvatsaṃbodhinirvṛtim //
boddhicaryādbhavaṃ puṇyaṃ sarvairapi munīśvaraiḥ /
pramātuṃ śakyate naiva mayaikena kathaṃ khalu //
tasmāt sarvaprayatnena viramya kleśasaṃgateḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā bodhicaryāvrataṃ cara //
yadyevaṃ carase rājan kvāpi na durgatiṃ vrajeḥ /
sadā sadgatisaṃjāto bodhisattvaḥ samṛddhimān //
svaparātmahitaṃ kṛtvā bhuktvā saukhyaṃ sadā bhaveḥ /
saddharmaśrīguṇāpannasatsaukyābhinanditaḥ //
ante gatvā sukhāvatyāmamitābhaṃ jineśvaram /
saṃpaśyaṃśccharaṇaṃ gatvā bhajiṣyasi sadādarāt //
tatsaddharmāmṛtaṃ pītvā saṃbuddhaśrīguṇālayaḥ /
saṃbuddhapadamāsādya sunirvṛtimavāpsyati //
ityādiṣṭaṃ jagacchāstrā lokeśvareṇa saddhiyā /
śrutvā so 'surendro 'pi mumoda bodhisādhane //
atha baliḥ sa daityendrastaṃ lokādhipatīśvaram /
mahārājarddhisatkāraiḥ samārcayat pramoditaḥ //
tataḥ pādāmbuje natvā sāṃjaliḥ saṃprasāditaḥ /
saṃbodhipraṇidhiṃ dhṛtvā punarevamabhāṣata //
aho guṇamayaṃ kṣetraṃ sarvadoṣavivarjitam /
yatrādya ropitaṃ bījamadya saṃpadyate falam //
yāvatra prāṇinaḥ sarve bodhisattvā bhavantyapi /
tāvatsattvahitārthāya care 'haṃ bodhisaṃvaram //
(Gkv 118)
utpādayāmi saṃbodhau cittaṃ nātha jagaddhite /
nimantraye jagatsarvaṃ dāridrayānmocayāmi tat /
vyāpādākhilacittaṃ tadīrṣyāmātsaryadurmatim /
nādyāgreṇa dhariṣyāmi yāvannāpsyāmi nirvṛtim //
brahmacaryaṃ cariṣyāmi kāyānstyakṣyāmi pāpakān /
buddhānāmanuśikṣye 'haṃ śīlasaṃyamasaṃvaram //
no 'haṃ tvaritarupeṇa bodhiṃ prāptuṃ samutsahe /
bhavāntakoṭimicchāmi sthātuṃ sattvasya kāraṇām //
kṣetrān viśodhayiṣyāmi cāprameyān samantataḥ /
nāmadheyaṃ kariṣyāmi daśasu dikṣu viśrutam //
kāyavācomanaskarma śodhayiṣyāmi sarvathā /
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayiṣye jagacchubhe //
triratnabhajanaṃ kṛtvā yāvatra nirvṛtiṃ gataḥ /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā kariṣyāmi jagaddhitam //
iti me niścayaṃ śāstastadbhavān saṃprasīdatu /
bhavatprasādamāsādya bodhisattvo 'smi sāmpratam //
iti taduktamākarṇya lokeśvaraḥ prasāditaḥ /
taṃ baliṃ bodhitaṃ paśyan punarevamupādiśat //
yadyevaṃ te mano bodhicaryāvrate suniścitam /
hitārthaṃ te pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva samāhitaḥ //
yasya puṇye 'bhilāṣo 'sti tena pūjyā jināssadā /
tena saṃlabhyate puṇyaṃ saṃbodhiguṇasādhanam //
yasya jñāne rucistena śrotavyaṃ yogamuttamam /
tataḥ saṃprāpyate jñānaṃ saṃbodhipadasādhanam //
yasya bhogye rucistena kartavyaṃ dānamīpsitam /
tato 'bhivāṃchitaṃ bhogyaṃ prāpyate śrīguṇānvitam //
yasya svarge 'bhilāṣo 'sti suśīlaṃ tena dhāryatām /
tato divyamahatsaukhyaṃ labhyate śrīguṇāspadam //
(Gkv 119)
pratibhāṇārthikenāpi kartavyaṃ gurugauravam /
tena saṃprāpyate nūnaṃ pratibhāṇaṃ mahattaram //
saṃdhāraṇārthikenāpi bhāvanīyā nirātmatā /
tenābhilabhyate muktirbhavacāraṇabandhanāt //
sukhārthikena tyaktavyā pātakābhiratirmatiḥ /
tena saṃlabhyate saukhyaṃ subhadraṃ nirupadravam //
sattvahitārthikenāpi dhartavyaṃ bodhimānasam /
tena sattvahitaṃ kṛtvā prāpyate bodhiruttamā //
maṃjusvarārthikenāpi vaktavyaṃ satyameva hi /
tena maṃjusvaro satyavādī bhavati sanmatiḥ //
śuddhaguṇārthikenāpi sevitavyaḥ susadguruḥ /
tena sadguṇasaṃpattiśrīsamṛddho bhavatyapi //
śamathe rucyate tena kāryā satsaṃgacāraṇā /
vipaśyanārthikenāpi pratyavekṣyātmaśūnyatā //
tathā hi sarvadoṣāṇāaṃ vyuopaśantirbhaved bhave //
brahmalokārthikenāpi dhāryā brahmavihāritā /
tayā brahma samāsādya parā gatiravāpyate //
nṛdevaśryarthikenāpi dhartavyaṃ daśakauśalam /
tena surendrasampattitvamchrīḥ saṃprāpyate dhruvam //
sunirvāṇārthikenāpi kāryaṃ jñānabhiyojanam /
teneva sakalān mārān jitvā saṃbodhimāpnuyāt //
bodhiguṇārthikenāpi sevitavyaṃ triratnakam /
tena bodhimatiṃ prāpya nirvṛtipadamāpnuyāt //
evaṃ vijñāya daityendra saddharmasukhasādhanam /
mayā te hitamākhyātaṃ budhvā dhartuṃ yadīcchasi //
viramya tīrthikāsaṃgāt triratnaśaraṇaṃ gataḥ /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcarasva jagaddhite //
evaṃ kṛtvāsurendra tvaṃ bodhisattvo jinātmajaḥ /
mahāsattvo mahābhijño sarvalokādhipo bhaveḥ //
(Gkv 120)
evaṃ yo carate nātra kleśavyākulitāśayaḥ /
māracaryāguṇasakto 'satpathe saṃcariṣyate //
tato 'tikleśitātmā sa daśākuśalasaṃrataḥ /
bhūyo 'tipātake ghore nirviśaṃkaścariṣyati //
tato 'tiduritātmā sa dāruṇaduḥkhatāpitaḥ /
duḥsahakleśarāgāgnidagdhāṃgaḥ paritapyate //
tadā tasya suhatatrātā kaścideko 'pi naiva hi /
tathāticirarogārttaḥ kṛcchreṇa sa mariṣyata //
tataḥ sa yamadūtena badhvā saṃtarjya neṣyate /
tatra paśyan sa sarvatra sarvān duṣṭān bhayaṃkarān //
paśyed vṛkṣān pradīptāgnijvālāmālātibhīṣaṇān /
pūyaśoṇitasaṃpūrṇāṃ bhīmāṃ vaitaraṇīṃ nadim //
tān dṛṣṭvā sa paritrasto vikalo dīnamānasaḥ /
vimohito viṣaṇṇātmā tiṣṭhet trāsaviṣārditaḥ //
tataste yamadūtāstaṃ kālapāśairnibadhya ca /
kṣuradhārocite mārge krāmayeyurbalād drutam //
tatpādaśīrṇamāṃsāni kākagṛdhrolūkādayaḥ /
pakṣiṇaḥ śvaśṛgālāśca bhakṣeyu rudhirāṇyapi //
punerevaṃ samudbhūto bhaviṣyato viśīrṇito /
evaṃ sa mahatīṃ pratyanubhavennarake vyathām //
tato 'vatārya bhūyastaṃ badhvā te yamakiṃkarāḥ /
tīkṣṇakaṇṭācitte mārge krāmayeyuritastataḥ //
ekaikāṃghritale tasya paṃcapaṃcaśatānyapi /
kaṇṭakānyatitīkṣṇāni pravekṣyanti samantataḥ //
tatra sa caṃkramāśaktātattīvravedanārditaḥ /
kiṃ mayā prakṛtaṃ pāpamityuktvābhirudanakramet //
tacchrutvā yamadūtāste raktākṣā bhīiṣaṇananāḥ /
tato 'vatārya taṃ duṣṭaṃ vadeyurevemagrataḥ //
(Gkv 121)
are pāpina kimatraivamidānīmanuśocase /
avaśyaṃ yatkṛtaṃ karma bhogyameva hi tatfalam //
yattvayā prakṛtaṃ pāpaṃ tatfalaṃ bhuktamatra hi /
yadi na prakṛtaṃ pāpaṃ bhuṃjyānaivātra tatfalam //
dharmaste vidyate naiva tattrātā nātra kaścana /
dharma eva suhattrātā sarveṣāṃ bhavacāriṇām //
yattvaya kāmaraktena vilaṃghya sadgurorvacaḥ /
asanmitrānurāgeṇa prakṛtaṃ pātakaṃ bahu //
hatvāpi prāṇino 'nekā bhuktāstvayā pramodinā /
adattamapi cāhṛtya bhuktam dravyaṃ tvayā balāt //
adharmaratirogeṇa bhuktāścāpi parayiyaḥ /
yaśojīvitadravyārthe prabhāṣitaṃ mṛṣā vacaḥ //
paiśunyavacasā bhedaṃ suhṛdāṃ ca kṛtaṃ tvayā /
loke bhinnapralāpena prakṛtaṃ vairavigraham //
pāruṣyavacasākruṣya santo 'pi paribhāṣitāḥ /
parasvaviṣaye lobhāttṛṣṇākliṣṭaṃ manastava //
sādhūnāmarhatāṃ cāpi vyāpādamapi cintitam /
mithyādṛṣṭipramādena svaparātmāhitaṃ kṛtam //
evam nānāvidhānena kleśābhimāninā tvayā /
prabhuktvaiva yathākāmaṃ saṃcaritvā yathecchayā /
sādhitaṃ pāpamevaivaṃ dharmaṃ kiṃcinna sādhitam //
bhuktvaiva kevalaṃ bhogyaṃ yathākāmaṃ pramodinā /
krīḍītvā paśunevaivaṃ dukha hetu tvayārjitam //
saddharmasādhanaṃ cittamutsāhitaṃ na te kvacit /
tenātraivaṃ mahaddukhaṃ tvayā durātmanā //
nāpi kiṃcit tvayā dattamarthibhyaḥ dravyamīpsitam /
dṛṣṭvāpi paradehāni manaste roṣadūṣitam //
(Gkv 122)
śīlaṃ te vidyate naiva kiṃcidapi ca saṃyame /
kṣāntirna bhāvitā naiva sattveṣu duḥkhiteṣvapi //
na kṛtaṃ śāsane bouddhe satkārabhajanotsavam /
triratnasmaraṇaṃ kṛtvā dhyānaṃ nāpi jagaddhitam //
prajñāpi sādhitā naiva saddharmaguṇasādhanī /
triratnastūpabimbānāṃ dṛṣṭvāpi nānumoditam /
satkāraṃ bhajanaṃ naiva kiṃcidapi kṛtaṃ tvayā //
pradakṣiṇāni kṛtvāpi vandipvāpi kadācana /
smṛtvā nāma gṛhītvāpi na hi saṃsādhitaṃ śubham //
saddharmabhāṣitaṃ kvāpi śrutaṃ tvayā kadāpi na /
sāṃghikānāṃ ca satkāraṃ kṛtaṃ nāpi kadācana //
dharmagaṇḍīninādaṃ ca śrutaṃ tvayā kadāpi na /
kiṃcidapi na te dharme mano 'bhilaṣate kvacit //
tenātra dāruṇaṃ duḥkhaṃ tvayāptaṃ sāmprataṃ dhruvam /
yenaiva yatkṛtaṃ karma tenaiva bhujyate falam //
iti tairgaditaṃ śrutvā sa pāpī paritāpitaḥ /
teṣāṃ puro rudannaivaṃ brūyācca niḥśvasan śanaiḥ //
aśrāddho 'haṃ tadā dharme triratnaguṇaniḥspṛhaḥ /
asanmitropadeśena prāramandurite sadā //
tadbhavadbhiḥ kṛpābuddhayā kṣantavyā me 'parādhatā /
rakṣitavyāhamātrāpi yuṣmābhirapi sarvathā //
iti tatprārthitaṃ śrutvā sarve te yamakiṃkarāḥ /
taṃ badhvā yamarājasya purataḥ sahasā nayet //
taṃ dṛṣṭvā yamarājo 'pi samupānītamagrataḥ /
tān sarvān kinnarān paśyan sahasaivamupādiśet //
kimatra me upānītaḥ pāpiṣṭho 'yaṃ hi durmatiḥ /
yadasya pāpino draṣṭumapi necchāmyahaṃ mukham //
gacchataivaṃ nibadhvāpi darśayata svakarmatām /
yatra karmafalaṃ bhogyaṃ tatrainaṃ nayata drutam //
(Gkv 123)
iti rājñā samādiṣṭaṃ śrutvā te yamakinnarāḥ /
taṃ badhvā sahasā nītvā kālasūtre 'tidāruṇe /
kṣiptvā śaktiśataiḥ kāye prahareyuranekadhā //
tathā sa vidhyamāno 'pi śaktiśatairanekadhā /
duḥsahavedanāṃ bhuktvā jīvannaiva tyajedasūn //
tathāpi taṃ mahāduṣṭaṃ jīvantaṃ taṃ samīkṣya te /
badhvā cāgnikhadāmadhye kṣiptvā kuryurvidāhitam //
tathāpi jīvito naiva tyajet prāṇaṃ sa kilviṣī /
sarvāṃgadagdhitaścāpi tiṣṭhet praśvasya mohitaḥ //
tathāpi tamamuktāsuṃ dṛṣṭvā te yamakiṃkarāḥ /
kṣiptvā tasya mukhe taptaṃ bhakṣayeyurayoguḍam //
tena tasya mukhamoṣṭhau jihvā dantā ca kaṇṭhakam /
hadayamantraguṇā dagdhā sarvāṃgo 'pyabhidhakṣyate //
tato nidagdhakāyo 'sau pāpī tyaktvā tadāśrayam /
anyatra narake janma labdhvaivaṃ duḥkhamāpsyate //
evameva mahārāja daśākuśalacāriṇaḥ /
sarve te pāpino duṣṭā bhuṃjante narake vyathām //
kaścittrātā tadā teṣāṃ nāstyeva tatra nārake /
yāvanna kṣīyate karma tāvadduḥkhaṃ samantataḥ //
puṇyameva suhṛttrātā sarvabhavacāriṇaḥ /
pāpino narakāsīnāḥ svargāsīnā hi puṇyinaḥ //
tasmādrājanviditvaivaṃ saṃsārabhadravāṃchibhiḥ /
duḥkhaṃ hantuṃ sukhaṃ prāptuṃ kartavyaṃ puṇyameva hi //
puṇyena jāyate kvāpi durgatau na kadācana /
sadā sadgatisaṃjātā bhavanti śrīguṇālayāḥ //
puṇyavāṃllakṣmīmāṃchrīmān guṇavān buddhimān kṛtī /
sarvavidyākalābhijñaḥ sarvasattvārthabhṛdbhavet //
suśīlo saṃyamī dhīraḥ kṣāntimān vīryavān balī /
samādhiguṇavān prājñaḥ sarvadharmādhipo bhavet //
(Gkv 124)
bodhicittamapi prāpya sarvasāttvahitārthabhṛt /
bodhisattvo mahāsattvaḥ saṃbuddhaguṇasādhakaḥ //
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcareta jagaddhite //
tato 'bhisuhṛt kṛpātmā sa pariśuddhatrimaṇḍalaḥ /
niḥkleśo 'rhat tridhāṃ bodhiṃ prāpya nirvṛtimāpnuyāt //
iti vijñāya rājendra yadi saṃbodhimicchasi /
viramya tīrthikāsaṃgād bodhicaryāvrataṃ caran //
sarvasattvahitaṃ kṛtvā caturbrahmavihāradhṛk /
triratnabhajanaṃ kṛtvā sādhaya puṇyasanmaṇim //
yadyevaṃ sādhyate puṇyaṃ bhaverevaṃ maharddhimān /
saddharmaratnamāsādya trilokādhipatirbhavet //
ityevaṃ samupādiṣṭaṃ lokeśena niśamya saḥ /
balistatheti vijñapya prābhyanandanprabodhitaḥ //
tataḥ sa daityarājendrastaṃ trailokādhipaṃ gurum /
mahadrājarddhisatkāraiḥ samabhyarcya pramoditaḥ //
divyaratnamayojjvālaṃ maulikuṇḍalabhūṣaṇam /
muktikāhāratnādin dakṣiṇān samaḍhaukayet //
tataḥ pradakṣiṇānkṛtvā sāṃjaliḥ saṃpramoditaḥ /
tatpādāmburuhe natvā samālokyaivamabravīt //
bhagavaṃllokarājendra bhavatkṛpāprasādataḥ /
pavitrībhūtamātmānaṃ bhavati me 'dhunā dhruvam //
sarvadāhaṃ jagannātha bhavatāṃ śaraṇāśritaḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃcare bodhisaṃvare //
tanme 'nugrahamādhāya sadaivaṃ draṣṭumarhati /
kṣamitvā cāparādhatvaṃ putravat pālayasva mām //
bhavānatraivamāśritya saddharmaṃ samupādiśat /
asmadanugrahaṃ kṛtvā vijayituṃ sadārhati //
ityevaṃ prārthine tena balinā sa jagatprabhuḥ /
lokeśvaro mahāsattvastaṃ vilokyaivamādiśat //
(Gkv 125)
nāhaṃ sadātra tiṣṭheyaṃ bahu kāryaṃ mamāsti hi /
tato 'haṃ jetakodyāne vihāre sugatāśrame /
sadevāsuralokānāṃ sannipātā bhavatyapi //
tatra taṃ trijagannāthaṃ viśvabhuvaṃ munīśvaram /
saṃbuddhaṃ draṣṭumicchāmi tadgamiṣyāmi sāmpratam //
tattvaṃ yathā parijñātaṃ tathā kṛtvā samāhitaḥ /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā sukhaṃ cara sadā śubhe //
iti śāstā samādiṣṭaṃ śrutvā sa balirādarāt /
tatheti prativanditvā prābhyanandattamīśvaram //
evaṃ sa trijagannātho lokeśvaro jinātmajaḥ /
taṃ baliṃ samanuśāsya pratasthau bhāsayanstataḥ //
saṃcarantaṃ tamālokya sajanaḥ so 'surādhipaḥ /
dūrataḥ sāṃjalīrnatvā saṃpaśyan svālayaṃ yayau //
tadārabhyāsurendro 'sau bodhicaryāvrataṃ dadhat /
triratnabhajanaṃ kṛtvā sadārajjagaddhite //
sarve tasya janāścāpi triratnabhajane ratāḥ /
tathā bodhivrataṃ dhṛtvā prācaranta sadā śubhe //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sarve sabhāśritāḥ /
lokāḥ saddharmaṃ vāṃchantaḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //
// iti balisaṃbodhanabodhimārgāvatāraṇaprakaraṇam //
10. tamondhakāra bhūmi yakṣa rākṣasa paribodhana saddharmāvatāraṇa prakaraṇam
atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī sugatātmajaḥ /
bhagavantaṃ pūnarnatvā sāṃjalirevamabravīt //
bhagavan sa mahābhijño lokeśvaro jinātmajaḥ /
kadeha samupāgacchet saṃdrakṣyate mayā katham //
(Gkv 126)
naivāsmi toṣitaḥ śāstaḥ pītvāpi tadguṇāmṛtam /
yatsākṣāddraṣtumicchāmi kadeha sa samācaret //
yattrailokādhipatīśo 'sau durdāntānapi dānavān /
bodhayitvā prayatnena bodhimārge nyayojayat //
tattasyeva mahadvīryaṃ kasyāpi vidyate na hi /
munīndrairapi sarvairyatpramātuṃ naiva śakyate //
bhūyo 'pi pātumicchāmi tadguṇāmṛtamuttamam /
tadbhavānsamupādiśya tuṣṭo 'ntaḥ kartumahati //
iti saṃprārthite tena bhagavān sa munīśvaraḥ /
viṣkambhinaṃ tamālokya punarevaṃ samādiśat //
śṛṇu sādho mahāsattva lokeśasya mahadguṇam /
bhūyo 'haṃ saṃpravakṣyāmi sarvasttavaśubhārthataḥ //
tato niṣkramya daityendrabhavanāt sa jinātmajaḥ /
anyatrāpi samuddhartuṃ sattvān saṃbhāsayan yayau //
tataścāsau mahābhijño lokeśvaraḥ svapuṇyajān /
nānāraśmīn samutsṛtya jagallokamabhāsayat //
tadraśmayo jagallokānabhāsya prasāritāḥ /
jetodyāne munīndrasya viśvabhuvaḥ puraḥ sthitāḥ //
jetodyāne tadā tatra prādurbhūtāḥ sarovarāḥ /
aṣṭāṃgaguṇasaṃpannajalapūrṇā manoharāḥ //
divyasauvarṇapadmādiparipūrṇābhiśobhitāḥ /
aneke kalpavṛkṣāśca sarvālaṃkāralambitāḥ /
saratnamaṇimuktādihāralambitaśobhitāḥ //
kāśikaduṣyapaṭṭādivastrālaṃkāralambitāḥ /
pravālohitastambāḥ suvarṇarupyapatrakāḥ //
aneke puṣpavṛkṣāśca falavṛkṣādayo 'pi ca /
sarvāścāpi mahauṣadhyaḥ prādurbhūtāssamantataḥ //
tatrārāme vihāre ca sugandhikusumāni ca /
divyasuvarṇapuṣpāṇi nipeturviyatastadā //
(Gkv 127)
evaṃ tanmaṃgalodbhūtanimittaṃ mahadadbhutam /
samudbhūtaṃ samālokya tasthuḥ sarve savismayāḥ //
atha gaganagaṃjākhyo bodhisattvo 'pi vismitaḥ /
tanmahadbhadranaimityaṃ parispraṣṭuṃ samutthitaḥ //
viśvabhuvo munīndrasya purataḥ samupasthitaḥ /
pādābje praṇatiṃ kṛtvā sāṃjalirevamabravīt //
kasya puṇyaprabhāraśmirbhagavannayamāgataḥ /
kuta iha samābhāsya karotyevaṃ śubhādbhutam //
tadbhavān samupādiśya sarvān sabhāśritānimān /
lokāan prabodhayan dharme vinodayitumarhati //
evaṃ saṃprārthite tena viśvabhūrbhagavān jinaḥ /
gaganagaṃjamālokya tamevaṃ punarabravīt //
asau lokeśvarastasmādbhavanānniścaran baleḥ /
tamo 'ndhakārabhūmyāṃ ca sattvān pātuṃ pragacchati //
tasya lokeśvarasyāyaṃ puṇyaraśmissamantataḥ /
avabhāsya jagallokamihāpi saṃprasāritaḥ //
tenadaṃ bhadranaimityaṃ kulaputra prajāyate /
tatra sattvān samuddhṛtya prāgacchet sa jagatprabhuḥ //
tadātra kulaputrastvaṃ trailokādhipatīśvaram /
tamāyātaṃ samālokya natvārādhaya sādaram //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa viśvabhuvā niśamya saḥ /
gaganagaṃja ālokya taṃ munīmevamabravīt //
kathaṃ sa bhagavān yāti tatrāndhatamase bhuvi /
sūryacandramasoryatra prabhā na jñāyate kvacit //
tatrāpi prāṇinaḥ santi yānuddhartuṃ sa gacchati /
kathaṃ kimarthamālokya viharet kva jinātmajaḥ //
iti tenodite śāstā viśvabhūḥ sa munīśvaraḥ /
gaganagaṃjamālokya taṃ punarevamādiśat //
(Gkv 128)
tatrāpi kulaputrāsti varado nāma sadguṇī /
cintāmaṇirmahāratnaḥ śrīkāntimān dineśavat //
tatrānekasahasrāṇi yakṣaṇāṃ rakṣasāmapi /
yathākāmaṃ sukhaṃ bhuktvā vasanti svairacāriṇaḥ //
tān kleśābhimāno duṣṭān paśyan sa karuṇānidhiḥ /
bodhayitvā prayatnena cārayituṃ susaṃvaram //
svapuṇyaraśmimutsṛjya saṃbhāsayan samantataḥ /
praviśati yathā pūrṇacandraḥ prahlādayan jagat //
tadraśmiparispṛṣṭāste sarve 'pi yakṣarākṣasāḥ /
mahāsaukhyasamāpannāḥ tiṣṭhanti vismayānvitāḥ //
tadā taṃ samupāyātaṃ śrīkāntisaṃprabhāsitam /
dṛṣṭvā te muditāḥ sarve purataḥ samupāgatāḥ /
kṛtāṃjalipuṭā natvā tasya pādāmbuje mudā /
purataḥ samupāśritya saṃpṛcchantyevamādarat //
mā tvaṃ bhagavaṃcchrāntaḥ klānto va bhavatāṃ tanau /
kaccit sarvatra kauśalyaṃ dṛśyate sucirādbhavān //
iti tairuditaṃ śrutvā lokeśaḥ sa jinātmajaḥ /
tān sarvān samupāsīnān vadatyevaṃ vilokayan //
mamānekāni kāryāṇi sattvānāṃ hitasādhane /
tenāhaṃ sucireṇātra samāgacchāmi sāmpratam //
nātmabhāvo mayaikasya sattvasya kāryasādhane /
niṣpādito jagatsattvasaddharmasādhane 'pi hi //
sarve sattvā mayālokya bodhayitvā prayatnataḥ /
bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣaṇīyāḥ sukhāvatīm //
tenāhaṃ sucireṇātra samāgacchāmi sāmpratam /
nātmabhāvo mayaikasya sattvasya kāryasādhane //
niṣpādito jagatsattvasaddharmasādhane 'pi hi /
sarve sattvā mayālokya bodhayitvā prayatnataḥ //
(Gkv 129)
bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣaṇīyāḥ sukhāvatīm //
tenāhaṃ sucireṇāpi yuṣmākaṃ hitasādhane /
vilokya samupāyāmi nānyatheti hi manyata //
ityādiṣṭaṃ jagacchāstrā tena lokeśvareṇa te /
śrutvā sarve mudā tasya pura evaṃ vadanti ca //
jayo 'stu te sadā kārye sidhyatu te samīhitam /
sadaivaṃ kṛpayālokya sarvānnaḥ pātumarhati //
ityuktvā te prasannākṣāḥ sarve taṃ triguṇādhipam /
svarṇaratnāsane sthāpya prārthayanyevamānatāḥ //
bhagavannātha lokeśa satsaukhyaguṇasādhanam /
asmadanugrahe dharmaṃ samupādeṣṭumarhati //
iti samprārthite taiḥ sa lokeśvaro jinātmajaḥ /
tāna yakṣān rākṣasān sarvān samālokyaivamādiśat //
sādhu cittaṃ samādhāya śṛṇudhvaṃ yūyamādarāt /
kāraṇḍavyūhamaudāryasūtraṃ vakṣyāmi vo hite //
ye śroṣyanti mahāyānasūtrarājamidaṃ mudā /
ye śrutvā dhārayiṣyanti vācayiṣyanti ye sadā //
paryavāpsyanti ye cāpi likhiṣyanti ca ye tathā /
ye ca likhāpayiṣyanti bhāvayiṣyanti ye sadā //
ye ca pravartayiṣyanti śrāvayiṣyanti ye parān /
anumodya sadā smṛtvā praṇatvā ye bhajantyapi //
ye cāpi śraddhayā nityamarcayiṣyanti sarvadā /
sādaraṃ ye ca satkṛtya mānayiṣyanti sarvadā //
teṣāṃ puṇyamasaṃkhyeyamaprameyaṃ mahattaram /
sadgunaśrīmahatsaukhyasaṃbuddhapadasādhanam //
sarvajñāḥ sugatāḥ sarve munīndrā api sarvadā /
etatpuṇyapramāṇāni kartuṃ na cābhiśaknuyuḥ //
tadyathāpi ca caturdvipanivāsino 'pi mānavāḥ /
hemaratnamayaṃ stūpaṃ kuryurekaikamucchritam //
(Gkv 130)
teṣu stūpeṣu sarveṣu dhāturatnāvaropaṇam /
kūryuste mānavāḥ sarve caturdvīpanivāsinaḥ //
tesāṃ yāvanmahatpuṇyaskandhamaudāryasattamam /
tato 'dhikaṃ hi tatpuṇyaṃ kāraṇḍavyūhasūtrajam //
tadyathā ca mahānaghāḥ paṃcapūrṇajalāvahāḥ /
sahasraparivārāstāḥ saṃkramanti yathodadhim //
evameva mahatpuṇyaṃ kāraṇḍavyūhasūtrajam /
śravaṇabhajanādīnāṃ saṃprābhivahate sadā //
evametanmahatpuṇyaṃ matvā yūyaṃ yadīcchatha /
tyaktvā pāpamatiṃ sarve śṛṇutedaṃ subhāṣitam //
śrutvānumodya satkṛtya mānayata sadādarāt /
etatpuṇyābhiliptā hi bhaviṣyatha jinātmajāḥ //
iti tena jagacchāstrā samādiṣṭaṃ niśamya te //
sarve te rākṣasā yakṣā muditāścedamabruvan //
ye cāpīdaṃ mahāyānasūtrarājaṃ jagatprabhāḥ /
likhāpayanti teṣāṃ syātkiyatpuṇyaṃ samādiśa //
ityakte taiḥ sa lokeśo bodhisattvo jinātmajaḥ /
sarvāṃstān muditān matvā samālokyedamādiśat //
kulaputrā aprameyaṃ pujyaṃ teṣāṃ prajāyate /
likhantīdaṃ sūtrarājaṃ likhāpayanti ye 'pi ca //
caturaśītisaddharmaskandhasāhasrikāni taiḥ /
likhāpitāni sarvāṇi teṣāṃ puṇyaṃ mahattaram //
rājānaste bhaviṣyanti nṛpendrāścakravartinaḥ /
dharmiṣṭhā lokabhartāro virā dhīrā vicakṣaṇāḥ //
ye cāpyasya mahāyānasūtrarājasya sarvadā /
nāmānusmaraṇaṃ kṛtvā bhajanti saṃprasāditāḥ //
te sarve bhavaduḥkhebhyo vimuktā vimalāśayāḥ /
niḥkleśāḥ paripūrṇāṃgāḥ sugandhimukhavāsinaḥ //
(Gkv 131)
candanagandhitāṃgāśca suvīryabalaveginaḥ /
jātismarāśca dharmīṣṭhā bhaveyuḥ śrīguṇāśrayāḥ //
evaṃ matvā mahatpuṇyaṃ yadyetadguṇamicchatha /
viramya kleśasaṃgebhyaḥ pariśuddhāśayā mudā //
etatkāraṇḍavyūhasya sūtrarājasya sarvadā /
nāmānusmaraṇaṃ kṛtvā bhajata śraddhayādarāt //
tato yūyaṃ vinirmuktā bhavakleśātiduḥkhataḥ /
niḥkleśā vimalātmānaḥ sukhāvatīṃ gamiṣyatha //
tatrāmitābhanāthasya pītvā dharmāmṛtaṃ sadā /
bodhicaryāṃvrataṃ prāpya bhaviṣyatha jinātmajāḥ //
tataḥ sattvahitādhānaśrīsaṃpatsadguṇāśrayāḥ /
sarvasattvahitaṃ kṛtvā saṃbuddhapadamāpsyatha //
iti satyaṃ parijñāya śuddhāśayā jitendriyāḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā bhajana tatsubhāṣitam //
iti taduktamākarṇya sarve te yakṣarākṣasāḥ /
prabodhitā mahotsāhaiścarantyevaṃ samādarāt //
tataḥ kecin bhavantyetaddharmaśraddhānusāriṇaḥ /
kecicca śrotāapannāḥ sakṛdāgāmino 'pare //
anye 'nāgāminaḥ kecidbhavanti bodhisādhane /
tatassarve 'pi te yakṣā rākṣasāḥ saṃpramoditāḥ //
tadupadiṣṭamāsādya bhavanti brahmacāriṇaḥ /
parasya ca hitaṃ kṛtvā saṃcarante śubhe sadā //
tataste nanditāḥ sarve bhūyastaṃ triguṇādhipam /
kṛtājaṃlipuṭā natvā prārthayantyevamādarāt //
bhagavannubodhe naḥ saddharmaṃ samupādiśat /
viharasva sadātraiva kvacidanyatra mā vraja //
svarṇaratnamayaṃ stūpaṃ kṛtvā dāsyāmahe 'tra te /
rathacaṃkrayātrā ca kariṣyāmo jagatprabhoḥ //
(Gkv 132)
sadā te śaraṇe sthitvā pītvā dharmāmṛtaṃ mudā /
saddharmasādhanaṃ kṛtvā cariṣyāmaḥ sukhaṃ śubhe //
iti taiḥ prārthitaṃ sarvaiḥ śrutvā lokeśvaro 'tha saḥ /
sarvānstān rākṣasān yakṣān samālokyaivamādiśat //
nāhaṃ sadātra tiṣṭheyamantratrāpyevamācaran /
bodhayannaparān sattvān yojayeyaṃ susaṃvare //
tasmādyūyamime sarve upadiṣṭaṃ yathā mayā /
tathā dhṛtvā sadā dharme caritvā tiṣṭhatābhavam //
iti śāstrā samādiṣṭaṃ śrutvā te yakṣarākṣasāḥ /
tadviyogātiduḥkhārtā vadanyevaṃ parasparam //
gamiṣyati bhavanto 'yaṃ lokanātho jagatprabhuḥ /
tadbhaviṣyāmahe sarve saddharmarahitā vayam //
iti saṃbhāṣya sarve te tasya traidhātukaprabhoḥ /
pādābje praṇatiṃ kṛtvā tiṣṭhanti samupāśritāḥ //
tataḥ sa trijagannātho lokeśvaro jinātmajaḥ /
tān sarvān samupāmantrya carati prasthitastataḥ //
tatra te rākṣasā yakṣāssarve tasya jagatprabhoḥ /
rudantaḥ sneharāgārtā gacchanti pṛṣṭhato 'nugāḥ //
tān dṛṣṭvā tvāgatān sarvān sa lokeśo karuṇātmakaḥ /
prāyātān dūrato mārge samālokyaivamabravīt //
sudūramāgato yūyaṃ nivartadhvaṃ svamālayam /
māgacchata gamiṣyāmi śuddhāvāse surālaye //
ityādiṣṭe jagacchāstrā sarve te yakṣarākṣasāḥ /
lokeśvarasya pādābje natvā yānti svamālayam //
tatra te rākṣasā yakṣā dhṛtvājñāṃ trijagatprabhoḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā caturbrahmavihāriṇaḥ //
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃbodhinihitāśayāḥ /
parasparaṃ hitaṃ kṛtvā saṃcarante sadā śubhe //
(Gkv 133)
evaṃ sa trijagannātho durbodhān yakṣarākṣasān /
api niyujya saddharme cārayati prabodhayan //
evaṃ sa trijagannāthaḥ sarvāsattvān prabodhayan /
bodhimāarge pratiṣṭhāpya pālayati sadā bhave //
tenāsya trijagadbhartuḥ puṇyaskandhaṃ mahattaram /
aprameyaṃ jinaiḥ sarvaiḥ pramātuṃ naiva śakyate //
tasmāttasya jagadbhartuḥ smṛtvāpi nāma sarvadā /
samudāhṛtya natvāpi kartavyaṃ bhajanaṃ mudā //
ye tasyoccārya nāmāpi bhajanti sarvadā mudā /
durgatiṃ te na gacchanti saṃprayāyuḥ sukhāvatīm //
tatrāmitābhanāthasya śaraṇe samupāśritāḥ /
sadā dharmāmṛtaṃ pītvā saṃcareran susaṃvare //
tato bodhivrataṃ dhṛtvā saṃcaritvā jagaddhite /
trividhāṃ bodhimāsādya sambuddhapadamāpnuyuḥ //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa viśvabhuvā niśamya te /
sarve lokāḥ sabhāsīnāḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrīghanena niśamya te /
sarve sasāṃghikā lokā muhurmuhuḥ saṃprabodhitāḥ //
// iti tamo 'ndhakārabhūmiyakṣarākṣasaparibodhanasaddharmāvatāraṇaprakaraṇaṃ samāptam //
11. śuddhāvāsika sukuṇḍala devaputroddhāraṇa prakaraṇam
atha gaganagaṃjo 'sau bodhisattvaḥ kṛtāṃjaliḥ /
viśvabhuvaṃ munīndraṃ taṃ natvevaṃ punarabavīt //
bhagavan sa mahāsattvo lokeśvaro jinātmajaḥ /
kadeha samupāgacched drakṣyate sa kathaṃ mayā //
(Gkv 134)
tataḥ kutra prayāto 'sau samuddhartuṃ ca duḥkhitaḥ /
tadupādiśya naḥ sarvān prabodhayitumarhati //
iti saṃprārthite tena gaganagaṃjena saddhiyā /
viśvabhūrmunirājastaṃ samālokyaivamādiśat //
tato 'sau kutraputrāntarhitāgnivat prabhāsayan /
gatvā vihāyāsau śuddhavāsaloke 'bhigacchati //
tatra sa brāhmaṇaṃ rupaṃ dhṛtvā paśyan samantataḥ /
tatra devanikāyeṣu samupācarate dīnavat //
tatra sukuṇḍalo nāma devaputro daridritaḥ /
duḥkhitaḥ kleśābhinnātmā durbhago dīnamānasaḥ //
taṃ saṃpaśyan samuddhartuṃ sadṛśābhāvitāśayaḥ /
śanaistasya gṛhadvāre samupāśritya tiṣṭhati //
taṃ dvārasamupāsīnaṃ vilokya sa sukuṇḍalaḥ /
kastvaṃ kimarthamāyāta ityevaṃ paripṛcchati //
tenaivaṃ paripṛṣṭe 'sau brāhmaṇo 'rthi suduḥkhivat /
niśvasyaivaṃ śanaistasya saṃpaśyan vadate puraḥ //
brāhmaṇo 'haṃ mahābhāga dūradeśādihāgataḥ /
kṣutpipāsābhitapto 'smi tadbhojyaṃ me pradīyatām //
tenaivaṃ yācamāno 'sau devaputraḥ sukuṇḍalaḥ /
rudan dīnasvaraḥ paśyan vadatyevaṃ tamānataḥ //
brāhmaṇa kiṃ pradāsyate kiṃcidvastu na me gṛhe /
tatkṣamasvāparādhaṃ me prārthayānyamito vrajan //
iti tenoditaṃ śrutvā vadatyevaṃ dvijaḥ sa tam /
kiṃcidapi pradātavyaṃ kṣuttṛṣṇākheditasya me /
yadi na dīyate kiṃcidapyatra maraṇaṃ vraje //
iti taduktamākarṇya devaputraḥ sukuṇḍalaḥ /
kiṃcidvastu gṛhe draṣṭuṃ praviśya paśyate śvasan //
tadā tasya jagaddhartuḥ kṛpādṛṣṭyanubhāvataḥ /
tatra gṛhe samudbhūtā mahadaiśvaryasaṃpadaḥ //
(Gkv 135)
tadā tasya gṛhe tatra kāṣṭhāgāreṣu sarvataḥ /
bhāṇḍāni vividhai ratnaiḥ pūrṇāni sarvadhātubhiḥ //
annaiśca bhojanairdravyaiḥ pānairdivyāmṛtairapi /
divyacīvaravastrādisarvālaṃkārabhūṣaṇaiḥ //
sugandhidravyapuṣpaiśca paripūrṇāni sarvataḥ /
vilokya samudāścaryasamākulitamānasaḥ //
aho kimidamāścaryam svapnaṃ vā dṛśyate mayā /
iti saṃcintya bhūyo 'pi samīkṣyaivaṃ vicintayan //
nūnamayaṃ mahābhijñaḥ puruṣo madgṛhāgataḥ /
yasya darśanabhāvena lakṣmīrjātā mamedṛśī //
iti niścitya cittena devaputraḥ sa nanditaḥ /
sahasopetya tam vipraṃ bhāṣate evamādarāt //
namaste brāhmaṇaśreṣṭha kaścitte kauśalaṃ tanau /
praviśātra gṛhe 'smākamanugrahītumarhasi //
iti tenoditaṃ śrutvā brāhmaṇaḥ sa prasāditaḥ /
sahasotthāya tadgehaṃ praviśati vilokayan //
tatra sa suprasanātmā devaputraḥ sukuṇḍalaḥ /
brāhmaṇaṃ taṃ pratiṣṭhāpya svāsane cārcate mudā //
pravārya dūṣyapaṭṭādicīvaraiḥ śuṣmakomalaiḥ /
maṇḍayitvā ca sarvāgaṃ sarvālaṃkārabhūṣaṇaiḥ //
divyarasāgrasusvādairāhārairamṛtottamaiḥ /
varṇagandharasodārairbhojayati samādaram //
tatsatkāraṃ samālokya brāhmaṇaḥ sa prasāditaḥ /
bhuktvā bhogyaṃ yathākāmaṃ dadātyasmai śubhāśiṣam //
svasti te maṃgalaṃ bhūyātsarvadāpi samantataḥ /
tiṣṭhatu te gṛhe lakṣmīḥ sadā saddharmasādhinī //
bhavatu te sadā śuddhaṃ cittaṃ saddharmalālasam /
sidhyantu te 'bhilāṣaṃ ca samvṛtikāryasādhanam //
(Gkv 136)
sadaitacchrīsusaṃpattisukhaṃ bhuktvā hitārthabhṛt /
triratnabhajanaṃ kṛtvā tiṣṭha caran mudā śubhe //
ahaṃ gacchāmi jetarṣerudyane saugatāśrame /
viśvabhuvaṃ munīndraṃ saṃdraṣṭuṃ vanditumutsahe //
iti taduktamākarṇya devaputraḥ sa vismitaḥ /
brāhmaṇaṃ taṃ samālokya pṛcchate caivamādarāt //
kīdṛśaṃ tanmahodyānaṃ jetarṣeḥ saugatāśramam /
kīdṛśī ramaṇīyā sā bhūmī tadvada me dvija //
ityevaṃ devaputreṇa paripṛṣṭe niśamya saḥ /
brāhmaṇastaṃ samālokya vadatyevaṃ ca sādaram //
ramaṇīyaṃ tadudyānaṃ jetarṣaḥ saugatāśramam /
divyasauvarṇaratnādinānālaṃkāramaṇḍitam //
tatrainakasamudbhūtā kalpṛkṣā mahīruhāḥ /
sarvakusumavṛkṣāśca sarvasatfalaśākhinaḥ //
aṣṭāṃgaguṇasampannāḥ jalapūrṇamanoharāḥ /
anekāḥ puṣkariṇyo 'pi padmotpalādiśobhitāḥ //
tatrārhantaḥ śubhātmāno bhikṣavo brahmacāriṇaḥ /
śuddhaśīlā mahābhijñā dakṣiṇīyā vicakṣaṇāḥ //
viśvabhuvo munīndrasya śrāvakā bodhicāriṇaḥ /
aneke bodhisattvāśca mahāsattvā maharddhikāḥ //
bhikṣuṇyo brahacāriṇyaḥ śuddhaśīlā jitendriyāḥ /
cailakavratinaścāpi tathānye 'pi ca sāṃghikāḥ //
triratnabhajanāraktā upāsakā upāsikāḥ /
viśvabhuvo munīndrasya śāsane śaraṇāśritāḥ //
sadā dharmāmṛtaṃ pītvā viharanti samāhitāḥ /
evamanye 'pi lokāśca brāhmaṇastīrthikā api //
rājānaḥ kṣatriyāścaiva samantrijanapaurikāḥ /
śreṣṭhinaḥ sārthavāhāśca mahājanāḥ śubhārthinaḥ //
(Gkv 137)
tatrāgatya samāśritya śrutvā saddharmamādarāt /
triratnabhajanaṃ kṛtvā viharanti sadā śubhe //
tathā devāśca daityāśca gandharvā api kinnarāḥ /
yakṣāśca nāgarājāśca garuḍāśca mahoragāḥ //
siddhā vidyādharāścāpi sarve lokādhipā api /
sadā tatra samāgatya viśvabhuvo jagadguroḥ //
satkṛtyābhyarcya saddharmaṃ śrutvā tiṣṭhanti sādaram //
evaṃ tatra munīndro 'sau viśvabhūḥ saṃpradarśayan /
prātihāryāṇi saddharmaṃ samupādiśya tiṣṭhati //
evaṃ tajjetakārāmaṃ puṇyakṣetraṃ manoramam /
sarvairlokādhipaiścāpi saṃsevitaṃ praśāsitam //
tadatra sāmpratam sarve lokā devādhipā api /
saddharmaṃ śrotumāgātya tiṣṭhanti tatsabhāśritāḥ //
tavāpi yadi vāṃchāsti tatra gaccha samadarāt /
viśvabhuvo munīndrasya sabhāṃ paśca vṛṣaṃ śṛṇu //
tatsaddharmāmṛtaṃ pītpā saṃbodhinihitāśayaḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā bodhicaryāvrataṃ cara //
etatpuṇyaviśuddhatmā pariśuddhatrimaṇḍalaḥ /
trividhāṃ bodhimāsādya saṃbuddhapadamāpsyasi //
iti matvā samādhāya śrutvā saddharmamādarāt /
triratnabhajanaṃ kṛtvā tiṣṭha caran sadā śubhe //
iti tena samādiṣṭaṃ niśamya sa sukuṇḍalaḥ /
prabodhitastathetyuktvā pṛcchatyevaṃ dvijaṃ ca tam //
avasyaṃ satyamākhyātumarhasi me puraḥ dvija /
devo 'si mānavo vā tvaṃ daityendro vā maharddhimān //
kasyāpi vidyate nedṛkkṛpādharmānubhāvatā /
yathā tvamiha mām paśyan tathā ko 'nyo 'nupālayet //
iti tenoditaṃ śrutvā brāhmaṇaḥ sa prasāditaḥ /
devaputraṃ tamālokya vadatyevaṃ prabodhane //
(Gkv 138)
na devo mānavo naiva daityendro vāpi nāsmyaham /
bodhisattvo 'smyahaṃ sarvasattvahitārthasaṃbharaḥ //
boddhicaryāvrataṃ dhṛtvā paśyan sattvān suduḥkhitaḥ /
bodhayitvā prayatnena yojayitvā susaṃvare //
evaṃ sarvatra lokeṣu duḥkhinaḥ pāpino 'pyaham /
bodhayitvā svayaṃ paśyan yojayeyaṃ sadā śubhe //
tathahaṃ svayamālokya sarvān sattvān prabodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya gacche tatra jināśrame //
iti tena samādiṣṭaṃ niśamya saṃpramoditaḥ /
sa ratnadakṣiṇāṃ datvā tasyaivaṃ ca prabhāṣate //
aho guṇamayaṃ kṣetraṃ sarvadoṣavivarjitam /
yatrādya ropitaṃ vījamadya saṃpadyate falam //
dhanyāste puruṣāḥ sarve ye triratnasubhaktikāḥ /
sadā dharmāmṛtaṃ pītvā saṃcarante jagaddhite //
ahamapi gamiṣyāmi jetārāme jināśrame /
viśvabhuvaṃ munīndraṃ taṃ draṣṭumicche sasāṃghikam //
tadahaṃ bhavatā sārddhaṃ tatra gantuṃ samutsahe /
tanmāṃ nītvā munīndraṃ taṃ saṃdarśayitumarhati //
iti saṃprārthite tena brāhmaṇaḥ sa sukuṇḍalam /
devaputraṃ tamālokya pratibravīti bodhayan //
ahamanyatra loke 'pi sattvān paśyan prabodhayan /
bodhimārge niyujyaivaṃ gamiṣyāmi tadāśrame //
tvameva prathamaṃ gatvā tatra jetāśrame vane /
vihārasthaṃ munīndraṃ taṃ saṃdarśaya sasāṃghikam //
tatsaddharmāmṛtaṃ pītvā saṃbodhinihitāśayaḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃcarasva sadā śubhe //
ityuktvā sa mahāsattvo brāhmaṇaḥ prasthitastataḥ /
antarhitaḥ kṣaṇādvahnirivāśe 'bhigacchati //
(Gkv 139)
tad dṛṣṭvā deavaputro 'sau mudāścaryakulāśayaḥ /
natvākāśe muhuḥ paśyaṃścireṇa gacchate gṛhe //
tatra sattvālayāsīnāḥ brāhmaṇaṃ tamanusmaran /
taddupadiṣṭamādhāya tiṣṭhate saṃcarecchubhe //
triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃcarante sadā śubhe //
evaṃ sa trijagannatho lokeśvaro jinātmajaḥ /
devānapi prayatnena bodhayitvā pramodayan /
bodhimārge niyujyaivaṃ cārayati jagaddhite //
evaṃ tasya jagadbhartuḥ puṇyaskandhaṃ mahattaram /
aprameyamasaṃkhyeyamityākhyātaṃ munīśvaraiḥ //
tatrāsya trijagadbhartuḥ smṛtvāpi nāma sarvadā /
dhyātvāpi praṇatiṃ kṛtvā bhajantu bodhivāṃchinaḥ //
ye bhajanti mudā tasya na te gacchanti durgatim /
sadā sadgatisaṃjātāḥ prānte yānti sukhāvatīm //
tatrāmitābhanāthasya pītvā dharmāmṛtaṃ sadā /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃyāsyanti jinālayam //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sarve sabhāśritāḥ /
lokāstatheti vijñapya prābhyanandan prabodhitāḥ //
// iti śuddhāvāsikasukuṇḍaladevaputroddharaṇaprakaraṇaṃ samāptam //
12. siṃhaladvīpa rākṣasī paribodhanoddhāraṇa prakaraṇam
atha gaganagaṃjo 'sau bodhisattvo jinātmajaḥ /
viśvabhuvaṃ munīndraṃ taṃ punarnatvaivamabravīt //
adyāpi sa mahāsattvo nāyāti bhagavanniha /
kadeha samupāgacchet kutra gacchati sāmpratam //
(Gkv 140)
iti tenābhisaṃpṛṣṭe viśvabhūḥ sa sudhākhiraḥ /
gaganagaṃjamālokya tamevaṃ punarādiśat //
tataḥ saṃprasthito 'sau ca lokeśvaḥ prabhāsayan /
sihaṃladvīpa ālokya ca lokeśvara rākṣasīrabhigacchati //
divyātisundaraṃ kāmarupaṃ dhṛtvā sa bhāsayan /
tatrābhisarate cittaṃ rākṣasīnāṃ pramodayan //
tamāyātaṃ samupālokya prauḍhakāmātisundaram /
sarvāsāṃ rākṣasīnāṃ tatkāmarāgaṃ samutthitam //
tadā tāḥ pramadāḥ sarvā rākṣasya madanākulāḥ /
navayauvanakantāṃgā ratirupātisundarāḥ //
bhūtvā taṃ samupālokya purataṃ samupāśritāḥ /
tatpādāmburuhe natvā buvatyevaṃ samādaram //
svāgataṃ te bhavān hi kaccit sarvatra kauśalam /
saṃpaśyan tarpayāsmākamanugṛhītumarhasi //
asmākaṃ yauvanīnāṃ yatsvāmī bhartā patiḥ prabhuḥ /
kasyā api hi naiko 'pi vidyate hi kadācana //
tadāsmākaṃ bhavān svāmī bhartā patiḥ prabhuḥ suhṛt /
bhavatu nāgatiścāpi trātā dvīpaḥ parāyaṇaḥ /
śaraṇyaṃ ca sadā loke sanmārgadeśako 'ci ca //
sadā te śaraṇe sthitvā samādiṣṭaṃ tathā tvayā /
tathā sarvā vayaṃ dhṛtvā saṃcariṣyāmahe mudā //
santyatra vividhā bhogyā divyāmṛtarasottamāḥ /
vastrāṇi vividhānyevaṃ vividhabhūṣaṇāmyapi //
ramaṇīyāstaḍāgāśca krīḍodyānavanāni ca /
prāsādā ramaṇīyāśca dīrghikāśca manoramāḥ //
santi dravyāṇi sarvāṇi ratnāni vividhānyapi /
sarvopakaraṇavastūni supathyānyauṣadhānyapi //
etānīmāni sarvāṇi tvadadhīnāni sarvadā /
tadbhavān samupālokya svecchayā dātumarhati //
(Gkv 141)
yathākāmaṃ sukhaṃ bhuktvā sahāsmābhiḥ sadā raman /
svecchayā saṃcaraṃstiṣṭhan vasatvihaiva sarvadā //
bhavadvaśe samāśritya sarvā vayaṃ samāsarāt /
pūrayitvāpyabhiprāyaṃ cariṣyāmo yathāsukham //
tadasmākaṃ bhavān svāmī bhūtvātraiva sadā raman /
sthātumarhasi rājeva pālayannaḥ suduḥkhitāḥ //
bhavato bhajanaṃ kṛtvā kariṣyāmaḥ samīhitam /
tattiṣṭhatu sadehaiva mānyatra vrajatu kvacit //
evaṃ tābhiḥ samākhyātaṃ niśamya sa jagatprabhuḥ /
sarvāstāḥ pramadāḥ paśyan bravītyevaṃ puraḥ punaḥ //
yathā mayopadiṣṭaṃ hi yuṣmābhiḥ kriyate yadi /
tathā yuṣmadvaśe sthitvā cariṣyāmīha sarvadā //
yathākāmaṃ sukhaṃ bhuktvā yuṣmābhiḥ saha sarvadā /
raman sarvamabhiprāyaṃ pūrayiṣyāmi vo dhruvam //
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā tāḥ pramadā api /
sarvāstaṃ puruṣaṃ kāntaṃ saṃvīkṣyaivaṃ bruvanti ca //
tvadādiṣṭaṃ vayaṃ śrutvā na cariṣyāmahe katham /
avaśyaṃ te vaśe sthitvā kariṣyāmo yathoditam //
tadasmākaṃ vacaḥ śrutvā bhuktvāsmābhiḥ sukhaṃ saha /
yathākāmaṃ ramannatra saṃcaratāṃ yathecchayā //
iti tābhiḥ samākhyātaṃ niśamya sa jagatprabhuḥ /
sarvāstā rākṣasīḥ paśyan bravītyeva prabodhayan //
yadi yūyaṃ mayākhyātaṃ dhṛtvā sarvāścariṣyatha /
tacchṛṇudhvaṃ samādhāya deśitaṃ vo hitaṃ mayā //
viramya daśapāpebhyo dhṛtvā brahmavihārikam /
triratnabhajanaṃ kṛtvā caradhvaṃ poṣadhaṃ vratam //
yadyetadvratamādhāya caratha sarvadādarāt /
tadā yuṣmadvaśe sthitvā tiṣṭheyamiha saṃraman //
(Gkv 142)
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā tāḥ pramadā api /
sarvāstatheti vijñapya kurvantyevaṃ ca tatpuraḥ //
svāmin yathā tvayādiṣṭaṃ tathā vayaṃ caremahi /
tadetadvidhimasmākaṃ samupādeṣṭumarhasi //
iti saṃprārthitaṃ tābhinirśamya sa jinātmajaḥ /
tāḥ sarvāstā bodhitā matvā samīkṣyaivaṃ bravīti tat //
śṛṇudhvaṃ yadi vāṃchāsmin yuṣmākaṃ satsukhe sadā /
vratarājavidhānaṃ ca upadekṣyāmi vistaram //
ādau puṇyasukhotsāhaṃ dhṛtvā śuddhāśayā mudā /
tīrthe snātvā viśuddhāṃgā prāvṛtya śuddhacīvaraiḥ //
abhyarcya sadguruṃ natvā triratnaśaraṇaṃ gatāḥ /
śrīmallokeśvaraṃ dhyātvā samabhyarcya yathāvidhim //
tataścārghādikaṃ datvā saṃstutvā stutijalpanaḥ /
aṣṭāṃgaiḥ sādaraṃ natvā kṛtvā vāpi pradakṣiṇān //
sadhātudravyaratnādidakṣiṇān śraddhayādarāt /
upaḍhokya samālokya kṛtājaliputā mudā //
pāpānāṃ deśanāṃ kṛtvā dhṛtvā puṇyānumodanām /
saṃbodhiopraṇidhiṃ dhṛtvā prārthageta jagacchubhe //
evaṃ kṛtvā vrataṃ nityamahnāyāme tṛtīyake /
bhogyaṃ nirāmiṣaṃ bhuktvā kuruta vratapālanām //
evaṃ nityaṃ samādhāya kṛtvā vratamidaṃ sadā /
triratnaśaraṇaṃ kṛtvā saṃcaradhvaṃ jagaddhitaṃ //
etatpuṇyānubhāvena pariśuddhatrimaṇḍalāḥ /
sadā sadgatisaṃjātāḥ saddharmaśrīguṇāśayāḥ //
satsukhāni sadā bhuktvā niḥkleśā vijitendriyāḥ /
sarvatra bhadratāṃ kṛtvā gamiṣyatha sukhāvatīm //
tatrāmitābhanāthasya pītpā dharmāmṛtaṃ sadā /
trividhāṃ bodhimāsādya saṃbuddhapadamāpsyatha //
(Gkv 143)
evaṃ matvā mahatpuṇyaṃ poṣadhavratasaṃbhavam /
yadīcchatha sadā bhadraṃ taccaradhvaṃ sadā vratam //
ityevaṃ tatsamādiṣṭaṃ śrutvā tāḥ pramadā api /
rākṣasyo muditāḥ sarvā dhartumicchanti tad vratam //
tatastāḥ pramadāḥ sarvā rākṣasyo 'pi prabodhitāḥ /
yathāvidhi samādhāya caranti poṣadhaṃ vratam //
etatpuṇyānubhāvena sarvāstā vimalāśayāḥ /
vimuktakāmasaṃrāgā bhavanti brahmacārikāḥ //
tadā tāsāṃ ca sarvāsāṃ rākṣasīnāṃ manāṃsyapi /
kleśaduḥkhairna bādhyante 'pahāribhiḥ kadāpi ca //
tāsāmāghācittaṃ ca naivābhijāyate kvacit /
daśākuśalasaṃrāgaṃ kasyāścāpi na jāyate //
sarvā śraddhānusāriṇyaḥ saddharmaguṇasādhane /
tathā dharmānusāriṇyo bhavanti prāptasaṃvarāḥ //
catuḥsatyāgamapraptāḥ prāptamārgacatuṣṭayāḥ /
kāścicca śrotāapatifalaprāptāḥ prabodhitāḥ //
tathānyāḥ sakṛdāgāmifalaprāptāḥ kāścit saddharmasādhane //
kāścidarhatvasaṃprāptāḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ /
pratyekāṃ bodhimanyāśca kāścitsaṃbodhilālasāḥ //
evaṃ tadupadeśamāsādya sarvāstāḥ pramadā api /
saddharmābhitā bhadrā bhavanti bodhimānasāḥ //
evaṃ tasya jagadbhartuḥ prasādāstāḥ pramoditāḥ /
śikṣāsaṃvaramāsādya pracaranti jagaddhite //
tatastā nanditāḥ sarvāḥ śāstāraṃ tamupasthitāḥ /
kṛtājalipuṭā natvā prārthayantyevamādarāt //
yadbhavān svayamālokya sarvānasmān durāratān /
kṛtyā bodhayan dharme niyojayati sadguro //
(Gkv 144)
tadasmākaṃ bhavāṃcchastā suhṛnmitraṃ ca sadguruḥ /
saddharmaṃ samupādiśya sadeha sthātumarhati //
vayaṃ sarvā bhavacchikṣāstadbhavaccharaṇe sthitāḥ /
bhavatā yadyathādiṣṭaṃ tatkariṣyāmahe tathā //
na purā rākṣasīvṛttiṃ kariṣyāmaḥ kadācana /
śikṣāsaṃvaramādhāya cariṣyāmo vrataṃ sadā //
jambūdvīpe yathā martyā viramya daśapāpataḥ /
saṃvṛtisukhabhuṃjānā jīvanti sadguṇāratāḥ //
tathā vayaṃ viramyātra daśakulamārgataḥ /
sadvṛtisukhabhuṃjānā jīvema sadguṇāratāḥ //
sadaitad vratamādhāya triratnabhajanāratāḥ /
sarvaṃ sattvahitaṃ kṛtvā saṃcariṣyāmahe śubhe //
tadasmān kṛpayā paśyannevaṃ cānugrahaṃ sadā /
kṛtvā saddharmamādiśya viharatviha mānyataḥ //
iti saṃprārthitaṃ tābhiḥ sarvābhiḥ sa jinātmajaḥ /
lokeśvaraḥ samākarṇya tā vīkṣya vadate punaḥ //
nāhaṃ sadeha tiṣṭheyaṃ sarvatrāpi suduḥkhinaḥ /
prāṇinaḥ svayamālokya samuddhartuṃ caremahi //
tadetatsaṃvaraṃ dhṛtvā yūyamevaṃ samāhitāḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā saukhyaṃ bhuktvābhitiṣṭhata //
kāle kāle 'hamāgatya yuṣmākaṃ hitasādhane /
deśayiṣyāmi saddharmasaṃbuddhapadasādhānam //
evaṃ saṃbodhayan sarvā rākṣasīstāḥ sa rākṣasaḥ /
lokeśvaro mahāsattvaḥ saṃprasthitastato drutam //
tato 'ntarhita ākāśe gatvenduriva bhāsayan /
prahlādayan jagallokaṃ carate satvahitotsukaḥ //
taṃ khe gataṃ prabhāsvantaṃ dṛṣṭvā tāḥ sakalā api /
rākṣasyo vismayotpannāstiṣṭhanti pratinanditāḥ //
(Gkv 145)
tataḥ prabhṛtī tāḥ sarvā rākṣasyo 'pi samāhitāḥ /
tacchikṣāsaṃvaraṃ dhṛtvā saṃcarante sadā śubhe //
evaṃ sa trijagannātho rākṣasīrapi bodhayan /
bodhimārge niyujyāpi cārayati sadā śubhe //
evaṃ tasya jagadbhartuḥ puṇyaskandhaṃ mahattaram /
aprameyasaṃkhyemityākhyātaṃ munīśvaraiḥ //
tattasya trijagadgartuḥ śaraṇaṃ samupāśritāḥ /
dhyātvāpyuccārya nāmāpi smṛtvāpi bhajatādbhavam //
ye tasya trijagadbhartuḥ śraddhayā śaraṇe sthitāḥ /
dhyātvāpyuccārya nāmāpi smṛtvā bhajanti sarvadā //
te sadā sadgatiṃ yāntiṃ na kadācana /
bhadraśrīguṇasaṃpattisamāpannā bhavantyapi //
sadā sattvahitādhāne saddharmasādhanāratāḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃprayāyuḥ sukhāvatīm //
tatrāmitābhanāthasya pītvā dharmāmṛtaṃ sadā /
arhanto bodhimāsādya saṃbuddhapadamāpnuyuḥ //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa viśvabhuvā niśamya te /
sarve sabhāśritā lokāḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //
// itisiṃhaladvīparākṣasīparibodhanoddharaṇa prakaraṇam //
13. vārāṇasī kṛmi kīṭoddhāraṇa prakaraṇa
atha gaganagaṃjo 'sau bodhisattvaḥ kṛtāṃjaliḥ /
viśvabhuvaṃ munīndraṃ ca praṇatvaivamavocata //
bhagavan sa mahāsattvo lokeśvaro jinātmajaḥ /
nādyāpiha samāyāti kadāgacchettadādiśa //
(Gkv 146)
iti tenoditaṃ śrutvā viśvabhūḥ sa munīśvaraḥ /
gaganagaṃjamālokya taṃ punarevamabravīt //
tataḥ saṃprasthitaścāsau lokeśvaro vilokayan /
vārāṇasyāṃ samuddhartuṃ sattvān samabhigatcchati //
dṛṣṭvā sa prāṇino 'nekānasaṃkhyeyān suduḥkhitān /
saviṇmūtramṛdālagnāṃstiṣṭhatyevaṃ vicintayan //
hā pāpaṃ kathametāni saviṇmutrāśrītānyaham /
kṛmyasaṃkhyasahastrāṇi proddhareyaṃ prabodhayan //
tatra sa cintayan matvā sattvān kṛpayā saṃvilokayan /
bhramararupamādhāya bharmate tadupācaran //
namo buddhāya dharmāya saṃghāyeti praṇoditam /
madhuraśabdamuccārya bhramate sa viyaccaran //
taṃ khe bhramantamālokya sarve te prāṇakā api /
tatkalārāvamākarṇya cintayanyevamutsukāḥ //
aho 'yaṃ sukhavān pakṣī bhramate khe 'tiyathecchayā /
kimanena kṛtaṃ puṇyaṃ carate sukham //
kimasmābhiḥ kṛtaṃ pāpaṃ yenāmedhyāśritā vayam /
iti vicintya te sarve kṛmayastatsukhecchitāḥ //
tadviṇvamanuśrutvā saṃtiṣṭhante tadunmukhāḥ //
tathā te kṛmayaḥ sarve tannāmasmṛtibhāvitāḥ /
tattriratnanamaskāraṃ dhṛtvā tiṣṭhanti cetasā //
tathā caivaṃ samuccārya triratnanāma cetasā /
smṛtvā kṛtvā namaskaraṃ tiṣṭhanti trimaṇermudā //
etatpuṇyaviliptāste sarve saṃjātapakṣakāḥ /
tata uḍḍīya gaṃgāyāṃ nipatantastyajantyasūn //
tataste vimalātmānaḥ saṃprayātāḥ sukhāvatīm /
sarve sugandhamukhā nāma bodhisattvā bhavantyapi //
te tatrāmitabhāsasya pītvā dharmāmṛtaṃ sadā /
trividhāṃ bodhimāsādya nirvṛpadamāpnuyuḥ //
(Gkv 147)
evamasau mahāsattvo lokeśvaraḥ kṛmīnapi /
prayatnena samuddhṛtya preṣayati sukhāvatīm //
tathā tasya jagacchāstuḥ puṇyaskandhaṃ mahattaram /
aprameyamasaṃkhyeyamityākhyātaṃ munīśvaraiḥ //
ye cāsya lokanāthasya śraddhayā śaraṇe sthitāḥ /
dhyātvā smṛtvā samuccārya nāma bhajanti sarvadā //
sadā te sadgatau jātā durgatau na kadācana /
saddharmaśrīsukhāpannāḥ saṃprayāyuḥ sukhāvatīm //
tatrāmitāabhanāthasya pītvā dharmāmṛtaṃ sadā /
trividhāṃ bodhimāsādya saṃprāpsyanti jinālayam //
iti matvā sadā bhadrasaukhyamicchanti ye bhave /
te 'sya trailokanāthasya bhajantu śaraṇe sthitāḥ //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa viśvabhuvā niśamya te /
sarve samāśritā lokāḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //
// iti vārāṇasīkṛmikīṭoddhāraṇaprakaraṇaṃ samāptam //
14. māgadhika sattva prabodhanoddhāraṇa prakaraṇa
atha gaganagaṃjo 'sau bodhisattvaḥ pramoditaḥ /
viśvabhuvaṃ munīndraṃ taṃ praṇatvaivamuvāca ca //
bhagavan sa mahābhijñaḥ kadeha samupāsaret /
idānīṃ kva prayāto 'sau hyetadādeṣṭumarhati //
iti saṃprārthite tena viśvabhūḥ sa munīśvaraḥ /
bodhisattvaṃ tamālokya sabhāṃ cāpyevamabravīt //
tato 'sau trijagannātho vārāṇasyāṃ viniścaran /
sattvān paśyan samuddhartuṃ magadhe 'bhigato 'dhunā //
(Gkv 148)
tatra sa samupāśritya durbhikṣaparipīḍitān /
nṛmāṃsānyapi bhuṃjānān pibato rudhirāṇyapi //
parasparaṃ yudhyamānān mahāpātakacāriṇaḥ /
kleśāgnitāpitān duṣṭān saṃpaśyannanupṛcchati //
kasmādyūyamihānyonyaṃ yuddhaṃ kṛtvāvirodhitāḥ /
nṛmāṃsānyapi bhuktvaivaṃ pītvā nṛrudhirāṇyapi //
kleśāgnidahitātmāno mahāpātacāriṇaḥ /
bhūtayakṣā iva kṣurāśvarathaivamabhadrake //
iti tatpṛṣṭamālokya sarve te durjanā api /
tatpuṇyāṃśuparispṛṣṭā bhavanti damitāśayāḥ //
tataḥ sarve 'pi te tasya purataḥ samupāśritāḥ /
taṃ samīkṣya mahāsattvaṃ nivedayanti tadvṛti