Bổn Sanh Đại Sự (Mahāvastu-Avadāna)

samo nāgo bhavitva ṣaḍviṣāṇo /
rājño agramahiṣīṃ praviṣṭo kukṣiṃ tato trisāhasra prakampe lokadhātu //
tada suvipula ābhā suvarṇavarṇā imaṃ sarvaṃ sāhasralokadhātuṃ /
upari yāvabhavagraṃ prajvalante yada jinaḥ kukṣiṃ praviṣṭo saṃprajāno //
śakraśatasahasraṃ sabrahmakoṭyo jinaṃ varakukṣigataṃ namasya nityaṃ /
upāgami divase pi ardharātre na ca vraji ime avisarjitā kadācit* //
tūryaṃ ca śatasahasrasaṃpraghuṣṭaṃ upari nabhaṃ sphuṭaṃ sarvadevatāhi /
divyaṃ prahāya candanasya cūrṇaṃ atha punar anye patākacchatrahastā //
. . . . . . . . . divyā pravarṣi varakusumā ca utpalasya /
madhukarakaraviṃkā suvarṇamālyā yāva jino kukṣiṃ praviṣṭo saṃprajāno //
yada jāyethā buddho satvasāro devānaṃ indro dhāraye saṃhṛṣṭaḥ /
vastraṃ viśiṣṭaṃ suruciraṃ kauśikeyaṃ jāmbunadasya samanibhaṃ kāṃcanasya //
yadā ca bhūmisthito bodhisatvo sapta padāṃ cakrame hṛṣṭacitto /
[_Mvu_2.299_] ahaṃ khu loke asadṛśaṃ kariṣyaṃ antaṃ jarāya maraṇakriyāya //
tadā prakampe vasumati ṣaḍvikāraṃ ābhā ca muktā diśatā samantā /
divyā śabdā pravāditā antarīkṣe aśīti sahasrā abhu devatānāṃ //
divyā ca cūrṇā nabhato pravarṣe candanasya suvarṇaśubhā devaputrā /
mandāravehi okire bodhisatvaṃ prāmodyajātā maru hṛṣṭacittā //
ekūnatriṃśo vayasānuprāpto paripācayitvā jagadbodhisatvo /
tyajitva rājyaṃ ratanavarāṃ ca sapta kāṣāyavastro abhu bodhisatvo //
so pravrajitva vidu bodhisatvo ṣaḍvarṣayugaṃ care duṣkarāṇi /
so māgadhasya vijitaṃ praviṣṭo grāmikadhītā dṛśi bodhisatvaṃ //
suvarṇapātrīṃ ca udagracitto bhṛṃgāraṃ gṛhya ratanavicitraṃ /
aṣṭāṅgapetaṃ śubhapāripūrṇaṃ tada ācamesi ṛṣi bodhisatvo //
balenupetaṃ surasaṃpraṇītaṃ gandhena ca upanaye bhojanaṃ ca /
evaṃ ca cchandaṃ jane vegajātā buddho bhave kavacito lakṣaṇehi //
imaṃ ca hīnaṃ vijahiya iṣṭibhāvaṃ careyaṃ śuddhaṃ aśabalabrahmacaryaṃ /
varje kāmaṃ duḥkhakaraṃ rogamūlaṃ seveyaṃ buddhāṃ hatarajaniṣkileśāṃ //
bhāṣitvā gāthām imāṃ evarūpāṃ senāpater duhitā hṛṣṭacittā /
namasyamānāṃjaliya bodhisatvaṃ muṃcitvā aśru imaṃ vācaṃ bhāṣe //
sulabdhalābho mahipati bimbisāro aśokaprāpto parivṛṃhitājño /
[_Mvu_2.300_] yasyāyaṃ vijite sthito bodhisatvo adya atulyāṃ prāpsyati bodhim agrāṃ //
bhuṃjitvā bhaktaṃ mama krakucchando vrajet svayaṃbhū drumaṃ pādapendraṃ /
prabhāsayanto daśa diśā samantā jāmbunadasya yatha suvarṇayūpo //
konākanāmo mahadakṣiṇīyaḥ bhuṃjitva bhaktaṃ vraji bodhimaṇḍaṃ /
adīnacitto acalo asaṃpravedhi yasyāsi kāyo sphuṭo lakṣaṇehi //
yasyāsi nāmaṃ tada kāśyapo pi jāmbūnadasamanibhavigrahasya /
bhuṃjitva bhaktaṃ mama vidu satvasāraḥ vrajet svayaṃbhū drumavaraṃ pādapendraṃ //
ye bhadrakalpe atuliya dakṣiṇeyā bheṣyanti dhīrā hatarajaniṣkileśā /
pūjeṣyi sarvā atuliyabodhihetoḥ na mahya kāṃkṣā anyā hi asti kiṃcit* //
ye antarīkṣe iha devaputrāḥ te candanenokire bodhisatvaṃ /
vācāṃ bhāṣe muditavegajātā senāpater duhitā labdhalābhā //
pūrvenivāsaṃ smaresi sujātā premnaṃ janetva śubhaṃ bodhisatve /
buddhāna koṭinayutā sahasrā bhukvā bhuktaṃ mama gatā bodhimūlaṃ //
atha khalu bodhisatvo yena nairaṃjanā tenopasaṃkramitvā muhūrtaṃ asthāsi / samehi pādatalehi dharaṇīṃ prakampesi // atha khalu tasmiṃ samaye mahāntaḥ pṛthivīcālo abhūṣi bhīṣaṇo saromaharṣaṇo yena pṛthivīcālena iyaṃ trisāhasramahāsāhasrā lokadhātu samā abhūṣi pāṇitalajātā sumeruś ca parvatarājā cakravāḍamahācakravāḍā ca parvatā nimindharo yugandharo iṣāndharo ca parvatā khadirakāśvakarṇo vinatako sudarśano ca sapta parvatā dvīpāntarikā tathānye kālaparvatā pṛthivyāṃ osannā abhūṣi
[_Mvu_2.301_] bodhisatvasyānubhāvena / mahāsamudrāś ca saṃkṣubdhā abhūṣi bodhisatvasyānubhāvena prajñāyensuḥ // tena khalu punaḥ samayena ayaṃ trisāhasramahāsāhasro lokadhātuḥ śakaṭacakrapramāṇamātrehi jāmbūnadasya suvarṇasya padumehi śatasahasrapadumehi śatasahasrapatrehi nīlavaiḍūryajātehi musāragalvakehi śirigarbhapiṃjalehi sphuṭā abhūṣi aṣṭāpadavinibaddhā mahāntaś ca obhāso prādurbhūtaḥ yena obhāsena mahānirayā bhīṣmā upaśāntā abhūṣi / sarve nairayikā satvā sukhitā abhūṣi / sarve tiryagyonigatāḥ sukhitā abhūṣi / sarve yāmalaukikā satvāḥ sukhitā abhūṣi parasparaṃ maitracittā bodhisatvānubhāvena / mahāntena cobhāsena sarvā trisāhasramahāsāhasrā lokadhātu obhāsitā abhūṣi // tena khalu punaḥ samayena trisāhasramahāsāhasrāye lokadhātuye yāvatakā devendrabhavanā nāgendrabhavanā yakṣendrabhavanā garuḍendrabhavanā te sarve ekobhāsa-ābhāsā abhūṣi // sarvatra bodhisatvasya ātmabhāvatām anuprāptāḥ saṃjānanti // tena khalu punaḥ samayena yāvatakā trisāhasramahāsāhasrāye lokadhātūye devā nāgā yakṣā gandharvā asurā garuḍā kinnarā mahoragā te sarve svakasvakeṣu āsaneṣu na ramensuḥ bodhisatvasyānubhāvena / bodhisatvasya śiriṃ asahantā te sarve yena bodhimaṇḍas tenopasaṃkramensuḥ puṣpamālyagandhacchatrapatākāvādyadhūpanavilepanaparigṛhītā // tena khalu punaḥ samayena asaṃkhyeyehi aprameyehi buddhakṣetrehi abhikrāntakāntā bodhisatvāḥ devatāveṣam abhinirmiṇitvā upari antarīkṣe pratiṣṭhensuḥ divya-utpalapadumapuṇḍarīkaparigṛhītā // tena khalu punaḥ samayena ayaṃ trisāhasramahāsāhasro lokadhātuḥ śakaṭacakrapramāṇehi
[_Mvu_2.302_] jāmbūnadasuvarṇapadumehi śtasahasrehi nīlavaiḍūryanāḍīhi ayutaśo keśarehi [śirīṣagarbhapaṃjarehi bhūmitalam upādāya yāvad bhavāgraṃ sphuṭam abhūṣi āgantukehi keśarakehi] śirīṣagarbhapaṃjarehi bhūmitalam upādāya yāvad bhavāgraṃ sphuṭaṃ abhūṣi āgantukehi bodhisatvehi devanāgayakṣehi ca asuragaruḍakinnaramahoragehi ca //
___atha khalu bodhisatvo mahato devagaṇasya purato nairaṃjanāṃ nadīṃ uttīrṇo // tena khalu punaḥ samayena nairaṃjanāye nadīye aśīti cchatrakoṭīyo jāmbūnadasuvarṇānāṃ chatrāṇāṃ prādurbhūtā bodhisatvasya upari sthihensuḥ aśīti cchatrakoṭīyo rūpyamayānāṃ aśīti cchatrakoṭīyo asmagarbhamayānāṃ aśīti cchatrakoṭīyo hastigarbhamayānāṃ aśīti cchatrakoṭīyo lohitakāmayānāṃ aśīti cchatrakoṭīyo maṇimayānāṃ prādurbhūtā bodhisatvasya upari sthihensuḥ / aśīti ca nāgakoṭīyo ekamekaś ca nāgo aśītināgakoṭiparivāro lohitamuktāpuṣpaparigṛhītā yena bodhisatvas tenopasaṃkramitvā bodhisatvaṃ pūjayensuḥ purimakena puṇyopacayena //
___atha khalu kālo nāgarājā svajanaparivāraḥ svakāto bhavanāto abhyudgamitvā yena bodhisatvas tenopasaṃkramitvā bodhisatvasya pādāṃ śirasā vanditvā bodhisatvaṃ prāṃjalīkṛto prekṣamāṇo gāthābhir adhyabhāṣe //
bodhiṃ paryeṣamāṇo yaṃ bodhisatvo visārado /
nairaṃjanāṃ caritvāna bodhimūlam upāgame //
nānādvijasaṃgharutaṃ varapādapamaṇḍitaṃ /
varapuṣpaphalopetaṃ trisāhasrāya yāvatā //
yatra te lokapradyotā āgatā bodhi prāpuṇe /
krakucchando konākamuni kāśyapo ca mahāmuni //
[_Mvu_2.303_] taṃ deśaṃ lokapradyoto upāgame lokanāyako /
yo so vādityabandhūnāṃ śākyānāṃ paramo muniḥ //
te devasaṃghā muditā sarve harṣitamānasāḥ /
puṣpameghasamānoghāḥ tāmakāsi vasundharāṃ //
svabhavaneṣu āgatvā pūjenti lokanāyakaṃ /
pradakṣiṇaṃ bodhisatvaṃ śuddhāvāsā samāgatā //
mandāravehi puṣpehi divyehi manujehi ca /
mahārahehi śreṣṭhehi bodhimaṇḍaṃ alaṃkare //
vṛkṣā tatomukhā sarve bodhimaṇḍe vane name /
yena sa pravaro deśaḥ pūrvabuddhaniṣevitaḥ //
yāpi ca bodhimaṇḍasmiṃ devatā vṛkṣam āśritā /
sā bodhisatvaṃ dṛṣṭvāna ghoṣesi ca amānuṣaṃ //
cailaṃ ca bhrāmaye divyaṃ candanaṃ ca pramuṃcasi /
sā divyai ratnacūrṇaiś ca okiresi nararṣabhaṃ //
nānāvidhānāṃ gandhānāṃ divyānāṃ mānuṣāṇa ca /
caturdiśāśritā vātā bodhimaṇḍe pravāyensu ca //
divyā ca tūryā vādyensu antarīkṣasmiṃ śobhanā /
saṃgītiṃ vividhāṃ kurvan mañjughoṣāṃ manoramāṃ //
obhāsaḥ sumahā āsi bodhimaṇḍasya raśmibhiḥ /
yena sarvo devaloko sphuṭo āsi tad anantaraṃ //
[_Mvu_2.304_] jihmavarṇā abhūd divyā vimānā ratanāmayā /
jāmbūnadasuvarṇehi bodhisatvasya raśmibhiḥ //
mandāravehi puṣpehi okirenti nabhe sthitāḥ /
devaputrasahasrāṇi bodhisatvaṃ maharddhikāḥ //
śruṇitvā atulaṃ ghoṣaṃ kālo nāgo maharṣiṇaḥ /
harṣitaprītasaṃtuṣṭo nāgakanyāpuraskṛto //
krīḍāratisukhaṃ divyam ujjhitvā sarvam āgato /
caturdiśaṃ viloketvā paśyate puruṣarṣabhaṃ //
vairocanaṃ vā gagaṇasmiṃ sarvaraśmisamāgataṃ /
arcitvā muditatuṣṭo bodhisatvaṃ samālape //
yādṛśā lakṣaṇā pūrvabuddhāna puruṣottama /
krakucchande konākamuni abhūccāpi narottame /
kāśyape jine ca lakṣaṇā tathāgate puruṣottame //
samā jālāvanaddhā teṣāṃ caraṇā supratiṣṭhitā /
lākṣārasaprasekavarṇā sahacakrā maharṣiṇāṃ /
heṣṭā pādatalā jātā svastikair upaśobhitāḥ //
pādāṃgulīṣu sarvatra nandiyāvarta uddhatā /
bhāsanti lokanāthānāṃ vrajatāṃ citramedinīṃ //
ucchṛṃkhalapādā te nātha īdṛśā yādṛśo tuvaṃ /
na-ujjotanā gulphāyo aṃgulīyo sughaṭṭitā //
[_Mvu_2.305_] dīrghāṃgulī tāmranakhā jālehi utsadehi ca /
caraṇā lokanāthānāṃ vrajatāṃ citramedinīṃ //
eṇījaṃghā ca te āsi śirigarbhopasannibhā /
jānukā guptagulphā ca tathā lokahitā bhave //
gajahastasadṛśā bāhu āsi teṣāṃ maharṣiṇāṃ /
siṃhapūrvārdhakāyā ca nyagrodhaparimaṇḍalā //
hātakaṃ yathā uttaptaṃ kāṃcanacchaviśobhanā /
anonatena kāyena pāṇīhi jānukāṃ spṛśe //
mṛgarājño hi tathā teṣāṃ kaṭī vaṭṭā susañcitā /
kośavastiguhyameḍhraṃ hayarājasya yādṛśaṃ //
odātam ācāraṃ teṣāṃ jānūni ca suniṣṭhitā /
gambhīranābhā te āsi pūrvabuddhā maharṣiṇo //
rajokaṇena aspṛṣṭo kāyo teṣāṃ maharṣiṇā /
ślakṣṇacchavī ca te nāthā īdṛśā yādṛśo bhavāṃ //
ekaikaromā te āsi ūrdhvāgraromarājino /
nīlapradakṣiṇāvartā tathā lokahito bhavāṃ //
saṃvṛttaskandhā bhrūś caiṣāṃ yathā ṛṣabhasya tādṛśī /
prahvarjugātrā te nāthā āsīsu ime utsadā //
phaṇikopamāṃsabāhā anupūrvam anuddhatā /
nārāyaṇasaṃghaṭanā īdṛśā yādṛśo bhavāṃ //
[_Mvu_2.306_] tuṃganakhā tāmranakhāḥ kailāsaśikharopamāḥ /
lakṣaṇair utsadaiś caiṣāṃ kāyam atīva śobhitaṃ //
grīvā kambusamā teṣāṃ anupūrvasamudgatā /
siṃhahanū ca te nāthā tathā rasarasāgriṇaḥ //
catvāriṃśatsuvaṭṭā dantā teṣāṃ maharṣiṇām abhūt* /
abhūnsu śukradaṃṣṭrā te īdṛśā yādṛśo bhavāṃ //
prabhūtatanujihvāya sarvaṃ chādensu svaṃ mukhaṃ /
duve ca karṇāgrāṇi te nāsāṃ ca parimārjiṣuḥ //
aṣṭāṃgasaṃprapūrṇā ca vācā teṣāṃ maharṣiṇāṃ /
sarvadarśiṇāṃ satyā ca ājñeyā sarvaprāṇināṃ //
brahmasvarā ca te āsi karaviṃkarutasvarā /
dundubhisvaraghoṣā ca premaṇīyasvarā pi ca //
jaleruho va kanako daśaśataraśmi bhāsati /
tathā bhāsensu nāthānāṃ mukhā ādityabandhunāṃ //
āyatā abhinīlā ca netrā teṣāṃ maharṣiṇāṃ /
nāsā ca udgatā śobhe suvarṇayūpopamā yathā //
bhruvantareṇābhūtteṣāṃ varajātimaharṣiṇāṃ /
ūrṇā hi prakāśavantī mṛdukā tūlasādṛśā //
mahānalaṃ cābhū mukhaṃ candro vā pūrṇamāsiye /
[_Mvu_2.307_] ratanāgnīva ca diśā sarvā tāya prabhāsiṣu //
nīlā ca mṛdukā keśā kācilindikasādṛśā /
sarve pradakṣiṇāvartā tathā lokahito bhavāṃ //
uṣṇīṣaśīrṣā te nāthā īdṛśā yādṛśo bhavāṃ /
anullokitamūrdhnāni surehi asurehi ca //
mahāprabhā hi te buddhā atigṛhṇanti raśmibhiḥ /
keturājena candro va prabhāya atigṛhyate //
etāṃ ca anyā ca paśyitvā nimittā lakṣaṇāni ca /
sarvāṇi bodhisatvasya idaṃ vacanam abravīt* //
yathā te devaputrā te pūjanārthāya utsṛtāḥ /
niḥsaṃśayaṃ mahāvīra adya buddho bhaviṣyasi //
ajitāṃ jālinīṃ tṛṣṇāṃ bhavanetrīṃ samāhitaḥ /
prajñāśastraṃ gṛhītvāna cchetsyase mārabandhanaṃ //
adya tvaṃ sarvato śeṣaṃ kileśapariveṣṭitaṃ /
vidhuniṣyasi rāgāgniṃ bodhiṃ prāpto narottama //
saṃghāṭīpaṭaṃ pātraṃ ca cīvarasya varṇatā tathā /
yathā me dṛṣṭā nāthānāṃ tathā ca lokahitā tava //
sarve pradakṣiṇāvartā edṛśā bhonti pudgalā /
yathā vrajasi siṃho va adya buddho bhaviṣyasi //
śailopamaṃ aprakampyaṃ samādhiṃ ca jinopamaṃ /
[_Mvu_2.308_] bodhimaṇḍe sthihitvāna dṛḍhavīryaḥ samārabhe //
sa tasya vacanaṃ śrutvā kālanāgasya bhāṣitaṃ /
tuṣṭo udagrasumano bodhimūlam upāgame //
śrutvāna atulaṃ ghoṣaṃ kālanāgo mahābalo /
bodhisatvasya vegena bhavanāto samudgato //
aṃjalīṃ pragṛhītvāna daśapūrṇāṃgulīn tathā /
abhistave buddhavīraṃ bodhimaṇḍaṃ vrajantakaṃ //
yathā mṛdu ime vātā vāyiṣyanti sukhaṃ sadā /
surabhimanojñagandhā nātyuṣṇā nātiśītalāḥ //
yathā ca kusumavṛṣṭiṃ pravarṣensu imaṃ devatā /
sugata tava rahatvaṃ bheṣyati dvipadottama //
pradakṣiṇāvarto mārṣa tuṣṭo hṛṣṭo pramodito /
prītimanā udagro ca sukhaṃmuñco pi niṣkrama //
yathāpi tūryasahasraṃ saṃpraghuṣṭaṃ upari nabhasmi sphuṭaṃ devatāhi /
hṛṣṭapramuditacittavegajāto bhaviṣyasi buddho viśiṣṭo sarvaloke //
yathā ca prabhā na bhāyi anya kācid uparivimānā kṛtā ca jihmavarṇāḥ /
yathā pracalate bhūmi ṣaḍvikāraṃ bhaviṣyasi adya atulyo dakṣiṇeyo //
yatha ca bhrāmayanty aṃbarāṇi bhīṣmaṃ māragaṇaṃ bhaṃjitva hṛṣṭacittā /
chatradhvajapatākā ca dhārayanti bhaviṣyasi buddho na mahya asti kāṃkṣā //
[_Mvu_2.309_] yathā ca madhuraṃ dundubhī nadanti gaganatalaṃ sphuṭaṃ sarvam ambarehi /
yathā ca kusumā varṣe devasaṃgho bhaviṣyasi loke sadevako svayaṃbhūḥ //
yathā ca kariya aṃjaliṃ nabhasmiṃ abhistave devasahasra hṛṣṭacittā /
kanakaprabho viśiṣṭo dakṣiṇeyo bhaviṣyasi buddho narāṇa agnavādī //
atha khalu bodhisatvo yena vṛkṣamūlaṃ tenopasaṃkramitvā tena khalu punaḥ samayena sarvāvanto bodhimaṇḍo osaktapaṭṭadāmakalāpo abhūṣi / ucchritadhvajapatāko chatrakoṭisamalaṃkṛto ratnasūtravicitrito dhūpitadhūpano ratanavṛkṣaparivṛto cīvarasaṃstṛtasaṃstṛto candanacūrṇa-adhyokīrṇo ratnoghavicitro // tena khalu punaḥ samayena anekāni devaśatasahasrāṇi upari antarīkṣe pratisthihitvā dhūpanaparigṛhītā bodhisatvaṃ namasyanti / chatradhvajapatākaparigṛhītā bodhisatvaṃ namasyanti / divya-utpalapadumakumudapuṇḍarīkaparigṛhītā namasyanti bodhisatvaṃ / divyacandanacūrṇaparigṛhītā bodhisatvaṃ namasyanti / divyaratnacūrṇaparigṛhītā divyaratnapuṣpaparigṛhītā animiṣaṃ prekṣamāṇā bodhisatvaṃ namasyanti // tasya anyā devatā suvarṇamayaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / yathā svakāye adhimuktīye anye devā rūpyamayaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā vaiḍūryamayaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā sphaṭikamayaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā asmagarbhamayaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā saptaratnamayaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā śatasahasraratnamayaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / yathāpīdaṃ svakasvakāye adhimuktīye anye devā lohitacandanasya bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā agurucandanasya bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā
[_Mvu_2.310_] parasparasya vāñchitaratnamayaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā pītacandanasya bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā siṃhacandanasya bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā rasacandanasya bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti // yathāpīdaṃ svakasvakāye adhimuktīye anye devā girisāracandanasya bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā divya-agurucandanasya bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā maṇiratnāmayaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā sarvaratnālaṃkṛtaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā maṇiratnavicitritaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā divyanīlavaiḍūryālaṃkṛtaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā musāragalvamaṇivicitritaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā asmagarbhamaṇiratanavicitritaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā hastigarbhamaṇiratanavicitritaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā . . . . . maṇiratanavicitraṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devāḥ suprabhāsamaṇiratanavicitritaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā amṛtāśmagarbhehi maṇiratanehi samalaṃkṛtaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā samantacandrehi samalaṃkṛtaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devās sucandrehi samalaṃkṛtaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devās sūryobhāsehi samalaṃkṛtaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devāḥ sphaṭikavicitraṃ anye devāḥ sūryavikrāntehi samalaṃkṛtaṃ / anye devāś candrobhāsehi samalaṃkṛtaṃ / anye devā jyotiprabhāsehi samalaṃkṛtaṃ / anye devā vidyuprabhāsehi samalaṃkṛtaṃ / anye devāḥ samantālokehi maṇiratnehi samalaṃkṛtaṃ / anye devā muktāprabhehi maṇiratnehi samalaṃkṛtaṃ / anye devā apratihataprabhehi maṇiratanehi samalaṃkṛtaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devā ratanasamucchrayasamalaṃkṛtaṃ / anye devāḥ sarvalokāgrabhūtehi maṇiratanehi samalaṃkṛtaṃ / anye devāḥ śakrābhilagnehi maṇiratanehi samalaṃkṛtaṃ / anye devā ratnapatrehi samalaṃkṛtaṃ /
[_Mvu_2.311_] anye devā uragagarbhamaṇiratanehi samalaṃkṛtaṃ / anye candanaprabhehi samalaṃkṛtaṃ / anye lohitākṣehi samalaṃkṛtaṃ / anye gajapatīhi maṇiratanehi samalaṃkṛtaṃ / anye maheśvaradattehi maṇiratanehi samalaṃkṛtaṃ / anye rasakehi samalaṃkṛtaṃ / anye gomedakehi maṇiratanehi samalaṃkṛtaṃ / anye devā śaśehi maṇiratanehi samalaṃkṛtaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye lālāṭikehi maṇiratanehi samalaṃkṛtaṃ / anye śirigarbhehi maṇiratanehi anye tālikehi maṇīhi etehi ca anyehi ca divyehi maṇiratanehi samalaṃkṛtaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti //
___yeṣāṃ devānāṃ tatonidānaṃ kuśalamūlo paripacciṣyati anuttarāye samyaksaṃbuddhāye te yathākuśalamūlehi bodhivṛkṣaṃ saṃjānensuḥ / nīlamuktāhārehi lohitamuktāhārehi śvetamuktāhārehi kaṇṭhaniṣkehi suvarṇasūtrehi kuṇḍalehi mudrikāhi parihārakehi valayakehi nūpurehi veṣṭanakehi mudrāhastakehi āvāpakehi ratanadāmakehi paṭṭadāmakehi puṣpadāmakehi suvarṇakeyūrehi ratnahārehi rucakahārehi mandāravadāmehi haṃsadāmehi siṃhalatāhi vajirākārehi svastikehi etehi cānyehi ca divyehi ābharaṇehi samalaṃkṛtaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānensuḥ // yeṣāṃ bodhivṛkṣaṃ paśyitvā kuśalamūlāni jāyanti te devāḥ svalaṃkṛtaṃ bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye etehi cānyehi ca yathāparikīrtitehi alaṃkārehi bodhivṛkṣaṃ samalaṃkṛtaṃ saṃjānanti // tatra kecid devā yojanaṃ uccatvena bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye devāḥ paṃcayojanam uccatvena // anye daśayojanam uccatvena //
[_Mvu_2.312_] anye viṃśayojanam uccatvena / anye triṃśayojanam uccatvena / anye catvāriṃśayojanam uccatvena / anye devā paṃcāśadyojanam uccatvena bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / anye yojanaśatam uccatvena bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / yathāsvakasvakena jñānena bodhivṛkṣam uccatvena saṃjānanti // santi devā yojanasahasram uccatvena bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / santi devā dīrghāyuṣkā purimajinakṛtādhikārā yojanaśatasahasram uccatvena bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti / santi devaputrā abhisaṃjātakuśalamūlaniryātā yāvad bhavāgram uccatvena bodhivṛkṣaṃ saṃjānanti // tatra kecid devā sarvaratananiryūhaṃ siṃhāsanaṃ bodhivṛkṣamūle addaśensuḥ / divyaṃ bahuyojanam uccatvena divyaduṣyasaṃstṛtaṃ ratanajālasaṃchannaṃ kiṅkinījālasamalaṃkṛtaṃ / anye devā yojanaśatasahasram uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā yojanasahasram uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā aḍḍhatiyayojanaśatāni uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā dve yojanaśatāni uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā yojanaśatam uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā paṃcāśadyojanāni uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā catvāriṃśayojanāni uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā triṃśadyojanāni uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā viṃśadyojanāni uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā daśayojanāni uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā caturyojanāni uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā triyojanam uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā dviyojanāni
[_Mvu_2.313_] uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā yojanam uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā trikrośam uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā dvikrośam uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā krośam uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā saptatālam uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā ṣaṭṭālam uccatvenānye devā paṃcatālaṃ anye devā catutālaṃ anye devā tritālaṃ anye devā dvitālaṃ anye devā tālamātraṃ bodhivṛkṣasya mūle siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā saptapauruṣeyam uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye devā ṣaṭpauruṣeyam uccatvena siṃhāsanam addaśensuḥ / anye paṃcapauruṣeyaṃ anye catupauruṣeyaṃ anye tripauruṣeyaṃ anye dvipauruṣeyaṃ / anye devā puruṣamātram uccatvena bodhivṛkṣasya mūle siṃhāsanam addaśensuḥ // tatra ye lūkhādhimuktikā satvā te tṛṇasaṃstare niṣaṇṇaṃ bodhisatvam addaśensuḥ / tṛṇasaṃstare niṣīditvā bodhisatvo anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhiṣyatīti //
___atha khalu puna bodhisatvaḥ sadevamānuṣāsurasya lokasya purato yena bodhivṛkṣamūlaṃ tenopasaṃkramitvā bodhivṛkṣaṃ triṣkṛtyo pradakṣīkrtvā purimakā tathāgatā samanusmaranto niṣīdi paryaṃkam ābhuṃjitvā ṛjuṃ kāyaṃ praṇidhāya pratimukhāṃ smṛtiṃ pratisthāpayitvā // tatra cevaṃ bodhivṛkṣamūle niṣaṇṇasya bodhisatvasya mukhamaṇḍalaṃ bhāsati tapati virocate / sayyathāpi nāma mahāsāhasralokadhātuvistṛtaṃ sūryamaṇḍalaṃ vā / yasya tejena sarvāvantā trisāhasramahāsāhasrā lokadhātu jihmavarṇā asyāt* // sayyathāpi
[_Mvu_2.314_] nāma jāmbūnadasya bimbasya purato vidagdhasthūṇā kālā masinibhā na tapati na virocati na ca bhavati prabhāsvarā evam eva bodhisatvena trisāhasramahāsāhasrā lokadhātuḥ tejena abhibhūtā abhūṣi // tatra ye devaputrā yāva akaniṣṭhāto upari bodhisatvaṃ niṣaṇṇaṃ addaśensuḥ tatra bhūmyā devā samānaṃ bodhisatvaṃ addaśensuḥ // tathā antarīkṣe yāvac cāturmāhārājikā devā trāyastriṃśā yāmā tuṣitā nirmāṇarati parinirmitavaśavarti mārabhavanātaḥ siṃhāsanagataṃ bodhisatvaṃ saṃjānanti // evaṃ brahmā devā brahmakāyikā devā brahmapurohitā devā mahābrahmā devā ābhā devā ābhāsvarā devā śubhā devā parīttaśubhā devā apramāṇaśubhā devā śubhakṛtsnā devā bṛhatphalā devā avṛhā devā atapā devā sudarśanā devā akaniṣṭhā devā siṃhāsanagataṃ bodhisatvaṃ saṃjānensuḥ // ye ca trisāhasramahāsāhasrāye lokadhātūye kuśalamūlasamanvāgatā satvā paryantasthāyinaḥ te sarve siṃhāsanagataṃ bodhisatvaṃ saṃjānensuḥ // ye avaruptakuśalamūlā satvā purimajinakṛtādhikārā kāmadhātuparyāpannāḥ te māraṃ na paśyanti na saṃjānanti bodhisatvasya pūjāṃ karontā bodhisatvaṃ namasyamānāḥ bodhisatvānubhāvena //
___atha khalu māraḥ pāpīyāṃ svakaṃ balaṃ dhyāmabalaṃ saṃjānati sarvāvatīṃ ca trisāhasramahāsāhasrāṃ lokadhātuṃ abhinatāṃ yena bodhisatvo / mahāsatvaś ca imaṃ pratisaṃśikṣati / na tāvad ahaṃ anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhiṣyāmi yāvan na māraṃ pāpīmaṃ sārdhaṃ balakāyena sannaddham āgataṃ parājiṣyāmi mā satvānām evaṃ bhaveyā anāścaryam etaṃ yaṃ bodhiprāptena māro nigṛhītaḥ svakaṃ ca sthāmaṃ ṛddhiprātihāryeṇa bodhisatvaḥ sadevakasya
[_Mvu_2.315_] lokasya purato upadarśitukāmaḥ evaṃ dṛḍhasthāmavega-ṛddhiprāpto bodhisatva iti ca mama ca anuśikṣitvā anuttarāye samyaksaṃbodhiye cittam utpādayiṣyanti // atha khalu māro pāpīmāṃ duḥkhī durmano śokaśalyaviddhaḥ pratirājasaṃjñāṃ bodhisatve upasthāpetvā caturaṃginīṃ mārasenāṃ udyojayitvā bahuyojanaśatāṃ haritvā yena bodhivṛkṣamūlaṃ tenopasaṃkrami bodhisatvaṃ paśyiṣyāmo ti // so na prabhavati bodhisatvaṃ draṣṭuṃ cakṣuvibhramam anuprāptaḥ saced bodhisatvo mukhavāṭam osireyā yena sthāmena bodhisatvo samanvāgato abhūṣi / saced ayaṃ trisāhasramahāsāhasro lokadhātur vajramayo mahāparvataḥ abhaviṣyat tāṃ lokadhātuṃ bodhisatvaḥ paramāṇurajasadṛśīṃ vidhūnitvā asaṃkhyeyā lokadhātuyo abhyutkṣipeyā na ca eko pi paramāṇurajo dvitīyena paramāṇurajena sārdhaṃ samaye // bodhisatvo ca tato mārapariṣāye bahūṃ satvāṃ kuśalamūlān adrākṣīt* ye imaṃ bodhisatvasya evaṃrūpaṃ ṛddhiprātihāryaṃ dṛṣṭvā anuttarāye samyaksaṃbodhāya cittam utpādayiṣyantīti // etam arthapadaṃ bodhisatvo saṃpaśyamāno āgameti na tāva ajinitvā māraṃ sabalavāhanaṃ anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhiṣyāmīti // atha khalu bhagavāṃ tāye velāye imāṃ gāthām adhyabhāṣe //
yathā svayaṃbhū sthito bodhimūle
śākyāna rājā suviśuddhasatvo /
suvarṇabimbaṃ yatha darśanīyo
jāmbūnadaṃ apagatasarvakleśo //
obhāsajātā diśatā abhūṣi
māraś ca trasto abhu kṛcchraprāpto /
[_Mvu_2.316_] kiṃ taṃ hi nāma mahyaṃ bheṣyatīti
ratiṃ na vindāmi vimāna asmiṃ //
vimāna sarvā abhu vyomavarṇā
prāsādaśreṣṭhā varacandanasya /
suvarṇasūtrā sphaṭikapravāḍā
mā khu cyaviṣyaṃ ito adya sthānāt* //
sphuṭā gavākṣā rucirārdhacandrā
musāragalvakavacitā ca garbhā /
vairocanasya jagato viśiṣṭā
ābhā abhū bhaviṣyati kiṃ tu adya //
śīrṣato mahyaṃ makuṭo pralupto
śubhā ca ābhā vigatā mamādya /
saṃgīti mahyaṃ sthitā apsarāṇāṃ
mā khu cyaviṣyaṃ ito adya sthānāt* //
jāmbūnadena yatha kāṃcanena
vyome vimānā kṛtajihmavarṇā /
ime ye divyā ime ye vimānā
jihmā abhū upagate bodhisatve //
so cādṛśāsi bhagavantaṃ svayaṃbhuṃ
niṣaṇṇaṃ siṃhaṃ yatha duṣpradharṣaṃ /
[_Mvu_2.317_] viśuddhasāraṃ jagasattvasāraṃ
jāmbūnadasya yatha yūpo bhāse //
devā diva pratiṣṭhitā muktihārā
suvarṇakambūrucirā manojñā /
suvarṇasūtrāṃ grahiya prahṛṣṭā
alaṃkaronti bhagavato bodhivṛkṣaṃ //
suvastikāś ca śubhā ardhacandrā
siṃhīlatāhi sphuṭā bodhivṛkṣe /
vidyuprabhāṃ ca ratanāṃ grahetvā
alaṃkaronti muditadevaputrā //
candraprabhāṃ ca ratanāṃ grahetvā
sūryakāntā ca ratanāṃ gṛhetvā /
vairocanāṃ maṇiratnāṃ grahetvā
alaṃkaronti bhagavato bodhivṛkṣaṃ //
muktāprabhā ca ratanāṃ grahetvā
obhāsayantāṃ śubhadarśanīyāṃ /
prāmodyajātā muditahṛṣṭacittāḥ
alaṃkaronti bhagavato bodhivṛkṣaṃ //
samantacandrā maṇiratanāṃ grahetvā
ratanāvaliṃ suruciradarśanīyāṃ /
[_Mvu_2.318_] gomedakāṃ maṇiratanāṃ grahetvā
alaṃkaronti bhagavato bodhivṛkṣaṃ //
anye grahetvā śubhalohitākṣāṃ
śirigarbhaśuddhāṃ ratanāṃ grahetvā /
. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
alaṃkaronti bhagavato bodhivṛkṣaṃ //
raktāṅgiyo ca rucakāṃ grahetvā
maheśvarāṃ suruciravarṇavantā /
karketanāṃ ca ratanāṃ grahetvā
alaṃkaronti bhagavato bodhivṛkṣaṃ //
nīlāṃ ca muktāṃ tatha śvetamuktā
raktāṃ ca muktāṃ śubhavarṇanīyāṃ /
harṣaṃ janetvāna ca vegajātā
alaṃkaronti bhagavato bodhivṛkṣaṃ //
jyotikāṃ ca maṇiratanāṃ grahetvā
ye candrasūryāṃ abhibhavanti tejasā /
viśeṣaprāptā maṇiratanāṃ grahetvā
alaṃkaronti bhagavato bodhivṛkṣaṃ //
nāgāmaṇīṃ ca śubhavarṇanīyāṃ
guhyā viśuddhākṣiyo modamānā /
nabhe sthihitvā tada ṛddhimanto
alaṃkaronti bhagavato bodhivṛkṣaṃ //
brahmā sahasrā upagatā bodhimaṇḍaṃ
[_Mvu_2.319_] śakraś ca devā adhipati guhyakānāṃ /
yehi dṛṣṭā purimakalokanāthā
te devatā ca praṇatā svayaṃbhuṃ //
ābhāsvarā upagatā devaputrā
śubhā ca devaputra śubhakṛtsnā /
. . . . rūpā ca bṛhatphalā ca
atapā sudarśanā ca akaniṣṭhā
alaṃkaronti bhagavato bodhivṛkṣaṃ //
saṃchanno sarvo abhu bodhivṛkṣo
rasmīṃ sahasrāṃ kire aprameyāṃ /
divyair maṇībhiḥ pratapati buddhakṣetraṃ
sarvāṃ sahāṃ abhibhave lokadhātuṃ //
tasyaivaṃ cittam ahu pramattabandhuno
mā heva me cyāvaye āsanāto /
eṣaiva rājā bhave devatānāṃ
na cāsya asti samo sarvaloke //
athāpi buddho bhave dharmasvāmī
sūnyā vimānā bhave devatānāṃ /
deśeta mārgaṃ śivaśāntikṣemaṃ
na bhūya mahyaṃ bhave īśvaratvaṃ //
utsadaprāptaṃ bhave buddhakṣetraṃ
mārāṇa koṭī saṃyojayanto /
[_Mvu_2.320_] sannaddhavarmā kavacitavarmā
saṃgrāmakāle bhavathāpramattā //
udyojayitvāna sa mārasenāṃ
upasaṃkramitvā varapādapendraṃ /
adrākṣīt kṛṣṇo tatha bodhisatvaṃ
sūryā sahasraṃ yatha antarīkṣe //
tasyaiva cittaṃ abhu vepamānaṃ
eṣo na śakyo maye dharṣaṇāye /
loke bhipretaṃ ratanaṃ grahetvā
rājyānapekṣaṃ janayitva chandaṃ //
divyaṃ ca cūrṇaṃ varacandanasya
jāmbūnadasya ratanāmayaṃ ca /
divyāṃ ca gṛhya varasāragandhāṃ
so bodhisatvam okire vegajāto //
ekāṃśaṃ kṛtvā vasanaṃ kṛtāṃjali
pradakṣiṇaṃ nidahya jānu bhūmyāṃ /
saṃharṣito 'nimeṣaṃ prekṣamāṇaḥ
so bodhisatvaṃ stave tasmiṃ kāle //
rūpena tvaṃ asadṛśo puṇyavanto
varṇena tuhyaṃ sadṛśo na prāpto /
[_Mvu_2.321_] susaṃprajāno marupūjanīyo
lokaikavīro sthito vṛkṣamūle //
na tubhya asti sadṛśo kutottaro
devo va nāgo manujo va loke /
sarvāṃ abhibhosi diśatāṃ śirīye
ghanābhramukto gagaṇe va candro //
tavā hi te pūjaniyā bhuṃjāhi
sapta ratnāni pravarottamāni /
cakraṃ pravartehi mahiṃ āvasāhi
cāturdvīpo ratnā paribhavāhi //
tuvaṃ ca prāptā diśa prekṣamāṇo
adīnacitto ca anantatejo /
devasahasrānabhibhohi ābhā
vidagdhasthūṇāṃ yatha suvarṇabimbaṃ //
dvātriṃśatīhi sphuṭo lakṣaṇehi
viroce kāyaṃ tava satvasāra /
sobhāsi rājye sthito apramatto
praśāsi satvāṃ pitaro va putrāṃ //
catvāri dvīpāṃ vasi īśvaratve
na ca karesi iha anuśāstiṃ /
tvaṃ ṛddhiprāpto vicaresi loke
śiṣyo te bheṣyaṃ yatha ekaputro //
istrīsahasraiḥ saha krīḍamāno
[_Mvu_2.322_] marūṇa rājā va śiriddhiprāpto /
dāsyāmi tubhyaṃ ratanāni sapta
bhavāhi rājā vidu cakravartī //
bhaviṣyate putrasahasraṃ tubhyaṃ
śūrāṇa vīrāṇa mahābalānāṃ /
varāṃga[rūpāna] parasainyapramardakānāṃ
sasāgarāntaṃ jaye lokam etaṃ //
imā ca paśya bahu mārakanyā
puṣpā grahetvā varacandanasya /
prāgantarīkṣe śucivasananivastā
gīte kalāsu paramārthaprāptā //
vīṇāṃ gṛhetvā paṇavāṃ mṛdaṃgāṃ
śaṃkhā ca veṇuṃ ca sughoṣakāṃ ca /
saṃbhārikāṃ nakulakakiṃphalāṃ ca
upagīyamānā tada vṛkṣamūle //
anye sthihitvā gagaṇe ḍiyantā
cūrṇāṃ kṣipanti varacandanasya /
jāmbūnadasya ratanāmayaṃ ca
kṣipanti cūrṇaṃ tava bhonti sarve //
hāhābherīśaṃkhapaṇavanināde
prāsādaśreṣṭhe rama tvaṃ kumāra /
puṣpaṃ ca gandhaṃ ca vilepanaṃ ca
[_Mvu_2.323_] bhuṃjāhi tatra paricārako haṃ //
cakraṃ ca nāgo hayavaro maṃjukeśo
vaiḍūryamaṇiratanaṃ viśiṣṭaṃ /
strī ca śreṣṭhā dhanadharo khaḍgahasto
pariṇāyako ratnā bhavanti sapta //
tavādhipatye nivasaṃ kumāra
śuśrūṣanto mṛdu bhāṣamāṇaṃ /
śrutvāna te vākya sukhī bhaviṣyaṃ
mṛṣā ca bhāṣe na va evarūpaḥ //
satye sthihitvā labhaye surūpaṃ
kāyaṃ viśiṣṭaṃ sphuṭaṃ lakṣaṇehi /
vyaṃjanehi tatha anuvyaṃjanehi
prabhāsamāno sphuṭa lakṣaṇehi //
so maṃjughoṣo rutavalgubhāṣī
ullokayitvā diśatā samantā /
aṣṭāṃgupetāṃ (ninādaye) vācāṃ
śṛṇohi yakṣa girāṃ bhāṣato me //
rājā bhaviṣyaṃ ahaṃ sarvaloke
buddhitva bodhiṃ vaśiśāntikṣemāṃ /
putrā ca bhūtā mama apramattā
kāhinti śrutvā mama ānuśāstiṃ //
mamāpi sapta ratanā viśiṣṭā
[_Mvu_2.324_] bheṣyanti buddhitva me agrabodhiṃ /
bodhyaṃga sapta purimajinapraśastān*
tāṃ va labhitva bhavati apramatto //
catvāro anyām ahaṃ ṛddhipādāṃ
dhyānapramāṇaṃ tatha mārgaśreṣṭhaṃ /
buddhitva satyāni samantajñāni
abhiprāpto diśatāṃ vijeṣyaṃ //
jugupsanīyāḥ sukhahīnāḥ hi kāmā
na atra vijño labhe ānisaṃsaṃ /
eṣo hi mārgo narake tiricche
yamasya loke bahupretaloke //
adharmakāmā rata maithunasmiṃ
tamāndhakāre praṇatā samantā /
vihīnanetrā cyutaśukladharmā
te kāmasevī nara evarūpāḥ //
durgandhapūtiṃ aśuciṃ anāryaṃ
na tatra jātu ratā śuddhasatvāḥ /
bālo naye tatra viśeṣasaṃjñāṃ
na paṇḍito jānayi tatra cchandaṃ //
samṛddhe pakve yatha śālikṣetre
vidyutpateyā aśanivaracakraṃ /
[_Mvu_2.325_] tathaiva śuklā paramārthadharmā
kāmanidānaṃ aphalā bhavanti //
pṛthagjanā tu ratā hīnasevī
jātyandhabhūtā abudhā rajyanti /
rajyanti te abudhacetasena
na kāmatṛṣṇāṃ jane bodhisatvo //
saṃvartanīye yatha buddhakṣetre
hutāsane prajvalite nabhasmiṃ /
ramaṇīya ābhā maṣiṃ chārikāṃ vā
tathaiva kāmāṃ vicikitsu [śukla]dharmā //
visṛṣṭa vadhyo yatha pārthivena
labheya mokṣaṃ śriyaṃ svastibhāvaṃ /
na hīnakāmāṃ pratisevamāno
labheya arthaṃ tu jinānujñātaṃ //
uccāro śuṣko yatha dahyamāno
jugupsanīyo paramadurgandho /
na rājaputro tahiṃ bhavati udagro
tathaiva kāmā garhita paṇḍitehi //
grīṣmāṇa māse yatha paścimasmiṃ
lavaṇodakaṃ janaye tṛṣāṃ narāṇāṃ /
tathaiva kāmāṃ duḥkha [prati]sevamāno
[_Mvu_2.326_] ajñānaprāpto janayati jālatṛṣṇāṃ //
yaṃ tehi pūyaṃ yakṛdvṛkkaphuṣphasehi
gūthaṃ ca anyaṃ anugatam ātmabhāve /
prasyandamānaṃ vahimukhehi kāye
na atra vijño jane saumanasyaṃ //
siṃhāṇalālā yatha śleṣmapūraṃ
kapho tha pittaṃ anugataṃ mastarogaṃ /
sadā śravanto aśuci jigupsitaṃ ca
na atra vijño jane saumanasyaṃ //
kāmanidānaṃ prapatiṣu durgatīṣu
uccāvacaṃ duḥkhaṃ narā devayanti /
mudgā ca māṣā yatha kumbhaprāptā
tathaiva khinnā narakeṣu satvā //
asīhi cchinnā bahuvidham ātmabhāvā
śaktiśarehi puna pi saṃprabhinnā /
bālā karonti trividhaṃ aniṣṭaṃ
na atra jātu abhiratu bodhisatvo //
rūpehi vūlho bhavati sammohajātaḥ
yo kāmatṛṣṇāṃ jane alpabuddhiḥ /
svayaṃ va sevi duḥkhakararogamūlaṃ
yathā smasāne kuṇapaṃ śṛgālaḥ //
[_Mvu_2.327_] mā kṛṣṇabandhu mama mohanārthaṃ
kāmāṃ praśaṃsa garhitā paṇḍitehi /
aṃgārakarṣūṃ yatha saṃprapūrāṃ
tathaiva kāmāṃ tyaje bodhisatvo //
na kāmasevī hi imaṃ pradeśaṃ
dvijābhikīrṇaṃ sphuṭa pādapehi /
na cāpi evaṃ sphuṭa lakṣaṇehi
sevitva kāmāṃ labhe ātmabhāvaṃ //
rakṣitva śīlaṃ aśavalabrahmacaryaṃ
sevitva buddhāṃ hatarajā niṣkileśā /
bhāvetva kṣāntiṃ bahukalpakoṭī
viśiṣṭo bhoti (sphuṭa) ātmabhāvo //
acchidraśilo purimabhave abhūṣi
kṣāntī-upeto sada apramatto /
śodhetva mārgaṃ vividhaṃ anantaṃ
so adya lapsyaṃ vara-agrabodhiṃ //
bhagavato sārthavāho hitakaro apramatto
purato sthitva avaca sa kṛṣṇabandhu /
śṛṇohi tāta mama girāṃ bhāṣyamāṇāṃ
mā atra doṣaṃ prajane aprasādaṃ //
yad eṣa jāto asadṛśa puṇyavanto
kampe saśailā vasumati ṣaḍvikāraṃ /
[_Mvu_2.328_] obhāsitā daśa diśatā abhūṣi
divyā ca vādyā aghaṭṭitā saṃpravādyi //
divyāṃ chatrāṃ dhāraye devaputrāḥ
dhvajapatākaiḥ sphuṭo buddhakṣetro /
cailā bhramensu marugaṇā devasaṃghā
apramādaṃ janayi adīnasatvā //
eṣo cakṣur bhaviṣyati sarvaloke
ālokabhūtas timiraṃ nihatvā /
eṣo ndhakāraṃ vidhame duḥkhitānāṃ
mā aprasādaṃ janehi bālabuddhe //
eṣo hi lenaṃ bhaviṣyati sarvaloke
trāṇaṃ ca dvīpaṃ śaraṇaṃ parāyaṇaṃ /
akaritvā naramaru ca prasādaṃ
ghoraṃ vrajanti nirayaṃ avīciṃ //
eṣo hi loke asadṛśo dakṣiṇeyo
eṣo hi loke satataṃ hitānukampī /
etaṃ saktṛtvā naranārisaṃghā
cyutā sukhī bhave iha sarvaloke //
yo atra mānaṃ jane na prasādaṃ
puṇyopapete dhutaraje śākyasiṃhe /
na tasya jātu bhave svastibhāvo
cyutaś ca kṣipraṃ vraje durgatīṣu //
[_Mvu_2.329_] eṣo himāṃ acalacamūṃ prabhetti
abhyutkṣipitvāna te sāgarāto /
kṣetrāṇa koṭīnayutā kṣipeya
sthāmena loke samo nāsti sainyaṃ //
eṣo samudraṃ jaladharaṃ vāripūrṇaṃ
asuraniketaṃ udadhiṃ samantatejaṃ /
śoṣeya sarvaṃ dṛḍhavrato apramatto
eṣo hi sarvam abhibhave mārasainyaṃ //
brahmaṃ ca śakraṃ abhibhave guhyakāṃ ca
nāgāsurā ca manujā mahoragā /
vidagdhasthūṇāṃ yatha suvarṇabimbaṃ
pīḍe nārāyaṇaṃ jina ghanaśarīro //
eṣo grahetvā girivaraṃ cakravāḍaṃ
pāṇitalena samarajaṃ kareya /
na eṣa śakyo upagato bodhimūle
cāletuṃ vīro dṛḍhavrato apramatto //
candraṃ pateyā nabhato medinīye
iyaṃ ca bhūmī sthihi nabhe ātmanena /
pratisrotaṃ sarvā nadīyo vahensuḥ
na caiva śakyo dṛḍhavrato cālanāya //
[_Mvu_2.330_] yathā gajendraḥ subalavāṃ ṣaṣṭihāyanaḥ
ṣaḍḍantanāgo samucchritakāyo /
pādena bhinde avimano āmabhāṇḍaṃ
tathaiva sarvāṃ kariṣyati mārasainyāṃ //
māro hy avāca sa duḥkhito sārthavāhaṃ
trasesi kiṃ mā yatha bālabuddhi /
sannaddha senā kavacitavarmitā ca
kariṣyimasya dṛḍhavratasyāntarāyaṃ //
varṣā sahasrā mayā yo poṣito hi
uccatīha ayaṃ mama jyeṣṭhaputro /
sau gautamasya abhūr iha anuyātro
avasādayiṣyanto samārasainyaṃ //
udumbarasya yatha puṣpa jātaṃ
varṇopapetaṃ suruciraṃ maṃjugandhaṃ /
tathaite buddhā hatarajā niḥkileśā
kalpāna koṭīnayutehi bhonti //
aśraddadhantaṃ pitaraṃ vipannaśīlaṃ
grāheya śuddhāṃ karuṇāṃ janetvā /
putrāṇa evaṃ prakṛti tasya bhoti
anukampako smi na ahaṃ amitro //
sumerumūrdhnā yadi naro āruhitvā
[_Mvu_2.331_] ātmānaṃ muṃceya mahītalasmiṃ /
labheya saukhyaṃ śarīre patitvā
na bodhisatve ahitāni kṛtvā //
aṃgārakarṣū paramā prapūrā
tatra patitvā naro bālabuddhiḥ /
labheya saukhyaṃ śarīre patitvā
na bodhisatve ahitāni kṛtvā //
asiṃ gṛhītvā sulikhitaṃ tailadhautaṃ
mukhe karitvā svake ohareya /
labheya saukhyaṃ siya tato svastibhāvo
na bodhisatve paruṣāṇi kṛtvā //
kṣurehi mārgaṃ yatha ākramanto
varṣasahasraṃ atha varṣakoṭi /
labheya saukhyaṃ siya tato svastibhāvo
na bodhisatve paruṣāṇi kṛtvā //
vilīnalohaṃ pibanto alpabuddhiḥ
labheya saukhyaṃ udare sudīpte /
saṃchinna antre yakṛdvṛkkaphuṣphase ca
na bodhisatve paruṣāṇi kṛtvā //
ayoguḍāṃ pi gilanto jvalantāṃ
labheya saukhyaṃ udare pradīpte /
saṃchinne yakṛvṛkkaphuṣphase ca
[_Mvu_2.332_] na bodhisatve paruṣāṇi kṛtvā //
śailo mahanto yatha cakravāḍo
kṣipto nabhāto patito nrasya mūrdhne /
janeya saukhyaṃ siya tato svastibhāvo
na bodhisatve paruṣāṇi phṛtvā //
aṃgārakarṣū iṣu-asitomarā ca
kṣiptā nabhāto patitā ātmabhāve /
janeya saukhyaṃ siya tato svastibhāvo
na bodhisatve paruṣāṇi kṛtvā //
śakyaṃ sahasrā ayaṃ lokadhātuḥ
kalpāna koṭī dharituṃ kareṇa /
cittāṃ ca jñātuṃ vividhā narāṇāṃ
na saṃstarāto municālanāye //
śakyaṃ samudre janadhare vāripūrṇe
madhyodake jvālitum agniskandhaṃ /
sumerumātro prabhaṃkaro dhūmaketuḥ
na saṃstarāto municālanāye //
śīlenupeto asadṛśo kṣāntiye ca
tape vrate ca purā pāraprāptaḥ /
sa keśarir vā mṛgapati jātavego
nādaṃ nadanto jino mārasainye //
[_Mvu_2.333_] yathā mahante prapatito pīha kūpe
jātyandhasatvo yatha spandamāno /
akṣī saṃprāpto diśam aprajāno
tathā tava bheṣyati māra sainyaṃ //
paśyāhi tvaṃ tāta te devaputrāṃ
rūpeṇupetā kṛtapuṇyakarmāṃ /
cūrṇāṃ gṛhetvā varacandanasya
udagracittā abhikire bodhisatvaṃ //
sarvā sahasrā sphuṭa devatāhi
vimāna sarvāṃ vijahiya āgatāhi /
nabhe sthihitvā avakiri puṣpacūrṇaiḥ
bodhisatvaṃ pramuditā okiranti //
mā pāpacittaṃ janaya viśālabuddhe
durāsadā hi mahāsārthavāhā /
durgatiṣu prapatiṣu pāṃsukūle
apeya tāto duḥkhī kṛcchraprāptaḥ //
ye atra premnaṃ janayiṣu gauravaṃ ca
ye satva etaṃ śaraṇaṃ upenti /
apāyabhūmī vijahiya nacireṇa
sarve spṛśanti ajaraṃ aśokaṃ //
janīsuto pitaṃ avaca viśālabuddhi
vicitrāṃ puṣpāṃ gṛhiya manojñāṃ /
abhyokiritva jagasatvasāraṃ
[_Mvu_2.334_] sarvānte senāṃ kareya bhasma //
nidhānaṃ labdhvā yatha andhasatvā
apaśyamāne na bhaveya doṣo /
tathā va labdhvā mahādakṣiṇeyaṃ
pramādabandhu janayasi aprasādaṃ //
hiraṇyadhāraṃ yatha akṣamātraṃ
pravarṣamāṇo gṛhe bālabuddhiḥ /
utkrośamāno vrajeya cyaviṣyaṃ
tathaiva tāto na sahaṃ maharṣiṃ //
vimānaṃ labdhvā yatha candanasya
manojñagandhaṃ śubhadarśanīyaṃ /
tato niṣkramitvā prapate iha kūpe
tathaiva tāto asahaṃ maharṣiṃ //
maṇivimāne rucire prabhāsvare
siṃhāsanāto yatha utthihitvā /
aṃgārakarṣūṃ prapate niṣkramitvā
tathaiva tāto asahaṃ maharṣiṃ //
prāsādaṃ labdhvā yatha kāṃcanasya
jāmbūnadasya śubhadarśanīyaṃ /
tato vrajitvā prapato arṇavasmiṃ
tathaiva tāto asahaṃ maharṣiṃ //
suvarṇaniṣkāṃ yatha ośiritvā
[_Mvu_2.335_] grīvāya tāmraṃ dharayeya loke /
tathaiva labdhvā muniṃ dakṣiṇeyaṃ
pramādabandhu janayasi aprasādaṃ //
amṛtasya pātraṃ yatha ośiritvā
viṣasya pātraṃ pibed bālabuddhiḥ /
tathaiva labdhvāb mahadakṣiṇeyaṃ
pramādaprāpto janayasi aprasādaṃ //
yathā labhitvā śubhanīlanetrā
utpāṭayeya (svayaṃ) bālabuddhiḥ /
tathaiva labdhvā muniṃ dakṣiṇeyaṃ
pramādabandhu janayasi aprasādaṃ //
aho smṛtiṃ hi apacinohi māra
divyaṃ grahetvā varamuktihāraṃ /
obhāsayantaṃ diśatā prabhāya
mā aprasādaṃ janayāhi tāta //
yathā ca eṣo iha lokadhātuṃ
obhāsi sarvāṃ śubharūpadhārī /
bhinditva meruṃ mahacakravāḍaṃ
samudramadhye yatha śailarājā //
yathā ca eṣo sthito vṛkṣamūle
sumerumūrdhne abhibhavi devaputrā /
nātra pradeśe sthito kāmasevī
mā aprasādaṃ jane kṛṣṇabandhu //
na asti satvo tribhavasmi tāta
[_Mvu_2.336_] yo evarūpo bhave puṇyavanto /
adṛśyamāno yatha rasmirājo
tathā niṣaṇṇo muni bodhimūle //
yathā niṣaṇṇo jino krakucchando
prabhāsamāno diśa vṛkṣamūle /
tathāsya kāyo sphuṭo lakṣaṇehi
mā atra tāta jane aprasādaṃ //
konākanāmo yatha lokanātho
viśuddhacakṣus timirasya ghātī /
prabhāsamāno diśatāṃ śirīye
so pi niṣaṇṇo iha vṛkṣamūle //
yasyaiva nāmaṃ abhu kāśyapo ti
samantavakṣur varadakṣiṇīyo /
so pi niṣaṇṇo iha vṛkṣamūle
budhyasi vīro vara-agrabodhiṃ //
ye bhadrakalpe abhu lokanāthāḥ
saṃbodhiprāptā muni devadevā /
pūrve niṣaṇṇā iha vṛkṣamūle
budhyansu vīrā śiva-agrabodhiṃ //
[buddha]sahasracatvāri jinā hi pūrvaṃ
iha niṣaṇṇa drumavarapādapendre /
anāgatā hitakara lokanāthā
prāpsyanti te pi vara-agrabodhiṃ //
[_Mvu_2.337_] bhāṣitva gāthām imam evarūpāṃ
mahāsmṛtīti varanāmadheyo /
muktihāraṃ kṣipe gautamasya
udagracitto varavegajāto //
vidyupratiṣṭho paro māraputro
divyaṃ grahetvā śubhakalpaduṣyaṃ /
so bodhisatvaṃ muni prekṣamāṇo
udagracitto stave bodhimaṇḍe //
manojñaghoṣaṃ rutaṃ satvasāro
. . . . . . . . . . . . . . . . . . /
na kaścid asti samo sarvaloke
tathāsi pūrvacarito maharṣi //
tyāgyāsi pūrve caraṃ kalpanantāṃ
tyaktā viśiṣṭā tava rājadhānī /
hastigaṇā aśva bahu puṇyayānaṃ
tena prabhāsi diśa satvasāra //
tyajitva bhāryā tatha cātmamāṃsaṃ
putrā ca dhītā nayanātmamāṃsaṃ /
tyajitva pūrvaṃ priya-uttamāṃgaṃ
tena prabhāsi diśatāṃ samantā //
tyajitva divyā ratanāni śuddhā
nānā vimānā sphuṭaratnacittā /
nakṣatra-ābhā nabhe vidyutābhā
[_Mvu_2.338_] sarvo vibhāsi purato janasya //
bhāṣitva gāthām ima evarūpāṃ
vidyupratiṣṭho paro māraputro /
vastrāṇa koṭīnayutāṃ sahasrāṃ
kṣipe narendre varavegajāto //
kalyāṇamitrā pi taṃ dhārayensuḥ
mā aprasādaṃ janaye bahubuddheḥ /
na śakya eṣo vimalaprabho mahātmā
cāletuṃ bhūyo munim āsanāto //
asaddadhāno vacanaṃ durbuddhiḥ
īrṣyāṃ ca krodhaṃ jane kṛṣṇabandhu /
so duṣṭacitto abudho ca jāto
bhūyasya mātraṃ jane aprasādaṃ //
mārāṇa koṭīśata sannahitvā
sannahya māro bahumārasainyaṃ /
bodhāya vighnaṃ tada kartukāmo
sa pāpacittaṃ jane hīnabuddhiḥ //
yakṣāṇa koṭīnayutā sahasrā
nāgāsurā manujamahoragā ca /
gandharvaputrā balasthāmaprāptā
upasaṃkramensuḥ yato pādapendraṃ //
śilāṃ grahetvā mahaghorarūpāṃ
[_Mvu_2.339_] sannaddhavarmī atighoraprekṣī /
vidyūn kṣipesi asaniṃ pravarṣe
upasaṃkramanto varapādapendraṃ //
śaktiṃ grahetvā iṣutomarāṃ ca
asiṃ grahetvā kṣuratīkṣṇadhārāṃ /
mālāvilambī kilikilāyamānā
upakramensuḥ siṃhapādapendraṃ //
siṃhāś ca vyāghrā turagā gajāś ca
uṣṭrā gavā gardabhāś cānyarūpā /
āśīviṣapragṛhītaśirāṃsi
upasaṃkramensuḥ yato bodhisatvo //
anye grahetvā mahadagniskandhāṃ
pradīptaśīrṣā vikṛtasvabhāvā /
kṣurapracārī ca vibhagnanāsā
mārasya sainyā sthita bodhimūle //
rathasahasrāṇi ca bodhimaṇḍe
dhvajapatākā ca sanandighoṣā /
jālāvicitrā śubhavāditā hi
dhvajāgramūrdhe ca sanandighoṣā //
samanta triṃśa sphuṭa yojanāni
[yakṣasahasrehi mahabhairavehi /]
caturdiśaṃ copari ca nabhāto
[_Mvu_2.340_] te yakṣasaṃghā paramasughorarūpā //
asiṃ grahetvā niśitāṃ sutīkṣṇāṃ
yugapramāṇopagato kṛṣṇabandhu /
so bodhisatvaṃ avaca praduṣṭacitto
utthāhi śīghraṃ ato āsanāto //
samantāt triṃśa sphuṭa yojanāni
yakṣasahasrehi mahabhairavehi /
na śakyaṃ bhikṣu pravrajituṃ kahiṃcit*
tavādya cchetsyaṃ yatha veṇukhaṇḍaṃ //
tato pramuṃce girāṃ bodhisatvo
aṣṭāṃgupetāṃ madhurāṃ sughoṣāṃ /
sarve te satvā siyu mārabhūtā
na ca samarthā mama romam iṃjituṃ //
eko si bhikṣu sthito vṛkṣamūle
senā ca nāsti tavaivarūpā /
kasya balena na siyā samarthaṃ
taṃ mārasainyaṃ tava romam iṃjituṃ //
dāne ca śīle ca kṣāntiye ca
vīrye dhyāne bahukalpakoṭyo /
prajñāye śreṣṭhāya bhave aprameye
na mahyam asti samo sarvaloke //
maitryāvihārī karuṇāvihārī
[_Mvu_2.341_] satvāna arthe carito bodhicaryāṃ /
buddhitva bodhiṃ labhe buddhajñānaṃ
satvāṃ pramokṣyāmy ahaṃ kṛṣṇabandhu //
acchidraśīlo purime bhavesu
kalpāna koṭīnayutā anantā /
samāhito vajrasamo abhedyo
so adya prāpsyaṃ vara-agrabodhiṃ //
yāvanti senā tava kṛṣṇabandhu
sarve bhavensu vasi īśvaratve /
te cakravāḍasama āyudhehi
na ca samarthā mama romam iṃjituṃ //
śūnyā nimittā praṇidhī vibhāvitā
na satvasaṃjñā . . . . . . . . /
na mārasaṃjñā na vihiṃsasaṃjñā
evaṃ sthitasya abalo si pāpa //
na rūpasaṃjñā na pi śabdasaṃjñā
nāpi rasasaṃjñā na ca gandhasaṃjñā /
na praṣṭavyasaṃjñā . . . . . . .
evaṃ sthitasya asamartho si māra //
na skandhasaṃjñā na me dhātusaṃjñā
adhyātmasaṃjñā ca vibhāvitā me /
yathāntarīkṣaṃ hi abhāvabhūtaṃ
evaṃsvabhāvā hi ca sarvadharmāḥ //
[_Mvu_2.342_] jālehi citreṇa hi dakṣiṇena
parāhane vasumatiṃ bodhisatvo /
sā ṣaḍvikāraṃ calitā lokadhātu
śabdaṃ ca āsī tada bhīṣmarūpaṃ //
kaṃsasya pātrīṃ yatha maṃjughoṣāṃ
parāhaneya puruṣo grahetvā /
evaṃ tathaiva raṇe lokadhātu
yadā hane vasumatiṃ bodhisatvo //
trastā abhūṣi tada mārasenā
bhītā palāye ca bahuyojanāni /
caturdiśaṃ naiva ca prekṣamāṇā
paśyanti buddhaṃ yatha rasmirājaṃ //
anye rathehi pate medinīyaṃ
garjanta meghā yatha antarīkṣe /
yatha hastināgā ca mahārṇavasmiṃ
tathaiva sarvā hata mārasainyāḥ //
divyāṃ ca puṣpāṃ prakirensu devā
cūrṇaṃ pravarṣensu ca candanasya /
mandāravā okire bodhisatvaṃ
samantā triṃśa sphuṭa yojanāni //
devasahasrā nabhe ambarāṇi
bhrāmensu anye kṣipaṃ muktihāraṃ /
[_Mvu_2.343_] gāthābhi gītehi apare stavensuḥ
pradhyāye tūṣṇīṃ duḥkhi kṛṣṇabandhuḥ //
saptāhapūraṃ duḥkhi mārasainyaṃ
drumasya mūle abhu kṛcchraprāptaṃ /
jātyandhabhūtaṃ diśam aprajānaṃ
buddhaś ca śobhe yatha rasmirājo //
parasparaṃ rathaśata bhajyamānā
paśyitu hatāṃ mahiṃ prakampamānāṃ /
te nirmiṇitvā vikṛtātmabhāvāṃ
upasaṃkramensuḥ varapādapendraṃ /
na te purāṇāṃ pratilabhensu rūpāṃ
sarve abhūnsuḥ bhayabhītarūpā //
yathaiva tale yo vihago nibaddho
tathā kṛṣṇabandhuḥ dharaṇītalasmiṃ /
saptāhapūraṃ sabalo sasainyo
samohajāto na prabhoti gantuṃ //
rūpadhāto upagatā devaputrāḥ
sarve samagrā pramuditavegajātā /
akṣapramāṇāṃ avakire cūrṇadhārāṃ
divyāṃ viśiṣṭāṃ varacandanasya //
dhvajāna koṭīnayutā sahasrā
ucchrāpayensuḥ nabhe devaputrāḥ /
[_Mvu_2.344_] patākapaṭṭaiḥ sphuṭa buddhakṣetraṃ
yadā hane vasumatiṃ bodhisatvo //
divyā ca vādyā prapadyi antarīkṣe
saṃgīti divyā abhu devatānāṃ /
puṣpāṃ pravarṣe nabhi devaputrā
yadā hane vasumatiṃ bodhisatvo //
yāvanti vṛkṣā abhu medinīye
sarve abhū kusumānantagandhāḥ /
śūnyā nimittā praṇidhi vibhāvitā
evaṃsvabhāvaṃ vadate sa śabdaṃ //
divye vimāne sthite megham ūrdhve
nāge vimāne tatha sāgarasmiṃ /
manojñaghoṣā asurapureṣu śabdāḥ
yadā hane vasumatiṃ bodhisatvo //
yaṃ kālaṃ rasmiṃ avasṛjati bodhisatvaḥ
pāṇitalāto kuśalacitrāto /
tadā sthapetva narakāntiricchāṃ
yamasya lokā prapati sarvaloke //
vihvalajātāṃ vasumatiṃ addaśensuḥ
mārāṇa koṭi prapatati medinīye /
saṃbodhiprāptaṃ munim addaśensuḥ
candrasahasraṃ yatha antarīkṣe //
[_Mvu_2.345_] parasparasya tada utthahitvā
bhūyasyā mātrayā tata medinīyaṃ /
nabhāto kṣiptā yatha citrapaṭṭā
tathaiva sā tada abhu mārasenā //
asantrasanto varabodhisatvo
vigatabhayo atuliyo puṇyakṣetro /
pūrvañ caritvā varadharmaśreṣṭhaṃ
prabhāsi loke yatha rasmirājaḥ //
idaṃ ca duḥkhaṃ ayaṃ ca samudayaḥ
tathā nirodho atha mārgaśreṣṭho /
imasmiṃ sante prādurbhoti
imasmiṃ naṣṭe idam astam eti //
avidyā hetu bhavasaṃskṛtasya
taṃ pratyayaṃ bhavati jānanāya /
vijñānahetu bhave nāmarūpaṃ
pratyayaṃ ca taṃ bhavati ṣaḍindriyasya //
ṣaḍindriyaṃ bhavati tatha sparśajātaṃ
sparśo ca hetu bhave vedanānāṃ /
saṃvedayanto jāyati tṛṣṇālu
tṛṣṇāpratyayaṃ bhavati upādānaṃ //
upādānahetuṃ bhavaṃ saṃsmaranti
jātījarāmaraṇaṃ tathaiva vyādhiḥ /
[_Mvu_2.346_] śokā ca bhonti paridevitāni
āyāsā bhonti duḥkhadaurmanasyaṃ //
pratītyadharmaṃ pravicito bodhisatvaḥ
nirodhas teṣām avikali sarvajñāne /
teṣāṃ ca evaṃ prakṛtiṃ paśyamāno
atulyaṃ prāpto varam agrabodhiṃ //
yadā ca prāpto varam agrabodhiṃ
viśuddhacakṣuṃ jino aprameyaṃ /
pravṛttajñāno diśatā aprasaṃgo
trailokye śabdo vraji paraṃparāya //
parāhatā dundubhi aprameyā
śabdo abhūṣi tada aprameyo /
aśokaprāptā naranārisaṃghā
devā ca nāgā manujā mahoragāḥ //
āvāsaśuddhā upagatā devaputrāḥ
koṭīsahasrā nayutā anantā /
te aṃjaliṃ daśanakhaṃ pragrahetvā
abhistave daśabalaṃ pāraprāptaṃ //
samudramadhye yatha śailarājā
sumerumūrdhne yatha vaijayanto /
sūryasahasraṃ yatha antarīkṣe
evaṃ prabhāsi jino bodhimūle //
yasyārthaṃ dānaṃ purimabhaveṣu dinnaṃ
[_Mvu_2.347_] yasyāpi śīlam aśavalaṃ rakṣitaṃ pūrve /
yasyārthaṃ prajñā paramā niṣevitā
sā te narendravara prāpta bodhiḥ //
cakṣuṣmanto timirasya hantā
vināśadharmanidhanaṃ satvasāraḥ /
svayaṃbhūprāptaḥ naravarasārthavāhaḥ
na kaścit te samasamo sarvaloke //
obhāsitā te sarvalokadhātu
ghanā vimuktena yatha candrameṇa /
yatha divya ābhā pratapati devanānāṃ
nāgāsurāṇāṃ ca mahoragāṇāṃ //
sumeru śakyo tulayituṃ śailarājā
parāgakṛtvā śata ettakāni /
bhāgā ca kṛtvā samā sarṣapeṇa
na buddhavarṇaṃ kṣapituṃ jinānāṃ //
mahāsamudro yatha vāripūrṇo
kareṇa gṛhya gaṇayituṃ śakyo vindū /
koṭīsahasrā nayutā śatāni
na śakyaṃ varṇaṃ bhāṣituṃ jinānāṃ //
śakyaṃ bhavāgrāṃ jñātuṃ trisahasrāṃ
iha sarvabhūmivṛkṣavātatejaḥ /
[_Mvu_2.348_] tṛṇalatā-auṣadhivīryasaṃkhyāṃ
na buddhavarṇo kṣapayituṃ śakya sarvaṃ //
bhinditva vārāṃ śataṃ vā sahasraṃ
śakyantarīkṣaṃ gaṇayituṃ nabhāgraṃ /
caturdiśānāṃ śata ettakāni
na buddhavarṇo kṣapayituṃ śakya sarvaṃ //
yā satvadhātu gaṇayituṃ śakyaṃ sarvā
romāṃ ca teṣāṃ pi ca keśā mūrdhni /
teṣāṃ pi kāyā purimā atītā
na śakyaṃ varṇaṃ kṣapayituṃ jinānāṃ //
ye satva śrutvā guṇam evarūpaṃ
prasannacittā smare lokanāthaṃ /
teṣāṃ sulābhā vijahiya durgatīyo
bodhī ca teṣāṃ matā nacireṇa //
punar aparaṃ bhikṣū tathāgato anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbodhitvā saptāhapūraṃ ekaparyaṃkenātināmesi // atha khalu bhūmyavacarā devā antarīkṣecarā devā caturmahārājikā ca devā trāyastriṃśā ca devā yāmā ca devā tuṣitā ca devā nirmāṇaratī ca devā paranirmitavaśavartī ca devā mahābrahmā ca brahmakāyikā ca brahmapurohitā ca brahmapāriṣadyā ca ābhā ca parīttābhā cāpramāṇābhā ca ābhāsvarā ca śubhā
[_Mvu_2.349_] cāpramāṇaśubhā ca śubhakṛtsnā ca vṛhatphalā ca avṛhā ca atapā ca sudṛśā ca yāva akaniṣṭhā ca devā saptāhapūraṃ tathāgataṃ bodhimaṇḍavaragataṃ satkaronti gurukaronti mānayanti pūjayanti sarvāvatī ca trisāhasramahāsāhasrā lokadhātuḥ saptāhapūraṃ ekālaṃkārā abhūṣi // atha khalu bhagavāṃ tāye velāye imāṃ gāthām abhāṣi //
saptāhapūraṃ saṃbuddho bodhiṃ buddhitva uttamāṃ /
āsanāto na utthesi sarvalokasya cetiyo //
devakoṭīsahasrāṇi gagaṇasmiṃ samāgatā /
puṣpavarṣaṃ pravarṣensu saptarātram anūnakaṃ //
utpalāṃ padumāṃ campāṃ puṇḍarīkāṃ manoramāṃ /
sahasrapatrāṃ rucirāṃ tatra devā pravarṣiṣu //
māraś ca durmano āsi kāṇḍena lokhate mahīṃ /
jito smi devadevena śākyasiṃhena tāpinā //
trāyastriṃśā ca yāmā ca tuṣitā ye ca nirmitā /
paranirmitā ye devā kāmadhātupratiṣṭhitāḥ //
lohitaṃ candanaṃ divyaṃ aguruṃ atha campakaṃ /
divyā ca puṣpavarṣāṇi antarīkṣeṇa okiri /
akṣamātrāhi dhārāhi buddhakṣetraṃ phalī imaṃ //
brahmakoṭisahasrāṇi gagaṇasmiṃ samāgatāḥ /
varṣanti sukhumaṃ cūrṇaṃ divyaṃ lohitacandanaṃ //
bhūmyā devā upādāya śuddhāvāsāḥ svayaṃprabhāḥ /
evaṃ paraṃparā āsi devatāhi parisphuṭā //
chatradhvajapatākāhi antarīkṣaṃ parisphuṭaṃ /
[_Mvu_2.350_] karonti pūjanāṃ śreṣṭhāṃ saṃbuddhasya śirīmato //
ābhā ca vipulā muktā buddhakṣetraṃ parisphuṭaṃ /
bhavāgrā lokadhātūyo gnisavarṇā bhavesi ca //
praśāntā nirayā āsi buddhakṣetrasmi sarvaśo /
śītībhūtā ca aṃgārā satvā ca sukhitā abhū //
yeṣāṃ nairayikaṃ duḥkhaṃ parikṣīṇaṃ tad antaraṃ /
nirayeṣu ca satvā te deveṣu upapadyiṣu //
saṃjīvakālasūtreṣu tapane ca pratāpane /
praśānto raurave agniḥ lokanāthasya raśmibhiḥ //
avīcyāṃ atha saṃghāte pratyekanirayeṣu ca /
praśānto sarvaśo agniḥ lokanāthasya rasmibhiḥ //
yāvantā lokadhātūṣu pratyekanirayā abhū /
praśānto sarvaśo agniḥ lokanāthasya rasmibhiḥ //
ye ca tiricchānayonīyaṃ mānsarūdhirabhojanā /
maitrāya sphuṭā buddhena na hiṃsanti parasparaṃ //
chatradhvajapatākehi bodhivṛkṣo alaṃkṛtaḥ /
kūṭāgārehi saṃchanno devaputrehi nirmitā //
khāṇū ca kaṇṭakathalā ca śarkarā sikatā pi ca /
samantā bodhimaṇḍāto heṣṭā bhūmau pratiṣṭhitāḥ //
ratnāmayīye bhūmīye bodhimaṇḍaṃ parisphuṭaṃ /
yā iha buddhakṣetrasya devaputrehi nirmitā //
[_Mvu_2.351_] devaputrasahasrāṇi dharaṇiyaṃ pratiṣṭhitā /
dhūpanetrāṃ gṛhetvāna pūjenti lokanāyakaṃ //
heṭhā ca dharaṇī sarvā padumehi parisphuṭā /
jāmbūnadasuvarṇasya buddhatejena udgatāḥ //
ye cāpi vyādhitā satvā duḥkhitā aparāyaṇāḥ /
arogā sukhitā bhūtā buddharasmiparisphuṭāḥ //
jātyandhā rūpāṃ paśyensuḥ labdhvā cakṣuṃ viśāradaṃ /
parasparaṃ cālapensu bodhiprāptasya tāyino //
rāgāś cāpy api ca doṣā mohāś ca tanuno kṛtāḥ /
yaṃ kālaṃ śākyasiṃhena prāptā bodhi maharṣiṇā //
prāsādā savimānā ca kuṭāgāramanoramāḥ /
sarve tatomukhā āsi bodhisatvasya tāyinaḥ //
yāvanti buddhakṣetrasmiṃ naranārī ca kiṃnarāḥ /
sarve tatomukhā āsi bodhisatvasya tāyinaḥ //
devatā devaputrā ca devakanyā ca śobhanāḥ /
sarve tatomukhā āsi yena bodhi maharṣiṇo //
nāgā cāpy atha gandharvā yakṣā kumbhāṇḍarākṣasāḥ /
sarve tatomukhā āsi yena bodhi maharṣiṇaḥ //
dārikā dārakā caiva śayyāsanāvaśāyitāḥ /
tatomukhā saṃsthihensu yena bodhi maharṣiṇo //
ye cāpy ābharaṇā divyā viśiṣṭā ratanāmayāḥ /
[_Mvu_2.352_] ābaddhā āsi devānaṃ sarve tatomukhā abhū //
nāgānāṃ atha yakṣāṇāṃ piśācarākṣasāna ca /
teṣāṃ cābharaṇā sarve yena bodhi tato gatāḥ //
devānām atha nāgānāṃ yakṣāṇāṃ rākṣasāna ca /
tatomukhā vimānābhū yena bodhi maharṣiṇo //
nupūrā valayā caiva atha vā parihārakāḥ /
bodhiprāptasya buddhasya yena vilambitāmbaraṃ //
janāna hārā ca kaṇṭhe niṣkāni śobhanāni ca /