Phạn tạng (Sanskrit Canon)divyav_u.htmNguyên tác: Sanskrit
Bổn Sanh Thiên Cung (Divyāvadāna)
Chuyện bổn sanh (Avadāna/Jātaka) kể về tiền thân và hành trạng của đức Phật và các đệ tử. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 19 / 27 (50.000 ký tự/trang)
aṃ samādāya niścayena nirantaram/ 323.004. pūrṇe dvādaśame varṣe punarbrāhmaṇatāṃ vrajet//39// 323.005. iti niḥsaraṇaṃ dṛṣṭaṃ brāhmaṇaistu tapasvibhiḥ/ 323.006. kumārgagāmibhirmūḍhairaniḥsaraṇadarśābhiḥ//40// 323.007. taditdaṃ brāhmaṇa te bravīmi--saṃjñāmātrakamidaṃ lokasya yadidamucyate brāhmaṇa iti vā kṣatriya iti vā vaiśya iti vā śūdra iti vā/ 323.008. sarvamidamekameveti vijñāya putrāya me śārdūlakarṇāya prakṛtiṃ māṇavikāmanuprayaccha bhāryārthāya/ 323.009. yāvantaṃ kulaśulkaṃ manyase tāvantamanupradāsyāmi// 323.010. idaṃ ca khalu punarvacanaṃ śrutvā triśaṅkormātaṅgarājasya brāhmaṇaḥ puṣkarasārī abhiṣaktaḥ kupitaścaṇḍībhūto 'nāttamanāḥ kopaṃ ca dveṣaṃ ca tatpratyayaṃ janayitvā lalāṭe triśikhāṃ bhṛkuṭiṃ kṛtvā kaṇṭhaṃ dhamayitvā akṣiṇī parivartya nakulapiṅgalāṃ dṛṣṭimutpādya triśaṅkuṃ mātaṅgarājamidamavocat-- 323.013. asamīkṣyaitattvayā hi kṛtā saṃjñeyamīdṛśī/ 323.014. ekaiva jātirloke 'smin sāmānyā na pṛthagvidhā//41// 323.015. kathaṃ śvapākajātīyo brāhmaṇaṃ vedapāragam/ 323.016. nihīnayonijo bhūtvā vimarditumihecchasi//42// 323.017. rājānaḥ khalu vṛṣala pratibhāgajñā bhavanti/ 323.017. tadyathā deśadharme vā nagaradharme vā grāmadharme vā nigamadharme vā śulkadharme vā āvāhadharme vā vivāhadharme vā pūrvakarmasu vā/ 323.019. catvāra ime vṛṣala varṇāḥ/ 323.019. yaduta brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdra iti/ 323.019. teṣāṃ vivāhadharmeṣu catasro bhāryā brāhmaṇasya bhavanti/ 323.020. tadyathā brāhmaṇī kṣatriyā vaiśyā śūdrī ceti/ 323.020. tisraḥ kṣatriyasya bhāryā bhavanti/ 323.021. kṣatriyā vaiśyā śūdrī ceti/ 323.021. vaiśyasya dve bhārye bhavataḥ/ 323.021. vaiśyā śūdrī ceti/ 323.022. śūdrasya tvekā bhāryā bhavati śūdrī eva/ 323.022. evaṃ brāhmaṇasya vṛṣala catvāraḥ putrā bhavanti/ 323.023. tadyathā brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdraśceti/ 323.023. kṣatriyasya trayaḥ putrāḥ, kṣatriyo vaiśyaḥ śūdra iti/ 323.024. vaiśyasy dvau putrau, vaiśyaḥ śūdra iti/ 323.024. śūdrasya tveka eva putro bhavati yaduta śūdra eva/ 323.024. te brāhmaṇāḥ punarvṛṣala brāhmaṇaḥ putrāḥ/ 323.025. aurasā mukhato jātāḥ/ 323.025. urasto bāhutaḥ kṣatriyāḥ/ 323.026. nābhito vaiśyāḥ/ 323.026. padbhyāṃ śūdrāḥ/ 323.026. brahmaṇāyaṃ khalu vṛṣala lokaḥ sarvabhūtāni nirmitāni/ 323.027. tasya jyeṣṭhā vayaṃ putrāḥ kṣatriyāstadanantaram/ 323.028. vaiśyāstṛtīyakā varṇāḥ śūdranāṃnā caturthakaḥ//43// iti// 323.029. sa tvaṃ vṛṣala caturthe 'pi varṇe na saṃdṛśase/ 323.029. ahaṃ cāgre varṇe śreṣṭhe varṇe parame varṇe pravare varṇe/ 323.030. paramārthaṃ ca samyogamākāṅkṣasi/ 323.030. praṇaśya tvaṃ vṛṣala kṣipram/ 323.030. mā cāsmākamavamaṃsthāḥ// 323.031. idaṃ punarvacanaṃ śrutvā brāhmaṇasya puṣkarasāriṇastriśaṅkurmātaṅgarāja idamavocat--idamatra brāhmaṇa śṛṇu yad bravīmi/ 323.032. brahmaṇāyaṃ lokaḥ, sarvabhūtāni nirmitāni/ 324.001. tasya jyeṣṭho vayaṃ putrāḥ kṣatriyāstadanantaram/ 324.002. vaiśyāstṛtīyakā varṇāḥ śūdranāṃnā catruthakaḥ//44// iti// 324.003. sapādajaṅghāḥ sanakhāḥ samāṃsāḥ sapārśvapaṛṣṭhāśca narā bhavanti/ 324.005. ekāṃśato nāsti yato viśeṣo varṇāśca catvāra ito na santi//45// 324.007. atho viśeṣaḥ pravaro 'sti kaścittad brūhi yaccānumatam yathā te/ 324.009. atho viśeṣaḥ pravaro hi nāsti varṇāśca catvāra ito na santi//46// 324.011. yathā hi dārakā bālāḥ krīḍamānā mahāpathe/ 324.012. pāṃśupuñjāni saṃpaṇḍya svayaṃ nāmāni kurvate//47// 324.013. idaṃ kṣīramidaṃ dadhi idaṃ māṃsamidaṃ ghṛtam/ 324.014. na ca bālasya vacanātpāṃśavo 'nnaṃ bhavanti hi//48// 324.015. varṇāstathaiva catvāro yathā brāhmaṇa bhāṣase/ 324.016. pāṃśupuñjābhidhānena yogo 'pyeṣa na vidyate//49// 324.017. na keśena na karṇābhyāṃ na śīrṣeṇa na cakṣuṣā/ 324.018. na mukhena na nāsayā na grīvayā na bāhunā//50// 324.019. norasāpyatha pārśvābhyāṃ na pṛṣṭhenodareṇa ca/ 324.020. norubhyāmatha jaṅghābhyāṃ pāṇipādanakhena ca//51// 324.021. na svareṇa na varṇena na sarvāṃśair na maithunaiḥ/ 324.022. nānāviśeṣaḥ sarveṣu manuṣyeṣu hi vidyate//52// 324.023. yathā hi jātiṣvanyāsu liṅgam yoniḥ pṛthak pṛthak/ 324.024. sāmānyaṃ kāraṇaṃ tatra kiṃ vā jātiṣu manyase//53// 324.025. saśīrṣakāścātha narāsthiyuktāḥ sacarmakāḥ sendriyasodarāśca/ 324.027. varṇā na yuktāścaturo 'bhidhātum//54// 324.029. doṣo hyayaṃ cātra bhavedayukto yadyattvayā cābhihitaṃ nidāne/ 324.031. śrutvā tu mattaḥ pratipadya saumya yaccātra manye śṛṇu codyamānam//55// 325.001. yaccātra yuktaṃ viṣamaṃ samaṃ vā tatte pravakṣyāmi niyujyamānaḥ/ 325.003. doṣo hi yaścāpi bhavedayukto vakṣyāmi te hyuttaratottaraṃ ca/ 325.005. śrutvā tu mattaḥ pratipadya saumya karmādhipatyaprabhavā manuṣyāḥ//56// 325.007. anumānamapi te brāhmaṇa yadi pramāṇam, tatra yad bravīṣi--brahmā eka iti tasmātprajā api ekajātyā eva/ 325.008. vayamapyekajātyā bhavāmaḥ/ 325.008. yacca bravīṣi--brahmaṇāyaṃ lokaḥ sarvabhūtāni ca nirmitānīti/ 325.009. sacette brāhmaṇa idaṃ pramaṇam, tadidaṃ te brāhmaṇa ayuktam yad bravīṣi catvāro varṇāh--brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā śūdrāśceti/ 325.010. api tu brāhmaṇa mithyā mama vaco bhavet, yadi brāhmaṇa saṃvādena manuṣyajāter nānākaraṇaṃ prajñāyate/ 325.011. yaduta śīrṣato vā mukhato vā karṇato vā nāsikāto vā bhrūto vā rūpato vā saṃsthānato vā varṇato vā ākārato vā yonito vā āhārato vā saṃbhavato vā nānākaraṇaṃ prajñāyate// 325.014. tadyathāpi bhoḥ puṣkarasārin gavāśvagardabhoṣṭramṛgapakṣyajaiḍakānāmaṇḍajajarāyujasaṃsvedajaupapādukānāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/ 325.015. yaduta pādato 'pi mukhato 'pi varṇato 'pi saṃsthānato 'pi āhārato 'pi yonisambhavato 'pi nānākaraṇaṃ prajñāyate/ 325.016. na caivaṃ teṣāṃ caturṇāṃ varṇānāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/ 325.017. tattasmātsarvamidamekamiti// 325.018. api ca brāhmaṇa amīṣāṃ phalguvṛkṣāṇāmāmrātakajambukharjūrapanasadālāvanatindukamṛdvīkabījapūrakakapitthākṣoḍanārikelatiniśakarañjādīnāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/ 325.019. yaduta mūlataśca skandhataśca tvagbhāgataśca sārataśca patrataśca puṣpataśca phalataśca nānākaraṇaṃ prajñāyate/ 325.020. na caivaṃ caturṇāṃ varṇānāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate// 325.022. tadyathā brāhmaṇa amīṣāṃ sthalajānāṃ vṛkṣāṇāṃ sāratamālanaktamālakarṇikārasaptaparṇaśirīṣakovidārasyandanacandanaśiṃśapairaṇḍakhadirādīnāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/ 325.023. yaduta mūlataśca skandhataśca tvagbhāgataśca gulmataśca sārataśca patrataśca phalataśca viśeṣa upalabhyate/ 325.024. na caivaṃ caturṇāṃ varṇānāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate// 325.026. tadyathā bhoḥ puṣkarasārin, amīṣāṃ kṣīravṛkṣāṇāmudumbaraplakṣāśvatthanayagrodhavalguketyevamādīnāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/ 325.027. yaduta mūlataśca skandhataśca tvagbhāgataśca sārataśca patrataśca puṣpataśca phalataśca nānākaraṇaṃ prajñāyate/ 325.028. na tvena caturṇāṃ varṇānāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate// 325.029. tadyathā puṣkarasārin, amīṣāmapi phalabhaiṣajyavṛkṣāṇāmāmalakīharītakīvibhītakīpharasakādīnāmanyāsāmapi vividhānāmoṣadhīnāṃ grāmajānāṃ pārvatīyānāṃ tṛṇavanaspatīnāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/ 325.031. yaduta mūlataśca skandhataśca gulmataśca sārataśca patrataśca puṣpataśca phalataśca nānākaraṇaṃ prajāyate/ 325.032. na tveva caturṇāṃ varṇānāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate// 326.001. tadyathā sthalajānāṃ puṣpavṛkṣāṇāmatimuktakacampakapāṭalānāṃ sumanāvārṣikādhanuṣkārikādīnāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/ 326.002. yaduta rūpato 'pi varṇato 'pi gandhato 'pi saṃsthānato 'pi nānākaraṇaṃ prajñāyate/ 326.003. na tveva caturṇāṃ varṇānāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate// 326.004. tadyathā brāhmaṇa amīṣāmapi jalajānāṃ puṣpāṇāṃ padmotpalasaugandhakamṛdugandhikādīnāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/ 326.005. yaduta rūpataśca gandhataśca saṃsthānataśca varṇataśca nānākaraṇaṃ parjñāyate/ 326.006. na tveva caturṇāṃ varṇānāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/ 326.006. tadyathā puṣkarasārinn amī brāhmaṇā iti kṣatriyā iti vaiśyā iti śūdrā iti/ 326.007. tasmādekamevedaṃ sarvamiti// 326.008. apyanyatte pravakṣyāmi brāhmaṇaiḥ kalpitam yathā/ 326.009. śiraḥ satāraṃ gaganamākāśamudaraṃ tathā//57// 326.010. parvatāścāpyubhāvūrū pādau ca dharaṇītalam/ 326.011. sūryācandramasau netre roma tṛṇavanaspatī//58// 326.012. aśrūṇyavocadvarṣāsya nadyaḥ prasrāvameva ca/ 326.013. sāgarāścāpyamedhyaṃ vai evaṃ braṃhā prajāpatiḥ//59// 326.014. parīkṣasva tvaṃ brahmaṇaḥ svalakṣaṇam/ 326.014. yasmād brahmaṇo brāhmaṇā utpannāḥ, tasmātkṣatriyā api vaiśyā api śūdrā apyutpannāḥ// 326.016. evaṃ prasūtiryadi tattvataḥ syāttato hi syādvarṇakṛto viśeṣaḥ/ 326.018. yadi brāhmaṇā brahmalokaṃ vrajeyustrayaśca varṇā na vrajeyuḥ svargam/ 326.020. evaṃ bhavedvarṇakṛto viśeṣo na cenna catvāro bhavanti varṇāḥ//60// 326.022. yasmāddhi varṇaścaturtha evaṃ prayāti svargaṃ svakṛtena karmaṇā/ 326.024. yatastapaścārṣamiha praśastaṃ tasmād dvijāter na viśeṣaṇaṃ syād//61// 326.026. yadi brāhmaṇaḥ syādihaika eva dvijihvaścatuḥśravaṇastathaiva/ 326.028. caturviṣāṇo bahupād dviśīrṣa evaṃ kṛte varṇakṛto viśeṣaḥ//62// 327.001. rāgaiśca nāma paraghātanaṃ ca evamprakāraṃ ca viheṭhanaṃ ca/ 327.003. sattvasya vai karmaṇo dhvaṃsanaṃ ca etānyakalyāṇakṛtāni vipraiḥ//63// 327.005. yuddhaṃ vivādaṃ kalahānyabhīkṣṇaṃ goprokṣaṇaṃ cintitaṃ brāhmaṇairhi/ 327.007. atharvaṇaṃ karmaṇā trāsanaṃ ca etāni mantrāṇi kṛtāni vipraiḥ//64// 327.009. pāpecchatā bahujanavañcanaṃ ca śāṭhyaṃ ca dhauryaṃ ca tathaiva kalpam/ 327.011. evaṃ pareṣāmahitaṃ vicintya kadā ca te svargamito vrajeyuḥ//65// 327.013. ye brāhmaṇā ugratapā vinītā vratena śīlena sadā hyupetāḥ/ 327.015. ahiṃsakā ye damasamyame ratāste brāhmaṇā brahmapuraṃ vrajanti//66// 327.017. sahāsthimāṃsaḥ sanakhaḥ sacarmā duḥkhaṃ sukhaṃ mūtrapurīṣamekam/ 327.019. pañcendriyair nāsti yato viśeṣastasmānna vai varṇacatuṣka eṣaḥ//67// 327.021. tadyathā nāma brāhmaṇa kasyacitpuruṣasya catvāraḥ putrā bhaveyuḥ/ 327.021. sa teṣāṃ nāmāni kuryāt--nandaka iti vā jīvaka iti vā aśoka iti vā śatāyuriti vā/ 327.022. iṣṭāśca punarbho etasya puruṣasya putrā bhaveyuḥ/ 327.023. tatra yo nandakaḥ sa nandet/ 327.023. yo jīvakaḥ sa jīvet/ 327.024. yo 'śokaḥ sa na śocet/ 327.024. yaḥ śatāyuḥ sa varṣaśataṃ jīvet// 327.025. nāmataḥ punarbrāhmaṇa teṣāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate na jātitaḥ/ 327.025. tatkasya hetoh? iha khalu punarbrahmaṇa pitṛtaḥ putro jāyate/ 327.026. tasmācca tatredaṃ vyākaraṇaṃ bhavati-- 327.027. mātā bhastrā pituḥ putro yena jātaḥ sa eva saḥ/ 327.028. yadyevaṃ bho vijānāsi na te (putrā) parabhūtāḥ kvacit//68// 327.029. parīkṣasva brāhmaṇa samyageva--ko 'tra brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdra iti/ 327.030. sarve kāṇāśca kubjāśca sarve 'pasmāriṇo 'pi vā/ 327.031. kilāsinaḥ kuṣṭhinaśca gaurāḥ kṛṣṇāḥ pṛthak pṛthak//69// 328.001. pratiṣṭhitāḥ// 328.002. samamajjānakhatvacapārścodaravaktrāḥ prajā hi tāḥ svakarmaṇā/ 328.003. evaṃ gate brāhmaṇa naiva bhavati viśeṣaḥ ko jātikṛto viśeṣaḥ/ 328.004. yasmānna jāterviśeṣaṇo 'sti tasmānna vai varṇacatuṣka eva//69//(a) 328.005. tasmātte brāhmaṇa bravīmi--saṃjñāmātramidaṃ lokasya yadidaṃ brāṃhaṇa iti vā kṣatriya iti vā vaiśya iti vā śūdra iti vā caṇḍāka iti vā/ 328.006. ekamidaṃ sarvamidamekam/ 328.006. putrāya me śārdūlakarṇāya prakṛtiṃ duhitaramutsṛja bhāryārthāya/ 328.007. yāvantaṃ kulaśulkaṃ manyase tāvantamanupradāsyāmi// 328.008. idaṃ punarvacanaṃ śrutvā triśaṅkormātaṅgarājāsya brāhmaṇaḥ puṣkarasārī idamavocat--kiṃ punarbhavatā ṛgvedo 'dhītaḥ, yajurvedo 'dhītaḥ, sāmavedo 'dhītaḥ, arthavavedo 'dhītaḥ, āyurvedo 'dhītaḥ, kalpādhyāyo 'pi, adhyātmamapi, mṛgacakraṃ vā, nakṣatragaṇo vā, tithikramagaṇo vā tvayādhītah? karmacakraṃ vā tvayādhigatam? athavā aṅgavidyā vā vastravidyā vā śivāvidyā śakunividyā vā tvayādhītā? athavā rāhucaritaṃ vā śukracaritaṃ vā grahacaritaṃ tvayādhītam? athavā lokāyataṃ bhavatā bhāṣyapravacanaṃ vā pakṣādhyāyo vā nyāyo vā tvayādhītah? 328.014. evamukte triśaṅkurmātaṅgarājaḥ puṣkarasāriṇaṃ brāhmaṇametadavocat--etacca mayā brāhmaṇā adhītaṃ bhūyaścottaram/ 328.015. bhūyaścottaram/ 328.015. yadapi te brāhmaṇa evaṃ syāt--ahamasmi mantreṣu pāraṃ prāpta iti, tatra te brāhmaṇa saha dharmeṇānumānaṃ pravakṣyāmi/ 328.016. na khalvevaṃ brāhmaṇa prāthamakalpikānāṃ sattvānāmetadabhavat--yaduta brāhmaṇa iti vā kṣatriya iti vā vaiśya iti vā śūdra iti vā/ 328.017. ekamidaṃ sarvamidamekam// 328.019. atha brāhmaṇa sattvānāmasadṛśānāṃ cobhayathā sadṛśānāṃ tato 'nye sattvāḥ śālikṣetrāṇi kelāyanti gopāyanti vāpayanti vā, te 'mī kṣatriyā iti saṃjñā udapādi/ 328.020. athātra brāhmaṇa tadanyatamānāṃ sattvānāmetadabhavat--parigraho rogaḥ parigraho gaṇḍaḥ parigrahaḥ śalyaḥ/ 328.021. yannu vayaṃ svaparigrahamapahāya araṇyāyatanaṃ gatvā tṛṇakāṣṭhaśākhāparṇapalāśakānupasaṃhṛtya tṛṇakuṭikāṃ vā parṇakuṭikāṃ vā kṛtvā praviśya dhyāyema iti/ 328.023. atha te sattvāstaṃ parigrahamapahāyā araṇyāyatanaṃ gatvā tṛṇakāṣṭhaśākhāpatraparṇapālāśakaistṛṇakuṭiṃ vā parṇakuṭikāṃ vā kṛtvā tatraiva praviśya dhyāyanti sma/ 328.025. te tatra sāyamāsanahetoḥ prāntavāṭikāṃ prātaraśanahetośca grāmaṃ piṇḍāya praviśanti sma// 328.027. atha teṣāṃ grāmavāsināṃ satvānāmetadabhavat--duṣkarakārakā bata bhoḥ sattvā ye svakaṃ parigrahamutsṛjya grāmanigamajanapadebhyo bahir nirgatāḥ/ 328.028. teṣāṃ bahirmanaskā brāhmaṇā iti saṃjñā udapādi/ 328.029. te ca punargrāmavāsinaḥ sattvāstānatīva satkurvanti sma/ 328.029. teṣāṃ ca dātavyaṃ manyante sma// 329.001. atha etṣāmeva sattvānāmanyatame sattvāstāni dhyānānyasambhāvayanto grāmeṣvavatīrya mantrapadān svādhyāyanti sma/ 329.002. tāṃste grāmanivāsina āhuh--na kevalamime sattvāḥ, ime 'dhyāpakāḥ, teṣāmadhyāpakā iti loke saṃjñā udapādi/ 329.003. ayaṃ heturayaṃ pratyayo brāhmaṇānāṃ loke prādurbhāvāya// 329.005. athānyatame sattvā vivekakālapratisamyuktān kārmāntān vividhānarthapratisamyuktān kurvanti sma/ 329.006. teṣāṃ vaiśyā iti saṃjñā udapādi// 329.007. athānyatame sattvāḥ kṣudreṇa karmaṇā jīvikāṃ kalpayanti sma/ 329.007. teṣāṃ śūdrā iti saṃjñā udapādi// 329.009. bhūtapūrvaṃ brāhmaṇa anyatamaḥ sattvo vadhūmādāya rathamāruhya anyatamasminnaraṇyapradeśe gataḥ/ 329.010. tatra ca ratho bhagnaḥ/ 329.010. tasmānmātaṅgam iti saṃjñā udapādi// 329.011. kṣetraṃ karṣanti ye teṣāṃ karṣakā iti saṃjñā pravṛttā// 329.012. bhāṣyeṇa ca parṣadaṃ rañjayati dharmeṇa śīlavratasamācāreṇa samyak, tasya rājā iti saṃjñābhūt// 329.014. tato 'nye sattvā vāṇijyayā jīvikāṃ kalpayanti, teṣāṃ vaṇija iti saṃjñā udapādi// 329.015. tataścānye sattvāḥ pravrajanti sma/ 329.015. pravrajitvā parāñ jayanti kleśāñ jayantīti teṣāṃ pravrajitā iti loke saṃjñā udapādi// 329.017. api tu brāhmaṇa ekaiva saṃjñā loka udapādi/ 329.017. tāṃ te pravakṣyāmi-- 329.018. brahmā loke 'sminn imān vedān vācayati/ 329.018. brahmā devānāṃ paramatāpasaḥ/ 329.018. indrasya kauśikasya vedān vācayati sma/ 329.019. indraḥ kauśiko 'raṇemi--gautamaṃ vedān vācayati/ 329.019. araṇemi--gautamaḥ śvetaketuṃ vedān vācayati/ 329.020. śvetaketuḥ śukaṃ paṇḍitaṃ vācayati/ 329.020. śukaḥ paṇḍitaśca vedān vibhajati sma/ 329.021. tadyathā puṣyo bahvṛcānāṃ paṅktiśchandogānāmekaviṃśatiradhvaryavaḥ/ 329.022. kraturatharvāṇikānām/ 329.022. ba ṛ??? cānāmete brāhmaṇa/ 329.022. sarve te vyākhyāyante/ 329.022. puṣya eko bhūtvā pañcaviṃśatidhā bhinnaḥ/ 329.023. tadyathā śuklā valkalā māṇḍavyā iti/ 329.023. tatra daśa śuklāḥ/ 329.023. aṣṭau valkalāḥ/ 329.024. sapta māṇḍavyāḥ/ 329.024. itīyaṃ brāhmaṇa bahvṛcānāṃ śākhā/ 329.024. puṣya eko bhūtvā pañcaviṃśatidhā bhinnaḥ// 329.026. anumānamapi brāhmaṇa pramāṇaṃ chandogānām/ 329.026. brāhmaṇāḥ sarva ete chandogāḥ/ 329.026. paṅktirityekā bhūtvā sāśītisahasradhā bhinnā/ 329.027. tadyathā śīlavalkā araṇemikā laukākṣāḥ kauthumā brahmasamā mahāsamā mahāyāgikāḥ sātyamugrāḥ samantavedāḥ// 329.029. tatra śīlavalkā viṃśatiḥ/ 329.029. araṇemikā viṃśatiḥ/ 329.029. laukākṣāścatvāriṃśat/ 329.029. kauthumānāṃ śatam/ 329.030. brahmasamānāṃ śatam/ 329.030. sātyamugrāṇāṃ śatam/ 329.031. samantavedānāṃ śatam/ 329.031. itīyaṃ brāhmaṇa cchandoganāṃ śākhā/ 329.031. paṅktirityekā bhūtvā sāśītisahasradhā bhinnā// 330.001. anumānamapi pramāṇamadhvaryūṇām/ 330.001. ete brāhmaṇā ekaviṃśatyadhvaryavo bhūtvā ekottaraśatadhā bhinnāḥ/ 330.002. tadyathā kaṭhāḥ kaṇimā vājasaneyino jātukarṇāḥ praṣṭhapadā ṛṣayaḥ/ 330.002. tatra daśa kaṭhāḥ/ 330.003. daśa kaṇimāḥ/ 330.003. ekādaśa vājasaneyinaḥ/ 330.003. trayodaśa jātukarṇāḥ/ 330.003. ṣoḍaśa ṣoṣṭhapadāḥ/ 330.004. ekacatvāriṃśadṛṣayaḥ/ 330.004. itīyaṃ brāhmaṇa adhvaryūṇāṃ śākhā/ 330.004. ekaviṃśatyadhvaryavo bhūtvā ekottaraśatadhā bhinnāḥ// 330.006. anumānamapi brāhmaṇa pramāṇamatharvaṇikānām/ 330.006. ete mantrāḥ sarve te 'tharvaṇikāḥ/ 330.007. kratureko bhūtvā dvidhā bhinnaḥ/ 330.007. caturdhā bhūtvā aṣṭadhā bhinnaḥ/ 330.008. aṣṭadhā bhūtvā daśadhā bhinnaḥ/ 330.008. itīyaṃ brahmaṇa arharvaṇikānāṃ śākhā/ 330.008. kraturekaḥ ṣoḍaśottaradvādaśaśatadhā bhinnaḥ// 330.010. anumānamapi brāhmaṇa pramāṇaṃ pratītya etāni dvādaśabhedaśatāni ṣoḍaśabhedāśca ye brāhmaṇaiḥ pauraṇaiḥ samyag dṛṣṭāḥ/ 330.011. chandasi vā vyākaraṇe vā lokayate vā padamīmāṃsāyāṃ vā/ 330.012. na caiṣāmūhāpohaḥ prajñāyate/ 330.012. yaduta ekajātyo nāmeti viditvā bandhurbhavitumarhati/ 330.012. tatte brāhmaṇa bravīmi--saṃjñāmātrakametallokasya yaduta brāhmaṇa iti vā kṣatriya iti vā vaśya iti vā śūdra iti vā/ 330.014. ekamidaṃ sarvamidamekam/ 330.014. putrāya me śārdūlakarṇāya prakṛtiṃ duhitamutsṛja bhāryārthāya/ 330.015. yāvantaṃ kulaśulkaṃ manyase tāvantamanupradāsyāmi// 330.016. idaṃ punarvacanaṃ śrutvā triśaṅkormātaṅgarājasya brāhmaṇaḥ puṣkarasārī tūṣṇīmbhūto madgubhūtaḥ srastaskandho 'dhomukho niṣpratibhaḥ pradhyānaparo 'sthāt// 330.018. dadarśa triśaṅkurmātaṅgarājo brāhmaṇaṃ puṣkarasāriṇaṃ tūṣṇīmbhūtaṃ madgubhūtaṃ srastaskandhamadhomukhaṃ niṣpratibhaṃ pradhyānaparaṃ sthitam/ 330.019. dṛṣṭvā ca punaridamabravīt--yadapi te brāhmaṇa evaṃ syādasadṛśena saha saṃbandho bhaviṣyatīti/ 330.020. na punastvayā brāhmaṇa evaṃ draṣṭavyam/ 330.020. tatkasya hetoh? ye pramāṇaśrutiśīlaprajñādayo guṇā agryā lokasya te mama putrasya śārdūlakarṇasya saṃvidyante/ 330.022. yadapi te brāhmaṇa evaṃ syāt--ye vājapeyam yajñam yajanti, aśvamedhaṃ puruṣamedhaṃ śāmyaprāśaṃ nirargaḍam yajñam yajanti, sarve te kāyasya bhedātsugatau svargaloke deveṣūpapadyanta iti/ 330.024. na punarbrāhmaṇa tvayaivaṃ draṣṭavyam/ 330.024. tatkasya hetoh? vājapeyaṃ brāhmaṇa yajñam yajamānā aśvamedhaṃ puruṣamedhaṃ śāmyaprāśaṃ nirargaḍam yajña ca yajamānā bahudhā mantrān pravartayantaḥ prāṇihiṃsāṃ ca pravartayanti/ 330.026. tasmātte brāhmaṇa bravīmi--na hyeṣa mārgaḥ svargāya/ 330.026. ahaṃ te brāhmaṇa mārgaṃ svargāya vyākhyāmi/ 330.027. tacchṛṇu-- 330.028. śīlaṃ rakṣeta medhāvī prārthayānaḥ sukhatrayam/ 330.029. praśaṃsāṃ vittalābhaṃ ca pratya svarge ca modanam//70// 330.030. yairbrāhmaṇa itaḥ pūrvaṃ vājapeyo yajña iṣṭaḥ, yairaśvamedho yaiḥ puruṣamedho yaiḥ śāmyaprāśo yair nirargaḍo yajña iṣṭaḥ, parigṛhītastair nirargalaṃ ca kāmaiḥ kāmaḥ/ 330.031. ito nākaḥ paryeṣyate/ 330.031. ye brāhmaṇa itaḥ paścādvājapeyam yajñam yakṣyanti, ye 'śvamedham ye śāmyaprāśaṃ nirargaḍam yajñam yakṣyanti, te nirarthakaṃ mahāvighātaṃ samyokṣyanti/ 331.002. tasmātte brāhmaṇa bravīmi--ehi tvaṃ mayā sārdhaṃ saṃbandham yojanayasva/ 331.003. tatkasya hetoh? dharmeṇa hi caṇḍālā ajugupsanīyā bhavanti/ 331.004. api ca/ 331.005. śraddhā śīlaṃ tapastyāgaḥ śrutirjñānaṃ dayaiva ca// 331.006. darśanaṃ sarvavedānāṃ svargavratapadāni vai//71// 331.007. pramāṇamaṣṭaprakāraṃ svargāya/ 331.008. tadebhiraṣṭābhiḥ prakārair dvargagamanamiṣyate/ 331.008. ye prāyeṇa jānanti viśeṣeṇa khalvapyanekairvividhairyajñaiḥ/ 331.008. aṣṭau cemā brāhmaṇa nirdiṣṭā mātṛtulyā bhaginyo loke pravartante/ 331.009. tadyathā--aditirdevānāṃ mātā/ 331.009. duturdānavānām/ 331.009. manurmānavānām/ 331.010. surabhiḥ saurabheyānām/ 331.010. vinatā suparṇānām/ 331.010. kadrunāgānām/ 331.010. pṛthivī bhūtānāṃ mātā sarvabījānām/ 331.011. marutāṃ mahāmaha/ 331.011. mahākāśyapaṃ manasā vidanti ṛṣayaḥ// 331.012. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin brāhmaṇānāṃ sapta gautrāṇi svākhyāsyāmi, tāni śrūyantām--tadyathā gautamā vātsyāḥ kautsāḥ kāśyapā vāsiṣṭhā māṇḍavyā ityetāni brāhmaṇa sapta gotrāṇi/ 331.014. eṣāmekaikaṃ gotraṃ saptadhā bhinnam/ 331.014. atra ye gautamāste kauthumāste gagarste bhāradvājāsta ārṣṭiṣeṇāste vaikhānasāste vajrapādāḥ/ 331.015. tatra ye vātsyāsta ātreyāste maitreyāste bhārgavāste sāvarṇyāste bahujātāḥ/ 331.016. tatra ye vātsyāsta ātreyāsta maitreyāste bhārgavāste sāvarṇyāste salīlāste bahujātāḥ/ 331.016. tatra ye kautsāste maudgalyāyanāste gauṇāyanāste lāṅgalāste lagnāste daṇḍalagnāste somabhuvāh/ 331.017. tatra ye kauśikāste kātyāyanāste darbhakātyāyanāste valkalinaste pakṣiṇaste laukākṣāste lohitāyanāh (lohityāyanāḥ/)/ 331.018. tatra ye kāśyapāste maṇḍanāsta iṣṭāste śauṇḍāyanāste rocaneyāste 'napekṣāste 'gniveśyāḥ/ 331.019. tatra ye kāśyapāste jātukarṇyāste dhānyāyanāste pārāśarāste vyāghranakhāste āṇḍāyanāsta aupamanyavāḥ/ 331.021. tatra ye māṇḍavyāste bhāṇḍāyanāste dhomrāyaṇāste kātyāyanāste khalvavāahanāste sugandhārāyaṇāste kāpiṣṭhalāyanāḥ/ 331.022. ityetāni brāhmaṇa evamekonapañcāśadgotrāṇi brāhmaṇaiḥ paurāṇaiḥ samyag dṛṣṭāni cchandasi vyākaraṇe padamīmāṃsāyām/ 331.023. anyāni ca gotrāṇi vistarato mayā vācitāni/ 331.024. tāni anyair na jñāyante// 331.025. yadutaikatvamiti viditvā bhavān bandhurbhavitumarhati/ 331.025. tasmātte brāhmaṇa bravīmi sāmānyaṃ saṃjñāmātrakamidaṃ lokasya yaduta brāhmaṇa iti vā kṣatriya iti vā vaiśya iti vā śūdra iti vā/ 331.027. ekamidaṃ sarvamidamekam/ 331.027. putrāya me śārdūlakarṇāya prakṛtiṃ duhitaramutsṛja bhāryārthāya/ 331.028. yāvantaṃ kulaśulkaṃ manyase tāvantamanupradāsyāmi// 331.029. idaṃ punarvacanaṃ śrutvā triśaṅkormātaṅgarājasya brāhmaṇaḥ puṣkarasārī tūṣṇīmbhūto madgubhūtaḥ srastaskandho 'dhomukho niṣpratibhaḥ pradhyānaparaḥ sthito 'bhūt/ 331.030. adrākṣīt triśaṅkurmātaṅgarājah puskarasāriṇaṃ brāhmaṇaṃ tūṣṇīmbhūtaṃ madgubhūtaṃ srastaskandhamadhomukhaṃ niṣpratibhaṃ pradhyānaparaṃ sthitam/ dṛṣṭvā ca punaridamavocat-- 332.003. yādṛśaṃ vāpyate bījaṃ tādṛśaṃ labhyate phalam/ 332.004. prajāpaterhi caikatve nirviśeṣo bhavatyataḥ//72// 332.005. na cendriyāṇāṃ nānātvaṃ kriyābhedaśca dṛśyate/ 332.006. brāhmaṇe vānyajātau vā naiṣāṃ kiṃcidviśiṣyate//73// 332.007. na hyātmanaḥ samutlarṣaḥ śreṣṭhatvamiha yujyate/ 332.008. śukraśoṇitasambhūtam yonito hyubhayaṃ samam//74// 332.009. cāturvarṇyaṃ pravakṣyāmi paśudharmakathāṃ tava/ 332.010. bhavette bhavinī bhāryā naitad brāhmaṇa yujyate//75// 332.011. yadi tāvadayaṃ loko brahmaṇā janitaḥ svayam/ 332.012. brāhmaṇī brāhmaṇasvasā kṣatriyā kṣatriyasvasāa//76// 332.013. atha vaiśyasya vaiśyā vai śūdrā vā punaḥ/ 332.014. na bhāryā bhaginī yuktā brahmaṇā janitā yadi//77// 332.015. na sattvā brahmaṇo jātāḥ kleśajāḥ karmajāstvamī/ 332.016. nīcaiścoccaiśca dṛśyante sattvā nānāśrayāḥ pṛthak//78// 332.017. teṣāṃ ca jātisāmānyād brāhmaṇe kṣatriye tathā/ 332.018. atha vaiśye ca śūdre ca samaṃ jñānaṃ pravartate//79// 332.019. ṛgvedo 'tha yajurvedaḥ sāmavedo 'pyatharvaṇam/ 332.020. itihāso nighaṇṭaśca kutaśchando nirarthakam//80// 332.021. asmākamapyadhyayane maitrī vidyā tathā śikhī/ 332.022. saṃkrāmaṇī prakrāmaṇī stambhanī kāmarūpiṇī//81// 332.023. manojavā ca gāndhārī ghorī vidyā vaśaṃkarī/ 332.024. kākavāṇī ca mantraṃ ca indrajālaṃ ca bhañjanī//82// 332.025. asmākamāsītpuruṣā vidyāsvākhyātapaṇḍitāḥ/ 332.026. maṇipuṣpāśca ṛṣayo bhāsvarāśca maharṣayaḥ//83// 332.027. saṃlprāptā devatāṛddhiṃ kiṃ cikitsasi vidyayā/ 332.028. aśikṣitāśca caṇḍālā brāhmaṇā vedapāragāḥ//84// 332.029. kipiṃjalādyo janito mantrāṇāṃ pāramiṃ gataḥ/ 332.030. na hyasau brāhmaṇīputraḥ kiṃ vā brāhmaṇa manyase//85// 333.001. niṣadyajanayatkālī putraṃ dvaipāyanaṃ munim/ 333.002. ugraṃ tejasvinaṃ bhīṣmaṃ pañcābhijñaṃ mahātapam/ 333.003. na hyasau brāhmaṇīputraḥ kiṃ vā brāhmaṇa vakṣyasi//86// 333.004. kṣatriyā reṇukā nāma jajñe rāmaṃ mahāmunim/ 333.005. paṇḍitaṃ ca vinītaṃ ca sarvaśāstraviśāradam/ 333.006. na hyasau brāhmaṇīputraḥ kiṃ vā brāhmaṇa vakṣyasi//87// 333.007. ye ca te manujā āsaṃs tejasā tapasā yutāḥ/ 333.008. paṇḍitāśca vinītāśca loke ca ṛṣisaṃmatāḥ/ 333.009. na hi te brāhmaṇīputrāḥ kiṃ vā brāhmaṇa vakṣyasi//88// 333.010. saṃjñā kṛteyaṃ lokasya brāhmaṇāḥ kṣatriyāstathā/ 333.011. vaiśyāścaiva tathā śūdrāḥ saṃjñeyaṃ saṃprakīrtitā//89// 333.012. tasmātte brāhmaṇa bravīmi saṃjñāmātrakamidaṃ lokasya yaduta brāhmaṇa iti vā kṣatriya iti vā vaiśya iti vā śūdra iti vā/ 333.013. ekamidaṃ sarvamidamekam/ 333.013. putrāya me śārdūlakarṇāya prakṛtiṃ duhitaramanuprayaccha bhāryārthāya/ 333.014. yāvantaṃ kulaśulkaṃ manyase tāvantamanupradāsyāmi// 333.015. idaṃ ca punarvacanaṃ śrutvā triśaṅkormātaṅgarājasya brāhmaṇaḥ puṣkarasārī triśaṅkuṃ mātaṅgarājamidamavocat--kiṃgotro bhavān? āha--ātreyagotro 'smi/ 333.016. kimpūrvah? āha--ātreyaḥ/ 333.017. kiṃcaraṇam? āha--kāleya--maitrāyaṇīyaḥ/ 333.017. kati pravarāh? āha--trayaḥ pravarāḥ/ 333.017. tadyathā vātsyāḥ kautsyā bharadvājāśca/ 333.018. ke bhavantaḥ sabrahmacāriṇah? chandogāḥ/ 333.018. kati cchandogānāṃ bhedāh? ṣaṭ/ 333.019. te katame? āha--tadyathā/ 333.019. kauthumāḥ/ 333.019. cārāyaṇīyāḥ/ 333.019. lāṅgalāḥ/ 333.019. sauvarcasāḥ/ 333.020. kāpiṃjaleyāḥ/ 333.020. ārṣṭiṣeṇā iti// 333.021. kiṃ bhavato mātṛjaṃ gotram? āha--pārāśarīyam/ 333.021. paṭhatu bhavān sāvitrīm/ 333.021. kathaṃ bhavati? katyakṣarā sāvitrī? katigaṇḍā? katipadā? 333.023. caturviṃśatyakṣarā sāvitrī/ 333.023. trigaṇḍā/ 333.023. aṣṭākṣarapadā/ 333.023. uccārayatu bhavān sāvitrīm/ 333.024. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin, sotpattikāṃ sāvitrīṃ pravakṣyāmi/ 333.024. tacchrūyatām/ 333.024. kathayatu bhavān/ 333.025. bhūtapūrvaṃ brāhmaṇa atīte 'dhvani vasur nāma ṛṣirbabhūva/ 333.026. pañcābhijña ugratejā mahānubhāvo dhyānānāṃ lābhī/ 333.026. tena tatra takṣakaduhitā kapilā nāma āsaditā bhāryārtham/ 333.026. sa tatra saṃraktacittastayā kanyayā sārdhaṃ maithunamagacchat/ 333.027. sa ṛṣirṛddhyā bhraṣṭo dhyānebhyo vañcitaḥ/ 333.028. ṛddhiparihīnaḥ sa vipratisārī ātmano duścaritaṃ vigarhāṇastasyāṃ velāyāṃ sāvitrīṃ bhāṣate sma/ 333.029. tadyathā-- 333.030. bhūrbhuvaḥ svaḥ/ 333.030. tatsaviturvireṇyaṃ bhargo devasya dhīmahi/ 333.030. dhiyo yo naḥ pracodayāt/ 333.031. iti hi brāhmaṇa ajñānaśodhanārthamimameva mantraṃ sa brāhmaṇo divārātraṃ japati sma/ 333.032. iyaṃ brāhmaṇānāṃ sāvitrī/ 333.032. pūrvajaḥ prajāpatih-- 334.001. jaṭilastāpaso bhūtvā gahanaṃ vanamāśritaḥ/ 334.002. gambhīrāvabhāse tatra hyātmastaporataḥ//90// 334.003. devasya śreṣṭakaṃ bhojanamupanāmyopaviṣṭa imaṃ mantramajapat/ 334.003. iyaṃ kṣatriyāṇāṃ sāvitrī/ 334.004. citraṃ hi vaiśyakanyakā/ 334.004. atha sā kanyā arthataḥ pravīṇā/ 334.004. iyaṃ vaiśyānāṃ sāvitrī/ 334.005. atapaḥ sutapaḥ/ 334.005. jīvema śaradāṃ śatam/ 334.005. paśyema śaradāṃ śatam/ 334.005. iyaṃ śūdrāṇāṃ sāvitrī/ 334.006. bhūrbhuvaḥ svaḥ/ 334.007. kāmā hi loke paramāḥ prajānāṃ kleśaprahāṇe bhūtā antarāyāḥ/ 334.009. tasmādbhavantaḥ prajahantu kāmāṃs tato 'tulaṃ prāpsyatha brahmalokam//91// 334.011. itīyaṃ brāhmaṇa brahmaṇā sahāpatinā sāvitrī bhāṣitā, pūrvakaiśca samyaksambuddhairabhyanumoditā// 334.013. paṭha bhostriśaṅko nakṣatravaṃśam/ 334.013. atha kim? bhoḥ kathayatu bhavān/ 334.013. śrūyatām/ 334.014. bhoḥ puṣkarasārin, nakṣatravaṃśaṃ kathayiṣyāmi/ 334.014. tadyathā-- 334.015. kṛttikā rohiṇī mṛgaśirā ārdrā punarvasuḥ puṣyah āśleṣā maghā pūrvaphalgunī uttaraphalgunī hastā citrā svātī viśākhā anurādhā anurādhā jyeṣṭā mūlā pūrvāṣāḍhā uttarāṣāḍhā abhijit śravaṇā dhaniṣṭhā śatabhiṣā pūrvabhādrapadā uttarabhādrapadā revatī aśvinī bharaṇī/ 334.017. ityetāni bhoḥ puṣkarasārinn aṣṭāviṃśatinakṣatrāṇi// 334.019. katitārakāṇi katisaṃsthānāni katimuhūrtayogāni kimāhārāṇi kiṃdaivatāni kiṃgotrāṇi? 334.021. kṛttikā bhoḥ puṣkarasārin nakṣatraṃ ṣaṭtāraṃ kṣurasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ dadhyāhāramagnidaivataṃ vaiśyāyanīyaṃ gotreṇa/ 334.022. rohiṇīnakṣatraṃ pañcatārakaṃ śakaṭākṛtisaṃsthānaṃ pañcacatvāriṃśanmuhūrtayogaṃ mṛgamāṃsāhāraṃ prajāpatidaivataṃ bhāradvājaṃ gotreṇa/ 334.023. mṛgāśirānakṣatraṃ tritāraṃ mṛgaśīrṣasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ phalamūlāhāraṃ somadaivataṃ mṛgāyaṇīyaṃ gotreṇa/ 334.024. ārdrānakṣatramekatāraṃ tilakasaṃsthānaṃ pañcadaśamuhūrtayogaṃ sarpirmaṇḍāhāraṃ sūryadaivataṃ hārītāyanīyaṃ gotreṇa/ 334.026. punarvasunakṣatraṃ dvitāraṃ padasaṃsthānaṃ pañcacatvāriṃśanmuhūrtayogaṃ madhyāhāram aditidaivataṃ vāsiṣṭhaṃ gotreṇa/ 334.027. puṣyanakṣatraṃ tritāraṃ vardhamānasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ madhumaṇḍāhāraṃ bṛhaspatidaivatam aupamanyavīyaṃ gotreṇa/ 334.028. āśleṣānakṣatramekatāraṃ tilakasaṃsthānaṃ pañcadaśamuhūrtayogaṃ pāyasabhojanaṃ sarpadaivataṃ maitrāyaṇīyaṃ gotreṇa/ 334.029. itīmāni bhoḥ puṣkarasārin sapta nakṣatrāṇi pūrvadvārakāṇi// 334.031. maghānakṣatraṃ pañcatāraṃ nadīkubjasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ tilakṛsarāhāraṃ titṛdaivatam piṅgalāyanīyaṃ gotreṇa/ 335.001. pūrvaphalgunīnakṣatraṃ dvitāraṃ padakasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ bilvabhojanaṃ bhavadaivataṃ gautamīyaṃ gotreṇa/ 335.002. uttaraphalgunīnakṣatraṃ dvitāraṃ padakasaṃsthānaṃ pañcacatvāriṃśanmuhūrtayogaṃ godhūmamatsyāhāramaryamādaivataṃ kauśikaṃ gotreṇa/ 335.003. hastanakṣatraṃ pañcatāraṃ hastasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ śyāmākabhojanaṃ sūryadaivataṃ kāśyapaṃ gotreṇa/ 335.004. citrānakṣatramekatāraṃ tilakasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ mudgakṛsaraghṛtapūpāhāraṃ tvaṣṭṛdaivataṃ kātyāyanīyaṃ gotreṇa/ 335.005. svātīnakṣatramekatāraṃ tilakasaṃsthānaṃ pañcadaśamuhūrtayogaṃ mudgakṛsaraphalāhāraṃ vāyudaivataṃ kātyāyanīyaṃ gotreṇa/ 335.007. viśākhānakṣatraṃ dvitāraṃ viṣāṇasaṃsthānaṃ pañcacatvāriṃśanmuhūrtayogaṃ tilapuṣpāhāramindrāgnidaivataṃ śākhāyanīyaṃ gotreṇa/ 335.008. ityetāni bhoḥ puṣkarasārin saptanakṣatrāṇi dakṣiṇadvārakāṇi// 335.009. anurādhānakṣatraṃ catustāraṃ ratnāvalīsaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ surāmāṃsāhāraṃ mitradaivatamālambāyanīyaṃ gotreṇa/ 335.010. jyeṣṭhānakṣatraṃ tritāram yavamadhyasaṃsthānaṃ pañcadaśamuhūrtayogaṃ śāliyavāgūbhojanamindradaivataṃ dīrghakātyāyanīyaṃ gotreṇa/ 335.011. mūlanakṣatraṃ saptatāraṃ vṛścikasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ mūlaphalāhāraṃ nairṛtidaivataṃ kātyāyanīyaṃ gotreṇa/ 335.012. pūrvāṣāḍhānakṣatraṃ catustāraṃ govikramasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ nyagrodhakaṣāyāhāraṃ toyadaivataṃ darbhakātyāyanīyaṃ gotreṇa/ 335.013. uttarāṣāḍhānakṣatraṃ catustāraṃ gajavikramasaṃsthānaṃ pañcacatvāriṃśanmuhūrtayogaṃ madhulājāhāraṃ viśvadaivataṃ maudgalāyanīyaṃ gotreṇa/ 335.015. abhijinnakṣatraṃ tritāraṃ gośīrṣasaṃsthānaṃ ṣaṇmuhūrtayogaṃ vāyvāhāraṃ brahmadaivataṃ brahmāvatīyaṃ gotreṇa/ 335.016. śravaṇānakṣatraṃ tritāram yavamadhyasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ pakṣimāṃsāhāraṃ viṣṇudaivataṃ kātyāyanīyaṃ gotreṇa/ 335.017. ityetāni bhoḥ puṣkarasārin sapta nakṣatrāṇi paścimadvārakāṇi// 335.019. dhaniṣṭhānakṣatraṃ catustāraṃ śakunasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ kulatthapūpāhāraṃ vasudaivataṃ kauṇḍinyāyanīyaṃ gotreṇa/ 335.020. śatabhiṣānakṣatramekatāraṃ tilakasaṃsthānaṃ pañcadaśamuhūrtayogam yavāgubhojanaṃ varuṇadaivataṃ tāṇḍyāyanīyaṃ gotreṇa/ 335.021. pūrvabhādrapadānakṣatraṃ dvitāraṃ padakasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ māṃsarudhirāhāramahirbudhnyadaivataṃ jātūkarṇyaṃ gotreṇa/ 335.022. uttarabhādrapadānakṣatraṃ dvitāraṃ padakasaṃsthānaṃ pañcacatvāriṃśanmuhūrtayogaṃ māṃsāhāram aryamādaivataṃ dhyānadrāhyāyaṇīyaṃ gotreṇa/ 335.024. revatīnakṣatramekatāraṃ tilakasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ madhupāyasabhojanaṃ gandharvadaivataṃ maitrāyaṇīyaṃ gotreṇa/ 335.026. bharaṇīnakṣatraṃ tritāraṃ bhagasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ tilataṇḍulāhāram yamadaivataṃ bhārgavīyaṃ gotreṇa/ 335.027. ityetāni bhoḥ puṣkarasārin sapta nakṣatrāṇi uttaradvārakāṇi// 335.028. amīṣāṃ bhoḥ puṣkarasārinn aṣṭaviṃśatīnāṃ nakṣatrāṇāṃ ṣaṇnakṣatrāṇi pañcacatvāriṃśanmuhūrtayogāni/ 335.029. tadyathā--rohiṇī punarvasu uttaraphalgunī viśākhā uttarāṣāḍhā uttarabhādrapadā ceti/ 335.030. pañcanakṣatrāṇi pañcadaśamuhūrtayogāni/ 335.030. tadyathā--ārdrā āśleṣā svātī jyeṣṭhā śatabhiṣā ceti/ 335.031. eko 'bhijit ṣaṇmuhūrtayogam/ 335.031. avaśiṣṭāni triṃśanmuhūrtayogāni// 336.001. amīṣāṃ bhoḥ puṣkarasārin saptānāṃ nakṣatrāṇāṃ pūrvadvārikāṇāṃ kṛttikā prathamā nāmā, āśleṣā paścimā nāma/ 336.002. amīṣāṃ saptānāṃ nakṣatrāṇāṃ dakṣiṇadvārīkāṇāṃ maghā prathamā nāma, viśākhā paścimāa nāma/ 336.003. amīṣāṃ paścimadvārikāṇāṃ saptānāṃ nakṣatrāṇāmanurādhā prathamā nāma, śravaṇā paścimā nāma/ 336.004. amīṣāṃ saptānāṃ nakṣatrāṇāmuttaradvārikāṇāṃ dhaniṣṭhā prathamā nāma, bharaṇī paścimā nāma// 336.006. amīṣāṃ bhoḥ puṣkarasārinn aṣṭāviṃśatīnāṃ nakṣatrāṇāṃ sapta balāni/ 336.006. katamāni sapta? yaduta trīṇi pūrvāṇi viśākhānurādhā punarvasuḥ punarvasuḥ svātiśca/ 336.007. triṇi dāruṇāni/ 336.007. ārdrā āśleṣā bharaṇī ceti/ 336.008. catvāri saṃmānanīyāni/ 336.008. yaduta trīṇi uttarāṇi rohiṇī ceti/ 336.008. pañca mṛdukāni/ 336.009. śravaṇā dhaniṣṭhā śatabhiṣā jyeṣṭhā mūlā iti/ 336.009. pañca dhāraṇīyāni/ 336.009. hastā citrā āśleṣā maghā abhijicceti/ 336.010. catvāri kṣiprakaraṇīyāni/ 336.010. yaduta kṛttikā mṛgaśirā puṣyā aśvinī ceti// 336.011. amīṣāṃ bhoḥ puṣkarasārinn aṣṭhāviṃśatīnāṃ nakṣatrāṇāṃ trayo yogā bhavanti--ṛṣabhānusārī yogaḥ/ 336.012. vatsānusārī yogaḥ/ 336.012. yuganaddho yogaḥ/ 336.012. tatra nakṣatram yadi purastādgacchati candraśca pṛṣṭhataḥ, ayamucyate ṛṣabhānusārī yoga iti/ 336.013. yaduta candraḥ purastād gacchati nakṣatraṃ ca pṛṣṭhataḥ, tadā bhavati vatsānusārī yogaḥ/ 336.014. yadi punaścandro nakṣatraṃ cobhau samau yugapad gacchataḥ, tadāyamucyate yoga iti// 336.016. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin grahān pravakṣyāmi/ 336.016. tacchrūyatām/ 336.016. tadyathā śukro bṛhaspatiḥ śanaiścaro budho 'ṅgārakaḥ sūryastārādhipatiśceti// 336.018. evaṃ viparivartamāne loke nakṣatreṣu pravibhakteṣu kathaṃ rātridivasānāṃ hrāso vṛddhiśca bhavati? taducyate/ 336.019. hemantānāṃ dvitīye māsi rohiṇyāmaṣṭabhyāṃ dvādaśamuhūrto divaso bhavati/ 336.020. aṣṭādaśamuhūrtā rātriḥ/ 336.020. grīṣmāṇāṃ paścime māse rohiṇyāmaṣṭabhyāmaṣṭādaśamuhūrto divaso bhavati/ 336.021. dvādaśamuhūrto rātriḥ/ 336.021. varṣāṇāṃ paścime māse rohiṇyāmaṣṭabhyāṃ caturdaśamuhūrto divase bhavati/ 336.022. ṣoḍaśamuhūrtā rātriḥ// 336.023. kiṃ bhostriśaṅko rātridivasānāṃ prasthānam? divasānudivasam/ 336.023. kiṃ pakṣasya prasthānam? pratipad/ 336.024. kiṃ saṃvatsarasya prasthānam? pauṣaḥ/ 336.024. kimṛtūnāṃ prasthānam? prāvṛṭ// 336.025. kiṃ bhostriśaṅko kṣaṇasya parimāṇam? kiṃ lavāsya? kiṃ muhūrtasya? tadyathā bhoḥ puṣkarasārin striyā nātidīrghahrasvaḥ kartinyāḥ sūtrodyāmaḥ/ 336.026. evaṃ dīrghastatkṣaṇam/ 336.026. viṃśatyadhikaṃ tatkṣaṇaśatamekaḥ kṣaṇaḥ/ 336.027. triṃśallavā eko muhūrtaḥ/ 336.027. etena kramasambandhena triṃśanmuhūrtamekaṃ rātridivasamanumīyate/ 336.028. teṣāṃ muhūrtānāmimāni nāmāni bhavanti-- 336.029. āditya udayati ṣaṇṇavatipauruṣāyāṃ chāyāyāṃ caturojā nāma muhūrto bhavati/ 336.029. ṣaṣṭipauruṣāyāṃ chāyāyāṃ śveto nāma muhūrto bhavati/ 336.030. dvādaśapauruṣāyāṃ chāyāyāṃ samṛddho nāma muhūrto bhavati/ 336.031. ṣaṭpauruṣāyāṃ chāyāyāṃ śarapathe nāma muhūrto bhavati/ 336.031. pañcapauruṣāyāṃ chāyāyāmatisamṛddho nāma muhūrto bhavati/ 337.001. catuḥpauruṣāyāṃ chāyāyāmudgato nāma muhūrto bhavati/ 337.002. tripauruṣāyāṃ chāyāyāṃ sumukho nāma muhūrto bhavati/ 337.002. sthite madhyāhne vajrako nāma muhūrto bhavati/ 337.003. parivṛto madhyāhne tripuruṣāyāṃ chāyāyāṃ rohito nāma muhūrto bhavati/ 337.003. catuḥpauruṣāyāṃ chāyāyāṃ balo muhūrtaḥ/ 337.004. pañcapauruṣāyāṃ chāyāyāṃ vijayo nāma muhūrtaḥ/ 337.004. ṣaṭpauruṣāyāṃ chāyāyāṃ sarvaraso nāma muhūrtaḥ/ 337.005. dvādaśapauruṣāyāṃ chāyāyāṃ vasur nāma muhūrtaḥ/ 337.005. ṣaṣṭipauruṣāyāṃ chāyāyāṃ sundaro nāma muhūrtaḥ/ 337.006. avataramāṇa āditye ṣaṇṇavatipauruṣāyāṃ chāyāyāṃ parabhayo nāma muhūrto bhavati/ 337.007. ityetāni divasasya muhūrtāni// 337.008. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin rātryā muhūrtāni vyākhyāsyāmi/ 337.008. astaṃgata āditye raudro nāma muhūrtaḥ/ 337.009. tatastārāvacaro nāma muhūrtaḥ/ 337.009. samyamo nāma muhūrtaḥ/ 337.009. sāmpraiyako nāma muhūrtaḥ/ 337.010. ananto nāma muhūrtaḥ/ 337.010. gardabho nāma muhūrtaḥ/ 337.010. rākṣaso nāma muhūrtaḥ/ 337.010. sthite 'rdharātre 'vayavo nāma muhūrtaḥ/ 337.011. atikrānte 'rdharātre brahmā nāma muhūrtaḥ/ 337.011. ditir nāma muhūrtaḥ/ 337.011. arko nāma muhūrtaḥ/ 337.012. vidhamano nāma muhūrtaḥ/ 337.012. āgneyo nāma muhūrtaḥ/ 337.012. ātapāgnir nāma muhūrtaḥ/ 337.013. abhijinnāma muhūrtaḥ/ 337.013. ityetāni rātrermuhūrtanāmāni/ 337.013. iti bhoḥ puṣkarasārinn imāni triṃśanmuhūrtāni yairahorātraṃ prajñāyate// 337.015. tatkṣaṇaḥ kṣaṇo lavo muhūrtaḥ/ 337.015. tatra triṃśatitamo bhāgo muhūrtasya lavaḥ/ 337.015. ṣaṣṭitamo bhāgo lavasya kṣaṇaḥ/ 337.016. viṃśatyuttarabhāgaśataṃ kṣaṇasya tatkṣaṇaḥ/ 337.016. tadyathā striyā nātidīrghahrasvaḥ kartinyāḥ sūtrodyāmaḥ/ 337.017. evaṃ dīrghastatkṣaṇaḥ/ 337.017. viṃśatyuttarakṣaṇaśataṃ tatkṣaṇasyaikaḥ kṣaṇaḥ/ 337.017. ṣaṣṭiḥ kṣaṇā eko lavaḥ/ 337.018. triṃśallavā eko muhūrtaḥ/ 337.018. etena kramayogena triṃśanmuhūrtamekamahorātram/ 337.019. triṃśadahorātrāṇyeko māsaḥ/ 337.019. dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ/ 337.019. caturojāḥ śvetaḥ samṛddhaḥ śarapatho 'tisamṛddha udgataḥ sumukho vajrako rohito balo vijayaḥ sarvaraso vasuḥ sundaraḥ parabhayaḥ/ 337.020. raudrastārāvacaraḥ samyamaḥ sāmpraiyako 'nanto gardabho rākṣaso 'vayavo brahmā ditirarko vidhamano āgneya ātapāgnirabhijit/ 337.022. itīmāni muhūrtānāṃ nāmāni// 337.023. kālotpattimapi te brāhmaṇa vakṣyāmi, śṛṇu-- 337.024. kālasya kiṃ pramāṇamiti taducyate/ 337.024. dvāvakṣinimeṣāveko lavaḥ/ 337.024. aṣṭau lavā ekā kāṣṭhā/ 337.025. ṣoḍaśa kāṣṭhā ekā kalā/ 337.025. kalānāṃ triṃśadekā nāḍikā/ 337.025. tatra dve nāḍike eko muhūrtaḥ// 337.026. nāḍikāyāḥ punaḥ kiṃ pramāṇam? taducyate-- 337.027. droṇaṃ salilasyaikam/ 337.027. tadvaraṇato dve palaśate bhavataḥ/ 337.027. nālikāchidrasya kiṃ pramāṇam? suvarṇamātram/ 337.028. upari caturaṅgalā suvarṇaśalākā kartavyā/ 337.028. vṛttaparimaṇḍalā samantāccaturasrā āyatā/ 337.029. yadā caivaṃ śīryeta tat toyaṃ ghaṭasya tadaikā nāḍikā/ 337.029. etena nāḍikāpramāṇena vibhakte dve nāḍike eko muhūrtaḥ/ 337.030. etena bho brāhmaṇa triṃśanṃhūrtāḥ, yai rātridivasā anumīyanta iti// 338.001. tataḥ ṣoḍaśa nimeṣā ekā kāṣṭhā/ 338.001. ṣoḍaśa kāṣṭhā ekā kalā/ 338.001. ṣaṣṭiḥ kalā eko muhūrtaḥ/ 338.002. triṃśanmuhūrtā ekamahorātram/ 338.002. triṃśadahorātrāṇyeko māsaḥ/ 338.002. dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ// 338.003. etena punarakṣinimeṣeṇa ṣoḍaśakoṭyo 'ṣṭapañcāśañca śatasahasrāṇi aṣṭāśītisahasrāṇi sa evaṃ māpitaḥ/ 338.004. tacca brāhmaṇa kālotpattirvyākhyātā// 338.005. śṛṇu brāhmaṇa trośayojanānāmutpattim/ 338.006. vātāyanarajāṃsi sapta, śaśakrajaḥ/ 338.006. sapta śaśakarajāṃsi eḍakarajaḥ/ 338.007. sapta eḍakarajāṃsi ekaṃ gorajaḥ/ 338.007. sapta gorajāṃsi ekā yūkā/ 338.007. sapta yūkā ekā likṣā/ 338.008. sapta likṣā eko yavaḥ/ 338.008. sapta yavā ekāṅguliḥ/ 338.008. dvādaśāṅgulayo vitastiḥ/ 338.008. dve vitastī eko hastaḥ/ 338.009. catvāro hastā ekaṃ dhanuḥ/ 338.009. dhanuḥsahasramekaḥ krośaḥ/ 338.009. catvāraḥ krośā eko māgadhayojanaḥ/ 338.010. yojanasya pramāṇaṃ piṇḍitam/ 338.010. paramāṇūnāṃ koṭiśatasahasrāṇi caturviṃśatiścaikonatriṃśatkoṭisahasrāṇi dvādaśa ca śatasahasrāṇi/ 338.011. evaṃ māpitam yojanamiti// 338.012. śṛṇu brāhmaṇa suvarṇasya parimāṇotpattim/ 338.012. tatkathayatu bhavān-- 338.013. dvādaśa yavā māṣakaḥ/ 338.013. ṣoḍaśa māṣakā ekaḥ karṣaḥ/ 338.013. suvarṇasya parimāṇaṃ piṇḍitamiti/ 338.014. dve koṭī pañcaviṃśatiśca sahasrāṇi pañcaśatānyaṣṭau ca paramāṇavaḥ/ 338.014. evaṃ māpitā brāhmaṇa suvarṇasya parimāṇotpattiḥ// 338.016. śṛṇu brāhmaṇa palapramāṇam/ 338.016. catuḥṣaṣṭimāṣakāḥ palaṃ māgadhakam/ 338.016. māgadhakayā tulayā palasya parimāṇaṃ piṇḍitam/ 338.017. paramāṇūnāmaṣṭakoṭayaḥ saptacatvāriṃśacca śatasahasrāṇi sapta ca sahasrāṇi dve śate aśītiśca paramāṇavaḥ/ 338.018. evaṃ māpitaṃ brāhmaṇa palasya parimāṇamiti/ 338.019. śṛṇu brāhmaṇa rasaparimāṇasyotpattim/ 338.019. caturviṃśatipalāni māgadhakaḥ prasthaḥ/ 338.019. tat rasaparimāṇam/ 338.020. māgadhakayā tulayā prasthasya parimāṇaṃ piṇḍitam/ 338.020. dve koṭiśate tisraśca koṭaya ekonatriṃśacca śatasahasrāṇi catuḥsaptatisahasrāṇi sapta ca śatāni viṃśatiśca paramāṇavaḥ/ 338.022. evaṃ māpitā brāhmaṇa rasamānasyotpattiriti// 338.023. śṛṇu brāhmaṇa dhānyaparimāṇasyotpattim/ 338.023. ekonatriṃśatipalānyekakarṣeṇonāni māgadhaḥ prasthaḥ/ 338.024. māpitaṃ dhānyaparimāṇam/ 338.024. māgadhakayā tulayā prasthasya parimāṇaṃ piṇḍitam/ 338.024. koṭiśatamaṣṭapañcāśacca koṭayo dviraśītiśca śatāshasrāṇi ekaṣaṣṭiśca sahasrāṇi pañcaśatāni triṃśacca paramāṇavaḥ/ 338.026. evaṃ māpitaṃ brāhmaṇa dhānyasya parimāṇamiti// 338.027. paṭha bhostriśaṅko nakṣatravyākaraṇaṃ nāmādhyāyam/ 338.027. atha khalu bho brāhmaṇa nakṣatravyākaraṇaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi tacchrūyatām/ 338.028. kathayatu bhavān-- 338.029. kṛttikāsu jāto mānavo yaśasvī bhavati/ 338.029. rohiṇyāṃ jātaḥ subhago bhavati bhogavāṃśca/ 338.030. mṛgaśirasi jāto yuddhārthī bhavati/ 338.030. ārdrāyāṃ jāta utso 'nnapānānāṃ bhavati/ 338.031. punarvasau jāto bhavati gorakṣaśca/ 338.031. puṣye jātaḥ śīlavān bhavati/ 338.031. āśleṣāyām jātaḥ kāmuko bhavati/ 339.001. maghāyāṃ jāto matimān bhavati, mahātmā ca/ 339.001. pūrvaphalgunyāṃ jāto 'lpāyuṣko bhavati/ 339.002. uttaraphalgunyāṃ jāta upavāsaśīlo bhavati, svargaparāyaṇaśca/ 339.003. haste jātaścauro bhavati/ 339.003. citrāyāṃ jāto nṛtyagītakuśalo bhavati, ābharaṇavidhijñaśca/ 339.004. svātyāṃ jāto gaṇako bhavati, gaṇakamahāmātro vā/ 339.004. viśākhāyāṃ jāto rājabhaṭo bhavati/ 339.005. anurādhāyāṃ jāto vāṇijako bhavati sārthikaḥ/ 339.005. jyeṣṭhāyāṃ jāto 'lpāyuṣko bhavati, alpabhogaśca/ 339.006. mūle jātaḥ putravān bhavati, yaśasvī ca/ 339.006. pūrvāṣāḍhāyāṃ jāto yogācāro bhavati/ 339.007. uttarāṣāḍhāyāṃ jāto bhakteśvaraḥ kulīnaśca bhavati/ 339.007. abhijiti jātaḥ kīrtimān puruṣo bhavati/ 339.008. śravaṇe jāto rājapūrjito bhavati/ 339.008. dhaniṣṭhāyāṃ jāto dhanāḍhyo bhavati/ 339.008. śatabhiṣāyāṃ jāto mūliko bhavati/ 339.009. pūrvabhādrapadāyāṃ jātaścaurasenāpatirbhavati/ 339.009. uttarabhādrapadāyāṃ jāto gandhiko bhavati, gandharvaśca/ 339.010. revatyāṃ jāto nāviko bhavati/ 339.010. aśvinyāṃ jāto 'śvavāṇijako bhavati/ 339.011. bharaṇyāṃ jāto vadhyaghātako bhavati/ 339.011. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin nakṣatravyākaraṇo nāma// 339.012. paṭha bhostriśaṅko nakṣatranirdeśaṃ nāmādhyāyam/ 339.012. atha bhoḥ puṣkarasārin nakṣatranirdeśaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/ 339.013. tacchrūyatām/ 339.013. kathayatu bhavān-- 339.014. kṛttikāsu niviṣṭaṃ vai nagaraṃ jvalati śriyā/ 339.015. prabhūtaratnojjvalaṃ caivaṃ tannagaraṃ vinirdiśet//92// 339.016. rohiṇyāṃ tu niviṣṭaṃ vai nagaraṃ tad vinirdiśet/ 339.017. dhārmiko 'tra jano bhūyātprabhūtadhanasaṃcayaḥ/ 339.018. vidyāprakṛtisampannaḥ svadārābhirato 'pi ca//93// 339.019. mṛgaśīrṣe niviṣṭaṃ tu strībhirgobhirdhanaistathā/ 339.020. mālyabhogaiśca saṃkīrṇamadbhutaiśca puraskṛtam//94// 339.021. ārdrāyāṃ matsyamāṃsāni bhakṣyabhojyadhanāni ca/ 339.022. bhavanti krūrapuruṣā mūrkhaprakṛtayaḥ pure//95// 339.023. punarvasau niviṣḍe tu nagaraṃ dīpyate śriyā/ 339.024. prabhūtadhanadhānyaṃ ca bhūtvā cāpi viniśyati//96// 339.025. śrīmatpuṣye niviṣṭe tu prajā duṣṭā prasīdati/ 339.026. yuktāḥ śriyā ca dharmiṣḍhāstathaiva cirajīvinaḥ//97// 339.027. tejasvinaśca dīrghāyurdhanadhānyarasānvitāḥ/ 339.028. vanaspatistathā kṣipraṃ puṣyettatra punaḥ punaḥ//98// 339.029. āśleṣāyāṃ niviṣṭe tu durbhagāḥ kalahapriyāḥ/ 339.030. duḥśīlā duḥkhabhājaśca nivasanti narādhamāḥ//99// 339.031. maghāyāṃ ca niviṣṭe tu vidyāvanto mahādhanāḥ/ 339.032. svadārābhiratā martyā jāyante suparākramāḥ//100// 340.001. phālgunyāṃ tu striyo mālyaṃ bhojanācchādanaṃ śubham/ 340.002. gandhopetāni dhānyāni niviṣṭe nagare bhavet//101// 340.003. uttarāyāṃ tu phalgunyāṃ dhānyāni ca dhanāni ca/ 340.004. mūrkhā janā strībhir niviṣṭe nagare bhavet//102// 340.005. haste ca viniviṣṭe tu vidyāvanto mahādhanāḥ/ 340.006. parasparaṃ ca rucitaṃ śayanaṃ nagare bhavet//103// 340.007. citrāyāṃ ca niviṣṭe tu strījitāḥ sarvamānavāḥ/ 340.008. śrīmatkāntaṃ ca nagaraṃ jvalantaṃ tadvinirdiśet//104// 340.009. svātyāṃ pure niviṣṭe tu prabhūtadhanasaṃcayāḥ/ 340.010. lubdhāḥ krūrāśca mūrkhāśca prabhūtā nagare bhavet//105// 340.011. viśākhāyāṃ niviṣṭaṃ tu nagaraṃ jvalati śriyā/ 340.012. yāyajūkajanākīrṇaṃ śastrāntaṃ ca vinirdiśet//106// 340.013. anurādhāniviṣṭe tu dharmaśīlā jitendriyāḥ/ 340.014. svadāraniratāḥ puṇyā japahomaparāyaṇāḥ//107// 340.015. jyeṣṭhāyāṃ saṃniviṣṭaṃ tu bahuratnadhanānvitaiḥ/ 340.016. sattvairvedavidaiḥ pūrṇaṃ śaśvatsamabhivardhate//108// 340.017. mūlena saṃniviṣṭaṃ tu puraṃ dhānyadhanānvitam/ 340.018. duḥśīlajanasaṃkīrṇaṃ pāṃsunā ca vinaśyati//109// 340.019. pūrvāṣāḍhāniviṣṭaṃ tu puraṃ syāddhanadhānyabhāk/ 340.020. lubdhāḥ krūrāśca mūrkhāśca nivasanti narādhamāḥ//110// 340.021. niviṣṭe tūttarāyāṃ ca dhanadhānyasamuccayaḥ/ 340.022. vidyāprakṛtisampanno janaśca kalahapriyaḥ//111// 340.023. abhijiti niviṣṭe tu nagare tatra moditāḥ/ 340.024. narāḥ sarve sadā hṛṣṭāḥ parasparānurāgiṇaḥ//112// 340.025. śravaṇāyāṃ niviṣṭaṃ tu paraṃ dhānyadhanānvitam/ 340.026. arogijanabhūyiṣṭhasahitaṃ tadvinirdiśet//113// 340.027. dhaniṣṭhāyāṃ niviṣṭaṃ tu strījitaṃ puramādiśet/ 340.028. prabhūtavastramālyaṃ ca kāmabhogavivarjitam//114// 340.029. pure śatabhiṣāyukte mūrkhaśāṭhyapriyā janāḥ/ 340.030. strīṣu pāneṣu saṃsaktāḥ salilena vinaśyati//115// 341.001. pure proṣṭhapadādhyakṣe narāstatra sukhapriyāḥ/ 341.002. paropatāpino mūrkhā mānakāmavivarjitāḥ//116// 341.003. uttarāyāṃ niviṣṭe tu śaśvadvṛddhiranuttarā/ 341.004. pūrṇaṃ ca dhanadhānyābhyāṃ ratnāḍhyaṃ ca vinirdiśet//117// 341.005. pure niviṣṭe revatyāṃ sundarī janatā bhavet/ 341.006. kharoṣṭraṃ caiva gāvaśca prabhūtadhanadhānyatā//118// 341.007. aśvinyāṃ viniviṣṭaṃ tu nagaraṃ śivamādiśet/ 341.008. arogijanasampūrṇaṃ darśanīyajanākulam//119// 341.009. bharaṇyāṃ saṃniviṣṭe tu durbhagāḥ kalahapriyāḥ/ 341.010. duḥśīlā duḥkhabhājaśca vasanti puruṣādhamāḥ//120// 341.011. purāṇi rāṣṭrāṇi tathā gṛhāṇi nakṣatrayogaṃ prasamīkṣya vidvān/ 341.013. iṣṭe praśaste ca niveśayettu pūrve ca janme 'dhigataṃ mayedam//121// 341.015. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārinnakṣatranirdeśo nāmādhyāyaḥ// 341.016. atha khalu bhoḥ puṣkarasārinn aṣṭāviṃśatīnāṃ nakṣatrāṇāṃ sthānanirdeśaṃ nāmādhyāyaṃ pravakṣyāmi/ 341.017. tacchrūyatām/ 341.017. kathayatu bhagavān-- 341.018. kṛttikā bhoḥ puṣkarasārin nakṣatraṃ kaliṅgamagadhānām/ 341.018. rohiṇī sarvaprajāyāḥ/ 341.019. mṛgaśirā videhānāṃ rājopasevakānāṃ ca/ 341.019. evamārdrā kṣatriyāṇāṃ brāhmaṇānāṃ ca/ 341.019. punarvasuḥ sauparṇānām/ 341.020. puṣyanakṣatraṃ sarveṣāmavadātavasanānāṃ rājapadasevakānāṃ ca/ 341.020. āśleṣā nāgānāṃ haimavatānāṃ ca/ 341.021. maghānakṣatraṃ gauḍikānām/ 341.021. pūrvaphalgunī caurāṇām/ 341.021. uttaraphalgunī avantīnām/ 341.022. hastā saurāṣṭrikāṇām/ 341.022. citrā pakṣiṇāṃ dvipadānām/ 341.022. svātī sarveṣāṃ pravarajyāsamāpannānām/ 341.023. viśākhā audakānām/ 341.023. anurādhā vāṇijakānāṃ śākaṭikānāṃ ca/ 341.023. jyeṣṭhā dauvālikānām/ 341.024. mūlā pathikānām/ 341.024. pūrvāṣāḍhā bāhlīkānāṃ ca/ 341.024. uttarāṣāḍhā kāmbojānām/ 341.025. abhijitsarveṣāṃ dakṣiṇāpathikānāṃ tāmraparṇikānāṃ ca/ 341.025. śravaṇā ghātakānāṃ caurāṇāṃ ca/ 341.025. dhaniṣṭhā kurupāñcālānām/ 341.026. śatabhiṣā maulikānāmātharvaṇikānāṃ ca/ 341.026. pūrvabhādrapadā gandhikānām yavanakāmbojānāṃ ca/ 341.027. uttarabhādrapadā gandharvāṇām/ 341.027. revatī nāvikānāṃ ca/ 341.027. aśvinī aśvavāṇijānāṃ ca/ 341.028. bharaṇī bhadrapadakarmaṇāṃ bhadrakāyakānāṃ ca// 341.028. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin nakṣatrāṇāṃ sthānanirdeśavyākaraṇo nāmādhyāyaḥ// 341.030. paṭha bhostriśaṅko ṛtuvaṣa nāmādhyāyam/ 341.030. tadahaṃ vakṣye śrūyatām/ 341.030. kathayatu bhagavān-- 342.001. kṛttikāsu grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, catuḥṣaṣṭyāḍhakāni pravarṣati/ 342.002. varṣo daśarātrikaḥ/ 342.002. śravaṇāyuktaproṣṭhapadāyām agrodako varṣārātro bhavati/ 342.003. agnibhayaṃ śastrabhayaṃ codakabhayaṃ ca bhavati/ 342.004. uktaṃ kṛttikāsu// 342.005. rohiṇyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, ekaviṃśatyāḍhakāni pravarṣati/ 342.006. tatra niṃnāni kṛṣikartavyāni/ 342.006. sthalāni parivarjayitavyāni/ 342.006. eṣa ca varṣārātraḥ sāroparodhaḥ sasyaṃ ca saṃpādayati/ 342.007. dvau cātra rogau prabalau bhavataḥ/ 342.007. kukṣirogaścakṣūrogaśca/ 342.007. caurabahulāścātra diśo bhavanti/ 342.008. uktaṃ ca rohiṇyām// 342.009. mṛgaśīrṣe grīṣmāṇāṃ paścime māse devaḥ pravarṣati, catuḥṣaṣṭyāḍhakāni pravarṣati/ 342.010. sāroparodho varṣārātraḥ/ 342.010. paścādvarṣaṃ saṃjanayati/ 342.010. nikṣiptaśastrāścātra rājāno bhavanti/ 342.010. kṣemiṇaḥ sunītikāśca diśo bhavanti/ 342.011. muditāścātra janapadā bhavanti/ 342.011. uktaṃ mṛgaśirasi// 342.012. ārdrāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, aṣṭādaśāḍhakāni pravarṣati/ 342.013. tatra niṃnāni kṛṣikartavyāni/ 342.013. sthalāni parivarjayitavyāni/ 342.013. nidhayaśca rakṣayitavyāḥ/ 342.014. caurabahulāścātra diśo bhavanti/ 342.014. nikṣiptaśastrāśca rajāno bhavanti/ 342.014. trayaścātra rogāḥ prabalā bhavanti--jvaraḥ śvāso galagrahaśca/ 342.015. bālānāṃ dārakadārikāṇāṃ ca maraṇaṃ bhavati/ 342.015. ityuktamārdrāyām// 342.016. punarvasau grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, navatyāḍhakāni pravarṣati/ 342.017. mahāmeghānutpādayati/ 342.017. āṣāḍhāyāṃ praviṣṭāyāṃ mṛdūni pravarṣati/ 342.017. anantaraṃ ca nirantareṇa pravarṣati/ 342.018. nikṣiptaśastrāścātra rājāno bhavanti/ 342.018. uktaṃ punarvasau// 342.019. puṣye grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, dvātriṃśadāḍhakāni pravarṣati/ 342.019. atra niṃnāni kṛṣikartavyāni/ 342.020. sthalāni parivarjayitavyāni/ 342.020. vyaktaṃ pradhānavarṣāṇi bhavanti/ 342.020. sasyaṃ ca niṣpādayati/ 342.021. brāhmaṇakṣatriyāṇāṃ ca virodho bhavati/ 342.021. daṃṣṭriṇaścātra prabalā bhavanti/ 342.021. tatra trayo rogāśca bhavanti--gāṇḍāḥ piṭakāḥ pāmāni ca/ 342.022. ityuktaṃ puṣye// 342.023. āśleṣāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, ekaviṃśatyāḍhakāni pravarṣati/ 342.024. tatra niṃnāni kṛṣikartavyāni/ 342.024. sthalāni parivarjayitavyāni/ 342.024. viṣamāśca vāyavo vānti/ 342.025. saṃvignāścātra jñānino rājānaśca bhavanti/ 342.025. eṣo varṣaḥ sarvasasyāni saṃpādayati/ 342.025. jāyāpatikānāṃ rājāmātyānāṃ ca virodho bhavati/ 342.026. uktamāśleṣāyām// 342.027. maghāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati catuḥṣaṣṭyāḍhakāni pravarṣati/ 342.028. eṣo varṣaḥ sarvasasyāni saṃpādayati/ 342.028. mṛgapakṣipaśumanuṣyāṇāṃ cātra garbhā vinaśyanti/ 342.029. janamaraṇaṃ cātra bhaviṣyatīti/ 342.029. uktaṃ maghāyām// 342.030. pūrvaphalgunyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, catuḥṣaṣṭyāḍhakāni pravarṣati/ 342.031. eṣo varṣaḥ sarvasasyāni saṃpādayati/ 342.031. tacca sasyaṃ janayitvā paracakrapīḍitā manuṣyā na sukhenopabhuñjate/ 342.032. paśūnāṃ manuṣyāṇāṃ cātra garbhāḥ sukhino bhavanti/ 342.032. uktaṃ pūrvaphalgunyām// 343.001. uttaraphalgunyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, aśītyāḍakāni pravarṣati/ 343.002. eko varṣaḥ sarvasyāni ca saṃpādayati/ 343.002. nikṣiptaśastrāścātra rājāno bhavanti/ 343.003. brahmakṣatriyayośca virodho bhavati/ 343.003. kṣipraṃ ca anītikāḥ prajā vinaśyanti/ 343.003. uktamuttaraphalgunyām// 343.005. haste grīṣmāṇāṃ paścime māse devaḥ pravarṣati, ekonapañcāśadāḍakāni pravarṣati/ 343.006. devaśca tadyathā parikṣipti/ 343.006. patitāni ca sasyārasā