Kinh Công Đức Trang Nghiêm (Guṇakāraṇḍavyūhasūtra)

hāvatvaṃ kathayiṣyāmi sāṃpratam //
yayailokādhipo nātho bodhisattvo jinātmajaḥ /
sarvadharmādhipaḥ śrīmānāryāvalokiteśvaraḥ //
sa sattvān pāpino duṣṭān duḥkhino narakāśritān /
samālokya kṛpādṛsṭyā mahākāruṇyacoditaḥ //
tān sarvān hi samuddṛtya bodhiyitvānumodayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayituṃ jinālaye //
saṃprasthitaḥ sukhāvatyāḥ puṇyaraśmīn samutsṛjan /
avabhāsya jagallokamihāgantuṃ samāgataḥ //
tasya puṇyaprabhākāntiriyaṃ pāpaviśodhanī /
avabhāsya jagatsarvaṃ śodhayantī prasāritā /
evaṃ sa sarvalokānāmadhipatirhitārthabhṛt /
svayamālokya sarvatra yāti sarvān samuddharan //
pāpino 'pi samālokya sarvatra narakeṣvapi /
nimagnānatiduḥkhāṃstān puṇyaraśmīn samutsṛjan //
avabhāsya sukhāpannān samuddhṛtya prabodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayati sukhāvatim //
(Gkv 38)
evaṃ sa śrīguṇādhāraḥ saddharmasukhadārayakaḥ /
dine dine 'pyapremeyān sattvānuddhṛtya bodhayan //
bodhimārge pratiṣṭhāpya śrāvayityā subhāṣitam /
kṛtvā śuddhāśayān sarvān preṣayati sukhāvatīm //
evaṃ tasya mahatpuṇyaṃ sarvalokādhikaṃ bahu /
aprameyamasaṃkhyeyaṃ saṃbodhipadasādhanam //
sarvairapi munīndraistatpuṇyaṃ mahadbahūttamam /
pramātuṃ parisaṃkhyātuṃ śakyate na kadācana //
sarveṣāmapi buddhānāmīdṛkpuṇyaṃ mahottamam /
aprameyasaṃkhyeyaṃ vidyate na kadācana //
kasyāpi dṛśyate naivamīdṛkpuṇyaṃ mahattaram /
tenāsau trigajagannātho virājate samantataḥ //
evaṃ tasya mahatpuṇyaprameyaṃ bahuttamam /
sarvairapi munīndraistatpramātuṃ śakyate na hi //
tasmādasau jagannātho jagacchāstā jagatpatiḥ /
sarvalokādhipaḥ śrīmānāryāvalokiteśvaraḥ //
ādibuddhātmasaṃbhūto jagadīśo maheśvaraḥ /
viśvasṛktrijagadbharttā saṃbodhijñānabhāskaraḥ //
sarvaiḥ lokādhipairdevaiḥ sāsurayakṣakinnaraiḥ /
rākṣasairgaruḍairnāgaiḥ pūjito vanditaḥ sadā //
grahaistārāgaṇaiḥ sarvairvidyādharairmaharddhikaiḥ /
siddhaiḥ sādhyaiśca rudraiśca kumbhāṇḍaiśca mahoragaiḥ //
sarvairbhūtādhipaiścāpi savahniryamamārutaiḥ /
sarvaiścāpyapsaraḥsarvairdaivādikanyakāgaṇaiḥ //
evaṃ dānavanāgendrayakṣādikanyakāgaṇaiḥ /
sadā dhyātvāpyanusmṛtvā stutvā natvābhipūjitaḥ //
bhairavaiśca tathā sarvairmahākālagaṇairapi /
mātṛkāśbhiśca sarvābhiḥ saṃstuto vandito 'rcitaḥ //
(Gkv 39)
sarvaiśca ḍākinīsaṃghaiḥ sarvairbhūtaiḥ piśācakaiḥ /
sarvairvighnādhipaicāpi sapretakaṭhapūtakaiḥ //
sarvairmāragaṇaiścāpi traidhātukanivāsibhiḥ /
sadā nityamanusmṛtvā praṇamitaḥ praśaṃsitaḥ //
evaṃ maharṣibhiḥ sarvairyogibhiśca tapasvibhiḥ /
yatibhistīrthikaiścāpi nityaṃ smṛtvābhivanditaḥ //
śrāvakairbhikṣubhiḥ sarvairarhadbhirbrahmacāribhiḥ /
sadānusmaraṇaṃ kṛtvā dhyātvā vanditārcitaḥ //
tathā sarvairmahāsattvairbodhisattvaiśva sarvadā /
tadguṇānusmṛtiṃ dhṛtvā sa praśaṃsyo 'bhivandhyate //
tathā pratyekabuddhaiśca śrutvā dṛṣṭvā ca tadguṇān /
sadānumodanāṃ kṛtvā praṇatvā saṃpraśaṃsyate //
evaṃ sarvairmunīndraiśca saṃbuddhairapi sarvadā /
tatpuṇyaguṇamāhātmyaṃ saṃpraśaṃsyānumodyate //
evaṃ sa sarvalokeśaḥ sarvadharmādhipeśvaraḥ /
viśvarastraṣṭā jagadbhartā traidhātukādhipeśvaraḥ //
mahābuddhātmasaṃbhūtaḥ saddharmaguṇabhāskaraḥ /
sarvasaṃghādhirājendro bodhisattvo jagatprabhuḥ //
iti sarvairmahābhijñaiḥ saṃbuddhaiḥ sarvadarśibhiḥ /
munīśvaraiḥ samākhyātaṃ purā mayā śrutaṃ kila //
tadyathādau mahāśūnyaṃ paṃcabhūte 'pyanudbhave /
jyotirusamudbhūta ādibuddho niraṃjanaḥ /
triguṇāṃśamahāmūrttirviśvarupaḥ samutthitaḥ /
sa svayaṃbhurmahābuddha ādinātho maheśvaraḥ /
lokasaṃsarjanaṃ nāma samādhiṃ vidadhe svayam //
tatastasyātmasaṃbhūto divyārupaḥ śubhāṃśabhṛt /
bhadramūttirviśuddhāṃgaḥ sulakṣaṇābhimaṇḍitaḥ //
puṇyakāntivirociṣkaḥ sarvalokādhipeśvaraḥ /
so 'pi lokodbhavaṃ nāma samādhiṃ vidadhe svayam //
(Gkv 40)
tadā tasyādināthasya cakṣubhyāṃ candrabhāskarau /
samutpannau lalāṭācca samutpanno maheśvaraḥ //
skandhābhyāṃ saṃprajāto 'bhūdabrahmā saumyaścaturmukhaḥ /
hadayācca samudbhūto nārāyaṇo 'tisundaraḥ //
ubhābhyāṃ dantapaṃktibhyāṃ samutpunnā sarasvatī /
vāyuvo mukhato jātāḥ pṛthvī jātā ca pādataḥ //
varuṇaścodarājjātaḥ vahniśca nābhimaṇḍalāt /
vāmajānūdbhavā lakṣmīḥ śrīdo dakṣiṇajānutaḥ //
evamanye 'pi devāśca sarvalokādhipā api /
tasya mahātmano dehāt samudbhūtā jagaddhiote //
yadaite lokanāthasya jātā lokādhipāstanoḥ /
tasya sarve prasannāsyāḥ paśyantaḥ samupasthitāḥ //
tadā maheśvaro devaḥ straṣṭāraṃ taṃ jagadgurum /
praṇatvā sāṃjaliḥ paśyan prārthayadevamādarāt //
bhagavan yadime sarve bhavatā nirmitā vayam /
tadarthe 'smānimān sarvān vyākarotu yathāvidhi //
iti saṃprārthite tena maheśvareṇa sarvavit /
lokeśvaraḥ samālokya sarvāṃnstānevamādiśat //
ārupyalokdhātvīśo bhaviṣyasi maheśvara /
trātā yogādhipaḥ śāstā saṃsāramuktisaukhyadik //
kaliyuge samutpunne sattvadhātau kaṣāyine /
tadā sraṣṭā vibharttā ca saṃharttā ca bhaviṣyasi //
sarvasattvā durācārā māracaryāsamāratāḥ /
mithyādharmagatā duṣṭā saddharmaguṇanindakāḥ //
vihīnabodhicaryāṃgāstāmasadharmasādhinaḥ /
tīrthikadharmasaṃraktā bhaviṣyanti kalau yadā //
tadā pṛthagjanāḥ sarve moherṣyāmadamānikāḥ /
sarve te śaraṇaṃ gatvā bhajiṣyanti sadādarāt //
(Gkv 41)
ākāśaṃ liṃgamityāhuḥ pṛthivī tasya pīṭhikā /
ālayaḥ sarvabhūtānāṃ līyanālliṃgamucyate //
iti sarve tadā lokāḥ prabhāṣantaḥ pramādataḥ /
sarvān devān pratikṣipya cariṣyanti vimohitāḥ //
tān sarvān samālokya bodhayitvā prayatnataḥ /
muktimārge pratiṣṭhāpya vrataṃ śaivaṃ pracāraya //
evaṃ kṛtvā mahaiśānaṃ padaṃ prāpya maheśvaraḥ /
trailokyādhipatirnātho bhaviṣyasi kalau yuge //
ityevaṃ tatsamādiṣṭaṃ niśamya sa maheśvaraḥ /
tatheti pratinanditvā tatraiva samupāśrayat //
athāsau sarvavicchāstā lokeśvaro jinātmajaḥ /
brahmānaṃ samupāmantrya saṃpaśyannaimabravīt //
brahmanstvaṃ rupadhātniśaśvaturvedāṃgaśāyabhṛt /
sṛṣṭikartā jagacchāstā caturbramhavihārikaḥ //
śāntacaryāsamācāraḥ sāttvikadharmanāyakaḥ /
paramārthayogavidvidvān śubhārthabhṛd bhaviṣyati //
yuge kalau samutpanne tava caryā vinakṣyati /
mlechadharmasamākrānte sadvṛttiḥ parihāsyate /
tadāpi tvaṃ prayatnena nānārupeṇa bodhayan /
dharmamārge pratiṣṭhāpya prāpayasva sunirvṛtim //
evaṃ brahmanstvamālokya sarvān sattvān prabodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya pālayasva jagaddhite //
evaṃ kṛtvā mahatkleśabhavodadhiṃ samuttaret /
arhansaṃbodhimāsādya saṃbuddho 'pi bhaviṣyasi //
ityevaṃ tatsamādiṣṭaṃ samākarṇya prabodhitaḥ /
brahmā tatheti saṃśrutya prābhyanandat prasāditaḥ //
tato 'sau ca mahāsattvo lokeśvaro jinātmabhūḥ /
nārāyaṇaṃ samālokya samāmantryaivamādiśat //
(Gkv 42)
viṣṇo tvaṃ kāmadhātvīśaḥ sarvalokādhipaḥ prabhuḥ /
rajodharmādhipaḥ śāstā sarvasattvahitārthabhṛt //
mahābhijño mahāvīraḥ sarvaduṣṭapramardakaḥ /
saṃsārasukhasaṃbhartā māyādharmavicakṣaṇaḥ //
kalau kleśākulān sattvān nānārupeṇa bodhayan /
trāsayitvāpi yannena sarvān dharme niyojaya //
evaṃ kṛtvā mahāsattvo mahatpuṇyaguṇānvitaḥ /
rājā viśvambharo nātho lakṣmīpatirmaharddhitaḥ //
sarvān sattvān sukhīkṛtya sarvān duṣṭān vinirjayan /
saṃvṛtiviratātmānte nirvṛtipadamāpsyasi //
ityevaṃ tatsamādiṣṭaṃ niśamya sa prabodhitaḥ /
viṣṇustatheti vijñapya prābhyanandat prasāditaḥ //
tataścāsau mahāsattvo lokeśvaro jināṃśajaḥ /
sarasvatīṃ samālokya samāmaṃtryaivamādiśat //
sarasvatī mahādevī sarvavidyāguṇākarī /
mahāmāyādharī sarvaśāyavijñā subhāṣiṇī //
saddharmaguṇasaṃbhartrī saṃbodhipratipālinī /
ṛddhisiddhipradātrī tvaṃ vāgiśvarī bhaviṣyasi //
sarvān mūrkhān durācārānapi sattvān prayatnataḥ /
bodhayitvā śubhe dharme yojayantyabhipālaya //
ye 'pi te śaraṇaṃ gatvā bhajeyurbhaktimānasāḥ /
paṇḍitāste mahābhijñā bhaveyu śrīguṇāśrayāḥ //
evaṃ sattvahitaṃ kṛtvā mahtpuṇyaguṇānvitā /
prānte bodhiṃ samāsādya saṃprāpsyasi jināspadam //
ityevaṃ tatsamādiṣṭaṃ niśamya sā sarasvatī /
tatheti pratinanditvā tatraikānte samāśrayat //
tataścāsau mahāsattvo lokeśvaro jinātmajaḥ /
virocanaṃ samālokya samāmaṃtryaivamādiśat //
(Gkv 43)
sūrya tvaṃ sumahaddīptiprabhākaro grahādhipaḥ /
divākaro jagallokatamo 'ntako bhaviṣyasi //
avabhāsya jagallokaṃ prakāśayan viśodhayan /
cārayitvā śubhe dharme pālayasva sadā bhraman //
tato 'sau ca mahāsattvo lokanātho jagatprabhuḥ /
candramasaṃ samālokya samāmaṃtryaivamādiśat //
caṃdramasvaṃ mahākāntiḥ śītaraśmiḥ sudhākaraḥ /
tārādhipo jagatkleśasantāpahṛdbhaviṣyati //
avabhāsya jagallokaṃ pravarṣayan sadāmṛtam /
auṣadhīvrīhiśasyānāṃ rasavīryaṃ pravardhayan //
prahlādsukhasaṃpannān kṛtvā rātrau prabodhayan /
sarvān sattvān śubhe dharme cārayitvābhipālaya //
tato vāyuṃ samālokya lokeśvaraḥ sa sarvavit /
sarvāṃstān samupāmaṃtrya pura evamupādiśat //
yūyaṃ samīraṇāḥ sarve jagatprāṇāḥ sukhāvahāḥ /
sarvadharmasukhotsāhaprakartāro bhaviṣyatha //
pracarantaḥ sadā yūyaṃ puyagaṇdhasukhavahāḥ /
prerayitvā jagaddharme saṃpālayadhvamābhavam //
tataḥ pṛthvīṃ mahādevīṃ samālokya sarvadṛk /
jinātmajo lokanātho samāmaṃtryaivamādiśat //
pṛthivi tvaṃ jagadbhartrī sarvalokasamāśrayā /
vasuṃdharā jagadbhartī viśvamātā bhaviṣyasi //
sarvadhātūn suratnāni vrīhiśasyamahauṣadhīḥ /
datvā saṃsthāpya saddharme pālayasva jagatsadā //
tato varumālokya sa lokeśo jinātmabhūḥ /
purataḥ samupāmaṃtrya vyākarodevamādiśat //
varuṇa tvamapāṃ nāthaḥ sarvasattvāmṛtapadaḥ /
sarvaratnākarādhīśo nāgarājo bhaviṣyasi //
(Gkv 44)
sadāmṛtapradānena poṣayitvā prabodhayan /
datvā ratnāni saddharme cārayasva jagatsadā //
tato vahniṃ samālokya citrabhānuṃ prabhāsvaram /
sarvalokādhipaḥ śāstā samāmaṃtryaivamādiśat //
vahne tvaṃ sarvadevānāṃ mukhībhūto hutāṃśabhuk /
pācakaḥ sarvavastūnāṃ dahanaḥ pāvako 'pyasi //
tasmāt sarvaprayatnena sarvālokān praharṣayan /
sadā loke sukhaṃ dattvā saṃpālaya jagaddhite //
tato lakṣmīṃ mahādeviṃ lokeśvaraḥ sa sanmatiḥ /
purataḥ samupāmaṃtrya samālokyaivamādiśat //
lakṣmi tvaṃ śrī mahādevī māheśvarī vasundharā /
sarvasaṃpatsukhotsāhapradāyinī bhaviṣyasi //
sadhātudravyarantādimahānsampatsukhānyapi /
datvā dharme pratiṣṭhāpya pālayasva jagatsadā //
tataḥ śrīdaṃ samālokya sa lokeśo jagatprabhuḥ /
purataḥ samupāmaṃtrya vyākarodevamādiśat //
kubera tvaṃ mahābhāgaḥ sarvadravyādhipaḥ prabhuḥ /
śrīsaṃpatsadguṇādhāro rājarājo bhaviṣyasi //
datvā śrīguṇasaṃpattīḥ pradatvā saṃprabodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya pālayasva sadā jagat //
evaṃ sa trijagatnnātho lokeśvaro jinātmajaḥ /
sarvāṃstān svāatmajān devān samāmaṃtryaivamādiśat //
yūyaṃ sarve mahāsattvāḥ saṃbodhivratacāriṇaḥ /
sarvasattvahitaṃ kṛtvā pracaradhvaṃ sadā śubhe //
evaṃ kṛtvā mahatpuṇyaṃ śrīsamṛddhisamanvitāḥ /
ante saṃbodhimāsādya saṃbuddhapadamāpsyatha //
ityevaṃ tatsamādiṣṭaṃ śrutvā sarve prabodhitāḥ /
te devāḥ pratinandantastatheti pratiśuśruvuḥ //
(Gkv 45)
evaṃ te sakalā devāḥ dhṛtvā tasyānuśāsanam /
bodhicaryāṃ samādhāya saṃpracerujagaddhite //
tadanuśāsanādeva sarvalokādhipā api /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcarire jagaddhite //
evaṃ sa trijagacchāstā lokeśvaro jinātmajaḥ /
bodhisattvamahābhijñaḥ sarvalokādhipeśvaraḥ //
ye tasya trijagacchāstuḥ śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ /
sarve te vimalātmano naiva gacchanti durgatim //
sadā sadgatisaṃjātāḥ saddharmaśrīsukhānvitāḥ /
niḥkleśā bodhimāsādhya saṃbuddhapadamāpnuyuḥ //
sarve 'pi sugatāstasya śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ /
dhyātvānusmṛtimādhyāya pracaranto jagaddhite //
eatatpuṇyānubhāvena niḥkleśā vimalāśayāḥ /
jitvā māragaṇān bodhiṃ prāpya gatāḥ sunirvṛtim //
atītā api saṃbuddhā vartamānā anāgatāḥ /
sarve 'pi te jagacchāstuḥ śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ //
dhyātvānusmṛtimādhāya pracaranto jagaddhite /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā kṛtvā sarvajagaddhitam //
krameṇa bodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā yathāvidhi /
jitvā māragaṇān sarvān bodhiṃ prāpyābhavan jināḥ //
bhavanti ca bhaviṣyanti dharmarājā munīśvarāḥ /
arhantaḥ sugatā nāthāḥ sarvajñāstrivināyakāḥ //
evaṃ sa trijagannātho lokeśvaro maharddhimān /
bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvalokādhipeśvaraḥ //
sarvasattvahitārthena bodhicaryāvrataṃ caran /
sarvān sattvān svayaṃ paśyannavabhāsya samuddharan //
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayitvā śubhe vṛṣe /
bodhayan suprasannāṃstān preṣayati sukhāvatīm //
(Gkv 46)
evam sa jagadādīśo lokeśvaro jinātmajaḥ /
bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvadharmahitārthabhṛt //
nāsti tasya samaṃ kaścit saddharmaguṇapuṇyavān /
kuto 'dhiko bhavettena lokeśvaro jagatprabhuḥ //
ityevaṃ sugataiḥ sarvaiḥ saṃbuddhaiḥ sarvadarśibhiḥ /
lokeśaguṇamāhātmyaṃ samādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā //
īdṛkpuṇyaguṇodbhāvaṃ lokeśasya vipaśvinaḥ /
minīndreṇa samādiṣṭaṃ purā mayābhisaṃśrutam //
tasmāllokeśavaraḥ sarvasaṃghādhipo jagadguruḥ /
sevanīyaḥ prayatnena saddharmaguṇavāṃchibhiḥ //
ye hyasya śaraṇaṃ gatvā bhajanti śraddhayā mudā /
durgatiṃ te na gacchanti sarvatrāpi kadācana //
sadā sadgatisaṃjātā dharmaśrīsukhabhāginaḥ /
śubhotsāhaṃ prabhuṃjante prānte yānti sukhāvatīm //
ityevaṃ hi samādiṣṭaṃ śākyasiṃhena tāyinā /
śrutvā sarve sabhālokāḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //
// iti śrīmaheśvarādidevasamutpādanaprakaraṇam //
5. sarvākāra sarvasattva prabodhana bodhicaryāvatāraṇa prakaraṇa
atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī sugatātmajaḥ /
sāṃjalirbhagavantaṃ taṃ praṇatvā caivamabravīt //
bhagavansa mahāsattvo lokeśvara jagatprabhuḥ /
kadeha samupāgached draṣṭumicchāmi taṃ prabhum //
iti taduktamākarṇya bhagavān sa munīśvaraḥ /
viṣkambhinaṃ mahāsattvaṃ tamālokyaivamādiśat //
(Gkv 47)
viṣkambhin sa mahāsattvo nāgacchediha sāṃpratam /
anyatra narake sattvānuddhartumabhigacchati //
sarvatrāpi svayaṃ gatvā saṃpaśyannarakāśritān /
sarvān sattvān samuddhṛtya preṣayati sukhāvatīm //
evaṃ sa sarvadā sattvān svayaṃ paśyan dine dine /
asaṃkhyeyān samuddhṛtya preṣayati sukhāvatīm //
evaṃ kurvan sa lokeśo bodhicaryāvrataṃ caran /
asaṃkhyapuṇyaratnādyaśrīsamṛddho virājate //
tasya puṇyamasaṃkhyeyamaprameyaṃ bahūttamam /
sarvairapi munīndraistatpramātuṃ naiva śakyate //
ityevaṃ sugataiḥ sarvaiḥ purākhyātaṃ mayā śrutam /
tadatrāhaṃ pravakṣyāmi śṛṇudhyaṃ yūyamādarāt //
tadyathābhūt purā śāstā śikhi nāma tathāgataḥ /
sarvajño 'rhanmahābhijñoḥ dharmarājo munīśvaraḥ //
sarvavidyādhirājendraḥ saṃbuddhaḥ sugato jinaḥ /
mārajit sarvalokendrastraidhātukavināyakaḥ //
tadāsaṃ bodhisattvo 'haṃ dānaśūro 'bhidho gṛhī /
sadādānarato dhīraḥ sarvasattvahitārthabhṛt //
sadā sa śikhinastasya munīndrasya jagadguroḥ /
satkṛtya śraddhayā nityaṃ prābhajan samupasthitaḥ //
tadā tena munīndreṇa samākhyātaṃ mayā śrutam /
lokeśvarasya saddharmasādhanodbhavakauśalam //
iti tena munīndreṇa samāakhyātaṃ niśamya saḥ /
bodhisattvo mahāsattvo viṣkambhī caivamabravīt //
bhagavan kidṛśaṃ tasya lokeśasya mahātmanaḥ /
saddharmasādhanodbhūtaṃ kauśalaṃ bhavatā śrutam //
bhagavanstatsamākhyāya sarvānasmān prabodhaya /
sarvalokā ime śrutvā bhaveyustadguṇāratāḥ //
(Gkv 48)
iti saṃprārthitaṃ tena śrutvāsau bhagavān jinaḥ /
sarvāṃllokān sabhāsīnān samālokyaivamādiśat //
yadā sa bhagavāṃcchāstā śikhī tathāgato jinaḥ /
sarvalokasabhāmadhye sasāṃghikaḥ samāśritaḥ //
ādimadhyāntakalyāṇaṃ saṃbodhiguṇasādhanam /
saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ samārabhejjagaddhite //
tadā tasya mukhadvārānnānāvarṇāḥ suraśmayaḥ /
vinirgatā jagatsarvamavabhāsya pracerire //
kṛtvā sarvatra lokeṣu subhadrāṇi samantataḥ /
punarāgatya sā kāntistadāśrama upāgatāḥ //
śikhinaṃ taṃ mahābhijñaṃ dharmarājaṃ munīśvaram /
tridhā pradakṣiṇīkṛtya tanmukhājye samāviśat //
tatsatpuṇyaprabhāṃ dṛṭvā lokeśvaraḥ sa vismitaḥ /
amitābhaṃ jinaṃ natvā papracchaivaṃ samādarāt //
bhagavan kasya satpuṇyakāntiriyaṃ samāgatā /
tadbhavān samupādiśya saṃbodhayatu no guro //
iti taduktamākarṇya bhagavān so 'mitaprabhaḥ /
lokeśvaraṃ mahāsattvaṃ tamālokyaivamādiśat //
kulaputra śikhī nāma saṃbuddho 'rhanmunīśvaraḥ /
sarvajñastrigacchāstā dharmarājastathāgataḥ //
vihāre jetakodyāne samāśritaḥ sasāṃghikaḥ //
sarvalokasabhāmadhye samāsīnaḥ prabhāsayan /
saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ prārambhaṃ kurute 'dhunā //
tasyeyaṃ suprabhākāntirmukhadvārādvinirgatā /
sarvatra bhuvaneṣvevamavabhāsya pracaryate //
ihāpi samupāyātā bhāsayantī pracāritā /
parāvṛtya munestasya mukhe prāviśate 'dhunā //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa lokeśvaraḥ prasāditaḥ /
amitābhaṃ munīndraṃ taṃ praṇatvaivamabhāṣata //
(Gkv 49)
bhagavan dharmarājaṃ taṃ draṣṭumicchāmi sāṃpratam /
tattatrāhaṃ gatiṣyāmi tadājñāṃ dātumarhati //
iti saṃprārthitaṃ tena lokeśena niśamya saḥ /
amitābho munīndrastaṃ lokeśamevamabavrīt //
kulaputra munīndraṃstaṃ yadi draṣṭuṃ tvamicchasi /
gaccha madvacanenāpi kauśalyaṃ spraṣṭumarhasi //
padmaṃ samupasaṃsthāpya tasya paśyan sabhāmapi /
samupāśritya saddharmaṃ śrutvā gacchānumoditaḥ //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā lokeśvaro mudā /
sāṃjalistaṃ jinaṃ natvā saṃbhāsayaṃstato 'carat //
yadā tataḥ sukhāvatyāṃ saṃprasthitaḥ sa bhāsayan /
tadā sarvā mahī sābdhiḥ sāgādhā ca prakampitā //
pravarṣādviyato hemaratnamayaṃ mahotpalam /
nirutpātaṃ śubhotsāhaṃ prāvartata samantataḥ //
tadāśramamahodyāne kalpavṛkṣāḥ samutthitāḥ /
divyavastrasuvarṇādiratnālaṃkāralambitāḥ //
nānākusumavṛkṣāśca sugaṃdhipuṣpaśobhitāḥ /
anekafalavṛkṣāśca divyarasafalānatāḥ //
aṣṭāṃguṇasaṃpannajalapūrṇāḥ sarovarāḥ /
nānāpuṣpābhisaṃkīrṇāḥ prādurbhūtā manoramāḥ //
vividhapuṣpavarṇāṇi dravyāṇi vividhānyapi /
hemādidhāturatnāni vastrāṇi bhūṣaṇāni ca //
suvarṇasurasāsvādasaṃpannabhojanānyapi /
dhānyādivrīhijātāni pravarṣanta tadāśrame //
tatra ca saptaratnāni saṃjātāni jināśrame /
sarvā bhūmiśca sauvarṇā nirbhāsā saṃbabhau tadā //
tadā lokeśvara padmaṃ sahastrapatraṃ suvarṇikam /
saptaratnamayo jvālaṃ samādāya tataścaran //
(Gkv 50)
evaṃ tatra subhadrāṇāṃ nimittaṃ saṃprakāśayan /
avabhāsya jagallokaṃ samālokya samantataḥ //
prāṇino duḥkhinaḥ sarvān samuddhṛtya prayatnataḥ /
bodhimārge pratiṣṭhāpya saṃpreṣayan sukhāvatīm //
sudhāraśmiṃ samutsṛjya saṃbhāsayan samantataḥ /
saṃbuddhaṃ śikhinaṃ tadvihāramupācarat //
tāni bhadranimittāni vilokya tatsabhāśritaḥ /
ratnapāṇirmahāsattva boddhisattvo 'bhilokayan //
vismitaḥ sahasotthāya pustaḥ samupācarat /
udvahannuttarāsaṃgaṃ jānubhyāṃ bhuvi saṃsthitaḥ //
bhagavantaṃ munīndraṃ taṃ saṃbuddhaśikhinaṃ mudā /
kṛtāṃjalipuṭo natvā papracchaivaṃ samādarāt //
bhagavan kasya prabhākāntiriyamiha samāgatā /
mahadbhadranimittāni dṛśyante prodbhavāni ca //
bhagavanstatsamādiśya sarvānimān sabhāśritān /
vismayākulacittāntaḥ prabodhayitumarhati //
iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā śikhī tathāgataḥ /
ratnapāṇiṃ mahāsattvaṃ taṃ paśyannevamādiśat //
ratnapāṇe mahāsattva dṛśyante yadihādhunā /
mahadbhadranimittāni saṃjātāni samantataḥ //
taddhetuṃ saṃpravakṣyāmi śṛṇudhvamidamādarāt /
yūyaṃ sarve prasīdantaḥ pratibudhyānumodata //
yaḥ śrīmāṃjagannātho bodhisattvo jinātmajaḥ /
sarvasaṃghādhipaḥ śāsta sarvalokādhipeśvaraḥ /
samantabhadrakārī sa āryāvalokiteśvaraḥ /
sattvān paśyan samuddhartuṃ sukhāvatyāṃ viniścaran //
puṇyaraśmiṃ samutsṛjya saṃbhāsayan samantataḥ /
śodhayaṃstrijagallokaṃ kṛtvā bhadraṃ samantataḥ //
(Gkv 51)
pāpino 'pi durācārān sarvatra narakeṣvapi /
nimagnāṃstān samālokya samuddhṛtya samantata //
bodhayitvā prayatnena kṛtvā saddharmalālasān /
mameha darśanaṃ kartuṃ samupāgacchapi sāṃpratam /
tasyeyaṃ suprabhā kāntirbhāsayantī samāgatā //
īdṛgdranimittāni saṃjātāni samaṃtataḥ /
bhadraheturayaṃ tasya lokeśasyāgataḥ khalu //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa ratnapāṇirniśamya saḥ /
saṃbuddhaṃ taṃ sabhāṃ tāṃ ca samālokyaivamabravīt //
bhagavan sa mahāsattvo lokeśvaro jagatprabhuḥ /
nāgacchati kadāgatcched draṣṭumicchāmi taṃ prabhum //
iti tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa śikhī jinaḥ /
ratnapāṇiṃ tamālokya sabhāṃ cāpyevamādiśat //
āgacchet sa mahāsattvo lokeśvaraḥ suduḥkhitaḥ /
sattvān sarvān samuddhṛtya preṣayitvā sukhāvatīm //
prathamamiha māṃ draṣṭumāgacchet sa kṛpānidhiḥ /
tadā taṃ trijagannāthaṃ paśca bhaja samādarāt //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa ratnabhṛnmudā /
saha sarvasabhālokaistasthau taddarśanotsukaḥ //
tadāsau trijagannātho lokeśvaraḥ prabhāsayan /
dūrāttaṃ sugataṃ paśyan vihāre samupāviśat //
taṃ lokeśaṃ samāyātaṃ samīkṣya sugatātmajam /
sarve lokāḥ sabhāsīnāḥ samutthāya praṇemire //
ratnapāṇistamāyātaṃ saṃpaśyan sahasotthitaḥ /
sāṃjaliḥ samupāgamya vavande tatpadāmbuje //
evaṃ sa vandyamānastaiḥ sarvalokaiḥ prabhāsayan /
śikhinaṃ taṃ samālokya purataḥ samupācarat //
(Gkv 52)
taṃ samāyātamālokya bhagavān sa śikhī mudā /
svāgataṃ te mahāsattva kauśalamityapṛcchata //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa sugatātmajaḥ /
kauśalaṃ me sadā śāstariti vadannupācarat //
tatrāsau trijagannāthaḥ śikhinaṃ taṃ munīśvaram /
vanditvā taṃ mahāpadmamupasthāpyaivabravīt //
bhagavannamitābhena śāstremaṃ prahitaṃ kajam /
kuśalaṃ cāpi sarvatra pṛcchata te samantataḥ //
iti taduktamākarṇya bhagavān sa śikhī mudā /
gṛhītvā taṃ mahāpadmaṃ vāme sthāpyaivamabravīt //
sarvatra kauśalamatra kvacittasyāpi kauśalam /
iti pṛṣṭvā munīndraiśca tanevaṃ paryapṛcchata //
kulaputra tvayā sattvāḥ kiyanto narakāśritāḥ /
samuddhṛtya śubhe sthāpya preṣitāste sukhāvatīm //
iti pṛṣṭe munīndreṇa lokeśvaro vilokya saḥ /
saṃbuddhaṃ taṃ sabhāṃ cāpi samālokyaivamabravīt //
bhagavan bahavo 'saṃkhyeyāḥ sattvā narakāśritāḥ /
te sarve 'pi prayatnena mayālokya samuddhṛtāḥ //
tadyathā ye mahāduṣṭā avīcau karmabhoginaḥ /
raurave kālasūtre ca hāhavatapane 'pi ca //
tāpane 'gnidhaṭe ye ca śālmalike ca pāpinaḥ /
saṃghāate cāndhakāre ca śītodake 'sipatrake //
evamanyaṣu sarveṣu narakeṣu samantataḥ /
svakṛtakarmabhuṃjānāṃ tiṣṭhanto duḥkhabhoginaḥ //
tīvraduḥkhāgnisantaptā mūḍhā viluptacetanāḥ /
te sarve 'pi mayoddhṛtya saṃpreṣitāḥ sukhāvatīm //
bhūtāḥ pretāḥ piśācāśca kṣuptipāsāgnidāhitāaḥ /
sūcimukhādayo duṣṭā viṇmūtrāmedhyabhoginaḥ //
(Gkv 53)
paśavo 'pi ca ye duṣṭāḥ pakṣiṇo 'pi durāratāḥ /
kṛmikīṭādayaścāpi svakarmafalabhoginaḥ //
te 'pi sarve mayālokya mocayitvā svakarmataḥ /
samuddhṛtya prayatnene saṃpreṣitāḥ sukhāvatīm //
evamanye 'pi sattvā ye martyā daityāḥsurā api /
adharmābhiratā duṣṭā bhraṣṭā narakagāminaḥ //
te 'pi sarve mayāalokya bodhiyitvā prayatnataḥ /
sadharme saṃpratiṣṭhāpya saṃpreṣitā jinālaye //
evaṃ nityaṃ mayālokya prāṇino durito 'rddhatāḥ /
sarve 'pi narakāsīnāstīvraduḥkhāgnitāpitāḥ //
dine dine 'pyasaṃkhyeyā samuddhṛtya prayatnataḥ /
bodhiyitvā śubhe sthāpya cārayitvā susaṃvare /
bodhimārge niyujyaivaṃ saṃpreṣitā jinālaye //
yathā mayā pratijñātaṃ tathā karttavyameva tat /
iti nityaṃ samālokya sattvā dharme 'bhiyojitāḥ //
yāvantaḥ prāṇinaḥ sarve yāvanna bodhibhāginaḥ /
tāvadahaṃ na saṃbodhiṃ saṃprāpnuyāṃ jagaddhite //
iti dṛḍhā pratijñā me yāvanna paripūritā /
tāvat sattvān samālokya samuddhṛtya prayatnataḥ //
bodhayitvāpi kṛtvā ca caturbrahmavihāriṇaḥ /
bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayeyaṃ sukhāvatīm //
ityevaṃ bhagavaṃcchāste bodhicaryāṃ samācaran /
sarvasattvahitaṃ kṛtvā care tridhātukeṣvapi //
evaṃ nityaṃ jagallokia kṛtvā bhadrasukhotsavam /
pracaraṃ pracarāmyevaṃ cariṣyāmi sadā bhave //
ityuktvā sa mahāsattvo lokeśvaro jinātmajaḥ /
bhūyastaṃ śikhinaṃ natvā samanujñāmayācata //
bhagavan gantumicchāmi sattvānuddhartumanyataḥ /
tadanujñāṃ pradatvā me prasīdatu jagaddhite //
(Gkv 54)
iti taduktamākarṇya sa śikhī bhagavān mudā /
lokeśvaraṃ mahābhijñaṃ tamālokyāivamabravīt //
sidhyatu te mahāsattva kāryaṃ saṃbodhisādhanam /
gaccha loke hitaṃ kurvan saṃcarasva sukhaṃ sadā //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa lokeśvaro jagatprabhuḥ /
śikhinaṃ dharmarājaṃ taṃ praṇatvā prācarattataḥ //
prakramittvā tataḥ so 'gnipiṇḍa iva samujjvalan /
ākāśe 'ntarhito 'nyatra bhuvene bhāsayan yayau //
tamevaṃ khe gataṃ dṛṣṭvā ratnapāṇiḥ sa vismitaḥ /
śikhinaṃ bhagavantaṃ taṃ samālokyaivamabravīt //
bhagavaṃstrijagadbharturlokeaśsya mahānmanaḥ /
kiyatsukṛtasaṃbhāraṃ vidyate tatsamādiśa //
iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā sa bhagavāṃchikhī /
ratnapāṇistamālokya samāmaṃtryaivamādiśat //
kulaputra śṛṇu cāsya lokeśasya jagatprabhoḥ /
puṇyaskandhaṃ pravakṣyāmi sattvānāṃ bhadrakāraṇe //
tadyathaike mahāsattvāḥ sarveṣāmapi dehinām /
sarvadā sarvasatkārairbhajanti samupasthitāḥ //
teṣāṃ puṇyāni yāvanti tāni sarvāṇi sadguroḥ /
lokeśsyaikavālāgre iti sarve jinā jaguḥ //
tadyathāpi caturdvīpe meghā varṣanti sarvadā /
tatsarvajalabindūnāṃ saṃkhyātuṃ śakyate mayā //
na tu lokeśvarasyāsya bodhisattvasya satprabhoḥ /
puṇyaskandhapramāṇāni kartuṃ kenāpi śakyate //
sarvaṣāmapi cābdhīṇāṃ sarveṣāmapi cāmbhasām /
ekaikabindhusaṃkhyāni kartuṃ śaknomyahaṃ dhruvam //
na tu lokeśvarasyāsya saṃbodhivratacāriṇaḥ /
puṇyasaṃbhārasaṃkhyāni kartuṃ śaknomyahaṃ khalu //
(Gkv 55)
sarveṣāmapi jantūnāṃ caturdvīpanivāsinām /
ekaikaromasaṃkhyābhiḥ pramāṇaṃ śakyate kila //
na tu lokeśvarasyāsya saddharmasadguṇāmbudheḥ /
bodhisaṃbhārapuṇyānāṃ pramātuṃ śakyate mayā //
hemaratnamayān stūpān paramāṇurajopamān /
vidhāya sarvadābhyarcya prabhajet samupasthitaḥ //
saṃbuddhapratimāṃścaivaṃ paramāṇurajopamān /
hemaratnamayān sthāpya sarve lokā mahotsavaiḥ //
sadhāturatnapūjāṃgairbhajeyuḥ sarvadā mudā /
etatpuṇyapramāṇāni kartuṃ śaknomyahaṃ dhruvam //
naiva lokeśvarasyāsya caturbrahmavihāriṇaḥ /
puṇyasaṃkhyāpramāṇāni kartuṃ śaknomi sarvathā //
sarveṣāmapi vṛkṣāṇāṃ caturdvipamahīruhām /
patrasaṃkhyāpramāṇāni kartuṃ śaknomyahaṃ khalu //
naiva lokeśvarasyāsya sattvahitārthadāyinaḥ /
puṇyasaṃkhyāpramāṇāni kartuṃ śaknomi sarvadā //
sarve strīpuruṣā maryāścaturdvīpanivāsinaḥ /
śrotāpattifale sthāpya cārayeyuḥ susaṃvaram //
teṣāṃ puṇyapramāṇāni kartuṃ śaknomyahaṃ khalu /
na tu lokeśapuṇyānāṃ pramātuṃ śaknuyāmaham //
etān sarvānnarāṃścāpi bodhayitvā prayatnataḥ /
sakṛdāgāminaḥ kṛtvā cārayeyuḥ śubhe sadā //
eteṣāmapi puṇyānāṃ pramātuṃ śakyate khalu /
naiva lokeśapuṇyānāṃ pramātuṃ śakyate kvacit //
tathā ca mānavān sarvān bodhayitvānumodayan /
anāgāmīfale sthāpya cārayeyuḥ susaṃbare //
eteṣāmapi puṇyānāṃ pramātuṃ śakyate kila /
naiva lokeśvarasyāsya pramātuṃ śakyate kvacit //
(Gkv 56)
tathaitān sakalān martyān bodhayitvā prayatnataḥ /
arhatve saṃpratisthāpya cārayeyuḥ sunirvṛtau //
eteṣāmapi puṇyānāṃ pramātuṃ śakyate mayā /
na tu lokaeśvarasyāsya śakyate sugatairapi //
tathā pratyekabodhau ca sarvān etān narānapi /
bodhayitvā niyujyeva cārayeyuḥ sunirvṛtau //
eteṣāmapi puṇyānāṃ pramātuṃ śakyate mayā /
na tu lokeśvarasyāsya sarvairapi munīśvaraiḥ //
eteṣāmapi sarveṣāṃ puṇyānāṃ pravaraṃ mahat /
puṇyaṃ lokeśvarasyāsya bahvameyamuttamam //
kiṃ mayaikena tatpuṇyaṃ pramātuṃ iha śakyate /
sarvairapi munīndrairhī śakyate na kadācana //
evamasau mahatpuṇyasaṃbhāraśrīsamṛddhimān /
lokaśvaro mahāsattvo bodhisattvo jinātmajaḥ //
nāstīdṛkpuṇyasaṃbhārasadguṇaśrīsamṛddhimān /
tadanyo hi mahāsatvaḥ kutastraidhātukeṣvapi //
ityevaṃ tanmahatpuṇyaṃ śrutvā yūyaṃ pramoditāḥ /
tamīśaṃ śaraṇaṃ gatvā bhajadhvaṃ sarvadā bhave //
ye tasya trijagadbharturlokeśasya jagatprabhoḥ /
dhyātvā nāma samuccārya smṛtvā bhajanti sarvadā //
te bhavakleśanirmuktāḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ /
dharmaśrīguṇasaṃpannāḥ saṃprayāyuḥ sukhāvatīm //
tatrāmitābhanāthasya gatvā te śaraṇaṃ mudā /
saddharmāmṛtamāsvādya rameyurbodhisādhinaḥ //
bhūyaste bhagasaṃkleśairbādhiṣyante kadācana /
garbhavāsamahadadukhaṃ labheyurna punarbhave //
tasyāmeva sukhāvatyāṃ padme ratnameye vare /
saṃjātā satataṃ dhyātvā tiṣṭheyustaṃ muniśvaram //
(Gkv 57)
tāvattatra sukhāvatyāṃ tiṣṭheyuste sukhānvitāḥ /
yāvannāsya jagacchāstuḥ pratijñā paripūritā //
krameṇa bodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā jagaddhite /
trividhāṃ bodhimāsādya sambuddhapadamāpnuyuḥ //
ityevaṃ sugataiḥ sarveḥ samādiṣṭaṃ mayā śrutam /
tadasya lokanāthasya bhajantu bodhivāṃchinaḥ //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa ratnapāṇīrniśamya saḥ /
śikhinaṃ bhagavantaṃ taṃ samālokyaivamabravīt //
bhagavannasya pratijñā yā sudṛḍhātimahatyasau /
kiyatā khalu kālena saṃpūritā bhaviṣyate //
kathamekātmanā tena sarve traidhātukāśritāḥ /
bodhimārge pratiṣṭhāpya saṃpreṣitāḥ sukhāvatīm //
kathamasau mahāsattvaḥ sattvānnādhimuktikān /
ekaḥ prabodhayan sarvān bodhimārge 'bhiyojayet //
sattvāḥ ṣaḍgatisaṃjātā nānākarmānucāriṇaḥ /
etān sarvān kathameko bodhayan paripācayet //
iti tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa śikhī jinaḥ /
ratnapāṇiṃ mahāsattvaṃ tamālokyaivamabravīt //
eko 'pyasau mahāsattvo mahābhijño jināṃśajaḥ /
nānārupeṇa sattvānāṃ saddharma samupādiśat //
bodhayan prāṇinaḥ sarvān dattvā dravyaṃ yathepsitam /
bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayati jinālayam //
boddhān subuddharupeṇa buddhadharme niyojayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayati sukhāvatīm //
pratyekabuddharupeṇa pratyekabodhivāṃchinaḥ /
bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayati sunirvṛtim //
arhaddharmānusaṃraktānarhadrūpeṇa bodhayan /
arhaddharme pratiṣṭhāpya preṣayati sukhāvatīm //
(Gkv 58)
bodhicaryeṣiṇo bodhisattvarupeṇa bodhayan /
bodhicaryāvrate sthāpya cārayati jagatddhite //
tathopāsakarupeṇa prabodhayanūpāsakan //
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati susaṃvaram //
tathā ca śivarupeṇa śaivān sarvān prabodhayan /
bodhimārge niyujyāsau cārayati jagaddhite //
evaṃ sa vaiṣṇavān sarvān viṣṇurupeṇa bodhyan /
bodhimārge niyujyāpi cārayati jagaddhite //
tathā ca brāhmaṇān sarvān brahmarupeṇa bodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayanti jagaddhite //
tathaindrānindrarupeṇa sarvānapi prabodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //
tathā sūryasya vaineyān sūryerupeṇa bodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //
tathā ca candravaineyāṃścandrarupreṇa bodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //
tathā ca vahnivaineyān vahnirupeṇa bodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //
tathā ca yamavaineyān yamarupeṇa bodhayan /
evaṃ varuṇarupeṇa vaineyān varuṇasya ca //
tathā ca vāyuvaineyān vāyurupeṇa bodhayan /
vaineyān rākṣasasyāpi rakṣorupeṇa bodhayan //
yakṣarupeṇa yakṣasya vaineyān saṃprabodhayan /
nāgarupeṇa nāgasya vaineyān saṃprabodhayan //
tathā bhūteśarupeṇa vaineyān bhūtaparerapi /
tathā gaṇeśarupeṇa vaineyān gaṇapasya ca //
tathā gandharvarupeṇa gāndharvadharmacāriṇaḥ /
tathā kinnararupeṇa vaineyān kinnarasya ca //
(Gkv 59)
vidyādharasya rupeṇa vaidyādharān prabodhayan /
tathā bhairavavaineyān rupeṇa bhairavasya ca //
tathā kumāravaineyān skandarupeṇa bodhayan //
mahākālasya rupeṇa vaineyāṃstasya bodhayan /
mahākālasya rupeṇa vaineyāṃstasya bodhayan //
mātṛkāṇāṃ ca rupeṇa vaineyān saṃprabodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //
evaṃ yasya yasya vaineyān sattvān yantena bodhayan /
tasya tasyaiva rupeṇa yogayati jagaddhite //
evaṃ sa ṛṣivaineyānṛṣirupeṇa bodhayan /
yogirupeṇa vaineyān yoginaścāpi bodhayan //
tathā ca yativaineyān yatirupeṇa bodhayan /
tathā tapasvavaineyāṃstapasvirupeṇa bodhayan //
tathā tairthikarupeṇa tīrthikāṃścāpi bodhayan /
tathā ca rājavaineyān rājarupeṇa bodhayan //
vaiśyarupeṇa vaineyān vaiśyasyāpi prabodhayan /
śūdrarupeṇa śūdrasya vaineyāṃśca prabodhayan //
gṛhapateścāpi vaineyāṃstadrūpeṇa prabodhayan /
tathā ca maṃtrīvaineyān maṃtrīrupeṇa bodhayan //
tathā cāmātyarupeṇa tadvaineyān prabodhayan /
tathā ca yodhṛvaineyān yodhṛrupeṇa kāṃścana //
evaṃ ca bhṛtyarupeṇa dāsarupeṇa kāṃścana /
kāṃscicca sārthabhṛdrūpeṇa śinpirupeṇa kāṃścana //
tathā ca vaidyarupeṇa vaṇigrūpeṇa kāṃścana /
kāṃścicca pitṛrupeṇa mātṛrupeṇa kāṃścana //
tathā ca bhrātṛrupeṇa bhāryārupeṇa kāṃścana /
rupeṇāpi bhaginyāśca putrarupeṇa kāṃścana //
kaścidduhitṛrupeṇa pautrarupeṇa kāṃścana /
evaṃ pitāmahādīnāṃ jñātīnāṃ suhṛdāmapi //
(Gkv 60)
baṃdhumitrasahāyānāṃ rupeṇa paribodhayan /
kāṃścicca śatrurupeṇa saṃtrāsayan prayatnataḥ //
kāṃściccaṇḍālarupeṇa caurarupeṇa kāṃścana /
saddharme prerayitvaiva cararayati jagaddhite //
evaṃ siṃhādijantūnāṃ rupeṇa trāsayannapi /
paśūnāṃ pakṣiṇāṃ cāapi kṛmikīṭādiprāṇinām //
rupeṇa trāsayitvāpi bodhayitvā ca yatnataḥ /
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagacchubhe //
evamasau mahāsattvo lokanātho jagatprabhuḥ /
nānārupeṇa sarveṣāṃ sattvānāṃ bodhayan manaḥ //
trāsayannapi saddharme prerayasi prayatnataḥ //
evaṃ sa trijagannātho bodhisattvo jinātmajaḥ /
sarvān sattvān samuddhṛtya preṣayati sukhāvatīm //
evaṃ kṛtvā sa lokeśaḥ sarvalokādhipeśvaraḥ /
ṣaḍgatibhavacārīṇāṃ duṣṭānāmapi mūḍhānām //
saddharmasadguṇaśrīmanmāhaiśvaryasamṛddhimān //
nāsti tena samaḥ kaścitpuṇyaśrīguṇavānapi /
dayālurbhadrasaṃcārī traidhātubhuvaneṣvapi //
evaṃ tasya mahatpuṇyaṃ matvā saṃbodhivāṃchinaḥ /
śraddhayā śaraṇaṃ gatvā smṛtvā dhyātvā bhajaṃti te //
ye tasya śaraṇaṃ gatvā smṛtvā dhyātvā bhajaṃti te /
sarve hi vimalātmāno bhadrāśayāḥ śubheṃdriyāḥ //
bodhisatvā mahāsatvāḥ pracaraṃtaḥ sadā śubhe /
trividhāṃ bodhimāsādhya nirvṛtiṃ padamāpnuyuḥ //
ityādiṣṭaṃ munīṃdreṇa ratnapāṇirniśamya saḥ /
atyadbhutasamakrāntahadayaścaivamabravīt //
paramādbhutaprāpto 'haṃ bhagavan yadīdṛśaṃ kvacit /
dharmaśrīguṇamāhātmyaṃ dṛṣṭaṃ na śrūyate 'pi na //
(Gkv 61)
īdṛśaṃ puṇyasaṃbhāraṃ jinānāmapi na kvacit /
dṛśyate śrūyate nāpi kadācana mayā khalu //
evaṃ tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa śikhī jinaḥ /
ratnapāṇiṃ mahāsattvaṃ tamālokyaivamādiśat //
sarvākārasubhadrāṃśo viśvarupo maṇiryathā /
cintāmaṇirmahāratna iva sarvahitārthabhṛt //
kāmadhenuryathākāmaṃ bhogyaṃ saṃpattisaṃbharaḥ /
kalpavṛkṣo yathā bhadraśrīsamṛddhipradāyakaḥ //
bhagraghaṭo yathā sarvasattvavāṃchitapūrakaḥ /
lokeśvaraḥ sa sarveṣāṃ vāṃchitārthābhipūrakaḥ //
bodhisattvo jagadbhartā viśvanātho jagatprabhuḥ /
sarvadharmādhipaśśāstā sarvalokādhipeśśvaraḥ //
kiṃ vakṣyate 'sya māhātmyaṃ bodhiśrīguṇasaṃbhṛtaḥ /
śakyate na samākhyātuṃ sarvairapi munīśvaraiḥ //
tadyathāsau mahāsattvo durdāntānapi bodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //
vajrakukṣiguhā khyātā jambūdvipe 'tra vidyate /
tatrānekasahastrāni vasanti sma suradviṣām //
tatra gatvā surāṇāṃ sa śāstṛrupeṇa saṃsaran /
saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ paśyaṃstān samupācarat //
taṃ dṛṣṭvā samupāyātamācāryaṃ te 'surā mudā /
sarve te sahasopetya praṇatvaivaṃ babhāṣire //
svāgataṃ te samayāsi praṇatvaivaṃ babhāṣire //
svāgataṃ te samāyasi kaścit sarvatra kauśalam /
kṛpayā naḥ samālokya dharmamādeṣṭumarhasi //
bhavatā yadyathādiṣṭaṃ tattathā vayamādarāt /
śrutvā dhṛtvā cariṣyāmaḥ saṃsārasukhasādhane //
iti saṃprārthante sarve dānavāstaṃ guruṃ mudā /
sabhāsane pratiṣṭhāpya dharmaṃ śrotumupāśrayan //
(Gkv 62)
tān sarvān samupāsīnān dṛṣṭvā sa sugatātmajaḥ /
daityānāṃ dharmamārabhya saddharmaṃ samupādiśat //
bhavantaḥ śrūyatvā dharmeṃ saṃsārasukhasādhanam /
vakṣyate 'tra mayā yuṣmatsaṃsāraguḥkhamuktaye //
maitracitā bhavanto 'tra śāntacitā jitendriyāḥ /
dayācittāśca sattveṣu bhavadhyaṃ samācāriṇaḥ //
tataḥ satyasamācārāḥ pariśuddhāśayā mudā /
triratnaśaraṇaṃ gatvā caradhvaṃ poṣadhaṃ vratam //
dhṛtvā tadavratarājākhyaṃ saṃsārabhadrakāriṇaḥ /
śṛṇudhvaṃ cāpi kāraṇḍavyūhasūtrasubhāṣite //
ye śrutvedaṃ mahāyānasūtrarājaṃ subhāṣitam /
triratnaśaraṇaṃ gatvā caranti poṣadhaṃ vratam //
teṣāṃ sarvāṇi pāpāni paṃcānantaryakānyapi /
niḥśeṣaṃ parinaṣṭāni bhaviṣyanti sadā bhave //
ye ca śrutvānudanti śraddadhāsyanti cādarāt /
gṛhiṣyanti likhiṣyanti svādhyāsyanti pramoditāḥ //
ye ca likhāpayiṣyanti vācayiṣyanti sarvadā /
sadānucintayiṣyanti bhāvayiṣyanti cādarāta //
parebhyo vistareṇārthamupadeṣyanti sādarāt /
satkāraiḥ śraddhayā nityaṃ pūjayiṣyanti sarvadā //
te eva sukhitā dhanyāḥ saṃsārasukhabhāginaḥ /
na te durgatiduḥkhāni bhojyante 'pi kadācana //
sadāsadgatisaṃjātāḥ saṃsārasukhabhoginaḥ /
sadguṇaśrīmahatsapadṛddhimanto maharddhikāḥ //
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā svaparātmahitodyatāḥ /
kṛtvā sarvatra bhadrāṇi cariṣyanti sadā bhave //
prānte jātismarāste ca bodhipraṇihitāśayāḥ /
triratnaśaraṇaṃ gatvā sameṣyanti sunirvṛtim //
(Gkv 63)
yadā kāle samāyāte teṣāṃ nirvṛtivāṃchinām /
dvādaśā sugatāḥ prekṣya samupāgamya sammukham //
upasthitāḥ samālokya spṛṣṭvā puṇyasudhākaraiḥ /
saṃpaśyantaḥ samāśvāsya mānayantyevamādarāt //
mā bhaiṣīḥ kulaputrātra tiṣṭhālaṃ vyasudhīratām /
yanmahāyānakāraṇyūhasūtraṃ tvayā śrutam //
tatte nāsti bhayaṃ kiṃcidadurgateśca kadācana /
gamanāya sukhāvatyāṃ mārgeste pariśodhitaḥ //
yuṣmadarthe sukhāvatyāṃ divyālaṃkārabhūṣaṇam /
divyāmṛtasubhogyaṃ ca saṃsthāpitamahattamam //
ityāśvāsya munīndrāstān tyaktadehān sukhāvatim /
nītvāmitābhanāthasya sthāpayeyuḥ sabhāsane //
tatrāmitābhanāthasya pītvā dharmāmṛtaṃ mudā /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā pracareyuḥ sadāpi te //
krameṇa bodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā jagaddhite /
trividhāṃ bodhimāsādya samāpsyanti sunirvṛtim //
iatyevaṃ sugataiḥ sarvaiḥ samākhyātaṃ mayā śrutam /
tathā samuditaṃ śrūtvā yūyaṃ sarve 'numodata //
yadyevaṃ nirvṛtiṃ gantuṃ sarve yūyaṃ samicchatha /
triratnaśaraṇaṃ gatvā carata poṣadhavratam //
mahāyānasūtrarājaṃ kāraṇḍavyūhamuttamam /
śrutvā sadā samādhāya carate bodhisaṃvaram //
etatpuṇyānubhāvena sadāa bhuktvā mahāsukham /
niḥkleśā vimalātmānaḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ //
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcaranto jagaddhite /
bodhisattvā mahāsatvāḥ sarvasaṃsārapālakāḥ //
tataḥ prānte sukhāvatyāṃ gatvā bhuktvā mahatsukham /
saddharmamitābhasya śrutvā śubhe cariṣyatha //
(Gkv 64)
tatrāpi bodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā yathākramam /
trividhāṃ bodhimāsādhya saṃprāpsyatha sunirvṛtim //
etanmayā samākhyātaṃ yadi nirvṛtimicchatha /
śrutvā yathā mayoddiṣṭaṃ tathā carata sarvadā //
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sarve 'pi te 'surāḥ /
tathetyabhyanumoditvā tathā caritumīcchire //
tataste dānavāḥ sarve nirvṛtisukhavāṃchinaḥ /
tamācāryaṃ punarnatvā prārthayannevamādarāt //
śāstarbhavatsamādiṣṭaṃ śrutvā vayaṃ prabodhitāḥ /
tathā caritumicchāmastatsamādeṣṭumarhati //
iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā sa lokeśo 'surātmadhṛt /
sarvāṃstānasurān paśyan samāmantryaivamādiśat //
bho bhavanto 'surāḥ sarve śṛṇuta tanmayoditam /
śruvānumodanāṃ kṛtvā carataitad vrataṃ sadā //
ādau sarve mahāyānasūtrarājaṃ varottamam /
kāraṇḍavyūhamākarṇya prānumodya prabodhitāḥ //
prātastīrthajale snātvā śuddhaśīlā jinendriyāḥ /
triratnaśaraṇaṃ gatvā dhyānatvā lokeśvaraṃ prabhum //
yathāvidhi samabhyarcya japastotrābhivandanaiḥ /
saṃtosya prārthanāṃ kuryuḥ saṃbodhivratasādhanām //
evaṃ vrataṃ samāpyaiva paṃcāmṛtairnirāmiṣaiḥ /
bhojanaistṛtīye yāme kuryustatpālanaṃ mudā //
evaṃ nitvaṃ yathāśakti māse māse 'pi sarvadā /
aṣṭamyāṃ paṃcadaśyāṃ ca vrataṃ kuryuryathāvidhi //
carataitadavrataṃ nityaṃ māse māse 'pi sarvadā /
athaikavāramapyevaṃ varṣe caratkārtike //
kārtike yaykṛtaṃ karma tatfalaṃ bahusattamam /
aprmeyamasaṃkhyeyaṃ na kṣaṇuyāta kadācana //
(Gkv 65)
iti matvā samādhāya carataitadvrataṃ sadā /
evaṃ sa samupādiśya tadvidhiṃ samupādiśat //
tadācāryasamādiṣṭaṃ dhṛtvā sarve 'pi te 'surāḥ /
yathāvidhi samādhāya precirustadavrataṃ sadā //
tataste dānavāḥ sarve caturbrahmavihāriṇaḥ /
bodhisattvā mahāsattvā babhūvurbhadracāriṇaḥ //
evamasau mahābhijño durdāntānapi dānavān /
bodhayitvā prayatnena bodhimārge prayojayet //
evaṃ tasya jagacchāstuḥ puṇyaskandhaṃ mahadbahu /
aprameyamasaṃkhyeyaṃ ityākhyātaṃ munīśvaraiḥ //
evaṃ sa trijagannātho lokeśvaro jinātmajaḥ /
svayaṃ paśyan jagatsarvaṃ pālayati sadā bhave //
pāpiṣṭānapi durdāntānapi yatnaiḥ prabodhayan /
bodhimārge niyujyaivaṃ preṣayati sunirvṛtim //
tenāsau trijagacchāstā sarvalokādhipeśvaraḥ /
bhajanīyaḥ sadā bhaktyā saṃbodhijñānavāṃchibhiḥ //
tasya nāma samuccārya smṛtvā dhyātvā bhajanti ye /
te nūnaṃ bodhimāsādhya nirvṛtiṃ samavāpnuyuḥ //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa ratnapāṇirniśamya saḥ /
prabodhitaḥ prasannātmā prābhyanandat sa pārṣadaḥ //
ityevaṃ śikhinādiṣṭaṃ saṃbuddhena mayā śrutam /
lokeśvarasya māhātmyaṃ puṇyaskandhaṃ mahattaram //
iti tasya jagadbhartuḥ puṇyaskandhaṃ mahattaram /
smṛtvā nāma samuccārya dhyātvāpi bhajatāṃ sadā //
tasya nāma samucccārya smṛtvā dhyātvā bhajanti ye /
te sarve vimalātmānaḥ saṃyāsyanti sukhāvatīm //
tatrāmitābhanāthasya pītvā dharmāmṛtaṃ sadā /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcaranto jagaddhite //
bodhisattvā mahābhijñāḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ /
trividhāṃ bodhimāsādhya nirvṛtipadamāpnuyuḥ //
ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrīghanena sa pārṣadaḥ /
śrutvā sarvanīvaraṇaviṣkambhī prābhyanandata //
// iti śrīsarvākārasarvaprabodhanasaddharmasaṃcāraṇaṃ prakaraṇam //
6. durdānta dānava prabodhana bodhicaryāvatāraṇa prakaraṇam
atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī sa jinātmajaḥ /
bhagavantaṃ munīndraṃ taṃ punarnatvaivamabravīt //
durklabhaṃ bhagavanstasya lokeśvarasya darśanam /
saddharmaśravaṇaṃ cāpi sadā traidhātukeṣvapī //
kadāsau trijagannātho lokeśvara ihāvrajet /
draṣṭumicchāmyahaṃ śāstastaṃ sarvādhipatiṃ prabhum //
iti tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ /
viṣkambhinaṃ mahāsattvaṃ tamālokyaivamādiśat //
bhūyastasya jagadbhartuḥ lokeśsya mahātmanaḥ /
saddharmaguṇamāhātmyaṃ vakṣye tacchraṇutādarāt //
asmin dvīpe 'sti kāṃcanyamayī bhūmirmanoramā /
tatrānekasahasrāṇi vasanti smāmaradviṣām //
tatrāsau trijagannātho lokeśvaro vilokayan /
durdantān danujān duṣṭān samuddhartumupācarat //
dadarśa tān mahāduṣṭān daśākuśale saṃcaratān /
madamānātirdarpāndhān kleśāgnitāpitāśayān //
saṃpaśyan karuṇātmā sa maitrīkāruṇyacoditaḥ /
puṇyaraśmiṃ samutsṛjya prabhāsayannupācarat //
tadraśmiparisaṃspṛṣṭāḥ sarve te sukhatānvitāḥ /
atyadbhutasamāghrātacittā evaṃ vyacintayan //
aho kuta iyaṃ kāntiḥ prāyāteha prasāritā /
yayā spṛṣṭā vayaṃ sarve mahatsaukhyasamanvitāḥ //
(Gkv 67)
iti cintayatāṃ teṣāṃ sa lokeśśo jinātmajaḥ /
pura ācāryarupeṇa saṃpaśyan samupācaran //
tamevaṃ samupāyātaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi te 'surāḥ /
suprasannāḥ samāgamya praṇatvaivaṃ babhāṣire //
svāgataṃ te śivaṃ kaścidvijayasvātra sadguro /
praviśehāsane śāstaryatkāryaṃ tatsamādiśa //
iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā samāśritya sa āsane /
sarvāṃstān samupāsīnān samālokyaivamabravīt //
kasyeyaṃ kāntirāyātā yatpṛṣṭe no mahatsukham /
manyadhvaṃ kiṃ bhavadbhistadbhutamiha jāyate //
iti tenoditaṃ śrutvā sarve te dānavā api /
śāstāraṃ taṃ samālokya pratyūcurevamādarāt //
na jānīmo vayaṃ śāstaḥ kasyeyaṃ kāntirāgatā /
tadbhavānnaḥ samādiśya prabodhayitumarhati //
iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā sa ācāryo vilokya tān /
sarvāṃstadadbhutaṃ praṣṭukāmānevamabhāṣata //
śṛṇvantu tadahaṃ vakṣye yadiyaṃ kāntirāgatā /
śrutvā mayā yathākhyātaṃ tathā caritumarhatha //
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sarve 'pi te 'surāḥ /
suprasannāśayā natvā taṃ gurumevamabruvan //
śāstarbhavān yadamākamācāryo dharmadeśakaḥ /
tadetadadbhutaṃ jātaṃ samupādeṣṭumarhati //
iti taiḥ prārthyamānaḥ sa ācāryastān prasāditān /
sarvān vismayasaṃpannān samālokyaivamādiśat //
śṛṇudhvamādadyūyaṃ sarvaṃ tatra mamoditam /
tadevamadbhutaṃ jātaṃ bodhayituṃ pravakṣyate //
tadyathā yo jagannāthaḥ sarvatraidhātukādhipaḥ /
jagacchāstā jagadbhartā bodhisattvo jinātmajaḥ //
(Gkv 68)
mahāsattvo mahābhijña āryāvalokiteśvaraḥ /
maitrīkṣamāprasannātmā karuṇāmaya īśvaraḥ //
sa trailokeśvaraḥ śrīmān saddharmapuṇyabhāskaraḥ /
sarvān sattvān samuddhartuṃ carate tribhaveṣvapi //
sarvatra sa samālokya sarvān sattvān prabodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayati sukhāvatīm //
sa evaṃ sarvalokeṣu sarveṣu nārakeṣvapi /
nimagnān pāpino duṣṭānapi sattvān vilokayan //
puṇyasudhākaraiḥ spṛṣṭvā samuddhṛtya prabodhayan //
bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayati sukhāvatīm //
dine dine sa ālokya samuddhṛya prabodhayan /
apremeyānasaṃkhyeyān sattvān preṣayati sadgatau //
evaṃ kṛtvā sa lokeśoo mahatpuṇyaiḥ samanvitaḥ /
sarvadharmādhipaḥ śāstā dharmarājo jagatprabhuḥ //
bodhisattvo mahāsatvaḥ sarvasattvahitārthabhṛt /
sarvavidyādhipo dhīraḥ saṃbodhijñānabhāskaraḥ //
ihāpi sa samāgatya sarvān sattvān prabodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya saṃpreṣayet sukhāvatīm //
ityevaṃ sa ihāgantuṃ puṇyaraśmi samutsṛjan /
prabhāsayan jagallokaṃ saṃcaratve jinālayān //
tasya puṇyaprabhākāntirihāpīyaṃ prasāritā /
tayā yūyaṃ parispṛṣṭā mahatsukhasamanvitāḥ //
tattasya śaraṇaṃ kṛtvā dhyātvā smṛvāpi sarvadā /
nāmāpi ca samuccārya natvā bhajitumarhatha //
ye tasya śaraṇaṃ kṛtvā dhyātvā smṛtvā samādarāt /
śraddhayā nāma proccārya stutvā natvā bhajantyapi //
sarve 'pi te na jāyante durgatīṣu kadācana /
sadā sadgatisaṃjātāścaranti sarvadā śubhe //
(Gkv 69)
viratamārasaṃcārāḥ saddharmaguṇalālasāḥ /
sarvasattvahitādhānasaṃbodhivratakāminaḥ //
triratnabhajanotsāhāścaturbrahmavihāriṇaḥ /
bhadraśrīguṇasaṃpattisamuddhāḥ sadguṇāratāḥ //
yāvajjīvaṃ sukhaṃ bhuktvā svaparātmahitodyatāḥ /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcareran jagacchubhe //
tato 'ntaḥsamaye teṣāṃ lokeśvaraḥ sa saṃmukham //
upāgatya samāśvāsaṃ dadyādevaṃ vadatpuraḥ //
mā bhaiṣīḥ kulaputrātra kiṃcinnā te bhayaṃ kvacit //
triratnabhajanaṃ kṛtvā saddharmaṃ yat tvayārjitam /
na tvaṃ yāyāḥ punaḥ kvāpi durgatiṣu kadācana /
sadā sadgutisaṃjātāḥ saddharmaśrīsukhānvitaḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃcarethāḥ susaṃvare //
tathā yāvadbhuvaṃ loke bodhicaryāvrataṃ caran /
kṛtvā sattvahitaṃ saukhyaṃ bhuktvā prānte vrajeddivi //
tatrāpi tvaṃ mahāsaukhyaṃ bhuktvā caretsadā śubhe //
evaṃ matvā samādhāya smṛtvā ratnatrayaṃ sadā /
tiṣṭhāmo 'tra viṣīda tvaṃ mṛto 'pi satsukhaṃ labheḥ //
sarveṣāmapi jantūnāṃ sasāre maraṇaṃ dhruvam /
tvaṃ sukhenaiva muktvemaṃ kāyaṃ divyamavāpsyasi //
yāvajjīvaṃ yathākāmaṃ bhuktvā svarge 'maraiḥ saha /
tataścāpi sukhenaiva yāyādante sukhāvatīm //
tatra gatvāmitābhasya triśāstuḥ samupāśritaḥ /
sadā dharmāmṛtaṃ pītvā saṃcarethāḥ susaṃvare //
tatraivaṃ suciraṃ bhuktvā saddharmaśrīsukhotsavam /
prānte bodhiṃ samāsādya samāpnuyāḥ sunirvṛtim //
ityante samaye teṣāṃ lokanāthaḥ sa saṃmukham /
samāgatya samāśvāsaṃ datvābhayaṃ samarpayet //
(Gkv 70)
iti satyaṃ samākhyātaṃ sarvairapi munīśvaraiḥ /
śrutaṃ mayā tathākhyātaṃ śruvānumodya caryatām //
evaṃ matvāsya trailokanāthasya śaraṇaṃ gatāḥ /
smṛtvā nāma samuccārya dhyātvā bhajata sarvadā //
tathā vaḥ sarvadā bhadraṃ nirutpātaṃ bhaved dhruvam /
yāvajjīvaṃ sukhaṃ bhuktvā yāyāntānte surālayam //
tatrāpi suciraṃ bhuktvā divyakāmaṃ sukhotsavam /
tato 'ntasamaye cyutvā saṃyāsyatha sukhāvatīm //
tatra gatvāmitābhasya sarvadā samupasthitāḥ /
pītvā dharmāmṛtaṃ puṇyaṃ mahotsāhaiścariṣyatha //
tatrāpi suciraṃ bhuktvā saddharmaśrīmahotsavam /
prānte saṃbodhimāsādya samavāpsyatha nirvṛtim /
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sarvai 'pi te 'surāḥ /
tatheti prativijñāpya prabodhitāścaivamabruvan //
śāstastathā kariṣyāmaḥ yathādiṣṭaṃ tvayādhunā /
adyārabhya sadā tasya nāthasya śaraṇaṃ gatāḥ //
smṛtvā dhyātvā samuccārya nāmāpi prabhajāmahe /
tadasmākaṃ hitārthena bhavāṃstasya jagatprabhoḥ //
vratasyāpi vidhānaṃ ca samupādeṣṭumarhati /
iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā sa ācāryo 'prabodhitān /
sarvāṃstān dānavān dṛṣṭvā punarevamupādiśat /
śṛṇudhvamasya vakṣyāmi vratavidhiṃ samāsataḥ //
ādau tīrthe jale snātvā śuddhaśīlā jinendriyāḥ /
brahmavihāriṇo bhūtvā caritvā poṣadhaṃ vratam /
triratnaśaraṇaṃ gatvā dhyātvā taṃ sugatātmajam /
lokeśvaraṃ samāvāhya samabhyarcya yathāvidhi /
jagastotrādibhiḥ stutvā kṛtvā cāpi pradakṣiṇām /
jagastotrādibhiḥ stutvā kṛtvā cāpi pradakṣiṇām /
aṣṭāṃgai praṇatiṃ kṛvā smṛtvā cāpi samādarāt //
(Gkv 71)
nāmāni ca samuccārya dṛṣṭvā śrutvāpi tadguṇān /
praśaṃsāmapi bhāṣitvā prakāśitvā ca sarvataḥ //
satkṛtya śraddhayā sarvairupakaṇavastubhiḥ /
yathāśakti samabhyarcya vanditvā bhajatābhavam /
evaṃ nityaṃ samādhāya catussaṃdhyaṃ dine dine /
yathāśakti bhajadhvaṃ taṃ dhyātvā smṛtvāpi bhāvataḥ //
pratyahamekavāraṃ vā māse māse 'pi vā site /
aṣṭamyāṃ pūrṇamāsyāṃ vā bhajadhvaṃ sarvadā tathā //
evaṃ vidhāya sarve 'pi yūyametad guṇānvitāḥ /
yathoktaṃ tatfalaṃ prāpya nūnaṃ yāsyatha nirvṛtim //
iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sarve 'pi te 'surāḥ /
prabodhitāḥ pramodantastathā caritumicchire //
tataste dānavāssarve durdāntā madamāninaḥ /
apyetatpuṇyasatsaukhyaprakāmamuditāśayāḥ //
śuddhaśīlāḥ prasannāśca saddharmaguṇalālasāḥ /
viratopāyasaṃcārāścaturbrahmvihāriṇaḥ //
tena śāstrā yathādiṣṭaṃ tathādhāya samādarāt /
tasya trailokanāthasya prakṛtvā śaraṇaṃ mudā //
dhyātvā smṛtvā sadā nāma samuccārya yathāvidhi /
poṣadhaṃ ca vrataṃ dhṛtvā prācaranta samāhitāḥ //
yathāśakti samabhyarcya sarvopakaṇairapi /
kṛtvā pradakṣiṇānyeva kṛtvā ca praṇatiṃ muhuḥ /
aṣṭāṃgaiścāpi vanditvā prabhajantaḥ samācaran //
evaṃ te dānavāḥ sarve śāntacaryā jitendriyāḥ /
śuddhaśīlāḥ śubhācārāścatarbravihāriṇaḥ //
parasparaṃ hitaṃ kṛtvā saddharmaguṇabhāṣiṇaḥ /
bodhicaryāvratāraktā babhūvurbodhibhāginaḥ //
evaṃ tān dānavān sarvānācāryaḥ sa prabodhayan /
bodhimārge pratiṣṭhāpya samāmantrya tato 'carat //
(Gkv 72)
tataḥ so 'ntarhitaḥ khe sthaḥ prabhāsayan samantataḥ /
dhṛtvā lokeśvaro mūrtiṃ sarvāṃstān samadarśayat //
tamākāśe prabhāsantaṃ lokeśvaraṃ jinātmajam /
dṛṣṭvā te dānavāssarve babhūvurvismayānvitāḥ //
tatra te praṇatiṃ kṛtvā gatvā taṃ śaraṇaṃ mudā /
japastotrādibhiḥ stutvā vanditvā prāvadaṃstathā //
namaste bhagavannātha sadā te śaraṇaṃ sthitāḥ /
bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā carāma tatprasīdatu //
yadasmadaparādhaṃ tat kṣantavyaṃ bhavatā sadā /
evamasmān samālokya saṃpālayitumarhati //
ityevaṃ te 'surāḥ sarve prārthayitvā samādarāt /
aṣṭāṃgairapi taṃ natvā paśyanta eva tasthire //
tataḥ sa trijagannātho datvā tebhyo jayāśiṣam /
tataścāntarhito 'yatra sattvānuddhartumācarat //
tataste dānavāḥ sarve bhūyo 'tidharmalālasāḥ /
triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃpraceruḥ sadā śubhe //
evaṃ sa trijagannātho nānārupeṇa bodhayan /
durdāntānapi saddharme niyojayati yatnataḥ //
tenāsya trijagadbhartuḥ puṇyaskandhaṃ mahattaram /
aprameyamasaṃkhyeyamityākhyātaṃ munīśvaraiḥ //
ityasau trijagacchāstā sarvalokādhipeśvaraḥ /
sarvajñaiḥ sugataiḥ sarvaiḥ praśaṃsitaḥ sadādarāt //
iti tasya jagallokaiḥ puṇyamāhātmyasatkathām /
śrutvānumodanāṃ kṛtvā praśaṃsya te samantataḥ //
iti matvā sadā tasya lokeśasya jagatprabhoḥ /
śraddhayā śaraṇe sthitvā bhaktavyaṃ saḥ sukhārthibhiḥ //
ityevaṃ śikhinākhyātaṃ saṃbuddhena mayā śrutam /
tathātra vaḥ samākhyātaṃ śrutvānupratibudhyatām //
evaṃ matvāsya māhātmyaṃ saddharmaguṇavāṃchibhiḥ /
kartuvyāḥ sarvadā bhaktyā dhyātvā smṛtvāpi bhāvataḥ //
ye tasya śaraṇe sthitvā dhyātvā smṛtvāpi bhāvataḥ /
nāmāpi ca samuccārya bhajanti sarvadā mudā /
te sarve vimalātmānaḥ saṃbuddhaśrīguṇākarāḥ //
bodhisattvā mahāsatvā bhaviṣyanti jinātmajāḥ /
iti śāstrā munīndreṇa samādiṣṭaṃ niśamya te //
viṣkambhipramukhāḥ sarve prābhyanandan prabodhitāḥ //
// iti durdāntadānavaprabodhana bodhicaryāvatāraṇaprakaraṇam //
7. adhomukha sattvoddhāraṇa prakaraṇam
athāsau bhagavāṃcchāstā śrīghanastrijagadguruḥ /
viṣkambhinaṃ mahāsattvaṃ saṃpaśyaṃścaivamabravīt //
bhūyo 'pi kulaputrāsya lokeśasya mahadguṇam /
śrutaṃ mayā tathā vakṣye tacchṛṇuta samādarāt //
tadyathābhut purā śāstā tathāgato munīśvaraḥ /
sarvajño 'rhanmahābhijño dharmarājo vināyakaḥ //
sarvadharmādhipo nāthaḥ sarvavidyādhipeśvaraḥ /
viśvabhūrnām saṃbuddho bhagavān sugato jinaḥ //
tadāhaṃ kulaputrāsaṃ kṣāntivādīti viśrutaḥ /
maharṣistāpaso dhīmān saṃyamī vijitendriyaḥ //
giriguhāṃ samāśritya saṃbodhidharmasādhakaḥ /
vyaharan sattvahitaṃ kṛtvā caturbrahmavihārikaḥ //
tadāpyasya jagacchāsturlokeśasya mahattaram /
guṇaprabhāvamākhyātaṃ viśvabhuvā śrutaṃ mayā //
(Gkv 74)
tadyathāsau jagacchāstā viśvarbhūbhagavān jinaḥ /
tadvanopāśrame ramye vijahāra sasāṃghikaḥ //
tadā sa bhagavāṃstatra sarvalokasabhāśritaḥ /
saddharmaṃ samupādiśya sattvān bodhau vyanodayan //
yadaikasamaye tatra bhagavān sa munīśvaraḥ /
āryadharmamupādeṣṭuṃ sabhāsane samāśrayat //
tadā tatra mahān raśmiravabhāsya samantataḥ /
sarvatra maṃgalaṃ kṛtvāhlādayantī samāsarat //
tadraśmisaṃparispṛṣṭāḥ sarvasattvāḥ sukhānvitāḥ /
tadadbhutaṃ samālokya vismayaṃ samupāyayuḥ //
tadā gaganagaṃjākhyo bodhisattvo mahāmatiḥ /
sarvāṃstān vismayāpannān lokān paśyan samutthitaḥ //
udvahannuttarāsaṃgaṃ sāṃjaliḥ purato 'grataḥ /
viśvabhuvaṃ munīndraṃ taṃ natvaivaṃ paryapṛcchata //
bhagavan puṇyaprabhākāntiḥ kasya heyaṃ samāgatā /
yayā spṛṣṭā ime lokā mahatsukhasamanvitāḥ //
vismitāstatsamālokya bhagavantaṃ munīśvaram /
taddhetuṃ śrotumicchantaḥ sarve tasthuḥ samāhitāḥ //
tedaṣāṃ hadayāntaḥsthaṃ mahadadbhutakautukam /
vinoditumimaṃ hetuṃ kasyeti tadupādiśa //
iti tenoditaṃ śrutvā viśvabhūḥ sa munīśvaraḥ /
vilokya taṃ mahāsattvaṃ gaganagaṃjamabravīt //
śṛṇu tvaṃ kulaputrātra yadidaṃ kāntirāgatā /
tadahaṃ saṃpravakṣyāmi