Phạn tạng (Sanskrit Canon)sspp2_4u.htmNguyên tác: Sanskrit
Kinh Bát-nhã Một trăm ngàn bài tụng, Quyển II-4 (Śatasāhasrikā Prajñāpāramitā II-4)
Kinh thuộc hệ Bát-nhã Ba-la-mật-đa (Prajñāpāramitā), một trong những bộ kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, giảng về tánh Không (śūnyatā) và trí tuệ siêu việt. Dữ liệu văn bản lấy từ kho GRETIL (Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages).
Văn bản gốc(Sanskrit)
Trang 6 / 12 (50.000 ký tự/trang)
, iyam ucyate saṃskṛtānāṃ dharmāṇāṃ dharmatā. tatra katamā asaṃskṛtānāṃ dharmāṇāṃ dharmatā? yasyā notpādo na nirodho na sthānaṃ na sthito nānyathātvaṃ na saṃkleśo na vyavadānaṃ na hānir na vṛddhir yā sarvadharmāṇāṃ svabhāvatā, katamā ca sarvadharmāṇāṃ svabhāvatā? abhāvasvabhāvā hi sarvadharmā iyam ucyate, asaṃskṛtānāṃ dharmāṇāṃ dharmatā. bhagavān āha: evam etat kauśikaivam etat, ye 'pi te 'bhūvann atīte 'dhvani tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhās te 'pīmām eva prajñāpāramitāṃ āgamyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhāḥ, ye 'pi te bhaviṣyanty anāgate 'dhvani tathāgatārhantaḥ samyaksaṃbuddhās te 'pīmām eva prajñāpāramitām āgamyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyante, ye 'pi te etarhi daśadig lokadhātuṣv aprameyeṣv asaṃkhyeyeṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhās tiṣṭhanti dhhriyante yāpayanti dharmaṃ deśayanti, te 'pīmām eva prajñāpāramitāyām āgamyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante, ye 'pi te 'bhūvann atītānāṃ tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ śrāvakāḥ, ye 'pi te bhaviṣyanty anāgatānāṃ tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ śrāvakāḥ, ye 'py etarhi pratyutpannānāṃ tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ śrāvakāḥ, te 'pīmām eva prajñāpāramitām āgamya srotaāpattiphalaṃ prāptāḥ prāpsyanti prāpnuvanti ca, sakṛdāgāmiphalaṃ prāptāḥ prāpsyanti prāpnuvanti ca, anāgāmiphalaṃ prāptāḥ prāpsyanti prāpnuvanti ca, arhattvaṃ prāptāḥ prāpsyanti prāpnuvanti ca, ye 'pi te 'bhūvann atite 'dhvani pratyekabuddhāḥ, ye 'pi te bhaviṣyanty anāgate 'dhvani pratyekabuddhā, ye 'pi te etarhi aprameyāsaṃkhyeyeṣu lokadhātuṣu pratyekabuddhās tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti tair apīmām eva prajñāpāramitām āgamya pratyekabodhiḥ prāptāḥ prāpsyate prāpyate ca. tat kasya hetoḥ? tathā hy atra prajñāpāramitāyā sarvāṇi trīṇi yānāni vistareṇopadiṣṭāni, tāni punar animittayogenānupalambhayogenānutpādayogenānirodhayogenāsasaṃkleśayogenāvyavadānayogenānabhisaṃskārayogenānāyūhayogenāniryuhayogenānukṣepayogenāprakṣepayogenānugrahayogenānutsargayogena (ŚsP_II-4_117) tat punar lokavyavahāreṇa na paramārthena. tat kasya hetoḥ? na hi prajñāpāramitā āramitā na pāramitā na hi prajñāpāramitā apāro na pāraḥ, na sthalaṃ na nimnaṃ na samaṃ na viṣamaṃ na nimittaṃ nānimittaṃ na laukikī na lokottarā na saṃskṛtā nāsaṃskṛtā na kuśalā nākuśalā nātītā nānāgatā na pratyutpannā, na hi kauśika prajñāpāramitā buddhadharmānāṃ dātrī, na hi kauśika prajñāpāramitā srotaāpattidharmāṇāṃ dātrī, na hi kauśika prajñāpāramitā sakṛdāgāmidharmāṇāṃ dātrī, na hi kauśika prajñāpāramitā anāgāmidharmāṇāṃ dātrī, na hi kauśika prajñāpāramitā arhaddharmāṇāṃ dātrī na hi kauśika prajñāpāramitā pratyekabuddhadharmāṇāṃ dātrī, na hi kauśika prajñāpāramitā pṛthagjanadharmāṇāṃ dātrī. [K. 200b10, N. 395a1, T. 317a9, P. 276a7, Ch. 706a10] śakra āha: mahāpāramiteyaṃ bhagavan yad uta prajñāpāramitā, atra bhagavan bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāyāṃ carantaḥ sarvasattvānāṃ cittacaritāni prajānanti na sattvam upalabhate na sattvaprajñaptim upalabhate nātmanam upalabhate na sattvam upalabhate na jīvam upalabhate na jantum upalabhate na poṣam upalabhate na puruṣam upalabhate na pudgalam upalabhate na manujam upalabhate na mānavam upalabhate na kārakam upalabhate na vedakam upalabhate na jānakam upalabhate na paśyakam upalabhate. na rūpam upalabhate, na vedanām upalabhate, na saṃjñām upalabhate, na saṃskārām upalabhate, na vijñānam upalabhate. na cakṣur upalabhate, na śrotram upalabhate, na ghrāṇam upalabhate, na jihvām upalabhate, na kāyam upalabhate, na manasam upalabhate. na rūpam upalabhate, na śabdam upalabhate, na gandham upalabhate, na rasam upalabhate, na sparśam upalabhate, na dharmān upalabhate. na cakṣurvijñānam upalabhate, na śrotravijñānam upalabhate, na ghrāṇavijñānam upalabhate, na jihvāvijñānam upalabhate, na kāyavijñānam upalabhate, na manovijñānam upalabhate. na cakṣuḥsaṃsparśam upalabhate, na śrotrasaṃsparśam upalabhate, na ghrāṇasaṃsparśam upalabhate, na jihvāsaṃsparśam upalabhate, na kāyasaṃsparśam upalabhate, na manaḥsaṃsparśam upalabhate. na cakṣuḥsaṃsparśapratyayavedanām upalabhate, na śrotrasaṃsparśapratyayavedanām upalabhate, na ghrāṇasaṃsparśapratyayavedanām upalabhate, (ŚsP_II-4_118) na jihvāsaṃsparśapratyayavedanām upalabhate, na kāyasaṃsparśapratyayavedanām upalabhate, na manaḥsaṃsparśapratyayavedanām upalabhate. na pṛthivīdhātum upalabhate, nābdhātum upalabhate, na tejodhātum upalabhate, na vāyudhātum upalabhate, nākāśadhātum upalabhate, na vijñānadhātum upalabhate. nāvidyām upalabhate, na saṃskārām upalabhate, na vijñānam upalabhate, na nāmarūpam upalabhate, na ṣaḍāyatanam upalabhate, na sparśam upalabhate, na vedanām upalabhate, na tṛṣṇām upalabhate, nopādānam upalabhate, na bhavam upalabhate, na jātim upalabhate, na jarāmaraṇam upalabhate. na dānapāramitām upalabhate, na śīlapāramitām upalabhate, na kṣāntipāramitām upalabhate, na vīryapāramitām upalabhate, na dhyānapāramitām upalabhate, na prajñāpāramitām upalabhate. nādhyātmaśūnyatām upalabhate, na bahirdhāśūnyatām upalabhate, nādhyātmabahirdhāśūnyatām upalabhate, na śūnyatāśūnyatām upalabhate, na mahāśūnyatām upalabhate, na paramārthaśūnyatām upalabhate, na saṃskṛtaśūnyatām upalabhate, nāsaṃskṛtaśūnyatām upalabhate, nātyantaśūnyatām upalabhate, nānavarāgraśūnyatām upalabhate, nānavakāraśūnyatām upalabhate, na prakṛtiśūnyatām upalabhate, na sarvadharmaśūnyatām upalabhate, na svalakṣaṇaśūnyatām upalabhate, nānupalambhaśūnyatām upalabhate, nābhāvaśūnyatām upalabhate, na svabhāvaśūnyatām upalabhate, nābhāvasvabhāvaśūnyatām upalabhate. na smṛtyupasthānāny upalabhante, na samyakprahāṇāny upalabhante, na rddhipādān upalabhante, nendriyāny upalabhante, na balāny upalabhante, na bodhyaṅgāny upalabhante, nāryāṣṭāṅgo mārgam upalabhante, nāryasatyāny upalabhante, na dhyānāny upalabhante, nāpramāṇāny upalabhante, nārūpyasamāpattīr upalabhante, nāṣṭau vimokṣām upalabhante, na navānupūrvavihārasamāpattīr upalabhante, na śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāny upalabhante, nābhijñā upalabhante, na samādhīn upalabhante, na dhāraṇīmukhāny upalabhante, na daśatathāgatabalāny upalabhante, na vaiśāradyāny upalabhante, na pratisaṃvida upalabhante, na mahāmaitrīm upalabhante, na mahākaruṇām upalabhante, nāveṇikabuddhadharmān upalabhante, na srotaāpattiphalam upalabhante, na sakṛdāgāmiphalam (ŚsP_II-4_119) upalabhante, nānāgāmiphalam upalabhante, nārhattvam upalabhante, na pratyekabodhim upalabhante, na mārgākārajñatām upalabhante, na sarvākārajñatām upalabhante, na bodhisattvam upalabhante, na buddham upalabhante, na buddhadharmān upalabhante. na hi prajñāpāramitopalambhayogena pratyupasthitā. tat kasya hetoḥ? tathā hi tasyāḥ svabhāvo na saṃvidyate yenopalabhet yad vopapalabhet yatra vopalabhet. [K. 201a8, N. 396a2, T. 318a3, P. 278a6, Ch. 706c7] bhagavān āha: evam etat kauśikaivam etat, yathā hi tad dīrgharātrau bodhisattvo mahāsattvo 'nupalambhayogena prajñāpāramitāyāṃ carataḥ sa bodhim api nopalabhhate prāg eva buddhaṃ prāg eva buddhadharmān. śakra āha: punar bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ carati na tadanyāsu pāramitāsu. bhagavān āha: sarvāsu kauśika ṣaḍpāramitāsu bodhisattvo mahāsattvaś carati tac cānupalambhayogena. sa dānam api nopalabhate dāyakam api nopalabhate pratigrāhakam api nopalabhate, śīlam api nopalabhate śīlavantam api nopalabhate dauḥśīlam api nopalabhate, kṣāntim api nopalabhate kṣamīnam api nopalabhate vyāpādam api nopalabhate, vīryam api nopalabhate vīryavantam api nopalabhate kauśīdyam api nopalabhate, dhyānam api nopalabhate dhyāyinam api nopalabhate vikṣepam api nopalabhate, prajñām api nopalabhate prajñāvantam api nopalabhate dauṣprajñam api nopalabhate. api tu khalu punaḥ kauśika prajñāpāramitā pūrvaṅgamā bodhisattvasya mahāsattvasya dānaṃ dadato dānapāramitāparipūraye, prajñāpāramitaiva pūrvaṅgamā bodhisattvasya mahāsattvasya śīlaṃ rakṣataḥ śīlapāramitāparipūraye, prajñāpāramitaiva pūrvaṅgamā bodhisattvasya mahāsattvasya kṣāntyā saṃpādāya kṣāntipāramitāparipūraye, prajñāpāramitaiva pūrvaṅgamā bodhisattvasya mahāsattvasya vīryam ālambhamānasya vīryapāramitāparipūraye, prajñāpāramitaiva pūrvaṅgamā bodhisattvasya mahāsattvasya dhyānāni samāpadyamānasya dhyānapāramitāparipūraye, prajñāpāramitaiva pūrvaṅgamā bodhisattvasya mahāsattvasya dharmān viviktataḥ prajñāpāramitāparipūraye sarvadharmānupalambhayogena. rūpasyānupalambhayogena, vedanāyā anupalambhayogena, saṃjñāyā (ŚsP_II-4_120) anupalambhayogena, saṃskārāṇām anupalambhayogena, vijñānasyānupalambhayogena. cakṣuṣo 'nupalambhayogena, śrotrasyānupalambhayogena, ghrāṇasyānupalambhayogena, jihvāyā anupalambhayogena, kāyasyānupalambhayogena, manaso 'nupalambhayogena. rūpasyānupalambhayogena, śabdasyānupalambhayogena, gandhasyānupalambhayogena, rasasyānupalambhayogena, sparśasyānupalambhayogena, dharmāṇām anupalambhayogena. cakṣurvijñānasyānupalambhayogena, śrotravijñānasyānupalambhayogena, ghrāṇavijñānasyānupalambhayogena, jihvāvijñānasyānupalambhayogena, kāyavijñānasyānupalambhayogena, manovijñānasyānupalambhayogena. cakṣuḥsaṃsparśasyānupalambhayogena, śrotrasaṃsparśasyānupalambhayogena, ghrāṇasaṃsparśasyānupalambhayogena, jihvāsaṃsparśasyānupalambhayogena, kāyasaṃsparśasyānupalambhayogena, manaḥsaṃsparśasyānupalambhayogena. cakṣuḥsaṃsparśajāvedanāyā anupalambhayogena, śrotrasaṃsparśajāvedanāyā anupalambhayogena, ghrāṇasaṃsparśajāvedanāyā anupalambhayogena, jihvāsaṃsparśajāvedanāyā anupalambhayogena, kāyasaṃsparśajāvedanāyā anupalambhayogena, manaḥsaṃsparśajāvedanāyā anupalambhayogena. pṛthivīdhātor anupalambhayogena, abdhātor anupalambhayogena, tejodhātor anupalambhayogena, vāyudhātor anupalambhayogena, ākāśadhātor anupalambhayogena, vijñānadhātor anupalambhayogena. avidyāyā anupalambhayogena, saṃskārāṇām anupalambhayogena, vijñānasyānupalambhayogena, nāmarūpasyānupalambhayogena, ṣaḍāyatanasyānupalambhayogena, sparśasyānupalambhayogena, vedanāyā anupalambhayogena, tṛṣṇāyā anupalambhayogena, upādānasyānupalambhayogena, bhavasyānupalambhayogena, jāter anupalambhayogena, jarāmaraṇasyānupalambhayogena. dānapāramitāyā anupalambhayogena, śīlapāramitāyā anupalambhayogena, kṣāntipāramitāyā anupalambhayogena, vīryapāramitāyā anupalambhayogena, dhyānapāramitāyā anupalambhayogena, prajñāpāramitāyā anupalambhayogena. (ŚsP_II-4_121) adhyātmaśūnyatāyā anupalambhayogena, bahirdhāśūnyatāyā anupalambhayogena, adhyātmabahirdhāśūnyatāyā anupalambhayogena, śūnyatāśūnyatāyā anupalambhayogena, mahāśūnyatāyā anupalambhayogena, paramārthaśūnyatāyā anupalambhayogena, saṃskṛtaśūnyatāyā anupalambhayogena, asaṃskṛtaśūnyatāyā anupalambhayogena, atyantaśūnyatāyā anupalambhayogena, anavarāgraśūnyatāyā anupalambhayogena, anavakāraśūnyatāyā anupalambhayogena, prakṛtiśūnyatāyā anupalambhayogena, sarvadharmaśūnyatāyā anupalambhayogena, svalakṣaṇaśūnyatāyā anupalambhayogena, anupalambhaśūnyatāyā anupalambhayogena, abhāvaśūnyatāyā anupalambhayogena, svabhāvaśūnyatāyā anupalambhayogena, abhāvasvabhāvaśūnyatāyā anupalambhayogena. caturṇāṃ smṛtyupasthānānām anupalambhayogena, caturṇāṃ samyakprahāṇānām anupalambhayogena, caturṇām ṛddhipādānām anupalambhayogena, pañcānām indriyāṇām anupalambhayogena, pañcānāṃ balānām anupalambhayogena, saptānaṃ bodhyaṅgānām anupalambhayogena, āryāṣṭāṅgasya mārgasyānupalambhayogena, caturṇām āryasatyānām anupalambhayogena, caturṇāṃ dhyānānām anupalambhayogena, caturṇām apramāṇānām anupalambhayogena, catasṛṇām ārūpyasamāpattīnām anupalambhayogena, aṣṭānāṃ vimokṣāṇām anupalambhayogena, navānām anupūrvavihārasamāpattīnām anupalambhayogena. śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhānām anupalambhayogena, pañcānām abhijñānām anupalambhayogena, sarvasamādhīnām anupalambhayogena, sarvadhāraṇīmukhānām anupalambhayogena, daśānāṃ tathāgatabalānām anupalambhayogena, caturṇāṃ vaiśāradyānām anupalambhayogena, catasṛṇāṃ pratisaṃvidām anupalambhayogena, mahāmaitryā anupalambhayogena, mahākaruṇāyām anupalambhayogena, aṣṭādaśānām āveṇikānāṃ buddhadharmāṇām anupalambhayogena, srotaāpattiphalasyānupalambhayogena, sakṛdāgāmiphalasyānupalambhayogena, anāgāmiphalasyānupalambhayogena, arhattvasyānupalambhayogena, pratyekabodher anupalambhayogena, mārgākārajñatāyā anupalambhayogena, sarvākārajñatātāyā anupalambhayogena. tad yathāpi nāma kauśika jāmbūdvīpakānāṃ vṛkṣāṇāṃ nānāpatrāṇāṃ nānāpuṣpāṇāṃ nānāphalānāṃ nānāsaṃkhyānāṃ nānārohapariṇāhānāṃ teṣāṃ chāyāyā viśeṣo vā nānākaraṇaṃ vā nopalabhyate, anyatra cchāyā cchāyety evaṃ saṃkhyāṃ gacchanti. evam eva kauśika pañcānāṃ (ŚsP_II-4_122) pāramitānāṃ prajñāpāramitā parigṛhītānāṃ sarvajñajñānapariṇāmitānāṃ ca viśeṣo nānākraṇaṃ vopalabhyate. śakra āha: mahāguṇasamanvāgatā bhagavan prajñāpāramitā, sarvaguṇaparipūrikā, aprameyaguṇasamanvāgatā bhagavan prajñāpāramitā apramāṇaguṇasamanvāgatā aparyantaguṇasamanvagatā bhagavan prajñāpāramitā aparyavasānaguṇasamanvāgatayā tayā hi kaścid bhagavan kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā pustakagatāṃ kṛtvā dhārayet tāś ca satkuryād gurukuryād mānayet pūjayet puṣpair mālyair gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyair uttare ca yathopadiṣṭāṃ prajñāpāramitāṃ yoniśo manasikuryād yo 'pi kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakagatāṃ kṛtvā parasmai dadyāt kataras tayor bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet? bhagavān āha: tena hi kauśika tvām evātra paripakṣyāmi, yathā te kṣamate tathā vyākuru. tat kiṃ manyase? kauśika yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā tathāgataśarīrāṇi satkuryād gurukuryād mānayet pūjayet puṣpair mālyaiar gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vadyaiḥ, yaś ca kulaputro vā kuladuhitā vā sarṣapaphalamātraṃ tathāgataśarīraṃ parasmai dadyāt saṃvibhāgaṃ kuryāt so 'pi kulaputro vā kuladuhitā vā, tat sarṣapaphalamātraṃ tathāgataśarīraṃ gṛhītvā satkuyād gurukruyāt mānayet pūjayet puṣpair mālyaiar gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyaiḥ, kataras tayor bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet. śakra āha: yathāhaṃ bhagavan bhagavatā bhāṣitasvārtham ājānāmi, yo yaṃ kulaputro vā kuladuhitā vā tathāgataśarīrāṇi satkuryād gurukuryād mānayet pūjayet puṣpair mālyaiar gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhavajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyaiḥ, yo 'pi parasmai sarṣapaphalamātraṃ tathāgataśarīraṃ dadyād ayaṃ tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, imam eva bhagavann arthavaśaṃ saṃpaśyat, tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena vajropamaṃ samādhiḥ samāpadyaḥ vajropamam ātmabhāvaṃ bhittvā tathāgataśarīrāṇy adhiṣṭhitāni mahākaruṇāṃ saṃjanayya sattvakāye tathāgatadhātuvainayikānāṃ sattvānām. tat kasya hetoḥ? ye hi kecid bhagavan tathagatasyāntasaḥ sarṣapaphalamātraṃ dhātuṃ pūjayiṣyanti vividhābhiḥ pūjābhiḥ sarve te tasya kuśalamūlasya paryantam (ŚsP_II-4_123) adhigamya duḥkhasyāntaṃ kariṣyanti. bhagavān āha: evam etat kauśikaivam etat, yo hi kaścit kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakagatāṃ kṛtvā satkuryād gurukruyād mānayet pūjayet puṣpair mālyaiar gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyair yaś cemāṃ prajñāpāramitāṃ parasmai likhitvā dadyād dharmaprītyā ayaṃ sa kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet. [K. 202a11, N. 398b2, T. 319b11, P. 281b6, Ch. 709a18] punar aparaṃ kauśika yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ yathopadiṣṭā parebhyo gatvā ācakṣīt deśayet saṃprakāśayet vicaret vibhajet uttānīkuryād ayaṃ sa kulaputro vā kuladuhitā vā teṣāṃ pūrvakānāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṝṇāñ cāntikād bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, śāstaiva saṃpratikāṅkṣitavyānyatarānyatarīyā gurusthānīyā vijñāḥ sabrahmacārī. tat kasya hetoḥ? eṣa evātra kauśika śāstā yad uta prajñāpāramitā na hy anyaḥ śāstānyā prajñāpāramitā prajñāpāramitaiva śāstā śāstaiḥ prajñāpāramitā. tat kasya hetoḥ? atra hi prajñāpāramitāyāṃ śikṣamāṇair atītānāgatapratyutpannais tathāgatair arhadbhiḥ samyaksaṃbuddhair anuttarā samyaksaṃbodhir abhisaṃbudhyate 'bhisaṃbhotsyate ca, ye 'pi te vijñāḥ sabrahmacāriṇas te 'pi nānye anyatrāvaivartikabodhisattvebhyo yatra prajñāpāramitāyāṃ śikṣitvānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā abhisaṃbudhyate 'bhisaṃbhotsyate ca. atra hi kauśika prajñāpāramitāyāṃ śrāvakayānikā api śikṣitvā srotaāpattiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, sakṛdāgāmiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, anāgāmiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, arhattvaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, pratyekabuddhayānikā api śikṣitvā pratyekabodhin abhisaṃbuddhā abhisaṃvuddhyate abhisaṃbhotsyate ca, bodhisattvā api mahāsattvāḥ śikṣitvā bodhisattvaniyamam avakrāntā avakrāmanti avakrāmiṣyanti ca, anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā abhisaṃbuddhānte abhisaṃbhotsyante ca. tasmāt tarhi kauśika kulaputrair vā kuladuhitṛbhir vā tathāgatān arhataḥ sayakṣaṃbuddhānāṃ mukhaṃ satkartukāmair gurukartukāmair mānayitukāmaiḥ pūjayitukāmaiḥ puṣpair mālyair gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyair iyam eva prajñāpāramitā satkartavyā gurukartavyā mānayitavyā pūjayitavyāḥ puṣpair (ŚsP_II-4_124) mālyaiar gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyair imaṃ cārthavaśaṃ saṃpaśyato 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhasyaitad abhūt, katamad ahaṃ satkṛtya gurukṛtya mānayitvā pūjayitvopaniśrāya vihareyaṃ so 'haṃ kauśika sadevake loke samārake sabrahmake saśravaṇabrāhmaṇikāyāṃ prajāyāṃ sadevamānuṣāsurāyām ātmanaḥ sadṛśaṃ cādhikaṃ vā na samanupaśyāmi, tasya mamaitad abhūd, ya nv eva mayā dharmābhisaṃbuddhaḥ śāntaḥ praṇītas tam eva dharmaṃ satkṛtya gurukṛtya mānayitvā pūjayitvopaniśrāya vihareyaṃ katamaś cāsau kauśika dharmā yad uta saiva prajñāpāramitā aham eva tāvat kauśikemāṃ prajñāpāramitāṃ satkaromi gurukaromi mānayāmi pūjayāmi satkṛtya gurukṛtya mānayitvā pūjayitvopaniśrāya viharāmi, kim aṅga punaḥ kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbodhukāmeneyaṃ prajñāpāramitā na satkartavyā na gurukartavyā na mānayitavyā na pūjayitavyā puṣpair mālyaiar gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyaiḥ, śrāvakayānikair vā kauśika kulaputrair vā kuladuhitṛbhir vā pratyekabudhayānikair api kulaputrair vā kuladuhitṛbhir vā iyam eva prajñāpāramitā satkartavyā gurukartavyā mānayitavyā pūjayitavyā puṣpair mālyair gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhavajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyaiḥ. tat kasya hetoḥ? prajñāpāramitā niryātā hi bodhisattvā mahāsattvā bodhisattvaniryātāś ca tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhas tathāgataniryātāḥ śrāvakapratyekabuddhās tasmāt tarhi kauśika bodhisattvayānikaiḥ kulaputraiḥ kuladuhitṛbhir vā śrāvakayānikaiś ca pratyekabuddhayanikaiś ca kulaputraiḥ kuladuhitṛbhir vā iyam eva prajñāpāramitā satkartavyā gurukartavyā mānayitavyā pūjayitavyā puṣpair mālyair gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhavajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyaiḥ. yatra śikṣitvā kulaputrā kuladuhitaraś cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā abhisaṃbuddhyante 'bhisaṃbhotsyante ca śrāvakayānikāś cārhattvaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca pratyekabuddhayānīkāś ca pratyekabodhiṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca. śatasāhasryāḥ prajñāpāramitayā dvāviṃśatitamaḥ parivartaḥ (ŚsP_II-4_125) [K. 2O2b11, N. 399b3, T. 32Ob6, P. 283b4, Ch. 709c23] atha bhagavāñ chakraṃ devānām indram āmantrayeta: sacet kauśika jāmbūdvīpakān sattvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpayet. tat kiṃ manyase? kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānāṃ bahupuṇyaṃ prasavet. śakra āha: bahu bhagavan bahu sugata. bhagavān āha: ataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahupuṇyaṃ prasavet yo 'syāḥ prajñāpāramitāyāḥ pustakaṃ parasmai dadyāt paṭhanāya vā likhanāya vā vācanāya vā. tat kasya hetoḥ? atra hi prajñāpāramitāyām anāsravā dharmā vistareṇopadiṣṭā yatra śikṣitvā kulaputrā kuladuhitaraś ca samyaktvanyāmam avakrāntāś cāvakramanti ca avakramiṣyanti ca, srotaāpattiphalaṃ prāptāś ca prāpnuvanti ca prāpsyanti ca, sakṛdāgāmiphalaṃ prāptāś ca prāpnuvanti ca prāpsyanti ca, anagāmiphalaṃ prāptāś ca prāpnuvanti ca prāpsyanti ca, arhattvaṃ prāptāś ca prāpnuvanti ca prāpsyanti ca, pratyekabuddhayānikāḥ pratyekabodhiṃ prāptāś ca prāpnuvanti ca prāpsyanti ca, anuttarā samyaksaṃbodhiṃ saṃprasthitā samyaktvanyāmam avakrāntāś cāvakramanti cāvakramiṣyanti ca, anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā abhisaṃbudhyante 'bhisaṃbhotsyante. katame ca te kauśika sāsravā dharmā vistareṇopadiṣṭāḥ? yad uta catvāri smṛtyupasthānāni catvāri samyakprahāṇāni catvāra ṛddhipādāḥ pañcendriyāṇi pañca balāni sapta bodhyaṅgāni āryāṣṭāṅgo mārgaś catvāry āryasatyāni. adhyātmaśūnyatā, bahirdhāśūnyatā, adhyatmabahirdhāśūnyatā, śūnyatāśūnyatā, mahāśūnyatā, paramārthaśūnyatā, saṃskṛtaśūnyatā, asaṃskṛtaśūnyatā, atyantaśūnyatā, anavarāgraśūnyatā, anavakāraśūnyatā, prakṛtiśūnyatā, sarvadharmaśūnyatā, svalakṣaṇaśūnyatā, anupalambhaśūnyatā, abhāvaśūnyatā, svabhāvaśūnyatā, abhāvasvabhāvaśūnyatā. aṣṭau vimokṣā navānupūrvavihārasamāpattayo daśatathāgatabalāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido mahākaruṇā aṣṭādaśāveṇikabuddhadharmaḥ, ime te kauśika anāsravā dharmā ye prajñāpāramitayā nirdiṣṭā yatra śikṣitvā kulaputrāḥ kuladuhitaraś cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhāś cābhisaṃbudhyante cābhisaṃbhotsyante ca, evaṃ kauśikaikaṃ sattvaṃ srotaāpattiphale pratiṣṭhāpya kulaputro vā kuladuhitā vā (ŚsP_II-4_126) bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, na tv eva jāmbūdvīpakān sattvān daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpya. tat kasya hetoḥ? daśasu kauśika kuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpitaḥ sattvā aparimuktā evaṃ narakatiryagyoner yamalokān srotaāpattiphale kauśika sattvaḥ pratiṣṭhāpitaḥ parimukto narakatiryagyoner yamalokān, kaḥ punar vādaḥ sakṛdāgāmiphale anāgāmiphale 'rhattve pratiṣṭhāpayet, yaś ca punaḥ kauśika sarvajāmbūdvīpakān sattvān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayet sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayed anāgāmiphale pratiṣṭhāpayed arhattve pratiṣṭhāpayet, yaś caikaṃ sattvaṃ pratyekabodhau pratiṣṭhāpayed ayam eva bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, yo vā kaścit kulaputro vā kuladuhitā vā sarvajāmbūdvīpakān pratyekabodhau pratiṣṭhāpayed yaś ca kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā ekam api sattvam anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pratiṣṭhāpayed ayam eva bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet. tat kasya hetoḥ? buddhanetryāḥ so vyavacchedāya pratipanno bhavati, ya ekasattvam apy anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pratiṣṭhāpayati. tat kasya hetoḥ? bodhisattvanirjātā hi kauśika srotaāpannāḥ sakṛdāgāmino 'nāgāmino 'rhantaḥ pratyekabuddhā bodhisattvaniryātā hi kauśika tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhās tad anena kauśika paryāyeṇaivaṃ veditavyam. bodhisattvo 'pi pūjayitavyo mānayitavyaḥ satkartavyo gurukartavyaḥ puṣpair dhūpair mālyair gandhair vilepanaiś cūrṇaiś cīvaraiś chattrair dhvajaiḥ patākābhir vividhaiś ca vādyaiḥ, sa devakena lokena samārakena saśravaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajñāyāḥ, yo hi kaścit kauśika kulaputro vā kuladhitā vā jāmbūdvīpakān sattvān daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpayet. tat kiṃ manyase? kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahupuṇyaṃ prasavet. āha: bahu bhagavan bahu sugata. bhagavān āha: ataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, yo 'syāḥ prajñāpāramitāyāḥ pustakaṃ parasmai dadyāt, paṭhanāya vā likhanāya vācanāya vā. tat kasya hetoḥ? tathā hy atra prajñāpāramitāyām anāsravā dharmā vistareṇopadiṣṭā yatra kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca śikṣitva samyaktvanyāmam avakrāntā avakrāmanty avakramiṣyanti ca, srotaapattiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, sakṛdāgāmiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, anāgāmiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, arhattvaṃ praptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, pratyekabuddhayānikāḥ pratyekabodhiṃ prāptāḥ prāpnuvanti (ŚsP_II-4_127) prāpsyanti ca, bodhisattvā mahāsattvā bodhisattvaniyāmam avakrāntā avakramanty avakramiṣyanti ca, anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā abhisaṃbudhyante 'bhisaṃbhotsyante ca. katame ca te kauśikānāsravā dharmās tad yathā dānapāramitā śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramita dhyānapāramitā prajñāpāramitā. adhyātmaśūnyatā, bahirdhāśūnyatā, adhyātmabahirdhāśūnyatā, śūnyatāśūnyatā, mahāśūnyatā, paramārthaśūnyatā, saṃskṛtaśūnyatā, asaṃskṛtaśūnyatā, atyantaśūnyatā, anavarāgraśūnyatā, anavakāraśūnyatā, prakṛtiśūnyatā, sarvadharmaśūnyatā, svalakṣaṇaśūnyatā, anupalambhaśūnyatā, abhāvaśūnyatā, svabhāvaśūnyatā, abhāvasvabhāvaśūnyatā. catvāri smṛtyupasthānāni, catvāri samyakprahāṇāni, catvāra ṛddhipādāḥ, pañcendriyāṇi, pañca balāni, sapta bodhyaṅgāny āryāṣṭāṅgo mārgaś catvāry aryasatyāny aṣṭau vimokṣā navānupūrvavihārasamāpattayaḥ śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhani ṣaḍ abhijñāḥ sarvasamādhayaḥ sarvadhāraṇīmukhani daśatathāgatabalāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikabuddhadharmā mahāmaitrī mahākaruṇā mahāmuditā mahopekṣā anye cāparimāṇā buddhadharmā upadiṣṭāḥ. tad anenāpi te kauśika paryāyeṇaivaṃ veditavyaṃ, yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā parebhyo dadyāt paṭhanāyāpi lekhanāyāpi vācanāyāpi, ayam eva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet. tat kasya hetoḥ? tathā hy atra kauśika prajñāpāramitāyāṃ vistareṇa sarvadharmā upadiṣṭā yaiḥ kṣatriyamahāśālakulāni prajñāyante, brāhmaṇamahāśālakulāni prajñāyante, gṛhapatimahāśālakulāni prajñāyante, cāturmahārājakāyikā devāḥ prajñāyante, trāyastriṃśā devāḥ prajñāyante, yāmā devāḥ prajñāyante, tuṣitā devāḥ prajñāyante, nirmāṇaratayo devāḥ prajñāyante, paranirmitavaśavartino devāḥ prajñāyante, brahmakāyikā devāḥ prajñāyante, brahmapurohitā devāḥ prajñāyante, brahmapārṣadyā devāḥ prajñāyante, mahābrahmaṇo devāḥ prajñāyante, ābhā devāḥ prajñāyante, parīttābhā devāḥ prajñāyante, apramāṇābhā devāḥ prajñāyante, ābhāsvarā devāḥ prajñāyante, śubhā devāḥ prajñāyante, parīttaśubhā devāḥ prajñāyante, apramāṇaśubhā devāḥ prajñāyante, śubhakṛtsnā devāḥ prajñāyante, bṛhā devāḥ prajñāyante, parīttabṛhā devāḥ prajñāyante, apramāṇabṛhā devāḥ prajñāyante, bṛhatphalā devāḥ prajñāyante. abṛhā devāḥ prajñāyante, atapā devāḥ prajñāyante, sudṛśā (ŚsP_II-4_128) devāḥ prajñāyante, sudarśanā devāḥ prajñāyante, akaniṣṭhā devāḥ prajñāyante. ākāśānantyāyatanā devāḥ prajñāyante, vijñānāntyāyatanā devāḥ prajñāyante, ākiñcanyāyatanā devāḥ prajñāyante, naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanā devāḥ prajñāyante. dānapāramitā prajñāyate, śīlapāramitā prajñāyate, kṣāntipāramitā prajñāyate, vīryapāramitā prajñāyate, dhyānapāramitā prajñāyate, prajñāpāramitā prajñāyate. adhyātmaśūnyatā prajñāyate, bahirdhāśūnyatā prajñāyate, adhyātmabahirdhāśūnyatā prajñāyate, śūnyatāśūnyatā prajñāyate, mahāśūnyatā prajñāyate, paramārthaśūnyatā prajñāyate, saṃskṛtaśūnyatā prajñāyate, asaṃskṛtaśūnyatā prajñāyate, atyantaśūnyatā prajñāyate, anavarāgraśūnyatā prajñāyate, anavakāraśūnyatā prajñāyate, prakṛtiśūnyatā prajñāyate, sarvadharmaśūnyatā prajñāyate, svalakṣaṇaśūnyatā prajñāyate, anupalambhaśūnyatā prajñāyate, abhāvaśūnyatā prajñāyate, svabhāvaśūnyatā prajñāyate, abhāvasvabhāvaśūnyatā prajñāyate. smṛtyupasthānāni prajñāyante, samyakprahāṇāni prajñāyante, ṛddhipādāḥ prajñāyante, indriyāṇi prajñāyante, balāni prajñāyante, bodhyaṅgāni prajñāyante, āryāṣṭāṅgo mārgaḥ prajñāyate, āryasatyāni prajñāyante, dhyānāni prajñāyante, apramāṇāni prajñāyante, ārūpyasamāpattayaḥ prajñāyante, aṣṭau vimokṣāḥ prajñāyante, navānupūrvavihārasamāpattayaḥ prajñāyante, śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāni prajñāyante, abhijñāḥ prajñāyante, samādhayaḥ prajñāyante, dhāraṇīmukhāni prajñāyante, tathāgatabalāni prajñāyante, vaiśāradyāni prajñāyante, pratisaṃvidaḥ prajñāyante, mahāmaitrī prajñāyate, mahākaruṇā prajñāyate, āveṇikabuddhadharmāḥ prajñāyante, srotaāpattiphalaṃ prajñāyate, sakṛdāgāmiphalaṃ prajñāyate, anāgāmiphalaṃ prajñāyate, arhattvaṃ prajñāyate, pratyekabodhiṃ prajñāyate, mārgākārajñatā prajñāyate, sarvākārajñatā prajñāyate, srotaāpannāḥ prajñāyante, sakṛdāgāminaḥ prajñāyante, anāgāminaḥ prajñāyante, arhantaḥ prajñāyante, pratyekabuddhāḥ prajñāyante, bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāyante, tathāgatā arhataḥ samyaksaṃbuddhaḥ prajñāyante. [K. 203b15, N. 402a5, T. 322b1, P. 287b1, Ch. 711b1] tiṣṭhantu kauśika jāmbūdvīpakāḥ sattvāḥ yāvantaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvās tān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā (ŚsP_II-4_129) vā daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpayet. tat kiṃ manyase? kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet. āha: bahu bhagavan bahu sugata. bhagavān āha: ataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, yo 'syāḥ prajñāpāramitāyāḥ pustakaṃ parasmai dadyāt, paṭhanāya vā Iekhanāya vā vācanāya vā. tat kasya hetoḥ? tathā hy atra prajñāpāramitāyām anāsravā dharmā vistareṇopadiṣṭā yatra kulaputrāḥ kuladuhitaraś caśikṣitvā samyaktvanyāmam avakrānto avakramanty avakramiṣyanti ca, srotaāpattiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, sakṛdāgāmiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, anāgāmiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, arhattvaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, pratyekabuddhayānikāḥ pratyekabodhiṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, bodhisattvāś ca mahāsattvā bodhisattvanyāmam avakrāntā avakrāmanty avakramiṣyanti, anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā abhisaṃbudhyate abhisaṃbhotsyate ca. katame te kauśikānāsravā dharmās tad yathā dānapāramitā, śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramitā dhyānapāramitā prajñāpāramitā. adhyātmaśūnyatā, bahirdhāśūnyatā, adhyātmabahirdhāśūnyatā, śūnyatāśūnyatā, mahāśūnyatā, paramārthaśūnyatā, saṃskṛtaśūnyatā, asaṃskṛtaśūnyatā, atyantaśūnyatā, anavarāgraśūnyatā, anavakāraśūnyatā, prakṛtiśūnyatā, sarvadharmaśūnyatā, svalakṣaṇaśūnyatā, anupalambhaśūnyatā, abhāvaśūnyatā, svabhāvaśūnyatā, abhāvasvabhāvaśūnyatā. catvāri smṛtyupasthānāni, catvāri samyakprahāṇāni, catvāra ṛddhipādāḥ, pañcendriyāṇi, pañca balāni, sapta bodhyaṅgāny āryāṣṭāṅgo mārgaś catvāry āryasatyāny aṣṭau vimokṣā navānupūrvavihārasamāpattayaḥ śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāni ṣaḍ abhijñāḥ sarvasamādhayaḥ sarvadhāraṇīmukhāni daśatathāgatabalāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ, mahāmaitrī mahākaruṇā mahāmuditā mahopekṣā anye cāparimāṇā buddhadharmā vistareṇopadiṣṭāḥ. tad anenāpi te kauśika paryāyeṇaivaṃ veditavyaṃ, yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā parebhyo dadyāt paṭhanāyāpi lekhanāyāpi vācanāyāpi, ayam eva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet. tat kasya hetoḥ? tathā hy atra kauśika prajñāpāramitāyāṃ (ŚsP_II-4_130) vistareṇa sarvadharmā upadiṣṭā yaiḥ kṣatriyamahāśālakulāni prajñāyante, brāhmaṇamahāśālakulāni prajñāyante, gṛhapatimahāśālakulāni prajñāyante, cāturmahārājakāyikā devāḥ prajñāyante, trāyastriṃśā devāḥ prajñāyante, yāmā devāḥ prajñāyante, tuṣitā devāḥ prajñāyante, nirmāṇaratayo devāḥ prajñāyante, paranirmitavaśavartino devāḥ prajñāyante, brahmakāyikā devāḥ prajñāyante, brahmapurohitā devāḥ prajñāyante, brahmapārṣadyā devāḥ prajñāyante, mahābrahmaṇo devāḥ prajñāyante, ābhā devāḥ prajñāyante, parīttābhā devāḥ prajñāyante, apramāṇābhā devāḥ prajñāyante, ābhāsvarā devāḥ prajñāyante, śubhā devāḥ prajñāyante, parīttaśubhā devāḥ prajñāyante, apramāṇaśubhā devāḥ prajñāyante, śubhakṛtsnā devāḥ prajñāyante, bṛhā devāḥ prajñāyante, parīttabṛhā devāḥ prajñāyante, apramāṇabṛhā devāḥ prajñāyante, bṛhatphalā devāḥ prajñāyante, abṛhā devāḥ prajñāyante, atapā devāḥ prajñāyante, sudṛśā devāḥ prajñāyante, sudarśanā devāḥ prajñāyante, akaniṣṭhā devāḥ prajñāyante. ākāśānantyāyatanā devāḥ prajñāyante, vijñānāntyāyatanā devāḥ prajñāyante, ākiñcanyāyatanā devāḥ prajñāyante, naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanā devāḥ prajñāyante. dānapāramitā prajñāyate, śīlapāramitā prajñāyate, kṣāntipāramitā prajñāyate, vīryapāramitā prajñāyate, dhyānapāramitā prajñāyate, prajñāpāramitā prajñāyate. adhyātmaśūnyatā prajñāyate, bahirdhāśūnyatā prajñāyate, adhyātmabahirdhāśūnyatā prajñāyate, śūnyatāśūnyatā prajñāyate, mahāśūnyatā prajñāyate, paramārthaśūnyatā prajñāyate, saṃskṛtaśūnyatā prajñāyate, asaṃskṛtaśūnyatā prajñāyate, atyantaśūnyatā prajñāyate, anavarāgraśūnyatā prajñāyate, anavakāraśūnyatā prajñāyate, prakṛtiśūnyatā prajñāyate, sarvadharmaśūnyatā prajñāyate, svalakṣaṇaśūnyatā prajñāyate, anupalambhaśūnyatā prajñāyate, abhāvaśūnyatā prajñāyate, svabhāvaśūnyatā prajñāyate, abhāvasvabhāvaśūnyatā prajñāyate. smṛtyupasthānāni prajñāyante, samyakprahāṇāni prajñāyante, ṛddhipādāḥ prajñāyante, indriyāṇi prajñāyante, balāni prajñāyante, bodhyaṅgāni prajñāyante, āryāṣṭāṅgo mārgaḥ prajñāyate, āryasatyāni prajñāyante, dhyānāni prajñāyante, apramāṇāni prajñāyante, ārūpyasamāpattayaḥ prajñāyante, aṣṭau vimokṣāḥ prajñāyante, navānupūrvavihārasamāpattayaḥ prajñāyante, śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāni prajñāyante, abhijñāḥ (ŚsP_II-4_131) prajñāyante, samādhayaḥ prajñāyante, dhāraṇīmukhāni prajñāyante, tathāgatabalāni prajñāyante, vaiśāradyāni prajñāyante, pratisaṃvidaḥ prajñāyante, mahāmaitrī prajñāyate, mahākaruṇā prajñāyate, āveṇikabuddhadharmāḥ prajñāyante, srotaāpattiphalaṃ prajñāyate, sakṛdāgāmiphalaṃ prajñāyate, anāgāmiphalaṃ prajñāyate, arhattvaṃ prajñāyate, pratyekabodhiṃ prajñāyate, mārgākārajñatā prajñāyate, sarvākārajñatā prajñāyate, srotaāpannāḥ prajñāyante, sakṛdāgāminaḥ prajñāyante, anāgāminaḥ prajñāyante, arhantaḥ prajñāyante, pratyekabuddhāḥ prajñāyante, bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāyante, tathāgatā arhataḥ samyaksaṃbuddhāḥ prajñāyante. [K. 204b1, N. 403b5, T. 323b3, P. 289b4, Ch. 715c3] tiṣṭhantu kauśika trisāhasramahāsāhasre cūḍike lokadhātau sattvās tān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpayet. tat kiṃ manyase? kauśikāpi nu sa kulaputro yā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahupuṇyaṃ prasavet. āha: bahu bhagavan bahu sugata bhagavān āha: ataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, yo 'syāḥ prajñāpāramitāyāḥ pustakaṃ parasmai dadyāt, paṭhanāya vā lekhanāya vā vācanāya vā. tat kasya hetoḥ? tathā hy atra prajñāpāramitāyām anāsravā dharmā vistareṇopadiṣṭā yatra kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca śikṣitvā samyaktvanyāmam avakrāntā, avakrāmanty avakramiṣyanti ca, srotaāpattiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, sakṛdāgāmiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, anāgāmiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, arhattvaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, pratyekabuddhayānikāḥ pratyekabodhiṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, bodhisattvāś ca mahāsattvā bodhisattvanyāmam avakrāntā avakrāmanty avakramiṣyanti, anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā abhisaṃbudhyate abhisaṃbhotsyate ca. katame te kauśikānāsravā dharmās tad yathā dānapāramitā, śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramitā dhyānapāramita prajñāpāramitā. adhyatmaśūnyatā, bahirdhāśūnyatā, adhyātmabahirdhāśūnyatā, śūnyatāśūnyatā, mahāśūnyatā, paramārthaśūnyatā, saṃskṛtaśūnyatā, asaṃskṛtaśūnyatā, atyantaśūnyatā, anavarāgraśūnyatā, anavakāraśūnyatā, prakṛtiśūnyatā, sarvadharmaśūnyatā, svalakṣaṇaśūnyatā, anupalambhaśūnyatā, (ŚsP_II-4_132) abhāvaśūnyatā, svabhāvaśūnyatā, abhāvasvabhāvaśūnyatā. catvāri smṛtyupasthānāni, catvāri samyakprahāṇāni, catvāra ṛddhipādāḥ, pañcendriyāṇi, pañca balāni, sapta bodhyaṅgāny āryāṣṭāṅgo mārgaś catvāry āryasatyāny aṣṭau vimokṣā navānupūrvavihārasamāpattayaḥ śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāni ṣaḍ abhijñāḥ sarvasamādhayaḥ sarvadhāraṇīmukhāni daśatathāgatabalāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ, mahāmaitrī mahākaruṇā mahāmuditā mahopekṣā anye cāparimāṇā buddhadharmā vistareṇopadiṣṭāḥ. tad anenāpi te kauśika paryāyeṇaivaṃ veditavyaṃ, yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā parebhyo dadyāt paṭhanāyāpi lekhanāyāpi vācanāyāpi, ayam eva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet. tat kasya hetoḥ? tathā hy atra kauśika prajñāpāramitāyāṃ vistareṇa sarvadharmā upadiṣṭā yaiḥ kṣatriyamahāśālakulāni prajñāyante, brāhmaṇamahāśālakulāni prajñāyante, gṛhapatimahāśālakulāni prajñāyante. cāturmahārājakāyikā devāḥ prajñāyante, trāyastriṃśā devāḥ prajñāyante, yāmā devāḥ prajñāyante, tuṣitā devāḥ prajñāyante, nirmāṇaratayo devāḥ prajñāyante, paranirmitavaśavartino devāḥ prajñāyante, brahmakāyikā devāḥ prajñāyante, brahmapurohitā devāḥ prajñāyante, brahmapārṣadyā devāḥ prajñāyante, mahābrahmaṇo devāḥ prajñāyante, ābhā devāḥ prajñāyante, parīttābbā devāḥ prajñāyante, apramāṇabhā devāḥ prajñāyante, ābhāsvarā devāḥ prajñāyante, śubhā devāḥ prajñāyante, parīttaśubhā devāḥ prajñāyante, apramāṇaśubhā devāḥ prajñāyante, śubhakṛtsnā devāḥ prajñāyante, bṛhā devāḥ prajñāyante, parīttabṛhā devāḥ prajñāyante, apramāṇabṛhā devāḥ prajñāyante, bṛhatphalā devāḥ prajñāyante, abṛhā devāḥ prajñāyante, atapā devāḥ prajñāyante, sudṛśā devāḥ prajñāyante, sudarśanā devāḥ prajñāyante, akaniṣṭhā devāḥ prajñāyante. ākāśānantyāyatanā devāḥ prajñāyante, vijñānāntyāyatanā devāḥ prajñāyante, akiñcanyāyatanā devāḥ prajñāyante, naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanā devāḥ prajñāyante. peyālaṃ dānapāramitā prajñāyate, śīlapāramitā prajñāyate, kṣāntipāramitā prajñāyate, vīryapāramitā prajñāyate, dhyānapāramitā prajñāyate, prajñāpāramitā prajñāyate. adhyātmaśūnyatā prajñāyate, bahirdhāśūnyatā prajñāyate, adhyātmabahirdhāśūnyatā (ŚsP_II-4_133) prajñāyate, śūnyatāśūnyatā prajñāyate, mahāśūnyatā prajñāyate, paramārthaśūnyatā prajñāyate, saṃskṛtaśūnyatā prajñāyate, asaṃskṛtaśūnyatā prajñāyate, atyantaśūnyatā prajñāyate, anavarāgraśūnyatā prajñāyate, anavakāraśūnyatā prajñāyate, prakṛtiśūnyatā prajñāyate, sarvadharmaśūnyatā prajñāyate, svalakṣaṇaśūnyatā prajñāyate, anupalambhaśūnyatā prajñāyate, abhāvaśūnyatā prajñāyate, svabhāvaśūnyatā prajñāyate, abhāvasvabhāvaśūnyatā prajñāyate. smṛtyupasthānāni prajñāyante, samyakprahāṇāni prajñāyante, ṛddhipādāḥ prajñāyante, indriyāṇi prajñāyante, balāni prajñāyante, bodhyaṅgāni prajñāyante, āryāṣṭāṅgo mārgaḥ prajñāyate, āryasatyāni prajñāyante, dhyānāni prajñāyante, apramāṇāni prajñāyante, ārūpyasamāpattayaḥ prajñāyante, aṣṭau vimokṣāḥ prajñāyante, navānupūrvavihārasamāpattayaḥ prajñāyante, śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāni prajñāyante, abhijñāḥ prajñāyante, samādhayaḥ prajñāyante, dhāraṇīmukhāni prajñāyante, tathāgatabalāni prajñāyante, vaiśāradyāni prajñāyante, pratisaṃvidaḥ prajñāyante, mahāmaitrī prajñāyate, mahākaruṇā prajñāyate, āveṇikabuddhadharmāḥ prajñāyante, srotaāpattiphalaṃ prajñāyate, sakṛdāgāmiphalaṃ prajñāyate, anāgāmiphalaṃ prajñāyate, arhattvaṃ prajñāyate, pratyekabodhiṃ prajñāyate, mārgākārajñatā prajñāyate, sarvākārajñatā prajñāyate, srotaāpannāḥ prajñāyante, sakṛdāgāminaḥ prajñāyante, anāgāminaḥ prajñāyante, arhantaḥ prajñāyante, pratyekabuddhāḥ prajñāyante, bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāyante, tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ prajñāyante. [K. 1 - -, N. 405a6, T. 324b4, P. 291b7, Ch. 717a8] tiṣṭhantu kauśika sahasracūḍikā lokadhātuḥ yāvantaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvās tān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpayet. tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahupuṇyaṃ prasavet. śakra āha: bahu bhagavan bahu sugata. bhagavān āha: ataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, yo syāḥ prajñāpāramitāyāḥ pustakaṃ parasmai dadyāt, paṭhanāya vā lekhanāya vā vacanāya vā. tat kasya hetoḥ? tathā hy atra (ŚsP_II-4_134) kauśika prajñāpāramitāyām anāsravā dharmā vistareṇopadiṣṭā yatra kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca śikṣitvā samyaktvanyāmam avakrāntā, avakrāmanty avakramiṣyanti ca, srotaāpattiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, sakṛdāgāmiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, anāgāmiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, arhattvaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, pratyekabuddhayānikāḥ pratyekabodhiṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, bodhisattvāś ca mahāsattvā bodhisattvanyāmam avakrāntā avakrāmanty avakramiṣyanti, anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā abhisaṃbudhyante abhisaṃbhotsyante ca, katame ca te kauśikānāsrava dharmās tad yathā dānapāramitā, śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramitā dhyānapāramitā prajñāpāramitā. adhyātmaśūnyatā, bahirdhāśūnyatā, adhyātmabahirdhāśūnyatā, śūnyatāśūnyatā, mahāśūnyatā, paramārthaśūnyatā, saṃskṛtaśūnyatā, asaṃskṛtaśūnyatā, atyantaśūnyatā, anavarāgraśūnyatā, anavakāraśūnyatā, prakṛtiśūnyatā, sarvadharmaśūnyatā, svalakṣaṇaśūnyatā, anupalambhaśūnyatā, abhāvaśūnyatā, svabhāvaśūnyatā, abhāvasvabhāvaśūnyatā. catvāri smṛtyupasthānāni, catvāri samyakprahāṇāni, catvāra ṛddhipādāḥ, pañcendriyāṇi, pañca balāni, sapta bodhyaṅgāny āryāṣṭāṅgo mārgaś catvāry āryasatyāny aṣṭau vimokṣā navānupūrvaviharasamāpattayaḥ śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāni ṣaḍ abhijñāḥ sarvasamādhayaḥ santadhāraṇīmukhāni daśatathāgatabalāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ, mahāmaitri mahākaruṇā mahāmuditā mahopekṣā, anye cāparimāṇā buddhadharmā vistareṇopadiṣṭāḥ. tad anenāpi te kauśika paryāyeṇaivaṃ veditavyaṃ, yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā parebhyo dadyāt. paṭhanāyāpi lekhanāyāpi vācanāyāpi, ayam eva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet. tat kasya hetoḥ? tathā hy atra kauśika prajñāpāramitāyāṃ vistareṇa sarvadharmā upadiṣṭā yaiḥ kṣatriyamahāśālakulāni prajñāyante, brāhmaṇamahāśālakulāni prajñāyante, gṛhapatimahāśālakulāni prajñāyante. cāturmahārājakāyikā devāḥ prajñāyante, trāyastriṃśā devāḥ prajñāyante, yāmā devāḥ prajñāyante, tuṣitā devāḥ prajñāyante, nirmāṇaratayo devāḥ prajñāyante, paranirmitavaśavartino devāḥ prajñāyante, brahmakāyikā devāḥ prajñāyante, brahmapurohitā devāḥ prajñāyante, brahmapārṣadyā devāḥ prajñāyante, mahābrahmaṇo devāḥ prajñāyante, ābhā devāḥ (ŚsP_II-4_135) prajñāyante, parīttābhā devāḥ prajñāyante, apramāṇābhā devāḥ prajñāyante, ābhāsvarā devāḥ prajñāyante, śubhā devāḥ prajñāyante, parīttaśubhā devāḥ prajñāyante, apramāṇaśubhā devāḥ prajñāyante, śubhakṛtsnā devāḥ prajñāyante, bṛhā devāḥ prajñāyante, parīttabṛhā devāḥ prajñāyante, apramāṇabṛhā devāḥ prajñāyante, bṛhatphalā devāḥ prajñāyante, abṛhā devāḥ prajñāyante, atapā devāḥ prajñāyante, sudṛśā devāḥ prajñāyante, sudarśanā devāḥ prajñāyante, akaniṣṭhā devāḥ prajñāyante. ākāśānantyāyatanā devāḥ prajñāyante, vijñānāntyāyatanā devāḥ prajñāyante, akiñcanyāyatanā devāḥ prajñāyante, naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanā devāḥ prajñāyante. dānapāramitā prajñāyate, śīlapāramitā prajñāyate, kṣāntipāramitā prajñāyate, vīryapāramitā prajñāyate, dhyānapāramitā prajñāyate, prajñāpāramitā prajñāyate. adhyātmaśūnyatā prajñāyate, bahirdhāśūnyatā prajñāyate, adhyātmabahirdhāśūnyatā prajñāyate, śūnyatāśūnyatā prajñāyate, mahāśūnyatā prajñāyate, paramārthaśūnyatā prajñāyate, saṃskṛtaśūnyatā prajñāyate, asaṃskṛtaśūnyatā prajñāyate, atyantaśūnyatā prajñāyate, anavarāgraśūnyatā prajñāyate, anavakāraśūnyatā prajñāyate, prakṛtiśūnyatā prajñāyate, sarvadharmaśūnyatā prajñāyate, svalakṣaṇaśūnyatā prajñāyate, anupalambhaśūnyatā prajñāyate, abhāvaśūnyatā prajñāyate, svabhāvaśūnyatā prajñāyate, abhāvasvabhāvaśūnyatā prajñāyate. smṛtyupasthānāni prajñāyante, samyakprahāṇāni prajñāyante, ṛddhipādāḥ prajñāyante, indriyāṇi prajñāyante, balāni prajñāyante, bodhyaṅgāni prajñāyante, āryāṣṭāṅgo mārgaḥ prajñāyate, āryasatyāni prajñāyante, dhyānāni prajñāyante, apramāṇāni prajñāyante, ārūpyasamāpattayaḥ prajñāyante, aṣṭau vimoksāḥ prajñāyante, navānupūrvavihārasamāpattayaḥ prajñāyante, śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāni prajñāyante, abhijñāḥ prajñāyante, samādhayaḥ prajñāyante, dhāraṇīmukhāni prajñāyante, tathāgatabalāni prajñāyante, vaiśāradyāni prajñāyante, pratisaṃvidaḥ prajñāyante, mahāmaitrī prajñāyate, mahākaruṇā prajñāyate, āveṇikabuddhadharmāḥ prajñāyante, srotaāpattiphalaṃ prajñāyate, sakṛdāgāmiphalaṃ prajñāyate, anāgāmiphalaṃ prajñāyate, arhattvaṃ prajñāyate, pratyekabodhiṃ prajñāyate, mārgākārajñatā prajñāyate, sarvākārajñatā prajñāyate, srotaāpannāḥ prajñāyante, sakṛdāgāminaḥ prajñāyante, (ŚsP_II-4_136) anāgāminaḥ prajñāyante, arhantaḥ prajñāyante, pratyekabuddhāḥ prajñāyante, bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāyante, tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ prajñāyante. [K. - - , N. 406b7, T. 325b6, P. 294a1, Ch. 718b13] tiṣṭhantu kauśika dvisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ yāvantaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvās tān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpayet. tat kiṃ manyase? kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahupuṇyaṃ prasavet. āha: bahu bhagavan bahu sugata. bhagavān āha: ataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, yo 'syāḥ prajñāpāramitāyāḥ pustakaṃ parasmai dadyāt, paṭhanāya vā lekhanāya vā vācanāya vā. tat kasya hetoḥ? tathā hy atra kauśika prajñāpāramitāyām anāsravā dharmā vistareṇopadiṣṭā yatra kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca śikṣitvā samyaktvanyāmam avakrāntā, avakrāmanty avakramiṣyanti ca, srotaāpattiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, sakṛdāgāmiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, anāgāmiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, arhattvaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, pratyekabuddhayānikāḥ pratyekabodhiṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, bodhisattvāś ca mahāsattvā bodhisattvanyāmam avakrāntā avakrāmanty avakramiṣyanti, anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā abhisaṃbudhyante abhisaṃbhotsyante ca, katame te kauśikānasravā dharmās tad yathā dānapāramitā, śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramitā dhyānapāramitā prajñāpāramitā. adhyātmaśūnyatā, bahirdhāśūnyatā, adhyātmabahirdhāśūnyatā, śūnyatāśūnyatā, mahāśūnyatā, paramārthaśūnyatā, saṃskṛtaśūnyatā, asaṃskṛtaśūnyatā, atyantaśūnyatā, anavarāgraśūnyatā, anavakāraśūnyatā, prakṛtiśūnyatā, sarvadharmaśūnyatā, svalakṣaṇaśūnyatā, anupalambhaśūnyatā, abhāvaśūnyatā, svabhāvaśūnyatā, abhāvasvabhāvaśūnyatā. catvāri smṛtyupasthānāni, catvāri samyakprahāṇāni, catvāra ṛddhipādāḥ, pañcendriyāṇi, pañca balāni, sapta bodhyaṅgāny āryāṣṭāṅgo mārgaś catvary āryasatyāny aṣṭau vimokṣā navānupūrvavihārasamāpattayaḥ śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāni pañcābhijñāḥ sarvasamādhayaḥ sarvadhāraṇīmukhāni (ŚsP_II-4_137) daśatathāgatabalāni catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvido 'ṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ, mahāmaitrī mahākaruṇā mahāmuditā mahopekṣā anye cāparimāṇā buddhadharmā vistareṇopadiṣṭāḥ. tad anenāpi te kauśika paryāyeṇaivaṃ veditavyaṃ, yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā parebhyo dadyāt paṭhanāyāpi lekhanāyāpi vācanāyāpi, ayam eva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet. tat kasya hetoḥ? tathā hy atra kauśika prajñāpāramitāyāṃ vistareṇa sarvadharmā upadiṣṭā yaiḥ kṣatriyamahāśālakulāni prajñāyante, brāhmaṇamahāśālakulāni prajñāyante, gṛhapatimahāśālakulāni prajñāyante. cāturmahārājakāyikā devāḥ prajñāyante, trāyastriṃśā devāḥ prajñāyante, yāmā devāḥ prajñāyante, tuṣitā devāḥ prajñāyante, nirmāṇaratayo devāḥ prajñāyante, paranirmitavaśavartino devāḥ prajñāyante, brahmakāyikā devāḥ prajñāyante, brahmapurohitā devāḥ prajñāyante, brahmapārṣadyā devāḥ prajñāyante, mahābrahmaṇo devāḥ prajñāyante, ābhā devāḥ prajñāyante, parīttābhā devāḥ prajñāyante, apramāṇābhā devāḥ prajñāyante, ābhāsvarā devāḥ prajñāyante, śubhā devāḥ prajñāyante, parīttaśubhā devāḥ prajñāyante, apramāṇaśubhā devāḥ prajñāyante, śubhakṛtsnā devāḥ prajñāyante, bṛhā devāḥ prajñāyante, parīttabṛhā devāḥ prajñāyante, apramāṇabṛhā devāḥ prajñāyante, bṛhatphalā devāḥ prajñāyante, abṛhā devāḥ prajñāyante, atapā devāḥ prajñāyante, sudṛśā devāḥ prajñāyante, sudarśanā devāḥ prajñāyante, akaniṣṭhā devāḥ prajñāyante. ākāśānantyāyatanā devāḥ prajñāyante, vijñānāntyāyatanā devāḥ prajñāyante, ākiñcanyāyatanā devāḥ prajñāyante, naivasaṃjñānāsaṃjñāyatanā devāḥ prajñāyante. dānapāramitā prajñāyate, śīlapāramitā prajñāyate, kṣāntipāramitā prajñāyate, vīryapāramitā prajñāyate, dhyānapāramitā prajñāyate, prajñāpāramitā prajñāyate. adhyātmaśūnyatā prajñāyate, bahirdhāśūnyatā prajñāyate, adhyātmabahirdhāśūnyatā prajñāyate, śūnyatāśūnyatā prajñāyate, mahāśūnyatā prajñāyate, paramārthaśūnyatā prajñāyate, saṃskṛtaśūnyatā prajñāyate, asaṃskṛtaśūnyatā prajñāyate, atyantaśūnyatā prajñāyate, anavarāgraśūnyatā prajñāyate, anavakāraśūnyatā prajñāyate, prakṛtiśūnyatā prajñāyate, sarvadharmaśūnyatā prajñāyate, svalakṣaṇaśūnyatā prajñāyate, anupalambhaśūnyatā prajñāyate, abhāvaśūnyatā prajñāyate, svabhāvaśūnyatā (ŚsP_II-4_138) prājñāyate, abhāvasvabhāvaśūnyatā prajñāyate. smṛtyupasthanāni prajñāyante, samyakprahāṇāni prajñāyante, ṛddhipādāḥ prajñāyante, indriyāṇi prajñāyante, balāni prajñāyante, bodhyaṅgāni prajñāyante, āryāṣṭaṅgo mārgaḥ prajñāyate, āryasatyāni prajñāyante, dhyānāni prajñāyante, apramāṇāni prajñāyante, ārūpyasamāpattayaḥ prajñāyante, aṣṭau vimokṣāḥ prajñāyante, navānupūrvavihārasamāpattayaḥ prajñāyante, śūnyatānimittāpraṇihitavimokṣamukhāni prajñāyante, abhijñāḥ prajñāyante, samādhayaḥ prajñāyante, dhāraṇīmukhāni prajñāyante, tathāgatabalāni prajñāyante, vaiśāradyāni prajñāyante, pratisaṃvidaḥ prajñāyante, mahāmaitrī prajñāyate, mahākaruṇā prajñāyate, āveṇikabuddhadharmāḥ prajñāyante, srotaāpattiphalaṃ prajñāyate, sakṛdāgāmiphalaṃ prajñāyate, anāgāmiphalaṃ prajñāyate, arhattvaṃ prajñāyate, pratyekabodhiṃ prajñāyate, mārgākārajñata prajñāyate, sarvākārajñatā prajñāyate, srotaāpannāḥ prajñāyante, sakṛdāgāminaḥ prajñāyante, anāgāminaḥ prajñāyante, arhantaḥ prajñāyante, pratyekabuddhāḥ prajñāyante, bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāyante, tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ prajñāyante. [K. - -, N. 408a9, T. 326b10, P. 296a1, Ch. 720a5] yāvantaḥ kauśika daśaṣu dikṣu ekaikasyāṃ diśe gaṅgānadivālukopameṣu lokadhātuṣu sattvāns tān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu pratiṣṭhāpyet. tat kiṃ manyase? kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhutā vā tatonidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet. āha: bahu bhagavan bahu sugata. bhagavān āha: ataḥ sa kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, yo 'syāḥ prajñāpāramitāyāḥ pustakaṃ parasmai dadyāt, paṭhanāya vā lekhanāya vā vācanāya vā. tat kasya hetoḥ? tathā hy atra kauśika prajñāpāramitāyām anāsravā dharmā vistareṇopadiṣṭā yatra kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca śikṣitvā samyaktvanyāmam avakrāntā, avakrāmanty avakramiṣyanti ca, srotaāpattiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, sakṛdāgāmiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, anāgāmiphalaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, arhattvaṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, pratyekabuddhayānikaḥ pratyekabodhiṃ prāptāḥ prāpnuvanti prāpsyanti ca, bodhisattvāś ca mahāsattvā bodhisattvanyāmam avakrāntā (ŚsP_II-4_139) avakrāmanty avakramiṣyanti, anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā abhisaṃbudhyante abhisaṃbhotsyante ca. katame ca te kauśikānāsravā dharmāḥtad yathā dānapāramitā, śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramitā dhyānapāramitā prajñāpāramitā. adhyātmaśūnyatā, bahirdhāśūnyatā, adhyātmabahirdhāśūnyatā, śūnyatāśūnyatā, mahāśūnyatā, paramārthaśūnyatā, saṃskṛtaśūnyatā, asaṃskṛtaśūnyatā. atyantaśūnyatā, anavarāgraśūnyatā, anavakāraśūnyatā, prakṛtiśūnyatā, sarvadharmaśūnyatā, svalakṣaṇaśūnyatā, anupalambh